Arbeidsmarktbeleid onderwijs; Brief minister met de Arbeidsmarkteffectrapportage onderwijs en onderzoek 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23328, nr. 36

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

12-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

23328 nr. 36

06-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamARBEIDSMARKTEFFECTRAPPORTAGE 1998 1. Inleiding StartpositieVergrijzingWerkgelegenheidsontwikkelingInhoud2. Ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt3. Historische ontwikkeling van de werkgelegenheid in
het primair en voortgezet onderwijs4. Toekomstige arbeidsmarkteffecten per subsector 4.1 Primair onderwijs 4.1.1 Autonome ontwikkelingenPersoneelsaantallen (full-time equivalenten x 1000)* 4.1.2 Effecten van lopend beleid4.1.3 Effecten van beleidsvoornemens4.1.4 Werkgelegenheidseffecten van de klassenverkleining
nader beschouwd.4.2 Voortgezet onderwijs 4.2.1 Autonome ontwikkelingenPersoneelsaantallen (full-time equivalenten x 1000)* 4.2.2 Effecten van beleidsvoornemens1. Mavo/vbo2. Tweede fase van het vo4.3 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie 4.3.1 Autonome ontwikkelingenAantal ingeschreven leerlingen (x 1000) Normatieve personeelsaantallen (full-time equivalenten
x 1000) 4.3.2 Effecten van beleidsvoornemensHet beroepsonderwijsDe educatieDe landelijke organenSpecifiek traject: vhbo/havo-mbo4.4 Hoger onderwijsWetenschappelijk onderwijsHoger beroepsonderwijsAd aAd b4.5 Landbouwonderwijs Agrarische opleidingscentraStimuleringsregeling vernieuwing agrarisch onderwijsLandbouwuniversiteit Wageningen4.6 Het beleid na «De jaren tellen»
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23328Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 328Arbeidsmarktbeleid onderwijsnr. 36BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 6 november 1997Hierbij bied ik U, mede namens mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, de Arbeidsmarkteffectrapportage onderwijs en onderzoek 1998 aan.Over het concept van deze Arbeidsmarkteffectrapportage heb ik overleg
gevoerd met de centrales van overheids- en onderwijspersoneel, met de besturenorganisaties/VNG
en met de werkgeversorganisaties in het hoger onderwijs.De resultaten van dit overleg zijn verwerkt in de definitieve rapportage
alsmede in deze brief. Overigens blijft de inhoud van de Arbeidsmarkteffectrapportage
een verantwoordelijkheid van mij en mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij.Met name het overleg met de centrales voor overheids- en onderwijspersoneel
heeft geleid tot aanzienlijke aanvulling van de rapportage. Deze aanvullingen
hebben voor een belangrijk deel betrekking op de beschrijving van de gevolgen
van reeds lopend beleid. Ten aanzien van dit beleid is in de Arbeidsmarkteffectrapportage
beschreven welke maatregelen zijn getroffen om ongewenste effecten voor de
arbeidsmarkt te voorkomen.In het overleg met de centrales voor overheids- en onderwijspersoneel
is vastgesteld dat het instrument van de Arbeidsmarkteffectrapportage verder
kan en moet worden ontwikkeld. Er is daarover een advies gevraagd aan het
Sectorbestuur voor de onderwijsarbeidsmarkt (SBO).Door de centrales zijn o.a. de volgende elementen voor verdere ontwikkeling
genoemd:– aansluiting op eerdere rapportages;– wijze van monitoring van de feitelijke ontwikkelingen in verhouding
tot de verwachte ontwikkeling voor wat betreft de personeelsaantallen;– aandacht voor regionale verschillen en effecten op micro-niveau; – aandacht voor ontwikkelingen ten aanzien van de verhouding van
functies en functieniveaus binnen het totale arbeidsvolume; hierbij dient
ook rekening gehouden te worden met effecten van decentralisatie; – invloed van beslissingen van onder andere Participatiefonds en
Vervangingsfonds en van afspraken tussen deze fondsen en het departement op
de arbeidsmarkt;– het functioneren van de arbeidsmarkt voor laag betaalde functies
in het onderwijs.In het overleg met de centrales is afzonderlijk aandacht geschonken aan
de brief d.d. 19 september 1997 inzake vraag en aanbod van leraren po en vo
en de instroom in de opleidingen vo. Centrales hebben in het overleg hun ongerustheid
uitgesproken over de indruk die het in die brief gedane voorstel voor een
experiment voor een opleiding waarin universitair geschoolden in twee jaar
een PABO-bevoegdheid kunnen halen heeft opgeroepen in het onderwijsveld. Inmiddels
heb ik in het algemeen overleg met de Tweede Kamer, en ook op andere wijze,
nadere toelichting op bedoeling en randvoorwaarden van dit experiment gegeven.
Hieruit moet duidelijk zijn dat het experiment op geen enkele wijze afbreuk
doet aan de hoge eisen die aan het leraarsberoep worden gesteld en aan de
opleidingseisen voor dat beroep. Centrales houden ook in het licht van de
inmiddels bekend geworden uitwerkingen bedenkingen bij het experiment. Centrales
hebben positief gereageerd op de in de brief opgenomen voorstellen voor een
landelijk actieplan om de deelname van allochtonen aan de lerarenopleiding
te verbeteren. Centrales hebben voorts suggesties gedaan om instroom uit de
stille reserve te vergroten, die vooral betrekking hebben op de rechtspositie
van herintreders. Deze suggesties zullen worden verkend naar aanleiding van
de resultaten van het onderzoek naar de stille reserve. Ook de door centrales
gedane suggesties gericht op de instroom van jongeren in de onderwijsarbeidsmarkt,
in de vorm van verkenning van de mogelijkheden van bredere bevoegdheden voor
leraren in het vo en in de vorm van arbeids- en onderwijspools getuigen mijns
inzien van een constructieve en creatieve houding van centrales met betrekking
tot de toekomstige werving van onderwijspersoneel.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. Ritzen ARBEIDSMARKTEFFECTRAPPORTAGE 1998 1. Inleiding StartpositieDe beleidsintensivering van ruim 2 miljard gulden die sinds 1991 in het
arbeidsvoorwaarden- en lerarenbeleid is geïnvesteerd, hebben er aan bijgedragen
dat enkele grote knelpunten op het punt van de wervingspositie voor de leraar
zijn weggewerkt. Daarbij gaat het met name om de aanvangssalarissen in het
funderend onderwijs en de ruimte voor personeelsbeleid op instellingsniveau.
Dat was niet alleen noodzakelijk vanwege de achterstand waarin het onderwijzend
personeel in de jaren tachtig terecht was gekomen, maar juist ook vanwege
de verwachte toekomstige ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt. VergrijzingDe Nederlandse beroepsbevolking vergrijst en de sector onderwijs vormt
daarop geen uitzondering. Langetermijnverkenningen laten een voortgaande economische
groei zien. Deze beide ontwikkelingen tezamen leiden er toe dat op de arbeidsmarkt
als geheel de concurrentie toeneemt. Echter, de sector onderwijs en wetenschappen
bevindt zich in de omstandigheid dat zij het meest vergrijsd is in vergelijking
met andere sectoren van de arbeidsmarkt. Dit betekent dat de sector onderwijs
en wetenschappen eerder dan andere sectoren zal worden geconfronteerd met
extra vervangingsvraag als gevolg van deze vergrijzing. WerkgelegenheidsontwikkelingDe werkgelegenheid in de sector onderwijs en wetenschappen als geheel
bevindt zich al geruime tijd op een vrij constant niveau, maar tussen de subsectoren
is er wel sprake van verschillen. De werkgelegenheid in de meest voorspelbare
subsector, het primair onderwijs, wordt vooral bepaald door de demografische
ontwikkelingen. Bij ongewijzigd beleid zal het totaal aantal benodigde leraren
de komende jaren licht blijven stijgen. Er zijn echter voor het primair onderwijs
aanzienlijke arbeidsmarkteffecten te verwachten van het beleid van groepsgrootteverkleining
zoals dat thans wordt vormgegeven.Het doel van deze arbeidsmarkteffectrapportage is aan te geven welke beleidsvoornemens
zullen leiden tot relevante arbeidsmarkteffecten. InhoudDe arbeidsmarkteffectrapportage 1998 bestaat uit de volgende onderdelen:– Een algemeen deel waarin een beknopte schets van de ontwikkelingen
op de Nederlandse arbeidsmarkt wordt gegeven. Bovendien wordt een samenvatting
gegeven van de ontwikkelingen in vraag en aanbod van leraren sinds de jaren
tachtig in het po en het vo; de subsectoren waar het grootste deel (circa
70%) van de werkgelegenheid in het onderwijs zich concentreert.In een brief met bijlagen die ik onlangs aan de Tweede Kamer heb verzonden,
ga ik hier veel uitvoeriger op in. Ik geef in die brief bovendien aan op welke
wijze ik van plan ben toekomstige spanningen op de arbeidsmarkt te voorkomen.– De eigenlijke arbeidsmarkteffectrapportage, waarin per subsector
(po, vo, bve, hbo, wo, de onderzoekinstellingen en het landbouwonderwijs)
een beschrijving wordt gegeven van de (onderwijskundige) ontwikkelingen waarvan
een relevant effect op de arbeidsmarkt zal uitgaan. Voorts worden
de gevolgen van die ontwikkeling voor de werkgelegenheid en de onderwijsarbeidsmarkt
aangegeven.Dit onderdeel wordt afgesloten met een aparte paragraaf waarin aandacht
wordt gegeven aan het leeftijdsbewust personeelsbeleid zoals dat heeft vorm
gekregen naar aanleiding van het rapport «De jaren tellen». 2. Ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarktDoor het Centraal Planbureau (CPB) is onlangs een verkenning uitgevoerd
naar de langetermijnontwikkeling in de werkgelegenheid en de beroepsbevolking1. Er wordt met drie scenario's gewerkt, waarin met name
de economische groei verschilt. In alle drie de scenario's neemt de arbeidsparticipatie
van vrouwen toe. Als in een scenario de beroepsbevolking toeneemt, kan dit
vooral aan toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen worden toegeschreven.Het lijkt redelijk om te veronderstellen dat de mogelijke spanningen op
de onderwijsarbeidsmarkt zullen worden versterkt door ontwikkelingen in de
overige sectoren. Zeker als het scenario met de sterkste economische groei
werkelijkheid wordt. Hierbij kan de kanttekening worden gemaakt dat des te
sterker de veronderstelde groei is, des te hoger de participatiegraad van
vrouwen is. Er gaat een «pull» uit van de sectoren die sterk groeien.
Dit fenomeen zal ook doorwerken op de onderwijsarbeidsmarkt. Ook het onderwijs
kan, misschien in mindere mate dan de «echte» groeisectoren, profiteren
van het toenemende aanbod van vrouwen, omdat in het primair en voortgezet
onderwijs in vergelijking met veel andere sectoren nu eenmaal meer vrouwen
zich tot het beroep voelen aangetrokken. De toenemende arbeidsparticipatie
van vrouwen in het primair onderwijs heeft als andere kant van de medaille,
het afnemende aantal mannen dat voor het beroep van leraar basisonderwijs
kiest. In de PABO-campagne wordt daarom nadrukkelijk geprobeerd ook jongens
aan te spreken op hun educatieve kwaliteiten. Een ander voordeel dat de sector
onderwijs en wetenschappen uit oogpunt van concurrentie ten opzichte van andere
sectoren heeft, is het feit dat het onderwijs het meest vergrijsd is. Dit
leidt er toe dat het onderwijs als één van de eersten een grote
vervangingsvraag zal kennen en dus een extra beroep op de arbeidsmarkt zal
moeten doen. Het onderwijs heeft in dit opzicht nog weinig concurrentie van
anderen. 3. Historische ontwikkeling van de werkgelegenheid in
het primair en voortgezet onderwijsIn de jaren zeventig en tachtig is het leerlingenaantal in de sectoren
primair en voortgezet onderwijs flink gedaald. Dit heeft zijn weerslag gehad
op de werkgelegenheid in deze sectoren. In deze periode werden slechts weinig
jongeren nieuw aangeworven. Zo ontstond een relatief sterke vergrijzing in
deze onderwijssectoren ten opzichte van de marktsector en de overige overheidssectoren.Sinds 1989 is in het primair onderwijs de daling omgeslagen in een groei
van het aantal leerlingen, hetgeen tot een groei van het aantal arbeidsplaatsen
heeft geleid.Deze groei heeft niet geleid tot de tekorten aan personeel. De onderwijsarbeidsmarkt
vangt geleidelijke fluctuaties goed op. Recente gegevens over de afgelopen
jaren wijzen uit dat de toegenomen vraag is opgevangen door extra instroom
en door een uitbreiding van de betrekkingsomvang van leraren. Absoluut gezien
is de extra instroom vooral afkomstig uit de stille reserve2, die in het primair onderwijs voor een groot deel bestaat uit herintredende
vrouwen en PABO-gediplomeerden die via vervangingsbanen doorstromen naar een
reguliere aanstelling. Relatief gezien is de instroom vanuit de stille reserve vrij stabiel gebleven en is die van net afgestudeerden iets teruggelopen,
terwijl de instroom uit het wachtgeld iets toenam.Uit de monitoring van de vacaturevervulling in het primair onderwijs die
sinds begin jaren negentig wordt uitgevoerd, blijkt dat de arbeidsmarkt waar
het de vraagkant betreft tot nu toe goed functioneerde. Door scholen hoefde
bijvoorbeeld zelden langdurig een noodgreep te worden toegepast om te voorkomen
dat een vacature te lang onvervuld zou blijven.Nadat in de jaren tachtig de werkgelegenheid in het voortgezet onderwijs
is afgenomen, is deze sinds 1992 gestabiliseerd en wordt voor de komende jaren
een lichte groei verwacht. De daling in werkgelegenheid heeft in deze sector
tussen 1985 en 1992 tot een lichte daling van de gemiddelde betrekkingsomvang
geleid. Tot 1992 gingen leraren gemiddeld genomen elk jaar iets minder werken,
terwijl er sinds 1992 per saldo weer meer wordt gewerkt. Daarbij moet wel
opgemerkt worden dat in de afgelopen jaren iets minder vacatures ontstonden
dan mogelijk zou zijn geweest als de zgn. «terugploegregeling ADV-BAPO»
beter had gefunctioneerd. Uit de monitoring van vacaturevervulling in het
voortgezet onderwijs, kan worden geconcludeerd dat zich ook in deze sector
sinds 1992 geen onoverkomelijke problemen bij de vervulling van vacatures
hebben voorgedaan. Dit blijkt uit het gegeven dat er de afgelopen jaren slechts
een verwaarloosbaar aantal vacatures (te) lang blijft openstaan. Een andere
indicator die informatie verschaft over het functioneren van de arbeidsmarkt,
is het aantal aangestelde onderbevoegden. Bij elke meting blijkt dat er soms
onderbevoegden worden aangesteld. Dit zijn mijns inziens echter gebruikelijke
fricties. Elk jaar blijkt dat vacatures in de 2e-graadsector in de meeste
gevallen iets makkelijker te vervullen zijn dan in de 1e-graadsector. Al met
al is er geen aanleiding om te stellen dat er de afgelopen jaren wezenlijke
discrepanties zijn opgetreden tussen vraag en aanbod. 4. Toekomstige arbeidsmarkteffecten per subsector 4.1 Primair onderwijs 4.1.1 Autonome ontwikkelingenDe verwachting is dat het leerlingenaantal in het primair onderwijs tot
en met het jaar 2002 blijft toenemen, maar deze stijging wordt wel ieder jaar
minder, waarna volgens de huidige inzichten een daling verwacht wordt na het
jaar 2002.  1996199719981999200020012002 ingeschreven leerlingen BaO+(V)so
(x 1000)1 607,21 628,51 642,71 653,01 659,01 659,61 656,7De personeelsformatie wordt bepaald aan de hand van een vaste voet en
het aantal gewogen leerlingen. De totale formatie zal zich, volgens de huidige
raming, als volgt ontwikkelen: Personeelsaantallen (full-time equivalenten x 1000)*  1996199719981999200020012002 totaal bekostigd personeel97,7101,1105,4108,2109,2110,0110,5waarvan onderwijzend92,395,3100,2102,8103,6104,3104,9* Inclusief aanvullende formatie, frictieopslag, adv, bapo en schoolprofiel. Het betreft hier normatief – dat wil zeggen op basis van de personele
formatieformules – berekende aantallen. Scholen kunnen afwijken van
het normatieve patroon door meer of minder personeel in de categorie directie,
onderwijs-ondersteunend of onderwijzend personeel aan te trekken. 4.1.2 Effecten van lopend beleidBij de 1,25 maatregel (voortaan moet sprake zijn van twee ouders die aan
de criteria voldoen) is een gefaseerd invoeringstraject afgesproken. De fasering
hield in dat de eerste vier jaar na de invoering (1 augustus 1994) de aanscherping
van de criteria alleen zou gelden voor de nieuwe instroom. Daarna zou de maatregel
met ingang van 1 augustus 1998 integraal worden doorgevoerd.Op deze wijze is het voor de betrokken besturen mogelijk gemaakt om hun
personeelsbeleid af te stemmen op de werkgelegenheidseffecten na integrale
invoering.Bovenstaand beleid was niet bedoeld om tot een bezuiniging te komen. De
opbrengsten op macroniveau werden en worden gerealloceerd. Desalniettemin
zou het mogelijk kunnen zijn dat op schoolniveau sprake is van een merkbaar
effect. De verwachting is, mede gezien de krapte op de arbeidsmarkt, dat dit
niet zal leiden tot fricties in het personeelsbeleid.Voor scholen die als gevolg van de wijziging van de opheffingsnormen onder
de norm komen en in verband daarmee moeten gaan fuseren, geldt een fusieregeling
die door de overlegpartners adequaat is geacht om de personele gevolgen op
te vangen. Deze fusieregeling loopt per 1 augustus 1998 af. Voor het basisonderwijs
stel ik voor de regeling nagenoeg ongewijzigd te verlengen. Er lijkt geen
reden om aan te nemen dat die fusieregeling niet toereikend zal zijn als het
gaat om fusies die het gevolg zijn van de aanpassing van de opheffingsnormen
per 1 augustus 1998 (in welke aanpassing in het Toerusting en Bereikbaarheid-akkoord
was voorzien). Het risico dat scholen geen fusiepartner vinden wordt uiterst
klein geacht. De ervaring tot nu toe leert dat. Bovendien zal er volgens de
tot dusverre uitgevoerde berekeningen nauwelijks sprake zijn van scholen die
als gevolg van de aanpassing van de opheffingsnormen met opheffing bedreigd
worden. 4.1.3 Effecten van beleidsvoornemensNaast de autonome groei als gevolg van demografische ontwikkelingen zijn
er in het primair onderwijs een aantal beleidsontwikkelingen in gang gezet
die zeker op de wat langere termijn grote gevolgen voor de werkgelegenheid
zullen hebben. Voor zover zij reeds in 1998 effecten zullen hebben, worden
ze hier besproken.In het primair onderwijs is de eerste fase van de verkleining van de groepen
per 1 augustus 1997 gerealiseerd en heeft dus voor 1998 geen nieuwe arbeidsmarkteffecten
meer, anders dan dat de totale werkgelegenheid structureel is toegenomen.
In totaal zijn per 1 augustus 1997 2750 formatieplaatsen extra toegekend
aan de basisscholen. De eerste stap op weg naar een verkleining van de groepen
geeft de meeste scholen er niet in één keer een hele formatieplaats
bij. Uit verkennende gesprekken blijkt dat een deel van de schooldirecteuren
verwacht de eerste stap in te vullen door leraren die al bij hen werken een
(tijdelijke) uitbreiding van de aanstelling te geven. Verwacht wordt dat circa
50% van de 2750 plaatsen ook tot nieuwe instroom van leraren in de sector
leidt. De tweede en de derde fase blijven buiten beschouwing, omdat de invulling
daarvan wordt overgelaten aan een volgend Kabinet. In de nota «Groepsgrootte
en kwaliteit», die begin september aan de Tweede Kamer is gezonden,
zijn varianten van de tweede en derde fase reeds verder uitgewerkt. Verder zijn er twee componenten in het arbeidsvoorwaardenbeleid die een effect
hebben op de werkgelegenheid. Zowel in het primair als in het voortgezet onderwijs
wordt de ADV met ingang van augustus 1998 uitgebreid met 3%. Dit zal leiden
tot een aanzienlijke stijging van de werkgelegenheid. Bij de invulling van
de CAO-afspraken is leraren de mogelijkheid geboden om de totale ADV te sparen
voor bijvoorbeeld de invulling van de bapo of het fpu. Er wordt verondersteld
dat in totaal 20% van de extra ADV wordt herbezet door wachtgelders of nieuwe
leraren. De overige 80% van de extra ADV wordt of gespaard of wordt vervuld
door deeltijdwerkers die zelf de extra ADV herbezetten. De effecten op de
vraag naar leraren doordat gespaarde ADV na verloop van tijd wordt opgenomen,
worden waarschijnlijk pas over ruim tien jaar merkbaar en vallen daarmee buiten
het bereik van deze arbeidsmarkteffectrapportage 1998.De middelen die het veld ter beschikking krijgt voor het leeftijdsbewust
personeelsbeleid, gecombineerd met het beleid rondom het wachtgeld, zullen
leiden tot een afname van de voortijdige uitstroom van oudere leraren.Gezien de aard van de maatregelen wordt een groot deel van de toename
van de vraag vervuld doordat leraren die al in de sector in deeltijd werkzaam
zijn, meer gaan werken. De extra ADV en de 1e fase van de groepsgrootteverkleining
zorgen er voor dat een gedeelte van de deeltijdwerkers meer gaat werken.Het deel van de vraag naar leraren dat niet door in de sector werkzame
leraren wordt opgevangen, moet worden voldaan door instroom van leraren die
niet in de sector werkzaam zijn. In de praktijk wordt voor deze instroom geput
uit drie bronnen, namelijk de afgestudeerden van de PABO, de stille reserves
(leraren met een bevoegdheid die buiten de sector werken of die (tijdelijk)
gestopt zijn met werken) en de wachtgelders. Voorzien is dat in 1998 zich
geen knelpunten zullen voordoen bij de vervulling van vacatures. 4.1.4 Werkgelegenheidseffecten van de klassenverkleining
nader beschouwd.De eerste stap van de klassenverkleining in 1997 leidt, zoals hierboven
weergegeven, tot een extra vraag naar leraren van 2 750 fte. Dit komt
bovenop de autonome vraag aan nieuwe instroom van ongeveer 4 000 fte.
De invoering van de adv per 1-8-1998 levert een extra vraag op van zo'n 2 000
fte; ook in dit geval komt deze extra vraag bovenop de autonome van ongeveer
4 000 fte. In totaal moet in 1997 en 1998 dus 12 750 fte worden
vervuld.Aan de aanbodkant zijn er diverse bronnen waaruit de autonome vraag en
de extra vraag gevoed moet worden. De pabo levert ongeveer 2 500 fte
op (= 90% van 4 000 afgestudeerden die een gemiddelde aanvangsbetrekkingsomvang
kennen van 0,7 fte). Voor 1997 en 1998 dus totaal 5 000 fte.Een tweede bron vormen de leraren die in deeltijd werken (ongeveer 55 000
personen) en die hun betrekkingsomvang zouden kunnen en willen uitbreiden.
Een onderzoek van Regioplan heeft uitgewezen dat 40% van de deeltijders bereid
is om gemiddeld 3 klokuren meer te gaan werken. Deze bron levert daarmee voor
1997 en 1998 ongeveer 1 650 fte (= 40% van 55 000 personen x 3 klokuren).De extra vraag naar leraren als gevolg van de adv per 1-8-1998 kan voor
een deel worden opgevangen doordat leraren hun eigen adv herbezetten of adv
gaan sparen. Uit het onderzoek van Regioplan is naar voren gekomen dat 70%
van de leraren zegt ervoor te kiezen de adv te herbezetten of te gaan sparen.
Voor de korte termijn levert dit een extra aanbod op van ongeveer 1 600
fte. De stille reserve is jaarlijks een bron waaruit geput wordt. Tot nu toe
is het aandeel vanuit de stille reserve steeds zo'n 2 000 fte geweest.
Zonder enige extra beleidsmaatregelen kunnen we uit deze bron dus op zo'n
4 000 fte rekenen. Een onderzoek van Research voor Beleid (augustus 1997)
heeft uitgewezen dat ongeveer 60 000 mensen met een bevoegdheid voor
het primair onderwijs op dit moment niet werkzaam zijn binnen het primair
onderwijs. Van deze 60 000 personen hebben 27 000 aangegeven dat
zij bereid zijn de komende 5 jaar (in deeltijd) terug te keren naar het primair
onderwijs. Een voorzichtige schatting zou uitkomen op zo'n 3 000 fte
voor 1997 en 1998 tezamen.Een vijfde bron vormen de wachtgelders. Voor 1997 en 1998 wordt uitgegaan
van zo'n 600 fte aan terugkerende wachtgelders. De loonkostensubsidie is een
belangrijke stimulans om dat streefcijfer te bereiken.Als we afzien van de mogelijke andere bronnen voor de vervulling van de
vacatures (de vakleraren en de onderwijsassistenten), komen we voor 1997 en
1998 tot de volgende optelsom:– vraag: 12 750 fte;– aanbod: 5 000 + 1 650 + 1 600 + 4 000 + 3 000
+ 600 = 15 850 fte.De conclusie is dat er voor 1997 en 1998 macro geen probleem hoeft te
zijn bij het voldoen aan de vraag naar leraren in het primair onderwijs. Dit
neemt niet weg dat er regionaal wel degelijk knelpunten kunnen voorkomen.Omdat op wat langere termijn verwacht mag worden dat de arbeidsmarkt voor
leraren in het primair onderwijs krapper wordt, wordt in het najaar van 1997
op bescheiden schaal gestart met een publiciteitscampagne die tot doel heeft
het imago van het beroep leraar te verbeteren. Bovendien wordt gestreefd naar
vergroting van de instroom in de PABO's. De campagne zal in de loop van 1998
verder worden uitgebouwd en zich ook gaan richten op het voortgezet onderwijs.
Andere aanbodscategorieën zullen wellicht ook vanaf 1998 in de campagne
aandacht krijgen. Het gaat dan met name om het activeren van de stille reserve
en om allochtonen te bewegen te kiezen voor het beroep leraar. 4.2 Voortgezet onderwijs 4.2.1 Autonome ontwikkelingenVoor het komend jaar wordt nagenoeg een stabilisering van het aantal leerlingen
voorzien. Met ingang van 1999 vertonen de prognoses een duidelijke stijging.
Deze ontwikkeling hangt nauw samen met de demografie en in mindere mate ook
met de verwachte stabilisatie van de verblijfsduur van de leerlingen.  1996199719981999200020012002 ingeschreven leerlingen838,4829,9827,9832,5840,7852,0865,1De bekostiging is gebaseerd op de leerlingenaantallen per schooljaar;
deze werken in de personeelsaantallen door met een vertraging van één
jaar (de zogenaamde t-1 bekostiging): Personeelsaantallen (full-time equivalenten x 1000)*  1996199719981999200020012002 totaal bekostigd personeel
waarvan onderwijzend62,461,762,263,263,564,265,0 49,849,049,550,350,551,151,7* Inclusief aanvullende formatie, frictieopslag, adv, bapo en schoolprofiel. Het betreft hier normatief – dat wil zeggen op basis van de personele
formatieformules – berekende aantallen. Scholen kunnen afwijken van
het normatieve patroon door meer of minder personeel in de categorie directie,
onderwijs-ondersteunend of onderwijzend personeel aan te trekken.Dat de aantallen overigens al in 1998 beginnen toe te nemen wordt veroorzaakt
door de toekenning van de herbezettingsformatie in het kader van de uitbreiding
van de ADV per 1-8-1998 (onderdeel van de CAO 1996–1998). 4.2.2 Effecten van beleidsvoornemensDe twee belangrijkste ontwikkelingen in het voortgezet onderwijs zijn
de onderwijsinhoudelijke vernieuwingen van het mavo/vbo en de Tweede Fase
van het vo (vanaf het vierde leerjaar). 1. Mavo/vboIn juni 1997 is aan de Tweede Kamer een voorstel voor wijziging van de
WVO aangeboden betreffende het mavo/vbo/vso-beleid. De kern van de wijzigingen
betreft de invoering van leerwegen in het mavo en vbo, de versterking van
de vbo-afdelingsstructuur en de invoering van leerwegondersteunend en praktijkonderwijs.
Doel is mede de verbetering van de aansluiting op het beroepsonderwijs, de
vergroting van de pedagogisch-didactische hulp en de versterking van de positie
van leerlingen in het speciaal onderwijs.Op 11 juni 1997 hebben de staatssecretaris van OCenW en de onderwijsorganisaties
een aantal Gezamenlijke Afspraken «Over de zorgverbreding in het voortgezet
onderwijs» ondertekend.De organisaties betuigen daarmee hun steun aan de verdere aanpak van de
vernieuwing van deze vo-sector; met de organisaties zal over de uitwerking
van de vernieuwing overleg worden gevoerd. Ten aanzien van de werkgelegenheid,
salaris en personele bekostiging is het volgende afgesproken: «Partijen
hebben overeenstemming bereikt om gezamenlijk te komen tot sluitende tripartiete
afspraken ten aanzien van de bekostiging, een werkgelegenheidsgarantie en
een salarisgarantie (inclusief salarisperspectieven) voor het personeel die
gericht zijn op het opvangen van de effecten van het vo-vso-beleid en op het
welslagen van dit beleid» (Gezamenlijke afspraken «Over de zorgverbreding
in het voortgezet onderwijs», § II, blz. 5).In het zogenaamde Technisch Overleg wordt met vertegenwoordigers van besturenorganisaties,
vakorganisaties, werkverbanden vso, vvo en ouderorganisaties gesproken over
de zorgverbreding in het voortgezet onderwijs. Onderwerp van gesprek is onder
andere de personele bekostiging van het leerwegondersteunend onderwijs en
het praktijkonderwijs in relatie tot de werkgelegenheid van het daarbij betrokken
personeel. Onlangs is In dat overleg afgesproken dat op 21 november aanstaande
op basis van dan ter tafel liggende rapportages een nadere uitspraak zal worden
gedaan over de aanpak van het te doorlopen traject inzake de werkgelegenheidseffecten. 2. Tweede fase van het voDe vernieuwing van de bovenbouw van havo en vwo moet leerlingen beter
voorbereiden op een vervolgstudie in het hoger onderwijs. Met de invoering
van profielen wordt beoogd de vakkenpakketten van leerlingen beter af te stemmen
op de voorkennis die in het hoger onderwijs nodig is. De introductie van het
studiehuis levert een belangrijke bijdrage aan het bevorderen van een actieve,
zelfstandige studiehouding. De voorgenomen plannen voor de Tweede fase van het VO hebben geen gevolgen
voor de werkgelegenheid. De Tweede Kamer is dit bij de behandeling van de
wet profielen tweede fase1 medegedeeld; noch
over het totaal gezien, noch per school afzonderlijk zal er een verschuiving
optreden in de personeelsomvang als gevolg van de voorgenomen plannen; de
bekostigingsformule blijft gelijk.Gezien de studielast per vak in vergelijking met de huidige situatie zullen
de verschuivingen per vak niet groot zijn:– Verschuivingen treden nu ook van jaar tot jaar op (veranderingen
pakketkeuze); deze worden door scholen in het algemeen zonder ingrijpende
gevolgen voor de leraren door de scholen opgevangen. Het profielsysteem geeft
stabiliteit per vak en daarmee zekerheid voor het personeel en de organisatie:
de school moet namelijk altijd alle vier profielen aanbieden. Bij een stabiele
totale leerlingenpopulatie en verdeling over de leerjaren betekent dit, dat
elk jaar een even grote formatie per vak nodig is.– Het systeem van studielast en het studiehuis is flexibel en maakt
de opvang van fricties per vak gemakkelijker,– Nieuwe vakken bieden alternatieve werkgelegenheid; leraren met
verschillende, verwante onderwijsbevoegdheden zullen lesgeven in de vakken
ANW en CKV1.Een extra werkgelegenheidsimpuls gaat uit van de 50 miljoen gulden die
ter beschikking is gesteld voor de deskundigheidsbevordering van docenten
ten behoeve van de invoering van de profielen tweede fase havo en vwo. Dit
bedrag – dat betaalbaar wordt gesteld in het schooljaar 1997–1998
of 1998–1999 – maakt het voor de scholen mogelijk om leraren in
de bovenbouw van havo en vwo 2 klokuren per week vrij te roosteren en hun
herbezetting mogelijk te maken.In de toelichting op de betreffende regeling wordt verduidelijkt dat de
school met deze middelen voor de docenten: «bijvoorbeeld vervanging
(kan) bekostigen gedurende gemiddeld twee klokuren per docent per week bij
een volledige betrekking». Het gaat hier dus om een extra werkgelegenheidsimpuls
die het voor scholen mogelijk maakt om leraren vrij te roosteren en in hun
herbezetting te voorzien.Er zijn geen voorwaarden gesteld die schoolbesturen dwingen om het geld
in te zetten voor het vrijroosteren en vervangen van leraren.Een inschatting van het deel van de middelen die aan vervanging zullen
worden besteed is thans moeilijk te leveren. Pas deze maand hebben de scholen
aangegeven of zij in '98 of in '99 zullen beginnen met de 2e fase: 30% kiest
geheel of gedeeltelijk voor 1998 en zal daarom nog dit kalenderjaar het geld
ontvangen. Het ligt in de rede te verwachten dat een substantieel deel van
de extra middelen voor de inzet van personeel zal worden aangewend. 4.3 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie 4.3.1 Autonome ontwikkelingenDe deelname aan het beroepsonderwijs en die aan de educatie vertonen beide
een daling. Binnen het beroepsonderwijs wordt deze daling veroorzaakt door
een daling van het aantal ingeschreven leerlingen in het leerlingwezen. Het
mbo blijft min of meer stabiel. Aantal ingeschreven leerlingen (x 1000)  1996199719981999200020012002 Beroepsonderwijs443,8439,0435,8431,8428,0425,7425,9Educatie203,7202,6201,3199,3196,8193,7190,0De personeelsaantallen zijn afgeleid uit de normatieve bekostigingsvoorschriften
en volgen de ontwikkelingen in de leerlingenaantallen. De totale formatie
zal zich, volgens de huidige raming, als volgt ontwikkelen: Normatieve personeelsaantallen (full-time equivalenten
x 1000)  1996199719981999200020012002 totaal bekostigd personeel
beroepsonderwijs (excl. vw + dt mbo)23,022,122,021,921,821,721,8waarvan onderwijzend17,116,416,316,216,116,116,14.3.2 Effecten van beleidsvoornemensIn 1997 is de ROC-vorming afgerond met als resultaat 46 ROCs, daarnaast
zijn er 13 vakscholen en 2 instellingen van een speciale richting.In 1998 zullen zij voor het eerst ten volle uitvoering geven aan de WEB.
De instellingen hebben onder WEB een grote mate van zelfstandigheid. Zij geven
niet alleen zelf vorm aan het primaire proces maar zijn ook zelf verantwoordelijk
voor het personeelsbeleid en de arbeidsvoorwaarden. In 1998 krijgen de instellingen
ook de verantwoordelijkheid voor de wachtgelders in het BVE-veld. Als gevolg
van de grotere verantwoordelijkheid hebben de instellingen ook een grote mate
van bestedingsvrijheid. Dit betekent dat er geen rechtstreeks verband is tussen
de begrotingsbudgetten en de werkgelegenheid. Het beroepsonderwijsDe bekostiging voor het jaar 1998 is in principe gelijk aan het niveau
van 1997. Alleen indien er zich wijzigingen voordoen in het totaal aantal
deelnemers op een instelling zal er een aanpassing plaatsvinden. Het macro
budget blijft echter gelijk. De educatieDe bekostiging van de educatie is in 1997 gedecentraliseerd naar de gemeenten.
De verdelingssystematiek zal in 1998 verder worden ontwikkeld. Bij de uitvoering
zal rekening worden gehouden met optredende herverdelingseffecten.De Tijdelijke regeling rijksbijdrage educatie voorziet er in dat op WGR-niveau,
het oude «verdelingsniveau» voor de VAVO, de budgetten gelijk
blijven. Wat er veranderd is, is dat de budgetten nu volledig aan de gemeenten
worden verstrekt daar waar zij vroeger alleen de basiseducatie budgetten kregen
en gezamenlijk de VAVO-gelden.In de regeling is opgenomen dat indien een gemeente besluit tot verlaging
van het contract bedrag, tussen gemeente en instelling een redelijke termijn
afgesproken moet worden of dat de gemeente de instelling schadeloos moet stellen.Voor 1998 blijft de tijdelijke regeling, zoals die voor 1997 was getroffen,
van kracht.Op WGR-niveau zijn de budgetten voor 1997 en 1998 gelijk gebleven. De landelijke organenIn 1998 start een nieuwe bekostigingssystematiek voor de LOB's. Het nieuwe
model zal gefaseerd worden ingevoerd teneinde herverdeeleffecten tussen de
LOB's zo goed mogelijk op te vangen. Over de vormgeving hiervan en eventueel
noodzakelijke facilitering worden afspraken gemaakt met de werkgevers.Voor alle terreinen geldt dat de budgetten gelijk blijven. Als gevolg
hiervan zijn er dan ook geen werkgelegenheidseffecten te verwachten.Mogelijk optredende verschuivingen en herverdelingseffecten worden via
overgangstrajecten en flankerende maatregelen afgedekt. Hierover vindt overleg
met de werkgevers plaats.Op 10 oktober jongstleden is een principe afspraak gemaakt met het COLO
over een overgangssystematiek naar de nieuwe bekostiging. Dit voorziet in
een overgangstraject van vier jaar en het beschikbaar komen van het budget
uit het herstructureringsfonds voor flankerend beleid. Over dat laatste zullen
sociale partners afspraken moeten maken.Op 28 oktober1997 hebben de landelijke organen COLO groen licht gegeven
om een onderhandelaarsakkoord aan te gaan. Specifiek traject: vhbo/havo-mboAls gevolg van het volledig in werking treden van de kwalificatiestructuur
volgens de WEB houden de afdelingen havo/mbo en vhbo op te bestaan. Deze afdelingen
worden «omgebouwd» in de richting van verrijkingsprogramma's naar
het hbo (hierover is eind mei een notitie naar de Tweede kamer gestuurd).
Het verlies aan werkgelegenheid in deze afdelingen zal opgevangen worden omdat
een deel van de doelgroep zal kiezen voor een beroepsopleiding. Dit wordt
versterkt door de ombouw naar opleidingen met een verrijkt programma. Overigens
voltrekken de personele gevolgen zich geleidelijk doordat de beëindiging
plaats vindt door een instroomstop. Tegelijkertijd zal er een uitbreiding
van de werkgelegenheid plaats vinden doordat een aantal opleidingen van een
driejarige naar een vierjarige cursus gaat.Over dit overgangstraject vindt overleg plaats met de werkgevers.Met de BVE-raad is een regeling afgesproken die erin voorziet dat instellingen
met een vhbo en/of havo/mbo-afdeling additionele middelen kunnen aanvragen.
Voor het vhbo gedurende een periode van vier jaar en voor het havo/mbo voor
een periode van drie jaar. Over de inzet van de middelen kan decentraal gesproken
worden. 4.4 Hoger onderwijsHet financieringssysteem dat in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW) is neergelegd voor de instellingen voor hoger beroepsonderwijs,
de universiteiten en de onderzoekinstellingen gaat uit van integrale verantwoordelijkheid
van het instellingsbestuur. Op grond daarvan heeft het instellingsbestuur
bestedingsvrijhheid en kan het in de onderwijsbegroting voorgenomen maatregelen
naar eigen inzicht vormgeven (met uitzondering van de primaire arbeidsvoorwaardenvorming).
Als gevolg van dit financieringssysteem bestaat er geen rechtstreeks causaal
verband tussen de in de begroting neergelegde beleidsmaatregelen en de gevolgen
daarvan voor de werkgelegenheid. Wetenschappelijk onderwijsIn het HOOP 1998 heb ik het beleidsvoornemen aangekondigd een aanzienlijk
deel van de rijksbijdrage voor de universiteiten (gedacht wordt aan een bedrag
van f 500 miljoen) over te hevelen naar de tweede geldstroom. Een van
de strikte voorwaarden daarbij zal zijn dat de overgang van dit budget geleidelijk
zal plaatsvinden om aldus de bedrijfsvoering niet in gevaar te brengen.Met alle betrokken partijen zal een traject van overleg worden ingegaan
over de vormgeving van de toewijzing van deze f 500 miljoen aan onderzoekmiddelen
door NWO.In dat overleg zullen werkgelegenheidseffecten, voorzover daarvan sprake
zal zijn, worden mee gewogen bij de keuze van de vormgeving. Hoger beroepsonderwijsDe in het ontwerp-Hoop 1998 aangekondigde instroombeperkingen betreffen
voornemens. Er moet nog overleg over gevoerd worden met de HBO-raad; met andere
woorden er kan nog veel veranderen. Concreet hebben de voornemens betrekking
op de opleidingen fysiotherapie en ergotherapie.Gezien de omvang van het huidige aantal fysiotherapie studenten zal bij
een doorgaan van de instroombeperking sprake zijn van een verminderde instroom
in 1998 van 3%. Een dergelijk (klein) percentage van afname van de instroom
kan in beginsel bij het voeren van een adequaat en anticiperend personeelsbeleid
zonder personele gevolgen worden opgevangen. Voor de opleiding ergotherapie
gaat de aangekondigde instroombeperking pas later in. Vanaf studiejaar 1999/2000
wordt een lagere instroomcapaciteit gehanteerd van maximaal 200 studenten.
Voor deze opleiding is er dus een lang tijdpad waarop door instellingen (en
personeel!) maximaal geanticipeerd kan worden. Voor de opleidingen logopedie,
mondhygiëne, oefentherapie Cesar, oefentherapie Mensendieck, orthoptist,
en podotherapie verandert er de komende jaren niets, omdat er sprake is van
een continuering van de huidige instroomcapaciteit.In de arbeidsmarkteffectrapportage 1997 is reeds melding gemaakt van de
ontwikkelingen met betrekking tot de herstructurering van het kunstvakonderwijs.
Medio 1997 heeft besluitvorming over de hoofdlijnen van het beleid plaatsgevonden.
Voor de verdere uitwerking en invoering van de beoogde herstructurering is
een procesmanagement ingesteld. Bij de voorgenomen maatregelen is sprake van
korte- en langetermijn-effecten. De maatregelen voor de lange termijn zullen
vanaf het jaar 2000 tot zekere werkgelegenheidseffecten leiden. Het procesmanagement
neemt dit aspect in de advisering mee, inclusief de inzet van de beschikbare
middelen voor flankerend beleid. De maatregelen voor 1998 zullen naar verwachting
nauwelijks of geen – in elk geval geen directe – effecten voor
de werkgelegenheid hebben. Ten aanzien van een van deze maatregelen, te weten
de beëindiging van de bekostiging van niet-EU-studenten (uitgaande van
kostendekkende collegegelden) zal de politieke besluitvorming over de condities
waaronder deze maatregel zal moeten kunnen zeer binnenkort worden afgerond.In 1998 worden op de volgende terreinen binnen het kunstvakonderwijs besparingen
gerealiseerd ten bedrage van in totaal f 4 miljoen:a. pseudo kunstopleidingen;b. een kostendekkend tarief voor studenten afkomstig uit landen buiten
de Europese Unie;c. een algemeen collegegeldeffect. Ad aTen aanzien van de pseudo kunstopleidingen binnen de sector kunst kan
met ingang van 1998 een bezuiniging worden gerealiseerd van f 1 mln,
als uitkomst van een thans lopende juridische procedure tussen
de minister en een hogeschool over het niet toelaten van de deeltijd-opleiding
beeldende kunst aan die hogeschool. De middelen voor het verzorgen van die
opleiding van de betreffende hogeschool zijn lopende die procedure thans nog
vervat in de rijksbegroting. Vanaf 1997 is de bekostiging van die opleiding
evenwel afgebouwd. In 1998 doen zich dan ook geen werkgelegenheidseffecten
m.b.t. deze maatregel meer voor. Ad bIn de wet is de mogelijkheid opgenomen een zogeheten instellingscollegegeld
te vragen aan studenten die geen aanspraak kunnen maken op studiefinanciering.
De wet geeft het minimumbedrag aan dat instellingen aan niet SF-gerechtigden
moeten vragen; de wet kent echter geen maximum.Instellingen kunnen daarom een kostendekkend collegegeld vragen van studenten
afkomstig uit landen buiten de Europese Unie. Dit betreft in 1998 uitsluitend
de ingestroomde studenten.De bekostigingsconsequentie van deze aanpassing wordt in 1998 zichtbaar
gemaakt, maar hoeft gelet op de mogelijkheid voor instellingen om een kostendekkend
collegegeld te vragen niet te leiden tot budgettaire consequenties voor de
instellingen.Daarnaast vindt in 1998 geen demping plaats in de bekostigingsniveaus
in het kunstonderwijs; deze demping wordt normaliter toegepast bij stijging
van collegegelden en vloeit voort uit de sterke discrepantie tussen bekostigde
aantallen studenten en de ingeschrevenen die het collegegeld betalen;De opbrengst hiervan bedraagt structureel f 1 mln. met ingang van
1998.Weliswaar ontstaat hierdoor een vermindering van inkomsten bij de instellingen
voor kunstonderwijs, maar dit effect moet worden geplaatst binnen de normatieve
context van de bekostigingssystematiek binnen het hbo. Gelet op die context
en gelet op de omvang van de besparing, zijn ook hier geen reële werkgelegenheidseffecten
voor het personeel te verwachten.Tenslotte moet nog worden gewezen op het flankerend beleid voor de instellingen.
Dit flankerend beleid, zoals gemeld in de brief van 12 mei 1997 over het kunstvakonderwijs
van de Staatssecretaris aan de Voorzitter van de Tweede Kamer maakt het mogelijk
voor instellingen om reorganisaties door te voeren, fricties op te lossen
en overgangssituaties te creëren.Voor het beleidsterrein hoger beroepsonderwijs bevat de begroting 1998
overigens geen majeure nieuwe beleidsmatige mutaties met mogelijke werkgelegenheidseffecten.De HBO-raad deelt deze verwachting overigens niet. De HBO-raad voorziet
vooral werkgelegenheidseffecten voor de periode na 1998. Zoals hiervoor al
is aangegeven wordt momenteel hierover echter nog overleg gevoerd in het kader
van het Bestuurlijk Overleg over het ontwerp-HOOP 1998. Ik acht het daarom
niet zorgvuldig, noch wenselijk hierop in het kader van de voorliggende arbeidsmarkteffectrapportage
over het jaar 1998 nader in te gaan.Als nieuwe beleidsmatige mutatie kan hooguit worden gewezen op de extra
impuls die wordt gegeven aan de verbetering van de aansluiting mbo-hbo. Hiervoor
komen in 1998 tot en met 2000 extra middelen beschikbaar voor landelijke projecten
en regionale samenwerkingsarrangementen tussen mbo- en hbo-instellingen. In
1998 gaat het om f 1 mln., in 1999 om f 0,6 mln. en in 2000 om f 0,4
mln. Eenzelfde middelenreeks is toegevoegd aan de begroting voor het beleidsterrein
BVE. Wat betreft reeds lopend beleid zij voorts gewezen op de in de begroting
1998 aangegeven wijziging van de bestemming van de zogenoemde Pabo-up-middelen.
In mijn beantwoording van schriftelijke vragen vanuit de Tweede Kamer over
dit onderwerp heb ik al aangegeven dat er geen of hooguit zeer beperkte werkgelegenheidsgevolgen
zullen optreden als gevolg van deze bestemmingswijziging. Ik verwacht dan
ook geen wachtgelders te veroorzaken.Ter onderbouwing van dit standpunt heb ik onder meer opgemerkt dat de
betrokken hogescholen namelijk onder voorwaarden kunnen blijven rekenen op
de pabo-up middelen. Ook is de omvang van de pabo-up middelen beperkt ten
opzichte van de omvang van de reguliere rijksbijdrage, zeker voor hogescholen
met meerdere opleidingssectoren. Tenslotte kunnen de middelen in beginsel
niet alleen ingezet worden voor materiele, maar ook voor personele uitgaven.Voor de toekenning van middelen voor projecten ter verbetering van de
kwaliteit en studeerbaarheid in het hbo is in 1998, evenals in 1997, een bedrag
van maximaal Mf 84 voor aanvragen voor projecten beschikbaar.De middelen voor Kwaliteit en Studeerbaarheid in het HBO zijn van meet
af aan toegekend als extra middelen voor de instellingen. Het betreft een
project dat 4 jaar duurt en waar dus bij de inzet van eventueel extra personeel
rekening mee kan en moet worden gehouden. De instellingen zijn er voor verantwoordelijk
dat er een zodanig instellings- en personeelsbeleid wordt gevoerd dat ongewenste
werkgelegenheidseffecten na de toekenning van de laatste «tranche»
Kwaliteit en Studeerbaarheid-middelen worden voorkomen (bijvoorbeeld door
een gericht mobiliteitsbeleid te voeren in combinatie met een optimale verhouding
van personeel met een vast en personeel met een tijdelijk dienstverband).
Overigens is in het kader van het wachtgeldakkoord hbo 1996 – 2004 bij
de overeengekomen budgetreeks reeds rekening gehouden met een enigszins verhoogde
wachtgeldinstroom vanaf het moment van beëindiging van de toekenning
van de KenS-middelen (te weten vanaf het jaar 2000). 4.5 Landbouwonderwijs Agrarische opleidingscentraDe meeste AOC's zijn begin jaren '90 gevormd. Sinds die tijd is er wel
een ontwikkeling gaande naar meer samenwerking en afstemming van activiteiten.
Ook zijn er sinds die periode enkele fusies gerealiseerd en zullen er wellicht
nog enkele volgen.Ten aanzien van de bekostiging van de AOC's zal in de periode tot 2000
in principe geen wijziging worden aangebracht in de tot nu toe gehanteerde
systematiek. Voor de periode na 2000 zal worden aangesloten bij het nog verder
uit te werken bekostigingsmodel, zoals dat ook voor de ROC's zal gaan gelden.
Bij de uitwerking zal uiteraard veel aandacht worden besteed aan eventuele
gevolgen voor de werkgelegenheid. Een en ander betekent dat er voor de komende
periode (de jaren 1998 tot 2000) geen belangrijke negatieve werkgelegenheidseffecten
zijn te verwachten. Stimuleringsregeling vernieuwing agrarisch onderwijsPer 1 januari 1998 zal de Stimuleringsregeling vernieuwing agrarisch onderwijs
gelden. Daarmee wordt een begin gemaakt met een traject dat er uiteindelijk
toe leidt, dat de inkomsten van de onderwijsondersteunende instellingen direct
gerelateerd zullen zijn aan het verrichten van ondersteunende activiteiten
t.b.v. de onderwijsinstellingen. Om deze omslag zonder ingrijpende werkgelegenheidsconsequenties
te laten verlopen zal LNV met de betreffende instellingen een
zorgvuldig overgangstraject tot 2002 afspreken. Landbouwuniversiteit WageningenOp 18 december 1996 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het kabinetsstandpunt
over de aanpassing van de landbouwkennisinfrastructuur door middel van de
oprichting van het Kenniscentrum Wageningen (KCW). De samenbundeling van onderwijs,
fundamenteel en praktijkonderzoek in het KCW heeft als doel kennis en technologie
van de toekomst voor gebruikers beschikbaar te stellen. Tijdens de begrotingsbehandeling
1997 is toegezegd met ingang van 1998 een rem te zetten op de ophoging van
de efficiencykorting op de LUW, teneinde niet op het integratieproces van
LUW en DLO vooruit te lopen. De voorgenomen ombuiging zou bij begrotingsvoorbereiding
1998 worden heroverwogen.In de afgelopen jaren is het aantal studenten aan de LUW fors afgenomen,
zonder dat hiervoor het budget voor de LUW naar beneden is bijgesteld; een
ontwikkeling die uiteraard geheel los staat van de vorming van het KCW. Deze
tendens heeft geleid tot een relatief hoge bekostiging van de LUW ten opzichte
van andere universiteiten. Om de uitgangspositie van de LUW in het kader van
STABEK meer in de pas te laten lopen met vergelijkbare universiteiten, wordt
op grond van het voorgaande in de ontwerpbegroting 1998 voorgesteld om met
ingang van 1998 de bijdrage aan de LUW met f 3,0 mln. neerwaarts bij
te stellen. Voor zover thans te voorzien zal dit geen gevolgen hebben voor
het zittend personeel. 4.6 Het beleid na «De jaren tellen»Leeftijdsbewust personeelsbeleid kan een bijdrage leveren aan de vergroting
van de arbeidsparticipatie van ouderen. Voorkomen moet worden dat ouderen
voortijdig het arbeidsproces verlaten. Tevens moet worden gestimuleerd dat
ook ouder personeel wordt gereïntegreerd in het arbeidsproces. Hier zijn
echter extra kosten aan verbonden, hetgeen is onderbouwd in het onderzoeksrapport
«De jaren tellen».Het kabinet heeft op basis van bedoeld onderzoeksrapport besloten tot
een extra investering in leeftijdsbewust personeelsbeleid in het onderwijs.
Wachtgelduitgaven moeten zoveel mogelijk worden omgezet in bijdragen aan leeftijdsbewust
personeelsbeleid, zodat de voor onderwijs beschikbare mensen en middelen ook
daadwerkelijk daarvoor worden ingezet.Het akkoord dat de minister heeft gesloten met de Centrales voor overheidsen
onderwijspersoneel en de Centrales van besturenorganisaties is een eerste
stap gericht op een werkelijk fundamentele verbetering van de arbeidsparticipatie
van ouder onderwijspersoneel. Waardevolle kennis en ervaring kunnen daarmee
voor het onderwijs worden behouden. Een fundamentele verbetering van de arbeidsparticipatie
van ouderen vraagt een integrale aanpak van zowel de produktiviteitseisen
die gedurende de loopbaan aan onderwijspersoneel worden gesteld, als van scholings-,
personeels- en mobiliteitsbeleid, als de toegangseisen en de inhoud van de
inactiviteitsregelingen. Het akkoord dat is gesloten, vormt de basis voor
een fundamentele verbetering van de arbeidsparticipatie van ouder onderwijspersoneel.De verbetering van de polisvoorwaarden en de omzetting van de BAPO-regeling
naar een totaalrecht dragen ertoe bij dat ouderen tegen een geringere eigen
bijdrage langer in het onderwijs werkzaam kunnen blijven. De regeling stimulering
reïntegratie zittende wachtgelders is gericht op het weer in dienst nemen
van (oudere) wachtgelders. Instellingen ontvangen een loonkostensubsidie,
waardoor het in dienst nemen van oudere wachtgelders aantrekkelijker wordt.Tot slot worden nadelen in de fpu- en pensioensfeer wordt voor de wachtgelder
gerepareerd, zodat ook voor hen zelf participatie in het onderwijs aantrekkelijk
wordt.De integrale aanpak voor verbetering van de arbeidsparticipatie is ook
vorm gegeven door de financiële gevolgen van het gebruik van seniorenregelingen
en van inactiviteitsregelingen meer met elkaar in overeenstemming te brengen.
Zo zal bij werkloosheid ontstaan vanaf 55 jaar en ouder fpu-recht onderdeel
gaan uitmaken van de uitkering. Tevens zijn in de inactiviteitsregelingen
prikkels aangebracht die reïntegratie stimuleren.In navolging van het beleid met betrekking tot bestuurlijke krachtenbundeling
in het primair onderwijs worden voor het voortgezet onderwijs middelen beschikbaar
gesteld voor verbetering van het personeels-, scholings- en mobiliteitsbeleid.
Voor bve, hbo, wo en de onderzoekinstellingen wordt eveneens een bedrag beschikbaar
gesteld ten behoeve van stimulering van het personeels-, scholings- en mobiliteitsbeleid.Om de parallellie van belangen tussen werkgever en werknemer te doorbreken
zijn met de werkgevers budgetteringsafspraken gemaakt. Voor de sector BVE
wordt per 1 augustus 1998 overgegaan op budgettering van de bovenwettelijke
wachtgelduitgaven op instellingsniveau. Voor de sector VO wordt een dergelijke
budgettering per 1 augustus 1999 voorzien. In een invoeringstoets wordt onderzocht
of de uitvoering van bedoelde budgetteringsafspraken voldoende garanties biedt
om op schoolniveau dan wel op het niveau van samenwerkingsverbanden als beoogd,
de risico's van budgettering te kunnen dragen. Daarnaast is met sociale partners
afgesproken dat zij de afvloeiingsregelingen zullen herzien in relatie tot
werkgelegenheidsafspraken. Aandachtspunten hierbij zijn het voorkomen van
gedwongen ontslag en het voorkomen van eenzijdige uitstroom van bepaalde categorieën
personeel.Bovengenoemde afspraken vormen een evenwichtig pakket, waarbij er voor
is gekozen via positieve stimuli en het wegnemen van bij werkgevers dan wel
werknemers als negatief ervaren prikkels het gezamenlijke doel – het
verbeteren van de arbeidsparticipatie van ouderen – te bereiken. Het
verleden leert namelijk dat negatieve prikkels een sterke regel- en controlelast
en daarmee weerstand tegen het beleid oproepen. Door zowel bij werkgever als
werknemer te stimuleren dat arbeidsparticipatie ook op oudere leeftijd (ook
financieel) aantrekkelijk blijft, kan het met sociale partners overeengekomen
pakket aan maatregelen een belangrijke bijdrage leveren aan de verbetering
van het leeftijdsbewust personeelsbeleid en de arbeidsparticipatie van ouderen.XNoot1Omgevingsscenario's Lange Termijn Verkenning 1995–2020; Werkdocument
No 89, Centraal Planbureau, Den Haag, december 1996.XNoot2Bevoegde leraren die èn niet in het primair onderwijs werken èn
geen wachtgelduitkering ontvangen.XNoot1Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek en de Wet educatie en beroepsonderwijs
in verband met verbetering van de aansluiting van het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs en het hoger algemeen voortgezet onderwijs op het hoger onderwijs
(profielen voortgezet onderwijs), kamerstukken II, 1996/97, 25 168, nr.
5. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23328-36.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl