Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2010); Brief staatssecretaris met beantwoording vragen van de vaste commissie voor Financiën
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136601
 2009-2010
 
 32 128
 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan
2010)
 
 
 
 
 Nr. 
 16
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 november 2009
 
 In het wetgevingsoverleg van 2 november jl. over het voorstel van
wet houdende wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan
2010), het voorstel van wet houdende wijziging van enkele belastingwetten
en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2010), het voorstel van
wet houdende wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale
vereenvoudigingswet 2010), het voorstel van wet houdende wijziging van enkele
belastingwetten en enige andere wetten (Fiscale onderhoudswet 2010) en het
voorstel van wet houdende wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag
in verband met de afschaffing van de vliegbelasting, heb ik toegezegd de vragen
van de vaste commissie voor Financiën van Uw Kamer deels schriftelijk
te beantwoorden. Hierbij doe ik mijn toezegging graag gestand.
 Belastingplan 2010
 Algemeen
 De heer Remkes heeft gevraagd of voor de Belastingdienst kan worden aangegeven
wat de personele en formatieve consequenties zijn van investeringen in ICT
afgelopen jaren die tot vereenvoudiging zouden moeten leiden. In mijn Plan
van aanpak vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst dat ik in juni 2007 aan
de Tweede Kamer heb toegezonden, heb ik een aantal maatregelen aangekondigd
om het prestatieniveau van de Belastingdienst op het gebied van automatisering
blijvend te verhogen. Inzet van het plan van aanpak is om de Belastingdienst
beter aan zijn maatschappelijke opdracht te kunnen laten beantwoorden. Daarom
zijn de effecten voor burger en bedrijf tot uitgangspunt genomen. Het doel
van deze operatie was dus om het niveau van dienstverlening te verhogen en
niet om de personeelsformatie aan te passen. Sindsdien is een aantal resultaten
geboekt, vooral in de verbetering van de dienstverlening voor burgers en bedrijven
en in het verminderen van procesverstoringen door het verbeteren van testprocedures.
In mijn brief van 14 mei 2009 heb ik aan de Kamer een rapport toegezonden
dat is opgesteld op basis van een externe doorlichting van de
zogeheten IV-keten. Uit dat rapport blijkt dat er in die IV-keten nog sprake
is van forse tekortkomingen die stevige ingrepen in de organisatie van de
Belastingdienst vergen. De komende tijd wordt dus maximaal geïnvesteerd
in het uitvoeren van de aanbevelingen van de doorlichting, waarbij al eerder
is aangegeven dat structurele oplossingen voor complexe en omvangrijke IT-problemen
tijd vergen. Ook hierbij geldt dat alle energie erop is gericht om samen met
de betrokken medewerkers de IV-keten beter te laten functioneren. Succes bij
het doorvoeren van veranderingen kan uiteindelijk leiden tot aanpassingen
in de personeelsformatie. Op dit moment zijn die niet aan de orde. Eerst wordt
ingezet op verbetering van de dienstverlening en de handhaving.
 
 Diverse leden hebben vragen gesteld over de studiecommissie Belastingstelsel
en de Brede Heroverwegingen. De heer Remkes vraagt zich af of het kabinet
wel keuzes zou gaan maken op basis van de rapporten van de Heroverwegingswerkgroepen
en de studiecommissie Belastingstelsel. De heroverwegingen en het werk van
de studiecommissie zijn erop gericht een brede staalkaart te verkrijgen van
opties, inclusief de budgettaire, economische en maatschappelijke effecten.
Daarna zal het kabinet beslissingen nemen over het in balans brengen van inkomsten
en uitgaven voor 2011 en latere jaren.
 
 De heer Remkes en mevrouw Sap vragen of de voorstellen van de studiecommissie
Belastingstelsel budgettair neutraal zouden zijn. Dat is inderdaad het geval.
De commissie heeft niet de opdracht voorstellen te ontwikkelen die een 20%
lastenverlichting dan wel een 20% hogere opbrengst genereren. In de
besluitvorming die daarna gaat plaatsvinden is het echter mogelijk dat het
kabinet een variant voorstelt die leidt tot een hogere belastingopbrengst
dan wel een lastenverlichting. Dat is echter een politieke afweging die niet
aan de studiecommissie is.
 
 Mevrouw Sap merkt op dat het kabinet richting gemeente heeft gecommuniceerd
dat 50% heroverwegingen en 50% lastenverzwaringen de doelstelling
zal zijn. Het is van belang op te merken dat de «fifty-fifty» niet het uitgangspunt is bij de belastingherziening, en
tevens niet het uitgangspunt bij de verwerking
van de budgettaire effecten van de heroverweging. De «fifity-fifty»
is voorgekomen uit de conclusie die de heer Vendrik (GroenLinks) trok naar
aanleiding van een voorbeeld dat de staatssecretaris van BZK heeft genoemd
in het vragenuur van 6 oktober jl. De staatssecretaris reageerde met
haar spreektekst op een verschenen artikel in Binnenlands Bestuur en probeerde
aan te geven in een voorbeeld hoe een scenario bewaarheid kon worden dat gemeenten
gekort zouden worden met € 3 miljard. De ontwikkeling (groei of
krimp) van het Gemeentefonds hangt samen met de groei of krimp van circa de
helft van de Rijksuitgaven. Bij een besparingsoptie van 20% op de Rijksuitgaven
kan zo de mogelijke besparing op het Gemeentefonds berekend worden. Eén
van de mogelijke heroverwegingsinvullingen die leiden tot een korting van € 3
miljard op gemeenten, is de verdeling van € 35 miljard op basis
van een fifty-fifty-verdeling over uitgaven en ontvangsten. Het betreft hier
dus een in het parlement genoemd voorbeeld, zeer zeker geen uitgangspunt.
 
 De studiecommissie zal zich mede buigen over een rechtsvormneutrale winstbelasting,
zoals de heer Omtzigt vraagt.
 
 De heer Bashir vraagt naar een verklaring waarom de groei van de belastingopbrengst
achterblijft bij de groei van het BBP. Voorts vroeg hij of beleid is dat de
belastingopbrengsten gelijk moeten oplopen met de economische groei. In het
algemeen mag worden verondersteld dat de ontwikkeling van de totale belastinggrondslag
en daarmee de ontwikkeling van de totale belastingontvangsten
op de langere termijn grosso modo gelijk lopen met de economische ontwikkeling.
De macro-economische progressiefactor geeft inzicht in de endogene ontwikkeling
van de belastingontvangsten gerelateerd aan de ontwikkeling van het nominale
BBP. Op de korte termijn echter kan deze macro-economische progressiefactor
echter flink fluctueren. «Endogene ontwikkeling» staat voor de
ontwikkeling van de ontvangsten als gevolg van de economische ontwikkeling
en trendmatige ontwikkeling, dus los gezien van het effect van beleidsmaatregelen.
Dat de progressiefactor op korte termijn flink kan fluctueren wordt in de
eerste plaats veroorzaakt door het – in vergelijking met andere landen –
grote verschil in BBP-groei tussen hoog- en laagconjunctuur. Daarnaast is
de gevoeligheid van de Nederlandse belastingontvangsten voor de stand van
de conjunctuur tamelijk groot. Dit heeft vooral te maken met de grotere omvang
van de collectieve sector en het progressievere belastingstelsel dan in bijvoorbeeld
landen als het VK, de VS en Japan. Dit betekent dat bij een neergaande conjunctuur
de ontvangsten sterker kunnen dalen en bij een aantrekkende economie de ontvangsten
sterker kunnen toenemen dan het BBP.
 
 Zo dook in de periode 2002–2004 de progressiefactor onder de 1 mede
vanwege de op dat moment sterkste inzinking sinds begin jaren tachtig. Zo
kenden de ontvangsten van de vennootschapsbelasting een zware instorting in
2002 bij een positieve nominale BBP-ontwikkeling. In de jaren 2003 en 2004
bleven de ontvangsten van loon- en inkomensheffing achter bij het BBP vanwege
sterk stijgende pensioenpremies als gevolg van instorten aandeelkoersen en
de ongunstige ontwikkeling van de werkgelegenheid in die jaren. Voor 2009
wordt, zoals in de Miljoenennota aangegeven, een negatieve ontwikkeling van
het BBP en een nog wat negatievere ontwikkeling van de belastingontvangsten
verwacht. In de conjunctureel gezien gunstige jaren 2005 tot en met 2007 kenden
de belastingontvangsten juist een (nog) gunstiger ontwikkeling dan het nominale
BBP. Gemiddeld genomen over de gehele periode 2001–2008 zijn de ontvangsten
achtergebleven bij de ontwikkeling van het BBP. In de Miljoenennota 2010 wordt
voor 2009 een negatieve ontwikkeling van het nominale BBP (– 3,4%)
verondersteld en een nog sterkere negatieve endogene ontwikkeling van de ontvangsten
(– 4,4%). Voor 2010 wordt een endogene ontwikkeling van
de belasting- en premieontvangsten van 0,2% verwacht bij een nominale
ontwikkeling van het BBP van 0,9%. Dat betekent dat een progressiefactor
in 2010 die lager ligt dan 1. Dit wordt mede veroorzaakt door de verwachte
sterk oplopende werkloosheid in 2010, waardoor de ontvangsten loonheffing
zich in 2010 negatief ontwikkelen ten opzichte van 2009. Als ook de komende
jaren verwacht mag worden dat de groei van de ontvangsten achterblijven bij
de economische groei, zal het EMU-saldo zich langzamer herstellen. De studiecommissie
belastingstelsel zal zich daarom onder andere afvragen wat de invloed is geweest
van de huidige samenstelling van de belastingmix op de ontwikkeling van de
ontvangsten in de periode 2001–2008 in relatie tot de (samenstelling
van de) economische ontwikkeling in die periode.
 
 Eventuele (te) optimistische ramingen van de belastingontvangsten staan
los van de uitkomst van de progressiefactor. De progressiefactor geeft een
indruk van de (gerealiseerde) ontwikkeling van de endogene ontwikkeling van
de belastingontvangsten in relatie tot de (gerealiseerde) ontwikkeling van
het BBP. (Te) optimistisch ramen leidt tot stelselmatige tegenvallers bij
de belastingontvangsten te maken en een stelselmatige overschatting van de
economische groei. Hiervan is geen sprake.
 
 De heer Bashir vraagt of ik van mening ben dat consequent moet worden
teruggekeken naar wetsvoorstellen, bijvoorbeeld of de raming klopte. Uiteraard
is het van belang dat het doel van elk afzonderlijk wetsvoorstel wordt
gehaald. Daar waar het wenselijk en mogelijk is om wetsvoorstellen of onderdelen
van wetsvoorstellen te evalueren op het bereiken van het doel worden vaak
evaluatiebepalingen in de wet opgenomen. Voorbeeld hiervan is de Wet inkomstenbelasting
2001. Voor zover het belastinguitgaven betreft, is een evaluatie verplicht
volgens de regels van de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek en Beleidsinformatie.
Niet voor elk wetsvoorstel zal echter een evaluatie gewenst zijn. Een algemene
voor elke wet geldende regel ligt daarom niet voor de hand. De raming van
de budgettaire kosten in een wetsvoorstel betreft het ex ante effect. Ex post
ramingen zijn in de regel moeilijk éénduidig aan te geven. De
realisaties van belastingontvangsten zijn het resultaat van onder meer de
economische ontwikkeling en de beleidsmaatregel. Ook effecten in het uitvoeringsproces
kunnen de jaarlijkse ontvangsten beïnvloeden. Het is niet mogelijk om
al deze effecten op éénduidige wijze van elkaar te scheiden.
In die zin kan niet (altijd) worden aangegeven of een raming achteraf heeft«geklopt».
 
 De vraag van de heer Bashir over de belastingopbrengsten van multinationals
wordt in het onderdeel «Deelnemingsvrijstelling» beantwoord.
 
 De vraag van de heer Cramer over de energiebelasting wordt in het onderdeel «Vergroening
en mobiliteit» beantwoord.
 
 De vraag van mevrouw Sap over de werkkostenregeling wordt in het onderdeel «Werkkostenregeling»
beantwoord.
 
 De heer Van Dijck heeft gevraagd hoe het kabinet de economie gaat stimuleren.
In het bijzonder vraag hij hoe ik (mede in het licht van de koopkrachtontwikkeling)
de vraag ga stimuleren, de omzet ga bevorderen en het banenaanbod ga vergroten.
Het kabinet heeft in het voorjaar een crisispakket gepresenteerd gericht op
liquiditeitsverruiming voor bedrijven, stimuleren van de arbeidsmarkt, vergroening,
onderwijs en kennis. Het gaat dan bijvoorbeeld om maatregelen als versoepeling
van de verliesverrekening en verruiming van de faciliteiten voor speur- en
ontwikkelingswerk. Bovendien heeft het kabinet ervoor gekozen om de hogere
uitgaven aan de WW niet te compenseren met ombuigingen. Het fiscale deel van
het aanvullend beleidsakkoord is grotendeels omgezet in wetgeving en lagere
regelgeving. Ook dit belastingplan bevat maatregelen die bedrijven juist in
deze tijden ondersteunen. Ten eerste zorgen de optionele verlenging van de
achterwaartse verliesverrekening en willekeurige afschrijvingen voor een liquiditeitsimpuls
van € 2,4 miljard in de jaren 2010 en 2011. Deze impuls komt bovenop
de liquiditeitsimpuls van maatregelen die reeds in het kader van de crisisbestrijding
zijn genomen. Ten tweede bevat dit belastingplan de invulling van de MKB-envelop
van € 75 miljoen uit het aanvullend beleidsakkoord. Tot slot stimuleert
het kabinet innovatie door uitbreiding van een octrooibox tot een innovatiebox
met € 255 miljoen structureel, een verdere verhoging van de WBSO
met € 60 miljoen (bovenop de verhoging uit het aanvullend beleidsakkoord
van 2 keer € 150 miljoen) en verhoging van de afdrachtvermindering
onderwijs met € 60 miljoen. Het totale koopkrachtbeeld voor de crisisjaren
2009 en 2010 is evenwichtig. Na de sterke stijging van de koopkracht in 2009
(1% mediaan alle huishoudens) neemt de koopkracht in 2010 naar verwachting
af (– ¼%, wederom mediaan alle huishoudens). De mediaan
is de middelste waarde van een aantal grootheden. Over beide jaren bezien
blijft de koopkracht dus goed overeind. 
 Bevorderen ondernemerschap
 Fiscaal bevorderen ondernemerschap
 De heer Cramer vraagt of het gelet op de crisis niet beter is om de maatregel
tot het beter richten van de zelfstandigenaftrek een jaar uit te stellen.
De heer Cramer vraagt naar de meewerkende partner. Mevrouw Sap vraagt in dit
verband of de zzp’er die zich door de crisis genoodzaakt ziet een dienstverband
aan te gaan niet extra slachtoffer wordt en of er niet een overgangsregeling
van bijvoorbeeld drie jaar kan komen. De zelfstandigenaftrek is bedoeld om
recht te doen aan de reserverings- en investeringsfunctie van winstinkomen.
Zoals aangegeven in de notitie fiscaal bevorderen ondernemerschap bij het
Belastingplan 2009 zou een omzetting van de zelfstandigenaftrek in de MKB-winstvrijstelling
het beste aansluiten bij het stimuleren van het starten én doorgroeien
van ondernemingen en tevens recht doen aan de reserverings- en investeringsfunctie
van winst. De Raad van State heeft zich al meerdere malen kritisch uitgelaten
over de hoogte van de zelfstandigenaftrek en kan zich dan ook vinden in een
dergelijke omzetting. Naar aanleiding van de
gehouden consultaties heeft het kabinet echter besloten de bedragen van de
zelfstandigenaftrek in stand te houden en te kiezen voor slechts een beperkte
structuurverbetering. De voorgestelde structuurverbetering houdt in dat de
zelfstandigenaftrek alleen nog verrekend wordt met winst en dus niet meer
met looninkomen. Dit is logisch gelet op het hiervoor genoemde doel van de
zelfstandigenaftrek. Voor deze wijziging is veel draagvlak, ook bij zzp-ers,
zeker omdat het onbedoeld gebruik wordt teruggesluisd naar alle ondernemers.
Deze structuurverbetering heeft tot gevolg dat situaties waarin een slecht
renderende, of een niet reële onderneming eigenlijk alleen maar in stand
wordt gehouden met het oog op het verzilveren van de zelfstandigenaftrek met
looninkomen, niet langer fiscaal gefaciliteerd worden. Daarvoor is de zelfstandigenaftrek
immers niet bedoeld. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan een werknemer met
onregelmatige werktijden die tussendoor bijklust in zijn eigen, nauwelijks
renderende, onderneming, een (moeilijk te controleren) verhaal heeft dat hij
voldoende uren besteedt aan de onderneming, en op die manier een forse aftrekpost
op zijn loon realiseert. Of aan de vutter die zijn vrije tijd opvult met het
schrijven van reisgidsen, of het bijhouden van een internetsite met tuinartikelen,
en weinig of geen winst maakt vanwege de tegenvallende opbrengsten en de hoge
kosten die gepaard gaan met de reizen. Hij maakt zich ook niet druk over de
winstgevendheid want hij hoeft er niet van te leven. Wel kan hij de zelfstandigenaftrek
verzilveren via zijn VUT-uitkering. Ook een meewerkende partner die op relatief
eenvoudige wijze – de onderneming bestaat immers al – de status
van ondernemer verwerft en opgeeft dat hij of zij 1225 uur per jaar en voor
meer dan de helft van de totale arbeidstijd in de onderneming werkt, kan op
deze manier een forse aftrekpost op het looninkomen realiseren, terwijl het
maar de vraag is of het (mede)ondernemerschap niet in belangrijke mate is
aangegaan met het oog op die aftrekpost. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan
een meewerkende partner die een baan heeft als kapster en in de avonduren
en het weekend helpt in de winkel van haar echtgenoot (meehelpen in de winkel
en verzorgen van de inkoop en administratie). Door deze werkzaamheden zo vorm
te geven dat sprake is van (mede)ondernemerschap en door een laag winstaandeel,
kan zij een aftrekpost op haar loon realiseren. Met de thans voorgestelde
maatregelen, namelijk het beter richten van de zelfstandigenaftrek, het afschaffen
van het urencriterium voor de MKB-winstvrijstelling, het verhogen van die
vrijstelling en het aanzienlijk verruimen van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek,
komen ondernemers met ander inkomen in een vergelijkbare positie met ondernemers
die geen ander inkomen hebben en worden eveneens ondernemers bereikt die,
bijvoorbeeld omdat zij in een winkel moeten staan of personeel
moeten aansturen, niet in staat zijn naast de onderneming nog een dienstbetrekking
aan te gaan. Gelet op voorgaande acht ik het niet wenselijk om deze maatregel
uit te stellen. Wellicht ten overvloede kan nog worden gewezen op de diverse
maatregelen die het kabinet reeds heeft getroffen om ondernemers te ondersteunen
in crisistijd.
 
 De heer Tang vraagt om een rechtvaardiging van de verschillen in lastendruk
tussen ondernemers en werknemers. Volgens de heer Tang is het feit dat de
ondernemer ondernemersrisico loopt hiervoor geen rechtvaardiging. In tegenstelling
tot hetgeen de heer Tang veronderstelt, heeft het kabinet de factor ondernemersrisico
niet aangevoerd als rechtvaardiging voor de lagere belastingdruk voor ondernemers.
Die rechtvaardiging is primair gelegen in de verschillende functies van het
winstinkomen. Terwijl looninkomen verkregen wordt voor het verrichten van
arbeid en vooral dient voor consumptie en persoonlijke besparingen, wordt
winstinkomen behaald door een combinatie van arbeid en kapitaal en dient het,
behalve voor consumptie, ook voor reserveringen en voor investeringen. Zo
investeren ondernemers in hun onderneming ten behoeve van de continuïteit
en de groei van de onderneming (het vervangen en uitbreiden van de aanwezige
bedrijfsmiddelen). Daarnaast dienen ondernemers zichzelf te verzekeren voor
de risico’s van ziekte, arbeidsongeschiktheid, voor economisch slechte
tijden en voor de oudedag. Bij werknemers is daarentegen sprake van overheidsbescherming
door bijvoorbeeld verplichte verzekeringen voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid
en door ontslagbescherming. Ook worden voor werknemers door sociale partners
vaak collectieve pensioenafspraken gemaakt. Winstinkomen heeft dus, meer dan
looninkomen, naast de consumptiefunctie ook een investeringsfunctie en een
reserveringsfunctie. Dit rechtvaardigt een lagere lastendruk op winstinkomen.
Daarnaast wordt met een lagere lastendruk of winstinkomen ondernemerschap
gestimuleerd in verband met de positieve effecten van ondernemerschap, zoals
het creëren van werkgelegenheid of innovatie.
 
 De heer Tang merkt op dat bij winst het causale verband tussen arbeid
en inkomen ontbreekt. Waar bij looninkomen een toename in arbeidsuren ook
leidt tot meer inkomen, betekent meer inspanning niet per se meer winst. De
MKB-winstvrijstelling stimuleert dan niet om een grotere inspanning te leveren,
aldus de heer Tang. De heer Tang vraagt hierop een reactie. De heer Van Dijck
vraagt in dit verband of het stimuleren van winst bevorderend is voor ondernemerschap
en het aannemen van personeel. Hij vraagt hoe het kabinet bedrijven gaat stimuleren
om personeel aan te nemen. In reactie hierop wil ik opmerken dat een grotere
inspanning van de ondernemer in veel gevallen zal leiden tot meer winst. Aangenomen
mag worden dat een grotere inzet van arbeid leidt tot een hogere productie.
Het is mogelijk dat winst niet in hetzelfde jaar als de inspanning wordt gerealiseerd,
bijvoorbeeld doordat sprake is van «ontwikkelingsuren» (innovatie).
De ondernemer zal echter geen extra inspanning voor niets gaan verrichten.
De extra inspanning zal doorgaans gericht zijn op het behalen van meer winst.
De MKB-winstvrijstelling, die de marginale druk op winstinkomen verlaagt en
daarmee het maken van meer winst beloont, bevordert dus wel degelijk een grotere
inspanning van de ondernemer. Het feit dat op die extra winst een relatief
lage belastingdruk rust, stimuleert de ondernemer met andere woorden om zich
extra in te zetten voor zijn zaak en om te groeien. Het stimuleert ook om
personeel aan te nemen, omdat de ondernemer in zijn eentje minder groei kan
bereiken. Het vooruitzicht van een hoger netto rendement prikkelt ook het
nemen van innovatierisico. Uit onderzoek blijkt dat lagere marginale tarieven
in de VS hebben geleid tot sterkere groei van bedrijven, hogere gemiddelde
investeringsuitgaven en een grotere kans op het aannemen van werknemers. De Zweedse onderzoekers Henrekson en Johansson hebben
het onderzoek sinds 1990 naar het effect van bedrijven op werkgelegenheid
op een rijtje gezet en hieruit werd duidelijk dat snelgroeiende bedrijven
met name van belang zijn voor de werkgelegenheid. Op die manier draagt het
stimuleren van doorgroei via een lagere marginale druk op winstinkomen dus
ook bij aan het stimuleren van het aannemen van personeel.
 
 Ten aanzien van maatregelen voor het aannemen van personeel kan ik verder
nog wijzen op de in het Belastingplan 2010 opgenomen vrijstelling van kleine
banen voor jongeren van de premies werknemersverzekeringen, de inkomensafhankelijke
bijdrage ZVW en, voor het jaar 2011, ook de loonheffing. Hierdoor dalen de
loonkosten van kleine banen voor jongeren. Ook kleine en startende ondernemers
kunnen daardoor goedkoper en eenvoudiger jongere werknemers voor een aantal
uren per week in dienst nemen. Daarnaast leiden de werkkostenregeling en het
wetsvoorstel uniformering loonbegrip tot vergaande administratieve lastenverlichtingen
voor werkgevers, waardoor het eenvoudiger en daarmee aantrekkelijker wordt
om personeel in dienst te nemen.
 
 Mevrouw Sap vraagt waarom – nu wordt voorgesteld de zelfstandigenaftrek
alleen nog te verrekenen met winst – niet ook het urencriterium voor
de zelfstandigenaftrek wordt afgeschaft. Ook de heer Remkes en de heer Van
Dijck vragen hiernaar. Een dergelijke uitbreiding zou in veel gevallen feitelijk
neerkomen op een permanente belastingvrijstelling voor de winst van deeltijdondernemers.
De prikkel om meer te gaan ondernemen en dus om door te groeien ontbreekt
dan. Bij groei komt immers een einde aan de belastingvrijstelling. De MKB-winstvrijstelling
daarentegen loopt op met de winst: hoe meer winst er wordt gemaakt, hoe hoger
de (absolute) vrijstelling. Het laten vervallen van het urencriterium voor
de MKB-winstvrijstelling bevordert daarom doorgroei van ondernemingen van
deeltijd- en hybride ondernemers. Daarnaast zou een dergelijke uitbreiding
van de zelfstandigenaftrek – zonder bijvoorbeeld tegelijkertijd de bedragen
te verlagen – niet voldoen aan de in de (vervolg)notitie fiscaal bevorderen
ondernemerschap genoemde randvoorwaarde dat nieuwe maatregelen voor ondernemers
niet in de weg mogen staan aan het mogelijke langetermijnperspectief van een
rechtsvormneutrale ondernemingswinstbelasting. Overigens zou het afschaffen
van het urencriterium in de zelfstandigenaftrek gepaard gaan met een budgettaire
derving van € 103 miljoen.
 
 Mevrouw Sap vraagt naar de inkomenseffecten van het ondernemerspakket
(beter richten zelfstandigenaftrek, afschaffen urencriterium en verhogen MKB-winstvrijstelling).
In tabel 1 is het effect van dit pakket op de winst na aftrek van belasting
en inkomensafhankelijke bijdrage ZVW van alleenstaande voltijdondernemers
met winstniveaus die vergelijkbaar zijn met de verschillende loonniveaus weergegeven.
 Tabel 1: effecten van het ondernemerspakket voor voltijdondernemers 
 
 
 
 
 
 
 
 
 bij een winst vergelijkbaar met
 minimum 
 modaal 
 2x modaal 
 
 
 
 
 is het effect van het ondernemerspakket 
 0,4% 
 0,7%
 1,0%
 
 
 
 
 Voor een deeltijdondernemer, die niet aan het urencriterium voldoet en
geen andere inkomsten heeft, met een winst op minimumniveau is het effect
op de winst na aftrek van belasting en inkomensafhankelijke bijdrage +5,4%.
Dit wordt verklaard door het laten vervallen van het urencriterium voor de
MKB-winstvrijstelling. Voor voltijdondernemers met andere inkomsten is het
effect op hun totale beschikbare inkomen afhankelijk van de hoogte
van de winst en van de andere inkomsten. Zolang voltijdondernemers met andere
inkomsten meer winst maken dan de maximale zelfstandigenaftrek (€ 9251
in 2009) ondervinden zij geen effecten van het beter richten van de zelfstandigenaftrek.
Als de winst lager is, zal er veelal slechts een effect in de tijd zijn (zelfstandigenaftrek
wordt in een later jaar alsnog verrekend met winst).
 
 Tevens vraagt mevrouw Sap naar een verdeling van ondernemers over winstklassen.
In tabel 2 is de verdeling van personen die winst uit onderneming aangeven
over de verschillende winstklassen weergegeven. Het gaat hier om de aangifte
Inkomstenbelasting 2007. In de derde kolom van de tabel is aangegeven hoeveel
ondernemers ook een looninkomen hebben van meer dan € 10 000
en tevens recht hebben op zelfstandigenaftrek. Er is geen onderscheid gemaakt
tussen voltijdondernemers en deeltijdondernemers, noch tussen ondernemers
met en zonder andere inkomsten. Een winst vergelijkbaar met het minimuminkomen
is ongeveer 20 000 euro. De klasse «vergelijkbaar met modaal»
bevindt zich in de klasse tussen 20 000 en 40 000 euro. Twee maal
modaal bevindt zich in de klasse tussen 60 000 en 80 000 euro.
 Tabel 2: verdeling IB-ondernemers over winstklassen 
 
 
 
 
 
 
 
 winst voor ondernemersaftrek
 aantal aangiften 2007 
 Hiervan met loon/uitkering > 10 000 én
zelfstandigenaftrek 
 
 
 
 
 kleiner dan 0 
 111 000 
 17 000 
 
 
 tussen 0 en 10 000 euro 
 170 000
 24 000 
 
 
 tussen 10 000 en 20 000 euro 
 132 000 
 19 000
 
 
 tussen 20 000 en 40 000 euro 
 191 000 
 18 000 
 
 
 tussen 40 000 en 60 000 euro 
 102 000 
 7 000 
 
 
 tussen 60 000 en 80 000 euro 
 46 000 
 3 000 
 
 
 tussen 90 000 en 100 000 euro
 22 000 
 2 000 
 
 
 meer dan 100 000 euro 
 41 000
 3 000 
 
 
 totaal 
 815 000 
 93 000
 
 
 
 
 De heer Van Dijck vraagt hoeveel starters na drie jaar stoppen omdat zij
dan geen zelfstandigenaftrek meer krijgen en of het mogelijk is om na drie
jaar opnieuw te beginnen met ondernemen om opnieuw recht te krijgen op de
zelfstandigenaftrek. De zelfstandigenaftrek blijft onverkort gelden voor zowel
startende als niet-startende ondernemers. Starters mogen bovendien de zelfstandigenaftrek,
inclusief de startersaftrek, nog gedurende drie jaar verrekenen met ander
inkomen, zoals loon. Dit om het starten vanuit een dienstbetrekking extra
te blijven stimuleren en ondersteunen. Als gedurende drie jaar de zelfstandigenaftrek
en startersaftrek zijn toegepast en vervolgens de onderneming wordt gestaakt
en opnieuw een onderneming wordt gestart, bestaat niet opnieuw recht op startersaftrek.
Ook bestaat er geen recht om opnieuw de zelfstandigenaftrek te verrekenen
met niet-winstinkomen. Hiervoor is namelijk vereist dat de ondernemer in een
of meer van de vijf voorafgaande kalenderjaren geen ondernemer was en bij
hem in die periode niet meer dan twee keer de zelfstandigenaftrek is toegepast.
In het voorbeeld is deze drie keer toegepast. Daarnaast is de vraag hoe reëel
een situatie is waarbij met het oog op de zelfstandigenaftrek gestaakt zou
worden. Bij een staking dient immers ook fiscaal te worden afgerekend. Voorts
verwacht het kabinet niet dat er veel ondernemers na drie jaar zullen stoppen
omdat zij dan de zelfstandigenaftrek niet meer kunnen verrekenen met loon.
Als ondernemers om deze reden stoppen, zal het waarschijnlijk gaan om ondernemers
die vooral vanwege de aftrekpost op het looninkomen een niet of nauwelijks renderende onderneming hadden. Daar was de faciliteit dan ook
niet voor bedoeld.
 
 De heer Omtzigt vraagt naar de gevolgen van de verhoging van de MKB-winstvrijstelling
voor de verhouding tussen ondernemen in de IB en in de VPB. De vraag of een
onderneming in BV-vorm of in IB-vorm wordt gedreven is ten dele fiscaal bepaald.
In veel gevallen wordt voor de IB-vorm gekozen omdat dit fiscaal gunstiger
is, terwijl vanuit een zakelijker perspectief de BV-vorm veel voordelen biedt,
zoals een betere risicoverdeling tussen privé en zakelijk. Ook is in
financieel opzicht een betere scheiding mogelijk door middel van de BV-vorm.
Ook voor kleinere ondernemingen zou de BV vaak beter zijn. Fiscaal gezien
is het omslagpunt echter niet in zijn algemeenheid vast te stellen omdat het
van vele factoren, zoals de hoogte van het gebruikelijk loon en de mate van
uitdeling van de winst afhankelijk is. Als de MKB-winstvrijstelling wordt
verhoogd verschuift dit omslagpunt naar een hoger inkomen. Dat is in dit belastingplan
het geval. Aan de andere kant heeft het kabinet de 20%- MKB-tariefschijf
in de Vpb verlengd. Hierdoor verschuift het omslagpunt dus naar een lager
inkomen. Het is dus niet zo dat de effecten steeds dezelfde kant uitwerken.
Verschuivingen in het omslagpunt zijn niet te interpreteren als bewegingen
in de richting van een rechtsvormneutrale ondernemerswinstbelasting. Het is
namelijk niet mogelijk om uitsluitend door verandering van tarieven in IB
(box 1 en 2) en VPB (laag-, midden- en hoog tarief) tot een rechtsvormneutrale
ondernemerswinstbelasting te komen. Verschillen tussen het gebruikelijk loon
en de mogelijkheid om winsten in te houden bij de DGA en de zelfstandigenaftrek
en de mkb-winstvrijstelling bij de IB-ondernemer zijn daarvoor te fundamenteel.
 
 De heer Omtzigt heeft gevraagd waarom terugwenteling van niet verrekende
zelfstandigenaftrek gecompliceerder is dan terugwenteling van verliezen. Als
verliezen worden teruggewenteld hoeft alleen het belastbare inkomen uit werk
en woning te worden aangepast. Dit leidt tot een herrekening van de te betalen
belasting. Indien terugwenteling van zelfstandigenaftrek bovenop de verliescompensatiemogelijkheden
komt, kunnen beide regelingen gaan interfereren. Terugwenteling van zelfstandigenaftrek
kan namelijk de verliesverrekening beïnvloeden. Als bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek
van het huidige jaar (x) wordt teruggewenteld naar het vorige jaar (jaar x-1),
wordt de zelfstandigenaftrek in jaar x-1 verhoogd en wordt de belastbare winst
van jaar x-1 verlaagd. Het gevolg daarvan is dat een mogelijke eerdere voorwaartse
verliesverrekening (bijvoorbeeld een verlies uit jaar x-2) met jaar x-1 moet
worden herzien. Deze «oude» verliezen uit x-2 moeten dus herleven.
Dat betekent dat de bijbehorende verliesbeschikking moet worden herzien. Dat
is lastig te automatiseren. Daarnaast beïnvloedt terugwenteling van zelfstandigenaftrek –
in tegenstelling tot de terugwenteling van verlies – de inkomensvaststelling
van het jaar waarnaar wordt teruggewenteld. Met andere woorden, de terugwenteling
van verliezen grijpt alleen aan bij een laatste bedrag van de vaststelling
van het belastbaar inkomen (het belastbare inkomen uit werk en woning), terwijl
terugwenteling van zelfstandigenaftrek aangrijpt «midden in» die
vaststelling van het belastbaar inkomen. Een gevolg daarvan is dat het bedrag
van de MKB-winstvrijstelling en de belastbare winst lager worden. Dit werkt
door naar het verzamelinkomen en daardoor mogelijk naar persoonsgebonden aftrekposten
zoals (de drempel van) de giftenaftrek, waardoor het in aanmerking te nemen
bedrag aan giftenaftrek moet worden aangepast en mogelijk het bij beschikking
vast te stellen niet verrekende deel van de persoonsgebonden aftrek wijzigt.
Er kan ook een doorwerking zijn naar de toeslagen, waardoor andere bedragen
aan toeslagen moeten worden vastgesteld. Dit gaat veel verder dan de herrekening
van de te betalen belasting die het gevolg is van verliescompensatie. De terugwenteling
van zelfstandigenaftrek kan op die manier tot gevolg hebben dat
tenminste het dubbele aantal beschikkingen moet worden aangepast dan bij de
terugwenteling van verlies het geval is.
 
 De heer Cramer vraagt waarom er geen consultatie heeft plaatsgevonden
met het veld over de motie Ortega-Martijn inzake het inzetten van een ontslagvergoeding
voor de start van een onderneming. Er heeft een uitgebreide consultatieronde
plaatsgevonden en daarbij is gelet op de hoeveelheid aan onderwerpen de motie
niet aan de orde geweest. Dit neemt niet weg dat het kabinet van mening is
dat, hoewel de gedachte achter de motie sympathiek is, het op grond van de
gegeven argumenten niet nodig en niet wenselijk is om naar aanleiding van
de bedoelde motie te voorzien in wetgeving.
 Uitbreiding faciliteiten voor milieu- en energie-investeringen
 De heer Omtzigt vraagt hoe de resterende € 10 miljoen in het
kader van de MIAen Vamilregelingen wordt ingevuld. Op dit moment geeft het
ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer in overleg
met het ministerie van Financiën een nadere invulling aan de nog resterende € 10
miljoen uit het Fiscale stimuleringspakket dat tijdelijk beschikbaar is gesteld
voor de intensivering van de milieu-investeringsaftrek (MIA) en de willekeurige
afschrijving milieu-investeringen (Vamil). Een belangrijk deel van de resterende
gelden zal naar verwachting worden besteed door uitbreiding van de milieulijst
per 2010. Daarnaast worden de mogelijkheden voor verhoging van de percentages
voor de MIA onderzocht. De exacte besteding van de resterende gelden vergen
nog nadere bestudering vanwege staatssteun- en uitvoeringsaspecten.
 Uitbreiding faciliteiten zeescheepvaart
 De heren Omtzigt en Remkes vragen of de bereidheid bestaat om te overleggen
met de sector over hun commentaar op de uitbreiding van het tonnageregime
met kabelleggers, pijpenleggers, onderzoeksschepen en kraanschepen. Deze bereidheid
is er van mijn kant in ieder geval. Er zal contact worden gelegd met de KVNR
zodat het overleg hopelijk nog voor de plenaire behandeling van het Belastingplan
2010 plaats kan vinden.
 Van octrooibox naar innovatiebox
 De heer Tang is van mening dat de S&O-afdrachtvermindering en S&O-aftrek
enerzijds en de innovatiebox anderzijds concurrerende instrumenten zijn met
hetzelfde doel en vraagt of het kabinet bereid is conclusies te trekken wanneer
uit de evaluatie blijkt dat de innovatiebox niet effectief dan wel efficiënt
is. Als eerste blijft het kabinet van mening dat de S&O-afdrachtvermindering
en S&O-aftrek enerzijds en de innovatiebox anderzijds geen substituten
zijn, maar elkaar aanvullen. De S&O-afdrachtvermindering en S&O-aftrek
zien op de fase van innovatie waarin wordt onderzocht en ontwikkeld. De innovatiebox
ziet op de fase waarin de innovatieve activiteiten tot wasdom zijn gekomen
en kunnen worden geëxploiteerd. Doordat een beter netto rendement behaald
kan worden op innovatie worden investeringen daarin gestimuleerd. In die zin
vullen beide regelingen elkaar aan. Wel is het zo, dat beide tot doel hebben
om innovatie – dus zowel de ontwikkeling als de exploitatie -te ondersteunen.
 
 Ter verduidelijking wil ik u het voorbeeld aanreiken van Wortel BV. De
directeur van Wortel BV, een innovatieve onderneming die innovatieve ideeën
ontwikkelt en exploiteert, loopt al enige tijd met een gedachte rond voor
een nieuw idee: iets wat nog niet bestaat. Wortel BV doet een aanvraag
voor S&O-afdrachtvermindering. Het financiële plaatje zou er als
volgt uit kunnen zien (bron: SenterNovem).
 
 De S&O-loonkosten bedragen € 29 per uur x 700 S&O-uren
= € 20 300 (valt volledig in de eerste schijf van € 150 000).
De S&O-afdrachtvermindering is 64% van € 20 300
= € 12 992. Hierbij ga ik er van uit dat Wortel BV een starter
is voor de S&O-afdrachtvermindering. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IDGA met S&O
 IIDGA zonder S&O 
 
 
 
 
 Aantal S&O uren
 700
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Belastbaar jaarinkomen DGA uit zijn BV
 
 
 45 000
 
 
 45 000
 
 
 
 loonheffing
 17 380
 17 380
 
 
 AF: heffingskorting
 2 007
 2 007 
 
 
 AF: arbeidskorting
 1 504
 1 504 
 
 
 
 Verschuldigde loonheffing
 
 
 13 869
 
 
 13 869
 
 
 
 AF: S&O afdrachtvermindering
 12 992
 0 
 
 
 
 door BV af te dragen loonheffing
 
 
 877
 
 
 13 869
 
 
 
 
 
 
 Indien de BV geen startend bedrijf is, vervalt het extra startersvoordeel
en bedraagt de afdrachtvermindering 50% in plaats van 64%. In
dit geval bedraagt de S&O-afdrachtvermindering voor dan 50% van € 20 300
= € 10 150. De verschuldigde loonheffing bedraagt in dit geval € 13 869 – € 10 150
= € 3 719.
 
 Na twee jaar is zijn idee af en gaat de heer Wortel zijn idee exploiteren.
De activiteiten waarvoor hij S&O-afdrachtvermindering kreeg zijn gestopt
omdat hij zich volledig stort op het fabriceren. De winst die hij hiermee
maakt geeft hij aan in zijn aangifte vennootschapsbelasting en maakt daarbij
gebruik van de innovatiebox. In het eerste jaar maakt hij met zijn idee een
winst van € 50 000. De totale voortbrengingskosten bedroeg
in beide jaren € 10 000. Dit betekent dat € 30 000
in de innovatiebox wordt belast tegen 5% in plaats van het normale
tarief van 25,5%. Dit levert hem een voordeel op van ruim € 6 000.
Het kabinet vindt het overigens belangrijk om bij te houden of beide regelingen
ook daadwerkelijk het (gewenste) effect hebben. Daarvoor is voorzien dat de
regelingen – voor zowel de octrooibox/innovatiebox als de S&O-afdrachtvermindering
en de S&O-aftrek – worden geëvalueerd. Mocht een evaluatie
daartoe aanleiding geven, dan zal het kabinet bezien of en hoe de regeling
kan worden aangepast. Zoals gezegd vindt het kabinet het van belang om in
een evaluatie te bezien of de innovatiebox op een doelmatige wijze bijdraagt
aan het ondersteunen van innovatie. Daarbij wordt opgemerkt dat niet noodzakelijkerwijs
hoeft te worden gewacht op een evaluatie om een regeling aan te passen. In
geval van de octrooibox zijn vanuit de praktijk veel signalen gekomen dat
deze regeling niet doelmatig functioneerde. Hierop is door het kabinet actie
ondernomen en is de octrooibox grondig herzien. Dit heeft uiteraard ook gevolgen
voor de uitkomst van de geplande evaluatie van de octrooibox in 2010. Daarom
stelt het kabinet voor om de innovatiebox drie jaar na invoering reeds te
evalueren.
 
 De heer Van Dijck vraagt of er per onderneming meerdere innovatieboxen
naast elkaar kunnen bestaan en of arbitrage mogelijk is tussen de normale
winstsfeer en de innovatiebox. Per onderneming is slechts één
innovatiebox mogelijk. Wanneer overigens aan de voorwaarden wordt voldaan,
kan per individueel immaterieel activum gekozen worden of het al dan niet
in de innovatiebox komt. Eventuele prikkels om winsten als innovatiewinst
onder de box te brengen en verliezen juist niet, vinden hun grens in de objectieve
maatstaf van het arm’s-lengthbeginsel (zakelijke prijs). De Belastingdienst
is voldoende geëquipeerd om deze begrenzing te bewaken. 
 
 De heer Van Dijck vraagt verder waarom de innovatiebox gekoppeld is aan
de WBSO. Het kabinet heeft gekozen voor aansluiting bij een S&O-verklaring
omdat daarmee de relatie met (technische) innovatie duidelijk aanwezig is.
Voor een S&O-verklaring is vereist dat de werkzaamheden gericht zijn op
technisch-wetenschappelijk onderzoek of de ontwikkeling van voor de aanvrager
technisch nieuwe (onderdelen van) fysieke producten, (onderdelen van) fysieke
productieprocessen, (onderdelen van) programmatuur of op daaraan voorafgaand
haalbaarheidsonderzoek.
 
 In het verslag zijn door de heren Omtzigt en Bashir vragen gesteld of
een belastingplichtige een immaterieel activum dat is ontstaan uit activiteiten
waarvoor een S&O-verklaring is verkregen, kan inbrengen in de innovatiebox
wanneer dit activum voor zijn rekening en risico door een derde is ontwikkeld.
Bij nota naar aanleiding van het verslag heb ik aangegeven nog eens goed te
willen bezien wat de consequenties van de verschillende mogelijkheden op dit
punt zijn en daar bij het wetgevingsoverleg op terug te komen. De heer Omtzigt
vraagt hier nu naar. Ik kan hieromtrent mededelen dat de voorwaarde dat het
immateriële activum moet zijn voortgevloeid uit een S&O-werk waarvoor
de belastingplichtige een S&O-verklaring heeft ontvangen, niet betekent
dat dat werk volledig door zijn werknemers moet zijn verricht. Ik acht het
redelijk ervan uit te gaan dat dit grotendeels (voor meer dan 50%)
het geval moet zijn. Dit betekent dat bij uitbesteding van het S&O-werk
tot minder dan 50% toepassing van de innovatiebox onverminderd mogelijk
is. Dit geldt ongeacht of het uitbestede werk plaatsvindt in het binnenland
of in het buitenland. De uitbesteding moet wel voor rekening en risico van
de opdrachtgever plaatsvinden.
 
 De heer Omtzigt vraagt waarom de innovatiebox niet openstaat voor IB-ondernemers.
Als voor een succesvolle uitvinding een octrooi wordt verleend, zal de IB-onderneming
in de praktijk doorgaans overstappen naar de BV-vorm. Met de op handen zijnde
flexibilisatie van het BV-recht wordt dit makkelijker gemaakt. Fiscaal kan
dit worden gerealiseerd door de onderneming waartoe het immateriële activum
(inclusief octrooi) behoort, geruisloos in te brengen in een vennootschap.
Een innovatiebox in de inkomstenbelasting is daarom weliswaar theoretisch
te verdedigen, maar zou in de praktijk naar verwachting van geringe betekenis
zijn en voor de IB-ondernemers complexiteitsverhogend uitwerken. Voor activiteiten
van werknemers waarvoor een S&O-verklaring is afgegeven, kunnen ondernemingen
een beroep doen op de S&O-afdrachtvermindering. Als het gaat om S&O-werk
dat wordt verricht door de IB-ondernemer zelf, kan deze een beroep doen op
de S&O-aftrek in de winstsfeer. Om gecompliceerde toerekeningsvragen te
voorkomen, heeft die aftrek het karakter van een vast bedrag.
 Verruiming verliesverrekening in de vennootschapsbelasting
 De heer Tang vraagt zich af of de crisis ons niet heeft geleerd dat de
beperking van de verliesverrekening in de Vpb bij Werken aan winst een verkeerde
maatregel was. Bij Werken aan winst is de verliesverrekening ingeperkt om
middelen vrij te maken voor verlaging van het Vpb-tarief. Nu wordt voorgesteld
de achterwaartse verliesverrekening in de Vpb tijdelijk te verruimen om het
bedrijfsleven meer financiële armslag te geven. Deze tijdelijke maatregel
werpt geen ander licht op de keus die destijds bij Werken aan winst is gemaakt,
te weten een structurele beperking van de verliesverrekening in ruil voor
een structureel lager tarief.
 
 De heer Van Dijck vraagt zich af of de verruiming van de achterwaartse
verliesverrekening in de vennootschapsbelasting niet meer zal gaan kosten
dan 130 miljoen euro. Hij vreest dat het jaarlijks maximum van 10 miljoen
euro per belastingplichtige zal leiden tot het opsplitsen van fiscale eenheden,
waardoor de budgettaire lasten zullen toenemen. Ook vraagt hij of de aan deze
faciliteit gekoppelde beperking van de voorwaartse verliesverrekening van
tijdelijke aard is. De verruiming van de achterwaartse verliesverrekening
in de vennootschapsbelasting betekent voor het bedrijfsleven een lastenverlichting
van 130 miljoen euro. Hierbij is rekening gehouden met de verliespositie van
bedrijven zoals die zich nu aftekent. Het maximum van 10 miljoen euro kan
niet worden omzeild door het opsplitsen van fiscale eenheden omdat zelfstandig
belastingplichtig geworden dochters hun verlies niet achterwaarts kunnen verrekenen
met winst van de fiscale eenheid. De beperking van de voorwaartse verliesverrekening
is van tijdelijke aard, het is een voorwaarde om gebruik te kunnen maken van
de verruimde achterwaartse verliesverrekening.
 Verlengen willekeurige afschrijving
 De heer Tang vraagt hoeveel investeringsproducten in schepen gebaseerd
op de tijdelijke willekeurige afschrijving worden aangeboden waarbij ten aanzien
van het deelnamebedrag aftrekposten kunnen worden gecreëerd van 216%
van het deelnamebedrag, of dit soort investeringproducten ook in andere sectoren
voorkomen en hoe hier tegenaan wordt gekeken. Als gevolg van de tijdelijke
willekeurige afschrijving kunnen individuen die winst uit onderneming behalen
en Vpb-ondernemingen investeringen die in 2009 en 2010 worden gedaan in twee
jaar afschrijven tot de restwaarde. Over de gehele levenduur van een bedrijfsmiddel
is de afschrijving altijd gelijk aan het verschil tussen de aanschafprijs
en de restwaarde. Bij willekeurige afschrijving is dit ook het geval, alleen
mag dan in zeer korte tijd worden afgeschreven, in casu in twee jaar. Voor
de afschrijving maakt het niet uit of de aanschaf is gefinancierd uit eigen
of uit vreemd vermogen. Als de aanschaf geheel is gefinancierd uit eigen vermogen,
zal de afschrijving (bij een restwaarde van nihil) nooit hoger zijn dan 100%
van het eigen vermogen dat de onderneming daarvoor zelf heeft aangewend. Als
de aanschaf van het bedrijfsmiddel voor bijvoorbeeld 40% is gefinancierd
met eigen vermogen, zal de afschrijving in totaal uitkomen op 250%
van het eigen vermogen dat de onderneming daarvoor heeft aangewend. Dat is
een gevolg van het feit dat afschrijvingen, net als alle andere kosten, volledig
ten laste van de winst van een onderneming kunnen worden gebracht, ongeacht
de wijze van financiering van die uitgaven. Met de wijze van financiering
wordt rekening gehouden bij die financieringskosten zelf. Het voorgaande betekent
dat afschrijving tot een groter bedrag dan het aangewende eigen vermogen of
dan de eigen inleg een algemeen verschijnsel is, en geen gevolg is van de
tijdelijke willekeurige afschrijving. Het enige bijzondere aan investeringen
in schepen is, dat zulke investeringen ook wel als beleggingsproduct worden
aangeboden.
 
 De heer Van Dijck vraagt welke investeringen onder de tijdelijke willekeurige
afschrijving vallen, of deze regeling de investeringen stimuleert en hoeveel
bedrijven er gebruik van maken. Tevens vraagt hij naar eventuele onbedoelde
neveneffecten als gevolg van het verruimen van de achterwaartse verliesverrekening.
Door de tijdelijke willekeurige afschrijving wordt de liquiditeits- en financieringspositie
van bedrijven die voor vervanging- of uitbreidingsinvesteringen staan, verbeterd.
De maatregel is gericht op investeringen in nieuwe bedrijfsmiddelen die van
direct belang zijn voor de economische ontwikkeling: investeringen in nieuwe
materiële activa, met name outillage, transportmiddelen en vaste installaties
in de open lucht. De belangrijkste uitzonderingen zijn: gebouwen, grond-,
weg- en waterbouwkundige werken, bromfietsen, motorrijwielen en personenauto’s
(met uitzondering van taxi’s en zeer zuinige personenauto’s),
dieren en immateriële vaste activa. De beperking tot nieuwe bedrijfsmiddelen is gebaseerd op de overweging dat de aanschaf van bestaande
(tweedehands) bedrijfsmiddelen van minder betekenis is voor het in stand houden
van de economische bedrijvigheid. Bovendien wordt daarmee ruil van bestaande
bedrijfsmiddelen met het oog op de willekeurige afschrijving voorkomen. Verder
zijn uitgesloten bedrijfsmiddelen die hoofdzakelijk bestemd zijn om ter beschikking
te worden gesteld aan derden, tenzij het gaat om bedrijfsmiddelen die bestemd
zijn om voor korte duur te worden verhuurd aan opeenvolgende huurders. Als
er door de willekeurige afschrijving fiscaal verlies ontstaat, kan dit verlies
via achterwaartse verliesverrekening worden teruggewenteld. Tenminste als
er in voorgaande jaren fiscale winst is behaald. Terugwenteling is geen onbedoeld
neveneffect, maar draagt juist bij aan de mogelijkheden van bedrijven om hun
investeringen te financieren. Hoeveel bedrijven er gebruik van maken is op
dit moment niet aan te geven, aangezien deze gegevens pas duidelijk worden
wanneer de aangifte over 2009 in behandeling worden genomen.
 Vergroening en mobiliteit
 Algemeen
 Mevrouw Sap wil weten wat het kabinet wil bijdragen aan de doelstelling
van vermindering van CO2-uitstoot en of deze doelstelling wordt
gehaald. De bijdrage die het kabinet wil leveren aan de doelstelling van vermindering
van de CO2-uitstoot is geformuleerd in het programma Schoon en
Zuinig. Doel is het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, met name
CO2, in 2020 met 30% vergeleken met 1990. Nederland is hiervoor
wel afhankelijk van Europese besluitvorming in de komende jaren. In 2010 is
meer duidelijkheid over het nieuwe Europese klimaat- en energiebeleid. Dan
is ook een herijking gepland van Schoon en Zuinig.
 
 De heer Cramer vraagt waarom een schuif van directe belastingen naar de
energiebelasting op aardgas niet meer budgettair neutraal zou kunnen. Voorts
vraagt hij of gezien de diverse subsidiemaatregelen voor isolatie en dergelijke
dit niet toch het moment is om een schuif te realiseren, ook gelet op het
gunstige milieueffect. Bij een verhoging van de energiebelasting op aardgas
in de eerste schijf kan de opbrengst budgettair neutraal worden teruggesluisd
via de directe belastingen. Het is daarbij wel zaak om goed oog te houden
op de per saldo optredende inkomenseffecten. Gezien de daling van de koopkracht
in 2010 heeft het kabinet ondanks de positieve milieueffecten voor komend
jaar afgezien van een budgettair neutrale schuif. Volgend jaar augustus zal
het kabinet tijdens de besluitvorming over de lastenontwikkeling op grond
van het algehele koopkrachtbeeld voor 2011 een mogelijke schuif opnieuw bezien.
 
 De heren Tang en Bashir vragen wat betreft de inkomenseffecten bij een
schuif van directe belastingen naar de energiebelasting op aardgas naar het
verschil in berekening tussen de vergroeningsbrief van 3 juni 2009 en
de nota naar aanleiding van het verslag bij het Belastingplan 2010. De heer
Tang vraagt tevens of bij de inkomenseffecten die zijn weergegeven in de nota
naar aanleiding van het verslag ook gedragseffecten zijn meegenomen en of
inkomenseffecten nog zijn bij te sturen. In bijlage 2 van de vergroeningsbrief
is aan de hand van een aantal voorbeeldcases geïllustreerd wat op microniveau
de inkomenseffecten kunnen zijn. Hiertoe is gekeken naar het gemiddelde aardgasverbruik
in zeven typen woningen, waarbij aan elk woningtype een inkomenscategorie
is gekoppeld. Het betreft dus zeven specifieke voorbeelden. In de nota naar
aanleiding van het verslag zijn de inkomenseffecten weergegeven aan de hand
van een rekenmodel waarin gegevens over werkelijk energieverbruik van huishoudens
zijn opgenomen op basis van de gegevens uit het Woononderzoek
Nederland. Bij de berekening van de inkomenseffecten is, zoals gebruikelijk,
geen rekening gehouden met gedragseffecten, ook niet met de mogelijkheid dat
mensen beter isoleren of bewuster met de thermostaat in de diverse ruimten
in een huis zullen omgaan. De varianten waarbij de terugsluis plaatsvindt
via de directe belastingen, raken vooral lage inkomens. De grootste minnen
zijn te vinden bij huishoudens die de terugsluis niet of niet volledig kunnen
verzilveren. In beginsel is het niet eenvoudig om de effecten voor dergelijke
huishoudens via de belastingen nader bij te sturen.
 
 De heer Bashir vraagt mij te onderzoeken of meer differentiatie in de
energiebelasting mogelijk is door een lager tarief in te voeren voor het verbruik
onder de 3000 kWh en een hoger tarief bij een verbruik tussen 3000 kWh en
10 000 kWh. Een splitsing van de eerste schijf op elektriciteit is een
van de mogelijkheden die in het kader van de vergroeningsbrief van 3 juni
2009 door het kabinet is onderzocht. De beoordeling van deze maatregel is
opgenomen in bijlage 1 van genoemde brief.
 
 Enkele leden hebben naar de behandeling van E85 gevraagd. De heer Omtzigt
vraagt of er overleg met de sector is geweest of de accijnskorting in 2010
kan worden ingevoerd en of alsnog een accijnskorting voor E85 ingevoerd wordt
als dit aantoonbaar duurzaam is. De heer Remkes sluit zich hierbij aan. De
heer Cramer wil weten wie vaststelt dat de milieuwinst voldoende bevestigd
is en hoe dat wordt vastgesteld en of vervolgens een accijnsverlaging voor
E85 in het Belastingplan 2011 wordt opgenomen. Mevrouw Sap merkt op het terecht
te vinden dat een accijnskorting op E85 nu niet doorgaat. Zij benadrukt dat
er alleen een korting kan komen als dit goed voor het milieu is. In het algemeen
overleg op 1 juli 2009 over de fiscale vergroeningsbrief hebben verschillende
fracties hun zorgen geuit over de herkomst en duurzaamheid van biobrandstoffen.
Daarom heeft het kabinet aangegeven de accijns op E85 te verlagen zodra de
milieuwinst voldoende bevestigd is en het onderscheid tussen duurzame en niet-duurzame
biobrandstoffen voldoende houdbaar is. Onder andere het ministerie van Economische
Zaken heeft goede contacten met de sector (NOVE) over de initiatieven die
de sector ontwikkelt om tot een certificering te komen. Het onderscheid tussen
duurzame en niet-duurzame biobrandstoffen is in ieder geval voldoende houdbaar
indien de E85 voldoet aan de duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen in
de Europese richtlijn hernieuwbare energie. Deze richtlijn moet uiterlijk
5 december 2010 geïmplementeerd zijn. Het is dan ook de bedoeling
van het kabinet om een accijnskorting op E85 in het Belastingplan 2011 op
te nemen. Daarover zal overleg met de sector plaatsvinden.
 
 De heer Cramer heeft een aantal vragen gesteld over de kabinetsreactie
op het rapport «Landschap verdient beter» van de Task Force Financiering
Landschap Nederland. Het kabinet zou – in zijn woorden – «stroperig»
op de aanbevelingen in dit rapport hebben gereageerd. Met deze kwalificatie
van de heer Cramer ben ik het in het geheel niet eens. In de tweede fiscale
vergroeningsbrief die ik de Tweede Kamer op 3 juni 2009 heb toegestuurd,
heb ik een uitgebreide reactie gegeven op de drie fiscale voorstellen die
in het rapport «Landschap verdient beter» zijn gedaan. In reactie
op het voorstel van de Task Force om de regeling groenprojecten uit te breiden
met landschapsmaatregelen heb ik aangegeven dat een daartoe strekkend voorstel
reeds bij de Europese Commissie aanhangig was gemaakt. Bij het voorstel om
landschaporganisaties aan te kunnen merken als algemeen nut beogende instellingen
heb ik aangegeven dat de huidige fiscale regelgeving de ruimte daartoe in
beginsel al biedt. Over het voorstel om de Natuurschoonwet (NSW) uit te breiden
tot een Natuur- en Landschapsschoonwet heb ik gezegd, dat grondgebonden landbouwbedrijven
reeds nu onder omstandigheden onder de NSW gerangschikt kunnen worden,
maar dat het economisch belang van rangschikking onder de thans geldende criteria
beperkt is. Mede om die reden hebben ik namens het kabinet de bereidheid uitgesproken
om met betrokkenen in het veld te bespreken of er draagvlak is voor een duurzaam
coherent pakket maatregelen voor natuur en landschap. Daarover zo dadelijk
nog iets meer. Aan deze reactie op de drie fiscale voorstellen van de Task
Force Financiering Landschap Nederland is mijns inziens niets stroperigs,
al kunnen we uiteraard van mening verschillen over de inhoud van de reactie.
 
 Aanvullend op mijn reactie op de voorstellen van de Task Force Financiering
Landschap Nederland, heb ik in de fiscale vergroeningsbrief nog een nadere
studie aangekondigd naar twee in een LEI-rapport van 2008 gesuggereerde fiscale
maatregelen op het terrein van natuurontwikkeling, te weten een persoonsgebonden
fiscale aftrek voor natuurontwikkeling en een stakingswinstfaciliteit bij
het omzetten van landbouwgrond in natuurgrond. De voorlopige resultaten van
deze studie heb ik de Tweede Kamer in de nota naar aanleiding van het verslag
gemeld. Het introduceren van een nieuwe persoonsgebonden aftrek in de inkomstenbelasting
acht ik, nog afgezien van de financiering, om meerdere redenen ongewenst.
Het invoeren van een nieuwe aftrekpost past niet bij mijn streven naar meer
eenvoud in de belastingwetgeving. Voor de Belastingdienst is het onmogelijk
om te bepalen en controleren wat als uitgaven aan natuurontwikkeling aangemerkt
dient te worden. Daarvoor zal de Belastingdienst moeten varen op door de Dienst
Regelingen van LNV aan te leveren gegevens. Voorts is geconcludeerd, dat een
aftrekmogelijkheid van werkelijke kosten tot aanzienlijke uitvoeringskosten
zou leiden, zodat – als je een dergelijke fiscale aftrekpost zou willen
introduceren – gekozen zal moeten worden voor aftrek van forfaitaire
bedragen. Dat gevoegd bij het feit dat een deel van de kosten waar deze fiscale
aftrekpost op zou moeten zien, reeds gedekt wordt via uitgavensubsidie(s)
brengt mij tot de conclusie dat een persoonsgebonden fiscale aftrek voor natuurontwikkeling
niet het meest effectieve en doelmatige instrument is voor het behoud van
waardevol (natuur)landschap.
 
 Wat de stakingswinstfaciliteit bij het omzetten van landbouwgrond in natuurgrond
betreft, is de conclusie van het kabinet, dat de bestaande fiscale regelgeving
geen belemmering hoeft te vormen voor ondernemers die landbouwgrond willen
omzetten in natuurgrond. Er is dus geen sprake van een knelpunt. Wel heb ik
met de minister van LNV de afspraak gemaakt dat nog bezien wordt of in de
praktijk, bij de toepassing van de regelgeving, zich wellicht toch knelpunten
voordoen. Tot op heden is van dergelijke knelpunten echter niet gebleken.
 
 Om er zeker van te zijn dat ik alle door de heer Cramer tijdens het wetgevingsoverleg
gestelde vragen over dit onderwerp van een antwoord voorzie, loop ik deze
nog even langs. In reactie op zijn vraag over goedkeuring door de Europese
Commissie van de aangekondigde uitbreiding van de regeling Groenprojecten
kan ik melden, dat de Commissie de nieuwe, uitgebreidere regeling Groenprojecten
in oktober heeft goedgekeurd. De gewijzigde regeling Groenprojecten zal op
zo kort mogelijke termijn bij de Tweede Kamer worden voorgehangen met het
oog op een zo spoedig mogelijke inwerkingtreding. Op de mogelijkheid landschapsorganisaties
aan te merken als algemeen nut beogende instellingen ben ik hiervoor al ingegaan.
Die mogelijkheid bestaat in beginsel. Ook op het resultaat van de nadere studies
naar een persoongebonden aftrek voor natuurontwikkeling en een stakingswinstfaciliteit
bij het omzetten van landbouwgrond in natuurgrond ben ik hiervoor ingegaan.
 
 Ten slotte kom ik op de vier concrete voorstellen die de heer Cramer tijdens
het wetgevingsoverleg heeft gedaan voor wat hij omschrijft als een
betere benutting van bestaande regelingen. Om te beginnen wil ik er geen misverstand
over laten bestaan dat ook ik – net als de heer Cramer en zijn fractie –
veel waarde hecht aan het zo veel mogelijk in stand houden van het prachtige
karakteristieke landschap dat wij in Nederland hebben. Dat gezegd hebbende
is echter wel de vraag wat nu de meest effectieve en doelmatige manier is
om deze doelstelling te realiseren. En hoe creatief ik de voorstellen van
de heer Cramer ook vind, ik ben toch van mening dat deze voorstellen daartoe
niet de meest aangewezen zijn. In de eerste plaats verwacht ik dat de drie
voorstellen die de heer Cramer doet voor een verdere uitbreiding van de regeling
Groenprojecten opnieuw aan de Commissie zullen moeten worden voorgelegd voor
een staatssteuntoets. Het is inmiddels bekend hoe lang deze procedure duurt
met bovendien een onzekere uitkomst. Verder gaat het om een gebudgetteerde
regeling zodat, zonder extra budgettaire middelen, er concurrentie ontstaat
met de andere groene projecten van LNV en VROM. De door de heer Cramer bepleitte
vrijstelling van inkomstenbelasting voor alle maatregelen van inrichting en
beheer die in de Groen Blauwe Catalogus staan, leidt tot een extra derving
van belastingopbrengsten waarvoor thans geen dekking bestaat en tot een verzwaring
van uitvoeringslasten voor de Belastingdienst.
 
 Maar belangrijker nog dan de hiervoor genoemde argumenten vind ik het
feit dat het kabinet recent, met instemming van de Tweede Kamer, gestart is
met een aantal fundamentele heroverwegingen. Een van deze heroverwegingen
betreft de leefomgeving en natuur. Daarnaast vindt gelijktijdig een fiscale
voorstudie plaats van het huidige belastingstelsel. Het is vooral ook tegen
die achtergrond dat er volgens mij alle aanleiding is om nu even een pas op
de plaats te maken met het introduceren van nieuwe en/of het verruimen van
bestaande fiscale regelingen op het terrein van landschap en natuur. De thans
lopende heroverwegingen bieden de gelegenheid om het totale palet aan maatregelen
op het terrein van landschap en natuur (verbodsbepalingen, subsidieregelingen,
fiscale regelingen e.d.) integraal door te lichten met als doel te komen tot
een doeltreffend en doelmatig duurzaam coherent pakket maatregelen voor natuur
en landschap.
 Uitbreiding bonus voor zuinige auto’s
 De heer Van der Vlies merkt op dat met de nota van wijziging een belangrijke
verbetering wordt bereikt voor zuinige auto’s. Hij wil weten waarom
dit naar mijn mening voldoende is om de aanschaf van zuinige dieselauto’s
te stimuleren. De heer Cramer vraagt reactie op het feit dat zuinige dieselauto’s
ondanks de nota van wijziging nog steeds duurder uitkomen dan in 2009. Door
de verruiming van de tijdelijke bonus voor dieselauto’s tot auto’s
met een CO2-uitstoot van ten hoogste 120 g/km en verhoging van
de bonus van € 700 naar € 750 ontstaat een evenwichtig
beeld voor de zuinige diesels, dus voor dieselauto’s met een CO2-uitstoot van ten hoogste 120 g/km. Voor het merendeel van deze dieselauto’s
is als gevolg van deze verruiming sprake van een lagere BPM. Voor een kleiner
deel van deze dieselauto’s is – ondanks deze verruiming –
sprake van een hogere BPM in de orde van grootte van enkele honderden euro’s
(maximaal € 500). De belangrijkste oorzaken hiervan zijn de volgende.
Ten eerste de verhoging van de dieseltoeslag met € 710, ten tweede
de verlaging van de roetfilterkorting met € 300 en ten derde het
verlies van de bonus behorend bij het A- of B-label. Hierbij dient te worden
bedacht dat zonder de ombouw van de BPM-grondslag naar absolute CO2-uitstoot
voor dieselauto’s sprake zou zijn geweest van een verhoging van de BPM
als gevolg van de verlaging van de roetfilterkorting met € 300 en
bij continuering van het bonusmalussysteem een verlies van € 700
aan bonus. 
 
 De vraag van de heer Cramer of de nieuwe grens van 120 g/km voor dieselauto’s
een nieuwe beleidsrichting met gelijkstelling van benzine- en dieselauto’s
indiceert, wordt ontkennend beantwoord. Het ophogen van de grens voor de tijdelijke
bonus naar 120 g/km voor dieselauto’s berust op het streven om de aanschaf
van zuinige dieselauto’s te stimuleren. Ofschoon men kan discussiëren
over de vraag wanneer nog sprake is van een zuinige dieselauto – voor
de bijtelling is dit een dieselauto met een CO2-uitstoot van ten
hoogste 104 g/km- bleek de ombouw van de BPM voor dieselauto’s relatief
zwaar uit te pakken voor dieselauto’s met een CO2-uitstoot
tussen 104 g/km en 120 g/km. Anders dan de heer Cramer meent, valt niet een
groot deel van de dieselmarkt binnen deze categorie. Het betreft 18%
van de verkochte nieuwe dieselauto’s in de eerste helft van 2009.
 
 De heer Van der Vlies ondersteunt de invoering van het nihiltarief in
de MRB voor zeer zuinige auto’s. Net als de heer Omtzigt heeft hij enkele
vragen over de herziening van de definitie van de zeer zuinige auto. Thans
vallen onder de definitie van zeer zuinige personenauto’s benzineauto’s
met een CO2-uitstoot van niet meer dan 110 g/km en dieselauto’s
met een CO2-uitstoot van niet meer dan 95 g/km. Indien deze definitie
ongewijzigd zou blijven, zou dat bij het autonoom zuiniger (dat wil zeggen
het zuiniger worden van auto’s door de technologische ontwikkeling)
worden van nieuwe auto’s leiden tot een groeiende budgettaire derving
van deze vrijstellingen en tevens tot een dalende stimulans om een nog zuinige
auto aan te schaffen en te gebruiken. Derhalve is op een zeker moment aanscherping
van de definitie aan de orde, een aanscherping die mede afhankelijk is van
de ontwikkelingen in zowel het aanbod als de verkoop van zeer zuinige auto’s.
De verwachting is dat dit zal deel uitmaken van het Belastingplan 2012 maar
dit valt nog niet precies aan te geven. Het ligt vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid
voor de MRB niet voor de hand dat auto’s die thans als zeer zuinig worden
aangemerkt, worden uitgezonderd van deze aanscherping.
 
 Met de heer Omtzigt ben ik het eens dat de prikkels voor de aanschaf en
het gebruik van een zuinige auto voldoende en sterk moeten zijn, maar niet
te ingewikkeld. Dat deze prikkels werken wordt aangetoond door de grote stijging
in de aanschaf van zeer zuinige personenauto’s de afgelopen periode.
In 2007 zijn 24 000 nieuwe zeer zuinige personenauto’s verkocht.
In 2008 was dit gestegen tot 41 000 auto’s. In 2009 zijn tot de
maand juni de verkopen van zeer zuinige auto’s ongeveer gelijk gebleven
in vergelijking met 2008, terwijl de totale verkopen van nieuwe auto’s
fors zijn teruggelopen. Een deel van de zeer zuinige personenauto’s
wordt gevormd door hybride auto’s met een zeer lage CO2-uitstoot.
Volgens het autovakblad Automotive is Nederland binnen de Europese Unie met
afstand koploper als het gaat om de verkoop van personenauto’s met een
hybride aandrijving. Uit statistieken van dat vakblad blijkt dat in Nederland
ruim vier procent van alle verkochte auto’s een hybride is terwijl dat
in heel Europa nog geen ½ procent bedraagt. Het is nu zaak om deze
prikkels eenvoudiger te maken en nog effectiever. Dat is ook een belangrijke
reden om de bonusmalusregeling en de CO2-toeslag in de BPM af te
schaffen en de BPM om te bouwen van een heffing op catalogusprijs naar een
heffing waar een veel grotere prikkel van uitgaat, namelijk een die is gebaseerd
op de absolute CO2-uitstoot.
 
 De heren Omtzigt en Tang stellen de vraag wat het percentage autonome
vergroening is en waarom dit per jaar wordt vastgelegd en niet voor de gehele
periode. Beiden willen weten hoe de tarieven voortaan worden vastgesteld en
of de tarieven omhoog gaan als auto’s zuiniger worden. De heer Tang
vraagt hoe lastenneutraliteit en zekerheid voor de bedrijven gecombineerd
gaan worden. Zoals eerder toegezegd door het kabinet, moet de
ombouw van de BPM lastenneutraal plaatsvinden. Daarvoor is het noodzakelijk
om jaarlijks te toetsen of er verschillen zijn tussen de geraamde autonome
vergroening en de werkelijke autonome vergroening (het als gevolg van technische
ontwikkelingen zuiniger worden van auto’s). Voor 2010 is naar aanleiding
van de rapportage van het Planbureau voor de Leefomgeving de geraamde autonome
vergroening gesteld op 2,6%. Voor de jaren 2011 tot en met 2013 is
voorshands nog vastgehouden aan een autonome vergroening van 2,8%,
maar zal van jaar tot jaar worden bezien in hoeverre de nu voor die jaren
in de wet vastgelegde tarieven voor de ombouw van de BPM bijstelling behoeven
op grond van het geraamde cq gerealiseerde tempo waarin auto’s zuiniger
worden. De tarieven zullen in neerwaartse richting worden aangepast indien
de autonome vergroening lager is dan 2,8% en in opwaartse richting
indien de autonome vergroening meer dan 2,8% is. Daarbij merk ik op –
dit in antwoord op de vraag van de heer Tang daarnaar – voornemens te
zijn om op dit punt in gesprek te blijven met de autobranche, in het bijzonder
over de wijze waarop de monitoring op dit punt vorm zou moeten krijgen.
 
 De heer Omtzigt stelt een vraag over het actualiseren van de energielabels
voor nieuwe personenauto’s. Het energielabelsysteem voor nieuwe personenauto’s
valt onder de verantwoordelijkheid van de ministers van Economische Zaken
en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Als gevolg van het
jaarlijks zuiniger worden van het aanbod van nieuwe personenauto’s is
het uitgangspunt voor dit energielabelsysteem altijd geweest dat de normen
voor het label jaarlijks worden aangescherpt. Het gevolg is dat de meeste
auto’s normaliter elk jaar een label opschuiven (bijvoorbeeld van label
A naar label B). In 2008 en 2009 is de norm voor het energielabel bevroren
op het niveau van 2007 om de destijds optredende ongewenste effecten te voorkomen.
De huidige bonusmalusregeling in de BPM is gebaseerd op het energielabel voor
nieuwe personenauto’s. Deze bonusmalusregeling vervalt per 2010. Het
energielabelsysteem wordt voor andere dan fiscale doeleinden – bijvoorbeeld
communicatie – in 2010 voortgezet. In dat licht wordt in 2010 de norm
voor de energielabels aangescherpt. Auto’s schuiven daardoor naar verwachting één
label op in 2010.
 
 Mevrouw Sap meent dat de bevoordeling van de zuinige auto’s ook
na 2010 moet worden voortgezet. In 2010 wordt de eerste stap gezet met de
ombouw van de grondslag van de BPM van catalogusprijs naar absolute CO2-uitstoot. Tegelijkertijd vervallen de bonusmalusregeling en de CO2-toeslag. Daarmee geeft deze eerste stap voor het jaar 2010 geen goed
beeld van de uiteindelijke effecten van de ombouw voor de latere jaren. In
2013 wanneer het eindbeeld is bereikt, is het klip en klaar: de BPM is voor
een zuinige auto altijd substantieel lager dan voor een onzuinige auto. De
in de pers geuite signalen dat onzuinige auto’s goedkoper zouden worden
dan zuinige auto’s zijn dan ook zonder meer als onzin te kwalificeren.
Voor het jaar 2011 is reeds voorzien in continuering van de tijdelijke bonus.
Voor het jaar 2012 lijkt een tijdelijke bonus niet nodig.
 
 Vervolgens hebben verschillende leden vragen over de effecten van de ombouw
van de BPM voor zuinige auto’s in 2010, met name voor zuinige dieselauto’s.
Zo vraagt de heer Omtzigt inzicht te geven in de specificaties van de tabellen
4 en 5 in de nota naar aanleiding van het verslag en is de heer Remkes benieuwd
naar de resulterende autoprijzen. De heer Tang wil weten of de BPM voor 2010
voor elke auto in de Top 10 zuinige auto’s lager uitkomt. Onderstaande
tabel bevat de Top 10 met in totaal 59 personenauto’s in de categorieën
klein, middel en groot (gesplitst naar benzine en diesel). Van 36 auto’s
daalt de catalogusprijs in 2010 ten opzichte van de catalogusprijs 2009. De
catalogusprijs in 2010 komt voor 53 auto’s lager uit dan de catalogusprijs
2009 gecorrigeerd voor labelaanpassing. Hierbij is verondersteld
dat door de jaarlijkse aanscherping van de labels alle auto’s in 2009
een label lager zouden uitkomen met als gevolg een € 700 hogere
BPM. Voor zes auto’s is sprake van een hogere catalogusprijs. Dit kan
als volgt worden toegelicht.
 
 In de tabel worden de prijseffecten weergegeven van de top 10 meest zuinige
auto’s in de verschillende segmenten (klein, middelgroot en groot).
Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen benzine- en dieselauto’s. In
de tabel wordt dezelfde top 10 lijst gehanteerd als in de ANWB-publicatie.
De eerste kolom bevat een beschrijving van het autotype. De tweede en derde
kolom bevatten een aantal basisgegevens van deze autotypen zoals het energielabel,
de absolute CO2-uitstoot. De vierde kolom bevat de catalogusprijs
in 2009. In de vijfde kolom is de catalogusprijs 2009 weergegeven gecorrigeerd
voor de energielabelaanpassing. In de zesde kolom is weergegeven wat de catalogusprijs
zal zijn voor 2010 na de eerste stap van ombouw van catalogusprijs naar CO2-grondslag. Hierbij is rekening gehouden met de aanpassingen die zijn
voorgesteld in de eerste nota van wijziging. De kolom 7 geeft het verschil
in BPM weer tussen de catalogusprijs 2010 en de catalogusprijs 2009. Met de
donkere kleur in de tabel zijn de 36 auto’s aangegeven die een lagere
BPM hebben doordat de catalogusprijs 2010 lager is dan de catalogusprijs 2009.
De laatste kolom geeft het verschil in BPM weer tussen de catalogusprijs 2010
en de catalogusprijs 2009 gecorrigeerd voor labelaanpassing. Voor deze vergelijking
met gecorrigeerde catalogusprijs 2009 is gekozen teneinde rekening te houden
met de effecten van de aanscherping van het energielabel. Daardoor zou de
BPM op deze auto’s gemiddeld € 700 hoger zijn geweest. Hiermee
wordt een betere indruk gegeven van het prijseffect van de ombouw zelf.
 Tabel Top 10 zuinige auto’s prijseffecten als gevolg
van de BPM-wijzigingen in 2010 (laatste kolom verschil in BPM catalogusprijs
2010 minus catalogusprijs 2009 gecorrigeerd) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Top 10 DIESEL klein
 label 2009 
 CO2
 Cat.prijs 2009 
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpassing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010 
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr. 
 
 
 
 
 Smart Fortwo 0.8CDI 33KW pure plus RF 
 A 
 88 
 12 569 
 12 569
 12 569 
 0 
 0 
 
 
 Ford Fiesta1.6TDCI 66KW Econetic RF 
 A
 98 
 19 620 
 20 320 
 19 697 
 78 
 – 622 
 
 
 Seat Ibiza 1.4TDI 59KW Ecomotive RF 
 A 
 98 
 19 596 
 20 296
 19 675 
 79 
 – 621 
 
 
 Mini Mini 1.6D 80KW Cooper 
 B 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D 104
 
 25 390
 26 090
 24 570
 -820
 -1 520 
 
 
 
 Toyota IQ 1.4D-4D 66KW Comfort RF
 B
 104
 19 290
 19 990
 18 953
 -337
 -1 037
 
 
 Opel Corsa 1.3CDTI 55KW Ecoflex Selection RF
 B
 109
 17 395
 18 095
 17 379
 -16
 -716
 
 
 Skoda Fabia 1.4TDI 59KW Greenline RF
 B
 109
 18 950
 19 650
 18 811
 -139
 -839
 
 
 Volkswagen Polo 1.6TDI 55KW Trend
 B
 110
 19 110
 19 810
 18 991
 -119
 -819
 
 
 Fiat 500 1.3JTD 55KW POP RF
 B
 110
 17 495
 18 195
 17 505
 10
 -690
 
 
 Toyota Yaris 1.4D-4D 66KW Comfort
 B
 110
 18 400
 19 100
 18 338
 -62
 -762
 
 
 Top 10 DIESEL midden
 label 2009
 CO2
 Cat.prijs 2009
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpassing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr. 
 
 
 Volvo C30 1.6D 80KW Drive Start/stop
 A
 104
 27 825
 28 525
 27 457
 -368
 -1 068 
 
 
 Volkswagen Golf 1.6TDI 77KW Trend Bluemotion
 A
 107
 26 075
 26 775
 25 947
 -128
 -828
 
 
 Audi A3 1.6TDI 77KW Ambiente
 A
 109
 30 260
 30 960
 29 868
 -392
 -1 092
 
 
 Fiat Bravo 1.6JTD 66KW Corporate eco RF
 A
 115
 21 995
 22 695
 22 463
 468
 -232 
 
 
 Ford Focus Wagon 1.6TDCI 80KW Econetic Trend RF
 A
 115
 26 550
 27 250
 26 657
 107
 -593 
 
 
 Fiat Qubo 1.3MJD 55KW Active
 B
 115
 18 500
 19 200
 18 600
 100
 -600
 
 
 Mercedes A-klasse 160CDI 60 KW Blue Efficiency
 B
 116
 22 486
 23 186
 22 303
 -182
 -882
 
 
 Renault Megane 1.5DCI 66KW Expression RF
 A
 116
 24 700
 25 400
 24 987
 287
 -413
 
 
 Citroen C4 Berline 1.6HDIF 80KW Image EB6V
 A
 118
 26 670
 27 370
 26 869
 198
 -502
 
 
 Ford C-max 1.6TDCI 74KW Trend RF
 A
 119
 27 101
 27 801
 27 299
 199
 -501
 
 
 Top 10 DIESEL groot
 label 2009
 CO2
 Cat.prijs 2009
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpas sing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr. 
 
 
 Volvo S40 1.6D 80KW Drive start/stop
 A
 104
 30 200
 30 900
 29 643
 -557
 -1 257
 
 
 Skoda Octavia1.6TDI 77KW Freenline RF
 A
 114
 25 401
 26 101
 26 314
 914
 214 
 
 
 Audi A4 2.0TDI 100KW E RF
 A
 119
 37 530
 38 230
 37 652
 122
 -578 
 
 
 BMW 3-serie 318D 105KW
 A
 123
 39 580
 40 280
 39 676
 96
 -604
 
 
 Mercedes C-klasse 200CDI 100KW Blue effic. 1 RF
 B
 127
 39 986
 40 686
 39 542
 -444
 -1 144
 
 
 Volkswagen passat 2.0TI 81KW Trend Bluemotion RF
 B
 128
 30 390
 31 090
 31 384
 995
 295
 
 
 Peugeot 407 1.6HDIF 80KW SR RF
 A
 129
 27 709
 28 409
 28 950
 1 241
 541
 
 
 BMW 5-serie 520D 130KW
 A
 136
 49 186
 49 886
 48 962
 -223
 -923
 
 
 Skoda Superb 1.9TDI 77KW Greenline RF
 A
 136
 28 850
 29 550
 30 238
 1 388
 688
 
 
 Alfa Romeo 159 2.0JTD 125KW 16V Progression
 B
 136
 36 049
 36 749
 36 223
 173
 -527
 
 
 
 
 cat.prijs 2010 lager dan cat.prijs 2009 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Top 10 BENZINE klein
 label 2009
 CO2
 Cat.prijs 2009
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpassing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr.
 
 
 
 
 Toyota IQ 1.0 51KW Comfort
 A
 99
 12 990
 12 990
 12 990
 0
 0
 
 
 Nissan Pixo 1.0 50KW Visia
 A
 103
 7 999
 7 999
 7 999
 0
 0 
 
 
 Smart Fortwo 1.0MHD 45KW Base
 A
 103
 8 450
 8 450
 8 450
 0
 0 
 
 
 Suzuki Alto 1.0 50KW Base
 A
 103
 7 999
 7 999
 7 999
 0
 0
 
 
 Daihatsu Cuore 1.0DVVT 51KW Trend
 A
 104
 8 399
 8 399
 8 399
 0
 0 
 
 
 Citroen C1 1.0 50KW Seduction
 A
 106
 8 589
 8 589
 8 589
 0
 0
 
 
 Peugeot 107 1.0 50KW XR
 A
 106
 9 150
 9 150
 9 150
 0
 0 
 
 
 Toyota Aygo 1.0 50KW Access
 A
 106
 8 985
 8 985
 8 985
 0
 0
 
 
 FIAT 500 1.2 51KW Pop Dualogic start&stop
 A
 110
 12 695
 12 695
 12 695
 0
 0
 
 
 Daihatsu Travis 1.0 43KW
 B
 114
 10 699
 11 399
 9 779
 -920
 -1 620 
 
 
 Top 10 BENZINE midden
 label 2009
 CO2
 Cat.prijs 2009
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpassing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr. 
 
 
 Toyota Prius 1.8 73KW Comfort
 A
 89
 24 990
 24 990
 24 990
 0
 0 
 
 
 Honda Insight 1.3VTEC 65KW IMA
 A
 101
 19 950
 19 950
 19 950
 0
 0 
 
 
 Honda Civic Hybrid 1.3l 70KW CVT
 A
 109
 24 990
 24 990
 24 990
 0
 0 
 
 
 Toyota Urban Cruiser 1.3VVTI 74KW Comfort
 B
 129
 17 751
 18 451
 17 532
 -219
 -919 )+.035;=HJQSX 
 
 
 Audi A3 1.4TFSI 92KW Attraction
 A
 132
 25 925
 26 625
 25 806
 -119
 -819 )+.035;=HJQSX 
 
 
 Honda Civic 1.4 73KW Comfort
 A
 132
 23 050
 23 750
 23 158
 108
 -592
 
 
 Renault Grand Modus 1.2 55KW Expression
 B
 132
 17 564
 18 264
 17 463
 -102
 -802
 
 
 Toyota Corolla 1.3VVTl 74KW Comfort
 A
 133
 19 249
 19 949
 19 693
 443
 -257
 
 
 Toyota Auris 1.3VVTl 74KW Comfort
 A
 135
 16 989
 17 689
 17 680
 691
 -9
 
 
 Kia Cee D 1.4CVVT 80KW X-PECT ISG
 A
 137
 14 995
 15 695
 15 911
 916
 216
 
 
 Top 10 BENZINE groot
 lab el 200 9
 CO2
 Cat.prijs 2009
 Cat.prijs
2009 gecorr. voor labelaanpas sing
 Cat.prijs 2010 volgens BP2010
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009
 Cat.prijs 2010 minus cat.prijs 2009 gecorr. 
 
 
 Volkswagen passat 1.4TSI 90KW Trend Bluemotion
 A
 138
 31 750
 32 450
 31 373
 -377
 -1 077
 
 
 BMW 3-serie 316l 90KW
 A
 142
 33 326
 34 026
 32 960
 -366
 -1 066
 
 
 Skoda Octavia 1.4TSI 90KW Ambition DSG
 B
 147
 24 350
 25 050
 24 221
 -129
 -829
 
 
 Audi A4 2.0TFSI 132KW
 A
 149
 37 695
 38 395
 37 221
 -474
 -1 174
 
 
 Audi A5 2.0TFSI 132KW
 A
 149
 41 896
 42 596
 41 089
 -807
 -1 507
 
 
 Toyota Avensis 1.6 97KW Comfort
 A
 152
 23 940
 24 640
 24 658
 718
 18
 
 
 Mercedes C-klasse 180 115KW Kompressor Blue Effic.
 B
 155
 35 981
 36 681
 35 202
 -779
 -1 479
 
 
 Skoda Superb 1.4TSI 92KW Comfort
 A
 157
 26 300
 27 000
 27 000
 700
 0
 
 
 Mazda 6 1.8 88KW Business
 B
 159
 24 495
 25 195
 24 762
 268
 -432
 
 
 
 
 cat.prijs 2010 lager dan cat.prijs 2009
 
 De heer Tang vraagt of ik kan aangeven dat niet zuinige auto’s duurder
worden. Voor het merendeel van de onzuinige personenauto’s (CO2-uitstoot hoger dan 180 g/km voor benzine en 155 g/km voor diesels)
neemt de BPM in 2010 toe, hetgeen in lijn is met de opzet van de BPM-ombouw.
 
 Verlaging bijtelling privégebruik voor nulemissieauto’s De
heer Cramer en mevrouw Sap bepleiten verlaging van de bijtelling voor nulemissieauto’s
voor de komende vijf jaren tot 0% in plaats van een verlaging tot 0%
in de jaren 2010 en 2011 en een verlaging tot 7% in de jaren 2012 tot
en met 2014. De ontwikkelingen op het gebied van de nulemissieauto’s
vormen de basis voor de keuze voor de mate van de verlaging van de bijtelling
voor nulemissieauto’s in de komende jaren. De ontwikkelingen op het
gebied van elektrisch rijden zullen ertoe leiden dat de drempel om voor een
elektrische auto te kiezen steeds minder groot zal zijn. Hoewel het lastig
is om een goede inschatting te maken van de toekomstige ontwikkelingen is
het de verwachting dat vanaf 2012–2013 elektrische auto’s
op steeds grotere schaal verkrijgbaar worden waarbij een keuze ontstaat tussen
verschillende merken en modellen. Ook het verschil in aanschafprijs van een
elektrische auto versus een conventionele auto zal kleiner worden.
Hierdoor kan de stimulans in de bijtelling om voor een elektrische auto te
kiezen na verloop van tijd verminderd worden. Een bijtelling van 0%,
waarbij dan helemaal geen belasting meer wordt geheven over het privévoordeel
dat de berijder van de auto van de zaak geniet, is daarom na 2012 naar mijn
mening niet langer op zijn plaats. Met de heer Cramer en mevrouw Sap ben ik
van mening dat in de jaren 2012 tot en met 2014 evenwel nog steeds een flinke
impuls nodig is om voor een elektrische auto van de zaak te kiezen. Deze impuls
wordt gegeven door in de genoemde periode een bijtellingspercentage te hanteren
van 7%, hetgeen resulteert in een 72% lagere bijtelling dan
bij het normale bijtellingspercentage van 25%.
 
 De heer Cramer vraagt of de elektrische auto naast de jaren 2009 en 2010
ook voor de jaren 2011 tot en met 2014 onder de MIA- en Vamilregelingen kan
worden gebracht. Ik begrijp de suggestie van de heer Cramer. Met hem ben ik
voor stimulering van investeringen in zeer zuinige auto’s en in het
bijzonder elektrische voertuigen. Op dit moment komen elektrische voertuigen
voor op de Milieulijst 2009 en worden deze ook in de Milieulijst 2010 opgenomen.
Hierdoor komen zij voor de MIA en de Vamil in aanmerking. Hierbij dient wel
opgemerkt te worden dat personenauto’s – die niet bestemd zijn
voor beroepsvervoer over de weg – van de MIA zijn uitgesloten, waardoor
ook zulke elektrische personenauto’s niet onder de MIA vallen. Wat betreft
de jaren 2010 en verder ben ik verheugd dat ik de heer Cramer kan mededelen
dat elektrische personenauto’s als onderdeel van de categorie zeer zuinige
personenauto’s vanaf 1 januari 2010 al structureel onder de
Vamil en de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) worden gebracht. Wat
de MIA betreft bestudeer ik de mogelijkheden.
 Stimulans Euro-6 dieselpersonenauto’s in de BPM
 De heren Omtzigt, Tang en Remkes hebben enkele vragen over de korting
voor Euro-6 dieselauto’s. Zo vragen de heren Omtzigt en Remkes of het
echt niet mogelijk is om deze korting eerder dan 2011 in te voeren. Ook willen
zij weten wat er na 2013 gebeurt met de dieseltoeslag. De heer Tang informeert
in dit verband naar de verschillen tussen Euro-6 dieselauto’s, Euro-6
benzineauto’s en Euro-6 aardgasauto’s. Met de heren Omtzigt en
Remkes ben ik het eens dat het wenselijk zou zijn om de korting voor Euro-6
dieselauto’s vóór 1 januari 2011 in te voeren. Op
grond van Europese regelgeving die in overleg met de autofabrikanten tot stand
is gekomen, is dat helaas juridisch niet mogelijk. Stimulering van Euro-6
auto’s mag op grond van Verordening 715/2007pas plaatsvinden zodra de
Euro-5 norm voor alle nieuwe personenauto’s verplicht is. Dat is op 1 januari 2011 het geval. Wat de verschillen tussen
Euro-6 dieselauto’s, Euro-6 benzineauto’s en Euro-6 aardgasauto’s
betreft, kan worden gewezen op de grenswaarden voor Euro-6 personenauto’s
in de eerdergenoemde Verordening 715/2007. Tabel 2 in bijlage I van deze verordening
bevat de Euro-6 grenswaarden voor personenauto’s (categorie M), waarbij
onderscheid wordt gemaakt tussen auto’s met een elektrische ontsteking
en auto’s met een compressie-ontsteking. Onder auto’s met een
elektrische ontsteking vallen benzineauto’s en aardgasauto’s.
De Euro-5 en Euro-6 grenswaarden zijn hiervoor hetzelfde. Onder auto’s
met een compressie-ontsteking vallen dieselauto’s. Voor deze auto’s
zijn de Euro-6 grenswaarden strenger dan de Euro-5 grenswaarden op het punt
van de emissies van NOx (van 180 naar 80 mg/km) en van de gecombineerde
massa van totale koolwaterstoffen en stikstofoxiden (van 230 naar 170 mg/km). 
 
 
 
 
 
 
 
 Euro-6 grenswaarden
voor categorie M 
 Elektrische
ontsteking
 Compressie-ontsteking 
 
 
 
 
 CO
 1 000
 500 
 
 
 Totale koolwaterstoffen (THC) 
 100 
 – 
 
 
 niet-methaan koolwaterstoffen (NMHC) 
 68 
 – 
 
 
 NOx
 80 
 80
 
 
 Gecombineerde massa totale koolwaterstoffen en stikstofoxiden
(THC + NOx) 
 –
 170 
 
 
 PM
 5
 5
 
 
 
 
 
 Over de zuinigheid en productievervuiling van Euro-6 dieselauto’s
ten opzichte van benzineauto’s en hybrideauto’s valt onvoldoende
te zeggen. Een dieselauto is (naar de stand van de huidige techniek) gemiddeld
zuiniger dan een benzineauto. Ook een hybride auto is gemiddeld zuiniger dan
een benzineauto. De Euro-6 dieselauto’s die inmiddels op de markt zijn,
zijn de grotere modellen. De verwachting is dat de uitstoot van Euro-6 dieselpersonenauto’s
vanwege de aard van de voor de Euro-6 benodigde techniek in de praktijk weinig
verschilt van de emissie van de huidige benzineauto’s onder typegoedkeuringsomstandigheden.
Daardoor zal de luchtverontreiniging van Euro-6 dieselauto’s grosso
modo vergelijkbaar zijn met die van de huidige benzineauto’s. Over de
praktijkuitstoot van Euro-6 dieselauto’s zullen TNO-deskundigen nog
nader, ruimschoots voor 1 januari 2011, rapporteren.
 
 Voor dieselauto’s geldt een dieseltoeslag in de BPM. Tijdens de
ombouw van de BPM loopt deze dieseltoeslag op naar € 2400 in 2013
en wordt de benzinekorting verlaagd tot nihil. Daarbij zij bedacht dat dieselauto’s
in het algemeen meer profiteren van de ombouw van de BPM omdat de catalogusprijs
hoger is voor dieselauto’s dan voor benzineauto’s. Naar de huidige
inzichten zal de dieseltoeslag vanaf 2014 ongewijzigd blijven of dalen
vanwege de afbouw van de BPM. Dieselauto’s worden thans hoger belast
in de BPM en de MRB om het verschil tussen de diesel- en benzineaccijns te
compenseren en omdat ze minder schoon zijn dan benzineauto’s. Euro-6
dieselauto’s zullen zoals gezegd bij benadering vergelijkbaar zijn met
de huidige benzineauto’s waar het gaat om de luchtverontreiniging. Dat
is reden voor het kabinet de hoogte van de BPM, waaronder de dieseltoeslag,
en de MRB voor deze dieselauto’s nader te bezien waarbij ook het accijnsverschil
wordt betrokken. Deze verkenning zal komend jaar plaatsvinden. Daarbij zal
ook worden gekeken naar auto’s die op andere brandstoffen dan benzine
en diesel rijden zoals bijvoorbeeld op aardgas.
 
 Technische correctie voor aardgasauto’s De heer Omtzigt en mevrouw
Sap hebben enkele vragen over de technische correctie in de BPM voor aardgasauto’s.
De reden voor het onderbrengen van de aardgasauto in de dieselschijven, dit
in reactie op de vraag van mevrouw Sap, is dat het kabinet de huidige fiscale
begunstiging van aardgasauto’s wil continueren maar niet nóg
verder wil vergroten. Het huidige fiscale instrumentarium stimuleert de keuze
voor een aardgasauto reeds fors, mede om de meerkosten van een affabriek-aardgasinstallatie
(zo’n € 2 000 – € 3 000) te compenseren.
Op aardgas drukt geen accijns maar een zeer laag tarief in de energiebelasting
(€ 0,03 per m3). De lagere belasting op brandstof wordt
voor aardgasauto’s niet gecorrigeerd met een brandstoftoeslag in de
BPM en de MRB (in tegenstelling tot bij dieselauto’s). De meerkosten
van de aardgasinstallatie leiden momenteel nog tot een hogere BPM (40%
van de netto-catalogusprijs) maar met de ombouw van de BPM naar CO2-uitstoot
valt deze hogere BPM weg. Wanneer aardgasauto’s bij de BPM-ombouw onder
de CO2-schijven voor benzineauto’s zouden vallen, wordt het
BPM-voordeel voor de aardgasauto fors groter. In een aantal gevallen zal het
aardgasmodel ondanks de meerkosten van een aardgasinstallatie
in de showroom goedkoper worden dan het vergelijkbare benzinemodel. Dit gecombineerd
met het forse voordeel in de heffing op de brandstof leidt volgens het kabinet
tot een onevenredige begunstiging van aardgasauto’s. Daarbij speelt
tevens mee dat aardgasauto’s ook op gewone benzine kunnen rijden dus
het rijden op het zuinige aardgas is niet gegarandeerd. De opname van aardgasauto’s
in de benzineschijven acht het kabinet om deze redenen niet wenselijk.
 
 De heer Omtzigt vraagt om een nadere onderbouwing van de stelling dat
het handhaven van aardgasauto’s in de benzineschijven leidt tot marktverstoring.
Hoewel het aantal aardgasauto’s dat nu wordt verkocht nog zeer beperkt
is, zou de vergroting van de fiscale begunstiging kunnen leiden tot een substantiële
toename in het aantal verkochte aardgasauto’s. Een dergelijke plotselinge
verschuiving in de aankoopkeuze van consumenten kan marktverstorend werken.
Daarnaast vraagt de heer Omtzigt naar de vergelijking van de BPM-behandeling
tussen aardgasauto’s en hybride en elektrische auto’s. Ook deze
auto’s halen immers een (veel) lagere CO2-uitstoot dan het
vergelijkbare reguliere benzinemodel en hebben daardoor met de indeling in
de benzineschijven een voordeel in de BPM. Bij het beoordelen van de fiscale
behandeling van verschillende brandstoftypen moet niet alleen gekeken worden
naar de BPM maar tevens naar de MRB en de heffing op de brandstof. Bij deze
laatste heffing zit een groot verschil tussen de hybride auto en de aardgasauto.
De hybride auto rijdt op benzine waarop het hoogste accijnstarief van toepassing
is, € 0,70 per liter oftewel een factor 23 hoger dan de energiebelasting
op aardgas. Derhalve is met de opname van de hybride auto in de benzineschijven
volgens het kabinet geen sprake van onevenredige fiscale begunstiging. Bij
de vergelijking tussen de elektrische auto en de aardgasauto moet allereerst
worden opgemerkt dat de milieuprestaties van de elektrische auto fors beter
zijn dan die van de aardgasauto. Waar de aardgasauto een CO2-uitstoot
heeft die vergelijkbaar is met die van een dieselauto en een luchtvervuilende
uitstoot vergelijkbaar met een benzineauto kent de volledig elektrische auto
in het geheel geen uitstoot van CO2 of luchtvervuilende stoffen
bij het rijden. Hierdoor valt de elektrische auto in de categorie zeer zuinige
auto’s en is dus vrijgesteld van BPM en MRB. Ook de aardgasauto kan
onder die vrijstelling vallen, mits de CO2-uitstoot lager is dan
95 gram/km. Overigens is ook het ontwikkelingsstadium waarin de elektrische
auto zich bevindt een geheel andere dan het stadium bij de aardgasauto. Waar
het bij de aardgasauto een uitontwikkelde technologie betreft, staat de voor
het milieu veelbelovende elektrische auto nog in de kinderschoenen.
 Uitwerking afbouw BPM richting kilometerprijs
 De heer Tang heeft gevraagd of ik de prijsontwikkeling van auto’s
als gevolg van de BPM-afbouw wil monitoren en de Kamer daar jaarlijks over
wil informeren. Vanzelfsprekend ben ik bereid om binnen het mogelijke te rapporteren
over de prijsontwikkeling als gevolg van de afbouw van de BPM. Een dergelijke
monitoring is echter niet eenvoudig. Kleine wijzigingen in de uitvoering kunnen
de prijs zodanig beïnvloeden dat de afbouw van de BPM niet meer als afzonderlijk
prijselement kan worden geïsoleerd. In dit kader is ook van belang dat
auto’s steeds zuiniger worden. Dit heeft ook een effect op de kale prijs
dat uiteraard tot uitdrukking komt in de consumentenprijs. Ook is van belang
dat de afbouw in de eerste vijf jaren slechts 5% per jaar bedraagt.
Zoals ook al aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag is het
prijseffect van een dergelijke afbouw beperkt, namelijk minder dan 2%.
Rekening houdend met de jaarlijkse inflatie zal het effect op de consumentenprijs
dan ook zeer beperkt zijn. Pas in 2013, als de eerste stap van 12,5%
afbouw wordt gezet, zou een wezenlijk effect op de consumentenprijs zichtbaar
moeten zijn. Tot slot is niet alleen de afbouw van de BPM verantwoordelijk
voor een wijziging van de consumentenprijs. Ook de ombouw van de BPM heeft
effecten op de prijsontwikkeling. Alles overziend stel ik voor om in 2013,
een jaar waarin de eerste forse (en hopelijk zichtbare) stap is gepland in
de afbouw van de BPM en waarin de ombouw van de BPM naar een CO2-heffing
is voltooid, de balans op te maken van de effecten van de verschillende maatregelen
op de consumentenprijs van de personenauto. Dat zeg ik in antwoord op de heer
Tang graag toe.
 
 De heer Tang vraagt in hoeverre een uitstel van de kilometerprijs aanleiding
geeft tot een uitstel van de afbouw van de BPM. Indien de invoering van de
kilometerprijs vertraging zou oplopen, is er aanleiding om het tempo van de
afbouw enigszins te vertragen. De afbouw van de BPM dient zoveel mogelijk
met kleine stappen plaats te vinden om verstoringen in de markt, met name
voor de tweedehandsmarkt, te voorkomen. Eerder is in overleg met de autobranche
vastgesteld dat stappen van ten hoogste 12,5% afbouw aanvaardbaar zijn.
Een vertraging van de invoering van de kilometerprijs biedt de mogelijkheid
om de stappen van de afbouw kleiner dan 12,5% te maken. Uitgangspunt
daarbij is dat in het jaar dat de laatste auto overgaat naar het regime van
de kilometerprijs, 75% van de BPM zal zijn afgebouwd. De laatste 25%
zal in de twee daaropvolgende jaren in stappen van 12,5% worden afgebouwd.
De afbouw tot 75% zal bij een eventuele vertraging van de kilometerprijs
in kleinere stappen verlopen dan in eerste instantie voorzien.
 
 Mevrouw Sap vraagt in hoeverre het noodzakelijk is de BPM af te bouwen
zolang de kilometerprijs ontbreekt. Uitgangspunt van de kilometerbeprijzing
is het betalen naar het gebruik en niet naar het bezit van het voertuig. Om
die reden worden de vaste lasten, waaronder de BPM, afgebouwd tot uiteindelijk
nul. De BPM kan niet in een keer worden afgeschaft. Dat zou te grote gevolgen
hebben voor in het bijzonder de tweedehandsmarkt. Daarom dient de afschaffing
gefaseerd plaats te vinden in stappen die de gevolgen voor de automarkt zoveel
mogelijk beperken en moet daarmee worden begonnen voordat de kilometerprijs
volledig is geïmplementeerd. Stappen van maximaal 12,5% afbouw
per jaar blijken haalbaar. Dat betekent dat voor de volledige afbouw tenminste
8 jaar benodigd is. Er zijn al twee stappen gezet van telkens 5%. In
de jaren 2010, 2011 en 2012 zal eveneens telkens 5% worden afgebouwd.
Vanaf 2013 zal in zes jaar telkens 12,5% worden afgebouwd. Dit
schema wordt toegepast voor zover de introductie van de kilometerprijs plaatsvindt
overeenkomstig het oorspronkelijk daarvoor vastgestelde schema waarin in 2016
de laatste personenauto overgaat naar het regime van de kilometerprijs. De
totale afbouw neemt dan 11 jaar in beslag. Deze periode wordt eventueel verlengd
als de introductie van de kilometerprijs vertraging oploopt.
 
 De heer Van Dijck merkt op dat het beleid waarin de BPM in de aanloop
naar de kilometerprijs wordt afgebouwd mensen stimuleert tot doorrijden in
een oude, onzuinige auto. Daarnaast meent hij dat de maatregelen het doel
voorbij schieten door de vele wijzigingen. Ik deel zijn mening niet. Sinds
het aantreden van dit kabinet zijn fiscale maatregelen ingevoerd die zijn
gericht op het stimuleren van de aanschaf en het gebruik van schone en zuinige
auto’s, met name zeer zuinige personenauto’s. Sinds 1 januari
2009 geldt een vrijstelling in de BPM voor zeer zuinige auto’s. Ook
geldt een verlaagd tarief in de MRB voor zeer zuinige auto’s dat vanaf 1 januari
a.s. zelfs nihil bedraagt. Voorts kan worden gewezen op de verlaagde bijtelling
en de investeringsregelingen voor zeer zuinige auto’s. Deze maatregelen
dragen er naar mijn mening niet toe bij dat de aankoop van zuinige auto’s
zou worden uitgesteld. Integendeel: dit beleid stimuleert juist de vroegtijdige
aanschaf van (zeer) zuinige auto’s. Door de afbouw van de BPM en de
daarmee verbonden verhoging van de motorrijtuigenbelasting stimuleert
dit ook eerder een nieuwe aanschaf van een auto, zeker van een zeer zuinige
auto die is vrijgesteld van MRB. Wat de vraag van de heer Van Dijck betreft
naar de stand van zaken bij de sloopregeling kan worden opgemerkt dat de teller
van de voor de sloop aangeboden auto’s inmiddels op 44 000 staat
(bron: weekrapportage 44 ARN).
 
 De heer Remkes signaleert wat betreft het voorziene schema voor de afbouw
van de BPM verschillen tussen het Belastingplan 2009 en het Belastingplan
2010. In het Belastingpan 2009 is – in navolging op eerdere besluitvorming –
aangegeven dat de BPM in 2018 volledig zal zijn afgebouwd. Deze planning was
in lijn met het toen voorziene introductieschema van de kilometerprijs, namelijk
start van de overgang van personenauto’s naar kilometerprijs in 2012
en volledige realisatie kilometerprijs in 2016. Inmiddels is duidelijk dat
dit schema wellicht niet gerealiseerd kan worden en de volledige realisatie
van de kilometerprijs wellicht één of twee jaar vertraging oploopt.
Als gevolg daarvan is bij verschillende gelegenheden, zowel door de minister
van Verkeer en Waterstaat als door mij zelf, bijvoorbeeld in de memorie van
toelichting bij het Belastingplan 2010, aangegeven dat een vertraging van
de kilometerprijs aanleiding zal geven tot aanpassing van het schema van de
afbouw van de BPM. Daarbij is ook telkens gemeld dat de volledige afbouw niet
ter discussie staat, alleen de stappen naar de volledige afbouw zullen worden
aangepast aan het eventueel gewijzigde introductieschema van de kilometerprijs.
 
 De heer Remkes vraagt mij om in voorlichtingstechnische zin precies uit
te leggen waaruit de verhoging van de motorrijtuigenbelasting voortvloeit.
Aan dit verzoek zal ik gevolg geven om meer duidelijkheid aan de belastingbetaler
te geven. Daarbij denk ik aan een verhelderende passage in de brochure over
de motorrijtuigenbelasting of een bijsluiter bij het betaalverzoek voor jaar-
en kwartaalbetalers.
 
 Aanpassing afvalstoffenbelasting Voor de heer Bashir is het onduidelijk
of er daadwerkelijk sprake is van inkomstenderving door de fiscale faciliteit
voor het afgraven van oude stortplaatsen, aangezien het saneren van vuilnisstortplaatsen
in het verleden nauwelijks van de grond kwam. Voorts vraagt hij hoeveel de
grondprijs moet stijgen om het afgraven van oude stortplaatsen te stimuleren
en of er door de verhoging van de tarieven van de afvalstoffenbelasting gedragseffecten
zijn te verwachten die leiden tot meer ontduiking. De herstort van afvalstoffen
die afkomstig zijn van de afgraving van een oude stortplaats gaat in de nieuwe
situatie tegen een fors lager tarief plaatsvinden. Dit betekent een derving
ten opzichte van de situatie zonder fiscale faciliteit. Ten behoeve van de
berekening van de inkomstenderving is het niet voldoende om alleen te kijken
naar wat er in het verleden is afgegraven. Er wordt dan voorbij gegaan aan
de conclusie in de rapportage over het project «Advies Nazorg Voormalige
Stortplaatsen» (NAVOS; april 2005) dat er al concrete plannen zijn voor
oude stortplaatsen in hoog-dynamische en dynamische gebieden die de komende
jaren tot uitvoering zullen komen. Bij deze conclusie is immers uitgegaan
van de situatie zonder fiscale faciliteit. In welke mate de grondprijs moet
stijgen om het afgraven van oude stortplaatsen te stimuleren zal per stortplaats
verschillen. Meerdere factoren spelen namelijk een rol, zoals de ligging van
de oude stortplaats, de uiteindelijke bestemming van de locatie en de totale
kosten die samenhangen met het afgraven en herinrichten van de oude stortplaats.
In ieder geval kan worden opgemerkt dat door de fiscale faciliteit een kostendaling
zal optreden met betrekking tot de verschuldigde afvalstoffenbelasting. Dit
wordt toegelicht aan de hand van een rekenvoorbeeld. De gemiddelde diepte
van een oude stortplaats is 4 meter. Uitgaande van een volumieke massa van
1000 kg/m3, is per m2 grondoppervlak op basis van het
huidige reguliere tarief € 358,84 afvalstoffenbelasting
verschuldigd bij herstort. Indien gebruik kan worden gemaakt van de fiscale
faciliteit is per m2 grondoppervlak € 83,28 afvalstoffenbelasting
verschuldigd bij herstort. De maximale kostendaling bedraagt € 275,56
per m2. Deze kostendaling ligt uiteraard lager, indien een deel
van de afgegraven afvalstoffen op grond van het huidige fiscale regime reeds
onder het lage tarief zou vallen. Gelet op de grondprijzen in Nederland, is
de verwachting dat deze fiscale faciliteit een stimulerend effect zal hebben
op het afgraven van oude stortplaatsen. De verhoging van de tarieven in de
afvalstoffenbelasting zal naar verwachting niet leiden tot ontduiking. De
verhoging van de tarieven op het storten van afvalstoffen kan wel leiden tot
het stimuleren van het verbranden van afvalstoffen, hergebruik of zelfs preventie.
 
 De heer Cramer vraagt waarom niet tijdelijk een nihiltarief wordt ingevoerd.
De herontwikkeling van oude stortplaatsen door afgraving komt op dit moment
niet goed van de grond. Dit komt door de hoge kosten, die mede worden veroorzaakt
door de gedeeltelijke toepasselijkheid van het reguliere tarief van de afvalstoffenbelasting.
Het fiscale regime wordt in voorliggend voorstel reeds verbeterd door een
fiscale faciliteit te introduceren in de vorm van een laag tarief voor afvalstoffen
die afkomstig zijn van de sanering van oude stortplaatsen, conform de aanbeveling
van de werkgroep afvalstoffenbelasting. Het
invoeren van een nihiltarief ligt echter niet voor de hand. Het storten van
afvalstoffen wordt gezien als de minst wenselijke vorm van afvalverwijdering,
het invoeren van een nihiltarief zou daarom een verkeerd signaal afgeven.
Daarnaast kan een nihiltarief een negatieve prikkel vormen voor het scheiden
van afvalstoffen. Dit acht het kabinet niet wenselijk.
 
 Mevrouw Sap vraagt om een reactie op de vraag of een afvalverbrandingsbelasting
van bijvoorbeeld € 25 per ton niet een effectievere aanpak zal zijn
voor problemen op de afvalmarkt, zoals de overcapaciteit bij afvalverbrandingsinstallaties
en een kostenvoordeel voor verbranden ten opzichte van storten. De differentiatie
in de afvalstoffenbelasting tussen het tarief voor storten en het nihiltarief
voor verbranden, wordt verklaard doordat het storten van afvalstoffen wordt
gezien als minst wenselijke vorm van afvalverwijdering. Dit blijkt ook uit
artikel 10.4 van de Wet milieubeheer, waarin de voorkeursvolgorde is opgenomen
ten aanzien van afvalbeheer. Verbranden heeft de voorkeur boven storten. Vanuit
het oogpunt dat het storten van brandbare afvalstoffen financieel niet aantrekkelijker
zou moeten zijn dan het verbranden van die afvalstoffen, is het tarief van
de afvalstoffenbelasting voor het storten van brandbare afvalstoffen in de
periode 1998–2003 geleidelijk opgetrokken tot het niveau van de gemiddelde
prijs van het verbranden van afvalstoffen. Sinds eind 2008 komt steeds minder
brandbaar afval terecht op de stortplaats, juist door de toename van de capaciteit
om afval te verbranden. Het kabinet acht een verhoging van het nihiltarief
voor het verbranden om deze redenen niet gewenst.
 
 De heer Omtzigt vraagt hoe we ervoor kunnen zorgen dat oude stortplaatsen
opgeruimd worden. Tevens vraagt hij of ik concrete projecten ken waar de faciliteit
toegepast gaat worden. Om afgraving van oude stortplaatsen te stimuleren wordt
een fiscale faciliteit geïntroduceerd in de afvalstoffenbelasting: het
op vergunning toepassen van het lage tarief in de afvalstoffenbelasting op
afvalstoffen die afkomstig zijn van een oude stortplaats. Op dit moment is
niet bekend welke van de 4000 oude stortplaatsen hiertoe een verzoek om een
vergunning zullen indienen.
 
 De heer Remkes vraagt naar de effectiviteit van de maatregel, gelet op
de vraagtekens die vanuit de praktijk worden gezet bij de effectiviteit. Om
de afgraving van oude stortplaatsen te stimuleren is de aanbeveling van de werkgroep afvalstoffenbelasting overgenomen om een fiscale faciliteit
te introduceren in de vorm van een laag tarief voor alle afvalstoffen die
afkomstig zijn van de sanering van oude stortplaatsen. Deze werkgroep bestond uit vertegenwoordigers van de ministeries van
Financiën en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
de Vereniging Afvalbedrijven (VA), het Interprovinciaal Overleg (IPO), SenterNovem
en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). De kritiek van VA, IPO en VNG
is gericht op de verhoging van de tarieven van de afvalstoffenbelasting, waarbij
zij aanvoeren dat het effect van de fiscale faciliteit deels of volledig teniet
zou worden gedaan. Hierbij wordt voorbij gegaan aan het feit dat de herontwikkeling
van oude stortplaatsen door afgraving door de hoge kosten momenteel niet goed
van de grond komt. Dit wordt aangepakt door in afwijking van het reguliere
tarief het lage tarief van toepassing te verklaren voor afvalstoffen die afkomstig
zijn van de afgraving van een oude stortplaats. Het lage tarief is slechts
een vijfde deel van het regulier tarief, waardoor de faciliteit voldoende
effectief zal zijn om de afgraving van oude stortplaatsen te stimuleren. Door
tegelijkertijd het reguliere tarief en het lage tarief van de afvalstoffenbelasting
te verhogen is tevens sprake van een verdere vergroening van deze belasting.
Het ongedaan maken van deze verhoging zou leiden tot ontgroening.
 
 Overige onderwerpen vergroening en mobiliteit De heer Tang heeft gevraagd
naar het aantal onderzoeken dat DHV voor het ministerie van Verkeer en Waterstaat
uitvoert. Daarbij verwees hij naar het spoeddebat van 10 juni 2009, waarin
deze vraag aan minister Eurlings was gesteld. Ik heb niet de beschikking over
de voor de beantwoording van deze vraag benodigde gegevens. De minister van
Verkeer en Waterstaat zal op korte termijn de Kamer schriftelijk informeren.
 
 De heer Tang wijst op de mogelijkheid van bedrijven om de elektrische
scooter fiscaal gunstig aan hun werknemer te verstrekken. Hij vraagt of de
overheid ook een directe stimulans verleent. Een dergelijke directe stimulans
aan de gebruiker/werknemer/consument is fiscaal niet voorzien. Wel geldt uiteraard
ook voor de elektrische scooter de vergoeding van de reiskosten van 19 cent
per kilometer. In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik aangegeven
dat het vergoeden van een elektrische scooter fiscaal begunstigd kan worden
onder de werkkostenregeling zoals die wordt voorgesteld in het wetsvoorstel
Fiscale vereenvoudigingswet 2010. Dit is een verruiming ten opzichte van de
huidige situatie waarin een werkgever geen mogelijkheden heeft om een elektrische
scooter fiscaal gunstig aan zijn werknemer te vergoeden.
 
 De heer Tang, mevrouw Sap en de heer Cramer vragen of in het kader van
vergroening de reiskostenvergoeding van € 0,19 per kilometer kan
worden gedifferentieerd aan de hand van de CO2-uitstoot. De heer
Cramer spreekt in dat verband van groene kilometers. Bezien vanuit het speerpunt
vergroening is dit natuurlijk een sympathieke gedachte. Ik maak daar graag
een paar opmerkingen over. Allereerst merk ik op dat de onbelaste kilometervergoeding
van € 0,19 per kilometer geldt ongeacht de wijze van vervoer. De
onbelaste vergoeding geldt voor kilometers die zijn afgelegd met een privéauto,
maar ook voor kilometers die zijn afgelegd met bijvoorbeeld een fiets of openbaar
vervoer of zelfs te voet. Hoewel de hoogte van de werkelijke reiskosten afhankelijk
is van de wijze van vervoer, is in het kader van vereenvoudiging van regelgeving
gekozen voor een uniforme onbelaste reiskostenvergoeding van € 0,19
per kilometer. Omdat het aandeel van de zakelijke autokilometers die met een
privéauto gereden worden erg groot is, is reeds in het verleden bezien
of de onbelaste kilometervergoeding van € 0,19 per kilometer gedifferentieerd
zou kunnen worden naar zuinigheid van de auto. Het is in theorie mogelijk
om verschillende onbelaste kilometervergoedingen te introduceren
voor de verschillende vormen van vervoer en/of te differentiëren naar
CO2-uitstoot. Een differentiatie van de onbelaste reiskostenvergoeding
zal evenwel leiden tot grote administratieve lasten voor werkgevers. Bovendien
zal het leiden tot handhavingsproblemen. Een werkgever zal dan namelijk moeten
administreren en controleren met welk vervoermiddel (inclusief de CO2-uitstoot van het betreffende vervoermiddel) een werknemer op een bepaald
moment heeft gereisd. Het is echter praktisch onmogelijk voor een werkgever
om na te gaan met welk vervoermiddel iedere werknemer op bepaalde momenten
heeft gereisd. Bovendien, zelfs als de werkgever een en ander kan administreren,
dan is het vervolgens voor de Belastingdienst onmogelijk om controle op deze
administratie uit te oefenen. Zoals gezegd, vanuit oogpunt van vergroening
zou differentiatie van de onbelaste kilometervergoeding zeker een sympathieke
maatregel zijn, maar helaas is een dergelijke maatregel niet haalbaar vanwege
de forse administratieve lasten en handhavingsproblemen. Bovendien is het
de vraag of een differentiatie van de reiskostenvergoeding met het oog op
het maken van meer «groenere» kilometers nog veel kan toevoegen
aan de maatregelen die reeds zijn genomen op dit vlak, denk hierbij bijvoorbeeld
aan maatregelen in de BPM en de MRB.
 
 De heer Tang vraagt naar de mate waarin de mobiliteitskaart wordt gebruikt
en of kan worden aangegeven of alle leaserijders bij de overheid hiervan gebruik
maken. Voor zover mij bekend zijn op dit moment ongeveer 130 000 mobiliteitskaarten
door de verschillende aanbieders verstrekt. Mij is ook gemeld dat dit aantal
zal toenemen want er is duidelijk sprake van een groeiende vraag naar deze
kaart. Ik moet het antwoord schuldig blijven op de vraag of alle leaserijders
bij de overheid gebruik maken van een dergelijke kaart. Dat kon op deze korte
termijn niet worden uitgezocht. Ik ben bereid uit te zoeken of en in welke
mate de overheid gebruik maakt van de mobiliteitskaart. Hiervoor is echter
meer tijd nodig.
 
 De heren Van der Vlies en Remkes merken op dat de bijtelling plaatsvindt
over het gehele jaar. Zij vragen waarom het niet mogelijk is om gedurende
het jaar een wijziging door te voeren wat betreft het al dan niet privé
gebruiken van een auto van de zaak. Het gevraagde zou in de eerste plaats
leiden tot een stijging van de administratieve lasten. Anders dan nu het geval
is, zullen inhoudingsplichtigen immers een extra handeling moeten verrichten.
Bovendien zal een mogelijkheid om van werk naar privé te wisselen aanleiding
kunnen geven tot calculerend gedrag bij de werknemer. De situatie kan zich
bijvoorbeeld voordoen dat iemand dan slechts 1 maand privé rijdt, maar
in die ene maand net zo veel kilometers maakt als een ander over een geheel
jaar. Zijn bijtelling zou dan slechts 1/12 van de gewone bijtelling zijn.
Dit is een ongewenst effect dat dus tot onbillijkheid zou kunnen leiden. Onder
de huidige wetgeving treedt dit effect niet op. Bepaald is namelijk dat het
privévoordeel in aanmerking wordt genomen wanneer iemand meer dan 500
kilometer op jaarbasis privé rijdt met de auto van de zaak. Hoe het
privégebruik over het jaar verspreid is en of er mogelijk in het jaar
van auto is gewisseld dan wel of iemand in de loop van het jaar besluit om
de auto ook privé te gebruiken, doet bij deze forfaitaire benadering
niet ter zake. Er kan dus ook bijtelling plaatsvinden over maanden waarin
geen privégebruik heeft plaatsgevonden. Op deze wijze wordt iemand
die elke maand 100 kilometer privé rijdt met de auto van de zaak op
dezelfde wijze behandeld als degene die de auto van de zaak alleen in de zomermaanden
gebruikt om er mee op vakantie gaan en in die zomermaanden 1200 kilometer
rijdt. Ook zonder de mogelijkheid om gedurende het jaar te wisselen van werk
naar privé is het binnen de sfeer van de bijtelling overigens mogelijk
het milieu te ontzien door een milieuvriendelijke auto als leaseauto te nemen.
Daarvoor heb ik juist de lagere bijtelling geïntroduceerd. 
 Arbeidsmarkt- en inkomensbeleid
 Kleine banen
 Mevrouw Sap en de heren Tang en Bashir hebben vragen gesteld met betrekking
tot de situatie voor het jaar 2011 en het voor dat jaar aangekondigde onderzoek
naar de uitsluiting van de werknemersverzekeringen van kleine banen en de
daarmee samenhangende administratieve lastenverlichting. Zoals ik reeds eerder
al heb benadrukt, bevat het Belastingplan 2010 alleen het voorstel van een
premievrijstelling voor de werknemersverzekeringen en nadrukkelijk geen voorstel
tot aanpassing van de verzekeringsplicht. De verzekeringsrechten van de jongere
in een kleine baan worden derhalve niet aangetast. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid onderzoekt op dit moment of zo’n aanpassing
van de verzekeringsplicht mogelijk en gewenst is. Indien dit gewenst is, zal
hij op zijn vroegst in 2010 daarvoor een voorstel doen. Op dat moment kunnen
de mogelijke gevolgen van zo’n voorstel worden bediscussieerd. Overigens
staat dit onderzoek geheel los van de hier voorgestelde maatregel nu het schrappen
van de premieplicht in dit voorstel structureel is gedekt en de verzekeringsrechten
niet worden aangetast.
 
 Met de nu opgenomen maatregelen voor het jaar 2010 inzake de premievrijstelling
voor de werknemersverzekeringen en het op nul stellen van de inkomensafhankelijke
bijdrage voor de Zorgverzekeringswet wordt geen administratieve lastenverlichting
bereikt. Met het voor 1 januari 2011 opgenomen op nul stellen van de
loonbelasting wordt wel administratieve lastenverlichting bereikt. Dit was
ook uitdrukkelijk aangekondigd in het aanvullend beleidsakkoord bij «Samen
werken, samen leven». De werknemers met een of meerdere kleine banen
hoeven namelijk in veel gevallen (uiteraard afhankelijk van de specifieke
omstandigheden van de werknemer) geen T-biljet meer in te vullen om de (vaak
te veel ingehouden) loonbelasting terug te vragen. Daarmee wordt een einde
gemaakt aan een inhouding van loonbelasting die in veel gevallen niet nodig
blijkt te zijn en die leidt tot een groot aantal T-biljetten. Het totaal aantal
T-biljetten bedraagt jaarlijks circa 400 000. Daarvan zal een substantieel
deel komen te vervallen. Ook hoeft de Belastingdienst die aangiften niet meer
te beoordelen.
 
 De heer Cramer vraagt een reactie op zijn voorstel om een keuzeregime
in te voeren, waarbij werkgever en jongere zelf kiezen om de kleinebanenmaatregel
toe te passen en waarbij de jongere dus zelf moet instemmen. Het kabinet vindt
de gedachte van de vragensteller zeker een interessante. Wel moet bedacht
worden dat aan het voorstel zoals dat in het Belastingplan 2010 is opgenomen,
geen nadelen voor de werknemer zijn verbonden. De maatregel verlaagt slechts
de lasten van de werkgever. De werknemer die desondanks «nee»
zegt tegen het toepassen van de kleinebanenmaatregel, wordt duurder en daardoor
onaantrekkelijker voor de werkgever. In deze tijden van oplopende werkloosheid
zullen naar verwachting altijd wel enkele jongeren bereid zijn voor een dergelijke
werkgever te werken. Om die reden heeft het kabinet er dan toch een voorkeur
voor om de regeling algemeen geldend te houden. Overigens komt een algemeen
geldende regel ook de uitvoering ten goede.
 
 Meerdere leden hebben gevraagd naar het opknippen van voltijdbanen in
meerdere kleine banen om onder de kleinebanenmaatregel te vallen. Ook in de
nota naar aanleiding van het verslag is deze vraag aan de orde geweest. Daar
wil ik graag het volgende over zeggen. Het kabinet is er van overtuigd dat
het opknippen en ook het verdringen van oudere werknemers in de praktijk mee
zal vallen en wel om een aantal redenen. Voor kleine banen geldt dat vaak
de Awf-premies niet verschuldigd zijn vanwege de franchise en
dat alleen voor WIA daadwerkelijk hoeft te worden betaald. Ik verwacht dat
dat geringe voordeel onvoldoende aanleiding is om een baan te gaan opknippen
of om oudere werknemer te laten gaan in ruil voor jongere werknemers. Daarbij
komt dat de premievrijstelling is vormgegeven als een tijdelijke crisismaatregel
en dus op termijn, als de crisis daartoe aanleiding geeft, zou kunnen worden
ingetrokken. Voorts is het zo dat alle werkzaamheden een inwerkperiode vergen
voor het verwerven van bepaalde vaardigheden of competenties. Het is voor
werkgevers goedkoper om één werknemer in te werken dan drie
of vier. Bovendien is het voor werknemers met een voltijd of grote deeltijdbaan
eenvoudiger om die competenties te verwerven en bij te houden. Daarbij komt
dat aan iedere dienstbetrekking – ongeacht de omvang – dezelfde
administratieve lasten kleven. De administratieve lasten voor drie kleine
banen zijn drie maal zo hoog als voor een grote baan. Ook is het zo dat een
arbeidsorganisatie met veel kleine deeltijders meer aan organisatie en planning
kost dan een met (vooral) grote banen. Dus uiteindelijk is het veel gedoe.
 
 Verder merk ik op dat werkgevers ook niet zo maar de ervaring van een
oudere werknemer zullen opgeven. Dat jongere werknemers goedkoper zijn dan
oudere is nu immers ook al het geval. De voordelen van de kleinebanenmaatregel
zien niet alleen op eenvoud. De maatregel betekent namelijk dat jongeren een
kans krijgen op de arbeidsmarkt en dus ook meer kans hebben op een voltijdbaan.
De heer Omtzigt vraagt in dit verband of er dan meer werkloze jongeren worden
ingehuurd of meer studenten. Daar is moeilijk iets over te zeggen. Dat is
afhankelijk van meerdere factoren. Beide groepen zullen door de kleinebanenmaatregel
profiteren van meer kansen op de arbeidsmarkt. Het is van belang dat jongeren
bij een bedrijf binnenkomen en daarna ook meer kans maken op een (grotere)
vaste functie.
 
 De heer Tang vraagt of jongeren geld zullen reserveren voor een eventuele
latere aanslag inkomstenbelasting. Ik begrijp de zorg en ik hoop hem gerust
te kunnen stellen. Het loon uit een kleine baan wordt ook in de situatie met
ingang van 2011 in de heffing van inkomstenbelasting betrokken als, zoals
in het Belastingplan 2010 voorgesteld, geen loonbelasting meer wordt ingehouden
op het loon uit een kleine baan. Dat geldt dus ook in het geval iemand meerdere
kleine banen heeft. In de meeste gevallen leidt dat echter niet tot een aanslag
inkomstenbelasting vanwege de combinatie van een laag loon en meerdere heffingskortingen.
Veel van deze werknemers met een of meerdere kleine banen krijgen in de huidige
situatie juist vaak de volledige, ingehouden loonbelasting terug. Of moet
worden bijbetaald is afhankelijk van de hoogte van het loon van de dienstbetrekkingen
en de persoonlijke omstandigheden van de jonge werknemer. De kans op bijbetalen
is groter naarmate het loon hoger is en het aantal banen stijgt. Het is dan
mogelijk dat die jongere inkomstenbelasting is verschuldigd in het geval het
gezamenlijk inkomen uit alle banen zodanig hoog is dat de daarover verschuldigde
belasting de op die jongere van toepassing zijnde heffingskortingen overstijgt.
Uitgaande van de algemene heffingskorting en arbeidskorting, in totaal maximaal € 2161,
zou de jongere bij een tarief van circa 33% en geen rekening houdend
met mogelijke aftrekposten, circa € 6500 mogen verdienen, alvorens
hij zou moeten bijbetalen. Dat betekent dat tot een loon per maand van circa € 540
nog geen inkomstenbelasting verschuldigd is. Voor een groot aantal werknemers
met een of meerdere kleine banen zal dan ook geen aanslag inkomstenbelasting
worden opgelegd. Als er al een aanslag inkomstenbelasting wordt opgelegd dan
gaat het alleen om het bedrag waarmee de verschuldigde belasting de heffingskortingen
overschrijdt. De gevallen waarin substantiële bedragen moeten worden
bijbetaald, zullen eerder uitzondering dan regel zijn. Daar komt bij dat indien een jongere ziet aankomen dat hij door meerdere kleine banen inkomstenbelasting
verschuldigd zou kunnen zijn, hij daar rekening mee kan houden. Het gaat alleen
om de gevallen die een substantieel bedrag moeten bijbetalen. In die gevallen
moet het de werknemer wel duidelijk zijn dat hij nog een aanslag kan verwachten
en dat hij daarvoor zou moeten reserveren. Het kabinet gaat ervan uit dat
deze jongeren hiertoe in staat zijn. Aan de heer Tang kan ik nog bevestigen
dat de vrijstelling van de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet
in stand blijft. Deze maatregel draagt – net als de vrijstelling van
de premies werknemersverzekeringen – bij aan de bestrijding van de jeugdwerkloosheid.
 
 Mevrouw Sap heeft gevraagd of bij de kleinebanenmaatregel sprake is van
leeftijdsdiscriminatie. Mijns inziens is dat niet zo. De jeugdwerkloosheid
loopt sterk op. In tijden van economische crisis zitten jongeren vaak in de
hoek waar de klappen vallen. Vandaar dat deze maatregel aanhaakt bij jongeren
tot 23 jaar. Juist in die groep loopt de werkloosheid sterk op. Om die reden
is het gerechtvaardigd en naar de mening van het kabinet ook goed deze groep
anders te behandelen dan groepen in vergelijkbare omstandigheden ouder dan
23 jaar.
 
 De heer Van Dijck vraagt of jongeren met een kleine baan wel krijgen doorbetaald
bij ziekte. Ik kan hem geruststellen. De verplichting tot doorbetaling van
loon bij ziekte geldt onverkort. Voor jongere werknemers met een kleine baan
verandert er ter zake van de loondoorbetalingsverplichting dan ook niets.
 
 De heer Omtzigt vraagt naar de onderbouwing dat werknemers met een kleine
baan geen inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet meer hoeven te
betalen. De onderbouwing daarvan ligt in het positieve effect op de positie
van jongeren op de arbeidsmarkt. Gezien de oplopende jeugdwerkloosheid acht
het kabinet een dergelijke maatregel noodzakelijk om jeugdwerkloosheid zoveel
als mogelijk binnen de perken te houden.
 
 De heer Omtzigt vraagt hoe de kleinebanenmaatregel zich verhoudt tot het
wetsvoorstel uniformering loonbegrip. Dat wetsvoorstel beoogt de loonbegrippen
in loonbelasting en werknemersverzekeringen en de Zorgverzekeringswet zoveel
als mogelijk te uniformeren. Er worden geen wijzigingen voorgesteld in de
personenkringen voor de verschillende heffingen. Die blijven uiteenlopen,
waardoor bij bepaalde personen een verschil in heffing kan ontstaan, ook al
is het loonbegrip gelijk. De regeling voor jongeren met een kleine baan komt
er met ingang van 1 januari 2011 op neer dat geen loonheffingen zijn
verschuldigd. Hierdoor ontstaat geen discoördinatiepunt in het loonbegrip.
 
 De heer Omtzigt vraagt om het idee van een premiekorting voor alle jongeren
uit te werken. Een premiekortingsregeling houdt in dat de werkgever voor iedere
jongere een vast bedrag mag inhouden op het totaal aan premies werknemersverzekeringen
verschuldigde bedrag. De categorie jongeren tot 23 jaar wordt in dat geval
toegevoegd aan de bestaande doelgroep voor premiekorting, te weten oudere
werknemers en arbeidsgehandicapte werknemers.
Het verschil tussen de maatregel voor jongeren en de bestaande premiekortingsregeling
voor oudere werknemers is dat die laatste alleen van toepassing is als de
oudere voorafgaand aan indiensttreding recht had op een uitkering. De premievrijstelling
geldt voor alle jongeren met een kleine baan, ook als zij bij invoering van
de maatregel al in dienst zijn. Een premiekortingsregeling die eveneens van
toepassing is op reeds werkzame jongeren, kent een grote doelgroep, zeker
als deze zou gelden voor alle jongeren, ongeacht de hoogte van hun loon. Op
dit moment zijn ruim 800 000 jongeren tot 23 jaar werkzaam in dienstbetrekking.
Uitgaande van het voor de premievrijstelling beschikbare budget, € 80
miljoen, zou de premiekorting per jongere per jaar circa € 100 bedragen.
Indien het bedrag van de premiekorting voor oudere werknemers als uitgangspunt
wordt genomen (€ 6500 per jaar), dan zou – zonder nadere voorwaarden –
de premiekortingsregeling op jaarbasis ruim € 5 miljard kosten.
 
 Een premiekorting (vast bedrag) kent enkele voordelen ten opzichte van
premievrijstelling (percentage loonsom). Een vaste premiekorting bevordert
met name arbeid aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Gelet op de leeftijd
van de doelgroep is dit voordeel van beperkte betekenis. Aan de omzetting
van de voorgestelde premievrijstellingsregeling in een premiekorting kleven
naar het oordeel van de regering meer nadelen dan voordelen. Daar komt bij
dat een premiekorting niet meer per 1 januari 2010 kan worden ingevoerd.
Juist in 2010 wordt een forse toename van de jeugdwerkloosheid voorzien. De
regering wil de lasten voor werkgevers voor jongeren daarom zo spoedig en
zo effectief mogelijk verminderen.
 Uitbreiding afdrachtvermindering onderwijs
 De heer Cramer vraagt naar de mogelijkheid om de lijst met bedrijfssectoren
te laten vervallen. Ook de heer Omtzigt heeft hiernaar gevraagd. De lijst
met bedrijfssectoren is opgesteld om de afdrachtvermindering onderwijs voor
duale leertrajecten gericht en efficiënt te kunnen openstellen voor die
bedrijfssectoren die problemen hebben met het vinden van gekwalificeerd personeel.
Deze lijst wordt overigens niet gebruikt bij de nu voorgestelde maatregel
(overigens ook geen cumulatie tussen beide regelingen). De afschaffing van
deze lijst zou leiden tot een budgettaire derving van € 5 miljoen.
Hiervoor is geen dekking beschikbaar.
 
 De heer Tang vraagt of het de bedoeling is dat werkgevers die de kleine
banenregeling toepassen nog de afdrachtvermindering scholing claimen. Een
werkgever die een werknemer met een kleine baan in dienst heeft, kan de afdrachtvermindering
scholing claimen voor die werknemer, uiteraard indien die werkgever aan de
voorwaarden voor de afdrachtvermindering scholing voldoet. De verrekening
van loonbelasting vindt dan plaats met de ingehouden loonheffing van de overige
werknemers die een «gewone» baan hebben.
 
 De heer Tang vroeg of het kabinet afspraken heeft met werkgeversorganisaties
over ontslag van jongeren vanaf 23 en om hoeveel jongeren het hier gaat.
Het kabinet heeft geen afspraken gemaakt met werkgeversorganisatie over het
ontslag van werknemers van 23 jaar en ouder. Het aantal jongeren met een kleine
baan wordt geschat op een half miljoen, waarvan 140 000 jongeren in de
leeftijdscategorie 20–23 jaar.
 
 De heer Van Dijck vraagt waarom de uitbreiding van de afdrachtvermindering
onderwijs is beperkt tot één jaar. De maatregel heeft het karakter
van een crisismaatregel en beoogt werkgevers te stimuleren werknemers in 2010
te laten beginnen met een opleiding. Een betere opleiding vergroot de kansen
van de werknemer op de arbeidsmarkt, in geval van werkloosheid. Verder is
het zo dat de afdrachtvermindering werkgevers werknemers stimuleert om te
beginnen met een opleiding. De drempel om een opleiding te starten wordt verlaagd.
Eenmaal met de opleiding begonnen zullen de werknemers die opleiding naar
verwachting willen afmaken, ook als de fiscale ondersteuning na 1 januari
2011 niet meer van toepassing is. Overigens is het ook zo dat het beschikbare
budget voor de maatregel beperkt is. Ook om die reden heeft de maatregel een
tijdelijk karakter. Op deze wijze worden de beperkte budgettaire middelen
zo efficiënt mogelijk ingezet. 
 
 De heer Omtzigt heeft nog gevraagd naar het budgettaire beslag van de
afdrachtvermindering onderwijs en of het effect van die afdrachtvermindering
voldoende is. Het geschatte budgettaire beslag van deze maatregel bedraagt € 60
miljoen. Bij de berekening is expliciet rekening gehouden met het beoogde
relatief brede bereik van de regeling. Een brede groep kan profiteren van
de maatregel. Alle bedrijfssectoren kunnen de regeling toepassen.
 Aanpassen samenloop levensloopverlof en doorwerkbonus
 De heer Tang en mevrouw Sap hebben gevraagd of de doorwerkbonus nog wel
effectief is in deze tijden van economische crisis. De doorwerkbonus is er
op gericht oudere werknemers te stimuleren te gaan werken dan wel meer te
gaan werken. Ouderen worden met de doorwerkbonus gemotiveerd om vanaf het
jaar waarin zij 62 jaar worden door te blijven werken. In de leeftijdsgroep
62 jaar en ouder is namelijk sprake van een aanzienlijk arbeidspotentieel
dat op dit moment nog onvoldoende wordt benut. De doorwerkbonus moet doorwerken
ook tot na 65 jaar aantrekkelijker maken, zodat doorwerken weer de norm wordt
en meer ouderen aan de slag zullen blijven. De participatiegraad van ouderen
is zeer beperkt. Met de doorwerkbonus zal deze participatiegraad naar verwachting
verder groeien. De doorwerkbonus grijpt dus precies aan waar die aan moet
grijpen en richt zich op de juiste doelgroep. Ook in tijden van crisis wil
dit kabinet mensen stimuleren te blijven werken om de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën zo veel als mogelijk te ondersteunen. Zoals ook bij
de behandeling van het Belastingplan 2009 is aangegeven, resulteert op de
lange termijn een stijging van het arbeidsaanbod in meer werk en meer welvaart.
Daarnaast geldt dat als gevolg van de vergrijzing de beroepsbevolking in aantal
zal dalen. Extra participatie is dan ook van groot belang. De doorwerkbonus
is lager voor belastingplichtigen vanaf het jaar dat zij de 65 jarige leeftijd
bereiken omdat die belastingplichtigen minder premies volksverzekeringen betalen
en het effect van de heffingskorting navenant hoger is.
 
 Koopkrachtpakket 2010 De heren Bashir en Van der Vlies hebben vragen gesteld
over het verschil in de belastingdruk tussen kostwinnersgezinnen (alleenverdieners)
en tweeverdienersgezinnen. De heer Bashir vraagt in vervolg op eerdere schriftelijke
vragen naar de 80% hogere belastingdruk voor kostwinnersgezinnen ten
opzichte van tweeverdienersgezinnen. De antwoorden op de drie inmiddels beantwoorde
Kamervragen van de heer Van der Vlies en Bashir maken zichtbaar wat het verschil
in belastingdruk is voor standaardhuishoudens. Dit verschil is dus exclusief
bijtel- en aftrekposten en belastingheffing in box 2 en box 3. In onderstaande
tabel zijn de te betalen belasting en belastingdruk van standaard kostwinners,
alleenstaanden en tweeverdieners weergegeven. Van een belastingdruk van 80%
is geen sprake.
 Te betalen belasting en belastingdruk standaard kostwinners,
alleenstaanden en tweeverdieners 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kostwinner
 Alleenstaand 
 Tweeverdiener 
 
 
 
 
 Gezinsinkomen
 Te betalen belasting 
 Belastingdruk
 Te betalen belasting 
 Belastingdruk 
 Te betalen belasting
 Belastingdruk
 
 
 18 309
 1 483
 8,1%
 3 205
 17,5%
 1 098
 6,0%
 
 
 20 000
 2 107
 10,5%
 3 829
 19,1%
 1 447
 7,2%
 
 
 30 000
 6 411
 21,4%
 8 133
 27,1%
 3 495
 11,7%
 
 
 40 000
 10 551
 26,4%
 12 273
 30,7%
 6 148
 15,4%
 
 
 50 000
 14 633
 29,3%
 16 355
 32,7%
 10 257
 20,5%
 
 
 60 000
 19 262
 32,1%
 20 984
 35,0%
 14 367
 23,9%
 
 
 70 000
 24 246
 34,6%
 25 968
 37,1%
 18 548
 26,5%
 
 
 80 000
 29 230
 36,5%
 30 952
 38,7%
 22 573
 28,2% 
 
 
 90 000
 34 214
 38,0%
 35 936
 39,9%
 26 684
 29,6%
 
 
 100 000
 39 198
 39,2%
 40 920
 40,9%
 30 737
 30,7%
 
 
 110 000
 44 183
 40,2%
 45 905
 41,7%
 34 982
 31,8%
 
 
 120 000
 49 167
 41,0%
 50 889
 42,4%
 39 967
 33,3%
 
 
 130 000
 54 151
 41,7%
 55 873
 43,0%
 44 951
 34,6%
 
 
 140 000
 59 135
 42,2%
 60 857
 43,5%
 49 935
 35,7%
 
 
 150 000
 64 119
 42,7%
 65 841
 43,9%
 54 919
 36,6%
 
 
 160 000
 69 104
 43,2%
 70 826
 44,3%
 59 903
 37,4%
 
 
 170 000
 74 088
 43,6%
 75 810
 44,6%
 64 888
 38,2%
 
 
 180 000
 79 072
 43,9%
 80 794
 44,9%
 69 872
 38,8%
 
 
 190 000
 84 056
 44,2%
 85 778
 45,1%
 74 856
 39,4%
 
 
 200 000
 89 040
 44,5%
 90 762
 45,4%
 79 840
 39,9%
 
 
 
 
 Het verschil in af te dragen belasting tussen kostwinners- en tweeverdienersgezinnen
kan overigens veroorzaakt worden door de volgende onderdelen:
 • het inkomen van het kostwinnersgezin kan voor een deel in een hogere
schijf vallen dan bij tweeverdienersgezinnen;
 • de gefaseerde versobering van de uitbetaalbaarheid van de algemene
heffingskorting;
 • tweeverdienersgezinnen hebben samen recht op twee maal de arbeidskorting,
het kostwinnersgezin éénmaal;
 • de minstverdienende partner van het tweeverdienersgezin kan recht
hebben op de inkomensafhankelijke combinatiekorting.
 De maatregel om de uitbetaalbaarheid van de algemene heffingskorting gefaseerd
en behoudens uitzonderingen af te schaffen, zoals overigens ook de SP in haar
verkiezingsprogramma voorstelt, levert per definitie jaarlijks een hogere
belastingdruk op voor kostwinnersgezinnen ten opzichte van tweeverdienersgezinnen.
 
 De heer Van der Vlies haalt de recente studie Deeltijd (g)een probleem
van het SCP aan. Uit deze studie constateert de heer Van der Vlies dat de
effecten van beleidsinstrumenten zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting
(IACK) marginaal zijn en dus eigenlijk niet werken. Aangezien in het rapport
in het geheel niet gesproken wordt over de effecten van beleidsinstrumenten
neem ik aan dat deze stelling van de heer Van der Vlies zelf afkomstig is.
De uitkomsten van het SCP-onderzoek tonen juist de wenselijkheid van de IACK
aan, die is ingevoerd in 2009. Uit het SCP-onderzoek blijkt dat veel vrouwen
met een deeltijdbaan daar (erg) tevreden mee zijn. Zij zien in deeltijdwerken
dus geen probleem. De IACK kan dus juist een rol spelen om deze vrouwen financieel
te stimuleren toch meer te gaan werken.
 Maatregelen in en om het huis
 Verlagen BTW-tarief voor schilderen en stukadoren
 De heer Remkes vraagt waarom niet voor een veel fundamentelere aanpak
is gekozen door alle renovatie van woningen onder het verlaagde BTW-tarief
te brengen. De heer Van Dijck vraagt naar de kosten van deze maatregel. Een
dergelijke aanpak, namelijk alle renovatie van woningen onder het verlaagde
BTW-tarief brengen, zou een stimulans kunnen betekenen voor de woningmarkt.
Het kabinet heeft in het kader van de besluitvorming bij het Fiscaal Stimuleringspakket
en het Belastingplan 2010 een dergelijke maatregel overwogen, maar om verschillende
redenen niet getroffen. In de eerste plaats zou een grote afbakeningsproblematiek
ontstaan rondom het begrip «renovatie». Door deze afbakeningsproblematiek zou de praktijk worden geconfronteerd met een zeer uitgebreide
casuïstiek die naast een toename van de administratieve lasten een hoop
onduidelijkheid voor het bedrijfsleven met zich mee zou brengen. Het kabinet
acht dit niet wenselijk. Los van het voorgaande argument zijn de budgettaire
consequenties van een dergelijke maatregel van€ 235 miljoen per
jaar zeer fors. Het kabinet heeft er daarom voor gekozen om andere fiscale
en niet fiscale maatregelen te treffen ter ondersteuning van zowel de bouw
als de woningmarkt. Hierbij kan naast de voorgestelde verruiming van het toepassingsgebied
van het verlaagde BTW-tarief voor schilder- en stukadoorswerkzaamheden worden
gedacht aan de maatregel voor de herleving van hypotheekrenteaftrek na tijdelijke
huur en toepassing van de energie-investeringsaftrek voor energiebesparing
in huurwoningen. Daarnaast heeft het kabinet een stimuleringsbudget woningbouw
beschikbaar gesteld om vertraagde en stilgevallen woningbouwprojecten vlot
te trekken.
 
 De heer van Dijck vraagt waarom is gekozen voor bestaande bouw en niet
voor nieuwbouw. Op basis van de BTW-Richtlijn kan het verlaagde BTW-tarief
slechts worden toegepast op renovatie en herstel van woningen, derhalve bestaande
woningen. De BTW-richtlijn biedt derhalve geen ruimte om het verlaagde BTW-tarief
toe te passen op nieuwbouwwoningen.
 Verlagen BTW-tarief voor isolatiewerkzaamheden
 De heer Remkes merkt op dat uit de praktijk veel klachten komen over de
BTW-maatregel voor het aanbrengen van isolatiemateriaal. Hij vraagt het kabinet
hierover meer helderheid te scheppen. In de praktijk is inderdaad gebleken
dat in bepaalde situaties niet geheel duidelijk is of het verlaagde BTW-tarief
ook kan worden toegepast op het bij de isolatiedienst gebruikte materiaal.
Hierover zijn vanuit de praktijk verschillende vragen voorgelegd aan de Belastingdienst.
De Belastingdienst heeft deze vragen voorzien van een antwoord en heeft deze
antwoorden gepubliceerd op de website van de Belastingdienst. Daarnaast zijn
in overleg met brancheorganisaties praktische afspraken gemaakt over de toepassing
van het verlaagde BTW-tarief voor isolatiewerkzaamheden.
 
 De heer Tang vraagt of groene daken ook onder het verlaagde BTW-tarief
voor isolatiewerkzaamheden vallen. In zijn algemeenheid kan worden opgemerkt
dat het verlaagde BTW-tarief niet geldt voor het vervangen van (groene) daken.
Indien bij de vervanging van een (groen) dak isolatiemateriaal wordt aangebracht
dan mag het verlaagde BTW-tarief wel worden toegepast op de arbeid die toe
te rekenen is aan het aanbrengen van het isolatiemateriaal. Dit kan onder
omstandigheden ook de groenvoorziening zijn. Indien de prijs van het isolatiemateriaal
minder dan 50% bedraagt van de arbeid die toe te rekenen is aan het
aanbrengen van het isolatiemateriaal, dan valt het isolatiemateriaal zelf
ook onder het verlaagde BTW-tarief.
 Herleving dubbel hypotheekrenteaftrek na tijdelijke verhuur
 De heer Van Dijck vraagt zich af waarom een regeling voor dubbele hypotheekrenteaftrek
niet eerder is getroffen en of de regeling niet ingewikkeld is. De regeling
voor dubbele hypotheekrenteaftrek in een koop-, verkoop- respectievelijk nieuwbouwsituatie
is een bestaande regeling. Die regeling stopt echter op het moment van verhuur
omdat vanaf dat moment geen sprake meer is van een eigen woning. De woning
gaat dan over van box 1 naar box 3 en blijft ook in box 3 als de tijdelijke
verhuur eindigt. Dat punt werkt nu belemmerend voor mensen die een woning
gekocht hebben en hun te koop staande, voormalige eigen woning nog niet
hebben verkocht. Deze situatie kwam in het verleden weinig voor, omdat huizen
doorgaans niet lang te koop stonden. In de huidige situatie waarbij huizen
veel langer te koop staan, komt tijdelijke verhuur veel vaker voor. Om die
reden kiest het kabinet ervoor een aanpassing van die regeling voor dubbele
hypotheekrenteaftrek voor te stellen. De regeling van dubbele hypotheekrenteaftrek
is ingewikkeld omdat de situaties onderscheiden moeten worden die betrekking
hebben op koop/verkoop. Voorkomen moet worden dat de regeling oneigenlijk
wordt gebruikt in situaties van een tweede woning. Vanuit dat perspectief
is ook het voorstel van de heer Van Dijck op dit punt niet te verkiezen. De
heer Van Dijck vraagt ook wat er gebeurt ingeval de nieuw aangekochte woning
wordt verhuurd in plaats van de huidige woning. Ook in die gevallen is de
regeling voor dubbele hypotheekrenteaftrek na beëindiging van de periode
van verhuur van toepassing. De belastingplichtige moet dan wel aannemelijk
maken dat de woning (weer) leegstaat en nog steeds bestemd is hem als eigen
woning te beschikking te staan.
 
 De heer Omtzigt vraagt welke voorwaarden worden gesteld om ook verhuurperiodes
die zijn aangevangen voor 1 januari 2010 mee te laten lopen in de regeling
voor dubbele hypotheekrenteaftrek. De voorwaarden zullen er voor zorgen dat
indien de belastingplichtige daarmee instemt, de fiscale situatie zodanig
wordt aangepast dat de overgang van de te koop staande, voormalige eigen woning,
als gevolg van de verhuur, naar box 3 wordt geacht niet te hebben plaatsgevonden.
Een dergelijke aanpassing van de fiscale situatie van de belastingplichtige
kan niet zonder toestemming van de belastingplichtige. Door de overgang naar
box 3 bestaat immers de eigenwoningschuld van de verhuurde woning niet meer.
Ook is daardoor mogelijk een eigenwoningreserve ontstaan, die bij aankoop
van de nieuwe woning gevolgen heeft gehad voor de hoogte van de eigenwoningschuld
van die nieuwe woning. De belangrijkste voorwaarde is dus de instemming van
de belastingplichtige met de aanpassingen. Op dit moment worden de voorwaarden
nog nader worden uitgewerkt ten behoeve van de ministeriële regeling.
 
 De heer Bashir vraagt een toezegging dat ik onderzoek zal doen of het
mogelijk is het aflossen van hypotheekschulden geheel of gedeeltelijk te stimuleren.
Ik wil dat wel onderzoeken en stel voor dit punt mee te nemen in de heroverwegingen.
 
 De heer Tang vraagt waarom de voorgestelde regeling tijdelijk is. In de
memorie van toelichting is opgenomen dat het kabinet een maatregel heeft genomen
ter zake van de te koop staande, voormalige eigen woning binnen de eigenwoningregeling.
De maatregel is een direct gevolg van de kredietcrisis met alle gevolgen van
dien voor de woningmarkt. Vóór de kredietcrisis waren deze gevolgen
niet aanwezig. Kennelijk was de regeling onder de omstandigheden zoals die
golden voor de kredietcrisis afdoende. Het kabinet ziet vanuit die achtergrond
dan ook geen reden om de regeling structureel te maken. De heer Tang vraagt
nog naar het aantal leegstandsvergunningen. Op dat punt beschik ik helaas
niet over informatie.
 Defiscaliseren monumentenvrijstelling overdrachtsbelasting
 De heer Van Dijck vraagt zich in het kader van het defiscaliseren van
de monumentenvrijstelling in de overdrachtsbelasting af waarom de vervangende
subsidieregeling niet meer voor natuurlijke personen geldt. Daarnaast vraagt
hij waarom het kabinet in plaats van afschaffing van de monumentenvrijstelling
niet heeft gekozen voor een beperking van de faciliteit door aan de vrijstelling
een renovatieplicht en tijdelijk doorverkoopverbod te koppelen. Allereerst
merk ik op dat de vervangendesubsidieregeling van het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is gericht op restauratie van monumenten
en derhalve niet aanhaakt bij de eigenaar maar bij het object. Daarom is geen
sprake van het uitsluiten van natuurlijke personen: de regeling staat in beginsel
juist ook open voor natuurlijke personen. Uit de beleidsevaluatie fiscale
regelingen monumentenpanden is gebleken dat de faciliteit niet als effectief
te karakteriseren valt waar het de instandhouding en renovatie van monumenten
betreft. Er is geen aantoonbare relatie tussen enerzijds de overdrachtswaarde
en anderzijds de monumentale waarde en het bedrag dat aan onderhoud wordt
besteed. Een subsidieregeling daarentegen zal de monumentenzorg op veel effectievere
wijze kunnen stimuleren. Een beperking van de faciliteit door aan de vrijstelling
een renovatieplicht en tijdelijk doorverkoopverbod te koppelen zou de fiscaliteit
op een oneigenlijke wijze koppelen aan een niet fiscale doelstelling. Op grond
van deze bevindingen heeft het kabinet derhalve besloten de vrijstelling in
de overdrachtsbelasting voor monumentenpanden af te schaffen en in plaats
daarvan ter compensatie een extra budget aan de begroting van OCW toe te voegen
dat ten behoeve van de monumentenzorg kan worden ingezet.
 Herijking boetebeleid
 De heer Omtzigt gaat in op de Notitie boete- en strafrecht. In die notitie
is opgemerkt dat op termijn zelfs het kwaliteitsvereiste in het fiscale boeterecht
zou kunnen komen te vervallen. De heer Omtzigt vraagt op welke wijze een voornemen
daartoe kenbaar wordt gemaakt. Het laten vervallen van het kwaliteitsvereiste
vergt een wetswijziging. De fiscale boetebepalingen zouden bijvoorbeeld op
overeenkomstige wijze als de fiscale strafbepalingen kunnen worden vormgegeven.
Het kabinet heeft daartoe op dit moment echter nog geen enkel voornemen.
 
 De heer Omtzigt heeft een aantal vragen over de voorgestelde verhoging
van de verzuimboete wegens aangifteverzuimen bij aanslagbelastingen. Rondom
deze verhoging lijken een aantal misverstanden te bestaan.
 In de eerste plaats betreft de verhoging aangifteverzuimen. Het gaat dus
om het niet, dan wel niet tijdig nakomen van de verplichting om aangifte te
doen. Dit is iets anders dan het niet, niet volledig of niet tijdig nakomen
van de verplichting om de verschuldigde belasting te betalen. Wegens dergelijke
betaalverzuimen bestaat al een verzuimboete bij aangiftebelastingen (aangiftebelastingen
zijn bijvoorbeeld loonbelasting en omzetbelasting), maar nog niet bij aanslagbelastingen.
Naast de verhoging van de verzuimboete bij aangifteverzuimen wordt voorgesteld
om ook een verzuimboete in te voeren wegens betaalverzuimen bij aanslagbelastingen
(aanslagbelastingen zijn bijvoorbeeld de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting).
Deze nieuwe verzuimboete bij betaalverzuimen wordt handmatig opgelegd, waarbij de Belastingdienst zich vooral zal richten op
de door de heer Omtzigt zo genoemde «notoire wanbetalers». In
de tweede plaats merkt het kabinet op dat een belastingplichtige pas de verplichting
heeft om aangifte te doen nadat hij daartoe is uitgenodigd. Een verzuimboete
wegens een aangifteverzuim bij aanslagbelastingen kan niet eerder aan de orde
komen dan nadat de belastingplichtige aan deze verplichting is herinnerd en
vervolgens is aangemaand. De suggestie dat een belastingplichtige door de
verzuimboete kan worden overvallen omdat hij niet weet dat hij aangifte had
moeten doen, is dus onjuist. Gelet op het systeem van uitnodiging –
herinnering – aanmaning, kan de belastingplichtige die toch beboet wordt
wegens een aangifteverzuim niet onwetend zijn over het bestaan van de aangifteverplichting.
Het gaat bij de beboeting dus niet om gevallen van onhandigheid of vergeetachtigheid. 
 
 De heer Omtzigt vraagt zich af of een verzuimboete van € 984
wel proportioneel is bij «kleine» inkomens. In dat kader wijst
de heer Omtzigt er ook op dat de verzuimboete begin dit jaar al is verhoogd
van nihil naar € 227. Dit laatste is niet juist. Het wettelijke
maximum van de verzuimboete wegens aangifteverzuimen bij aanslagbelastingen
bedraagt sedert 1 januari 1998 ten hoogste € 1 134. Thans
heeft het kabinet het voorstel gedaan om dit wettelijke maximum te verhogen
tot – na indexatie – maximaal € 4 920. Met betrekking
tot de hoogte van een op te leggen verzuimboete in specifieke gevallen worden
nadere beleidsregels gegeven in het Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst.
Ook bij verzuimboeten is daarin een individueel getinte straftoemeting voorgeschreven.
De huidige opbrengst van de verzuimboete wegens aangifteverzuimen bij aanslagbelastingen
bedraagt € 5 miljoen. In verhouding tot de opbrengst van andere
verzuimboeten is deze opbrengst, ook met de extra opbrengst van eveneens € 5
miljoen als gevolg van de voorgestelde verhoging, wellicht beperkt. De opbrengst
is echter niet maatgevend voor de effectiviteit van een verzuimboete; de meest
effectieve boete kan een opbrengst van nihil hebben.
 
 De heer Omtzigt vraagt verder nog of er niet een andere mogelijkheid is
om de aangifteverplichting bij aanslagbelastingen af te dwingen. Deze mogelijkheid
ziet het kabinet in het algemeen niet. Wel is er een groep belastingplichtigen
die bijna stelselmatig verzuimt aangifte te doen. Indien de dan ambtshalve
opgelegde aanslag te hoog is, komen zij in bezwaar en doen zij alsnog aangifte.
In deze gevallen kan door middel van het opleggen van steeds hogere voorlopige
aanslagen indirect worden bereikt dat alsnog aangifte wordt gedaan voordat
de inspecteur over moet gaan tot de definitieve (ambtshalve) aanslagregeling.
Dit is een arbeidsintensief proces dat tezamen met de verhoging van de boete
zal worden ingezet om het aantal ambtshalve te regelen posten terug te dringen.
Los van deze gevallen is de verzuimboete bij uitstek bedoeld om de bereidheid
van belastingplichtigen om hun fiscale verplichtingen na te komen, te onderhouden
en te versterken en daarom ook het aangewezen middel. Hiermee is mede een
antwoord gegeven op de vraag van de heer Remkes welk probleem met de voorgestelde
maatregel wordt opgelost.
 
 De heer Remkes vraagt specifiek naar de omvang van het «probleem».
Het gaat bij aangifteverzuimen in absolute zin, en bij de vennootschapsbelasting
ook in relatieve zin, om grote aantallen belastingplichtigen die de aangifteverplichting
niet nakomen. Over het belastingjaar 2006 heeft de Belastingdienst inmiddels
10,5 miljoen aanslagen inkomstenbelasting opgelegd. Bij 142 000 (1,3%)
belastingplichtigen is daarbij een verzuimboete opgelegd wegens een aangifteverzuim.
Bij de vennootschapsbelasting zijn 470 000 aanslagen in 2006 opgelegd.
Daarbij zijn 55 000 (11,8%) verzuimboeten opgelegd. Mede naar
aanleiding van de vraag van de heer Omtzigt spreekt het kabinet de verwachting
uit met de verviervoudiging van de verzuimboete wegens aangifteverzuimen van
aanslagbelastingen (IB, Vpb) deze aantallen terug te dringen.
 
 De heer Bashir vraagt of de voorgestelde verzuimboete wegens betaalverzuimen
bij aanslagbelastingen voor grote bedrijven wel voldoende hoog is. Ook de
heer Tang vraagt daarnaar. Uit de beschikbare cijfers over 2008 blijken zowel
particulieren als bedrijven het onvoldoende nauw te nemen met de betaalverplichting.
Dit is ook de reden van het voorstel om een verzuimboete in te voeren. Uit
de cijfers kan voorts worden afgeleid dat vennootschapsbelastingplichtigen
nog iets nalatiger zijn met betalen dan inkomstenbelastingplichtigen. In 2008 –
het jaar waaruit de cijfers stammen – bestond echter nog geen boete
op betaalverzuimen. Het kabinet verwacht dat het invoeren van een dergelijke
boete een positief effect heeft op de betalingsbereidheid. De omvang van dit
effect moet volgens het kabinet eerst worden afgewacht vóórdat
tot een eventuele verhoging wordt besloten.
 
 De heer Bashir vraagt verder waarom de verzuimboeten niet worden aangepast
aan de inflatie sinds 1 januari 1998. Zoals is aangegeven is destijds
van indexatie afgezien omdat dit niet gebruikelijk was. Het kabinet vindt
het niet gepast om het op dit punt inmiddels gewijzigde inzicht met terugwerkende
kracht volledig voor rekening van belastingplichtigen te brengen. Het kabinet
wijst erop dat het aanpassen van de verzuimboeten aan de inflatie per 1 januari
1998 tot een aanzienlijke verhoging zou leiden. Bijvoorbeeld, de verzuimboete
wegens betaalverzuimen bij aangiftebelastingen zou dan worden verhoogd van € 4 537
naar € 5 717. Dit bedrag zou dan ook gelden voor aangifte-
en betaalverzuimen bij aanslagbelastingen.
 
 De heer Bashir vraagt om een overzicht van de feiten die voortaan fiscaal
beboetbaar zijn in plaats van strafbaar, en van de feiten die strafbaar blijven.
In de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR) staan zowel de fiscaal strafbare
als de fiscaal beboetbare feiten. De verplichtingen waarvan de niet-nakoming
wordt overgebracht naar het boeterecht staan opgesomd in het huidige artikel
68, eerste lid, AWR en in het voorgestelde artikel 67ca van die wet. Enigszins
geparafraseerd gaat het om het niet voldoen aan de verplichtingen:
 – om te verzoeken om een uitnodiging tot het doen van aangifte;
 – van een minderjarige, een onder curatele gestelde, degene die
in staat van faillissement is verklaard of ten aanzien van wie de schuldsaneringsregeling
natuurlijke personen van toepassing is, door de wettelijk vertegenwoordiger,
de curator en bewindsvoerder;
 – van de erflater, door de erfgenamen, de executeur, de door de
rechter aangewezen vereffenaar van de nalatenschap of de bewindvoerder over
de nalatenschap;
 – om het BSN-nummer te verstrekken aan de administratieplichtige;
 – om toe te laten dat kopieën worden gemaakt van de desgevraagd
aan de inspecteur ter inzage verstrekte gegevens;
 – om toegang te verlenen tot een gebouw of grond aan de inspecteur
en deskundigen;
 – om een nota uit te reiken waaruit de inhouding van kansspelbelasting
blijkt;
 – die rusten op de inhoudingsplichtige en de werknemer/artiest of
beroepssporter/buitenlands gezelschap (zoals het verlangen/verstrekken opgaaf
van gegevens, doorgeven van die gegevens aan andere inhoudingsplichtigen,
verstrekken van opgaaf van het genoten loon en de ingehouden belasting, en
het vaststellen van de identiteit);
 – om een dividendnota uit te reiken; en
 – om een factuur uit te reiken.
 
 De feiten, waarvoor strafvervolging mogelijk blijft, staan in de huidige
artikelen 68, tweede lid, en 69, eerste en tweede lid AWR. Uitgaande van het
bestaan van de verplichting, worden als overtreding aangemerkt:
 a. het niet, onjuist of onvolledig verstrekken van inlichtingen, gegevens
of aanwijzingen;
 b. het niet voor raadpleging beschikbaar stellen van boeken, bescheiden,
andere gegevensdragers of de inhoud daarvan;
 c. het voor raadpleging beschikbaar stellen van boeken, bescheiden, andere
gegevensdragers of de inhoud daarvan in valse of vervalste vorm;
 d. het niet voeren van een administratie overeenkomstig de daaraan bij
of krachtens de belastingwet gestelde eisen;
 e. het niet bewaren van boeken, bescheiden of andere gegevensdragers; 
 f. het niet verlenen van medewerking als bedoeld in artikel 52, zesde
lid, AWR;
 g. het verstrekken van een onjuiste of onvolledige factuur of nota;
 
 Als misdrijf wordt aangemerkt:
 a. het opzettelijk niet doen van een bij de belastingwet voorziene aangifte;
 b. het opzettelijk niet binnen de daarvoor gestelde termijn doen van een
bij de belastingwet voorziene aangifte;
 c. het opzettelijk onjuist of onvolledig doen van een bij de belastingwet
voorziene aangifte;
 d. het opzettelijk begaan van een van de overtredingen die hiervóór
onder a tot en met g zijn opgesomd.
 
 De heer Bashir geeft aan gevraagd te hebben naar de meldingsplicht van
adviseurs. Deze vraag is beantwoord in de eerder genoemde Notitie fiscaal
boete- en strafrecht, waarnaar het kabinet op deze plaats verwijst. Ook vraagt
de heer Bashir naar de mogelijkheden die zouden bestaan om banken in overheidshanden
te dwingen gegevens te verstrekken over hun rekeninghouders. De AWR maakt
bij de bepalingen die zien op de verplichting tot het verstrekken van inlichtingen
geen onderscheid tussen overheidsdeelnemingen en niet-overheidsdeelnemingen.
De omstandigheid dat ABN AMRO en Fortis een overheidsdeelneming zijn, maakt
dus in dit opzicht geen verschil. Ook acht het kabinet het, vanuit een optiek
van concurrentieverstoring, ongewenst dat deze banken in dit opzicht anders
zouden worden behandeld dan andere banken. Dit neemt niet weg dat het beleid
onverminderd gericht blijft op het achterhalen van zoveel mogelijk onbekende
bankrekeningen. De Belastingdienst is dan ook opgedragen om elke eventueel
bestaande terughoudendheid in de toepassing van de informatieverplichtingen
ten opzichte van banken achterwege te laten en de bestaande bevoegdheden optimaal
te benutten.
 Overige BTW-maatregelen
 Verlagen BTW-tarief tuktuks, motor- en fietstaxi’s
 Mevrouw Sap merkt op dat de tuktuk en de motortaxi niet altijd even schoon
of zuinig zijn. In dit kader vraagt mevrouw Sap of het verlagen van het BTW-tarief
op het vervoer van personen per tuktuk of motortaxi wel een gelukkige maatregel
is. In antwoord op deze vraag merk ik op dat niet het emissieniveau van de
tuktuk of de motortaxi van belang is voor het onder het verlaagde BTW-tarief
brengen van deze vervoermiddelen, maar de gelijke behandeling van de prestatie.
Een belasting als de BTW dient immers het economisch gelijke op eenzelfde
wijze te behandelen. Dat is hier ook de achtergrond.
 
 Aanpassen reikwijdte integratieheffing Vrijwel alle leden hebben vragen
gesteld over de integratieheffing en de intrekking van mededeling 26. Ik hecht
eraan te benadrukken dat deze mededeling bijna net zo oud is als de Wet op
de omzetbelasting 1968. Deze is toen juist ingevoerd om de nadelige gevolgen
van deze wet voor de betreffende sectoren te matigen. De intrekking van mededeling
26 is niet, zoals de heren Bashir en Van Dijck veronderstellen, ingegeven
vanuit de gedachte dat dit met het oog op extra BTW inkomsten wel goed zou
uitkomen. Dit moge ook duidelijk blijken uit het feit dat alvorens hiertoe
is besloten eerst in overleg met de sectoren en de Commissie getracht is een
wettelijke en budgetneutrale oplossing te bereiken voor de in mededeling 26
bedoelde sectoren. Dat aan de intrekking niet valt te ontkomen wordt door
niemand betwist. Ik verwijs hierbij bijvoorbeeld naar het artikel van prof.
Van der Paardt. De Nederlandse overheid mag
geen ondernemers of sectoren uitsluiten van de door Nederland
ingevoerde integratieheffing als zich daar een verstoring kan voordoen. De
integratieheffing voorkomt de verstoring door een fiscaal ongelijke behandeling
van uiteindelijk een zelfde soort goed die ontstaat tussen enerzijds een ondernemer
die een goed zelf (laat) vervaardigen en anderzijds een ondernemer die een
goed kant en klaar aankoopt. Dit kan zich voordoen in alle sectoren. Aan dit
doel van de integratieheffing moeten ook alle aangedragen suggesties, om via
een wettelijke aanpassing een alternatief voor de intrekking van mededeling
26 te bereiken, worden getoetst. Dit is ook wat de Commissie heeft gedaan
met ons voorstel om de in mededeling 26 genoemde sectoren wettelijk uit te
sluiten van de algehele integratieheffing. Door deze uitsluiting zouden –
net zo goed als via mededeling 26 – niet alleen bepaalde sectoren bevoordeeld
worden ten opzichte van andere sectoren. Ook binnen die sectoren kan zich
net zo goed een verstoring voordoen tussen een woningcorporatie of ziekenhuis
met eigen grond en één zonder of met minder eigen grond. Voor
deze uitsluiting is geen rechtvaardiging te geven.
 De suggestie van de heer Omtzigt om de integratieheffing uit te sluiten
voor de niet-winstbeogende activiteiten of ondernemers is een variant op dit
thema die tegen dezelfde horde aanloopt. Dit onderscheid doet veronderstellen
dat concurrentieverstoring tussen niet winstbeogende ondernemers zich niet
kan voordoen. Deze visie lijkt niet juist. Immers, ook bij niet-winstbeogende
ondernemers kan zich deze verstoring voordoen tussen de niet-winstbeogende
woningcorporatie of ziekenhuis met eigen grond en die zonder of met minder
eigen grond. Ook hier zou dan zonder de integratieheffing de eerste groep
goedkoper op dezelfde markt kunnen opereren dan de andere groep ondernemers.
Beide varianten hebben daarnaast nog het gevaar van staatssteun in zich, omdat
hiermee bepaalde sectoren bevoordeeld worden. Dit argument, dat ook door de
Commissie is aangehaald, geldt evenzeer voor de suggestie van de heer Van
Dijck om de sectoren te compenseren voor de intrekking van Mededeling 26.
 
 Mevrouw Sap, ondersteund door de heer Bashir, verwijst naar de andere
insteek die de Commissie in haar brief weergeeft om een integratieheffing
slechts in te voeren voor specifiek bepaalde sectoren, waar in eigen beheer
vervaardigde goederen een verstoring veroorzaakt, terwijl dat in de andere,
niet aangewezen sectoren niet het geval is. Ook dit is als alternatief bezien,
maar wordt niet als een reële oplossing voor de in mededeling 26 genoemde
sectoren beschouwd. Dit laat zich als volgt toelichten. Deze insteek van een
specifieke integratieheffing vooronderstelt dat er in Nederland sectoren zijn
waarbij het voor de onderlinge concurrentiepositie niet uitmaakt dat de ene
ondernemer een lagere belastingdruk op zijn bedrijfsmiddel ervaart dan zijn
concurrent. Een dergelijke sector is mij niet bekend. Elk mogelijk onderscheidend
criterium zal daarom discutabel zijn. Als er in theorie al sectoren te benoemen
zouden zijn, dan biedt deze insteek voor de sectoren in mededeling 26 juist
geen soelaas. Van die sectoren kan immers niet worden gezegd dat zij voldoen
aan de voorwaarde dat het voor de onderlinge concurrentiepositie niet uitmaakt
dat de ene ondernemer een lagere belastingdruk op zijn bedrijfsmiddel ervaart
dan zijn concurrent.
 
 Andere wettelijke oplossingen die wel mogelijk zijn binnen de Europese
regelgeving – de heer Remkes vraagt daar naar – zijn de in de
literatuur en ook door de heren Tang en Van Dijck genoemde volledige, dan
wel nagenoeg volledige intrekking van de integratieheffing. Deze heffing berust
immers op een zogenaamde «kan»-bepaling in de Europese BTW-richtlijn.
Nederland is dus niet verplicht om de integratieheffing toe te passen. Overigens
leidt het intrekken van de integratieheffing wel tot concurrentieverstoringen.
De heer Tang verwijst ook naar een mij onbekende visie van belastingadvieskantoor
Deloitte. Gezien de vraagstelling lijkt dit te zien op het belasten
van alleen de ingebrachte arbeid en niet de winstopslag, verzekeringskosten
en de door de ondernemer ingebrachte eigen grond in de maatstaf van de integratieheffing.
Ook de heer Tang geeft te kennen ongelukkig te zijn met de heffing van 19%
BTW over de grond. Dit alternatief komt eigenlijk praktisch neer op de intrekking
van de integratieheffing, omdat met name de grondcomponent het voornaamste
kostendrukkende element is bij het zelf (laten) vervaardigen van een onroerende
zaak. In het eerder aangehaalde artikel komt professor Van der Paardt tot
de schatting dat 80% van de totale integratieheffing toerekenbaar is
aan de grondcomponent. Beide oplossingen hebben tot gevolg dat naast de structurele
derving van BTW als gevolg van de intrekking van de integratieheffing ook
het effect van de verstoring in volle omvang herleeft.
 
 Wat betreft de overgangsregeling kan ik op verzoek van de heren Omtzigt
en Van Dijck in navolging van de beantwoording van een soortgelijke vraag
in de nota naar aanleiding van het verslag van de leden van de fractie van
de PvdA melden dat het overleg met de sectoren in volle gang is en bij de
vormgeving van de overgangsregeling zo veel als mogelijk rekening wordt gehouden
met normale bouwperioden en onomkeerbare duidelijke verplichtingen die partijen
zijn aangegaan in het licht van mededeling 26. Hierdoor zullen nu reeds opgestarte
bouwactiviteiten niet door de intrekking van mededeling 26 behoeven te worden
beïnvloed.
 
 Ik wil besluiten met de opmerking dat de integratieheffing niet in alle
gevallen negatief uitpakt voor deze sectoren en het overige (deels) van BTW
vrijgestelde bedrijfsleven. Het feit dat een deel van de in mededeling 26
genoemde sectoren er voor kiest om geen gebruik te maken van de mogelijkheid
om de integratieheffing achterwege te laten wordt ingegeven door het financieringsvoordeel
dat men daarmee behaalt. Dit wordt bereikt doordat voorafgaand aan de integratieheffing
deze sectoren – anders dan normaal – aftrek van voorbelasting
genieten op alle kosten die samenhangen met de vervaardiging van het nieuwe
onroerend goed. Dit verklaart ook het positieve budgettaire effect voor de
sectoren in de eerste jaren na de intrekking van mededeling 26. Gedurende
de bouw heeft men aftrek van voorbelasting en pas bij ingebruikname van het
pand voor deels of geheel vrijgestelde activiteiten volgt de integratieheffing.
In de komende (crisis)jaren treedt voor de desbetreffende sectoren dus eerst
een financieringsvoordeel op en pas daarna (vanaf 2015) een lastenverzwaring.
 Overige maatregelen
 Uitbreiding banksparen
 De heer Omtzigt vraagt naar aanleiding van het antwoord op zijn eerdere
vraag over het eventueel opnemen van een begunstigingsclausule bij bankspaarproducten
waarom ik van mening ben dat een verzekeringsproduct wordt gekenmerkt door
het kunnen benoemen van een begunstiging. De heer Omtzigt vraagt of het niet
gaat om het element van onzekerheid of een voor- of nadeel voor de verzekeraar
of begunstigde aanwezig is. Zoals de heer Omtzigt aangeeft is het element
van onzekerheid of een voor- of nadeel voor de verzekeraar of begunstigde
aanwezig is, inderdaad kenmerkend voor een verzekeringsproduct. Ingeval er
(als gevolg van een begunstigingsclausule) een reële kans aanwezig is
dat het tegoed ten goede komt aan de verzekeraar, is in beginsel aan die voorwaarde
voldaan. Er is in dat geval dus sprake van een verzekeringsproduct en niet
van een spaarproduct.
 
 De heren Tang en Remkes vragen om een nadere toelichting op de keuze om
niet een bankspaarvariant te introduceren van de lijfrenteverzekering voor een invalide kind of kleinkind. Zoals in de nota naar aanleiding
van het verslag is aangegeven, leent niet ieder verzekeringsproduct zich ertoe
om tot een bankspaarproduct te worden omgevormd. Dit geldt met name voor producten
waar verzekeringstechnische aspecten een wezenlijk onderdeel van uitmaken,
zoals producten waarbij de hoogte, duur en aanvang zeer onzeker zijn. Om die
reden leent de lijfrente voor het invalide (klein)kind zich naar mijn oordeel
niet goed voor een bankspaarvariant. Bankspaarvarianten zijn wel geschikt
voor producten waar juist het spaarelement een belangrijke rol speelt, zoals
bijvoorbeeld het geval is bij kapitaalverzekeringen eigen woning. Ook bij
de oudedagslijfrente speelt het spaarelement een belangrijke rol. Bij een
lijfrenteverzekering voor een invalide kind of kleinkind is juist het verzekeringselement
cruciaal. Het benodigde kapitaal wordt volledig bepaald door de mate waarin
het kind al dan niet in staat zal zijn om zelf in zijn levensonderhoud te
voorzien en het aantal jaren waarin dit het geval zal zijn. Dat betekent dat
er bij een bankspaarvariant vrijwel altijd óf te weinig gespaard zal
zijn óf juist teveel. Beide situaties zijn onwenselijk: in het eerste
geval gaat het ten koste van het invalide kind of kleinkind en in het tweede
geval – meer dan nodig – ten koste van de schatkist. Bovendien
zou het product – mede vanwege de genoemde onzekere factoren –
ruimte bieden voor oneigenlijk gebruik. Daarbij is met name van belang dat
bij overlijden van de gerechtigde tot de uitkeringen het bankspaartegoed –
weliswaar na afrekening van de daarover verschuldigde belasting – over
gaat op de erfgenamen, terwijl bij de lijfrenteverzekering het restant in
beginsel toekomt aan de verzekeraar als compensatie voor het langlevenrisico.
Hierdoor is de drempel om gebruik te maken van de bankspaarvariant heel laag
omdat het tegoed altijd binnen de eigen kring blijft. Bij een bankspaarvariant
van de invaliditeitslijfrenteverzekering speelt deze lagere drempel, door
de (nagenoeg) onbeperktheid van de stortingen, in grotere mate een rol dan
bij het lijfrentebanksparen voor de oudedag.
Bij lijfrentebanksparen voor de oudedag is de premie gemaximeerd op 17%
van de grondslag, met anti-cumulatie. Verder is hierbij van belang dat er
geen duidelijke afbakening is van het begrip invalide kind. Wajong-ers, maar
bijvoorbeeld ook WAO/WIA-ers, alsmede kinderen bij wie een reële kans
aanwezig is dat ze in de toekomst onder die regeling zullen gaan vallen, vallen
in beginsel in ieder geval binnen dit begrip. Op basis van de hiervoor genoemde
aspecten ben ik tot de conclusie gekomen dat de invoering van een bankspaarvariant
voor de lijfrenteverzekering ten behoeve van een invalide (klein)kind niet
wenselijk is.
 
 De heer Bashir vraagt of met banksparen voor de uitvaart beoogd wordt
meer concurrentie te creëren zodat de verzekeraars met goedkopere producten
komen. Tevens vragen de leden naar de mogelijkheid om een maximum aan de kosten
voor overstappen te stellen en een eind te maken aan de mogelijkheid voor
verzekeraars om snel eenzijdig de voorwaarden te wijzigen. Met de extra keuzemogelijkheid
door de introductie van een bankspaarvariant van de uitvaartverzekeringen
is inderdaad mede beoogd om meer concurrentie tot stand te brengen. De vergroting
van de markt voor aanbieders zal naar verwachting leiden tot meer concurrentie
bij financiële instellingen en vervolgens een bijdrage leveren aan een
grotere transparantie in de kostenstructuren van financiële producten.
Wetgeving met betrekking tot een maximum aan kosten voor overstappen en het
wijzigen van voorwaarden valt in principe buiten het bereik van de fiscale
wetgeving. Het introduceren van bankspaarvariant van verzekeringsproducten
zie ik in ieder geval als een belangrijke bijdrage aan een grotere transparantie
van dergelijke financiële producten.
 Successierechtschulden in box 3
 De heren Remkes en Van Dijck brachten naar voren dat alle belastingvorderingen en -schulden in box 3 in aanmerking zouden moeten worden
genomen. Zoals al is aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag,
acht het kabinet een generieke maatregel voor alle belastingschulden en -vorderingen
niet wenselijk. Het in aanmerking nemen van inkomstenbelastingschulden envorderingen
leidt tot complexe regelgeving en complexiteit in de uitvoering. Er zou een
vaststellingsproblematiek ontstaan omdat de belastingschuld in box 3 bepalend
is voor de verschuldigde inkomstenbelasting en de verschuldigde inkomstenbelasting
bepalend is voor de belastingschuld in box 3. Ook bij een voorlopige teruggaaf
(VT) ontstaan er problemen. Aan een VT ligt niet in alle gevallen een reeds
bestaande materiële belastingvordering ten grondslag. Voor de belastingplichtige
die geen automatische VT ontvangt en voor de belastingplichtige die ervoor
kiest geen VT te ontvangen, zou er vanwege het op een later moment claimen
van de belastingteruggave op de peildatum geen vordering in aanmerking worden
genomen in box 3. Het in aanmerking nemen van alle belastingschulden en vorderingen
leidt, in antwoord op de vraag van de heer Van Dijck, tot een budgettaire
derving van € 19 miljoen. Van deze derving kan € 14 miljoen
worden toegerekend aan het in aanmerking nemen van successierechtschulden
en -vorderingen waarvoor een maatregel in het Belastingplan 2010 is opgenomen.
 
 De heer Cramer is van oordeel dat ook inkomstenbelastingschulden waarvoor
in het kader van de bedrijfsopvolging een meerjarige renteloze betalingsregeling
geldt in mindering moeten komen op de rendementsgrondslag in box 3. Hij meent
dat in de huidige regeling helemaal geen voordeel zit. Ik verschil hier van
mening met de heer Cramer. Een renteloze uitstelfaciliteit biedt, naast een
liquiditeitsvoordeel, door de renteloosheid ook altijd een financieel voordeel,
los van de vraag of de schuld in box 3 in aanmerking wordt genomen. Ik kan
hier nog aan toevoegen dat de uitstelregelingen waar het hier om gaat, bedoeld
zijn om liquiditeitsproblemen te voorkomen. Voor zover geen liquiditeiten
aanwezig zijn in box 3 wordt, anders dan de heer Cramer stelt, het bedrag
uiteraard ook niet belast in box 3. Zijn de liquiditeiten wél aanwezig,
dan zou het in aftrek toelaten van de belastingschuld tot een dubbel voordeel
leiden. In dat geval zouden de inkomsten uit de box 3 bezittingen immers niet
belast worden terwijl over de schuld geen rente verschuldigd is. In al deze
gevallen is er dus geen aanleiding om de belastingschuld waarvoor renteloos
uitstel is verleend in box 3 in aftrek toe te laten.
 Heffingsrente successieschulden
 De heer Remkes heeft gevraagd naar de gevolgen van het arrest van de Hoge
Raad van 25 september jl. over het rekenen van heffingsrente als de aanslag
langer dan drie maanden uitblijft. De Belastingdienst voert het beleid om
binnen drie maanden na het indienen van de aangifte inkomstenbelasting (en
vennootschapsbelasting) een voorlopige aanslag vast te stellen die gebaseerd
is op de aangifte. Lukt dat niet dan blijft op grond van het arrest van de
Hoge Raad de periode waarover heffingsrente in rekening kan worden gebracht
voortaan beperkt tot de periode die eindigt drie maanden na datum indienen
aangifte. Het arrest geldt niet voor eventuele correcties door de inspecteur.
In een dergelijk geval kan wel over de volle periode heffingsrente in rekening
worden gebracht. De Belastingdienst is momenteel bezig de automatiseringssystemen
aan te passen om uitvoering te kunnen geven aan het arrest. Betrokkenen hoeven
geen bezwaar te maken tegen de volgens het arrest teveel in rekening gebrachte
heffingsrente. De Belastingdienst gaat dit centraal herstellen. Het arrest
geldt vanaf 25 september 2009 voor de heffingsrente in alle belastingaanslagen
vanaf 25 september 2009 en voor die belastingaanslagen waartegen
op 25 september 2009 nog bezwaar en/of beroep mogelijk was.
Op eerdere reeds onherroepelijk vaststaande belastingaanslagen zal niet worden
teruggekomen.
 Herijkingsmaatregel BTW-vrijstelling alternatieve medische
diensten
 De heer Omtzigt vraagt naar de uitvoerbaarheid, met het oog op operationaliteit,
van de herijkingsmaatregel BTW-vrijstelling alternatieve medische diensten.
In een brief van 29 oktober jl. is Uw Kamer geïnformeerd over de
mogelijkheden voor de herijkingsmaatregel BTW-vrijstelling alternatieve medische
diensten teneinde ruimte te creëren voor een btw-vrijstelling voor CAM-artsen
en andere aanbieders van dezelfde complementaire cq. alternatieve behandelingen.
Onder het aanvullende kader vallen gezondheidskundige zorgverleners die aan
de hand van objectiveerbare criteria voldoen aan door de overheid bepaald
voldoende kwaliteitsniveau. Deze criteria hebben betrekking op opleidings-
en beroepskwalificaties en zullen in een ministeriële regeling van de
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verankerd worden. Wat betreft
de operationaliteit van de regeling zie ik geen problemen. Het betreft een
kaderregeling waarbij beroepsbeoefenaren indien zij voldoen aan de gestelde
criteria onder de vrijstelling zullen vallen.
 
 De heer Cramer vraagt in het kader van de regeling voor de BTW-vrijstelling
voor (para)medische beroepen of de GZ psychologen ook onder de vrijstelling
zullen vallen. Daarnaast vraagt hij zich af of het teneinde in aanmerking
te komen voor een BTW-vrijstelling noodzakelijk is dat de opleiding in Nederland
is genoten, of dat een buitenlandse opleiding eveneens tot de mogelijkheden
behoort. Om te beginnen met de GZ-psycholoog: deze is onder de Wet BIG geregeld
en valt zodoende onder de vrijstelling. Wat betreft de opleidingseisen geldt
dat een beroepsbeoefenaar met een buitenlandse opleiding eveneens voor de
vrijstelling in aanmerking kan komen. Voor een buitenlandse opleiding zal
een verklaring van de Nuffic over de gelijkwaardigheid van de buitenlandse
opleiding aan ten minste een relevante geaccrediteerde HBO-bachelor opleiding
vereist zijn.
 
 Enkele leden hebben vragen gesteld over de dekking van de regeling voor
de BTW-vrijstelling voor (para)medische beroepen. De heer Tang vraagt zich
af waar de dekking van het vorige amendement is gebleven en de heer Omtzigt
merkt op dat de rekening voor de BTW-vrijstelling voor medische diensten dubbel
betaald wordt. Er is helemaal geen sprake van een dubbele dekking van de BTW
vrijstelling van medische diensten. Dat laat zich toelichten aan de hand van
onderstaande schets van de gebeurtenissen. In Belastingplan 2008 was een maatregel
herijking BTW-vrijstelling (para)medische diensten opgenomen die een budgettaire
opbrengst van circa € 40 miljoen had. Deze budgettaire opbrengst
is, zoals te doen gebruikelijk, in dat belastingplan ingezet om andere voorstellen
met een budgettaire derving te dekken. Bij amendement Vendrik c.s. is de maatregel
uit het Belastingplan 2008 gehaald. Ter dekking
van de daarmee verbonden budgettaire derving is de wijnaccijns verhoogd.
 
 In het Belastingplan 2009 is vervolgens een nieuw voorstel tot herijking
van de BTW-vrijstelling voor medische diensten opgenomen. Ook deze keer had
deze maatregel een structurele budgettaire opbrengst van € 41 miljoen.
Door de maatregel met twee keer zes maanden uit te stellen is een eenmalige
budgettaire derving van € 41 miljoen over 2009 ontstaan. Deze eenmalige
derving heb ik gedekt. De maatregel heeft dus geleid tot een structurele budgettaire
opbrengst van € 41 miljoen vanaf 1 januari 2010. Ook deze
opbrengst is zoals te doen gebruikelijk in het Belastingplan 2009 verwerkt
ter dekking van andere maatregelen met een budgettaire derving. 
 
 Nu wordt opnieuw invulling gegeven aan de BTW-vrijstelling voor medische
diensten. Daarbij moet in het achterhoofd gehouden worden dat indien deze
maatregel niet genomen zou worden, geen BTW-vrijstelling voor genoemde groepen
zou bestaan. De nu voorgestelde maatregel leidt dan ook opnieuw tot budgettaire
derving. De voorgestelde uitbreiding van de BTW-vrijstelling voor niet-BIG
alternatieve geneeskundigen (€ 30 miljoen) en beperken van de vrijstelling
voor psychologen (– 6 miljoen) leidt samen met de bovengenoemde € 41
miljoen tot een structurele derving van € 65 miljoen. De € 65
miljoen wordt vanaf 2010 gedekt door een verhoging van de accijns op
sigaretten.
 
 De heren Remkes en Cramer en mevrouw Sap vragen voorts om nader in te
gaan op de gekozen dekking. De heer Cramer en mevrouw Sap vragen waarom niet
tevens een accijnsverhoging voor shag is overwogen. In dit verband wijzen
zij op de onevenwichtige behandeling wat betreft de accijnsdruk tussen sigaretten
en shag. De dekking voor de genoemde BTW-maatregel is inderdaad gezocht in
een verhoging van de accijns op uitsluitend sigaretten. De verhouding in accijnsdruk
voor sigaretten en shag is al langer onderwerp van discussie. De achterliggende
gedachte van het verschil in accijnsheffing op deze tabaksproducten is dat
rooktabak en sigaretten niet zonder meer met elkaar te vergelijken zijn. Sigaretten
zijn een eindproducten en rooktabak is een halffabricaat. Het aandeel shag
is in de totale sigaretten en shagmarkt neemt de afgelopen jaren geleidelijk
af. Verder zijn er aanwijzingen dat de verkoop van shag sterker is beïnvloed
door de accijnsverhoging per 1 juli 2008 dan de verkoop van sigaretten,
hetgeen noopt tot voorzichtigheid. Bij voorstellen tot verhoging van de tabaksaccijns
wordt altijd gekeken naar de prijzen van tabaksproducten in de ons omringende
landen. Wat betreft rooktabak kijken we dan in het bijzonder naar België.
Nederland kent momenteel een hogere accijns op rooktabak dan België.
Het reeds bestaande forse prijsverschil zou door een verhoging van de accijns
op rooktabak verder worden vergroot met een reëel risico op grenseffecten.
Overigens wordt opgemerkt dat ook de accijns op rooktabak met ingang van 1 maart
2010, zij het in beperkte mate, wordt verhoogd.
 
 De heer Omtzigt heeft voorts in verband met de accijnsverhoging gevraagd
om nader in te gaan op illegale handel in tabaksproducten. Het is juist dat
de hoogte van de accijns het risico op smokkel en namaak beïnvloedt.
Met de heer Omtzigt ben ik van mening dat het van groot belang is illegale
tabakshandel tegen te gaan. Illegale invoer heeft niet alleen een effect op
de accijnsinkomsten maar heeft door een groeiend aandeel van namaaksigaretten
ook een volksgezondheidaspect. De douane treedt al jaren op tegen illegale
invoer van sigaretten. Daarnaast is een accijnszegel met aanvullende echtheidskenmerken
ingevoerd om de drempel voor het namaken van sigaretten te verhogen.
 Overige fiscale maatregelen 2010
 Verbeteren fiscale positie directeur-grootaandeelhouder
 Het verheugt mij dat de heren Omtzigt en Remkes met instemming hebben
kennis genomen van de voorstellen tot vereenvoudiging of verbetering van de
fiscale positie van de directeur-grootaandeelhouder en dat ook de heer Tang
positief is over de voorgestelde doorschuifregeling bij schenking van ab-aandelen.
 
 De heer Omtzigt dankt mij voor de toezegging dat een regeling zal worden
getroffen voor de vraag of is voldaan aan de bestuurderseis in de situatie
dat in het kader van een bedrijfsopvolging een groep van vennootschappen (een
holdingmaatschappij met een werkmaatschappij waarin de onderneming
wordt gedreven) wordt geschonken. Hij vraagt wanneer deze regeling beschikbaar
is. Zoals is aangegeven in de nota naar aanleiding van het verslag zal voor
de bepaling of in een dergelijke situatie is voldaan aan de bestuurderseis –
krachtens de delegatiebepaling in het vierde lid van artikel 4.17c van de
Wet IB 2001 – een regeling worden getroffen in de Uitvoeringsregeling
inkomstenbelasting 2001. Het streven is de wijziging
van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001 spoedig na de plaatsing
van de wet in het Staatsblad te publiceren. Wat betreft de inhoud van de regeling
zullen de voorwaarden worden gesteld dat de verkrijger van de aandelen in
de holdingmaatschappij reeds gedurende de 36 maanden die onmiddellijk voorafgaan
aan het tijdstip van de vervreemding als bestuurder in dienstbetrekking is
van de maatschappij die de onderneming drijft of de medegerechtigdheid houdt,
dus (mede-) bestuurder is van de werkmaatschappij.
 
 De heren Omtzigt en Remkes vragen waarom het niet mogelijk is om de toepassing
van de doorschuifregeling bij schenking van ab-aandelen ook mogelijk te maken
indien de aandelen worden geschonken aan een werknemer, niet zijnde bestuurder.
Gelet op de achtergrond van de faciliteit is gezocht naar een criterium om
de gewenste betrokkenheid van de verkrijger bij de onderneming te waarborgen.
(Mede)bestuurderschap betekent dat de verkrijger al nauw bij het reilen en
zeilen van de onderneming is betrokken. Indien ook de werknemer zou kwalificeren
komt – om eenzelfde wijze van betrokkenheid te bewerkstelligen –
de vraag op in hoeverre (kwalitatieve) eisen moeten worden gesteld aan de
inhoud van het dienstverband. Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag
is opgemerkt, valt daarbij bijvoorbeeld te denken aan de eis dat de werknemer
drie jaar organisatorische verantwoordelijkheden moet hebben gehad. Een dergelijke
eis is echter niet eenvoudig te formuleren en te controleren door de Belastingdienst.
Bij een vennootschap kan – in tegenstelling tot de IB-winstsfeer waar
de functie van bestuurder niet bestaat – met het stellen van de voorwaarde
van bestuurder de gewenste betrokkenheid van de verkrijger bij de onderneming
worden gewaarborgd.
 
 In reactie op de vrees van de heer Remkes dat de bestuurderseis de doorschuifregeling
bij schenking van ab-aandelen tot een dode letter zal maken, bijvoorbeeld
in de situatie dat de ouder de rol van bestuurder nog niet aan de kinderen
denkt te kunnen toevertrouwen, merk ik het volgende op. De doorschuifregeling
strekt ertoe alleen reële bedrijfsoverdrachten te faciliteren. In geval
van een reële bedrijfsoverdracht ligt het voor de hand dat de bedrijfsopvolger
voldoende ervaring heeft om als (mede)bestuurder te acteren. Daarnaast wordt
door het (mede)bestuurderschap gedurende de driejaarstermijn kennisoverdracht
gestimuleerd en tevens bereikt dat de relatie tussen de overdrager en overnemer
voldoende duurzaam is. Dit zijn elementen die voor een adequate bedrijfsopvolging
zeer wezenlijk zijn. In de situatie die de heer Remkes noemt, ligt het niet
in de lijn van de verwachting dat de ouder de aandelen in het kader van een
bedrijfsopvolging aan zijn kinderen zal schenken. De ouder acht de kinderen
immers kennelijk nog geen geschikte opvolger. Het is dus niet de wettelijke
eis van het zijn van bestuurder die de schenking van de ab-aandelen in die
situatie tegenhoudt, maar het feit dat de kinderen volgens de ouder de rol
van bedrijfsopvolger nog niet kunnen vervullen. In bijzondere gevallen worden
overigens afwijkingen toegestaan van de termijn van drie jaar ingeval zich
omstandigheden voordoen die ten tijde van de toetreding van de (mede)bestuurder
niet konden worden voorzien. Zoals eerder aangegeven zullen deze zo veel mogelijk
gelijkluidend zijn aan de regeling in de IB-winstsfeer zoals opgenomen in
artikel 13a van de Uitvoeringsregeling inkomstenbelasting 2001. In deze bijzondere
gevallen – bijvoorbeeld de ouder wordt arbeidsongeschikt – kan
de termijn van drie jaar de toepassing van de doorschuifregeling dan ook niet
in de weg staan. Al met al past de bestuurderseis goed in de
achtergrond van de doorschuifregeling voor schenken van ab-aandelen en zal
deze voorwaarde de doorschuifregeling bij schenking van ab-aandelen geenszins
tot een dode letter maken. Voorts verwijs ik naar het commentaar van VNO/NCW
en MKB-Nederland op het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2010 d.d.
2 oktober 2009 waarin zij aangeven de voorstellen met betrekking tot
het verbeteren van de bedrijfsopvolging belangrijk te vinden en met deze voorstellen
in te stemmen.
 
 De heer Omtzigt vraagt waarom de terbeschikkingstellingsvrijstelling niet
tevens geldt voor de algemeen resultaatgenieter en de houder van een lucratief
belang. Tevens vraagt de heer Omtzigt wat de budgettaire derving is als de
algemeen resultaatgenieter en de houder van een lucratief belang ook recht
zouden krijgen op een soortgelijke vrijstelling. De achtergrond van de invoering
van de terbeschikkingstellingsvrijstelling is dat er een verschil in fiscale
behandeling is ontstaan tussen de terbeschikkingsteller die een bepaald vermogenbestanddeel
verwerft en de bv of IB-ondernemer die het vermogensbestanddeel verwerft.
Vanaf 1 januari 2007 zijn namelijk de tarieven van de vennootschapsbelasting
aanzienlijk verlaagd en is voor IB-ondernemers de MKB-winstvrijstelling ingevoerd.
Het effectieve tarief van de tbs-regeling is daarentegen niet aangepast. De
terbeschikkingstellingsvrijstelling kan zodoende bijdragen aan het evenwicht
tussen de dga en de IB-ondernemer. Het argument van evenwicht tussen de terbeschikkingsteller
die een vermogensbestanddeel verwerft en de bv of IB-ondernemer die het vermogensbestanddeel
verwerft, speelt niet in geval van de algemeen resultaatgenieter en de houder
van een lucratief belang. Verder gaat het in geval van lucratieve belangen
om specifieke beloningsbestanddelen die door de wetgever als excessief zijn
aangemerkt en waarop het progressieve tarief naar de bedoeling van de wetgever
onverkort van toepassing is. Ook wordt opgemerkt dat wanneer een algemeen
resultaatgenieter recht zou krijgen op een vrijstelling soortgelijk aan de
terbeschikkingstellingsvrijstelling er spanning kan ontstaan tussen algemeen
resultaatgenieters en werknemers. Indien een algemeen resultaatgenieter een
beroep zou kunnen doen op een vrijstelling soortgelijk aan de terbeschikkingstellingsvrijstelling,
zou dit leiden tot een budgettaire derving van circa € 90 miljoen.
Hierbij wordt opgemerkt dat in deze raming nog niet de lucratieve belangen
zijn meegenomen.
 
 De heer Remkes vraagt of het kabinet kan aangeven waarom er niet voor
is gekozen om alle doorschuiffaciliteiten die een IB-ondernemer mag benutten
open te stellen voor de door de dga aan zijn bv ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is opgemerkt zijn de doorschuifregelingen
voor ondernemingsvermogen gericht op de (onbelemmerde) voortgang/voortzetting
van de economische bedrijvigheid. Een afrekening van de belastingclaim, zeker
bij een overdracht waarbij geen liquiditeiten vrijkomen, kan de voortgang
van de onderneming in gevaar brengen. Voor de belastingclaim betrekking hebbende
op de door de dga aan zijn bv ter beschikking gestelde vermogensbestanddelen
speelt dit niet. Hierdoor is er geen aanleiding om afrekening van de belastingclaim
vanwege het beëindigen van een terbeschikkingstelling in alle gevallen
uit te stellen of door te schuiven.
 
 De heer Van Dijck is van mening dat de tbs-regeling wat betreft het ter
beschikking stellen van een onroerende zaak een oneerlijke regeling is, omdat
de verhuur van een onroerende zaak aan een derde belast is in box 3 en de
verhuur van een onroerende zaak aan de eigen bv belast is in box 1. De heer
Van Dijck vraagt of in geval van onroerende zaken een zakelijke huur kan worden
vastgesteld aan de hand van de WOZ-waarde waarbij de onroerende zaken buiten
de tbs-regeling worden gelaten. Zoals de heer Van Dijck aangeeft
is het doel van de tbs-regeling het voorkomen van arbitrage tussen de boxen.
Maar de tbs-regeling heeft nog een doel en dat is een beter evenwicht in fiscale
behandeling van IB-ondernemers en dga’s. Indien ter beschikking gestelde
onroerende zaken uit de tbs-regeling zouden worden gehaald en overgaan naar
box 3, zou er een ongelijkheid ontstaan tussen de IB-ondernemer enerzijds
en de aanmerkelijkbelanghouder anderzijds. IB-ondernemers zijn niet in staat
om hun onroerende zaak in box 3 onder te brengen vanwege het in de jurisprudentie
ontwikkelde leerstuk van de vermogensetikettering. Bij geheel of nagenoeg
geheel zakelijk gebruik kwalificeert een onroerende zaak voor de IB-ondernemer
op basis van de regels van de vermogensetikettering als (verplicht) ondernemingsvermogen.
Wanneer de tbs-regeling niet meer zou gelden voor ter beschikking gestelde
onroerende zaken, hebben aanmerkelijkbelanghouders een substantieel fiscaal
voordeel dat voor de IB-ondernemer niet bereikbaar is.
 
 De heer Van Dijck vraagt zich af waarom een dga niet zelf kan bepalen
of hij belasting betaalt via de loonaangifte of via de inkomstenbelasting
en wil weten welke obstakels ik zie om van de dga alleen inkomstenbelasting
te heffen. Het obstakel is dat ongeveer 1600 dga’s dan geen gebruik
meer kunnen maken van de afdrachtvermindering voor speur- en ontwikkelingswerk.
Voor dit probleem is geen adequate oplossing gevonden zoals ik heb toegelicht
in mijn brief van 9 juni 2008 en tijdens
een algemeen overleg op 3 juli 2008. Daarbij
heb ik aangegeven dat een keuzeregime voor de dga leidt tot problemen in de
handhaving en risico’s voor de (kwetsbare) loonaangifteketen. Wel heb
ik toen in overleg met de betrokken partijen een pakket van maatregelen ontwikkeld
dat een aanzienlijke administratieve lastenverlichting oplevert. Met ingang
van 2009 is de grens voor het doen van kwartaalaangifte voor de BTW al van€ 7 000
tot € 15 000 verhoogd. Met ingang van 2010 wordt de loonaangifte
voor de dga vergemakkelijkt door het laten vervallen van een aantal rubrieken
die voor de dga als niet-verzekerde werknemer geen relevantie hebben. Dga’s
kunnen deze versimpelde maandaangiften voor het hele jaar aan het begin van
het jaar indienen. De bijbehorende betalingskenmerken worden aan het begin
van het jaar voor alle tijdvakken aan de inhoudingsplichtigen bekendgemaakt.
De softwareleveranciers zijn gewezen op de beschikbare betalingskenmerkengenerator
die in loonaangiftepakketten kan worden opgenomen. De generator maakt het
betalingskenmerk aan zodat het met de te verrichten betaling kan worden klaargezet.
Met ingang van 2010 kunnen dga’s aldus in één keer hun
vereenvoudigde maandaangiften voor het hele jaar klaarzetten.
 Wet op de loonbelasting 1964
 Versoepeling pensioen in eigen beheer
 De heer Omtzigt en de heer Van Dijck vragen of bij pensioen de mogelijkheid
van arbitrage bestaat omdat in Nederland pensioenpremies zijn vrijgesteld
dan wel zijn afgetrokken van de loon- en/of inkomstenbelasting terwijl de
pensioenuitkering in het buitenland laag of niet belast wordt. In dit wetsvoorstel
waarbij de pensioenuitvoerder ook een in het buitenland gevestigd lichaam
kan zijn, wordt niets gewijzigd in de heffingssystematiek van de pensioenuitkeringen
zelf. Mogelijkheden van arbitrage ontstaan derhalve niet door dit wetsvoorstel.
 
 Hierbij vraagt de heer Van Dijck ook of extra loon- of inkomstenbelasting
wordt misgelopen omdat het wetsvoorstel de mogelijkheid biedt het opgebouwde
pensioen onder te brengen bij een naar het buitenland verplaatst dan wel in
het buitenland opgericht eigen beheerlichaam. Nu de pensioenuitkeringen
van deze lichamen op dezelfde wijze in de Nederlandse belastingheffing worden
betrokken als pensioenuitkeringen van in Nederland gevestigde lichamen wordt
geen extra loon- of inkomstenbelasting misgelopen. Het kabinet is voorts van
mening dat voldoende toezicht op deze eigen beheerlichamen kan worden uitgeoefend
met de diverse voorwaarden die aan deze buitenlandse eigen beheer lichamen
worden gesteld. Wel zullen de nieuw toegelaten aanbieders in de komende periode
nauwlettend worden gevolgd. Mocht blijken dat de voorwaarden onvoldoende zijn
dan zal de regeling worden heroverwogen. De aan dit voorstel verbonden lastenverlichting
van 25 miljoen is nader onderbouwd in de Nota naar aanleiding van het verslag.
 Loon in loon over
 De heer Omtzigt is benieuwd wanneer het koninklijk besluit over «loon
in, loon over» naar de Kamer komt. Ik kan naar aanleiding hiervan opmerken
dat het ontwerp voor het koninklijk besluit tot invoering met ingang van 1 januari
2011 van de eenduidige loonaangifte medio deze maand aan de Eerste en de Tweede
Kamer zal worden aangeboden.
 Reparatie inzake arrest Hoge Raad internationale pensioenregeling
 De heer Tang vraagt naar de reden van het voorstel om artikel 38 van de
Wet op de loonbelasting 1964 te laten vervallen. Naar zijn oordeel is dit
artikel van belang voor de pensioenen van internationale organisaties, die
wij graag in Nederland herbergen. Naar zijn oordeel horen de uitkeringen niet
belast te worden, nu de premies nooit zijn afgetrokken, en zou het artikel
nodig zijn om in die situatie dubbele heffing te voorkomen. Ik maak graag
van de gelegenheid gebruik om een aantal misverstanden weg te nemen. In de
eerste plaats heeft het arrest van de Hoge Raad niet alleen gevolgen voor
de pensioenregelingen van internationale organisaties, maar kunnen bijvoorbeeld
ook belastingplichtigen die hebben deelgenomen aan een buitenlandse pensioenregeling
een beroep doen op dit arrest. De heffingsystematiek in de Wet inkomstenbelasting
2001 is voor deze laatste groep pensioenregelingen namelijk identiek aan die
voor internationale pensioenregelingen. De groep belastingplichtigen die een
beroep op dit arrest kan doen is derhalve aanzienlijk groter dan de groep
ex-ambtenaren van internationale organisaties zoals de belastingplichtige
uit het arrest. Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven,
zou het handhaven van het artikel om die reden ook aanzienlijke budgettaire
consequenties hebben. In de tweede plaats leidt het vervallen van dit artikel
niet tot dubbele heffing; de maatregel is uitsluitend bedoeld om een dubbele
vrijstelling te voorkomen. Ook na afschaffing van artikel 38 van de Wet op
de loonbelasting 1964 wordt er bij de heffing over de uitkeringen rekening
mee gehouden als pensioenpremies bij de opbouw van het pensioen niet tot een
vermindering van een met de loon- of inkomstenbelasting vergelijkbare heffing
hebben geleid. Dit gebeurt via de saldomethode dan wel met toepassing van
de splitsingsmethode. De reden voor de afschaffing van artikel 38 van de Wet
op de loonbelasting 1964 is niet gelegen in de bovengenoemde werknemerspremies,
maar in de door de werkgever toegekende (en gefinancierde) aanspraken. Voor
zover over deze aanspraken geen heffing heeft plaatsgevonden, terwijl er wel
sprake is van een naar Nederlandse begrippen onzuivere regeling, ontstaat
er als gevolg van de toepassing van artikel 38 van de Wet op de loonbelasting
1964 een dubbele vrijstelling. Op grond van dat artikel zijn de uitkeringen
in dat geval immers eveneens onbelast (terwijl de aanspra- ken evenmin –
noch in Nederland, noch in het buitenland, noch bij de internationale organisatie –
zijn belast). Dat is – ook ten opzichte van andere belastingplichtigen –
naar mijn oordeel geen redelijke uitkomst. Volledigheidshalve wordt naar aanleiding
van de opmerking van de heer Tang opgemerkt dat het afschaffen
van artikel 38 van de Wet op de loonbelasting 1964 geen rol speelt bij de
aantrekkelijkheid van Nederland als vestigingsplaats voor internationale organisaties;
het artikel heeft uitsluitend betrekking op aanspraken die voor 1 januari
1995 zijn opgebouwd door belastingplichtigen die op het moment dat de uitkeringen
worden ontvangen in Nederland wonen.
 Versoepeling in de deelnemingsvrijstelling
 De heer Bashir heeft een aantal vragen over de deelnemingsvrijstelling
gesteld. Hij geeft aan dat belastingplichtigen door de drie toetsen –
de oogmerktoets, de bezittingentoets en de onderworpenheidstoets – te
gemakkelijk gebruik kunnen maken van de deelnemingsvrijstelling. Indien het
belang in de dochtermaatschappij voldoet aan de oogmerktoets dan wel de dochtermaatschappij
voldoet aan de onderworpenheids- en/of bezittingentoets is de deelnemingsvrijstelling
van toepassing. De deelnemingsvrijstelling geldt immers bij belangen van 5%
of meer tenzij sprake is van beleggingsinkomsten (waarop de oogmerktoets en
de bezittingentoets zien) die zijn ondergebracht in laagbelastende jurisdicties
(waarop de onderworpenheidstoets ziet). Er is geen reden belastingplichtigen
de deelnemingsvrijstelling te onthouden als er geen sprake is van het onderbrengen
van (inkomsten uit) mobiel kapitaal in laagbelastende jurisdicties.
 
 De heer Bashir vraagt of de keuze voor een regeling in de deelnemingsvrijstelling
die constructies tegengaat is gebaseerd op de visie van het kabinet of dat
deze keuze is opgelegd door het buitenland. Een dergelijke regeling is nodig
om de Nederlandse belastinggrondslag te beschermen en deze regeling beschermt
hierdoor indirect ook de belastinggrondslag van andere landen. Dit laatste
vergroot de internationale aanvaardbaarheid van de Nederlandse deelnemingsvrijstelling.
Vanwege beide aspecten acht het kabinet een dergelijke regeling gewenst.
 
 De heer Bashir vraagt waarom er voor is gekozen de bewijslast dat beleggen
het oogmerk is bij de inspecteur te leggen. De bewijslast op het punt van
de oogmerktoets is zo dat de belastingplichtige een stelplicht heeft. Dat
wil zeggen dat de belastingplichtige moet aangeven of de deelnemingsvrijstelling
al dan niet van toepassing is. Dit is ook logisch, de belastingplichtige weet
immers het beste of de deelnemingsvrijstelling van toepassing is of niet.
Aangezien een belastingplichtige stellig en zonder voorbehoud aangifte moet
doen, kan hij niet zomaar invullen dat de deelnemingsvrijstelling van toepassing
is als hij weet dat dit niet het geval is. Dat zou fraude zijn. Als de inspecteur
een andere mening is toegedaan dan de belastingplichtige, moet de inspecteur
de stelling van de belastingplichtige gemotiveerd betwisten en zijn standpunt
aannemelijk maken. Indien de inspecteur de belastingplichtige naar aanleiding
van de aangifte vragen over deze deelneming stelt, kan de belastingplichtige
geen passieve positie innemen en zal hij deze vragen moeten beantwoorden.
 
 De heer Bashir vraagt of het oogmerk waarmee een deelneming wordt gehouden
moeilijk vast te stellen is, zoals is aangegeven tijdens de parlementaire
behandeling van de Wet werken aan winst door de toenmalige minister Zalm.
Een toets waarbij het subjectieve oogmerk van belastingplichtige bepalend
is, kan voor de Belastingdienst moeilijker zijn dan een toets waarbij naar
de bezittingen van een dochtervennootschap moet worden gekeken. Toch is de
verwachting dat een dergelijke toets voor de uitvoeringspraktijk (bedrijven
en Belastingdienst) veel eenvoudiger is toe te passen dan het huidige laagbelaste
beleggingsdeelnemingsregime. Aan die regeling kleeft namelijk een aantal bezwaren.
Zo biedt de regeling niet in alle gevallen voldoende zekerheid
over toepassing van de deelnemingsvrijstelling en is zij bewerkelijk, zeker
voor belastingplichtigen met veel deelnemingen. Daar komt bij dat met de oogmerktoets
qua werkwijze wordt teruggekeerd naar het regime van voor 2007. Dat geeft
belastingplichtigen en Belastingdienst de nodige houvast. Tot slot kan nog
worden opgemerkt dat de discussie over het moeilijk vast te stellen oogmerk,
waaraan in de parlementaire behandeling van de Wet werken aan winst werd gerefereerd,
vooral zag op het afschaffen van de regeling inzake gelijkgestelde deelnemingen
op grond waarvan de deelnemingsvrijstelling kon gelden voor belangen van minder
dan 5%. Op dit punt verandert er door de onderhavige voorstellen niets.
 
 Ten slotte vraagt de heer Bashir of er op het voorstel om het regime van
de laagbelaste beleggingsdeelneming aan te passen – naast de positieve
reacties van belastingadviseurs en bedrijfsleven – ook (kritische) reacties
zijn gekomen van andere partijen. Voorop gesteld moet worden dat iedereen
uitgebreid de gelegenheid heeft gehad om te reageren op de voorgestelde aanpassing
van de deelnemingsvrijstelling. Hiervan hebben velen gebruik gemaakt. In alle
reacties – eerst op het consultatiedocument en later op het onderhavige
wetsvoorstel – komt naar voren dat de voorgestelde regeling een verbetering
is ten opzichte van het huidige laagbelaste beleggingsdeelnemingsregime. In
een enkel geval is opgemerkt dat de oogmerktoets tot discussies zal leiden
(dit is overigens ook het geval bij de onderworpenheidstoets en bezittingentoets
van het huidige laagbelaste beleggingsdeelnemingsregime). Hieruit leid ik
af dat er brede steun is voor de voorgestelde aanpassing.
 
 De heer Van Dijck pleit voor een (hogere) minimumbelastingdruk bij dochterondernemingen.
Hij vraagt of het voornemen bestaat om als voorwaarde voor toepassing van
de deelnemingsvrijstelling een minimumbelastingdruk in te stellen dan wel
te verhogen, om te voorkomen dat multinationals niet of nauwelijks belasting
betalen in Nederland. Het uitgangspunt van de deelnemingsvrijstelling is dat
vanuit Nederland opererende ondernemingen op basis van een gelijkwaardige
fiscale positie op buitenlandse markten moeten kunnen concurreren. Het invoeren
van een materiële onderworpenheidseis resulterend in een minimumbelastingdruk
voor (buitenlandse) dochtervennootschappen zou afbreuk doen aan dit uitgangspunt.
Daarmee zouden buitenlandse dochtervennootschappen van Nederlandse ondernemingen
in landen met lage effectieve tarieven op achterstand worden gezet ten opzichte
van lokale ondernemingen en dochters van andere buitenlandse moedermaatschappijen.
Bovendien zou dit de deelnemingsvrijstelling compliceren omdat dan altijd
moet worden getoetst of aan deze onderworpenheidstoets is voldaan. Onder meer
om grondslaguitholling te voorkomen, vallen inkomsten uit mobiel kapitaal
dat in laagbelastende landen is ondergebracht, niet onder de deelnemingsvrijstelling.
Met andere woorden: de Nederlandse deelnemingsvrijstelling mag niet leiden
tot constructies via laagbelastende jurisdicties. Daarom wordt voorgesteld
dat de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing is op deelnemingen die
als belegging worden gehouden. In dit verband is de mate van onderworpenheid
wel van belang. De deelnemingsvrijstelling geldt namelijk wel als aannemelijk
is dat de deelneming die als belegging wordt gehouden, voldoet aan een onderworpenheidstoets
(of een bezittingentoets). Voor deze onderworpenheidstoets is gekozen voor
een effectieve druk van ten minste 10%. Bij een dergelijke druk is
vanuit de optiek van de Nederlandse deelnemingsvrijstelling bezien sprake
van voldoende onderworpenheid. 
 Uitbreiding inhoudingsvrijstelling dividendbelasting
 De heer Remkes vraagt of ik in termen van stip op de horizon nader kan
ingaan op de toekomst van de dividendbelasting, of er geen aanleiding tot
aanpassing of afschaffing is. Een afschaffing of verdere beperking van de
dividendbelasting zal inderdaad een positieve invloed hebben op onderdelen
van ons vestigingsklimaat. De heer Remkes wijst hier terecht op. Daarnaast
wordt met afschaffing van de dividendbelasting uiteraard iedere twijfel over
de EU-verenigbaarheid weggenomen. Vanuit deze optiek kan ik zeker begrip opbrengen
voor een pleidooi om de dividendbelasting op termijn af te schaffen. Bij de
besluitvorming over de toekomst van de dividendbelasting spelen echter meer
aspecten een rol. Ik heb hier eerder op gewezen. Zo kent de dividendbelasting
een substantiële budgettaire opbrengst. Dit is natuurlijk een erg belangrijk
punt. Afschaffing zal verder in een aantal gevallen niet zozeer de buitenlandse
investeerder bevoordelen, als wel de buitenlandse schatkist. Daarnaast speelt
de dividendbelasting een belangrijke rol bij de verdragsonderhandelingen.
Mede door de aanwezigheid van de dividendbelasting is Nederland in staat voor
het bedrijfsleven gunstige afspraken te maken. Dit is uiteraard ook weer goed
voor het vestigingsklimaat.
 Het moge duidelijk zijn dat er op dit moment, alleen al vanwege de budgettaire
aspecten, weinig ruimte is voor afschaffing van de dividendbelasting. Door
de vele onzekerheden die hier spelen – zowel budgettair als voor wat
betreft de Europeesrechtelijke en internationale ontwikkelingen – is
het ook lastig om op dit moment aan te geven hoe die afweging in de toekomst
zal uitvallen. Wel zal ik de voorzitter van de studiecommissie Belastingstelsel
verzoeken de toekomst van de dividendbelasting mee te nemen in zijn onderzoek.
 Aanpassing BTW-vrijstelling beroepsonderwijs
 In de nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat de positie
van de ZZP’ers een afzonderlijke beoordeling vraagt en dat daarover
met de branche reeds verkennend gesproken is. De heer Omtzigt wil hier op
korte termijn graag meer over horen. Hierover kan ik meedelen dat het gesprek
momenteel even opgeschort is. Over de positie van een zelfstandig ondernemer
(een academisch ingenieur) die lessen e.d. verzorgt aan een onderwijsinstelling
loopt op dit moment namelijk een procedure bij het Hof van Justitie van de
Europese Gemeenschappen. Voor een goed oordeel
zal de uitkomst van deze procedure afgewacht moeten worden, waarna het gesprek
met de branche voortgezet wordt.
 Het opvoeren van auto’s
 De heren Omtzigt en Van Dijck informeren hoe de koper van een tweedehandsauto
kan voorkomen dat hij wordt geconfronteerd met een naheffing BPM (en boete)
vanwege het feit dat de auto is opgevoerd. In de eerste plaats wijs ik erop
dat van (na)heffing van BPM vanwege het opvoeren van een personenauto alleen
sprake kan zijn binnen drie jaar na de registratie in het kentekenregister.
De meeste nieuwe auto’s worden pas na drie jaar van de hand gedaan.
In de tweede plaats is binnen die drie jaar alleen extra BPM verschuldigd
indien sprake is van een hogere CO2-uitstoot door het opvoeren
van de auto. Mocht sprake zijn van de aanschaf van een tweedehandsauto binnen
de driejaarstermijn, dan zijn de tegenbewijsmogelijkheden van artikel 12a,
tweede en derde lid, van de Wet BPM 1992 van belang. Of een auto is opgevoerd,
kan worden nagegaan door een meting bij het garagebedrijf of door een gespecialiseerd
tuningbedrijf. Mocht uit deze meting blijken dat de auto is opgevoerd en de
koper niet wist of behoorde te weten dat de extra BPM niet is betaald, dan
kan deze BPM van de vorige kentekenhouder worden nageheven. 
 
 De heer Omtzigt is verheugd over de aanpassing in de BPM vanwege het opvoeren
van een auto. Hij vraagt hoe de overheid kan nagaan of een auto is opgevoerd,
en of er niet een spiraal van bewijs en tegenbewijs zal ontstaan. De Belastingdienst
kan pas in actie komen wanneer de dienst op concrete signalen stuit dat er
sprake is geweest van een fiscaal relevante vorm van opvoeren. Zo’n
signaal kan bijvoorbeeld van de RDW afkomstig zijn. Daarnaast kan uit facturen,
werkplaatsbonnen e.d. soms worden afgeleid welk soort werkzaamheden aan bepaalde
auto’s zijn verricht. De Belastingdienst zal daarbij een inschatting
maken voor welke auto’s een hogere BPM als gevolg van opvoeren in het
bijzonder speelt. Gelet op het voorgaande ben ik niet bevreesd dat een spiraal
van bewijs-tegenbewijs ontstaat. De maatregel is vooral van belang bij het
voorkomen van grootschalige constructies.
 
 De heer Remkes merkt op dat er de afgelopen tijd meerdere uitspraken zijn
gedaan over bestelauto’s en de criteria waaraan bestelauto’s moeten
voldoen om te kwalificeren voor de vrijstelling van BPM. Hij zou het op prijs
stellen als ik binnenkort in een brief aan de Kamer zou willen ingaan op een
aantal van die gerechtelijke uitspraken. Recent is een aantal arresten gewezen
inzake de aanwezigheid van stoelen of bevestigingspunten daarvoor in de laadruimte
van een bestelauto. Op dit moment is er in dat verband geen aanleiding om
de wetgeving of het beleid aan te passen. Wel heeft de Hoge Raad één
van deze zaken doorverwezen naar een gerechtshof voor een nadere uitspraak.
De uitkomst van die procedure ziet het kabinet met vertrouwen tegemoet. Het
gaat om het arrest van 20 maart 2009. Gelet
op het verzoek zal ik binnenkort in een brief aan de Kamer ingaan op een aantal
van deze arresten over de bestelauto.
 Aanpassingen verpakkingenbelasting
 De heren Tang en Van Dijck vragen naar het effect van de verpakkingenbelasting
op het gebruik van verpakkingsmaterialen en wanneer de Kamer daarover nader
zal worden geïnformeerd. Wat betreft de milieueffecten is al eerder aangegeven
dat deze niet direct uit de gegevens van de Belastingdienst zijn te destilleren.
Ik wil de Kamer op korte termijn nader informeren over een plan van aanpak
om deze effecten, waar mogelijk, in beeld te brengen.
 
 De heer Van Dijck vraagt hoeveel bedrijven aangifte verpakkingenbelasting
moeten doen om daarmee aan te tonen dat zij niet belastingplichtig zijn. In
principe hoeven alléén die bedrijven aangifte te doen die boven
de vrijstelling uitkomen. Een bedrijf dat zich voor de verpakkingenbelasting
heeft aangemeld bij de Belastingdienst, krijgt echter automatisch het verzoek
aangifte te doen. Het kan zijn, en dat speelt met name voor het aanvangsjaar
2008, dat bedrijven zich hebben aangemeld en dus een aangifte hebben gekregen,
maar bij nader inzien geen verpakkingenbelasting verschuldigd waren aangezien
zij niet boven de vrijstelling uitkwamen. Deze «vervuiling» zal
de komende jaren verdwijnen. De heer Van Dijck vraagt verder welk onderscheid
wordt gemaakt ten aanzien van het aantal kilogram verpakkingen en de grootte
van de onderneming. In de verpakkingenbelasting wordt bij de heffing over
de kilogrammen verpakkingsmateriaal geen onderscheid gemaakt naar de omvang
van de onderneming. Wel geldt een vrijstelling in de verpakkingenbelasting
van 15 000 kilogram. Hierdoor zijn bedrijven die minder dan 15 000
kilogram verpakkingen op de markt brengen niet belastingplichtig. Na de voorgestelde
verhoging van de vrijstelling in de verpakkingenbelasting tot 50 000
kg zullen de belastingplichtige ondernemers met name te vinden zijn bij de
(middel)grote bedrijven. 
 
 De heer Van der Vlies vraagt hoe in het vervolg met de administratieve
lasten van de verpakkingenbelasting wordt omgegaan bij die bedrijven waar
deze belasting toch nog neerslaat. De bedrijven die na verhoging van de grens
naar 50 000 kilogram verpakkingen nog belastingplichtig blijven, zijn
in beeld bij de Belastingdienst. Deze bedrijven hebben, al dan niet met hulp
van de Belastingdienst, inmiddels een modus ontwikkeld om aan de administratieve
verplichtingen van de verpakkingenbelasting te voldoen.
 Aanpassing navordering
 De heer Omtzigt stelt een aantal vragen over het voorstel om de navorderingsbevoegdheid
aan te passen. Deze aanpassing bestaat erin dat de door de rechter gegeven
uitbreiding van de navorderingsbevoegdheid als gevolg van de schrijf- en tikfoutenjurisprudentie
wordt gecodificeerd en in verband met automatisering verder wordt uitgebreid.
Dat de Belastingdienst geautomatiseerd werkt is onontbeerlijk. Zonder het
gebruik van ICT zou de Belastingdienst nooit in staat zijn geweest om bijvoorbeeld
de 15 miljoen aanslagen inkomstenbelasting en 500 000 aanslagen vennootschapsbelasting
die in 2008 zijn vastgesteld binnen redelijke tijd op te leggen. Daarbij wordt
met de grootst mogelijke zorgvuldigheid gewerkt, hetgeen bijvoorbeeld wordt
geïllustreerd door het feit dat in 2007 «slechts» circa 43 000
navorderingsaanslagen inkomstenbelasting en 7 000 navorderingsaanslagen
vennootschapsbelasting zijn opgelegd. De huidige navorderingsregeling is niet
geheel evenwichtig. Hoewel een voorspoedige aanslagregeling in het bijzonder
het belang van belastingplichtigen dient, blijven fouten als gevolg daarvan
volledig voor rekening van de Belastingdienst, dus voor de samenleving. Het
kabinet kiest er derhalve bewust voor om het financiële gewin van een
individuele belastingplichtige bij een fout niet af te wentelen op de gehele
samenleving, maar om die fout te herstellen bij die individuele belastingplichtige
zelf, in die gevallen dat – en dan juist omdat – het die belastingplichtige
al redelijkerwijs kenbaar was dat hij ten onrechte
een voordeel genoot. Alleen in die gevallen mag de belastingplichtige er niet
op vertrouwen dat met het vaststellen van de definitieve aanslag de belastingschuld
definitief vaststaat. Het kabinet wijst erop dat de navorderingstermijn alleen
in deze gevallen, dus in afwijking van de reeds bestaande navorderingsbevoegdheid,
beperkt is tot twee jaar na het vaststellen van de onjuiste belastingaanslag.
Daarmee wordt zelfs aan de belastingplichtige voor wie duidelijk is dat de
belastingaanslag niet deugt na betrekkelijk korte tijd rechtszekerheid geboden.
 
 De heer Omtzigt vraagt verder of de termijn van de bewaarplicht gezien
de navorderingstermijn niet verlengd moet worden. Anders dan de heer Omtzigt
veronderstelt bedraagt de bewaartermijn zeven jaar, terwijl de navorderingstermijn
bij fouten twee jaar bedraagt. De navorderingstermijn kan dus niet langer
zijn dan de bewaartermijn. Het kabinet ziet derhalve geen noodzaak om de bewaartermijn
te verlengen.
 
 De heer Remkes vraagt zich af of het voorstel tot aanpassing van de navorderingsbevoegdheid
de deur niet te ver openzet voor de inspecteur, waardoor een onjuist signaal
zou worden afgegeven. Het kabinet is het daarmee niet eens. Gelet op de cijfers
vindt navordering betrekkelijk weinig plaats, hetgeen ook zo zal blijven na
de voorgestelde aanpassing van de navorderingsbevoegdheid, alleen al omdat
navordering altijd een handmatig proces is. Het streven van de Belastingdienst
naar een verbetering van de informatieverwerkingsprocessen houdt daarnaast
niet op bij de voorgestelde aanpassing. Overigens is het onjuist om te veronderstellen
dat de Belastingdienst altijd zou kunnen navorderen. Het kabinet heeft meerdere
alternatieven overwogen om de navorderingsbevoegdheid evenwichtig
te maken, en uiteindelijk gekozen voor het alternatief dat belastingplichtigen
de meeste rechtszekerheid biedt. Het vereiste dat de onjuistheid van de aanslag
kenbaar moet zijn, sluit bijvoorbeeld uit dat kan worden nagevorderd als de
belastingaanslag overeenstemt met de aangifte, mits de belastingplichtige
in de aangifte zelf geen fout heeft gemaakt en hij niet te kwader trouw is.
Navordering op grond van de voorgestelde regeling komt dus ook niet aan de orde bij pleitbare standpunten. Indien de inspecteur
bij de aanslagregeling ten onrechte de aangifte volgt, in welke aangifte uitdrukkelijk
een pleitbaar standpunt is ingenomen, is het de belastingplichtige namelijk
niet kenbaar dat de belastingaanslag onjuist is vastgesteld. Het uitsluiten
van de mogelijkheid van navordering bij pleitbare standpunten is dus geen
nadere begrenzing, maar een begrenzing die al in het kenbaarheidsvereiste
ligt besloten. Het expliciet opnemen dat navordering niet mogelijk is bij
pleitbare standpunten is dan ook overbodig. Het kabinet benadrukt nogmaals
dat niet snel sprake is van een pleitbaar standpunt. Vereist is immers dat
verschillend wordt gedacht over de toepassing van het recht of de feiten,
dan wel de kwalificatie daarvan, waarbij beide visies verdedigbaar zijn. Voorbeelden
van een pleitbaar standpunt in de jurisprudentie zijn dan ook schaars.
 
 De heer Bashir geeft aan het gebruik van ICT door de Belastingdienst niet
ter discussie te stellen, maar wel vragen te hebben over diens werkwijze bij
massale processen. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling fouten in het massale
proces, zoals de heer Bashir stelt, op het bordje van de belastingplichtige
te leggen. Met de voorgestelde regeling wordt voorkomen dat belastingplichtigen
ten koste van andere belastingplichtigen een voor hen kenbaar voordeel in
de schoot geworpen krijgen zonder dat dit hersteld kan worden.
 
 De heer Bashir vraagt verder naar de controleprocessen van de Belastingdienst.
De aanslagen worden jaarlijks vooraf steekproefsgewijs getest (outputcontrole
op inhoud). Controle op individueel niveau van de aanslagen voor verzending
vindt niet plaats. Dit laatste is inherent aan de massaliteit van het proces
en de complexiteit van het systeem.
 
 Het kabinet meent voorts dat het – anders dan de heer Bashir voorstelt –
niet nodig is om op het aanslagbiljet de waarschuwing af te drukken dat navordering
mogelijk is indien de belastingaanslag afwijkt van de aangifte. Indien de
afwijking tussen de belastingaanslag in belangrijke mate afwijkt van de aangifte,
moet het de belastingplichtige duidelijk zijn dat de vastgestelde belastingschuld
niet juist is. Erop wijzen dat die vastgestelde belastingschuld gecorrigeerd
kan worden is dan overbodig en kan ook aanleiding geven tot onduidelijkheden
en vragen. De belastingplichtige kan dit reeds aanstonds begrijpen en daarmee
rekening houden.
 Schriftelijke melding betalingsonmacht
 De heer Omtzigt vraagt om uniforme en duidelijke regels die aangeven tot
welk moment een rechtsgeldige melding betalingsonmacht kan worden gedaan.
Ik ben voornemens voor dit doel in de Leidraad Invordering 2008 enkele aanvullende
regels op te nemen voor de uitvoeringspraktijk. Daarbij zal ingegaan worden
op de volgende punten:
 – het exacte tijdstip waarop een schriftelijke melding bij de ontvanger
moet zijn gedaan;
 – de reactietermijn die geldt voor het verzoek van de ontvanger
om nadere informatie te verstrekken over de omstandigheden die aan de betalingsonmacht
ten grondslag liggen;
 – de gevolgen van de nieuwe schriftelijkheideis voor de meldingbetalingsonmacht voor bijvoorbeeld verzoeken om uitstel van betaling
waaruit de ontvanger de toestand van betalingsonmacht kan afleiden.
 De melding kan op papier worden gedaan of digitaal op een voorgestructureerd
webformulier in het persoonlijk domein voor bedrijven.
 Verruiming openbaarheid WOZ-waarde
 De heer Remkes vraagt in het kader van de verruimde openbaarheid van de
WOZ-waarde of het voorstel niet te onbepaald is en vraagt of in de wettekst,
voor het gebruik van de WOZ-waarde door derden, niet de doelbinding van bestrijding
vastgoedfraude moet worden geregeld. Dit is mogelijk, maar is niet per se
noodzakelijk. In het kader van de invoering van de basisregistratie waarde
onroerende zaken is in algemene zin over de voorwaarden voor gebruik buiten
de overheid, kort gezegd, het volgende opgemerkt. De punten met betrekking
tot de privacy, zoals de doelbinding, verdienen bijzondere aandacht en daarnaast
is er een wettelijke basis en advies van het College bescherming persoonsgegevens
nodig. Hieraan is voldaan. Als in de toekomst
een ander maatschappelijk belang noopt tot verstrekking van het waardegegeven
aan andere derden is hier door een wijziging van het Uitvoeringsbesluit kostenverrekening
en gegevensuitwisseling Wet waardering onroerende zaken, uiteraard na advisering
door het College bescherming persoonsgegevens, invulling aan te geven zonder
dat wetswijziging nodig is. Daarom geef ik er de voorkeur aan de concrete
doelbinding te regelen in de algemene maatregel van bestuur in plaats van
in de wettekst.
 Wetsvoorstel afschaffing vliegbelasting
 De heer Van der Vlies vraagt of met de afschaffing van de vliegbelasting
dit hoofdstuk weer gesloten is. Het kabinet gaat daar inderdaad van uit. Op
Europees niveau zal de luchtvaart echter vanaf 2012 in het ETS worden
betrokken. Via die weg zal toch weer een deel van de maatschappelijke kosten
van het vliegen in de ticketprijs worden doorberekend.
 
 De heer Remkes is benieuwd naar de uitvoering van de motie Cramer over
de rapportage aan de Kamer over de kostenmaatregelen van Schiphol zelf. Helaas is verzending vóór het wetgevingsoverleg
niet gelukt, maar de minister van Verkeer en Waterstaat zal deze brief één
dezer dagen aan de Kamer toesturen.
 
 De heer Bashir vraagt of de emissiehandel dezelfde beperking van de uitstoot
zal opleveren als de vliegbelasting. Zoals ook aangegeven in de nota naar
aanleiding van het verslag gaat het kabinet er van uit dat het betrekken van
de luchtvaart in de Europese emissiehandel directer en op veel grotere schaal
kan ingrijpen in de CO2-uitstoot door de luchtvaart dan een nationale
vliegbelasting. De precieze effecten van het ETS hangen daarbij ook af van
de totale omvang van de CO2-rechten en de mede daaruit voortvloeiende
prijs van die rechten. Binnen het systeem van emissiehandel kunnen de reducties
overigens ook elders (buiten de sector) worden gerealiseerd.
 Fiscale vereenvoudigingswet 2010
 Werkkostenregeling
 Algemeen
 De heren Omtzigt, Remkes, Van Dijck en Bashir vragen of er overleg geweest
is met betrokkenen over de werkkostenregeling. Dat is zeker het geval. Dat
overleg heeft onder meer geresulteerd in de gerichte vrijstellingen
voor de belangrijkste zakelijke kosten. Het gevarieerde gebruik van kostencategorieën,
zoals het EIM beschrijft in zijn rapport, is met VNO-NCW en MKB Nederland
(verder: VNO) uitgebreid besproken, en wordt breed erkend en herkend. Vereenvoudiging
is niet zonder pijn te verenigen met een dergelijk gevarieerd gebruik van
de vergoedingen en verstrekkingen met de onvermijdelijk uitschieters naar
boven en naar beneden.
 
 In een eerste reactie op de werkkostenregeling vreesde VNO dat dit kon
leiden tot een financiële lastenverzwaring van € 1 miljard.
De heer Omtzigt vraagt hoe het daar mee staat. Deze schatting is achterhaald.
In het overleg met VNO over de werkkostenregeling is gesproken over de door
VNO gemaakte berekeningen en is dit bedrag teruggebracht tot een door VNO
becijferde mogelijke lastenverzwaring van ongeveer € 350 miljoen.
Het verschil van dit bedrag met de door het kabinet gestelde lastenneutraliteit
is verklaarbaar vanuit een verschil in verwachtingen vanwege de snelle invoering
van het nieuwe regime omtrent de omzetting van belast loon in onbelaste vergoedingen
door werkgevers die onder het forfait zitten en aanpassingen door werkgevers
die boven het forfait zitten. Het voorgestelde keuzeregime speelt hierop in.
Bedrijven waarvoor de nieuwe werkkostenregeling een lastenstijging zou kunnen
betekenen, en die kiezen voor het oude regime, krijgen niet te maken met een
lastenverzwaring. Het nu voorgestelde overgangsregime geeft werkgevers enerzijds
ruim de tijd in te groeien naar een eenvoudige, weinig gedetailleerde regeling
met veel vrijheid voor eigen invulling. Anderzijds kan de evaluatie licht
werpen op het gebruik van de werkkostenregeling in de praktijk en zal ik daarbij
ook het punt van de lastenneutraliteit voldoende betrekken.
 
 De heer Cramer vraagt wat de gevolgen van de werkkostenregeling zijn voor
de thans veel toegepaste mogelijkheid om belast loon om te zetten in een onbelaste
vergoeding of verstrekking voor bijvoorbeeld de fiets, de computer of apparatuur
van de zaak. Dergelijke omzettingen, ook wel bekend als het cafetaria-systeem,
blijven mogelijk. Sterker nog, de werkkostenregeling biedt een veel grotere
vrijheid om afspraken te maken. Als voorbeeld kan de fiets voor woon-werkverkeer
gelden. In veel CAO’s is de mogelijkheid opgenomen loon in te leveren
voor een fiets, zij het met de geldende (ingewikkelde) normeringen en beperkingen.
Een soortgelijke cafetariabepaling, maar uitgebreid ten behoeve van fietsen
met hulpmotor, behoort onder de werkkostenregeling onverminderd tot de mogelijkheden,
alleen zijn de beperkende voorwaarden vervallen. Een verdere toelichting op
dit punt is opgenomen in de beantwoording van het verzoek om een gerichte
vrijstelling voor de fiets.
 
 De heren Omtzigt en Remkes vragen naar de evaluatie. Om een redelijk beeld
te kunnen krijgen van het gebruik van de werkkostenregeling in de praktijk
ligt het voor de hand om de gegevens van ten minste twee volle kalenderjaren
te onderzoeken. Daaruit kan blijken of de hoogte van het forfait bijstelling
behoeft. De heer Cramer vraagt daarnaar. De hoogte van het forfait is naar
de huidige inzichten vastgesteld. Voorafgaand aan het jaar van structurele
invoering (2014) wordt het gebruik van de werkkostenregeling geëvalueerd.
Hierbij zal ook de lastenneutraliteit worden getoetst.
 
 De heer Tang vraagt naar de functie van gerichte vrijstellingen binnen
de werkkostenregeling in relatie tot het forfait. De qua omvang belangrijkste
vergoedingen en verstrekkingen waarvan het zakelijk karakter vaststaat, zijn
gericht vrijgesteld en blijven dus onverkort in stand. Daarnaast kan een werkgever
vanuit het algemene forfait vergoedingen en verstrekkingen doen, waarvan de
hoogte vastgesteld is op basis van hetgeen thans gebruikelijk is. Daaronder
vallen ook verstrekkingen rond de werkplek. Dergelijke verstrekkingen,
voor zover er sprake is van een zakelijk karakter, zijn op nihil gewaardeerd
en nemen dus de facto geen ruimte in het forfait. Voor zover er bij dergelijke
verstrekkingen sprake is van een beloningselement wordt de waarde daarvan
bepaald door de besparingswaarde (zoals bij de verstrekking van een gratis
maaltijd in de kantine). Per saldo omvat het forfait, naast de voorzieningen
rond de werkplek, twee categorieën zonder nadere normeringen en beperkingen,
te weten zakelijke vergoedingen en verstrekkingen,
waarvan het gebruik door werkgevers beperkt is gebleken, zoals internet thuis
en kosten voor persoonsbeveiliging waarnaar de heer Omzigt vraagt, en vergoedingen
en verstrekkingen met een beloningsvoordeel (zoals het kerstpakket).
 
 De hoogte van het forfait – de heer Van Dijck vraagt hiernaar –
is vastgesteld op basis van het onderzoek van het EIM. Het is voor het eerst
dat een dergelijk breed beeld beschikbaar is van hetgeen werkgevers onbelast
vergoeden en verstrekken. Ruimte om het forfait te verhogen, zoals de heer
Bashir vraagt, is niet mogelijk vanwege het ontbreken van budgettaire dekking
en ook niet nodig gelet op de gerichte vrijstelling en nihilwaardering. De
omvang van de kostencategorieën die gericht vrijgesteld worden en de
omvang van de resterende vergoedingen en verstrekkingen (de restcategorie)
is bepaald op basis van hetgeen werkgevers thans volgens het EIM onbelast
vergoeden en verstrekken. Onderlinge verschuivingen leiden tot wijzigingen
in de hoogte van het forfait. Het voorgestelde percentage vormt de uitkomst
van een afweging tussen het streven naar vereenvoudiging en voorkomen van
aftopping van zakelijke kosten. Uit de evaluatie kan blijken of de hoogte
van het forfait juist is vastgesteld.
 
 De gerichte vrijstellingen zijn bedoeld om omvangrijke zakelijke kostenvergoedingen
niet af te toppen. Stimuleringsmaatregelen, hoe sympathiek ook, betekenen,
gelet op de voorgestelde systematiek een uitbreiding van de gerichte vrijstellingen,
hetgeen bij budgetneutraliteit leidt tot een lager forfait, waarbij dit evenwicht
onder druk kan komen te staan. Aan stimuleringsmaatregelen zijn overigens
ook administratieve lasten verbonden.
 Fiets
 De heer Tang vraagt zich af of, gelet op de systematiek van de werkkostenregeling,
het kabinet een extra prikkel voor het gebruik van de fiets kan geven. Mevrouw
Sap en de heren Omtzigt en Cramer vragen naar mogelijkheden om de fietsregeling
te continueren. Laat ik beginnen met de opmerking dat de huidige fietsregeling
niet het gebruik, maar vooral de aanschaf van een fiets bevordert. Dat doel
lijkt bereikt, nu er meer fietsen in Nederland zijn dan inwoners. In de tweede
brief over fiscale vergroening is reeds geduid
dat er getwijfeld kan worden aan de toename van het gebruik als effect van
deze stimuleringsmaatregel. Kwaliteit en snelheid van de fietsroute en het
weer tellen bijvoorbeeld zwaarder mee in de afweging dan de fiscale faciliteit.
 Voorts wil ik nog eens benadrukken dat de werkkostenregeling niet, zoals
wordt gevreesd, nadelig uitpakt maar juist ook meer voordelen biedt voor aanschaf
en gebruik van de fiets. De voor werkgevers en werknemers ingewikkelde, en
voor de Belastingdienst moeilijk te controleren, eisen omtrent aanschaf en
gebruik van de fiets voor woon-werkverkeer, komen allemaal te vervallen. Daarmee
krijgt de werkgever de mogelijkheid bijvoorbeeld ook verstokte autorijders
te verleiden een dag in de week met de fiets te gaan.
 
 De werkkostenregeling biedt werkgevers meer vrijheid dan nu om in het
kader van mobiliteit fiscaal gefacilieerde maatregelen te nemen of maatregelen
die de gezondheid bevorderen. Zo maakt de werkkostenregeling het net
als onder het huidige systeem mogelijk om een vergoeding voor een fiets te
geven, een fiets te verstrekken of bedrijfsfitness aan te bieden. Voor de
fiets geldt daarbij momenteel een maximaal bedrag van€ 749, een
apart bedrag voor accessoires van € 82, de eis dat op minimaal 50%
van de woon-werkverkeerdagen wordt gefietst en er de voorgaande twee jaar
geen fiets is vergoed of verstrekt. De handhaafbaarheid van deze eisen is
niet eenvoudig, noch voor werkgevers noch voor de Belastingdienst. De controle
hierop vervalt. In plaats daarvan geeft de werkkostenregeling werkgevers de
mogelijkheid bijvoorbeeld een duurdere fiets met hulpmotor vergoeden of verstrekken,
zonder aanvullende eisen. Werknemers en werkgevers kunnen veel flexibeler
afspraken maken en zijn niet langer gebonden aan de huidige restricties.
 19 cent per onbelaste kilometer
 Werkgevers kunnen net als nu het werkelijke gebruik van de fiets direct
bevorderen door hun werknemers 19 eurocent per fietskilometer onbelast (gerichte
vrijstelling) te verstrekken, ook voor woon-werkkilometers. Deze laatste regeling
is juist wel een stimulans om veel te fietsen dus voor het gebruik van de
fiets. Een gerichte vrijstelling voor de fiets voor woon-werkverkeer, met
de bestaande normeringen en beperkingen, brengt een verlaging van de forfaitaire
ruimte tot 1,3% van de fiscale loonsom met zich. Een dergelijke verlaging
verstoort het evenwicht tussen voor- en nadelen van een forfaitaire benadering
zonder de overtuiging dat er een daadwerkelijke prikkel tot meer woon-werkverkeer
per fiets vanuit gaat. Tevens zal de administratieve lastenverlichting lager
uitpakken.
 Bedrijfsfitness
 Voor de bedrijfsfitness vervallen, net als bij de fiets voor woon-werkverkeer,
de aanvullende eisen zoals omtrent één bepaald aangewezen fitnesscentrum
en de overeenkomst die de werkgever daarmee moet hebben. Het staat werknemers
en werkgevers bij invoering van de werkkostenregeling geheel vrij om afspraken
over fitness te maken. De werknemer kan bijvoorbeeld het fitnesscentrum in
zijn buurt kiezen in de nieuwe situatie en is niet meer aangewezen op een
beperkte selectie van centra waar de werkgever een overeenkomst mee heeft.
Juist vergoedingen met een beloningskarakter zoals een fietsregeling of een
fitnessregeling passen onder het algemene forfait. Zoals eerder is toegelicht
gaat een (extra) gerichte vrijstelling ten koste van de hoogte van het forfait.
 Voordeel hypothecaire leningen
 In mijn brief van 29 oktober heb ik ter verduidelijking geschreven
dat het rentevoordeel van hypothecaire leningen van het forfait is uitgezonderd.
Dit heeft echter tot meer vragen geleid, onder meer van de heren Omtzigt,
Van Dijck en Cramer. Personeelsleningen met een lage rente of renteloze personeelsleningen
vormen een voordeel voor de werknemer. Het verschil tussen de marktrente (waarde
economisch verkeer) van gelijke producten onder gelijke condities voor derden
en de bijdrage van de werknemer kan als eindheffingsbestanddeel aangewezen
worden en valt daarmee in de forfaitaire ruimte. Voor hypothecaire leningen
waarvan de rente aftrekbaar is op grond van de artikelen 3 120 tot en
met 3 123 van de Wet inkomstenbelasting 2001 – kortheidshalve box-1
leningen genoemd – is thans goedgekeurd dat bijtelling van het voordeel
achterwege mag blijven. Dit is logisch aangezien
men anders eerst een belast loonvoordeel zou moeten bepalen dat later weer
via de inkomstenbelasting in aftrek mag worden gebracht. Op het punt van box-1
leningen blijft deze goedkeuring van toepassing en valt het voordeel niet
in de forfaitaire ruimte. Voor leningen waarvan de rente niet aftrekbaar is
van de inkomstenbelasting geldt deze goedkeuring niet. De heer
Van Dijck wijst op leningen van directeuren-grootaandeelhouders voor bestedingen
in de consumptieve sfeer. De rente van dergelijke leningen is niet aftrekbaar.
Het voordeel kan wel als eindheffingsbestanddeel aangewezen worden en past
daarmee in de forfaitaire ruimte. Voor de korting op verzekeringsproducten
voor personeel van verzekeraars geldt hetzelfde als voor alle producten uit
het bedrijf van de werkgever. Het verschil tussen hetgeen een werknemer betaalt
en hetgeen een derde onder gelijke condities betaalt vormt een voordeel dat
de werkgever als eindheffingsbestanddeel kan aanwijzen. Deze vallen in dat
geval in de forfaitaire ruimte.
 Vergoedingen aan seizoenarbeiders
 De heer Omtzigt geeft aan dat bij LTO Nederland aangesloten werkgevers
gebruik maken van (al dan niet buitenlandse) arbeidskrachten, voor wie de
werkgever tijdelijke huisvestingskosten maakt. In de land- en de tuinbouw,
maar ook in tal van andere branches, komt het voor dat werkgevers gebruik
maken van werknemers die niet dagelijks naar huis terugkeren. Dit kunnen werknemers
uit andere landen zijn, maar ook de werknemer die in Groningen woont en in
Limburg zijn werkzaamheden verricht. Tijdelijke huisvestingskosten in het
kader van dienstreizen zijn vrijgesteld als gerichte vrijstelling. Bij werknemers
uit andere landen is geen sprake van dienstreizen maar van een persoonlijke
keuze om niet vanuit de eigen woning gedurende enige tijd elders werkzaamheden
te verrichten. Ingeval van huisvesting op de werkplek wordt op grond van een
delegatiebepaling het voordeel tot een lagere bedrag dan de waarde in het
economische verkeer vastgesteld. Thans geldt een dergelijke, lagere waardering
bijvoorbeeld voor huisvesting op boorplatforms. Ingeval van huisvesting niet
op de werkplek wordt de waarde in het economische verkeer als voordeel aangemerkt.
Vergoedingen en verstrekkingen ter zake van het genot van huisvesting kunnen
als eindheffingsbestanddeel aangewezen worden. Deze vallen in dat geval in
de forfaitaire ruimte. De werkgever kan er ook voor kiezen deze tot het loon
te rekenen.
 Salderen
 De heer Cramer vraagt of het binnen de werkkostenregeling is toegestaan
om het bedrag van de elektrische fiets uit te smeren over meerdere jaren,
om zo binnen de forfaitaire ruimte, uitgedrukt per werknemer, te blijven.
Hoewel het idee sympathiek is om in een bepaald jaar gebruik te kunnen maken
van ruimte van een ander jaar, past het niet binnen de werking van de werkkostenregeling.
Als hoofdregel geldt dat de forfaitaire ruimte gerelateerd is aan de fiscale
loonsom op bedrijfsniveau per tijdvak, en niet per werknemer. Zo kunnen verschillen
in kostenpatroon tussen werknemers binnen een bedrijf opgevangen worden. Er
wordt dus al gesaldeerd op bedrijfsniveau. Ook is het toegestaan binnen het
kalenderjaar verschillen met elkaar te salderen. Verdergaande saldering is
uit oogpunt van administratieve lasten ongewenst.
 Koppeling forfait aan loonsom
 De heer Bashir vermoedt dat vooral werknemers met hogere inkomens profiteren
van een forfait dat gekoppeld is aan de loonsom. Deze conclusie zou ik niet
zo willen trekken. Bedrijven met een relatief gemiddeld hoge inkomens hebben
in absolute zin meer forfaitaire ruimte dan bedrijven met een relatief gemiddeld
lage inkomens. De mogelijkheid om op bedrijfsniveau te salderen en het ontbreken
van de zakelijkheidstoets stelt een werkgever in staat thans belast loon om
te zetten in onbelast loon, ongeacht de hoogte van het inkomen van de werknemer. 
 Administratieve lasten
 De heer Van der Vlies heeft gevraagd waaruit de administratieve lastenverlichting
bestaat. De werkkostenregeling brengt een aanzienlijke administratieve lastenverlichting
met zich doordat werkgevers niet meer vergoedingen en verstrekkingen op werknemersniveau
in de loonadministratie hoeven vast te leggen. Daarmee vervallen een groot
aantal handelingen die de inhoudingsplichtige of door hem in te huren intermediairs
thans verrichten. De invoering van de werkkostenregeling roept uiteraard weer
(nieuwe) administratie lasten op in de vorm van de door de heer Van der Vlies
genoemde toets aan de grens van het forfait. Per saldo resteert een administratieve
lastenverlichting – dus zonder overgangsregeling met keuzeregime –
van € 123,9 miljoen in de structurele situatie.
 De heer Omtzigt vraagt zich af of de overgangsregeling leidt tot dubbele
systemen. Dat is bij de Belastingdienst zeker het geval, bij werkgevers dat
niet, afhankelijk van hun keuze. De te realiseren besparing op de uitvoeringskosten
van de Belastingdienst zullen drie jaar opschuiven zodat deze pas na 2014
structureel binnengehaald zullen worden. In de eerste drie jaar zal zelfs
meer werk moeten worden verzet, vooral voor communicatie. Het voorleggen van
de nota van wijziging aan Actal is gelet op het overgangskarakter van het
keuzeregime niet overwogen omdat de structurele administratieve lastenreductie
in stand blijft.
 Vereenvoudiging inkomstenbelasting
 De heer Van der Vlies heeft met betrekking tot de vooringevulde aangifte
gevraagd naar het tijdpad van de machtiging voor intermediairs. De vooringevulde
aangifte (VIA) is nog niet beschikbaar voor degenen die hun aangifte door
een ander in laten vullen (intermediair, maatschappelijke hulpverlener, familie,
vrienden en bekenden). Dat heeft te maken met de beveiliging van de voor in
te vullen gegevens. In het project Gemeenschappelijke Machtigingsvoorziening
(GMV, inmiddels hernoemd tot «DigiD machtigen») wordt gewerkt
aan overheidsbrede machtigingsvoorzieningen waardoor ook de verschillende
categorieën gemachtigden in de toekomst gebruik kunnen gaan maken van
VIA-gegevens. Er is voor gekozen om de te realiseren voorzieningen eerst in
een pilot te beproeven voordat tot brede beschikbaarstelling wordt overgegaan.
Met een aantal intermediairs en softwareleveranciers heeft overleg plaatsgevonden
over de pilot voor intermediairs. Volgens de huidige planning komt de voorziening
voor intermediairs, na een pilotperiode, op 1 juli 2010 beschikbaar.
 Vereenvoudiging eigenwoningregeling
 De heer Omtzigt stelt een vraag over de afschaffing van de goedkoperwonenregeling.
Hij vraagt of een uitzondering kan worden gemaakt voor mensen die goedkoper
zijn gaan wonen, maar hun oude woning nog niet hebben verkocht en niet meer
onder de goedkoperwonenregeling zouden vallen. De heer Remkes sluit zich aan
bij deze vraag. Hij wijst erop dat mensen in deze situatie kunnen verkeren
door een gewijzigde inkomenssituatie en vraagt zich af of bij deze vereenvoudigingsmaatregel
wel wordt voldaan aan de randvoorwaarde van rechtvaardigheid. De heer Van
Dijck vraagt of een overgangsregeling wordt getroffen in verband met de afschaffing
van de goedkoperwonenregeling. De groep belastingplichtigen die door het afschaffen
van de goedkoperwonenregeling getroffen wordt, is beperkt. Vanaf de datum
van bekendmaking van de voorstellen (Prinsjesdag) worden de belastingplichtigen
immers geacht bekend te zijn met de nieuwe maatregel en kunnen zij hierop
anticiperen. Het betreft alleen de groep belastingplichtigen die (vlak) vóór
Prinsjesdag een nieuwe woning hebben gekocht en hun oude woning niet voor
1 januari 2010 hebben verkocht of hun oude woning hebben verkocht (vlak)
voor Prinsjesdag en voor 1 januari 2010 nog geen nieuwe
woning hebben gekocht. Ik verwacht dat er voor deze beperkte groep geen bijzondere
problemen zullen ontstaan. Mochten er desondanks voor deze beperkte groep
belastingplichtigen in de praktijk toch onbillijkheden van overwegende aard
blijken, dan zal ik opnieuw bezien of het wenselijk is hiervoor een tegemoetkoming
te verlenen.
 
 De heer Omtzigt vraagt naar de achtergrond van de verkorting van de verjaringstermijn
eigenwoningreserve van 5 naar 3 jaar en waarom een verjaringstermijn van 5
jaar niet gehandhaafd kan blijven. De huidige vijfjaarstermijn houdt in dat
de eigenwoningreserve tot 5 jaar na verkoop van de woning fiscaal relevant
blijft. Zowel de burger als de Belastingdienst moeten 5 jaar lang rekening
houden met de stand van de eigenwoningreserve. De termijn van 5 jaar is met
name van belang bij toepassing van de goedkoperwonenregeling, omdat in die
gevallen een deel van de oorspronkelijke eigenwoningreserve blijft bestaan
die niet direct hoeft te worden ingezet. Dat komt pas aan de orde bij bijvoorbeeld
een verbouwing. Nu wordt voorgesteld de goedkoperwonenregeling te laten vervallen,
ligt het voor de hand om te volstaan met een kortere verjaringstermijn eigenwoningreserve.
De voorgestelde verjaringstermijn eigenwoningreserve van 3 jaar is dan met
name nog van belang ingeval van tijdelijke huur voor de aankoop van een nieuwe
woning. Het verkorten van de verjaringstermijn vermindert de administratieve
lasten voor de burger en de uitvoeringskosten van de Belastingdienst.
 
 De heer Remkes vraagt naar de legitimering voor de wijziging van de fiscale
behandeling van de eigen woning. Het vereenvoudigen van de bijleenregeling
is een uitdrukkelijk verzoek van de Tweede Kamer. Het kabinet heeft drie maatregelen
voorgesteld ter vereenvoudiging van de bijleenregeling zonder dat afbreuk
wordt gedaan aan doel en strekking van de regeling. Dit betreft afschaffing
van de goedkoperwonenregeling, het uitbreiden van de renteaftrek over meegefinancierde
kosten ter verkrijging van de hypotheek en het verkorten van de verjaringstermijn
eigenwoningreserve van 5 naar 3 jaar. Het grootste deel van de budgettaire
opbrengst van het afschaffen van de goedkoperwonenregeling wordt ingezet binnen
de eigenwoningsfeer.
 
 De heer Bashir heeft gevraagd of starters er op achteruitgaan door de
wijzigingen in de bijleenregeling. Hierop kan ik antwoorden dat geen van de
voorgestelde maatregelen met betrekking tot de bijleenregeling enige invloed
heeft op de fiscale positie van starters op de woningmarkt, noch positief,
noch negatief. Er is ook geen aanleiding, zoals werd gevraagd, om de bijleenregeling
af te schaffen.
 Ter toelichting kan ik hier, mede op verzoek van de heer Omtzigt, het
volgende bij opmerken. Ik vermoed dat de heer Bashir met zijn vragen niet
doelde op de bijleenregeling in zijn totaliteit, maar op de maatregel met
betrekking tot de afsluitkosten ter verkrijging van de hypotheek. Deze kosten
zijn aftrekbaar, maar op dit moment kunnen alleen starters deze kosten, met
renteaftrek, meefinancieren. Hoewel dit onderscheid tussen starters en doorstromers
fiscaal technisch duidelijk is, leidt het bestaan van deze verschillende regimes
bij veel mensen tot verwarring. Daarom heeft het kabinet er in het kader van
de vereenvoudiging van de regelgeving voor gekozen het onderscheid weg te
nemen tussen starters en doorstromers. Dit is gebeurd door in beide gevallen
renteaftrek over meegefinancierde afsluitkosten ter verkrijging van een geldlening
mogelijk te maken. Dit kan van belang zijn voor de aankoop van woningen door
starters en doorstromers. Er is niet voor gekozen de aftrek van financieringskosten
te beperken omdat deze aftrek zowel voor de aankoop van woningen door starters
als door doorstromers van belang kan zijn. Ik wil nog eens benadrukken
dat starters er door deze maatregel dus niet op achteruitgaan.
 Vereenvoudiging box 3
 De heer van der Vlies vraagt wat het bedrag van het rendement in box 3
wordt. Er is een aantal elementen te onderscheiden. Ten eerste heeft het forfaitaire
rendement van 4% betrekking op het totale box 3 vermogen, zodat niet
alleen gekeken moet worden naar het rendement op een risicoloze spaarrekening.
Verdeeld naar componenten van het box 3 vermogen heeft vrijwel iedereen spaaren
of bankrekeningen. Verdeeld naar inkomensgroepen neemt het bezit van aandelen,
beleggingsfondsen en obligaties toe met het inkomen. Op lange termijn ligt
het rendement van vermogensbestanddelen hoger naarmate het risico dat de houder
ermee loopt. Aandelen hebben dus een hoger rendement dan staatsleningen en
het rendement op obligaties is hoger dan het rendement op spaarrekeningen.
Het rendement op aandelen fluctueert sterk, maar met uitzondering van de laatste
twee jaar ligt het 10 jaars gemiddelde voordurend boven de 4% (gemeten
aan de gemiddelde groei van de AEX-index). De rente op tienjaars staatsleningen
schommelde de laatste 10 jaar rond het forfaitair rendement. Ten tweede moet
opgemerkt worden dat ruim 80% van de huishoudens geen vermogensrendementsheffing
betaalt. Vooral bij deze groep zal de spaarrekening een relatief groot deel
van het vermogen betreffen. Ten derde is er sprake van een Benthamse progressie.
Door de vrijstelling van het eerste deel van het vermogen, betaalt niemand
effectief de volledige 1,2% (30% belasting op 4% forfaitair
rendement) van het Box 3 vermogen. Het blijkt dat 4% van de huishoudens
meer dan effectief 1% belasting op het Box 3 vermogen. Mede gezien
het voorgaande zal het forfaitaire rendement van box 3 4% blijven.
 
 De heer Omtzigt vraagt waarom niet is gekozen voor 1 juli als peildatum
voor box 3. De heer Remkes vraagt of 31 december niet kan als peildatum.
Het nadeel van de keuze voor 1 juli en zeker 31 december als peildatum
is, behalve het renseigneringsprobleem, dat het fictieve rendement mede wordt
bepaald over het vermogen dat in het belastingjaar is verkregen. Vermogensmutaties
tot en met juni (bij peildatum 1 juli) respectievelijk tot en met december
(bij peildatum 31 december) tellen voor het hele belastingjaar mee. In
die zin sluit 1 januari als peildatum beter aan bij de vermogensrendementsheffing,
zijnde een onderdeel van de inkomstenbelasting. Er wordt alleen fictief rendement
berekend over het vermogen dat op 1 januari aanwezig is en waarover het
gehele jaar rendement (inkomsten) behaald kan worden.
 
 Met betrekking tot 1 juli als peildatum valt nog het volgende op
te merken. Bijna alle administratieplichtigen die gegevens moeten renseigneren,
zoals banken en verzekeraars, geven in een jaaroverzicht de waarden per 1 januari
en/of 31 december door aan hun klanten en administratieplichtigen
hebben hun administratie hierop volledig ingericht. Het hanteren van 1 juli
als peildatum zou betekenen dat er ten behoeve van de belastingheffing een
extra waardevaststellingsmoment moet plaatsvinden. De meeste klanten zullen
immers nog steeds per 31 december een jaaroverzicht willen ontvangen.
Dit zou een aanzienlijke lastenverzwaring betekenen voor onder andere banken
en verzekeraars en is alleen al vanuit dat oogpunt onwenselijk. Ten slotte
zal bij 1 juli als peildatum ook de WOZ-waarde, waarvoor de peildatum
1 januari is, niet meer aansluiten.
 
 De heer Remkes vraagt zich af of – uitgaande van 31 december
als peildatum – met banken en verzekeringsmaatschappijen geen afspraken
kunnen worden gemaakt om de gegevens voor april rond te hebben. De aangiften
inkomstenbelasting worden in januari/februari verstuurd en moeten
vóór 1 april worden ingeleverd. Dit vereist dat de VIA-gegevens
op 1 maart voor belastingplichtigen klaar staan. Belastingplichtigen
moeten immers gelegenheid hebben de VIA-gegevens te controleren. In de periode
van twee maanden die dan resteert moeten de relevante gegevens door derden
worden gerenseigneerd en moet de Belastingdienst deze gegevens bewerken om
ze klaar te zetten voor de belastingplichtige. Hierbij moet bedacht worden
dat het om tientallen miljoenen gegevens gaat. De periode van twee maanden
blijkt te kort te zijn.
 
 De heer Remkes vraagt of het afzien van de indexatie van het heffingvrij
vermogen van box 3 wel logisch is in de context van belastingplichtigen met
kleine vermogens. Indien de indexatie wel zou worden doorgevoerd zou het heffingvrij
vermogen voor 2010 € 21 054 hebben bedragen. Dat is € 393
hoger dan het heffingvrij vermogen voor 2009 (€ 20 661). In
belasting scheelt dit slechts 1,2% van € 393 = € 4.
Voor partners geldt het dubbele (€ 8). Het niet doorgaan van de
indexatie heeft dus slechts een beperkt effect. Ten slotte wordt opgemerkt
dat het achterwege laten van de indexatie in absolute zin dezelfde gevolgen
heeft voor kleine vermogens in box 3 als voor grote vermogens in box 3.
 Vereenvoudiging heffingskortingen
 Meerdere leden hebben opmerkingen gemaakt over de doorwerkbonus. Ik heb
kennis genomen van de onvrede in de Kamer over de term «doorwerkbonus»
als naam voor de geïntegreerde, huidige arbeidskorting en doorwerkbonus.
Met die integratie was niets anders bedoeld dan een vereenvoudiging en geen
inhoudelijke wijziging. Omdat het een beperkte technische wijziging betreft,
zal ik bij nota van wijziging het voorstel uit het wetsvoorstel verwijderen.
Te meer daar in het kader van de studiecommissie Belastingstelsel ook de vereenvoudiging
van heffingskortingen aan bod kan komen in een breder verband.
 Stroomlijnen partnerbegrip
 De heer Omtzigt vraagt om een beschouwing van de verschillen tussen een
zogenoemd samengesteld gezin, te weten twee ongehuwd samenwonenden met kinderen
uit een eerdere relatie, en een traditioneel gezin, bijvoorbeeld twee gehuwden
met kinderen. Twee ongehuwd samenwonenden die geen kinderen van elkaar hebben
(en ook geen samenlevingscontract, gezamenlijke eigen woning of pensioenregeling
hebben) worden onder het nieuwe partnerregime niet als partners aanmerkt.
Dit heeft gevolgen voor zowel inkomstenbelasting als de toeslagen. Voor de
inkomstenbelasting zijn de partnerfaciliteiten niet langer van toepassing.
Het gaat hierbij om de vrije toerekening van inkomsten en vermogen, uitbetaling
van de heffingskorting aan de minstverdienende partner, overdracht van het
heffingvrije vermogen in box 3 en samentelling van specifieke zorgkosten en
giften. Daartegenover staat dat de beperking van de inkomensafhankelijke combinatiekorting
voor tot een van beide partners bij samenwonenden die geen partner zijn niet
van toepassing is. Voor de toeslagen geldt het volgende. De huurtoeslag verandert
niet, aangezien medebewoners daar ook meetellen bij de vaststelling van de
draagkracht. Voor de overige toeslagen geldt dat twee ongehuwd samenwonenden
die geen partner zijn, elk afzonderlijk de toeslagen kunnen claimen. Daarbij
worden de inkomens niet samengeteld voor de vaststelling van de draagkracht.
Dit zal veelal gunstig uitpakken voor de inkomensgerelateerde toeslagen. Daartegenover
staat dat voor de kinderopvangtoeslag het toeslagpercentage voor twee samenwoners,
niet zijnde partner, met elk een eigen kind lager is omdat in de tabellen
voor de kinderopvangtoeslag voor een tweede en volgend kind een hoger percentage
van de opvangkosten geldt. Al met al kan worden gesteld dat de gevolgen voor
de inkomstenbelasting en de toeslagen van het al dan niet zijn
van partner afhangen van de specifieke gezinssituatie. De verwachting is overigens
dat in de door de heer Omtzigt beschreven casus van een samengesteld gezin
veelal een formele registratie zal worden geregeld die tot partnerschap leidt,
hetzij met betrekking tot de kinderen, hetzij met betrekking tot de kosten
van de huishouding, hetzij met betrekking tot de mogelijkheid van de niet-huis
eigenaar om toch in het huis te blijven wonen. Er is dan geen verschil meer
met een «traditioneel» gezin.
 
 De heer Remkes vraagt of er behoudens het voorinvullen van de aangifte
voor het nieuwe partnerbegrip wel voldoende motivering is. De heer Remkes
vraagt zich af of de burger dit als vereenvoudiging ziet. Voorts zou de heer
Remkes graag een overgangsregeling zien. Met het nieuwe partnerbegrip wordt
zeker niet alleen het voorinvullen van de aangifte gediend. Belangrijk kenmerk
van de nieuwe partnerregeling is dat er één geharmoniseerd partnerbegrip
wordt gerealiseerd, zowel binnen de fiscaliteit als voor de toeslagen. Dit
schept duidelijkheid bij de burgers en levert daarmee een administratieve
lastenreductie op. Burgers worden niet meer met een keuzeregeling geconfronteerd
en lopen dus ook niet zomaar onbedoeld partnerfaciliteiten mis doordat zij
niet opteren voor partnerschap: je bent in de nieuwe regeling partner of je
bent het niet. Daarnaast wordt de behandeling van gehuwden en ongehuwd samenwonenden
meer op een lijn gebracht. Dan het punt van de overgangsregeling. Het kabinet
is geen voorstander van de herintroductie van een keuzeregime. De resultaten
die we met het nieuwe partnerbegrip realiseren, te weten harmonisatie, objectieve
toetsbaarheid en administratieve lastenverlichting worden dan niet bereikt.
 
 De heer Remkes vraagt naar de stand van zaken van het nieuwe toeslagensysteem.
Daarvoor verwijs ik u naar de brief die ik op 2 november 2009 naar de
Kamer heb gezonden. Hierin heb ik aangegeven dat het systeem is opgeleverd
ten behoeve van integrale testen. De bevindingen die uit het testen voortkomen
zullen vervolgens worden opgelost. Zoals ik uw Kamer eerder heb toegezegd
ben ik van mening dat het nieuwe systeem extra moet worden getest. Tevens
ben ik met de Algemene Rekenkamer van mening dat de implementatie beheerst
moet geschieden. Daarom heb ik besloten om – indachtig wat ik ook in
het algemeen overleg van 1 juli 2009 heb gezegd – het nieuwe systeem
niet eind 2009 via een «Big Bang» te implementeren, maar beheerst
en gefaseerd. In de vijfde halfjaarsrapportage «Vereenvoudigingsoperatie
Belastingdienst», die ik uw Kamer 1 december 2009 zal toezenden,
zal ik u verder informeren over de stand van zaken.
 Notitie modernisering AWR
 De heer Remkes heeft er begrip voor dat de modernisering AWR stapsgewijs
wordt uitgewerkt en ingevoerd. Hij vraagt wat de ambitie is in de tijd, wanneer
het moderniseringstraject moet zijn afgerond. De beoogde concrete vervolgstappen
in 2010 zijn genoemd in de nota naar aanleiding van het verslag en behelzen,
kort gezegd, uitbreiding van de soepele herziening voorlopige aanslagen inkomstenbelasting
naar de vennootschapsbelasting en uitbreiding van rechtsbescherming bij ambtshalve
vermindering ook naar de vennootschapsbelasting. Voor de verdere vervolgstappen
is naar verwachting van belang de besluitvorming van het kabinet op basis
van de rapporten van de werkgroepen Brede heroverwegingen en de Studiecommissie
Belastingstelsel over de gewenste omvang en fasering van de te nemen maatregelen.
Pas dan wordt naar verwachting ook duidelijk wat de ambitie in de tijd kan
zijn voor een verdere modernisering van de AWR. 
 Overige onderwerpen
 De heer Omtzigt stipt nog de uitvoering aan van de motie Omtzigt/Weekers
over een tegemoetkomende regeling voor historische vliegtuigen, en vraagt mij te overleggen met de betrokken partijen om een gezamenlijke
oplossing te vinden. Ook de heer Remkes vraagt aandacht voor dit punt. Sinds
2005 wordt voor alle binnenlandse vluchten accijns betaald. Voor kerosine
is daarbij een lager tarief vastgesteld dan het al bestaande tarief voor lichte
olie (benzine). Lichte olie wordt behalve voor wegvoertuigen ook gebruikt
voor de meeste kleinere moderne en historische vliegtuigtypes, en daarnaast
ook voor bepaalde grotere historische vliegtuigen. De voor vliegtuigen gebruikte
lichte olie is overigens de gelode en dus milieuonvriendelijke variant. Evenals
bij andere vervoersvormen gelden voor de binnenlandse luchtvaart dus verschillende
accijnstarieven, afhankelijk van de gebruikte motorbrandstof.
 
 Bij verschillende gelegenheden heb met de Kamer de argumenten gedeeld
waarom ik geen mogelijkheid zie een tegemoetkomende regeling voor de grotere
historische vliegtuigen te treffen in de sfeer van de accijns. Zo’n
regeling voor maar enkele vliegtuigen zou bovendien niet passen in het toetsingskader
voor belastinguitgaven. Wel zou je in dat verband kunnen denken aan een regeling
in de subsidiesfeer, voor zover passend in de daarvoor ontwikkelde kaders.
Ter uivoering van de motie heeft het kabinet nu een oplossing gevonden in
de vorm van een revolving fund, waaruit de restauratie van mobiel erfgoed
kan worden gefinancierd. Daarvoor heb ik ook een bedrag beschikbaar gesteld
aan de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,
dat overigens een veelvoud is van het accijnsverschil. Deze regeling past
binnen het subsidiekader zoals dat is ontwikkeld om het behoud van mobiel
erfgoed te ondersteunen, en heeft een brede werking. Hiermee heeft het kabinet
naar mijn oordeel een afdoende invulling gegeven aan de in de motie gevraagde
regeling.
 
 De heer Omtzigt heeft gevraagd of bij verstrekking van een paspoort aan
mensen die in het buitenland wonen gelijk een DigiD kan worden afgegeven.
Hoewel de gedachte het kabinet sympathiek voorkomt, is het niet mogelijk om
het door de heer Omtzigt gevraagde te realiseren. Voor afgifte van een DigiD
moet in de bestaande systematiek voor de aanvrager een adres in Nederland
aanwezig zijn, dat is geregistreerd in de GBA. Bij ontbreken van een dergelijk
adres kan dus geen DigiD worden afgegeven. Helaas is er nog geen alternatieve
werkwijze beschikbaar. Hierover is de Tweede Kamer geïnformeerd bij brief
van 13 oktober van 2009. Onderzocht is of er een alternatief uitgifteproces
voor DigiD mogelijk is waarbij het hebben van een betrouwbaar adres niet noodzakelijk
is. Daarbij is gekeken naar mogelijkheden van het uitreiken van een activeringscode
binnen een bestaand (of speciaal in te richten) balieproces of op een Ideal-achtige
wijze. Uitkomst van dit onderzoek is dat er geen betrouwbare en betaalbare
generieke oplossing voorhanden is om burgers zonder administratieve lasten
van een DigiD te voorzien.
 
 De heer Bashir vraagt of het kabinet risico’s ziet bij tweede generatie
allochtonen met een Nederlands dga-pensioen die na 10 jaar hun pensioenvermogen
in één keer vrij van Nederlandse belastingheffing kunnen genieten
in het land van herkomst. Indien het belastingverdrag met het woonland belastingheffing
over zo’n pensioenafkoop toewijst aan het woonland, is na 10 jaar –
overigens op dezelfde wijze als bij andere belastingplichtigen met een dga-pensioen
-inderdaad geen Nederlandse belastingheffing over het pensioen meer mogelijk.
Het kabinet heeft geen aanleiding te veronderstellen dat juist tweede generatie
allochtonen hier op grotere schaal gebruik van gaan maken en dat er sprake
is van een additioneel risico op dit punt. Volledigheidshalve
wordt opgemerkt dat– in het kader van de uitvoering van de motie Omtzigt – volgend jaar alle Europese en internationale
bedreigingen van het Nederlandse pensioenstelsel in kaart zullen worden gebracht. Het door de heer Bashir genoemde aspect loopt daar automatisch
in mee.
 
 De heer Tang vraagt of de boete bij inkeer vanaf 1 januari 2010
niet op een hoger percentage dan 15 moet worden vastgesteld, vanwege de zich
in rap tempo voltrekkende ontwikkelingen. Met de heer Tang is het kabinet
er verheugd over dat de druk op belastingparadijzen en het bankgeheim zo snel
toeneemt en zo effectief lijkt te zijn. Dit zou inderdaad aanleiding kunnen
zijn om de vergrijpboete die bij inkeer vanaf 1 januari 2010 wordt
opgelegd niet standaard te matigen tot 15%. Een wetswijziging is hiervoor
niet nodig, omdat de wet slechts bepaalt dat de vergrijpboete bij inkeer gematigd
wordt, en niet tot welk percentage. Nadere beleidsregels worden gegeven in
het Besluit Bestuurlijk Boeten Belastingdienst. Het voordeel hiervan is dat
snel en flexibel kan worden gereageerd op ontwikkelingen. In eerste instantie
lijkt het het kabinet raadzaam om de toegezegde matiging tot 15% gestand
te doen.
 
 De heer Tang heeft gevraagd of er mogelijkheden zijn om het aantal betrokken
uren kinderopvang bij de kindertoeslag te betrekken via het verplicht inleveren
van een werkgeversverklaring. Specifiek heeft de heer Tang gevraagd naar de
uitvoerbaarheid en de controleerbaarheid op basis van steekproeven. Voor het
zomerreces is deze vraag aan de orde geweest bij de behandeling van de wijziging
van de Wet Kinderopvang in de Eerste en Tweede Kamer. De staatsecretaris van
OCW zal, mede namens mij, de beide Kamers op korte termijn per brief hierover
nader informeren.
 
 De heer Remkes vraagt om een reactie op het signaal dat recent is afgegeven
door het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting alsmede door Minister voor
Wonen Wijken en Integratie, de heer Van der Laan, dat de heffing van vennootschapsbelasting
de oorzaak zou zijn van een aantal problemen in de bouwsector. Natuurlijk
is het zo dat woningcorporaties net zo goed als veel andere ondernemingen
in meer of mindere mate door de crisis zijn getroffen. Dat ook woningcorporaties
in de problemen geraken – hoe vervelend dat ook is – is dan ook
niet te voorkomen. Dat vormt echter geen reden om bij woningcorporaties anders
aan te kijken tegen de gevolgen van belastingplicht dan bij andere ondernemingen.
Verder moet worden bedacht dat vennootschapsbelasting een winstbelasting is;
corporaties worden dus alleen aangeslagen indien en voor zover ze winst maken.
Als er geen winst wordt gemaakt, hoeft er geen vennootschapsbelasting betaald
te worden. De heffing van vennootschapsbelasting – net zo als dat voor
andere ondernemingen het geval is – verlaagt uiteraard de netto winst
van woningcorporaties en zal daarmee de liquiditeitspositie van woningcorporaties
negatief beïnvloeden.
 
 De heer Remkes vraagt om in te gaan op een persbericht waarin staat dat
Nederland op de 15e plaats staat van belastingparadijzen terwijl de Antillen
op 38e plaats staan. Deze lijst, die is opgesteld door Tax Justice Network
(TJN) en ziet op wat volgens deze organisatie de 60 meest «ondoorzichtige
belastingparadijzen» ter wereld zouden zijn, suggereert ten onrechte
dat Nederland een belastingparadijs zou zijn. TJN beoordeelde aan de hand
van twaalf door hen opgestelde criteria de mate van «ondoorzichtigheid»
van een land. De uiteindelijke plek op de lijst is vervolgens met name ook
afhankelijk van de relatieve omvang van de nationale economie van het desbetreffende
land. Hoewel ik vraagtekens zet bij deze hele aanpak en ook bij de beoordelingswijze,
kan ik op basis van de uitkomsten wel al gelijk een potentieel misverstand
wegnemen: volgens TJN scoort Nederland in absolute zin – op basis dus
van de twaalf criteria – beter dan 57 andere landen op
de lijst. Dat Nederland vervolgens toch op een hogere plek eindigt, komt door
de relatief (veel) grotere omvang van de Nederlandse economie. Deze factor
weegt kennelijk zwaar mee in de eindscore. Hoewel ik op zich wel sympathie
kan opbrengen voor het hele idee van TJN, merk ik op dat het Global Forum
on Transparency and Exchange of Information van de OESO de aangewezen plek
is om dergelijke kwesties verder in beeld te brengen.
 
 De heer Omtzigt vraagt wanneer de beleidspublicatie inzake de verplaatsing
van bedrijven in de glastuinbouw ten gevolge van indirect overheidsingrijpen
valt te verwachten. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het beleidsbesluit,
waarna het zo snel mogelijk zal worden gepubliceerd.
 
 De heer Remkes heeft een vraag gesteld over de bevordering van kapitaalverschaffing
aan het MKB. De ministeries van Financiën en Economische Zaken hebben
in de afgelopen periode de problemen rond de in het Belastingplan 2008 voorgestelde
regeling – in verband met Europeesrechtelijke aspecten zoals de heer
Remkes ook aangeeft – geïnventariseerd. Op grond van de bevindingen
kon de regeling niet in werking worden gesteld. De Minister van Economische
Zaken heeft de huidige behoefte aan kapitaal van het midden- en kleinbedrijf
gesignaleerd en zoekt samen met het ministerie van Financiën naar passende
oplossingen. Oplossingen kunnen zowel binnen als buiten het fiscale kader
liggen. Deze moeten vanzelfsprekend binnen de budgettaire kaders en de kaders
van de Europese regelgeving passen en voldoen aan de effectiviteitstoets.
 
 De staatssecretaris van Financiën,
 J. C. de Jager 
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 704, nr. 4 (advies RvS bij BP2009) en
Kamerstukken II 2009/10, 32 128, nr. 4 (advies RvS bij BP 2010).
 
 
 Zie beschrijving van het onderzoek van Carrol, Holtz-Eakin, Rider en
Rosen in Scheutze, H.J. en Bruce, D. (2004), Tax Policy and Entrepreneurship
(16/17).
 
 
 Verordening (EG) nr. 715/2007 van het Europees parlement en de Raad van
de Europese Gemeenschappen van 20 juni 2007 betreffende de typegoedkeuring
van motorvoertuigen met betrekking tot emissies van lichte personen en bedrijfsvoertuigen
(Euro 5 en Euro 6) en de toegang tot reparatie- en onderhoudsinformatie (hierna:
Verordening 715/2007/EG) (PBEG L 171).
 
 
 Zie rapport «Tariefstructuur afvalstoffenbelasting» van mei
2009 (Kamerstukken II 2008/09, 31 492, nr. 11, bijlage).
 
 
 Zie rapport «Tariefstructuur afvalstoffenbelasting» van mei
2009 (Kamerstukken II 2008/09, 31 492, nr. 11, bijlage).
 
 
 Hoofdstuk 3, afdeling 6 van de Wet financiering sociale verzekeringen.
 
 
 WFR 2009/1338 «De Integratieheffing, integraal van toepassing».
 
 
 Alleen het op te bouwen tegoed is – indirect – gemaximeerd,
maar in de praktijk zal vrijwel niemand dat maximum bereiken.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 31 206, nr. 26.
 
 
 Kamerstukken II 2009/10, 31 930, nr. 84, nader gewijzigd amendement
van het lid Sap. 
 
 
 Kamerstukken II 2009/10, 32 129, nr. 8.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 31 206, nr. 28.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 31 492, nr. 3.
 
 
 Zaak C-473/08, Ingenieurbüro Eulitz GbR Thomas en Marion Eulitz.
 
 
 Arrest van 20 maart 2009, nr. 43 291, LJN BH 6429.
 
 
 Vergelijk Kamerstukken II 2007/08, 31 085, nr. 8, blz. 9.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 301, nr. 39.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 492, nr. 11.
 
 
 Besluit van 20 februari 2009, CPP 2009–078M, Stcrt 2009, 48.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 704, nr. 90.
 
 
 Kamerstukken II 2008/2009, 31 990, nr. 11.
 
 
 Kamerstukken II 2008/2009, 31 990, nr. 12.