Brief van de minister van Financiën over rapport evaluatie van de Comptabiliteitswet 2016 en aankondiging hoofdlijnenbrief
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2023-11-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2023-2024
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 33 670
 
 Modernisering van de Comptabiliteitswet
 
 
 
 A
 
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 22 november 2023
 Bijgaand stuur ik u het rapport van de evaluatie van de Comptabiliteitswet 2016. Met deze evaluatie wordt artikel 10.1 Comptabiliteitswet 2016 uitgevoerd, waarin staat dat de Minister van Financiën binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze wet aan de Staten-Generaal een verslag over de effecten van deze wet in de praktijk stuurt.
 Het rapport gaat gepaard met het afdoen van de toezegging dat de evaluatie ingaat op de fondsensystematiek, als gevolg van het beleidsdebat in de Eerste Kamer op 4 april 2023 over extra budgettaire financiering via fondsen en andere initiatieven (T03689).
 Ik heb aan de Tweede Kamer toegezegd dat de appreciatie van het kabinet op deze evaluatie vorm zou krijgen in een hoofdlijnenbrief. De hoofdlijnenbrief laat zien hoe het comptabele bestel en de financiële informatievoorziening de komende jaren verbeterd en versterkt gaan worden. Veel van deze aanpassingen vragen keuzes en een lange adem. De Raad van State en de Algemene Rekenkamer (AR) hebben hiertoe opgeroepen, en ook vanuit het parlement klonk deze oproep regelmatig. De hoofdlijnenbrief vormt een agenda op de verschillende thema’s voor de komende jaren. De volgende onderwerpen komen in ieder geval aan bod in de hoofdlijnenbrief.
 Brede welvaart
 Het kabinet heeft stappen aangekondigd om brede welvaart verder te integreren in de begrotingssystematiek (Kamerstukken II, 2022, 34 298, nr. 37). Zo besteden de Miljoenennota 2023 en 2024 en het Financieel Jaarverslag Rijk 2022 uitgebreid aandacht aan brede welvaart. Daarnaast heeft het CBS als pilot op Prinsjesdag 2023 factsheets1https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-brede-welvaart-en-de-sustainable-development-goals/factsheets-brede-welvaart-2023. bij de departementale begrotingen opgeleverd, met daarin bredewelvaartsindicatoren die op hoofdlijnen relateren aan departementale begrotingen en beleidsterreinen. Op www.rijksfinancien.nl zijn de factsheets gekoppeld aan de begrotingen.2Zie bijvoorbeeld de begroting van mijn eigen ministerie, onder gerelateerde informatie: https://www.rijksfinancien.nl/memorie-van-toelichting/2024/OWB/IX. Daarnaast bevatten de departementale begrotingen voor 2024 in de beleidsagenda’s een reflectie op de cijfers uit de factsheets.
 In de hoofdlijnenbrief zal ik ingaan op de vraag hoe brede welvaart verder te integreren in het begrotingsproces.
 Klimaat en duurzaamheidsverslaggeving
 De afgelopen jaren heeft het kabinet ingezet op meer transparantie van de klimaatuitgaven en fossiele subsidies, onder andere via bijlagen bij de Miljoenennota. Op 23 januari 2023 heeft de AR een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat dat de overzichten van de klimaatuitgaven die de Kamer ontvangt niet altijd consistent zijn doordat overzichten onderling afwijken en definities ontbreken van wat meetelt als klimaatuitgave. De Minister voor Klimaat en Energie heeft in de kabinetsreactie de definitie van wat meetelt als klimaatuitgave verder geëxpliciteerd en toegezegd om een eenduidig overzicht van klimaatuitgaven te presenteren. Om tot een eenduidig overzicht te komen wordt in het jaarverslag van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) een totaaloverzicht opgenomen van de gerealiseerde uitgaven. Om de consistentie te waarborgen zal dit overzicht in andere kabinetsstukken, zoals in de Klimaatnota, ongewijzigd worden overgenomen. Daarnaast worden de uitgaven altijd op dezelfde manier gepresenteerd als in de begroting van het departement dat beleidsmatig verantwoordelijk is voor die uitgaven. Met deze afspraken over de wijze van rapporteren en de te hanteren definitie van klimaatuitgaven wordt de consistentie in het presenteren van de klimaatuitgaven verbeterd.
 In lijn met de toezegging bij de Algemene Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer (TZ202310–048, en herhaald in de Eerste Kamer) zal ik nader duiden of en zo ja hoe klimaat verder geïntegreerd kan worden in het begrotingsproces. Dit heeft ook betrekking op duurzaamheidsverslaggeving.
 Begrotingsproces en transparantie
 De CW heeft als hoofddoel om het parlementair budgetrecht goed in te richten en uit de evaluatie blijkt dat dit ook lukt. Tegelijk is het begrotingsproces, dat aan het budgetrecht ten grondslag ligt, de afgelopen jaren behoorlijk in beweging. Zo was er in crisistijd sprake van veel ISB’s, al dan niet vergezeld van beroepen op spoed. Daarnaast is de Voorjaarsnota inmiddels meerjarig en bevatte het proces dit jaar een extra suppletoire begroting op Prinsjesdag. Een proces in beweging kent ook uitdagingen. Dit vraagt bijvoorbeeld terughoudendheid van het kabinet met het beroep doen op uitzonderingsclausule voor het indienen van ISB’s. Tegelijkertijd laat de evaluatie bijvoorbeeld zien dat dat de onzekerheid over de doorlooptijd van begrotingsbehandelingen, leidt tot uitdagingen in de uitvoering van beleid.
 De hoofdlijnenbrief zal richtinggevend zijn om het begrotingsproces verder te verbeteren en de ingezette vernieuwingen een plek te geven. Daarnaast geeft de brief aandacht aan de evaluatiecyclus en de onderbouwing van beleid (bijvoorbeeld CW 3.1 en Beleidskeuzes Uitgelegd).
 Verslaggeving, administratie en beheer
 Het Ministerie van Financiën werkt doorlopend aan verdere verbetering van het verslaggevingsstelsel en de financiële informatievoorziening. Ook vraagt de Taskforce Verbetering Financieel Beheer expliciet aandacht voor het belang van een goed financieel beheer en het verbeteren van de rechtmatigheid van overheidsuitgaven. Het programma Toekomst Financiële administraties werkt interdepartementaal toe naar één financieel ecosysteem. De hoofdlijnenbrief zal hiervan nader verslag doen en de voorgenomen vervolgtrajecten schetsen.
 Kabinetsreactie op de evaluatie CW
 Bovengenoemde onderwerpen bevatten diverse raakvlakken met de onderwerpen die de evaluatie behandelt. De overige onderwerpen krijgen separaat een duidelijke reactie. Het gaat dan bijvoorbeeld om de voorhangprocedure bij privaatrechtelijke overeenkomsten (artikel 4.7 CW), de uitvoerbaarheid van de CW, en de systematiek rond de begrotingsfondsen (artikel 2.11 CW). Daarmee vormt de hoofdlijnenbrief een duidelijke start van het wetstraject om de CW aan te passen.
 Het zijn allemaal onderwerpen waarover ik graag in gesprek ga met het parlement. Vanzelfsprekend zijn mijn ambtenaren indien gewenst bereid om in een of meer technische briefings zaken nader toe te lichten en met u het gesprek aan te gaan over deze belangrijke thema’s.
 Planning
 Ik had de hoofdlijnenbrief aangekondigd voor het vierde kwartaal van 2023. De reactie duurt echter langer dan voorzien gelet op de veelheid aan onderwerpen, de onderlinge samenhang van alle trajecten en de brede afstemming die benodigd is. Ik werk toe naar verzending van de brief in de eerste helft van volgend jaar.
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 S.A.M.
 Kaag