Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, tweede gedeelte (nadere wijz. Boek 4); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27021, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27021 nr. 4

31-05-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenArtikelsgewijze behandeling3. Artikel 4.2A.1.14. Artikel 4.2A.1.25. Artikel 4.2A.1.46. Artikel 4.2A.1.67. Artikel 4.2A.117. Artikel 4.2A.128. Artikel 4.2A.2.19. Artikel 4.2A.2.810. Artikel 4.2A.2.911. 4.2A.2.1112. Artikel 4.3.1.413. Artikel 4.3.2.214. Artikel 4.3.3.215. Artikel 4.5.2.5b16. Redactionele opmerkingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27021Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 021Voorstel van wet inzake de Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek
7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, tweede gedeelte (nadere wijziging van
Boek 4) (Bezemwet)nr. 4VERSLAGVastgesteld 31 mei 2001De vaste commissie voor Justitie1, belast
met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder het voorbehoud dat de hierin
gestelde vragen en gemaakte opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De commissie heeft zich bij haar werkzaamheden laten bijstaan door prof. mr.
A. L. G. A. Stille.Algemeen1. De leden van de commissie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Met dit wetsvoorstel wordt beoogd de toezeggingen
van de zijde van de regering na te komen die in de loop van de behandeling
van – kort gezegd – de wetsvoorstellen in verband met de invoering
van Boek 4 en titel 7.3 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek zijn gedaan.2. De leden van de commissie hebben kennisgenomen van het proefschrift «De positie van de langstlevende echtgenoot en kinderen in
het nieuwe erfrecht», van mr E. W. J. Ebben, verbonden
aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Ebben behandelt daarin de positie
van de langstlevende echtgenoot en van de kinderen in het nieuwe erfrecht.
Hij sluit zijn proefschrift af met een twaalftal conclusies.Dit proefschrift brengt enkele nieuwe argumenten naar voren, de leden
van de commissie leggen deze conclusies aan de regering voor en verzoeken
haar daarop te reageren.Ebbens eerste aanbeveling (diss. p. 315) betreft het ontbreken van erfrechtelijke
aanspraken bij biologische kinderen laat zich onderbrengen bij artikel 4.2.2.
Ebben meent dat hier strijd met het EVRM zou kunnen ontstaan. Gelet op de
uitspraak van de Hoge Raad van 17 januari 19972,
en de invoering per 1 januari 1998 van de gerechtelijke vaststelling
van het vaderschap valt voorshands niet aan te nemen dat de stelling van Ebben
door het EHRM te Staatsburg zal worden gevolgd. De minister van Justitie is
in zijn brief van 1 mei 20003 op deze materie
ingegaan voor zover daarin wordt besproken de mogelijkheden om naast afstamming ook aan gezamenlijk gezag erfopvolging bij versterf toe te kennen.
De leden achten het echter niet onverstandig de ervaringen met het in dat
verband toegezegde wetsvoorstel1 af te wachten
en, nadat dit voorstel tot wet zal zijn verheven en daarmee praktische ervaring
zal zijn opgedaan, op dit punt terug te komen.Ebben pleit op p. 320 van zijn dissertatie voor de invoering van een op
de langstlevende ouder, die een huwelijksaangifte heeft gedaan, rustende verplichting
om de kinderen van het voorgenomen huwelijk in kennis te stellen, zodat dezen
weet krijgen van het ontstaan van wilsrechten; zie artikel 4.2A.1.7 BW. In
dat verband betreurt hij het ontbreken in de huidige tekst van sancties in
geval van een achterwege laten van zo'n kennisgeving.Een punt dat in het kader van artikel 4.3.3.2 lid 3 nog verder bespreking
behoeft, is de behandeling van stiefkinderen en de legitieme portie. De leden
vernemen graag of de regering kan instemmen met de mening van Ebben2 dat met deze term wordt aangesloten bij wat maatschappelijk
gangbaar is. Dat betekent dan dat slechts de «echte» kinderen
van de ene partner ten opzichte van de andere partner (wiens «echte»
kinderen zij niet zijn) stiefkinderen zullen kunnen zijn. Een gezin kan dus –
ten opzichte van beide partners – niet uit enkel stiefkinderen bestaan.Ebben wijst in zijn dissertatie (p. 133) op een «onbedoeld neveneffect»
van artikel 4.3.3.2 lid 3. Met deze bepaling heeft de wetgever geregeld dat
de making, onderscheidenlijk de gelijkstelling van de stiefkinderen een inbreuk
op de legitieme portie van de eigen kinderen is toegestaan, met dien verstande
dat de legitieme portie van de eigen kinderen niet lager mag zijn dan hun
versterferfdeel als de stiefkinderen eigen kinderen van de erflater zouden
geweest. Ebben signaleert dat deze bepaling in combinatie met de wijze waarop
in het nieuwe erfrecht de inkorting geregeld is (artikelen 4.3.3.11 en volgende)
er toe leidt dat door de absolute vermindering van de legitieme portie van
de eigen kinderen, hun legitieme portie wordt verkleind. En daarvan profiteert
ook de langstlevende echtgenoot, zonder dat dit voordeel met artikel 4.3.3.2.
lid 3 beoogd is. Ebben stelt voor om dit «ongewenste» neveneffect
te ondervangen door aan laatstgenoemde bepaling toe te voegende woorden «onverminderd
hun bevoegdheid tot inkorting bij de langstlevende echtgenoot».Hier tegenover zou kunnen worden aangevoerd dat het nog maar de vraag
is of de opmerkingen van Ebben over artikel 4.3.3.2 lid 3 juist zijn, nu die
bepaling toch lijkt te zijn ingegeven door de gedachte dat bij de wettelijke
verdeling alle erfdelen in beginsel gelijk zijn. Kan de regering op dit punt
helderheid verschaffen?In zijn proefschrift (p. 336) wijst Ebben op het «onredelijk»
onderscheid dat bij de inkorting gemaakt wordt tussen de testamentaire en
versterferfgenaam. Ebben stelt voor artikel 4.3.3.12 lid 2 sub b ook toepasselijk
te verklaren op versterferfgenamen.Ook vraagt Ebben (diss. p. 336) de aandacht voor de situatie dat de langstlevende
in staat van faillissement wordt verklaard. In dat geval wordt de vordering
van de legitimaris ook ten opzichte van de legataris opeisbaar. Zulks lijkt
hem ongewenst, omdat het intreden van de opeisbaarheid ten opzichte van legatarissen
dan verbonden worden met het wel en wee van de langstlevende. Hij stelt voor
dat de legitimarissen (via hun schuldenaar) gewoon kunnen inkorten. De bescherming
die de langstlevende hier geniet via artikel 4.3.3.11a behoeft niet tevens
de legatarissen te omvatten. Hoe beoordeelt de regering dit standpunt? Artikelsgewijze behandeling3. Artikel 4.2A.1.1De leden vragen wat de werking is van artikel 4.2A.1.1 als naast de erfgenamen
volgens de wet, een derde tot erfgenaam wordt benoemd. M. J. A.
van Mourik verdedigt in het Handboek Nieuw Erfrecht,
Deventer, W. E. J. Tjeenk Willink 2000, p. 46 dat anderen dan de
in 4.2A.1.1 bedoelde personen niet in de verdeling kunnen worden betrokken.
Dat is ook overeenkomstig de thans gangbare opvatting het geval bij de huidige
testamentaire ouderlijke boedelverdeling van artikel 4:1167 BW. Maar is daarmee
naar komend recht de wettelijke verdeling geheel buiten toepassing verklaard
door de erflater (zie artikel 4.2A.1.1 lid 1) of vindt de wettelijke verdeling
in dat geval slechts plaats ten aanzien van dat deel van de nalatenschap dat
aan de langstlevende en de afstammelingen van de erflater toekomt?De leden wijzen voorts op een hieraan verwant probleem dat door Kraan,
in WPNR 2000, 6406, p. 428, (l.k.) wordt geschetst, namelijk het geval waarbij
een erflater naast zijn langstlevende echtgenoot slechts een of meer, doch
niet alle kinderen als erfgenaam achterlaat. Het is de vraag of in dat geval
de wettelijke verdeling van artikel 4.2A.1.1 plaatsvindt. Is het in dit verband
door Kraan gemaakte onderscheid tussen het als erfgenaam ab intestaat of bij
testament benoemd achterlaten terecht? Hij is van mening dat dit onderscheid
ook gevolgen zou moeten hebben voor het geval een kind verwerpt. Bij een erfgenaam
bij versterf heeft verwerping immers tot gevolg dat de (eventuele) afstammelingen
van het verwerpende kind bij plaatsvervulling opkomen. De commissie zou graag
een reactie op deze stellingname ontvangen.Ook bij de Commissie Erfrecht is de vraag aan de orde geweest of indien
slechts sprake is van stiefkinderen naast de langstlevende – na toepassing
van artikel 4.2A.1.14 – ook de verdeling van artikel 4.2A.1.1 intreedt
zoals door Kraan, WPNR 2000/6506, p. 428 verdedigd. Ook M.J.A. van Mourik
in: Van Mourik (red.), Handboek Nieuw Erfrecht,
Deventer: W.E.J. Tjeenk Willink 2000, p. 46 lijkt deze mening te zijn toegedaan,
alhoewel hij die oplossing slechts bespreekt voor het geval er naast de langstlevende
echtgenoot en de «echte» kinderen, één stiefkind
is en de «echte» kinderen allen verwerpen. Kan de regering aangeven
waarom die situatie juridisch anders zou moeten zijn indien de «echte»
kinderen van meet af aan hebben ontbroken en er naast de langstlevende slechts
een of meer stiefkinderen zijn?Kraan acht het twijfelachtig of de erflater de erfdelen van de langstlevende
echtgenoot en de afstammelingen kan wijzigen in die zin dat deze groter of
kleiner zullen zijn dan het (gelijke) aandeel dat de wet hun toekent? De leden
verzoeken de regering te reageren op zijn argument dat zo'n afwijking wel
mogelijk zou moeten zijn in het kader van besparing van successierecht.Met betrekking tot de wettelijke verdeling stelt Kraan zich voorts de
vraag wat rechtens is als – in afwijking van artikel 4.2A.1.1 lid 6 –
de van tafel en bed gescheiden echtgenoot toch tot erfgenaam wordt benoemd.
De leden achten de conclusie van Kraan, dat in dat geval de verdeling van
artikel 4.2A.1.1 niet plaatsvindt, juist. Maar ook als hier sprake mocht zijn
van een door Kraan veronderstelde verzoening van de echtgenoten, dan dient,
gelet op het bij Wet van 21 december 2000, Stb. 2001, 9 ingevoerde artikel
1:176 BW, een eventuele hieruit blijkende verzoening eerst te worden ingeschreven
in het huwelijksgoederenregister, alvorens rechtsgevolg te hebben. Wat is
de reactie van de regering hierop?4. Artikel 4.2A.1.2De leden zijn van mening dat de tekst van artikel 4.2A.1.2 lid 4 verduidelijking behoeft, voor zover daarmee bedoeld is tot uitdrukking te brengen
dat de kinderen in geval van een negatieve nalatenschap niet draagplichtig
zijn. Genoemde tekst spreekt over de in lid 1 bedoelde verplichting tegenover
de kinderen, dat wil zeggen de verplichting van de echtgenoot van de erflater
tegenover de kinderen tot voldoening van de schulden der nalatenschap. Voldoening
is betaling en ziet dus op de externe verhouding tussen de echtgenoot van
de erflater en de crediteuren van de nalatenschap. Lid 4, zegt derhalve niets
over de interne draagplicht tussen de echtgenoot en de kinderen, hetgeen blijkens
de memorie van toelichting, p. 4–5 onder c, wel de bedoeling is. Zie
in dit verband ook Van Mourik in: M. J. A. van Mourik (red.) Handboek Nieuw Erfrecht, Deventer: W. E. J.
Tjeenk Willink 2000, p. 52–53. De leden van de commissie vragen of de
tekst van de memorie van toelichting op dit punt wel helemaal juist is, nu
daarin wordt gesproken over de bijdrageplicht (= fourneerplicht) en niet over
de draagplicht. De leden zouden er de voorkeur aan geven om in de wettekst
duidelijk tot uitdrukking te brengen dat de langstlevende echtgenoot het tekort
voor zijn rekening zal moeten nemen, dat wil zeggen dat alleen hij draagplichtig
is.Met betrekking tot verhaal van crediteuren stelt Kraan in het bovengenoemd
artikel de vraag welke goederen de echtgenoot als erfgenaam verkrijgt. Op
grond van het arrest van de Hoge Raad van 9 september 1988, NJ 1989,
239 neemt hij aan dat de langstlevende bij de wettelijke verdeling de helft
verkrijgt van alle tot de gemeenschap behorende goederen. Dat betekent –
aldus Kraan – dat het resultaat een «quasi-gemeenschap»
is, die voor de ene helft bestaat uit de nalatenschap en voor de andere helft
uit het vermogen dat de langstlevende echtgenoot krachtens huwelijksvermogensrecht
toekomt. Kraan vraagt zich af of crediteuren hier gebruik kunnen maken van
de artikel 3:180 BW gegeven mogelijkheid om verdeling te vorderen? Kraan vraagt
zich voorts af wat de preferentie van de schuldeisers van de nalatenschap –
artikel 4.2A.1.2. lid 2 – inhoudt in dit geval. In dit verband wijst
hij op p. 430, l.k. onderaan en r.k. bovenaan op het geval de erflater de
uitsluitingsclausule toepasselijk heeft verklaard. Is zijn opvatting voor
dat geval juist dat – gelet op de erfrechtelijke verkrijging –
de helft van alle daartoe behorende goederen onder de uitsluitingsclausule
valt? En zo ja, wat zal dan in de praktijk van de uitsluitingsclausule terechtkomen?5. Artikel 4.2A.1.4De leden merken op dat in artikel 4.2A.1.4, lid 2, laatste zin, de komma
na het woord «bepalen» geschrapt dient te worden, bij gebreke
van enige functie.Kraan wijst er in zijn artikel in WPNR voorts op dat met de toevoeging
van lid 4 aan artikel 4.2A.1.4 lid 4 een kind bij een negatieve nalatenschap
weliswaar beoogd is een kind de mogelijkheid te bieden de nalatenschap zonder
enige risico te aanvaarden. Hij vraagt zich echter af of dat resultaat wel
bereikt wordt, omdat de mogelijkheid bestaat dat een langstlevende de nalatenschap
verwerpt, zodat de verdeling niet tot stand is gekomen en het kind met een
zuivere aanvaarding het tekort voor zijn rekening moet nemen. Ook bestaat
de mogelijkheid dat de langstlevende op grond van artikel 4.2A.1.6 de verdeling
ongedaan maakt. Hoe zijn in beide gevallen de voor het kind daaruit voortvloeiende
gevolgen in geval van een zuivere aanvaarding te vermijden?Kraan is verder van mening dat het niet juist is dat bij een beneficiaire
aanvaarding van een (negatieve) nalatenschap de kinderen op grond van artikel
4.5.2.5 lid 1 ook vereffenaar zijn, nu zij in die nalatenschap geen enkele
zeggenschap hebben. De leden vernemen graag uw visie op deze stelling. 6. Artikel 4.2A.1.6Door Kraan is voorts de vraag opgeworpen of – gelet op het vereiste
van de vermelding in een verklaring van erfrecht op grond van artikel 4.5.1.5a
lid 1 sub c – de langstlevende afstand kan doen van het recht van artikel
4.2A.1.6 om de verdeling ongedaan te maken; zie WPNR 2000/6406, p. 430 r.k.
In dat kader ware ook de opvatting van W. Snijders in WPNR 1999/6366, p. 589
te toetsen dat een erflater bij uiterste wil de aan de langstlevende op grond
van artikel 4.2A.1.6 toekomende bevoegdheid kan uitsluiten of beperken.In het kader van de wilsrechten stelt Kraan – p. 431, l.k. –
voorts de vraag aan de orde of een erflater aan een stiefkind een wilsrecht
kan toekennen.7. Artikel 4.2A.11De redactie van artikel 4.2A.1.11 lid 6, eerste zin, gaat ervan uit dat
er in een goederenrechtelijke gemeenschap altijd aandelen zijn te onderscheiden,
nu daarin wordt gesproken over «deelgenoten». Deze visie is naar
de mening van – onder meer – Nuytinck onjuist voor zover het de
huwelijksgemeenschap vóór haar ontbinding betreft. Daarin zijn
immers geen aandelen te onderscheiden: beide echtgenoten zijn voor het geheel
tot de gemeenschapsgoederen gerechtigd. In de literatuur zijn de mening hierover
verdeeld. Ook de jurisprudentie leert anders, zoals bijvoorbeeld HR 9 september
1988, NJ 1989, 239, m.nt. W.M. Kleijn (Van der Kammen/Van der Kammen), zij
het dat het hier naar de mening van Nuytinck – zie WPNR 5925 (1989)
en WPNR 5945 (1990) – slechts «a slip of the pen» betreft.
De wetgever zou zich naar zijn opvatting in deze discussie niet behoeven te
mengen: het probleem kan eenvoudig worden vermeden door volstrekt neutraal
als volgt te formuleren: «... de goederen van een gemeenschap waartoe
de echtgenoot en de erflater waren gerechtigd.». Ook in artikel 4.2A.1.2
lid 2 zou deze redactie in gelijke zin kunnen worden gewijzigd.7. Artikel 4.2A.12Een vraag van praktisch belang wordt door Kraan aan de orde gesteld in
WPNR 2000/6406, p. 431 r.k. met betrekking tot artikel 4.2A.1.12 lid 4. Kan
de kantonrechter ook beslissen dat geen van de kinderen aanspraak kan maken
op een goed?In artikel 4.2A.1.12 lid 3, eerste zin, ontbreekt de vermelding dat het
wilsrecht vervalt, als het kind binnen de gestelde redelijke termijn zich
niet heeft uitgesproken omtrent de uitoefening van het wilsrecht. In alle
andere gevallen van termijnstelling is dit immers ook geschied. Gewezen zij
onder meer op artikel 4.2A.2.4 lid 2, artikel 4.3.3.11d lid 1, artikel 4.3.3.14
lid 3, artikel 4.4.2.7d en – in het algemene vermogensrecht –
artikel 3:55 lid 2.Zou in artikel 4.2A.1.12 lid 3 het woord «ook» niet moeten
vervallen, nu niet duidelijk is waar dit op terugslaat?8. Artikel 4.2A.2.1Voorts hebben de leden, mede naar aanleiding van de opmerkingen van mr.
Van Vliet, bij artikel 4.2A.2.1 lid 1 BW (6 maanden gebruik van de woning).
Bij nadere lezing van dit artikel zijn een paar zaken opgevallen die wellicht
veranderd kunnen worden. De huidige tekst van genoemde bepaling luidt:Indien de woning die de echtgenoot van de erflater bij diens overlijden
bewoont, tot de nalatenschap of de ontbonden huwelijksgemeenschap behoort
of de erflater, anders dan krachtens huur, ten gebruike
toekwam, is de echtgenoot jegens de erfgenamen bevoegd tot voortzetting van de bewoning gedurende een
termijn van zes maanden onder gelijke voorwaarden
als tevoren. De echtgenoot is op gelijke wijze en voor
gelijke duur bevoegd tot voortzetting van het gebruik van de inboedel,
voor zover die tot de nalatenschap of de ontbonden huwelijksgemeenschap behoort
of de erflater ten gebruike toekwam.2. Jegens de erfgenamen en de echtgenoot van de erflater hebben degenen
die tot diens overlijden met hem een duurzame gemeenschappelijke huishouding
hadden, overeenkomstige bevoegdheden met betrekking tot het gebruik van de
woning en de inboedel die tot de nalatenschap of de ontbonden huwelijksgemeenschap
behoren.Met betrekking tot de cursief aangegeven gedeelten wordt het navolgende
opgemerkt:«jegens de erfgenamen»:Wellicht is het aan te raden deze woorden te schrappen. Zoals ook Ebben
(diss. p. 284) aangeeft is het niet wenselijk dat het recht uitsluitend werkt
tegenover de erfgenamen. Wanneer de woning of een goederenrechtelijk gebruiksrecht,
zoals erfpacht, op de woning toebehoort aan de erfgenamen levert de constructie
geen moeilijkheden op. Wanneer zij echter de woning vervreemden aan een derde
of ten gunste van een derde een goederenrechtelijke gebruiksrecht op de zaak
vestigen kan de echtgenoot zijn recht op bewoning niet tegen deze derde inroepen.«anders dan krachtens huur ten gebruike toekwam»:Deze formulering levert problemen op wanneer het gebruiksrecht van rechtswege
of door een ontbindende voorwaarde eindigt met de dood van de erflater. Dit
is altijd het geval bij vruchtgebruik en het recht van gebruik en/of bewoning,
maar kan door een ontbindende voorwaarde ook voor problemen zorgen bij andere
rechten zoals erfpacht (hoewel zo'n voorwaarde bepaald niet voor de hand ligt).«op gelijke wijze en voor gelijke duur»:Deze woorden moeten duidelijk slaan op de bevoegdheden tot gebruik die
de erflater had ten aanzien van de zaak. Dit zou bereikt kunnen worden door
onmiddellijk na deze woorden op te nemen «als de erflater». Van
Vliet neemt aan dat deze formulering de uitoefening van een opzeggingsmogelijkheid
(bijvoorbeeld bij bruikleen), het inroepen van het recht van reclame en de
uitoefening van een eigendomsvoorbehoud, en in het algemeen de uitoefening
van zekerheidsrechten ten aanzien van de inboedel niet moet frustreren. De
rechtsfiguur die hier wordt toegepast is de persoonlijke subrogatie voor zover
het gebruiksrecht van goederenrechtelijke aard is1
en wettelijke of gedwongen contractsoverneming2
 voor zover er sprake is van een contractuele verhouding.3 Alle nevenrechten, accessoire rechten, maar ook alle beperkingen en
lasten gaan op de langstlevende over. Het rechtssubject van de erflater wordt
vervangen door dat van de langstlevende.«onder gelijke voorwaarden»:Toepassing van de figuur van persoonlijke subrogatie en/of contractsoverneming
lijkt hier weliswaar onontkoombaar, maar hier past dan wel de waarschuwing
bij dat ondanks de subrogatie of contractsoverneming het gebruiksrecht minimaal
zes maanden moet duren. Zo moet bijvoorbeeld worden voorkomen dat een hypotheekhouder
(het gebruiksrecht op) de woning kan executeren binnen de zes maanden termijn.
Tevens moet worden voorkomen dat een gebruiksrecht, zakelijk of persoonlijk,
dat volgens de oorspronkelijke partijafspraak zou eindigen op een tijdstip
dat nadien blijkt binnen de periode van 6 maanden na overlijden van de erflater
te vallen, op dat moment vervalt. 9. Artikel 4.2A.2.8In artikel 4.2A.2.8 lid 4 [Kamerstukken II 1999/2000, 27 021, nr.
1–2, p. 7 (onderdeel U)] moet «a-e» worden vervangen
door «a tot en met e» ingevolge de Aanwijzing 65 voor de regelgeving.10. Artikel 4.2A.2.9Wordt in artikel 4.2A.2.9 lid 2 de eis gesteld dat de erflater ten tijde
van zijn overlijden bestuurder was van de NV/BV of is voldoende dat hij te
eniger tijd naast aandeelhouder ook directeur was? Indien die bepaling aldus
zou moeten worden gelezen dat ook vereist is dat de erflater ten tijd van
zijn overlijden directeur is, zou dat tot problemen aanleiding kunnen geven
indien hij nog wel aan het vereiste van het gekwalificeerde aandeelhouderschap
voldoet, maar – bijvoorbeeld op grond van pensionering – niet
meer aan de eis van het zijn van bestuurder. Gelet op de talloze mogelijkheden
die zich bij de overdracht van een onderneming kunnen voordoen, zou een uitleg
in de zin dat hij directeur is, althans is geweest wenselijker zijn, temeer
omdat de in lid 1 van genoemd artikel voorgeschreven rechterlijke tussenkomst
hier voldoende garantie zal zijn voor ongewenste gevolgen.De Commissie Erfrecht merkt onder verwijzing van een publicatie van mr
R. Holtman, notaris te Utrecht, nog op dat artikel 4.2A.2.9 ook van toepassing
zou moeten zijn indien sprake is van een holding. De opvatting van de Commissie
komt overeen met wat de stand van zaken is in de jurisprudentie ten aanzien
van artikel 1:88 lid 1 sub c en lid 4 BW; zie in dit verband ook Personen-
en Familierecht (Losbladig), artikel 88 aantekening 2 onder Sub c en lid 4.11. 4.2A.2.11De leden stellen de vraag of de bescherming van de langstlevende wel zo
sterk is als de wet beoogt en is neergelegd in artikel 4.2A.2.11. Immers als
de langstlevende voor – bijvoorbeeld – 1/100 000-ste tot
erfgenaam is benoemd en de erflater tevens heeft bepaald dat de vorderingen
van de afstammelingen op de langstlevende (artikel 4.2A.1.1 lid 3, tweede
zin) na een jaar opeisbaar zijn, dan vindt de wettelijke verdeling wel plaats
overeenkomstig 4.2A.1.1 lid 1. Maar dan wordt niet voldaan aan het vereiste
in artikel 4.2A.2.2, zodat de langstlevende weliswaar enig rechthebbende is
ten aanzien van alle goederen van de nalatenschap, maar daar een opeisbare
schuld tegenover staat zodat het saldo van haar verkrijging (nagenoeg) nul
is. Het economisch resultaat is dan ook een onterving van de langstlevende.
Zou de langstlevende in juridische zin volledig onterfd zijn, dan zou artikel
4.2A.2.11 een dergelijk resultaat hebben verhinderd. Nu de langstlevende voor
een minimaal aandeel wel erfgenaam is, is deze in de onderhavige casus toch
slechter af dan wanneer hij geheel zou zijn onterfd. De leden van de commissie
verzoeken de regering op het volgende te reageren. Een oplossing zou gelegen
kunnen zijn in het vestigen van een vruchtgebruik op grond van artikel 4.2A.2.3
op de aan de erfgenamen uit te betalen vorderingen, als het vestigen van zo'n
vruchtgebruik met zich brengt dat de vordering aan de afstammelingen ook feitelijk
niet behoeft te worden voldaan. Deze oplossing betekent overigens wel dat
de langstlevende zelf actie zal moeten ondernemen en zijn behoefte zal moeten
bewijzen. Een andere mogelijk oplossing kan artikel 4.1.3c bieden. Toevoeging
in laatstgenoemd artikel van de woorden «krachtens artikel 4.2A.1.1
lid 3 of» aan de woorden «in verband met de verdeling van de nalatenschap,»
zouden die twijfel al kunnen wegnemen. 12. Artikel 4.3.1.4Artikel 4.3.1.4 lid 1 luidt: «Een uiterste wilsbeschikking, waarvan
de inhoud in strijd is met de goede zeden of de openbare orde, is nietig.»
Door het ten onrechte plaatsen van een komma na «wilsbeschikking»
wordt gesteld dat alle uiterste wilsbeschikkingen nietig zijn.
De bijzin is geen uitbreidende, maar juist een beperkende bijzin en derhalve
moet de eerste komma in artikel 4.3.1.4 lid 1 worden geschrapt.13. Artikel 4.3.2.2Het is de leden niet duidelijk waarom in artikel 4.3.2.2 lid 2 gesproken
wordt over «een afstammeling van zijn vader of moeder» en in artikel
4.3.2.2 lid 3 over «een afstammeling van een ouder van de erflater»,
terwijl toch in de beide leden dezelfde personen zijn bedoeld? Ware het niet
beter om in artikel 4.3.2.2 lid 2 «een afstammeling van zijn vader of
moeder» te vervangen door «een afstammeling van een ouder van
de erflater», zoals deze laatste zinsnede ook al voorkomt in lid 3 van
dit artikel, nu de wet adoptie door personen van hetzelfde geslacht de mogelijkheid
opent dat iemand twee vaders of twee moeders in juridische zin heeft. Met
het oog hierop komt het de leden onjuist voor om te spreken over «vader
of moeder». Kan niet beter de term «ouder» gehanteerd worden,
zo vragen zij.De leden vragen waarom in de tekst van artikel 4.3.2.2 lid 3 niet tot
uitdrukking wordt gebracht dat ten minste één verwachter in
leven moet zijn bij het overlijden van de insteller?14. Artikel 4.3.3.2Zowel door Nuytinck als door de Commissie Erfrecht is opgemerkt dat in
artikel 4.3.3.2 lid 2, eerste zin, is verzuimd de onwaardigheid te vermelden.
Na «bestaat» dient te worden ingevoegd: «of dat onwaardig
is». Zie immers ook artikel 4.3.3.1 lid 2.15. Artikel 4.5.2.5bDe Commissie Erfrecht merkt nog op dat in artikel 4.5.2.5b ervan wordt
uitgegaan dat een meerderheid van de erfgenamen een verzoek kan indienen voor
een andere boedelnotaris. De Commissie acht dit niet logisch, waarbij zij
als voorbeeld geeft het geval van een langstlevende echtgenoot die het grootste
gedeelte van de nalatenschap verkrijgt en de overige erfgenamen kleinere fracties.
De Commissie stelt voor om als criterium te nemen «deelgerechtigden
die samen voor meer dan de helft gerechtigd zijn in de nalatenschap»;
vgl. de beroeps- en gedragsregels, onderscheidenlijk verordeningen ter zake
voor de notarissen. Wat is uw reactie op dit voorstel?16. Redactionele opmerkingenInconsequent is het gebruik van «ogenblik» en «tijdstip»
door elkaar heen. De gebruikelijke term in het gehele vermogensrecht is «tijdstip».
In ieder geval is het onjuist (het is immers geen goed Nederlands) om te spreken
over «het ogenblik dat», «het tijdstip dat» en «de
dag dat». In alle drie de voorbeelden moet «dat» worden
vervangen door «waarop». Zie bijvoorbeeld artikel 4.2.1, slot,
dat behoort te luiden: «...op het tijdstip waarop de nalatenschap openvalt.»
Hetzelfde geldt voor artikel 4.3.2.2 lid 1, eerste zin, slot. Vergelijk bijvoorbeeld
ook met elkaar enerzijds de artikelen 4.3.3.11c en 4.3.3.11e, die terecht
spreken over «vanaf de dag waarop», en anderzijds artikel 4.5.4.8
lid 1, tweede zin, slot, dat ten onrechte spreekt over «vanaf de dag
dat».In artikel 4.3.3.8ga moet «8–8g» worden vervangen door
«8 tot en met 8g» ingevolge de Aanwijzing 65 voor de regelgeving.In artikel 4.4.5.4 lid 3 ware het woord «erfstelling» te vervangen
door «making», nu niet goed valt in te zien waarom hier een onderscheid
tussen een erfstelling en een legaat zou moeten worden gemaakt. In artikel 4.5.2.4 lid 2, eerste zin, moet «erfenis» worden
vervangen door «nalatenschap».De voorzitter van de commissie,Swildens-RozendaalDe griffier van de commissiePeXNoot1 Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), voorzitter, Van de Camp
(CDA), Biesheuvel (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), Dittrich (D66), Rabbae (GroenLinks),
Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), ondervoorzitter, Rouvoet (ChristenUnie), O. P. G.
Vos (VVD), Passtoors (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA),
Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks), Weekers (VVD), Van
der Staaij (SGP), Wijn (CDA) en Vacature (PvdA).Plv leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth (PvdA), Hoekema
(D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Luchtenveld (VVD), Slob (ChristenUnie),
Van den Doel (VVD), Rijpstra (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen (SP), Buijs
(CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Vacature (GroenLinks),
De Vries (VVD), Van Walsem (D66), De Pater-van der Meer (CDA) en Arib (PvdA).XNoot2HR 17 januari 1997, NJ 1997,483, m.nt. J. de Boer.XNoot3Tweede Kamer, 1999–20 000, 22 7000, nr. 31.XNoot1Kamerstukken II, 1999–2000, 22 700, nr. 31, p. 4.XNoot2Dissertatie. p. 129.XNoot1In ons BW is subrogatie alleen wettelijk geregeld met betrekking tot persoonlijke
vorderingen (zie de artikelen 6:150 en volgende BW). Desondanks kan deze rechtsfiguur
analoog worden toegepast bij goederenrechtelijke rechtsverhoudingen. Het enige
alternatief zou zijn overdracht aan de langstlevende van het betreffende recht.
Dit kan echter niet van rechtswege plaatsvinden: hiervoor is een goederenrechtelijke
overeenkomst nodig, een notariële akte en inschrijving in de openbare
registers.XNoot2Vergelijkbaar met de overgang van een huurovereenkomst, pachtovereenkomst
of arbeidsovereenkomst op grond van artikel 7A:1612 BW, artikel 34 Pachtwet
en artikel 7:663 BW.XNoot3De formulering «voor zover» houdt rekening met het feit dat
binnen een goederenrechtelijke verhouding, bijvoorbeeld erfpacht of opstal,
tussen de eigenaar en de erfpachter/opstaller afspraken kunnen bestaan die
geen onderdeel vormen van het goederenrechtelijke recht, noch onder de definitie
van kwalitatief recht en/of verplichting vallen (artikelen 6:251 en 252 BW),
maar uitsluitend tussen partijen werken. Vgl. HR 11 maart 1981, NJ 1982/76
(m.nt. WMK). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27021-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl