Wijziging Wetboek van Strafrecht en Wetboek van Strafvordering omtrent taakstraffen; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-26114, nr. 163b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

09-06-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26114 nr. 163b

07-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenInhoud van het wetsvoorstelVerhouding met het verbod op dwangarbeidOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26114Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 114Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
en enige andere wetten omtrent de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen
nutte (taakstraffen)nr. 163bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 7 juni 2000AlgemeenMet veel waardering heb ik kennis genomen van de inbreng van de verschillende
fracties van de Eerste Kamer. Ik heb daarbij met genoegen geconstateerd dat
de fracties de hoofdlijnen van het wetsvoorstel ondersteunen. Het voorstel
van wet beoogt de huidige straf van het verrichten van onbetaalde arbeid ten
algemenen nutte tot een zelfstandige hoofdstraf binnen het bestaande sanctiearsenaal
te positioneren. Daarnaast zijn in het voorstel van wet enige bepalingen opgenomen
die een meer efficiënte manier van werken teweeg moeten brengen om zodoende
een meer effectief antwoord te kunnen geven op gepleegde criminaliteit.Verschillende fracties stellen vragen, die ik hierna graag beantwoord.
Bij de beantwoording van de vragen is de volgorde van het voorlopig verslag
aangehouden. Waar dit de duidelijkheid ten goede komt is een aantal vragen
tezamen beantwoord.Inhoud van het wetsvoorstelDe leden van de CDA-fractie vragen om een nadere verduidelijking van de
redenen om niet aan de behoefte aan een langere experimenteerfase voor leerstraffen
te voldoen. Verschillende (advies)instanties hebben in die zin opmerkingen
gemaakt. Bij volwassen delinquenten wordt sinds 1994 geëxperimenteerd
met de toepassing van leerstraffen. Voor jeugdige delinquenten werd zowel
de werk- als de leerstraf in de wijziging van het jeugdstrafrecht van 1995
wettelijk geregeld. Inmiddels is er dus al bijna zes jaar ervaring opgedaan
met de leerstraf voor volwassenen en al langer met de leerstraf voor jeugdigen.
Op basis van de verschillende evaluatie-onderzoeken die zijn verricht baseer
ik mijn conclusie dat de leerstraf thans als zelfstandige sanctie in het Wetboek
van Strafrecht kan worden opgenomen. Ik noem de onderzoeken naar de cursus
Slachtoffer in Beeld, het leerproject Seksuele Voorlichting, het project Cashba,
de cursus Sociale Vaardigheidtraining, het Dagtrainingscentrum, de Kwartaalcursus,
het leerwerkproject de Tukker en de leerwerkstraf te Amsterdam. Uit deze onderzoeken
blijkt onder andere dat de zwaardere leerstraffen het meest succesvol zijn.
Ten aanzien van deze zware leerstraffen is in de praktijk bij
de rechter de nodige terughoudendheid waar te nemen in het opleggen daarvan,
juist omdat de experimentele titels waarop dit thans moet gebeuren door de
rechter te mager worden bevonden. Ook daarom vind ik nu de tijd rijp om in
een wettelijke regeling te voorzien. Ten slotte heeft ook de reclassering
aangegeven dat inmiddels voldoende ervaring is opgedaan met leerstraffen om
tot wettelijke regeling daarvan over te gaan. Alhoewel ik erken dat de toepassing
van de leerstraf wellicht nooit dezelfde omvang als de werkstraf zal bereiken,
ben ik van oordeel dat een wettelijke regeling thans nodig is om de toepassing
van de leerstraf ten volle te kunnen benutten.De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband tevens naar de stand
van zaken ten aanzien van de experimenten met leerstraffen. De reclassering
is bezig met de ontwikkeling van een Nationale Menukaart Leerstraffen, teneinde
tot een eenduidig aanbod van leerstraffen in het hele land te komen. Alle
op de menukaart opgenomen programma's voldoen aan een aantal criteria, die
zijn opgenomen in het Kwaliteitskader leerstraffen dat als bijlage bij de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel is gevoegd. Een voorbeeld daarvan
is dat expliciet moet zijn aangegeven wat de leerdoelen zijn en hoe het bereiken
van die leerdoelen van invloed is op het delictgedrag. Het is de bedoeling
om de Nationale Menukaart Leerstraffen bij de inwerkingtreding van het onderhavige
wetsvoorstel aan de betrokken instanties in de strafrechtsketen te presenteren.
Momenteel zijn de navolgende leerprojecten beschikbaar. Door de reclassering
worden aangeboden: Individuele sociale vaardigheidstraining, Goldsteintraining,
Zelfconfrontatiemethode, Dader-slachtoffer leerproject, Budgetteringstraining,
Preventie seksueel geweld, Terugvalpreventieproject, en Basismodule leerwerkstraf
(deze laatste alleen in Amsterdam). Door GGz worden aangeboden: Preventie,
verslaving en delict, Alles onder controle, Middelen en delict, Cultuur, verslaving
en delict, en Taakstraf alcoholdelinquentie. Door het Leger des Heils worden
aangeboden: Training agressiebeheersing, Delictpreventietraining, Groepssociale
vaardigheidstraining, Woontraining, Psychosociale diagnostiek, Arbeidsmotivatietraining,
en Dagtrainingsprogramma's.Over de bevoegdheid van de politierechter vragen de leden van de CDA-fractie
een nadere principiële verantwoording ten aanzien van de striktheid waarmee
ik vasthoud aan de competentiegrens van maximaal zes maanden vrijheidsstraf
in relatie tot de uitbreiding van de bevoegdheid die door het onderhavige
voorstel van wet teweeg wordt gebracht. Terecht stellen de leden van de CDA-fractie
vast dat de competentie van de politierechter wordt uitgebreid door de voorstellen
in het onderhavige wetsvoorstel. Dit is mede het gevolg van mijn keuze de
taakstraf te positioneren als volwaardige hoofdstraf. In het huidige strafrecht
is de straf van het verrichten van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte weliswaar
als hoofdstraf in artikel 9 van het Wetboek van Strafrecht opgenomen, in de
uitwerking daarvan in artikel 22b van genoemd Wetboek wordt een zodanige koppeling
gelegd met de vrijheidsstraf dat aan de zelfstandigheid van de straf afbreuk
wordt gedaan. In het onderhavige voorstel van wet komt mijn keuze de taakstraf
tot een echt zelfstandige hoofdstraf te maken onder andere tot uitdrukking
door de bestaande vervanging van maximaal zes maanden vrijheidsstraf door
de straf van onbetaalde arbeid ten algemenen nutte, te laten vervallen. De
argumenten om de competentie van de politierechter beperkt te houden, zijn
verbonden aan de vrijheidsstraf omdat dan de vrijheid van de veroordeelde
wordt ontnomen. Aangezien de koppeling tussen taakstraf en vrijheidsstraf
bij oplegging daarvan komt te vervallen is het niet vanzelfsprekend dat de
argumenten voor de bepaling van de competentiegrens die voor de vrijheidsstraf
worden gehanteerd, één-op-één ook voor de verzelfstandigde
taakstraf gelden. Vanuit de zittende en de staande magistratuur zijn signalen
gekomen die pleiten voor enige verruiming van de bevoegdheden
van de politierechter daar waar het om taakstraffen gaat. Ik heb daar op de
in het wetsvoorstel voorgestelde wijze invulling aan gegeven. Overigens blijft
de regel onverkort bestaan dat de politierechter slechts bevoegd is in zaken
die van eenvoudige aard zijn (vgl. artikel 368 Sv). Ik acht dit een verantwoorde
keuze.De redenering uit de memorie van toelichting, dat een leerstraf niet meer
als voorwaarde bij schorsing van de voorlopige hechtenis kan worden opgelegd
zodra deze tot hoofdstraf is verheven, kunnen de leden van de CDA-fractie
juridisch-technisch ondersteunen. Met de door de leden van deze fractie aangehaalde
adviescolleges ben ik van mening dat een zo snel mogelijke strafrechtelijke
reactie na het plegen van een delict van groot belang is. Het stellen van
de voorwaarde een taakstraf te doen bij een schorsing van de voorlopige hechtenis
verschilt mijns inziens in de praktische gevolgen niet wezenlijk van de oplegging
van een taakstraf bij eindvonnis. In beide situaties wordt immers in de ogen
van de delinquent een taakstraf opgelegd. Het voordeel van de eerste interventiemogelijkheid
is gelegen in de snelheid waarmee dit kan gebeuren. Ook op dit punt is er
sprake van een afweging tussen principes en wensen uit de praktijk. Het principe
waar het hier om gaat is dat een sanctie opgelegd wordt door de rechter bij
gelegenheid van het eindvonnis. Dit is een van de basisbeginselen van het
Nederlandse strafrecht. De wens uit de praktijk is om na het plegen van het
delict zo snel mogelijk met een sanctie te reageren. Dit kan via de bekende
experimentele juridische titels gestalte krijgen. Hierbij dient niet uit het
oog verloren te worden dat het om juridische titels gaat die voor de duur
van een experiment als basis dienen voor de toepassing van leerstraffen. Reeds
bij aanvang van het experiment was daarmee duidelijk dat bij definitieve wettelijke
regeling niet noodzakelijkerwijs alle mogelijkheden op dezelfde wijze gehandhaafd
zouden blijven. Voorts meen ik dat aan de wensen uit de praktijk invulling
kan worden gegeven zonder afbreuk te doen aan voornoemd principe. In de eerste
plaats kunnen de desbetreffende zaken via snelrecht door de rechter afgedaan
worden. Dit overigens naast de inspanningen van de rechterlijke macht om de
doorloopsnelheid van strafzaken structureel in te korten. In de tweede plaats
wordt in het voorstel van wet de mogelijkheid geboden van een taakstraf bij
transactie. Deze modaliteit, die in het jeugdstrafrecht reeds is opgenomen,
kan voor een snelle reactie zorgen na het plegen van een delict (indien het
bewijs rond is). Voor het jeugdstrafrecht geldt als derde mogelijk de introductie
van het scholings- en trainingsprogramma in het wetsvoorstel voor een Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen dat eveneens bij uw Kamer in behandeling
is (kamerstukken I 1999/2000, 26 016, nr. 198). In dit voorstel van wet
wordt voorgesteld dat, naast de insluiting van de jeugdige in een justitiële
jeugdinrichting, ook deelname aan een scholings- en trainingsprogramma een
mogelijke wijze van tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf of vrijheidsbeperkende
maatregel kan zijn. Bij een scholings- en trainingsprogramma heeft de jeugdige
zijn hoofdverblijfplaats niet meer in een justitiële jeugdinrichting,
maar verblijft hij thuis of elders onder strikte voorwaarden en met de daarbij
behorende begeleiding van de (gezins-) voogdij-instelling dan wel de reclassering.
Wanneer dit wetsvoorstel tot wet zal worden verheven zal deze modaliteit ook
mogelijk zijn als variant van de voorlopige hechtenis zelf en is de titel
van schorsing van de voorlopige hechtenis onder het stellen van voorwaarden
niet meer nodig. In het volwassenenrecht is deelname aan een penitentiair
programma niet mogelijk voor voorlopig gehechte personen (vergelijk artikel
4 Penitentiaire beginselenwet). Deze beperking is destijds bij derde nota
van wijziging aangebracht omdat in de Tweede Kamer hiervoor onvoldoende draagvlak
bestond. Gelet op het voorgaande acht ik voldoende alternatieve mogelijkheden
aanwezig die kunnen voorzien in de wens om een snelle strafrechtelijke
reactie te geven, zonder aan het principe van oplegging van een straf bij
eindvonnis te tornen. Naar mijn mening valt er dan ook geen vervallen mogelijkheid
te betreuren.De leden van de PvdA-fractie stellen de discussie in de Tweede Kamer over
het amendement Niederer en mijn schriftelijke reactie daarop aan de orde.
Zij vragen in dat kader of ik de Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing,
de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en het Nederlands Juristen Comité
voor de Mensenrechten (NJCM) om advies heb gevraagd over de inhoud van mijn
brief aan de Tweede Kamer van 21 januari 2000 (kamerstukken II 1999/2000,
26 114, nr. 20). Ik heb over deze brief geen advies gevraagd aan deze
instanties, noch aan andere instanties en ben ook niet voornemens dit alsnog
te doen. Ik licht dit als volgt toe.In de versie van het voorstel van wet zoals dat voor advies aan een aantal
instanties is toegezonden, was de mogelijkheid om een taakstraf bij verstek
op te leggen opgenomen. In de bij die versie van het wetsvoorstel behorende
memorie van toelichting werd ingegaan op de ter zake relevante verdragen en
werd aangegeven waarom deze de mogelijkheid van taakstraf bij verstek niet
in de weg staan. Om een volledig beeld van deze materie te geven vat ik hier
de adviezen van de verschillende instanties over dit onderwerp samen.De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) merkte ten aanzien van dit onderwerp
op dat, om niet in strijd te komen met artikel 4 EVRM, het instemmingsvereiste
gehandhaafd moest blijven. De NOvA achtte instemming achteraf niet voldoende.
Voorts werd aangegeven dat uit de jurisprudentie van de ECRM en EHRM niet
valt op te maken dat toestemming ook achteraf kan worden gegeven; een dergelijke
kwestie was, voor zover de NOvA bekend, nog nooit aan de Staatsburgse instanties
voorgelegd. Voorts werd aangegeven dat een verstekveroordeling tot een taakstraf
wellicht wel mogelijk zou zijn als de wet zou voorzien in een verzetmogelijkheid.De Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing gaf aan van mening te zijn
dat de rechter in het bezit moet zijn van een bereidverklaring van de verdachte
tot het uitvoeren van de taakstraf en op enigerlei wijze minstens op de hoogte
moet zijn van de geschiktheid van de verdachte hiervoor. De Raad achtte het
instemmingsvereiste bovendien een minimumgarantie voor het welslagen van de
taakstraf in het concrete geval.Het College van procureurs-generaal achtte de in de toelichting gegeven
formulering onhelder voor een antwoord op de vraag door welke handeling de
veroordeelde met zijn taakstraf heeft ingestemd. Het College stelde voor dat
in verstekzaken van instemming moet zijn gebleken door middel van een (altijd)
door de betrokkene zelf ondertekende verklaring, die ofwel door hemzelf kan
worden ingestuurd, ofwel door zijn raadsman kan worden ingebracht. Wanneer
dit stuk niet beschikbaar is, zou de rechter de verschijning van de verdachte
kunnen bevelen. Dat zal zich voordoen indien de rechter van oordeel is dat
er een gerede kans is dat betrokkene, ondanks het verstek en het ontbreken
van de verklaring, geschikt is voor een taakstraf en derhalve een behoorlijke
kans is dat betrokkene alsnog met de taakstraf instemt. Komt de rechter niet
tot dat oordeel, dan kan hij een vrijheidsstraf of geldboete opleggen.De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Stichting Reclassering
Nederland hebben in hun adviezen op dit punt geen opmerkingen gemaakt.Gelet op deze adviezen achtte ik destijds de tijd nog niet rijp om taakstraf
bij pure verstekzaken op te nemen in het wetsvoorstel. Ik heb daarom het instemmingsvereiste
gehandhaafd in het voorgestelde artikel 22b Sr en in de toelichting aangegeven
dat van de instemming op verschillende wijzen kan blijken, waarbij de verdachte
niet noodzakelijkerwijs op de terechtzitting aanwezig hoeft te zijn (analoog
aan hetgeen het College van procureurs-generaal voorstelde). De
argumentatie van de NOvA bracht mij er overigens niet toe om de relatie tot
de verdragen anders te gaan zien. De NOvA gaf immers aan dat er op dit punt
geen jurisprudentie bekend was en gaf overigens geen inhoudelijke argumenten
waarom zij mijn redenering in de memorie van toelichting niet deelde. De opmerking
van de NOvA ter zake van de verzetmogelijkheid snijdt geen hout nu in dergelijke
zaken hoger beroep mogelijk is. Verzet is slechts mogelijk in zaken waarin
geen hoger beroep mogelijk is. Nu dit bij taakstraf het geval is heeft een
speciale verzetmogelijkheid geen toegevoegde waarde boven het hoger beroep.De aanpassingen in het wetsvoorstel en de toelichting naar aanleiding
van de adviezen hebben er niet toe geleid dat de opmerkingen over de verhouding
tussen taakstraffen en de verdragen uit de toelichting zijn verdwenen. In
de eerste plaats omdat er voorgesteld is de mogelijkheden om een taakstraf
op te leggen te verruimen en in de tweede plaats om te anticiperen op eventuele
vragen vanuit de Eerste of de Tweede Kamer over de interpretatie van de verdragen
in de hedendaagse tijd. Nadrukkelijk is niet beoogd, zoals de leden van de
PvdA-fractie menen, dat de beschouwingen een invulling vormen van de verdragsrechtelijke
noodzakelijkheid van instemming.Daags voor de mondelinge behandeling van het onderhavige wetsvoorstel
in de Tweede Kamer der Staten-Generaal werd door de heer Niederer van de VVD-fractie
een amendement ingediend met als oogmerk dat het instemmingsvereiste zou vervallen.
Tijdens de mondelinge behandeling op 18 en 19 januari 2000 heb ik aangegeven
dat ik niet onsympathiek tegenover dit amendement stond. Omdat dit amendement
alsmede mijn reactie daarop in de Tweede Kamer tot een discussie over de noodzaak
van het instemmingsvereiste leidde, werd mij gevraagd mijn beschouwingen terzake
op papier te zetten alvorens tot stemming over het wetsvoorstel zou worden
overgegaan. Ik heb bij brief van 21 januari 2000 hieraan voldaan, mede gelet
op het feit dat de stemmingen waren gepland op 25 januari 2000. Vanwege het
ontbreken van tijd en gelet op de reeds gegeven adviezen heb ik niet alsnog
advies gevraagd aan de verschillende instanties.De opmerkingen die het NJCM maakt (naast de leden van de fractie van de
PvdA vroegen ook de leden van de fractie van het CDA mij hierop in te gaan)
betreffen vooral de voorzienbaarheid van de straf in verstekzaken. Ook het
NJCM geeft aan dat de kwestie waarom het hier gaat nog niet aan het Straatsburgse
Hof is voorgelegd. Zoals ik in mijn brief van 21 januari 2000 heb aangegeven
wijst de wel beschikbare jurisprudentie van het EHRM niet op een zo strikte
scheiding tussen instemming voor- of achteraf. Dit kan derhalve geen argument
tegen taakstraf bij verstek zijn. Ook na een veroordeling tot een taakstraf
bij verstek is de veroordeelde vrij om al dan niet aan te vangen met het werk.
Hij zal niet door lichamelijke of politiedwang worden gedwongen alsnog te
gaan werken. Wanneer hij weigert zal dit worden gerespecteerd, maar zal dit
wel aanleiding vormen de vervangende hechtenis ten uitvoer te leggen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe vaak thans verschil
van opvatting blijkt tussen het openbaar ministerie en de rechter over de
vraag of een taakstraf al dan niet naar behoren is of wordt verricht. Ik heb
thans geen cijfermatig onderbouwd antwoord op deze vraag. Het informatiesysteem
van de reclassering registreert dit nog niet. Het informatiesysteem van het
openbaar ministerie bevat informatie over de vorderingen tot tenuitvoerlegging
van de vrijheidsstraf indien de taakstraf niet of niet naar behoren is verricht.
Getracht zou moeten worden voornoemde gegevens te koppelen aan de door de
rechter gedane uitspraken in deze zaken. In verband met capaciteitsproblemen
ziet het openbaar ministerie helaas geen kans om dit op korte termijn te realiseren.
Overigens hebben mij geen signalen bereikt dat zich op dit punt een
probleem voordoet. Dit lijkt mij bij uitstek een punt om in de toekomst in
een evaluatieonderzoek te betrekken.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe ik de essentiële
verschillen waardeer tussen een transactie met een geldboete en die met een
taakstraf. Zij vragen voorts of ik wellicht uit een pragmatische wens de zittende
magistratuur te ontlasten te snel over dit verschil ben heengestapt.Vooreerst wil ik aangeven dat niet alleen het argument van de ontlasting
van de zittende magistratuur hier een rol heeft gespeeld. Al sinds de wettelijke
regeling van de straf van het verrichten van onbetaalde arbeid ten algemenen
nutte is door het openbaar ministerie bij diverse gelegenheden aangegeven
hoezeer het wordt betreurd dat de experimentele juridische titel van het opleggen
van een taakstraf als voorwaarde bij schorsing van de voorlopige hechtenis
is vervallen. Ook de leden van de CDA-fractie verwijzen naar de gelijkluidende
adviezen van de Centrale Raad voor Strafrechtstoepassing en het College van
Advies voor de Justitiële Kinderbescherming. Hiervóór heb
ik uiteengezet waarom ik deze experimentele methode niet wettelijk wil verankeren.
Om het openbaar ministerie op dit punt tegemoet te komen, stel ik in het onderhavige
voorstel van wet voor de mogelijkheid van taakstraf bij transactie in te voeren.
Het College van procureurs-generaal heeft in zijn advies hiermee instemming
betuigd. De transactie vormt bij uitstek een methode om snel op een strafbaar
feit te reageren. Bij transacties gaat het om zaken die wat de bewijsvoering
betreft geen aanleiding geven tot discussie. Het zal hierbij, naar mijn stellige
overtuiging, globaal gezien om dezelfde groep delinquenten gaan die voorheen
in het kader van een schorsing van de voorlopige hechtenis een taakstraf onderging.
Ook in die zaken diende immers het bewijs rond te zijn. In het jeugdstrafrecht,
waar deze mogelijkheid sinds 1995 is verankerd, zijn met de taakstraf bij
transactie (waaronder ik hier ook de HALT-afdoening schaar) zeer goede ervaringen
opgedaan.Op advies van de Raad van State is het aantal uren waarvoor een taakstraf
bij transactie kan worden aangeboden verminderd (van 240 uur naar 120 uur).
De Raad achtte de taakstraf bij transactie mogelijk, wanneer het om een beperkt
aantal uren gaat. Met het maximum van 120 uur is aan deze wens voldaan. De
kortere duur van de taakstraf bij transactie brengt mee dat zij goed in de
vrije tijd ('s avonds of in de weekeinden of via opname van vakantiedagen)
van de delinquent kan worden verricht.De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat de uitbreiding van
de transactiebevoegdheid van het openbaar ministerie in dit voorstel van wet
gezien moet worden in de meer brede tendens om sanctietoepassing door het
bestuur te laten plaatsvinden. De aan het woord zijnde leden zouden eerst
de voors en tegens van een dergelijke tendens tegen elkaar willen afwegen
alvorens op deze weg wordt voortgegaan. Ten aanzien van de ontwikkelingen
op het terrein van de bestuurlijke boete heb ik onlangs in het kader van het
kabinetsstandpunt op het rapport van de Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke
handhaving, Handhaven op niveau, een dergelijke afweging opgesteld (brief
van 18 april 2000, kamerstukken II 1999/2000, 26 800 VI, nr. 67). Het
zou in dit kader te ver voeren om de daar gegeven uitgebreide afweging te
herhalen, reden waarom ik hier volsta met een verwijzing. In de beleidsnota
Sancties in Perspectief van februari 2000 schets ik de tendensen die zich
op het gebied van de sanctietoepassing door het openbaar ministerie voordoen.
Bij brief van 24 februari 2000 (kamerstukken II 1999/2000, 26 800 VI,
nr. 57) heb ik de voorzitter van de Tweede Kamer over de beleidsnota bericht.
Ook in deze beleidsnota, en overigens bij ieder voorstel dat een wijziging
in de bestaande regeling inhoudt, wordt ingegaan op de voor- en nadelen die
daaraan verbonden zijn. Daarom is ook in de memorie van toelichting bij
het onderhavige wetsvoorstel uitvoerig ingegaan op de redenen waarom een taakstraf
bij transactie wordt voorgesteld.De leden van de fracties van SGP en RPF/GPV vragen om een kort, puntsgewijs
overzicht waaruit de eigenheid van de taakstraf en dus ook de verschillen
met de andere hoofdstraffen naar voren komen.De eigenheid van de taakstraf is gelegen in het feit deze straf, anders
dan de vrijheidsstraf, in de maatschappij ten uitvoer wordt gelegd. De veroordeelde
moet maatschappelijk nuttig en onbetaald werk verrichten voor niet-commerciële
instellingen. Bij de leerstraf ligt het accent meer op het verwerven van bepaalde
vaardigheden waarbij de veroordeelde inzet moet tonen. Omdat de veroordeelde,
anders dan bij de vrijheidsstraf, niet uit de samenleving wordt verwijderd,
doen zich de nadelen die aan die sanctie verbonden zijn (bijvoorbeeld op het
gebied van het gezinsleven en het sociale netwerk) niet voor. De geldboete
en de taakstraf hebben gemeen dat geen verwijdering uit de samenleving plaatsvindt.De taakstraf ligt qua zwaarte tussen de vrijheidsstraf en de geldboete
in, zoals ook voortvloeit uit de volgorde van opneming in artikel 9, eerste
lid, onder a, van het Wetboek van Strafrecht. In het Wetboek van Strafrecht
is per delict aangegeven welke maximale vrijheidsstraf of geldboete daarop
staat indien de bepaling wordt overtreden. De taakstraf is echter niet in
strafbepalingen opgenomen om redenen van wetstechnische aard, zoals in de
memorie van toelichting uiteengezet. Anders zouden alle delictsbepalingen
in het Wetboek van Strafrecht gewijzigd moeten worden en zou bij iedere bepaling
naast de straffen van geldboete en vrijheidsontneming ook de taakstraf moeten
worden toegevoegd. In het onderhavige wetsvoorstel is (in het voorgestelde
artikel 9, tweede lid, van het Wetboek van Strafrecht) aangegeven dat een
taakstraf kan worden opgelegd ten aanzien van alle misdrijven en voor die
overtredingen waar bij overtreding daarvan (ook) een vrijheidsstraf kan worden
opgelegd. Hiermee wordt de positie van de taakstraf (als gelegen tussen de
geldboete en de vrijheidsstraf in) bevestigd.Afhankelijk van de ernst van het gepleegde delict zal de rechter een geldboete,
een taakstraf of een vrijheidsstraf opleggen. Indien de veroordeelde een geldboete
niet betaalt of een taakstraf niet of niet naar behoren heeft verricht, kan
het openbaar ministerie de tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis
bevelen. In die zin zijn de geldboete en de taakstraf inwisselbaar met de
vrijheidsstraf. Artikel 24c van het Wetboek van Strafrecht geeft aan dat per
50 gulden geldboete niet meer dan één dag vervangende hechtenis
wordt opgelegd, voor taakstraffen ligt de «vervangingswaarde»
op 2 uur voor één dag.Zoals zojuist aangegeven, wordt in het wetsvoorstel voorzien in een regeling
van vervangende hechtenis in die gevallen dat de veroordeelde de taakstraf
niet of niet naar behoren verricht. De Officier van Justitie kan in die gevallen
de tenuitvoerlegging van de subsidiaire hechtenis bevelen. Tegen deze beslissing
staat beroep open bij de rechter. Indien de rechter een geldboete oplegt,
wordt tevens de vervangende hechtenis bepaald voor het geval dat noch volledige
betaling noch volledig verhaal van het verschuldigde bedrag volgt. Tegen deze
beslissing staat echter geen beroep open bij de rechter. In zoverre verschillende
de systemen van elkaar.Een ander punt van overeenkomst tussen de geldboete en de taakstraf is
dat het openbaar ministerie dit bij wijze van transactie kan aanbieden. Zoals
hiervoor al aangegeven is bij de taakstraf een beperking aangebracht in het
aantal uren. De transactie met een geldboete is niet aan een maximum gebonden.De aan het woord zijnde leden vragen voorts op welke punten blijkt dat
de taakstraf door de wetgever (en rechter) niet als de andere hoofdstraffen
wordt behandeld. Deze aspecten blijken uit de huidige regelgeving waarin bijvoorbeeld
de werkstraf slechts kan worden opgelegd wanneer de rechter een
vrijheidsstraf van maximaal zes maanden overweegt, uit de regeling dat de
taakstraf niet bij verstek kan worden opgelegd, uit het feit dat een voorwaardelijke
taakstraf wettelijk niet mogelijk is en uit de speciale regeling voor «omzetting»
van de taakstraf in een vrijheidsstraf. Ten aanzien van deze aspecten wordt
in het onderhavige voorstel van wet een wijziging van de regelgeving voorgesteld,
waardoor de zelfstandigheid van de taakstraf wordt bevorderd.Wanneer de suggestie van de leden aan het woord, waarbij de geldboete
en de taakstraf als gelijkwaardig worden beschouwd, zou worden uitgewerkt
zou dat een onbedoelde strafverhoging teweeg kunnen brengen. Per delict is
aangegeven welke sanctie daarop gesteld is. Op verschillende overtredingen
staat alleen een geldboete en geen vrijheidsstraf, anders dan in de zin van
vervangende hechtenis. Zoals ik hiervoor heb aangegeven heb ik niet per delict
aangegeven wanneer een taakstraf mogelijk is. Ik heb die grens in het wetsvoorstel
gelegd bij alle misdrijven (waarop doorgaans vrijheidsstraf en geldboete staan)
en die overtredingen die ook met een vrijheidsstraf worden bedreigd. De suggestie
van de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV zou ertoe leiden dat in die
gevallen waarin niet alleen een geldboete kan worden opgelegd, ook een taakstraf
opgelegd zou kunnen gaan worden. Overigens wil ik niet de suggestie wekken
dat de taakstraf voor alle delicten die met een vrijheidsstraf worden bedreigd
een passende sanctie zal zijn. Door middel van de strafvorderingsrichtlijnen
van het openbaar ministerie wordt nader invulling gegeven aan de vraag welke
straf passend is voor welk delict, mede gelet op de omstandigheden waaronder
het is begaan. Ik verwijs hier naar de richtlijn dat bij ernstige gewelds-
en zedendelicten in beginsel geen taakstraf zal worden gevorderd.De leden van SGP en RPF/GPV stellen vervolgens de vraag of niet bij alle
straffen geldt dat één van de doelstellingen resocialisatie
is, nu dit ten aanzien van de taakstraf zo wordt benadrukt. Voor de beantwoording
van deze vraag beschouw ik resocialisatie als equivalent van speciale preventie.
Van resocialisatie in de enge betekenis van dit woord kan immers alleen sprake
zijn wanneer de veroordeelde uit de samenleving wordt verwijderd en er activiteiten
moeten worden verricht om hem weer terug te geleiden in die samenleving. Met
de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV ben ik van mening dat iedere sanctie
er mede op gericht is de dader ertoe te brengen het plegen van strafbare feiten
in de toekomst na te laten en in zoverre resocialisatie tot doel heeft. Iedere
straf dient verschillende doelen waar de resocialisatie er een van is, naast
de doelen van vergelding en afschrikking. In de vormgeving van de verschillende
sancties wordt daar op verschillende wijzen invulling aan gegeven. Wat ik
heb willen aangeven is dat de speciale preventie bij een tot een taakstraf
veroordeelde ten opzichte van een tot vrijheidsstraf veroordeelde optimaal
inhoud gegeven kan worden, nu de taakgestrafte niet uit de maatschappij wordt
weggehaald zoals dat bij een vrijheidsstraf wel het geval is. Bij het bepalen
van de sanctie maakt de rechter een afweging tussen de ernst van het begane
delict en de persoon van de dader. Met name met het oog op dit laatste aspect
zal de rechter kiezen voor een sanctie waarvan hij verwacht dat dit de veroordeelde
ertoe zal brengen in de toekomst geen strafbare feiten meer te plegen.De leden van de fracties van SGP en RPF/GPV vragen vervolgens op welke
wijze ik uitvoering heb gegeven dan wel zal geven aan de toezegging aan de
Tweede Kamer om bij het openbaar ministerie aan te dringen op een «strikt
beleid» in gevallen dat een opgelegde taakstraf niet of niet naar behoren
is verricht. Deze toezegging heb ik reeds met het parket-generaal van het
openbaar ministerie besproken. Onlangs heeft het College van procureurs-generaal
een nieuwe aanwijzing inzake taakstraffen opgesteld (aanwijzing van 11 januari
2000, Stcrt. 2 februari 2000, nr. 23, p.14). Met het openbaar ministerie is
afgesproken dat ter gelegenheid van de inwerkingtreding van het
onderhavige wetsvoorstel deze aanwijzing zal worden geactualiseerd. Bij deze
actualisatie zal tevens aan mijn toezegging aan de Tweede Kamer invulling
worden gegeven. Overigens kan ik de aan het woord zijnde leden verzekeren
dat ook nu reeds door het openbaar ministerie in dergelijke gevallen een strikt
beleid wordt gevoerd.Verhouding met het verbod op dwangarbeidDe leden van de CDA-fractie vragen mij in te gaan op het commentaar van
het NJCM van 29 maart 1999 over het voorstel dat het openbaar ministerie de
tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis mag bevelen in relatie tot
artikel 5, eerste lid, EVRM. De gelijkluidende vraag ten aanzien van het onderwerp
van taakstraf bij verstek meen ik hiervóór reeds te hebben beantwoord.Ten aanzien van de regeling van de vervangende hechtenis bij het niet
of niet naar behoren verrichten van een taakstraf, stelt het NJCM dat een
dergelijke vorm van vrijheidsontneming valt onder artikel 5, eerste lid, onder
a, EVRM, zijnde detentie na veroordeling door een rechter, en niet valt onder
artikel 5, eerste lid, onder b, EVRM, zijnde detentie wegens het niet nakomen
van een overeenkomstig de wet door de rechter gegeven bevel, of van een wettelijke
verplichting. Daaraan wordt door het NJCM de conclusie verbonden dat de regeling
waarbij de Officier van Justitie de tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis
beveelt niet aan het EVRM voldoet.In de eerste plaats ben ik het niet op voorhand eens met de stelling van
het NJCM dat het hier niet zou gaan om een overeenkomstig de wet door de rechter
gegeven bevel. Bij de oplegging van een taakstraf beveelt de rechter immers
dat de veroordeelde werkzaamheden moet verrichten dan wel een leerproject
moet volgen. Dat de aangehaalde jurisprudentie zich tot nu toe heeft toegespitst
op zaken waarin detentie wordt toegepast om de persoon te dwingen alsnog aan
verplichtingen te voldoen en dat deze vrij komt zodra aan deze verplichting
is voldaan, is maar mijn mening onvoldoende om te veronderstellen dat daarom
vervangende hechtenis na het niet of niet naar behoren verrichten van een
taakstraf niet onder deze grond zou kunnen vallen. Maar ook wanneer de vervangende
hechtenis onder de vrijheidsontneming van artikel 5, eerste lid, onder a,
EVRM zou vallen, meen ik dat aan de vereisten van het verdrag wordt voldaan.
Bij het opleggen van de taakstraf bepaalt de rechter immers hoe lang de vrijheidsontneming
duurt wanneer de taakstraf niet of niet naar behoren wordt verricht. Hiermee
is de verdragsrechtelijk vereiste rechterlijke bemoeienis gegeven. Bovendien
biedt het wetsvoorstel een regeling om, in geval van verschil van mening of
een taakstraf al dan niet of niet naar behoren is uitgevoerd, dit voor te
leggen aan de rechter. Ik doe derhalve geen uitspraak over de vraag onder
welk artikelonderdeel de vervangende hechtenis valt, maar constateer dat in
beide gevallen de regeling aan artikel 5 EVRM voldoet.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de verschuivende grenzen tussen
publiek en privaat zich verhouden tot het principe dat de tot werkstraf veroordeelden
niet worden uitgeleend aan bedrijven en dat commerciële arbeid is uitgesloten.
Dit mede met het oog op de bepaling over het overheidstoezicht in het Verdrag
van Genève. Hoewel er een tendens waarneembaar is waarin publieke taken
door overheden worden afgestoten naar de private sector, blijken er volgens
opgave van de reclassering vooralsnog voldoende plaatsingsmogelijkheden voor
taakgestraften in de publieke sector te zijn. De norm die in het Verdrag van
Genève (artikel 2, onder c) voor gestraften wordt gesteld, dat de tot
taakstraf veroordeelde niet mag worden uitgeleend aan private bedrijven, beoogt
te waarborgen dat private ondernemingen geen winst behalen uit de tewerkstelling
van veroordeelde personen. Gelet op die norm is het mijns inziens
ook mogelijk om taakgestraften te werk te stellen bij ondernemingen die werk
doen dat voorheen door de overheid werd verricht. Wel dient er steeds voor
gewaakt te worden dat de veroordeelden in dat kader uitgebuit worden.De reclassering rapporteert aan de Officier van Justitie over het verloop
van de taakstraf. Op deze wijze houdt het openbaar ministerie toezicht op
de uitvoering van taakstraffen op individueel niveau. Voorts stelt de reclassering
in overleg met het openbaar ministerie een overzicht op van beschikbare projectplaatsen
en daar uit te voeren werkzaamheden. Ook op het niveau van de projecten vindt
derhalve toezicht door het openbaar ministerie plaats. Tot slot vinden er
regelmatig werkbezoeken plaats van het openbaar ministerie aan projecten,
zodat niet alleen vooraf maar ook lopende de projecten toezicht wordt gehouden.Ten aanzien van de vraag van de leden over de gegevensregistratie kan
ik het volgende antwoorden. De reclassering heeft een nieuw registratiesysteem,
het zogenoemde Cliënt Volgsysteem, ontwikkeld waarmee onder andere de
reclasseringswerkers in hun uitvoeringswerkzaamheden worden ondersteund. Met
het Cliënt Volgsysteem worden ook de relevante gegevens over taakstraffen
vastgelegd. Dit registratiesysteem bevindt zich thans in de implementatiefase.
De verwachting is dat dit proces begin 2001 zal zijn voltooid. De problemen
met betrekking tot de gegevensregistratie zijn derhalve nog niet verholpen,
maar er wordt wel hard aan gewerkt. Ook de uitwisseling van gegevens tussen
de reclassering enerzijds en het openbaar ministerie anderzijds is thans nog
niet optimaal. Dit is het gevolg van het feit dat beide organisaties verschillende
registratiesystemen gebruiken. Voor dit laatste is een projectorganisatie
opgezet om de «routing» van taakstraffen tussen het openbaar ministerie
en de Stichting Reclassering Nederland te verbeteren, onder andere door deze
langs het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) te geleiden. Ook dit project
zal begin 2001 worden afgerond.De leden van de fractie van GroenLinks vragen ten slotte hoe de regeling
van de transactie zich verhoudt met artikel 8 van het Internationaal Verdrag
inzake Burgerrechten en Politieke Rechten, gegeven het risico dat een verdachte
onder sterke druk staat om in te stemmen met de voorgestelde transactie. Wat
is de positie van de verdachte als achteraf blijkt dat nieuwe feiten tot een
andere uitkomst dan de transactie hadden moeten leiden, zo vragen deze leden.
In het algemeen kan gesteld worden dat alleen in gevallen waarin er geen discussie
is over de bewijsvoering een transactie wordt aangeboden. Het gaan dan om
situaties waarin de verdachte op heterdaad is betrapt, er via technische controlemiddelen
onweerlegbaar bewijs is en hij overigens bekent. In veel gevallen zal de verdachte
zelf beter dan geen ander weten of hij een strafbaar feit heeft gepleegd.
Wanneer het feit voor een transactie in aanmerking komt, kan hij op een aangeboden
transactie ingaan. Hij is in deze keuze volledig vrij. Het voordeel van het
accepteren van een transactie is dat hij aan een veroordeling door de rechter
ontkomt. Ik acht dit voor de verdachte zelf een aanzienlijk voordeel dat aan
de transactie is verbonden. Strijd met artikel 8 van voornoemd verdrag, waarin
het verbod op dwangarbeid is verwoord, is daarom mijns inziens niet aan de
orde.Gelet op het soort zaken waar het hier om gaat, zal het niet vaak vóórkomen
dat nieuwe feiten tot een andere uitkomst zouden hebben geleid. Mocht evenwel
achteraf blijken dat een verdachte die een transactie heeft geaccepteerd toch
onschuldig was, dan kan het geldbedrag worden teruggegeven dan wel een schadevergoeding
worden verleend voor een reeds verrichte taakstraf.De Minister van Justitie,A. H. Korthals 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-26114-163b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl