Jaarverslag en slotwet van Nationale Schuld 2008; Rapport Bij het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld (Ixa)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31924-IXA, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31924-IXA nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31924-IXAToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 924 IXAJaarverslag en slotwet Nationale Schuld 2008nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2008 VAN NATIONALE SCHULD (IXA)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 20 mei 2009Hierbij bieden wij u het op 7 mei 2009 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld (IXA)» aan.Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentdr. Ellen M.A. van Schoten RA,secretarisInhoud 1Inleiding51.1Over Nationale Schuld5 1.2Over dit onderzoek5   2Oordelen over het jaarverslag72.1Financiële informatie7 2.2Saldibalans en toelichting7 2.3Informatie over de bedrijfsvoering82.4Informatie over het gevoerde beleid9   3Aanpak kredietcrisis103.1De rechtmatigheid van de maatregelen10 3.2Getrouwe weergave15 3.3Bedrijfsvoering: het beheer en
het toezicht moeten nog vorm krijgen18 3.3.1Ad-hocmaatregelen183.3.2Structurele maatregelen19    4Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer20   Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden niet van toepassing21   Bijlage 2Gebruikte afkortingen22    Literatuur231 INLEIDINGIn dit rapport presenteren wij de oordelen en de belangrijkste bevindingen
van ons rechtmatigheidsonderzoek bij Nationale Schuld (IXA).Hieronder geven we eerst een beschrijving van Nationale Schuld. Ook gaan
we in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren. In hoofdstuk 2 presenteren
wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld.
In hoofdstuk 3 staan we stil bij de maatregelen die de regering in het najaar
van 2008 heeft genomen om de kredietcrisis te bestrijden. In hoofdstuk 4 staat
de reactie van de minister van Financiën op dit onderzoek en ons nawoord.1.1 Over Nationale SchuldWij rapporteren over de resultaten van ons onderzoek per jaarverslag.
In totaal zijn er 27 jaarverslagen. Dit rapport gaat over Nationale Schuld
(IXA).Nationale Schuld (IXA) behandelt de schuld van de Nederlandse rijksoverheid.
Ook levert het relevante achtergrondinformatie bij deze schuld. Bij de behandeling
maakt het ministerie onderscheid tussen twee typen schuld:• schuld die extern wordt gefinancierd door bijvoorbeeld banken,
beleggers en pensioenfondsen. Deze schuld valt onder de noemer financiering staatsschuld;• schulden of tegoeden die verschillende aan de schatkist gelieerde
instellingen hebben bij het Ministerie van Financiën. Dit wordt kasbeheer genoemd.De uitgaven en verplichtingen van Nationale Schuld in 2008 bedroegen € 38,4
miljard en de ontvangsten € 63,3 miljard.1.2 Over dit onderzoekDe Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Dit doen wij door na te gaan of de jaarverslagen van de ministers voldoen
aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt: is de financiële
informatie, de informatie over bedrijfsvoering en de informatie over beleid
tot stand gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed weergegeven?Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en materieelbeheer voldoen aan de
eisen die de CW 2001 stelt. De bedrijfsvoering van Nationale Schuld is onderdeel
van de bedrijfsvoering van Financiën, waarover wij rapporteren in ons Rapport bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Financiën.In ons rapport bij het jaarverslag melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële
informatie die de kwalitatieve tolerantiegrenzen
overschrijden. Onder «fouten» verstaan we financiële informatie
die niet rechtmatig tot stand gekomen is (het
begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of die niet deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording afgelegd
in het jaarverslag). We spreken van «onzekerheden» wanneer we,
bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer, niet kunnen vaststellen
of er al dan niet sprake is van fouten. Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen. Daar vindt u ook een verklarende woordenlijst
met begrippen die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. Afkortingen
die specifiek zijn voor dit rapport, zijn opgenomen in bijlage 2. 2 OORDELEN OVER HET JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld
beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens
de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het jaarverslag
goed verantwoording heeft afgelegd.Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid deugdelijk
tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:• de financiële informatie (§ 2.1);• de saldibalans (§ 2.2);• de informatie over de bedrijfsvoering (§ 2.3);• de informatie over het gevoerde beleid (§ 2.4).2.1 Financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat en de toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De financiële informatie in het
Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld voldoet aan de eisen die de CW 2001
stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de
rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
overschrijden.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven omvat in totaal € 3,2
miljard aan overschrijdingen op het begrotingsartikel 02 (Kasbeheer). Gaan
de Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee samenhangende slotwetmutaties,
dan moeten wij ons oordeel over de financiële informatie mogelijk herzien.Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de financiële
informatie in dit jaarverslag, hebben we het gebruikelijke overzicht van fouten
en onzekerheden, in bijlage 1, niet opgesteld voor dit rapport.2.2 Saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans. De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De informatie in de saldibalans in het
Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld voldoet aan de eisen die de CW 2001
stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in de
rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
overschrijden.Omdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de saldibalans,
hebben we de gebruikelijke bijlage met het overzicht van fouten en onzekerheden
niet opgesteld voor dit rapport.2.3 Informatie over de bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag verantwoordt de minister
zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering (of het begrotingsgeld
volgens de regels is uitgegeven) en over de totstandkoming van de beleidsinformatie.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de totstandkoming van de informatie hebben
wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?Oordeel De informatie over de bedrijfsvoering
in het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld is op deugdelijke wijze tot stand
gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschrif- ten.2.4 Informatie over het gevoerde beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie over de gerealiseerde effecten van zijn beleid, de daartoe
geleverde prestaties en de daarvoor bestede middelen.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid
in het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld is op deugdelijke wijze tot stand
gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen.3 AANPAK KREDIETCRISISIn het najaar van 2008 heeft de regering een aantal ingrijpende maatregelen
genomen om de kredietcrisis te bestrijden. Het doel hiervan was de stabiliteit
van en het vertrouwen in het Nederlandse financiële stelsel te waarborgen
en de financiële ondernemingen die hiervan deel uitmaken te beschermen
De belangrijkste maatregelen hierbij waren:• de deelneming van de staat in Fortis/ABN AMRO;• de kapitaalverstrekking aan ING, AEGON en SNS REAAL;• de garantiefaciliteit voor interbancaire leningen;• de verruiming van het depositogarantiestelsel;• de voorfinanciering van de uitkering depositogarantiestelsel IJsland.Al deze maatregelen zijn genomen in het laatste kwartaal van 2008.De maatregelen die in 2009 in dit kader zijn genomen zijn niet in dit
rechtmatigheidsonderzoek meegenomen.Parallel aan het rechtmatigheidsonderzoek 2008 hebben wij onderzoek gedaan
naar de voornaamste interventies en arrangementen van het Ministerie van Financiën
in het kader van de kredietcrisis. Dit rapport met als titel: Kredietcris 2008/2009 publiceren wij eveneens op 20 mei 2009.We gaan eerst in op de rechtmatigheidsaspecten van de maatregelen, daarna
op de wijze waarop deze in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Financiën
(IXB) en van het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld (IXA) zijn opgenomen.
Tot slot komt de bedrijfsvoering aan de orde.3.1 De rechtmatigheid van de maatregelenOver de meeste maatregelen wordt verantwoording afgelegd in het Jaarverslag
2008 van het Ministerie van Financiën (IXB). In het beleidsverslag zijn
alle maatregelen op een rij gezet en toegelicht. Daarnaast zijn in het jaarverslag
de budgettaire gevolgen bij de betreffende beleidsartikelen toegelicht. In
het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld (IXA) komen alleen de financieringsbehoefte
en de vordering op Fortis Bank Nederland aan de orde.Hieronder geven wij een overzicht van de verantwoorde maatregelen en van
de relevante rechtmatigheidsaspecten. Waar het gaat om de wettelijke grondslag
van de maatregelen is een belangrijk aspect of, conform lid 5 van artikel
34, van de CW 2001, de zogeheten voorhangprocedure van toepassing is. Dat
houdt in dat een voorgestelde maatregel eerst gedurende dertig dagen aan het
parlement moet worden voorgelegd. Tijdens die periode kan het parlement erover
debatteren en eventueel bezwaar maken tegen de regeling. Als het parlement
niet binnen de genoemde termijn op het voorstel reageert, wordt de regeling
automatisch van kracht.Omdat de maatregelen niet voorzien waren in de oorspronkelijke begroting
voor 2008, hebben wij beoordeeld of de financiële effecten van de maatregelen
zo spoedig mogelijk in een suppletoire begrotingswet zijn verwerkt.In het overzicht hebben we de (mogelijk te) ontvangen dividenden, renteontvangsten,
te ontvangen premies voor afgegeven garantiestellingen en de berekende extra
rente als gevolg van het aantrekken van nieuwe leningen buiten beschouwing
gelaten. Deze vloeien voort uit de getroffen maatregelen. Onder het overzicht gaan we in op de verschillende maatregelen.Overzicht bestrijding kredietcrisis zoals
verantwoord in de Jaarverslagen van Nationele Schuld (IXA) en van het Ministerie
van Financiën (IXB)MaatregelenBedrag in miljard €Verantwoord in (jaarverslag/Artikel)Rechtmatigheidsaspecten Wettelijke grondslag   Begrotingsrechtmatigheid Voorhang procedure gevolgdGemeld aan Tweede KamerVerwerkt in tweede suppletoire
wet1/slotwetVerwerving
Fortis/RFS/AAVerwerving Fortis16,8Financiën/3JaNee6 oktober 2008 (TK 31 371 nr. 12); debat
op 8 oktober 2008Ja Verwerving belang RFS/AA6,5Financiën/3JaNee16 december 2008 (TK 31 789, nr.
2)Ja Overname schulden Fortis (overbruggingskrediet)44,3Nationale
Schuld/1JaN.v.t.6 oktober
2008 (TK 31 371 nr. 12); debat op 8 oktober 2008JaKapitaalverstrekkingsfaciliteit
(€ 20 miljard)      Verstrekt aan ING10,0Financiën/3JaN.v.t.20 oktober 2008 (TK 31 371 nr. 23)Ja Verstrekt aan AEGON3,0Financiën/3JaN.v.t.29 oktober 2008 (TK 31 371 nr. 32)Ja Verstrekt aan SNS REAAL0,8Financiën/3JaN.v.t.14 november 2008 (TK 31 371
nr. 48)Ja Garantiefaciliteit bancaire leningen
(€ 200 miljard)    21 oktober 2008 (TK 31 371 nr. 39) Geëffectueerde garantieverlening aan twee bedrijven2,7Financiën/2Ja N.v.t. Leaseplan in tweede suppletoire
wet; NIBC in slotwetJaDepositogarantiesVerruiming depositogarantie regeling N.v.t. N.v.t. N.v.t.N.v.t.N.v.t.Voorfinanciering uitkering depositogarantieregeling
IJsland1,2Financiën/2JaN.v.t.13 oktober 2008Ja1 Tweede suppletoire wet IXA en IXB, ingediend 28 november
2008, in Tweede Kamer behandeld op 17 december 2008. Wet van 5 februari
2009 (staatsblad 147, respectievelijk staatsblad 148).De verwerving van Fortis/RFS/AAEind september 2008 besloten de regeringen van België, Luxemburg
en Nederland om gezamenlijk noodsteun te verlenen aan «het Fortis-concern».
De minister van Financiën meldde dit in zijn brief van 30 september
2008 (Financiën, 2008a) aan de Tweede Kamer. De minister gaf daarin aan
dat op grond van artikel 34 lid 5 van de CW 2001 het voornemen tot deze transactie
aan de Staten-Generaal had moeten worden voorgehangen. Hij voegde daaraan
toe dat hij in dit geval door het spoedeisende karakter van deze transactie
deze procedure niet kon volgen.De omstandigheden verslechterden zo snel dat de Staat der Nederlanden
begin oktober besloot de Nederlandse onderdelen van Fortis over te nemen.
De eerdere aankoop was daardoor achterhaald. Op 3 oktober 2008 kocht
de staat een belang van 92,6% in Fortis Bank Nederland Holding (FBNH),
een belang van 100% in Fortis Verzekeringen Nederland NV (FVN), een
belang van 100% in Fortis Corporate Insurance NV (FCI) en een belang
van 70% in Fortis FBN(H) Preferred Investments BV. Via de laatste deelneming
bezit de staat nog eens 5,2% extra van FBNH; in totaal dus 97,8%,
zoals ook is aangegeven in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Financiën.
Voor dit totale pakket aandelen heeft de staat € 16,8 miljard betaald
aan Fortis Bank SA/NV.Ook bij deze aankoop is de voorhangprocedure niet toegepast. De minister
van Financiën en de minister-president geven dit aan in hun brief van
6 oktober 2008 (Financiën 2008b). In het daaropvolgende debat van
8 oktober 2008 met de Tweede Kamer over Fortis en ABN AMRO is dat feit
ook aan de orde geweest. De minister dankte in dat debat de Kamerleden voor
hun constructieve opstelling, niet alleen ten aanzien van het proces dat ze
met elkaar met «horten en stoten» moesten volgen, de bij tijd
en wijle gebrekkige informatiepositie en het begrip dat daarvoor in de Kamer
in grote mate tentoongespreid is, maar ook voor het in grote lijnen positieve
oordeel dat aan het eind van het proces over de genomen stappen gegeven is.Daarbij werd afgesproken dat de minister «binnen een paar weken»
voorstellen zou doen over hoe in de toekomst met de informatievoorziening
over de verwerving van aandelen in ondernemingen zou worden omgegaan. De minister
deed dat in zijn brief van 3 november 2008 (Financiën, 2008c).Vervolgens heeft de Staat der Nederlanden op 24 december 2008 het
aandelenbelang van 33,8% in RFS Holdings BV van FBNH gekocht voor € 6,5
miljard. In RFS Holdings BV had het overnameconsortium van Royal Bank of Scotland
(RBS), Fortis en Banco Santander de overgenomen bank ABN AMRO ondergebracht.
De minister van Financiën heeft die aankoop aangekondigd in zijn brief
van 16 december 2008 (Financiën, 2008d). De voorhangprocedure voor
die aankoop startte op 21 november 2008, maar doordat het einde van de
termijn van dertig dagen in het Kerstreces van de Tweede Kamer viel, liep
die termijn pas af in januari 2009. Volgens de minister kon hij daar niet
op wachten, omdat de verwerving volgens de eisen van de Nederlandsche Bank
in 2008 afgerond moest zijn. Hij heeft dat aangegeven in zijn brief van 16 december
2008 (Financiën, 2008d).Op 17 december 2008 debatteerde de minster van Financiën met
de Tweede Kamer over de Najaarsnota 2008. Daarin is de voorhangprocedure als
onderwerp niet meer aan de orde geweest. In de tweede suppletoire begrotingswet
(Staatsblad 2009, 148) is de begrotingsrechtmatigheid veiliggesteld. Het was
verstandig geweest als daarbij de minister in de suppletoire begrotingswet
nogmaals expliciet op het niet volgen van de voorhangprocedure had gewezen.
De minister van Financiën heeft de Tweede Kamer, nog binnen het verslagjaar,
op verschillende momenten nader geïnformeerd over het niet volgen van
de voorhangprocedure en het daarmee niet respecteren van het budgetrecht van
de Tweede Kamer. In zijn brief van 19 december 2008 (Financiën,
2008e) geeft de minister van Financiën aan dat de Tweede Kamer er «begrip
voor heeft getoond» dat de ontstane crisistuatie in het financiële
systeem tot «een nood-breekt-wet-situatie» heeft geleid.Over het niet volgen van de voorhangprocedure en het niet respecteren
van het budgetrecht heeft de Algemene Rekenkamer in een brief van 9 januari
2009 met de minister van Financiën gecorrespondeerd. Wij wezen er in
die brief op dat wij hechten aan de procedurele waarborgen die in de CW 2001
zijn ingebouwd ter uitoefening van het budgetrecht van de beide Kamers der
Staten-Generaal. De voorhangprocedure is één van deze waarborgen.
Mogelijke voornemens van de kant van de minister van Financiën om wijzigingen
aan te brengen in de voorhangprocedure zullen wij in de loop
van het jaar beoordelen in het kader van de algehele herziening van de CW
2001.In de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Jaarverslag 2008 van het Ministerie
van Financiën is vermeld dat artikel 34 lid 5 van de CW 2001 (de voorhangprocedure)
niet is nageleefd, waardoor er sprake was van een formele onrechtmatigheid
op artikel 3 en op het totaal van het jaarverslag van het Ministerie van Financiën.
Dit betreft de genomen belangen in het Fortis-concern van € 16,8
miljard op 3 oktober 2008 en de verwerving van RFS Holdings BV (ABN-AMRO)
voor € 6,5 miljard op 24 december 2008. In de tweede suppletoire
wet tot wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën
(IXB) voor het jaar 2008 (Staatsblad 2009, 148) is de verwerving van deze
deelnemingen en de overige maatregelen verwerkt.De Algemene Rekenkamer is, met de minister van Financiën, van oordeel
dat het niet volgen van de voorhangprocedure heeft geleid tot onrechtmatige
uitgaven. Het betreft in totaal € 23,3 miljard, waarmee zowel de
artikeltolerantie van artikel 3 als de tolerantie van het Ministerie van Financiën
als geheel is overschreden.De Algemene Rekenkamer heeft overwogen hiertegen bezwaar te maken zoals
bedoeld in artikel 88 van de CW 2001. Dat zou moeten uitmonden in een indemniteitswetprocedure
(het alsnog goedkeuren van uitgaven waar de Algemene Rekenkamer bezwaar heeft
gemaakt). Dat zou betekenen dat de minister van Financiën de gang van
zaken (opnieuw) aan de Tweede Kamer zou moeten voorleggen, terwijl de Tweede
Kamer daar zowel in debat in het verslagjaar 2008 en later (de Staten-Generaal)
bij wet tot wijziging van de begrotingsstaat al mee had ingestemd.De Algemene Rekenkamer heeft, gezien de omstandigheden, de daarop gevolgde
procedures en de mededeling van de minister in zijn bedrijfsvoeringsparagraaf,
besloten af te zien van het maken van bezwaar.We hebben ook besloten hieraan, mede gezien het bedrag, een aparte passage
te wijden in het oordeel over het Jaarverslag 2008 Financiën (IXB) en
in ons oordeel over het Financieel jaarverslag van het Rijk 2008.Overname schulden FortisOm de Nederlandse onderdelen van Fortis los te maken van de overige onderdelen
van het concern, was het nodig dat de Nederlandse Staat de aflossingen verzorgde
van de kortlopende leningen van € 34 miljard en tevens de langlopende
leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland (€ 16,1
miljard) overnam. Het is de bedoeling dat FBN deze leningen zelf gaat financieren
op de financiële markten. Een deel van de langlopende leningen is inmiddels
verrekend door de overname door de staat van aandelen RFS Holdings BV voor € 6,5
miljard (zie hiervoor). Het totale bedrag aan vorderingen bedroeg eind 2008 € 44,3
miljard en is verantwoord op artikel 1 van het Jaarverslag van Nationale Schuld
(IXA). De overname van de leningen vloeit voort uit het eerder genomen besluit
om het Nederlandse deel van Fortis over te nemen.KapitaalverstrekkingsfaciliteitOp 10 oktober 2008 maakte de minister van Financiën bekend dat
de Nederlandse overheid zich had gecommitteerd aan het verstrekken van kapitaal
aan banken en verzekeraars die fundamenteel gezond en levensvatbaar zijn,
maar die door de financiële crisis niet kunnen voldoen aan de kapitaalseisen
die de toezichthouder – de Nederlandsche Bank (DNB) – aan financiële
instellingen stelt. In het laatste kwartaal van 2008 hebben drie
banken/verzekeraars (ING, AEGON en SNS REAAL) gebruikgemaakt van deze faciliteit,
in totaal voor € 13,8 miljard.De kapitaalverstrekkingen berusten op de bevoegdheid van de minister van
Financiën in artikel 32 van de CW 2001 om privaatrechtelijke rechtshandelingen
te verrichten. In de tweede suppletoire wet tot wijziging van de begrotingsstaat
van het Ministerie van Financiën (IXB) voor 2008 (Staatsblad 2009, 148)
is de kapitaalverstrekking aan deze bedrijven verwerkt. Daarmee zijn de kapitaalverstrekkingen
als rechtmatig te beschouwen.Garantiefaciliteit bancaire regelingenMet ingang van 23 oktober 2008 heeft de staat een garantiefaciliteit
van in totaal € 200 miljard gecreëerd voor bancaire leningen.
In 2008 is € 3,3 miljard aan garanties afgegeven. De banken konden,
onder de regeling die in 2008 gold, vervolgens tot dat bedrag één
lening per garantie aantrekken. Daarvan is nog in het verslagjaar 2008 € 2,7
miljard aan leningen geëffectueerd. Banken zijn overigens niet verplicht
om leningen tot het volledige bedrag van de garantie af te sluiten.Ook deze garanties is de minister van Financiën bevoegd te geven
op grond van artikel 32 van de CW 2001. Daartoe heeft de minister een mondelinge
bijzondere volmacht aan het Agentschap van het Ministerie van Financiën
verleend. Deze volmacht heeft hij in maart 2009 schriftelijk bevestigd.In de tweede suppletoire wet tot wijziging van de begrotingsstaat van
het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2008 (Staatsblad 2009,
148) en in de ontwerpslotwet zijn de bedrijven genoemd die in 2008 gebruik
hebben gemaakt van de garantieregeling. Daarmee beoordelen we de afgegeven
garanties als rechtmatig, in de veronderstelling dat de Staten-Generaal akkoord
zullen gaan met de slotwet.Verruiming depositogarantieregelingOnder het depositogarantiestelsel werden in Nederland banktegoeden tot € 40 000
gegarandeerd, met een eigen risico van 10% over tegoeden tussen € 20 000
en € 40 000.De minister van Financiën heeft op 7 oktober 2008 bekendgemaakt
dat de garantie voor deposito’s is verruimd tot € 100 000
zonder eigen risico. Deze verruiming kwam tot stand naar aanleiding van overleg
in de Raad van Europese ministers van Financiën over een gezamenlijke
aanpak voor het herstellen van het vertrouwen in de financiële sector.
In eerste instantie gold de verruiming voor de periode tot oktober 2009. In
maart 2009 heeft de minister deze periode verlengd tot 31 december 2010.
Op Europees niveau was in februari 2009 al besloten tot een volledige harmonisatie
van de dekking tot € 100 000 vanaf 31 december 2010.
Deze regeling heeft geen direct effect voor de staat omdat eventuele aanspraken
op de garantie worden verdeeld over de deelnemende banken.Voorfinanciering uitkering depositogarantieregeling IJslandBegin oktober 2008 bleek het Nederlandse bijkantoor Icesave van de IJslandse
bank Landsbanki niet meer in staat tegoeden uit te betalen aan houders van
spaarrekeningen bij deze bank. In het IJslandse depositogarantiestelsel staat
dat bedragen tot € 20 887 aan rekeninghouders vergoed moeten
worden. Op 11 oktober 2008 heeft Nederland een Memorandum of Understanding
(MOU) getekend met de autoriteiten van IJsland. Bij Koninklijk Besluit van
9 december 2008 is vervolgens aan DNB toestemming verleend om die werkzaamheden
te verrichten die noodzakelijk zijn voor de afwikkeling van het IJslandse
depositogarantiestelsel. Overeenkomstig het MOU is in 2008 € 1,2
miljard aan IJsland voorgefinancierd. Dit bedrag zal door IJsland uit hoofde
van hun depositogarantiestelsel moeten worden terugbetaald.3.2 Getrouwe weergaveDe door de minister van Financiën getroffen maatregelen (met uitzondering
van de depositogarantieregeling) vinden hun weerslag op verschillende artikelen
van de begroting van Nationale Schuld (IXA) en van het Ministerie van Financiën
(IXB). In het Jaarverslag 2008 van Nationale Schuld zijn de van Fortis Bank
Nederland overgenomen vorderingen en de rentelasten en -baten verantwoord.
In het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Financiën is ook verantwoording
afgelegd over de overige maatregelen en is het totaalbeeld geschetst. In het
financieel jaarverslag van het Rijk is een rijksbreed overzicht van de maatregelen
opgenomen.Wij hebben, mede op basis van een beoordeling van de door de Rijksauditdienst
uitgevoerde controlewerkzaamheden, vastgesteld dat de financiële informatie
die de minister heeft verstrekt en de toelichting daarbij in de Jaarverslagen
2008 van Nationale Schuld en van Financiën toereikend is.Toereikend toegelicht betekent ook dat in de jaarverslagen de risico’s
die zijn verbonden aan de diverse maatregelen in ieder geval zijn aangegeven.In het volgende overzicht hebben wij de diverse risico’s en de vindplaats
in het jaarverslag van het Ministerie van Financiën weergegeven. Risico’s verbonden aan verantwoorde
maatregelenRisico’s bijAard/omvangWaar gemeldVerwerving deelnemingenGeen volledig zicht op de risico’s die op de
balansen van de ondernemingen zouden kunnen drukken.Bedrijfsvoeringparagraaf Jaarverslag Ministerie van
Financiën  De deelnemingen moeten blijvend voldoen aan de eisen van DNB ten aanzien van
liquiditeit en solvabiliteit. Bij problemen zou financiële hulp van de
staat nodig kunnen zijn.Bedrijfsvoeringsparagraaf Jaarverslag Ministerie van Financiën  Aanmelding bij de Europese Commissie; er wordt nog op oordelen gewacht. Bedrijfsvoeringsparagraaf Jaarverslag
Ministerie van Financiën  Er zijn claims ingediend; zekerheid over de afloop is echter
pas op langere termijn te krijgen. Bedrijfsvoeringsparagraaf Jaarverslag Ministerie van Financiën KapitaalverstrekkingscapaciteitHet plafond is € 20
miljard. Hiervan is in 2008 € 13,8 miljard verstrekt. Indien geen
dividend wordt uitgekeerd in het voorgaande jaar ontvangt de staat geen coupon(rente). Beleidsagenda Ministerie
van Financiën. Beleidsartikel 3: Toelichting bij de tabel budgettaire
gevolgen van het beleid Garantiefaciliteit bancaire leningenHet plafond van de regeling is € 200
miljard; in 2008 is € 2,7 miljard verstrekt, eind 2009 stopt de
regeling.Beleidsagenda
Ministerie van Financiën. Beleidsartikel 2: Toelichting bij de tabel
budgettaire gevolgen van het beleidVoorfinanciering uitkering depositogarantieregeling
IJslandDe uitvoerder van de Nederlandse
depositogarantieregeling, DNB, zal bedragen gaan terugvorderen uit de boedel
van de failliete Landsbanki. Pas dan wordt duidelijk wat de exacte omvang
is van de uiteindelijke kosten voor de Nederlandse staat en de Nederlandse
Banken.Beleidsartikel 2: Toelichting
bij de tabel budgettaire gevolgen van het beleidDe deelnemingen zijn, conform de verslagleggingseisen, voor de aankoopprijs
in de saldibalans van het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Financiën
opgenomen. Voor de garanties zijn de maximale risico’s weergegeven.De verslagleggingseisen belemmeren echter niet dat er op risico’s
gerichte informatie in het jaarverslag kan worden opgenomen. Uit het overzicht
blijkt dat het Ministerie van Financiën dat ook doet. In de toelichting
bij de beleidsartikelen van het Ministerie van Financiën is vermeld dat
er door de verwerving van deelnemingen risico’s worden gelopen. De aard
en omvang daarvan is niet weergegeven. We gaan ervan uit dat «naarmate
de tijd vordert» meer inhoudelijk op de risico’s kan worden ingegaan.Eind januari 2009 heeft het Ministerie van Financiën in overleg met
de Nederlandsche Bank met ING een zogenoemde back-upfaciliteit afgesloten.
Daarmee werd een deel van de verlies- en winstkansen van de gesecuritiseerde1 hypothekenportefeuilles aan de staat overgedragen. Deze
maatregel, is conform de verslagleggingseisen, niet in het jaarverslag vermeld. Hieronder gaan we op een aantal risico’s nader in.De verwerving van de deelnemingenIn de bedrijfsvoeringparagraaf van het Jaarverslag 2008 van het Ministerie
van Financiën wordt ingegaan op de bijzondere omstandigheden waaronder
de aankoop van de deelnemingen plaatsvond (zie kader). Met inachtneming van
die omstandigheden hebben de adviseurs van de minister indicatief bepaald
binnen welke bandbreedtes de waarde van de vennootschappen lag. De aankoopprijs
is door onderhandeling tot stand gekomen. De deelnemingen zijn conform de
Rijksbegrotingsvoorschriften in de saldibalans opgenomen tegen de aankoopprijs
van € 23,3 miljard (€ 16,8 + € 6,5).Omstandigheden aankoop deelnemingenDe problemen waren zo ernstig, dat aan het voortbestaan van het concern
zonder ingrijpen van de Nederlandse minister van Financiën en van zijn
Belgische collega (voor de Belgische dochters van het concern) ernstig getwijfeld
moest worden. De omstandigheden waren ook uitzonderlijk omdat de hele koopovereenkomst
in enkele dagen tot stand moest komen. De belangen waren groot.Bron: Bedrijfsvoeringparagraaf Jaarverslag 2008 van het Ministerie van
FinanciënNa de eerste aankoop heeft de minister van Financiën aan een externe
deskundige opdracht gegeven om een «financiële foto» van
de gekochte vennootschappen te maken. Dit onderzoek is nog niet gereed.In de bedrijfsvoeringparagraaf gaat de minister niet expliciet in op de
risico’s die met die transactie zijn verbonden. De passage sluit af
met de mededeling dat de deelnemingen blijvend moeten voldoen aan de eisen
van DNB ten aanzien van liquiditeit en solvabiliteit. Bij problemen zou financiële
hulp van de staat nodig kunnen zijn.ClaimsEnkele aandeelhouders hebben claims ingediend tegen de Nederlandse staat.
De minister is van mening dat de staat een sterke positie heeft en acht de
kans op toewijzing van de claim klein. Zekerheid hierover komt echter pas
op de langere termijn. Het jaarverslag geeft geen verdere toelichting op de
aard van de claims.Melding van de maatregelen bij de Europese CommissieDe minister van Financiën heeft alle maatregelen ter beoordeling
aangemeld bij de Europese Commissie (EC). Voor mogelijk ongeoorloofde staatssteun
houdt de EC toezicht op de overname van Fortis/ABN AMRO. Begin december 2008
heeft de EC besloten dat de overname van Fortis Insurance Nederland geen staatssteun
is.1 Op 8 april 2009 heeft de EC aangekondigd
een diepgaand onderzoek te beginnen om na te gaan of de overheidsmaatregelen
voor Fortis Bank Nederland (FBN) en voor de door Fortis overgenomen onderdelen
van ABN AMRO in overeenstemming zijn met de Europese regels voor staatssteun.De EC heeft de kapitaalverstrekkingen aan ING, AEGON en SNS REAAL getoetst
aan regels voor staatssteun. De EC heeft geconstateerd dat de maatregelen
verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt2
en maakt daarom geen bezwaar tegen de kapitaalverstrekkingen.De EC is ook akkoord gegaan met de garantiefaciliteit, volgens de regeling
die de staat in oktober 2008 heeft getroffen.We zijn nagegaan of er mogelijk wettelijke bepalingen zijn in het kader
van toezicht en monetair beleid van DNB die relevant zijn voor de rechtmatigheidsvraag van de door het Rijk ingezette instrumenten. Op basis van
dit onderzoek hebben wij geen bepalingen gevonden die op dit terrein een rol
zouden kunnen spelen in de beoordeling van de rechtmatigheid van de door het
Ministerie van Financiën genomen maatregelen.3.3 Bedrijfsvoering: het beheer en het toezicht moeten
nog vorm krijgen3.3.1 Ad-hocmaatregelenDe eerste periode van de kredietcrisis, grofweg de maanden september tot
en met december 2008, stond in het teken van de crisisbestrijding. De uitvoering
en het beheer vonden plaats binnen de staande organisatie. Er werd een tijdelijke
projectorganisatie samengesteld uit medewerkers van het Ministerie van Financiën,
waar nodig aangevuld met externe deskundigen. Er moest, gegeven de omstandigheden,
veel op ad hoc basis worden besloten en uitgevoerd.Door de omstandigheden en de druk is, achteraf gezien, een aantal maatregelen
niet genomen, dan wel is een aantal beheerszaken nog niet formeel geregeld.Op een aantal gaan we hieronder in.Het achterwege laten van onderzoek naar risico’s
bij het verwerven van deelnemingenBij de verwerving van deelnemingen dient een aantal gebruikelijke acties
te worden uitgevoerd. Deze acties zijn:1. Een diepgaand onderzoek uitvoeren dat erop gericht is om de waarde
van de over te nemen vennootschappen te bepalen en zicht krijgen op risico’s
op toekomstige problemen;2. De boeken «sluiten» op overnamedatum, een balans en een
winst-en verliesrekening per die datum opstellen en er een accountantsverklaring
bij vragen.Na de eerste aankoop heeft de minister aan een externe deskundige opdracht
gegeven om een «financiële foto» van de gekochte vennootschappen
te maken. Zoals hiervoor opgemerkt is dit onderzoek nog niet gereed.Garantiefaciliteit bancaire leningenHet Agentschap van het Ministerie van Financiën voert die regeling
uit. In de hectische fase van de opstart van de activiteiten in het kader
van de kredietcrisis werd er binnen de Generale Thesaurie veelal op ad-hoc
basis gewerkt. In eerste instantie voerde het Agentschap de regeling uit met
een mondelinge volmacht van de minister van Financiën. Inmiddels heeft
de minister op 18 maart 2009 deze mondelinge volmacht geformaliseerd.Treasuryfunctie van het AgentschapIn het Jaarverslag 2008 Nationale Schuld (IXA) geeft de minister van Financiën
aan dat het Agentschap van Financiën op dit moment naast de rol als schuldmanager
tijdelijk een treasuryfunctie vervult voor Fortis Bank Nederland.Vóór de overname verliep de gehele financiering via Fortis
Bank België. Daar was ook de treasuryfunctie van de Fortis Holding (waaronder
voor ABN AMRO) ondergebracht. Na de afsplitsing van de Nederlandse delen van
Fortis was er geen volwaardige treasuryfunctie meer aanwezig. De treasuryfunctie
was (ongelukkigerwijs) meeverkocht aan RBS, zodat daar niet op teruggevallen
kon worden. Er was geen formele treasuryovereenkomst opgesteld. Er zijn derhalve
geen formele afspraken gemaakt over de looptijd en de kredietlimiet
van deze functie. Informeel werd een limiet gehanteerd van € 34
miljard. Het Agentschap zal de treasuryfunctie vervullen, totdat Fortis Bank
Nederland deze functie zelf zal kunnen vervullen.Voorfinanciering uitkering depositogarantieregeling IJslandOp 11 oktober 2008 is een Memorandum of Understanding (MOU) getekend met de IJslandse autoriteiten, waarin de voorwaarden
voor de af te sluiten lening zijn vastgelegd. Tot aan de afsluiting van ons
onderzoek (31 maart 2009) was er nog geen leningovereenkomst afgesloten
met de IJslandse overheid.3.3.2 Structurele maatregelenDe organisatie van het Ministerie van Financiën dient te worden aangepast
om beter in te kunnen spelen op het feit dat de staat deelnemingen heeft in
enkele grote financiële instellingen. Een belangrijk punt is om de drie
rollen van het ministerie goed te onderscheiden: de staat is namelijk zowel
aandeelhouder, toezichthouder als beleidsmaker.Op onderdelen is door het ministerie in 2009 het beheer en het toezicht
al ingevuld. Zo heeft de minister op sleutelposities bij de vennootschappen
functionarissen voorgedragen voor benoeming. Ook is opdracht gegeven om mogelijke
risico’s die aan de aankoop van de deelnemingen zijn verbonden in beeld
te brengen.Voor een toereikend beheer zijn nog acties nodig zoals:• Het toezicht op de vennootschappen en het structureel overleg over
beleidsaangelegenheden moet nog uitgewerkt worden. Een en ander is inmiddels
organisatorisch ingebed in een Bureau Financiële Instellingen, dat onder
de verantwoordelijkheid van de minister valt.• De inhoud en de periodiciteit van de benodigde bestuurlijke informatie
moet bepaald worden.• De administratie van iedere deelneming (waaronder de vermelding
van hun intrinsieke waarde), de procedures en de administratieve organisatie
moeten verder ingericht worden.• De treasuryfunctie bij Fortis Bank Nederland en ABN AMRO moet nog
opgebouwd worden.De kredietcrisis kwam, net als voor de rest van Nederland, voor het Ministerie
van Financiën onverwacht. Desondanks heeft het ministerie adequaat gereageerd.
Het ging om complexe transacties die onmiddellijke aandacht vroegen en waarvoor
(organisatorische) ad-hocmaatregelen genomen moesten worden binnen de bestaande
organisatie van het ministerie. Na de hectiek van de eerste maanden is de
organisatie direct op de nieuwe situatie aangepast. Daardoor is er volgens
de Algemene Rekenkamer geen sprake van een onvolkomenheid in het beheer. Wij
gaan er wel vanuit dat het vormgeven van het beheer en het toezicht in 2009,
gelet op de financiële belangen, voortvarend wordt voortgezet.Een bijzonder punt van aandacht is hierbij de omstandigheid dat de minister
zowel aandeelhouder is van de verworven deelnemingen als toezichthouder en
daarnaast ook verantwoordelijk is voor het beleid in deze. 4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe minister van Financiën reageert in zijn brief van 28 april
2009 op onze rapporten bij de jaarverslagen over 2008 van het Ministerie van
Financiën (IXB), Nationale Schuld (IXA), BTW-compensatiefonds (G), en
het rapport Kredietcrisis 2008/2009. Hieronder citeren
wij de passages uit deze brief die betrekking hebben op Nationale Schuld (IXA).
De volledige brief staat op www.rekenkamer.nl.Reactie minister«Hierbij ontvangt u de reactie op de conceptrapporten van de Algemene
Rekenkamer bij de Jaarverslagen 2008 van het Ministerie van Financiën.
De reactie heeft betrekking op het rapport bij het jaarverslag van het Ministerie
van Financiën (IXB) en het jaarverslag van de Nationale Schuld (IXA).
Het rapport van het BTW-compensatiefonds geeft geen aanleiding tot een reactie.
In deze brief reageer ik ook op het rapport Kredietcrisis 2008/2009.Specifiek wordt ingegaan op de kredietcrisis, het bezwaaronderzoek en
op de genoemde onvolkomenheden in de Audit-actielijst. Daarna wordt ingegaan
op overige bevindingen van de Rekenkamer die niet zijn opgenomen in de Audit-actielijst,
maar die wel om een reactie vragen.Alvorens in te gaan op deze afzonderlijke punten merk ik op dat het beeld
dat wordt opgeroepen in de rapporten positief is. Zo merkt u onder andere
op dat de verantwoording over de kredietcrisis van voldoende kwaliteit is,
dat u positief bent over de eerste stappen die de Belastingdienst heeft gezet
op weg naar verbetering bij het bezwaaronderzoek en dat het overall beeld
een opgaande lijn te zien geeft ten aanzien van de onvolkomenheden. Het doet
mij deugd hier kennis van te nemen en natuurlijk zullen we de problemen verder
aanpakken.[...]KredietcrisisMet belangstelling heb ik kennis genomen van de passages in uw rapporten
die betrekking hebben op de kredietcrisis. Hierbij is de volgende driedeling
gehanteerd: de rechtmatigheid van de maatregelen, de getrouwe weergave van
de maatregelen in de jaarverslagen en de bedrijfsvoeringsaspecten.We zijn het erover eens dat het niet volgen van de voorhangprocedure heeft
geleid tot onrechtmatige uitgaven. Met instemming heb ik kennis genomen van
uw besluit af te zien van het maken van bezwaar. Ik kan me vinden in de onderbouwing
van dit besluit.De conclusie dat de financiële informatie in de jaarverslagen toereikend
is, stemt tot tevredenheid.De constatering dat het beheer en het toezicht nog verder vorm moet krijgen
is terecht. In de bedrijfsvoeringsparagraaf komt dit ook aan de orde. In 2009
zal het beheer en het toezicht verder vorm gegeven worden.»Nawoord Algemene RekenkamerWij constateren dat de minister van Financiën zich herkent in de
constatering dat het beheer en toezicht nog verder vorm moeten krijgen. In
ons rechtmatigheidsonderzoek 2009 zullen wij aandacht schenken aan de uitwerking
van de in 2008 door het ministerie getroffen maatregelen in het kader van
de kredietcrisis. Wij zullen de in 2009 getroffen maatregelen eveneens in
ons onderzoek betrekken. BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN NIET VAN TOEPASSINGOmdat we geen fouten en onzekerheden hebben aangetroffen in de financiële
informatie in het jaarverslag en in de saldibalans, hebben we het gebruikelijke
overzicht van fouten en onzekerheden niet opgesteld voor dit rapport. BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENOp www.rekenkamer.nl staat een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. AWBAlgemene Wet BestuursrechtBVBesloten Vennootschap CW 2001Comptabiliteitswet
2001DNBde Nederlandsche Bank ECEuropese CommissieEGEuropese Gemeenschap FBNHFortis Bank Nederland
Holding FCIFortis Corporate Insurance FVNFortis Verzekeringen
Nederland MOUMemorandum of UnderstandingNVNaamloze Vennootschap RADRijksauditdienstRBSRoyal Bank of Scotland RFSRoyal Bank of Scotland,
Fortis en Banco SantanderLITERATUURPublicatiesFinanciën (2008a). Brief aan de Tweede Kamer van de Minister van
Financiën d.d. 30 september 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 371, nr. 11. Den Haag: Sdu.Financiën(2008b) Brief aan de Tweede Kamer van de Minister van Financiën
en de Minister-President d.d 6 oktober 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 371, nr. 12, Den Haag: Sdu.Financiën (2008c). Brief aan de Tweede Kamer van de minister van
Financiën d.d. 3 november 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 371, nr. 36. Den Haag: Sdu.Financiën (2008d). Brief aan de Tweede Kamer van de Minister van
Financiën d.d. 16 december 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 789, nr. 2. Den Haag: Sdu.Financiën (2008e). Brief aan de Tweede Kamer van de Minister van
Financiën d.d. 19 december 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 371, nr. 79. Den Haag: Sdu.Wet- en regelgevingComptabiliteitswet 2001. Wet van 13 juli 2002 tot vaststelling van
de Wet inzake het beheer van de financiën van het Rijk. XNoot1Securitiseren is leningen, schulden, hypotheekportefeuilles e.d. als effecten
verhandelbaar maken en aan beleggers verkopen, teneinde de eigen financieringsrisico’s
en financieringslast te verlagen.XNoot1IP/08/1884 van 3 december 2008.XNoot2Artikel 87m, lid 3 onder b van het EG-Verdrag. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31924-IXA-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl