Wijziging Algemene nabestaandenwet in verband met gebleken onbillijkheden; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25900, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25900 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEEN DEEL 1. Inleiding2. De achtergrond van de wijzigingen 2.1. Uitbreiding tijdelijke overgangsregeling2.2. Bepalingen met betrekking tot de gezamenlijke huishouding2.3. Wijzigingen die betrekking hebben op het overgangsrecht
voor voormalig AWWers.2.4. Andere wijzigingen3. Financiële gevolgen2. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I Onderdeel A (artikel 1 van de ANW)Onderdeel B (artikel 3 van de ANW)Onderdelen C, D en E (artikelen 14, 15 en 16 van de ANW)Onderdeel F (artikel 17 van de ANW)Onderdeel G (artikel 18 van de ANW)Onderdeel H (artikel 24 van de ANW)Onderdeel I (artikel 25 van de ANW)Onderdeel J (artikel 26 van de ANW)Onderdeel K (artikel 31 van de ANW)Onderdeel L (artikel 32 van de ANW)Onderdeel M (artikel 37 van de ANW)Onderdeel N (artikel 66a van de ANW)Onderdeel O (artikel 67 van de ANW)Onderdeel P (Artikel 71 van de ANW)Artikel II Wijziging Wet financiering volksverzekeringenArtikel III Herleving nabestaandenuitkering in verband
met gezamenlijke huishoudingArtikel IV Overgangsbepaling in verband met artikel 3,
zevende lid van de ANWArtikel V Overgangsbepaling in verband met artikel 67,
achtste lid van de ANWArtikel VI InwerkingtredingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25900Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 900Wijziging van de Algemene nabestaandenwet in verband met gebleken onbillijkhedennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING 1. ALGEMEEN DEEL 1. InleidingNaar aanleiding van verzoeken van leden van de Tweede Kamer heeft het
kabinet besloten de Algemene nabestaandenwet (ANW) op enkele punten te wijzigen.
De bedoeling hiervan is onbedoelde en ongewenste effecten die bij de uitvoering
van de wet naar voren zijn gekomen en naar verwachting zullen optreden te
repareren. De voorstellen tot wijziging zijn in de brief van 15 september
1997 (kamerstukken II 1996/97, 25 517, nr. 2) aan de Tweede Kamer kenbaar
gemaakt. De Tweede Kamer heeft met deze voorstellen ingestemd. In dit wetsvoorstel
worden de aangekondigde wijzigingen geregeld, met uitzondering van die voorstellen
die betrekking hebben op het Inkomens- en samenloopbesluit Anw.Aanleiding voor de voorgestelde wijzigingen was het gevoelen bij veel
betrokkenen (kamerleden, maatschappelijke groeperingen en burgers) dat de
ANW onevenredig zwaar uitwerkt voor zowel oud AWW-gerechtigden (dat wil zeggen
nabestaanden die een uitkering hadden op grond van de Algemene Weduwen- en
Wezenwet (AWW) voor de inwerkingtreding van de ANW; hierna te noemen voormalig
AWWers) als voor personen die nabestaande zijn geworden of zullen worden na
inwerkingtreding van de ANW. Hierbij werd dan gedacht aan het feit dat sommige
voormalig AWWers per 1 januari 1998 de gehele uitkering zouden verliezen,
dat de inkomenstoets voor bepaalde vormen van inkomen in verband met arbeid
niet redelijk werd geacht en dat het voeren van een gezamenlijke huishouding
door de nabestaande het in sommige gevallen maatschappelijk ongewenste gevolg
van het beëindigen van de uitkering zou hebben. Daarnaast werd het ongewenst
geacht dat sommige personen in de toekomst geen uitkering zullen krijgen,
terwijl zij die onder de AWW wel gehad zouden hebben.Tijdens het overleg met de Tweede Kamer is besloten tot de volgende wijzigingen:1. een inkomensonafhankelijke bodem ter hoogte van 30% minimumloon voor
voormalig AWWers; 2. het beschouwen van arbeidsvoorwaardelijke regelingen als inkomen uit
arbeid;3. uitbreiding van de tijdelijke overgangsregeling voor personen geboren
na 1 januari 1950 en voor 1 juli 1956, waarvan de echtgenoot naar verwachting
zal overlijden op of na 1 juli 1999 terwijl hij zijn overlijdensrisico niet
particulier kan verzekeren gezien zijn gezondheidstoestand;4. het beschouwen van meerderjarige aangehuwde en pleegkinderen als eerstegraads
bloedverwanten;5. het toekennen van een herlevingsperiode na het beëindigen van
het uitkeringsrecht bij het gaan voeren van een gezamenlijke huishouding;6. het tegengaan van uitkeringsverlies bij thuisverzorging van een hulpbehoevende.In dit wetsvoorstel worden de wijzigingen ad 3, 4, 5 en 6 in de ANW geregeld
ten behoeve van personen die vanaf 1 juli 1996 nabestaande zijn geworden.
Voor voormalig AWWers is inmiddels op basis van artikel 67, achtste lid van
de ANW bij ministeriële regeling de Tijdelijke regeling reparaties overgangsrecht
ANW getroffen die betrekking heeft op de punten 1, 4, 5 en 6. Deze punten
zijn overigens ook opgenomen in dit wetsvoorstel; de ministeriële regeling
zal worden ingetrokken als dit wetsvoorstel in werking is getreden. Het tweede
punt is geregeld in een wijziging van het Inkomens- en samenloopbesluit Anw
(Stb. 1997, 610).Bovendien worden in dit wetsvoorstel enkele andere artikelen gewijzigd,
die deels een technisch karakter hebben.De bepalingen in dit wetsvoorstel hebben terugwerkende kracht tot en met
1 juli 1996. 2. De achtergrond van de wijzigingen 2.1. Uitbreiding tijdelijke overgangsregelingOp grond van de huidige wetgeving (artikel 66a van de ANW) is de situatie
als volgt. Nabestaanden geboren tussen 1 januari 1950 en 1 juli 1956 hebben
recht op nabestaandenuitkering tot hun 65e jaar indien hun huwelijkspartner
overlijdt tussen 1 juli 1996 en 1 juli 1999. De bedoeling daarvan was om gedurende
enige tijd iedereen die minimaal 40 jaar was bij inwerkingtreding van de ANW
dezelfde rechten te geven als onder de AWW. Aanleiding voor deze regeling
was de problematiek van mensen die het overlijdensrisico niet particulier
konden verzekeren, en onder de ANW geen, en onder de AWW wel uitkeringsrecht
zouden hebben.De huidige regeling is problematisch voor met name potentiële nabestaanden
die onder de tijdelijke overgangsregeling vallen, namelijk: nabestaanden geboren
na 1 januari 1950 en voor 1 juli 1956, die gehuwd waren voor 1 juli 1996 en
die gehuwd zijn op de dag van overlijden van de echtgenoot, en waarvan de
echtgenoot overlijdt op of na 1 juli 1999 terwijl deze zich nu niet kan verzekeren
voor het overlijdensrisico wegens zijn gezondheidstoestand. De personen waarvoor
dit dreigt hebben naar verwachting geen recht op nabestaandenuitkering onder
de huidige wet (tenzij zij jonge kinderen hebben of arbeidsongeschikt zijn),
terwijl hun echtgenoot zich ook niet particulier kan verzekeren.Om hieraan tegemoet te komen wordt een aanvullende regeling getroffen
door middel van een uitbreiding van de huidige tijdelijke overgangsregeling,
die betrekking heeft op nabestaanden geboren op of na 1 januari 1950 en voor
1 juli 1956, die gehuwd waren op 1 juli 1996 en die gehuwd zijn bij overlijden
van de echtgenoot. Deze aanvullende regeling houdt in dat betrokkenen zich
in 1998 aanmelden bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en te zijner tijd
in aanmerking komen voor een nabestaandenuitkering. Betrokkenen moeten daarbij
aantonen dat zij niet geaccepteerd worden door een verzekeraar of alleen tegen
een hogere premie dan gebruikelijk voor dezelfde overlijdensrisicoverzekering.
De SVB registreert deze mensen en incasseert een maatschappelijk aanvaardbare
bijdrage. Indien deze mensen op enig moment na 30 juni 1999 nabestaande worden
(dit is niet in de tijd begrensd), krijgen zij een nabestaandenuitkering onder
de gebruikelijke condities (alsof het overlijden had plaatsgevonden voor 1
juli 1999), dus tot hun 65e, en met de inkomenstoets.Om praktische redenen zullen de voorwaarden waaronder bovengenoemde personen
in aanmerking kunnen komen voor de regeling, in een algemene maatregel van
bestuur op grond van de ANW worden uitgewerkt. De algemene maatregel van bestuur
zal de volgende inhoud hebben.Voor de toepassing van de regeling wordt als onverzekerbaar beschouwd
degene die óf door een verzekeraar op medische gronden geweigerd wordt
voor een overlijdensrisicoverzekering, óf slechts wordt geaccepteerd
tegen een premie die minimaal 2,5 keer zo hoog is als de premie voor een persoon
zonder gezondheidsrisico's in de zelfde leeftijdscategorie voor dezelfde verzekering.
Bij een overlijdensrisicoverzekering kan het gaan om een willekeurig pakket
bij een door betrokkene zelfgekozen verzekeraar. Hierbij is het niet relevant
of betrokkene een verzekering op zijn eigen leven afsluit met zijn vrouw of
haar man als begunstigde, of dat de vrouw dan wel de man de verzekering afsluit
op het leven van betrokkene. De hoogte van het uit te keren bedrag is hierbij
niet van belang. De onverzekerbaarheid wordt bepaald door het verschil in
premie voor eenzelfde pakket tussen iemand met een gezondheidsrisico en een
vergelijkbaar iemand van hetzelfde geslacht en binnen dezelfde leeftijdscategorie
zonder gezondheidsrisico. Men kan zelf beide premies met elkaar vergelijken,
omdat beide premies (de reguliere en de verhoogde premie) door de verzekeraar
worden geleverd. De verzekeraar kan bij de vaststelling van zijn premie desgewenst
overleg plegen met de eigen herverzekeraar.Het gaat dus niet om de hoogte van de premie als zodanig, maar om het
verschil tussen beide premies. De factor 2,5 is vastgesteld naar analogie
van de factor bij de Wet Medefinanciering aanvullende arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(MAAV). Een premie die 2,5 keer of meer hoger is, wordt beschouwd als een
maatschappelijk gezien te hoge premie.Na melding bij de SVB als onverzekerbaar en nadat gebleken is dat ook
aan de overige voorwaarden is voldaan, dient betrokkene een bijdrage aan de
SVB te betalen. De hoogte hiervan is bepaald door uit te gaan van de premie
die betaald zou moeten worden voor een particuliere overlijdensrisicoverzekering
die een maandelijkse uitkering verstrekt die qua hoogte vergelijkbaar is met
de nabestaandenuitkering op grond van de ANW, met inkomenstoets. Er is hierbij
uitgegaan van de berekening door een onafhankelijk actuarieel bureau. De bijdrage
is bepaald op 2,5 keer de premie zonder winstmarge, zonder onderscheid naar
geslacht, en zonder rekening te houden met leeftijd. Deze bijdrage wordt bij
ministeriële regeling vastgesteld en zal jaarlijks worden aangepast aan
de ontwikkelingen van het prijsindexcijfer van de gezinsconsumptie. Thans
zou de bijdrage vastgesteld kunnen worden op circa 100 gulden per maand; de
bijdrage hoeft pas betaald te worden vanaf juli 1999. Restitutie van de betaalde
bijdragen vindt niet plaats, ook niet als niet langer voldaan wordt aan de
voorwaarden van de regeling.Voor de volledigheid wordt nog vermeld dat de te betalen bijdrage geen
directe relatie heeft met de situatie op de markt. Het betreft in feite een
fictieve premie voor een fictief product. Immers, de markt kent geen inkomens-getoetste
uitkeringen, en de kosten voor een ANW-nabestaandenuitkering te zijner tijd
zijn gegeven het hogere risico per definitie hoger dan de opbrengst van de
bijdragen. Meestal zal in de markt sprake zijn van leeftijds- en sexe-afhankelijke
premies. De regeling moet gezien worden als een tijdelijke maatregel
in het kader van de overgang van AWW naar ANW. De regeling heeft betrekking
op een ander product dan de markt kent. Het betreft ook geen verzekering bij
de SVB, maar het voldoen aan aanvullende uitkeringsvoorwaarden voor de ANW.Bij niet-betalen bestaat na overlijden geen recht op nabestaandenuitkering.
Voor de volledigheid zij vermeld dat betaling van deze bijdrage los staat
van de gewone procentuele premie die betaald wordt aan de belastingdienst
bij de belasting en premieheffing voor de volksverzekeringen.Melding bij de SVB kan geschieden zowel door beide echtgenoten of een
van beiden. Wie van beiden de bijdrage betaalt, is niet relevant. De melding
dient te geschieden voor 1 januari 1999. Op die manier zal tijdig duidelijk
zijn op hoeveel mensen deze regeling betrekking heeft. Verzekeraars kunnen de kosten van de medische keuring, indien betrokkene
zich meldt bij de SVB en voor de regeling geaccepteerd wordt, van de SVB vergoed
krijgen. Hierbij worden standaardtarieven gehanteerd, die in de hierboven
genoemde ministeriële regeling worden vastgesteld.De procedure om zich als onverzekerbaar te melden bij de SVB, heeft alleen
zin als de man of vrouw van de onverzekerbare geboren is tussen 1 januari
1950 en 1 juli 1956. Is de man of vrouw die nabestaande wordt, geboren voor
1950, dan bestaat al recht op uitkering. Is de man of vrouw geboren op of
na 1 juli 1956, dan ontstaat ook met deze regeling geen recht op uitkering
tot het 65e jaar. Er bestaat immers geen recht op grond van de hoofdregel
van artikel 14 ANW («recht op nabestaandenuitkering heeft de nabestaande
geboren voor 1950»), en ook niet op grond van artikel 66a gezien de
voorwaarde «geboren voor 1 juli 1956». Omdat de inkomenstoets
van kracht is, kan aanmelding minder zinvol zijn als de (potentiële)
nabestaande inkomen heeft na het overlijden van de echtgenoot. Een en ander
is afhankelijk van de verwachtingen die men heeft over zijn inkomen en de
hoogte daarvan. Een nabestaande die geboren is tussen januari 1950 en juli
1956, kan recht hebben op uitkering als hij een kind onder de 18 heeft of
arbeidsongeschikt is. Desalniettemin kan aanmelding bij de SVB in dat geval
zinvol zijn; dit is ter persoonlijke afweging.Personen die niet gehuwd waren op 1 juli 1996 en op moment van aanmelding,
kunnen zich niet melden bij de SVB. De regeling geldt dus bijvoorbeeld niet
voor personen die een gezamenlijke huishouding voeren, die later gehuwd of
gescheiden zijn, of die hun partnerschap hebben laten registreren.De betaalde bijdragen worden gestort in het Nabestaandenfonds; hiertoe
wordt in dit wetsvoorstel de Wet financiering volksverzekeringen aangepast. 2.2. Bepalingen met betrekking tot de gezamenlijke huishoudingAanleiding voor de wijzigingen met betrekking tot de gezamenlijke huishouding
wordt gevormd door het gegeven dat er een aantal situaties is waarin de SVB
tot het oordeel komt of zou kunnen komen dat sprake is van een gezamenlijke
huishouding waardoor het uitkeringsrecht van de nabestaande eindigt, terwijl
dit maatschappelijk gezien ongewenst wordt geacht.Het gaat bijvoorbeeld om de volgende situaties:– een nabestaande heeft een aangehuwd kind of pleegkind in huis
dat 18 jaar wordt; omdat hier geen sprake is van de uitzondering voor eerstegraads
bloedverwanten, verliest de nabestaande de uitkering;– een echtpaar woont samen met de broer van een van hen; na overlijden van de echtgenoot krijgt zijn vrouw geen nabestaandenuitkering
omdat zij een gezamenlijke huishouding voert met haar zwager/broer;– een grootmoeder heeft haar studerende kleindochter op kamers wonen
en deze kleindochter helpt in het huishouden van haar oma; indien dit een
gezamenlijke huishouding is, verliest de grootmoeder haar nabestaandenuitkering;– een nabestaande heeft een hulpbehoevende in huis genomen ter verzorging,
zodat deze niet hoeft te worden opgenomen in een instelling op grond vna de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ); indien hier sprake is van een
gezamenlijke huishouding, verliest de nabestaande de uitkering.Indien in dergelijke situaties naar het oordeel van de SVB sprake is van
een gezamenlijke huishouding, betekent dit dat de nabestaande de uitkering
geheel verliest, terwijl het uitkeringsrecht niet kan herleven, ook niet als
de andere persoon het huishouden verlaat. De uitkeringsgevolgen van een gezamenlijke
huishouding zijn daardoor voor de ANW veel ingrijpender dan voor andere wetten
(bv. de Algemene Ouderdomswet (AOW) en de Algemene bijstandswet Abw). Om die
reden acht de regering het gewenst de ANW op dit punt aan te passen.Met betrekking tot het punt van de meerderjarige aangehuwde kinderen en
pleegkinderen wordt bepaald dat in de bepaling met betrekking tot de gezamenlijke
huishouding dergelijke kinderen gelijk worden gesteld met bloedverwanten in
de eerste graad. Dit ligt ook voor de hand omdat ook voor het recht op nabestaandenuitkering
aangehuwde kinderen en pleegkinderen gelijk worden gesteld met «gewone»
kinderen. Door de gelijkstelling met bloedverwanten in de eerste graad wordt
bereikt dat het recht op nabestaandenuitkering ontstaat of niet eindigt.In andere gevallen gaat het om situaties waarin mensen, voor hen onverwacht,
als gezamenlijke huishouding aangemerkt worden. Het gevolg is dat het recht
op nabestaandenuitkering eindigt. Dit gevolg kan niet meer ongedaan gemaakt
worden, ook niet als de andere persoon elders gaat wonen, of als zij hun situatie
anders vorm geven. Het is echter gewenst dat de nabestaande die met deze gevolgen
geconfronteerd wordt, de gelegenheid krijgt zich te bezinnen op de wenselijkheid
van het voeren van een gezamenlijke huishouding.Indien betrokkenen van mening zijn geen gezamenlijke huishouding te willen
voeren, kunnen zij deze beëindigen, waarna het uitkeringsrecht weer kan
herleven of ontstaan.In het wetsvoorstel wordt nu bepaald dat er een periode van zes maanden
is waarin de SVB een nieuwe beslissing of er al dan niet sprake is van een
gezamenlijke huishouding kan nemen. Betrokkenen kunnen in die periode besluiten
of zij een gezamenlijke huishouding willen gaan of blijven voeren (met de
gevolgen van dien, namelijk einde van de nabestaandenuitkering), of dat zij
de gezamenlijke huishouding beëindigen door uit elkaar te gaan of de
situatie een andere, zakelijke vorm te geven (bijvoorbeeld een onderhuursituatie).
Vanaf het moment dat de nabestaande volgens de SVB geen gezamenlijke huishouding
(meer) voert, wordt de uitkering (weer) uitbetaald, mits de nieuwe situatie
binnen zes maanden een feit is. Overigens zal dit niet licht aannemelijk gemaakt
kunnen worden.Een dergelijke herlevingsperiode geldt niet alleen voor de hierboven genoemde
voorbeelden, maar om redenen van rechtszekerheid voor alle gevallen waarin
de nabestaande een gezamenlijke huishouding gaat voeren, de uitkeringsgevolgen
daarvan aanvaardt, maar waarbij vervolgens de gezamenlijke huishouding binnen
korte tijd weer beëindigd wordt. Voor nabestaanden waarvan de nabestaandenuitkering al geëindigd is
omdat zij, nadat zij nabestaande zijn geworden op een moment vanaf 1 juli
1996, een gezamenlijke huishouding zijn gaan voeren, bestaat alsnog recht
op uitkering als zij binnen zes maanden na inwerkingtreding van deze wet geen
gezamenlijke huishouding meer voeren (artikel III).Voor de achtergrond van de regeling voor hulpbehoevenden wordt verwezen
naar de brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over dit punt aan de Tweede Kamer (kamerstukken II 1996/97, 25 517, nr.
1). Indien een nabestaande een hulpbehoevende in huis neemt ter verzorging,
eindigt de uitkering niet, maar wordt de uitkering verlaagd tot een hoogte
van 50% minimumloon (rekening houdend met schaalvoordelen). Hetzelfde geldt
als de nabestaande zelf hulpbehoevend is, en bij een ander gaat wonen om verzorgd
te worden. Indien de gezamenlijke huishouding eindigt, doordat een van beiden
naar elders vertrekt of doordat de partner van de nabestaande overlijdt, gaat
de uitkering weer omhoog naar het gangbare niveau van 70% minimumloon. Voor
de volledigheid zij vermeld dat op de uitkering (50% of 70%) uiteraard de
inkomenstoets van toepassing is. Ook anderszins gelden de gebruikelijke uitkeringsvoorwaarden;
indien de nabestaande bijvoorbeeld hertrouwt, eindigt de uitkering. De 50%-uitkering
wordt gebruteerd op identieke wijze als de nabestaandenuitkering.Een soortgelijke bepaling is getroffen voor de «huishoudwees»
(een wees met recht op wezenuitkering op grond van artikel 26, lid 2, onderdeel
c van de ANW) die een gezamenlijke huishouding voert met een hulpbehoevende;
deze kan de wezenuitkering behouden.Wat verstaan wordt onder een hulpbehoevende, wordt uiteengezet in de artikelsgewijze
toelichting. Het kan daarbij voorkomen dat de hulpbehoevende zich aan een
geneeskundig onderzoek moet onderwerpen (onderdeel M); veelal zal de beoordeling
aan de hand van medische dossiers kunnen gebeuren. 2.3. Wijzigingen die betrekking hebben op het overgangsrecht
voor voormalig AWWers.Op grond van het huidige artikel 67 van de ANW is de situatie als volgt.
Voormalig AWWers, geboren voor 1941, behouden met ingang van 1998 in alle
gevallen een uitkeringsdeel ter hoogte van 30%, dus ook als zij op 1 juli
1996 en 31 december 1997 samenwonen (en tengevolge van de gelijkstelling van
ongehuwd samenwonenden met gehuwden hun uitkering zouden verliezen) en ongeacht
hun inkomen. Voormalig AWWers geboren op of na 1 januari 1941, kunnen wel
de hele uitkering verliezen.De inkomensachteruitgang die AWWers per 1 januari 1998 zouden ondervinden,
is in veel gevallen problematisch. Het is vaak voor betrokkenen moeilijk hun
uitgavenpatroon aan te passen en zo de inkomensterugval te compenseren. De
tijdsperiode van anderhalf jaar tot januari 1998 is daarvoor te kort gebleken.
Bovendien werd het onderscheid op grond van het geboortejaar onvoldoende onderbouwd
geacht.Om meer recht te doen aan het beginsel van rechtszekerheid is daarom in
de hiervoor genoemde ministeriële regeling op grond van artikel 67 van
de ANW geregeld dat de leeftijdsgrens vervalt. Dit betekent dat alle voormalig
AWWers per 1 januari 1998 in beginsel een inkomensonafhankelijk uitkeringsdeel
ter hoogte van 30% minimumloon behouden. Voor de volledigheid zij vermeld
dat dit uitkeringsdeel eindigt als de nabestaande een gezamenlijke huishouding
gaat voeren of hertrouwt, of als de partner waarmee wordt samengewoond, overlijdt
en daardoor een nieuw uitkeringsrecht ontstaat. Het bepaalde in de ministeriële regeling is om redenen van overzichtelijkheid
ook in dit wetsvoorstel opgenomen. Datzelfde geldt voor de daarin geregelde
bepalingen ten aanzien van de gezamenlijke huishouding. Na inwerkingtreding
van deze wet zal de ministeriële regeling worden ingetrokken. 2.4. Andere wijzigingena. einde halfwezenuitkeringVolgens de huidige wetgeving eindigt de halfwezenuitkering als de nabestaande
of de verzorger 65 jaar wordt. Achterliggende gedachte hierbij is dat de halfwezenuitkering
meestal gecombineerd wordt met de nabestaandenuitkering; als de nabestaande
65 wordt, ontvangt deze een AOW-uitkering ter hoogte van 90% minimumloon (artikel
9, lid 1, onderdeel c; sociaal minimum éénoudergezin). Betrokkene
zit dan zowel voor het 65e jaar (nabestaandenuitkering 70% en halfwezenuitkering
20% minimumloon) als daarna op het relevante sociaal minimum.Naast de sociaal-minimumgarantie die de halfwezenuitkering heeft, heeft
deze uitkering echter nog een doelstelling, namelijk het bieden van een «verzorgingsuitkering».
Dit doel komt meer in beeld indien de nabestaande geen nabestaandenuitkering
ontvangt door de inkomenstoets of doordat hij hertrouwd is, of als een ander
dan de overgebleven ouder voor de halfwees zorgt. In het laatste geval is
het minder gewenst dat de halfwezenuitkering eindigt bij het bereiken van
de 65-jarige leeftijd. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan de situatie dat
grootouders voor een halfwees zorgen. Om die reden wordt thans geregeld dat
de halfwezenuitkering alleen eindigt als de nabestaande een AOW-uitkering
ter hoogte van 90% minimumloon ontvangt.b. halfwezenuitkering ten behoeve van personen die halfwees zijn geworden
onder de AWW en waarvan de overgebleven ouder niet bijdraagt aan de verzorging
en opvoeding:Het gaat hierbij om de volgende situatie. Een kind is halfwees geworden
voor 1 juli 1996. In de meeste gevallen zal de situatie dan zo zijn dat dit
kind bij de overlevende ouder woont, die een AWW-pensioen ontving. Er zijn
echter ook gevallen waarin een dergelijke halfwees door een ander wordt opgevangen,
bijvoorbeeld een familielid, omdat de overlevende ouder niet in staat is het
kind te verzorgen. In beginsel zal de overlevende ouder in zo'n situatie op
grond van zijn wettelijke onderhoudsplicht een financiële bijdrage leveren
aan de verzorger van de halfwees. Er zijn echter ook situaties denkbaar dat
de overlevende ouder geen substantiële financiële bijdrage levert,
omdat hij onvindbaar is, geen contact heeft met het kind dan wel geen financiële
bijdrage hoeft te leveren gezien zijn inkomen. Gezien het feit dat in het
laatste geval de verzorger verantwoordelijk is voor alle onderhoudskosten
van het kind, zonder daartoe wettelijk verplicht te zijn, en gezien het feit
dat onder de Anw voor een dergelijke halfwees wel recht op halfwezenuitkering
zou bestaan voor de verzorger, wordt in dit wetsvoorstel geregeld dat voor
dergelijke halfwezen ook recht op halfwezenuitkering bestaat, met terugwerkende
kracht vanaf 1 juli 1996.Concreet gaat het om het volgende: een kind, halfwees geworden voor 1
juli 1996, wordt door een ander dan de overlevende ouder verzorgd. De overlevende
ouder heeft al geruime tijd voor het overlijden van de andere ouder geen substantiële
bijdrage geleverd aan de verzorging en opvoeding van het kind, niet in financiële
zin en niet anderszins, doet dit niet na het overlijden en zal dit naar verwachting
ook niet gaan doen. De verzorger van het kind zal dit aannemelijk moeten maken.
Dit kan bijvoorbeeld door een rechterlijke uitspraak te overleggen waaruit
blijkt dat de overlevende ouder geen bijdrage hoeft te betalen, of een verklaring dat de overlevende ouder niet voldoet aan zijn door de rechter opgelegde
alimentatieverplichting.Het kan voorts zijn dat de overlevende ouder niet op zijn verplichtingen
kan worden aangesproken omdat zijn verblijfplaats onbekend is. Het kan dan
veelal niet van de verzorger gevergd worden dat hij zelf naspeuringen verricht
naar de verblijfplaats. In die gevallen behoort het tot de taak van de SVB
om hiernaar een onderzoek in te stellen. Ook in bepaalde andere gevallen kan
niet van de verzorger gevergd worden dat hij de overlevende ouder aanspreekt
op diens verplichtingen, bijvoorbeeld als er sprake is van een ernstig en
onverzoenlijk conflict tussen de overlevende ouder en het kind of de verzorger
rond levensovertuiging en cultuur, of ernstig fysiek of geestelijk geweld
van de overlevende ouder.Indien de overlevende ouder wel een financiële bijdrage betaalt in
een van de hiervoor geschetste situaties, maar deze is lager dan de halfwezenuitkering,
wordt de halfwezenuitkering met dat bedrag verlaagd. Op die manier wordt bereikt
dat de verzorger in ieder geval een bedrag ontvangt dat overeenkomt met de
hoogte van de halfwezenuitkering.Voor de duidelijkheid zij vermeld dat voor het recht op halfwezenuitkering
voor een kind dat halfwees is geworden onder de AWW, aanvullende eisen worden
gesteld vergeleken met het recht op halfwezenuitkering voor een kind dat halfwees
is geworden na inwerkingtreding van de ANW. 3. Financiële gevolgenDe kosten van toekenning van een 30%-uitkering aan nabestaanden met een
recht verkregen voor 1 juli 1996 en geboren op of na 1 januari 1941, worden
geraamd 113 miljoen voor 1998 en respectievelijk 107, 101 en 96 miljoen voor
de drie daaropvolgende jaren. Structureel zijn er geen kosten.De uitbreiding van de tijdelijke overgangsregeling bij overlijden van
de partner op of na 1 juli 1999 kost naar verwachting in 1999 1 miljoen gulden,
in 2000 2 miljoen en in 2001 3 miljoen gulden. Structureel geeft de uitbreiding
geen extra kosten.Het toekennen van een herlevingsperiode na het beëindigen van het
uitkeringsrecht bij het gaan voeren van een gezamenlijke huishouding kost
rond de 1 miljoen per jaar, ook structureel.De budgettaire gevolgen van het toekennen van een uitkering bij een zorgrelatie
met een hulpbehoevende zijn tentatief geraamd op 5 miljoen per jaar en ook
5 miljoen structureel.De kosten van de overige voorstellen zijn verwaarloosbaar, daar het slechts
om kleine aantallen nabestaanden gaat.Samengevat:  1998199920002001structureel30-%-uitkering113107101960 tijdelijke
overgangsregeling01230 herlevingsperiode11111zorgrelaties55555De kosten van het totale pakket aan maatregelen in het kader van de Anw
worden gedekt uit de opbrengsten van het wetsvoorstel Beperking export uitkeringen. 2. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I Onderdeel A (artikel 1 van de ANW)In dit onderdeel wordt in onderdeel f van artikel 1 van de ANW een uitbreiding
gegeven van de term halfwees en worden tevens twee nieuwe definities aan het
artikel toegevoegd namelijk de definitie van hulpbehoevende en van gezamenlijke
huishouding ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende. Deze laatste
begrippen zijn van belang bij de gevolgen die de ANW verbindt aan de situatie
dat een nabestaande een gezamenlijke huishouding voert (bijvoorbeeld in de
artikelen 15 en 16 van de ANW).Ten aanzien van de uitbreiding van het begrip halfwees kan, in aanvulling
op punt 2.4, onder b, van het algemeen gedeelte van deze toelichting nog het
volgende worden opgemerkt. Het gaat hier om een kind dat voor 1 juli 1996
halfwees is geworden. Bedoeld wordt ten behoeve van een aantal van deze kinderen
een voorziening te treffen namelijk voor die kinderen die al geruime tijd
voor het overlijden van de ene ouder niet door de overlevende ouder zijn verzorgd
en opgevoed en waarin door het overlijden van die ene ouder geen wijziging
is gekomen. Dit betekent dat dit kind na het overlijden van die ene ouder
bij derden verblijft. Om te voorkomen dat deze derden volledig dienen te voorzien
in de kosten voor de opvoeding en verzorging van dat kind, daar de overblijvende
ouder hiertoe geen substantiële bijdrage levert, kunnen ook verzorgers
(voor de halfwezenuitkering worden ook deze personen als nabestaande aangemerkt
(artikel 22, tweede lid, van de ANW)) aanspraak maken op een halfwezenuitkering.In artikel 1, onderdeel k, van de ANW wordt de term hulpbehoevende geïntroduceerd.
Onder hulpbehoevende wordt verstaan de persoon die vanwege ziekte of een of
meer stoornissen van lichamelijke, verstandelijke of geestelijke aard blijvend
niet in staat is een eigen huishouding te voeren daar hij dagelijks is aangewezen
op intensieve zorg van anderen. De term «zorg» dient in dit verband
ruim te worden opgevat. Er dient bijvoorbeeld tevens onder te worden verstaan
begeleiding.Als hulpbehoevend kunnen daarom bijvoorbeeld worden aangemerkt personen
die1° (ernstig) beperkt zijn in de communicatie met anderen;2° zich zonder hulp van anderen binnenshuis niet of nauwelijks en
buitenshuis niet kunnen verplaatsen;3° zonder hulp van anderen niet of nauwelijks in staat zijn de algemeen
gebruikelijke dagelijkse levensverrichtingen uit te voeren (zich aan- en uit
te kleden, zich te wassen, te eten, te drinken en naar het toilet te gaan);4° verstandelijk gehandicapt zijn (bv. syndroom van Down); of5° slechts bij intensief en regelmatig medicijngebruik in staat zijn
permanent zelfstandig te wonen doch door ontkenning van hun ziekte deze medicijnen
niet of onvoldoende gebruiken (bv. manische depressiviteit, schizofrenie)Voor alle duidelijkheid: dit is geen limitatieve opsomming. De aanwezigheid
van een ziekte of stoornis op zich is dan ook niet voldoende om als hulpbehoevende
te worden aangemerkt. Dit is individueel bepaald.Het is derhalve dan ook niet de bedoeling dat alle personen die een beperkt
aantal uren per week thuishulp (nodig) hebben onder de definitie van hulpbehoevende
vallen. Deze personen zijn in het algemeen, weliswaar met enige hulp, in staat
blijvend een eigen huishouding te voeren. Hierbij zal immers
in het algemeen geen sprake zijn van intensieve zorg.In de praktijk zal dit betekenen dat een hulpbehoevende een persoon is
die ook in een op de AWBZ gebaseerde instelling opgenomen zou kunnen worden
maar daar om hem of haar moverende redenen van afziet of voor opname in een
dergelijke instelling op een wachtlijst staat.Naast de term hulpbehoevende wordt de term gezamenlijke huishouding ten
behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende in de ANW geïntroduceerd.
Hieronder wordt verstaan de situatie dat een nabestaande een gezamenlijke
huishouding voert met een hulpbehoevende indien de nabestaande of de overleden
verzekerde een huishouding is gaan voeren met het doel de hulpbehoevende te
gaan verzorgen, of de situatie dat een nabestaande die zelf hulpbehoevend
is een gezamenlijke huishouding voert met een ander om door die ander te worden
verzorgd. Naast het feit dat er sprake moet zijn van een hulpbehoevende is
het van belang dat het (in het verleden) samen in een woning gaan wonen (door
de overleden verzekerde voor diens overlijden of de nabestaande) gebeurd is
met het oog op de verzorging van die hulpbehoevende. Voor de volledigheid
wordt hier nog opgemerkt dat de hier bedoelde nabestaanden aanspraak hebben
op een nabestaandenuitkering van 50% van het netto-minimumloon (zie onderdeel
F-wijziging van artikel 17 van de ANW).Gelet op de naar verwachting beperkte groep van nabestaanden die van de
regeling (recht krijgen respectievelijk recht behouden op een deel van de
nabestaandenuitkering) gebruik zal maken en de expertise (in verband met de
uitvoering van andere regelingen) die op dit punt reeds bij de Sociale Verzekeringsbank
(SVB) bestaat wordt de SVB bij het bepalen of een persoon als hulpbehoevende
in de zin van deze wet kan worden aangemerkt de vrijheid gegeven een eigen
uitvoeringsbeleid te voeren. Deze beleidsvrijheid is noodzakelijk daar het
niet mogelijk blijkt een eenduidige definitie van hulpbehoevende te treffen.
Om deze reden is volstaan met een algemene definitie. Nader uitvoeringsbeleid
is bijvoorbeeld noodzakelijk ten aanzien van de vraag op welke wijze bepaald
wordt of er sprake is van een hulpbehoevende en of het doel van de gezamenlijke
huishouding bij de aanvang van de huishouding is geweest het verzorgen van
die hulpbehoevende. Op grond van artikel 37 van de ANW (zie artikel I, onderdeel
M van dit wetsvoorstel) kan de SVB de hulpbehoevende aan een geneeskundig
onderzoek onderwerpen om te beoordelen of er sprake is van hulpbehoevendheid. Onderdeel B (artikel 3 van de ANW)In dit onderdeel wordt aan artikel 3 een nieuw lid toegevoegd. Artikel
3 bepaalt in welke gevallen men mede als gehuwd of als echtgenoot wordt aangemerkt.
Dit is het geval indien de ongehuwde meerderjarige met een andere ongehuwde
meerderjarige een gezamenlijk huishouding voert tenzij het betreft een bloedverwant
in de eerste graad. Deze uitzondering tot bloedverwanten in de eerste graad
wordt thans als te beperkt ervaren. Een nabestaande die achterblijft met een
eigen kind van de overledene dat geen eigen kind van hem is, heeft als gevolg
hiervan geen aanspraak op een nabestaandenuitkering. De toevoeging van een
nieuw zevende lid aan artikel 3 voorziet in de uitbreiding van het begrip
bloedverwant in de eerste graad: ook een meerderjarig aangehuwd of voormalig
pleegkind van de nabestaande of een meerderjarig eigen, aangehuwd of voormalig
pleegkind van de overleden verzekerde of van de persoon die met de nabestaande
een gezamenlijke huishouding voert, wordt aangemerkt als bloedverwant in de
eerste graad.Dit betekent ten aanzien van het hier bedoelde kind van de nabestaande
of van de verzekerde dat een nabestaande die samenwoont met een
meerderjarig eigen, aangehuwd of voormalig pleegkind van de overleden verzekerde
of een meerderjarig aangehuwd of voormalig pleegkind van hemzelf, geen gezamenlijke
huishouding voert en dus aanspraak krijgt op een nabestaandenuitkering (artikel
14 en 15) of aanspraak behoudt op een nabestaandenuitkering (artikel 16) of
dat zijn nabestaandenuitkering met ingang van 1 januari 1998 niet wordt verminderd
tot 30% van het netto-minimumloon (artikel 67).Ten aanzien van het hier bedoelde kind van de persoon die een gezamenlijke
huishouding gaat voeren met de nabestaande betekent dit dat de nabestaandenuitkering
ook eindigt indien de nabestaande een gezamenlijke huishouding gaat voeren
met een nieuwe partner die tevens een meerderjarig eigen, aangehuwd of voormalig
pleegkind in die huishouding inbrengt. Zonder de hier bedoelde toevoeging
zou deze huishouding als meerpersoonshuishouding kunnen worden aangemerkt
en zou de nabestaandenuitkering eerst eindigen op het moment dat het kind
het huishouden verlaat. Voor deze laatste categorie nabestaanden kan dit,
gelet op de inwerkingtredingsdatum van deze wet, leiden tot beëinding
van de uitkering op een datum gelegen tussen de inwerkingtreding van de ANW
en deze nieuwe bepaling. In verband hiermee is in artikel IV een overgangstermijn
opgenomen.Ter toelichting op de term meerderjarig voormalig pleegkind wordt tenslotte
opgemerkt dat een pleegkind vanaf het moment van het bereiken van de meerderjarigheid
strikt genomen geen pleegkind meer is. Om deze reden is gekozen voor de term
meerderjarig voormalig pleegkind. Onderdelen C, D en E (artikelen 14, 15 en 16 van de ANW)In onderdeel D, worden aan artikel 15, eerste lid, van de ANW twee nieuwe
onderdelen toegevoegd. Geen recht op een nabestaandenuitkering heeft de nabestaande
die een gezamenlijke huishouding voert, tenzij het betreft een gezamenlijke
huishouding ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende (het nieuwe
onderdeel d). Analoog aan artikel 16 wordt, ook in de jurisprudentie, aangenomen
dat indien de nabestaande vanaf het moment van overlijden van de verzekerde
een gezamenlijke huishouding voert (als gevolg van het overlijden van een
persoon in een driepersoonshuishouden ontstaat een tweepersoonshuishouden)
geen recht op een nabestaandenuitkering ontstaat. Nu in de ANW de mogelijkheid
wordt geïntroduceerd dat een niet ontstane uitkering alsnog op een later
moment kan ontstaan of een geëindigde nabestaandenuitkering weer kan
herleven indien er geen sprake meer is van een gezamenlijke huishouding dan
wel, in geval er sprake is van een gezamenlijke huishouding met een hulpbehoevende,
er toch aanspraak bestaat op een nabestaandenuitkering, wordt het wenselijk
geacht meer expliciet in de wet vast te leggen in welke gevallen er geen recht
op een nabestaandenuitkering bestaat indien er sprake is van een gezamenlijke
huishouding. Onderdeel D voorziet daarin.In onderdeel E, onder 1, wordt in verband met het voorgaande aan artikel
16, eerste lid, onderdeel b, van de ANW een zinsnede toegevoegd zodat het
recht op een nabestaandenuitkering niet eindigt indien de nabestaande een
gezamenlijke huishouding ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende
voert.Het nieuwe onderdeel e van artikel 15, eerste lid van de ANW (onderdeel
D) ziet op de situatie dat de nabestaande wederom nabestaande wordt doch nu
door het overlijden van de hulpbehoevende met wie hij een gezamenlijke huishouding
ten behoeve van de verzorging van die hulpbehoevende voerde. In deze situatie
ontstaat nu geen nieuw recht op een nabestaandenuitkering. Deze bepaling is
met name van belang voor voormalig AWWers die niet onder artikel 67 van de
ANW vallen. Artikel 67 voorziet immers onder andere in een overgangsbepaling
ten behoeve van personen die zowel op de dag van inwerkingtreding van de ANW
als op 31 december 1997 een gezamenlijke huishouding voeren. Voor nabestaanden
die wel op de dag van inwerkingtreding van de ANW doch niet op 31 december
1997 een gezamenlijke huishouding ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende
voerden of deze op geen van beide data voerden (doch wel in de tussenliggende
periode) ontstaat na het overlijden van de hulpbehoevende een nieuw recht
op een nabestaandenuitkering. Dit nieuwe recht kan ongunstiger zijn. Voor
voormalig AWWers betekent het feit dat geen nieuw recht ontstaat dat zij onder
de werking van artikel 67 van de ANW blijven vallen.Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat een persoon, die geen
nabestaande is en die een gezamenlijke huishouding voert met een hulpbehoevende,
na het overlijden van die hulpbehoevende wel recht kan krijgen op een nabestaandenuitkering
op grond van de ANW. Deze persoon wordt immers nabestaande in de zin van de
ANW.In onderdeel C worden aan artikel 14 van de ANW twee nieuwe leden toegevoegd.Het nieuwe vierde lid regelt het op een later moment ontstaan van het
recht op een nabestaandenuitkering. Op grond van het nieuwe artikel 15, eerste
lid, onderdeel d, ontstaat geen recht op een nabestaandenuitkering indien
de nabestaande een gezamenlijke huishouding voert (tenzij het betreft een
gezamenlijke huishouding met een hulpbehoevende). Op grond van het nieuwe
vierde lid van artikel 14 wordt de nabestaande 6 maanden in de gelegenheid
gesteld de huishouding zodanig vorm te geven dat er geen sprake meer is van
een gezamenlijke huishouding. Er kan dan op een later tijdstip toch een recht
op een nabestaandenuitkering ontstaan. In het nieuwe vijfde lid van artikel
14, wordt de SVB de bevoegdheid gegeven in individuele gevallen een langere
termijn vast te stellen. Gedacht wordt aan situaties dat een van de partners
van de gezamenlijke huishouding al wel aantoonbaar andere woonruimte heeft
gevonden maar deze pas na de termijn van 6 maanden kan betrekken.Onderdeel E regelt in artikel 16 dezelfde materie ingeval de nabestaandenuitkering
als gevolg van het voeren van een gezamenlijke huishouding is geëindigd. Onderdeel F (artikel 17 van de ANW)In dit onderdeel wordt in artikel 17 een nieuw tweede lid ingevoegd. Op
grond van het eerste lid van artikel 17 wordt de nabestaandenuitkering vastgesteld
op 70% van het netto-minimumloon. In afwijking van dit lid wordt de nabestaandenuitkering
van personen die een gezamenlijke huishouding voeren ten behoeve van de verzorging
van een hulpbehoevende vastgesteld op 50% van het netto-minimumloon. De hoogte
van de nabestaandenuitkering in deze situatie is dan gelijk aan de hoogte
van andere uitkeringen (vergelijk bijvoorbeeld de AOW) waarbij door twee personen
een gezamenlijke huishouding wordt gevoerd.Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat, indien de hier bedoelde
gezamenlijke huishouding ophoudt te bestaan, de nabestaande, mits hij nog
steeds aan de voorwaarden voor het recht op een nabestaandenuitkering voldoet,
hij (wederom) aanspraak krijgt op een nabestaandenuitkering ter hoogte van
70% van het minimumloon. Onderdeel G (artikel 18 van de ANW)Dit onderdeel corrigeert een omissie in artikel 18, tweede lid van de
ANW. Op grond van artikel 9 van het Inkomens- en samenloopbesluit ANW wordt
bij het bepalen van het inkomen rekening gehouden met de zogenaamde overhevelingstoeslag.
Om die reden wordt ook bij de bepaling van de vrijlating met
deze overhevelingstoeslag rekening gehouden. Onderdeel H (artikel 24 van de ANW)Artikel 24 regelt het einde van het recht op een halfwezenuitkering. Op
grond van de huidige tekst van het tweede lid van artikel 24 eindigt deze
uitkering indien de nabestaande de leeftijd van 65 jaar bereikt. In het algemeen
zal de nabestaande met ingang van dat moment op grond van artikel 9, eerste
lid, onderdeel c van de AOW een ouderdomspensioen ontvangen voor een ongehuwde
met een kind jonger dan 18 jaar. Er zijn echter ook situaties denkbaar waarbij
de halfwees in het huishouden is opgenomen van gehuwden (bijvoorbeeld bij
de grootouders). Dit onderdeel voorziet in een zodanige wijziging van artikel
24 dat de halfwezenuitkering pas eindigt op het moment dat de nabestaande
aanspraak krijgt op een bruto ouderdomspensioen voor ongehuwde pensioengerechtigden
met een kind jonger dan 18 jaar. Onderdeel I (artikel 25 van de ANW)Dit onderdeel tot wijziging van artikel 25 regelt dat de halfwezenuitkering
van de halfwees, bedoeld in artikel 1, onderdeel f, onder 2, wordt gekort
met de financiële bijdrage die de verzorger van de halfwees ontvangt
van de overlevende ouder waarbij het kind niet woont. Er zijn echter situaties
waarbij die overblijvende ouder voor de verzorger of het kind onvindbaar blijkt
te zijn of niet betaalt. De SVB kan in verband hiermee zelf een onderzoek
instellen naar de woon- of verblijfplaats van die overblijvende ouder en om
te bepalen of die een wettelijke onderhoudsplicht heeft. Indien het korten
op de halfwezenuitkering tot onredelijke resultaten leidt (bijvoorbeeld doordat
de overblijvende ouder, ondanks een rechterlijke veroordeling tot het bijdragen
in het onderhoud van het kind, onvindbaar blijkt te zijn en zijn onderhoudsplicht
niet nakomt) kan de SVB ervan afzien de halfwezenuitkering te korten met de
verschuldigde financiële bijdrage. Onderdeel J (artikel 26 van de ANW)Dit onderdeel voorziet in wijziging van artikel 26 van de ANW ten behoeve
van de situatie dat de wees, bedoeld in artikel 26, tweede lid, onderdeel
c, een gezamenlijke huishouding voert ten behoeve van de verzorging van een
hulpbehoevende (vergelijkbaar met de situatie dat een nabestaande een dergelijke
huishouding voert). In dit artikel kan echter niet volstaan worden met een
verwijzing naar de definitie van gezamenlijke huishouding ten behoeve van
de verzorging van een hulpbehoevende. Deze definitie ziet immers slechts op
nabestaanden als bedoeld in de ANW. In dit artikel is daarom, uitgaande van
bedoelde definitie, een aangepaste definitie opgenomen. Hierbij is rekening
gehouden met de feitelijke omstandigheden zoals deze zich, voordat het kind
wees werd, kunnen hebben voorgedaan: de overleden verzekerde (een van de ouders
van het kind) zal dan een hulpbehoevende in de huishouding hebben opgenomen;
eerst nadat het kind wees is geworden zal het zelf een hulpbehoevende in de
huishouding kunnen opnemen.De tweede situatie zoals die voor de nabestaande is opgenomen (een nabestaande
(in casu zou dat betekenen een wees) die zelf hulpbehoevende is) is hier niet
overgenomen. Deze wees kan per definitie niet voldoen aan de (andere) voorwaarde
van het eerste lid, onderdeel c, namelijk dat zijn voor werkzaamheden beschikbare
tijd grotendeels in beslag wordt genomen door het verzorgen van zijn huishouden. Onderdeel K (artikel 31 van de ANW)Dit onderdeel voorziet in een technische wijziging in artikel 31 als gevolg
van de wijziging in artikel 17 van de ANW (onderdeel F). Onderdeel L (artikel 32 van de ANW)Dit onderdeel voorziet in een wijziging van artikel 32 van de ANW. Indien
de nabestaandenuitkering op een lager bedrag dan het standaard bedrag van
70% van het netto-minimumloon is vastgesteld wordt de vakantie-uitkering over
die uitkering naar evenredigheid ook op een lager bedrag vastgesteld. Onderdeel M (artikel 37 van de ANW)Op grond van artikel 37 van de ANW kunnen bepaalde personen door de SVB
aan een geneeskundig onderzoek worden onderworpen. Hieraan wordt in dit onderdeel
een categorie toegevoegd, namelijk hulpbehoevenden. Deze toevoeging is noodzakelijk
om te bepalen of er sprake is van een hulpbehoevende en of daar al sprake
van was op het moment dat men (in het verleden) de huishouding is gaan voeren.
Tevens is van de gelegenheid gebruik gemaakt de redactie van het artikel beter
te redigeren. Onderdeel N (artikel 66a van de ANW)Gelet op de voorwaarde in artikel 66a, tweede lid, onderdeel c, van de
ANW kunnen slechts personen die gehuwd zijn aanspraak maken op de in dit artikel
bedoelde regeling. Het artikel ziet dus niet op personen die een gezamenlijke
huishouding voeren maar ook niet op personen die hun partnerschap hebben laten
registreren. Ter voorkoming van misverstanden wordt ten aanzien van deze laatste
categorie in het eerste lid van dit onderdeel, voorzien in een correctie in
onderdeel b, van het tweede lid, van artikel 66a van de ANW.Zoals in punt 2.1 van het algemeen gedeelte van deze toelichting al uiteen
is gezet, worden personen die voldoen aan artikel 66a, tweede lid, van de
ANW en die, vanwege de gezondheidssituatie van hun echtgenoot geen of slechts
tegen ongunstige voorwaarden een verzekering kunnen afsluiten tegen het ontberen
van een nabestaandenuitkering, in de gelegenheid gesteld zich bij de SVB te
melden voor het geval hun partner op of na 1 juli 1999 komt te overlijden.
Dit onderdeel voorziet in het tweede lid in het treffen van een delegatiebepaling.
In een algemene maatregel van bestuur zullen de hoogte van een te betalen
bijdrage alsmede overige voorwaarden waaraan dient te worden voldaan, nader
worden vastgelegd. Indien zowel artikel 66a als aan de algemene maatregel
van bestuur wordt voldaan wordt de persoon die geboren is tussen 1 januari
1950 en 1 juli 1956, en die nabestaande wordt op of na 1 juli 1999, aangemerkt
als geboren voor 1 januari 1950. Deze personen krijgen, onder dezelfde voorwaarden
als andere personen die op of na 1 juli 1996 nabestaanden zijn geworden, recht
op een nabestaandenuitkering.In deze algemene maatregel van bestuur zullen teven regels worden gesteld
met betrekking tot de door de SVB verschuldigde vergoeding aan derden in verband
met door hen gemaakte kosten bij de uitvoering van het besluit. Bedoeld wordt
hier regels te stellen op grond waarvan de SVB verzekeraars een tegemoetkoming
in de kosten kan verstrekken van een medisch onderzoek dat door hen is verricht
bij het beantwoorden van de vraag of betrokkene onverzekerbaar is. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar punt 2.1 van het algemeen deel van
deze toelichting. Onderdeel O (artikel 67 van de ANW)Zoals in punt 2.3 van het algemeen gedeelte van deze toelichting al uiteen
is gezet zijn ten behoeve van voormalig AWWers op grond van artikel 67, achtste
lid, van de ANW door middel van een ministeriële regeling afwijkende
bepalingen getroffen van artikel 67, eerste tot en met zesde lid van de ANW.
Daar het niet wenselijk is voor langere tijd door middel van een ministeriële
regeling een afwijking van een wettelijke bepaling te treffen, voorziet dit
onderdeel in het omzetten van die regeling in de wet (ANW) zelf.Kort samengevat zien de wijzigingen in artikel 67 op de volgende punten:
Iedere voormalig AWW-er geboren voor of na 1 januari 1941 en al dan niet samenwonend
op het moment van inwerkingtreding van de ANW, behoudt een nabestaandenuitkering
van 30% van het netto-minimumloon. Nabestaanden die zowel op de dag van inwerkingtreding
van de ANW als op 31 december 1997 een gezamenlijke huishouding voeren krijgen
tot en met 30 juni 1998 (herleving van de nabestaandenuitkering uiterlijk
met ingang van 1 juni 1998) de tijd deze samenwoning te beëindigen om
zodoende weer aanspraak te krijgen op een nabestaandenuitkering van 70% van
het netto-minimumloon. De datum van 1 juni 1998 is dezelfde datum als die
in de ministeriële regeling was genoemd. Voor deze groep nabestaanden
geldt dus een andere datum dan voor de groep bedoeld in onderdeel C en E (artikel
14 en 16) en artikel III. De nabestaanden bedoeld in artikel 67 van de ANW
zijn immers reeds, op grond van de ministeriële regeling, in de gelegenheid
gesteld hun volledige uitkering te laten herleven.Voor de volledigheid worden op deze plaats nog twee opmerkingen toegevoegd:Artikel 67 voorziet in het treffen van een overgangsbepaling. In de aanhef
van het eerste lid van dit artikel is vastgelegd dat de vaststelling van het
recht op uitkering dient te geschieden overeenkomstig de bepalingen van de
ANW. Door deze verwijzing naar de overige bepalingen van de ANW wordt bereikt
dat voor onderwerpen die niet expliciet in artikel 67 van de ANW zijn vastgelegd
een voorziening is getroffen in andere bepalingen van de wet. Ten aanzien
van de te gebruiken tariefgroep bij het bruteren van de nabestaandenuitkering
die gelijk is aan 30% van het netto-minimumloon dient derhalve te worden uitgegaan
van de tariefgroep 2 die op grond van artikel 17, eerste lid van de ANW van
toepassing is op de nabestaandenuitkering van 70% van het netto-minimumloon.Onder punt 4 van dit onderdeel wordt de gezamenlijke huishouding van voormalig
AWWers ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende geregeld. Deze
nabestaanden ontvangen een uitkering van 50% van het netto-minimumloon. Voor
het gedeelte dat deze uitkering meer bedraagt dan 30% van het netto-minimumloon
is wel de inkomenstoets van het eerste lid, onderdeel c, van artikel 67, van
de ANW van toepassing.In aanvulling op het voorgaande wordt wat betreft het ontstaan van een
nieuw recht als bedoeld in artikel 67, eerste lid van de ANW, in het nieuwe
tiende lid een uitzondering gemaakt. Er ontstaat geen nieuw recht in geval
de gezamenlijke huishouding ten behoeve van de verzorging van een hulpbehoevende
eindigt als gevolg van het overlijden van de hulpbehoevende die niet tevens
al nabestaande was. Als gevolg van deze bepaling blijft een voormalig AWWer
onder de voorwaarden van artikel 67 vallen.Tenslotte het nieuwe elfde lid van artikel 67 van de ANW. Dit lid beoogt
dat deel van de AWW-uitkering dat op grond van het eerste lid van artikel
67 van de ANW is omgezet in een halfwezenuitkering, te beëindigen indien
ten behoeve van de halfwees, bedoeld in artikel 1, onderdeel f, onder 2, een
halfwezenuitkering wordt toegekend aan de persoon tot wiens huishouden het
kind behoort. Zonder deze bepaling zou voor twee personen ten behoeve van
hetzelfde kind aanspraak op een halfwezenuitkering bestaan. Gelet
op de relatie tussen het kind en de overblijvende ouder ligt het voor de hand
dat de overblijvende ouder dan zijn recht verliest. Met de term toegekend
wordt bewerkstelligd, dat deze uitkering niet met terugwerkende kracht kan
worden beëindigd indien het recht op halfwezenuitkering op een eerder
moment ontstaat dan de datum van toekenning ervan. Overigens zal het niet
in alle gevallen zo zijn dat de overblijvende ouder van de hier bedoelde halfwees
een hoge AWW-uitkering ontving. Onderdeel P (Artikel 71 van de ANW)Het eerste punt is een technische correctie. Het derde lid ziet immers
(door de verwijzingen) op de wezenuitkering en niet op de nabestaandenuitkering.Het tweede punt ziet op de gezamenlijke huishouding van de wees, bedoeld
in artikel 26, tweede lid, onderdeel c, van de ANW. In verband met het overgangsrecht
eindigt deze uitkering om deze reden niet. Voor een nadere toelichting wordt
verwezen naar de toelichting bij onderdeel J (artikel 26) Artikel II Wijziging Wet financiering volksverzekeringenDit onderdeel regelt dat de bijdragen in verband met de voorziening op
grond van artikel 66a van de ANW en de hierop gebaseerde bepalingen ten gunste
van het Nabestaandenfonds komen. In punt 2 wordt bepaald dat de lasten voortvloeiende
uit hoofdstuk 8 van de ANW en de daarop berustende bepalingen uit het Nabestaandenfonds
worden betaald. Deze laatste toevoeging is noodzakelijk in verband met de
kosten die gemoeid zullen zijn met het uitvoeren van de algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 66a van de ANW. Artikel III Herleving nabestaandenuitkering in verband
met gezamenlijke huishoudingIn artikel I voorziet in wijziging van de ANW met ingang van de dag van
inwerkingtreding van de ANW. Personen die een gezamenlijke huishouding zijn
gaan voeren op of na 1 juli 1996 en wier nabestaandenuitkering als gevolg
hiervan niet is ontstaan of is geëindigd voor inwerkingtreding van deze
wet tot wijziging van de ANW zijn derhalve (achteraf gezien) feitelijk niet
in de gelegenheid gesteld hun gezamenlijke huishouding te beëindigen
om zodoende (weer) aanspraak te krijgen op een nabestaandenuitkering. Op grond
van artikel III worden deze personen, tot 6 maanden na inwerkingtreding van
deze wet alsnog in de gelegenheid gesteld hun gezamenlijke huishouding te
beëindigen. Artikel IV Overgangsbepaling in verband met artikel 3,
zevende lid van de ANWDit artikel voorziet in een overgangsbepaling ten behoeve van nabestaanden
die een huishouding zijn gaan voeren met een nieuwe partner die tevens een
eigen, aangehuwd of pleegkind in de huishouding inbrengt. Dit kan tot eindiging
van het recht op nabestaandenuitkering leiden. Artikel IV beoogt te regelen
dat de eindiging van de nabestaandenuitkering eerst geschiedt zes maanden
na inwerkingtreding van deze wet. Voor een verdere toelichting wordt verwezen
naar de toelichting bij artikel I, onderdeel B.Voor de volledigheid wordt hier nog opgemerkt dat deze overgangsbepaling
niet van toepassing is op de personen, bedoeld in artikel 67 van de ANW. Deze
personen behouden immers een uitkering van 30% van het minimumloon. Artikel V Overgangsbepaling in verband met artikel 67,
achtste lid van de ANWZoals in het algemeen gedeelte van deze toelichting reeds is opgemerkt
is ten behoeve van voormalige AWWers een ministeriële regeling getroffen.
Ten behoeve van wijzigingen in de nabestaandenuitkering van voormalig AWW-ers
per 1 januari 1998 zijn door de SVB beschikkingen afgegeven op grond van deze
regeling. Met de inwerkingtreding van deze wet zal de ministeriële regeling
worden ingetrokken. Artikel 67 van de ANW zal dan zodanig aangepast zijn dat
er aan deze regeling geen behoefte meer bestaat. Om te voorkomen dat als gevolg
van het voorgaande de wettelijke basis aan de door de SVB genomen beschikkingen
komt te ontvallen en dat deze beschikkingen zullen moeten worden herzien,
regelt artikel V dat deze beschikkingen worden aangemerkt als beschikkingen
op grond van artikel 67 van de ANW zoals dit artikel luidt na inwerkingtreding
van deze wet. Artikel VI InwerkingtredingIn dit artikel wordt bepaald dat deze wet tot wijziging van onder andere
de ANW terugwerkt tot en met 1 juli 1996, de datum van inwerkingtreding van
de ANW. Er zijn dus nabestaanden die als gevolg hiervan alsnog recht krijgen
op een uitkering en dus na inwerkingtreding van deze wet over de afgelopen
jaren een nabetaling zullen ontvangen over die periode.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25900-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl