Uitvoering aanbevelingen enquêtecommissie opsporingsmethoden; Verslag algemeen overleg op 31 oktober 2001 over o.a. pseudo-koopinfiltratie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26269, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

06-12-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26269 nr. 41

29-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26269Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 269Uitvoering aanbevelingen enquêtecommissie opsporingsmethodennr. 41VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 november 2001De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
31 oktober 2001 overleg gevoerd met minister Korthals van Justitie over:– de brief van de minister d.d. 29 maart 2001
inzake problematiek pseudo-koopinfiltratie (26 269, nr. 34);– de brief van de minister d.d. 23 mei 2001 in
antwoord op vragen van de commissie over de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
(J-01-426).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Dittrich (D66) leest in de brief van
19 maart dat uit de administratie van de Centrale toetsingscommissie blijkt
dat slechts een paar keer gebruik is gemaakt van burgers bij pseudo-koop.
Hoe is het verder gegaan in de zaken die zijn genoemd? Hebben die geleid tot
vervolging en tot een veroordeling?Uit de brief blijkt voorts dat de grens tussen pseudo-koop en burgerinfiltratie
nogal vloeiend is. In hoeverre kunnen activiteiten die onder de vlag van pseudo-koop
worden ontplooid, geschaard worden onder burgerinfiltratie? Lokt de aparte
regeling van artikel 126v van het Wetboek van Strafvordering niet een U-bochtconstructie
uit waarbij het één wordt gedaan onder de vlag van het andere?
De minister vindt dat dit niet zo is, maar de heer Dittrich krijgt toch graag
nadere toelichting.Op basis van de gegevens in de brief is de heer Dittrich het eens met
de conclusie van de minister, dat spaarzaam gebruik wordt gemaakt van inzet
van burgers bij de opsporingspraktijk. Dat lijkt hem een goede zaak.In antwoord op de Kamervragen van 22 mei schrijft de minister dat toestemming
nodig is wanneer men een totaalbeeld van iemand wil hebben, omdat dan sprake
is van inbreuk op de Grondwet. Bij een kleine opdracht, waarbij een beperkt
deel van het privé-leven in ogenschouw wordt genomen, is dat niet het
geval. Hoe zit dit bij een aantal deelopdrachten, waarbij verschillende aspecten
van iemands privé-leven worden bekeken? Deze zouden bij elkaar een
totaalbeeld kunnen opleveren waarvoor wel toestemming van de officier van
justitie gevraagd had moeten worden.De heer Dittrich wijst op een zaak waarin door de verdediging is gevraagd om een informant op de zitting te laten getuigen, wat door het openbaar
ministerie is geweigerd vanwege de vertrouwelijkheid. Zou een informant niet
in vermomming toch tijdens de zitting informatie kunnen geven? De rechter
kan dan zelf tijdens de zitting toetsen hoe getuigen en informatie zijn verzameld.
Er kunnen dan ook rechtstreeks vragen worden gesteld.Het infiltratieregime wordt vooraf voorgelegd aan het college van procureurs-generaal
en aan de minister van Justitie. De minister concludeert dat van een sluiproute
om via de pseudo-koop en dienstverlening het verbod op een criminele burgerinfiltrant
te omzeilen, niet gesproken kan worden. De heer Dittrich vindt die conclusie
te weinig gebaseerd op hetgeen in de stukken staat. De Kamer moet de regering
controleren. Het gaat hier om geheime operaties, wat dit extra moeilijk maakt.
Kan de minister in dit overleg wat meer openheid van zaken geven?De heer Rouvoet (ChristenUnie) constateert
dat sinds de enquête opsporingsmethoden en de vaststelling van de Wet
BOB (bijzondere opsporingsbevoegdheden) justitie en politie transparant werken,
conform de regels en met duidelijke gezags- en verantwoordelijkheidslijnen.
Tijdens themadagen CIE (Criminele Inlichtingen Eenheid) en instructiedagen
over de Wet BOB was echter te beluisteren dat er nog wel knelpunten zijn.
De vaste commissie heeft die geïnventariseerd en vervolgens is de brief
van 22 mei gekomen. De heer Rouvoet vindt het niet verstandig om te wachten
op de evaluatie, als nu al op specifieke punten onduidelijkheden kunnen worden
weggenomen over de bedoelingen van de wetgever. De brief van 22 mei geeft
op een aantal punten die duidelijkheid.De informanten waren een centraal thema bij de IRT-enquête en de
commissie-Kalsbeek. De conclusie van de enquêtecommissie was dat het
gebruik van informanten onbeheersbaar was, omdat het niet geregeld was. Het
probleem was niet zozeer de inbreuk op grondrechten, als wel de integriteit
van het politie- en justitieapparaat. In de Wet BOB is de nadruk komen te
liggen op de inbreuk op grondrechten. Dat heeft tot gevolg gehad dat alleen
de stelselmatige informant in het Wetboek van Strafvordering is geregeld in
artikel 126v. Er zijn geluiden dat artikel 126v niet gebruikt zal worden,
omdat het nadelen heeft op het gebied van afscherming van de informant en
de notificatieplicht en omdat via artikel 2 van de Politiewet hetzelfde bereikt
kan worden. Uit een peiling tijdens een CIE-themadag bleek ook dat geen enkele
CIE-chef van plan was te werken met artikel 126v. Blijkbaar wil men de informanten
runnen op basis van artikel 2 van de Politiewet. Dat was niet de bedoeling
van de commissie-Van Traa, de Kamer en de regering. Dan blijft het namelijk
onbeheersbaar. Het uitgangspunt is juist een specifieke wettelijke grondslag
en niet een algemene wettelijke grondslag, zoals artikel 2 van de Politiewet.
Kan de minister aangeven hoe vaak een bevel op basis van artikel 126v voor
het runnen van een stelselmatige informant is afgegeven?De heer Rouvoet erkent dat bij de behandeling van de Wet BOB vooral is
gesproken over het onderscheid tussen informant en criminele burgerinfiltrant.
De oorzaak was de melding die de minister in dat debat deed en moest doen
van de laatste gevallen waarin dit was voorgekomen. Daardoor is niet meer
gesproken over artikel 126v en dus ook niet meer over de precieze betekenis
van het begrip «stelselmatig». Gemakshalve is ervan uitgegaan
dat dit hetzelfde begrip «stelselmatig» is als in artikel 126g
over de observatie. Is het wel zo logisch dat dit eenzelfde definitie is?
De minister geeft in de brief van 22 mei de formeel correcte werkwijze weer
rond informanten, maar die bevat toch ook nog wel wat studeerkamerteksten.
Over de inzet van een informant – een criminele informant – wordt
geschreven dat de duur van de inzet van de informant of de frequentie waarmee
hij informatie inwint, van invloed kan zijn op het vooraf te verwachten resultaat.
De praktijk zal vaak zijn dat van tevoren niet wordt vastgesteld
of de inzet van een criminele informant stelselmatig zal zijn en dat dus niet
artikel 126v behoeft te worden toegepast. Als dezelfde informant na een tijdje
met soortgelijke informatie terugkomt, moet de politie dan zeggen dat zij
dat niet wil weten, omdat het dan stelselmatig wordt, of mag zij die informatie
ontvangen, met het risico dat achteraf wordt gezegd dat artikel 126v had moeten
worden toegepast? Hoe zal dit in de praktijk werken? Op dit punt valt dus
nog een slag te maken. Eventueel zal artikel 126v een aanpassing behoeven.
Informanten mogen niet in strijd met de bedoelingen van de wetgever structureel
worden gerund op basis van artikel 2 van de Politiewet.Door de Kamer is indertijd een motie aangenomen om de criminele burgerinfiltrant
te verbieden, waarmee de regering het van harte eens was. Het is echter niet
in de wet opgenomen. Uit het feit dat de criminele burger-pseudo-koper of
criminele burger-pseudo-dienstverlener daarbij niet zijn genoemd, wordt nu
geconcludeerd dat de politiek de criminele burger-pseudo-koper of criminele
burger-pseudo-dienstverlener niet verboden heeft willen doen zijn en dat het
dus mag. De minister schrijft in de brief van 22 mei dat van een sluiproute
geen sprake kan zijn en dat dit bovendien grote strafprocessionele risico's
zou meebrengen. De heer Rouvoet betwijfelt dat laatste. Het is zeer de vraag
of een verdachte vanwege een fout label op een opsporingshandeling in zijn
verdedigingsbelang wordt geschaad. De minister is tegen de inzet van criminele
burgers bij als infiltratie gedefinieerde opsporingstechnieken. De heer Rouvoet
wil ook duidelijke uitspraken van regering en Kamer dat criminele burgers
ook niet moeten worden ingezet bij pseudo-koop en pseudo-dienstverlening.
Dat zou die sluiproute helemaal afsluiten.In het geval van de inzet van een buitenlandse criminele burger, dat door
de rechtbank als een lokvogeloperatie is aangemerkt, vindt de heer Rouvoet
de redenering nogal naïef. Als iemand die als infiltrant te boek heeft
gestaan en die als zodanig in het milieu heeft geopereerd, nog eens wordt
ingezet, is dat toch geen nieuwe lokvogeloperatie, maar een voortzetting van
een eerder infiltratietraject?De heer Nicolaï (VVD) vindt het geen
goede gedachte om pseudo-koop door burgers te beschouwen als burgerinfiltratie.
Er moet ruimte zijn voor de lichtere vorm van pseudo-koop. Zijn fractie is
het eens met de redenering in de brief van 19 maart en hecht aan de mogelijkheid
van pseudo-koop, waarvoor niet de zware toestemmingsprocedure geldt. Dit geeft
ook de mogelijkheid om in zeer bijzondere omstandigheden bij pseudo-koop een
criminele burger in te zetten. Het is wel goed dat hierbij terughoudend is.
Het zou overigens een verkeerde consequentie zijn als men blij is dat hiervan
weinig gebruik wordt gemaakt. Waar nodig en nuttig, moet van dit instrument
gebruik worden gemaakt.In de brief van 22 mei staat dat het begrip «stelselmatige informant»
kan worden vergeleken met de stelselmatige observatie. De redenering is logisch,
maar verwarrend is dat bij stelselmatige observatie wordt gesproken over de
observatie en niet over de observant. Bij de stelselmatige informant wordt
gesproken over de informant, wat de indruk wekt dat het iets te maken heeft
met de informant. Het gaat echter om de stelselmatige informatievergaring.De heer Van Oven (PvdA) constateert dat er
nog onvoldoende aanwijzingen zijn dat op oneigenlijke wijze burgerinfiltratie
tot pseudo-koop wordt bestempeld. Het aantal ervaringen hiermee is ook beperkt.
De conclusie van zijn fractie is dat beide vormen van opsporing gescheiden
blijven en dat terecht bij de pseudo-koop voorzichtigheid wordt betracht met
de inzet van criminelen.De minister heeft gezegd dat Nederland bij de inzet van criminele burgerinfiltranten
fors uit de pas loopt met andere landen. De opsporingsactiviteiten van de
lidstaten van de Europese Unie groeien naar elkaar toe. Er komen
wellicht joint teams. De opsporingsmethoden vallen nog onder het nationale
recht, maar enige beïnvloeding vanuit andere stelsels is natuurlijk onmiskenbaar.
Kan een nadere bezinning hierop wel wachten tot de algemene evaluatie in 2003?De heer Van Oven vraagt zich af of de scheiding tussen de stelselmatige
informant en de incidentele informant wel zo makkelijk is aan te brengen.
Als bij de stelselmatige informant artikel 126v van het Wetboek van Strafvordering
noodzakelijk is om te voldoen aan de vereiste van artikel 8 van het EVRM over
de privacy-inbreuk, zou dit dan in sommige gevallen niet evenzeer moeten gelden
voor de incidentele informant? Het is denkbaar dat het observeren van enkele
incidentele contacten van iemand inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer.
Biedt artikel 2 van de Politiewet wel een voldoende basis in verband met artikel
8 van het EVRM? Is daar al rechtspraak over geweest?Voor de hand- en spandiensten geldt als criterium diensten die niet direct
bijdragen tot het realiseren van het strafbare feit. Kan dat onderscheid in
de praktijk in voldoende mate worden gemaakt en is daaromtrent al voldoende
rechtspraak uitgekristalliseerd?Over de criminele burgerinfiltrant meldt de minister dat de motie is omgezet
in een aanwijzing en dat dit zou kunnen gelden als recht in de zin van artikel
99 van de Wet op de rechterlijke organisatie. Er is dus sprake van pseudo-wetgeving,
waaraan de rechter zou kunnen toetsen. De Amsterdamse rechter heeft echter
op 30 januari uitgesproken dat het maar een motie is en dat hij daaraan niet
hoeft te toetsen. Dit probleem kan alleen worden opgelost door dit alles in
de wet vast te leggen, tenzij dit inmiddels door andere jurisprudentie is
achterhaald. Hoe beoordeelt de minister die uitspraak van de rechter en welke
activiteiten daaromtrent onderneemt het openbaar ministerie?De heer Van Oven sluit zich aan bij de opmerkingen van de heer Dittrich
over de informant op de zitting. Hij voegt daaraan toe het aspect van contempt
of court in verband met een zaak in Dordrecht, waarin het OM de instructie
van de rechter om bepaalde getuigen op de zitting te brengen niet nakwam.
Ontstaat in Nederland niet een situatie waarin de uitspraken en de bedoelingen
van de rechter door de verschillende procespartijen te gemakkelijk kunnen
worden genegeerd? Draagt het openbaar ministerie niet daaraan bij door dit
soort weigeringen?Antwoord van de regeringDe minister herhaalt de drie criteria in de
brief, waaraan getoetst wordt bij de beantwoording van de vraag of een potentiële
burgerinfiltrant moet worden aangemerkt als een criminele burgerinfiltrant.
Deze drie criteria vloeien voort uit aanbeveling 13 van de Tijdelijke commissie
evaluatie opsporingsmethoden en zijn opgenomen in het Handboek voor de opsporingspraktijk
openbaar ministerie.Naar aanleiding van de ervaringen in de opsporingspraktijk heeft de minister
nog een vierde, ruim geformuleerd algemeen criterium toegevoegd. Dat criterium
luidt dat onderzocht moet worden of er andere redenen zijn, de stuurbaarheid
en betrouwbaarheid van de in te zetten burgerinfiltrant zodanig in twijfel
te trekken dat de integriteit en beheersbaarheid van de opsporing niet voldoende
kunnen worden gegarandeerd. Als na toetsing aan de drie criteria er geen bezwaren
zijn tegen de inzet van een burgerinfiltrant, kan dit criterium alsnog tot
het besluit leiden om die burger niet in te zetten. Het hanteren van deze
algemene toets is van belang om in het besluitvormingsproces voldoende zicht
te krijgen of er een bijzondere persoonlijke relatie bestaat tussen de in
te zetten burger en iemand in de te infiltreren criminele groepering. Als
er een persoonlijke relatie is, is de kans groot dat de burgerinfiltrant een
dubbelrol gaat spelen. Dit risico voor de betrouwbaarheid en de stuurbaarheid
kan aanleiding zijn om te besluiten de burger niet in te zetten. Een dergelijke casus heeft zich in de opsporingspraktijk ook voorgedaan en heeft geleid
tot het besluit om die burger niet als infiltrant in te zetten. Ook de aard
van bepaalde door een potentiële burgerinfiltrant gepleegde misdrijven
kan aanleiding zijn om ernstig aan de betrouwbaarheid van die burger te twijfelen.
Met dit aanvullende algemeen criterium is beoogd ook dit soort aspecten in
het besluitvormingsproces te betrekken. Het college van procureurs-generaal
heeft op verzoek van de minister besloten dit aanvullende criterium ook op
te nemen in het Handboek voor de opsporingspraktijk.In het jaar 2000 zijn aan de CTC (Centrale toetsingscommissie) twee gevallen
van burgerinfiltratie ter toetsing voorgelegd. In het eerste geval ging het
om een burger met een relevant strafrechtelijk verleden, die moest worden
ingezet als lokvogel om de verblijfplaats van twee verdachten te kunnen traceren.
Het was de bedoeling dat de burger een ontmoeting zou arrangeren tussen hem
en de verdachten, tijdens welke ontmoeting onmiddellijk tot aanhouding zou
worden overgegaan. Het college van procureurs-generaal was met de CTC van
oordeel dat de voorgestelde inzet niet viel onder één van de
wettelijke opsporingsbevoegdheden. Van infiltratie was geen sprake, omdat
de burger niet zou deelnemen of medewerking zou verlenen aan een groep van
personen waarbinnen naar redelijkerwijze kon worden vermoed, misdrijven werden
beraamd of gepleegd. Evenmin was sprake van pseudo-koop of pseudo-dienstverlening,
omdat de burger geen bijstand zou verlenen aan de opsporing door goederen
af te nemen of diensten te verrichten aan verdachten. Eveneens was geen sprake
van stelselmatige informatie-inwinning, omdat er slechts sprake was van een
eenmalig en kortdurend contact. Uiteindelijk zijn de verdachten aangehouden
en werd het handelen van de burger tijdens de behandeling ter terechtzitting
door de rechter als rechtmatig beoordeeld. Dit alles geeft aan hoe zorgvuldig
te werk wordt gegaan bij deze zaken. Men wilde geen enkel risico nemen. De
minister is blij dat men dit wel heeft voorgelegd. Als men het een volgende
keer niet voorlegt en het blijkt een criminele burgerinfiltrant te zijn geweest,
zou de minister niet graag degene zijn die in de Kamer ter verantwoording
wordt geroepen.Bij de criminele burgerinfiltrant die toch als lokvogel werd ingezet in
een nieuw traject, gaat het niet om wat deze eerder heeft gedaan in de opsporing.
De handelingen in dat nieuwe traject moesten worden getoetst. Het ging om
het leggen van een eenmalig contact. Er was geen sprake van infiltratie, pseudo-dienstverlening
of pseudo-koop en dus niet van een opsporingsbevoegdheid. Ook de rechter heeft
uitgesproken dat het om een lokvogel ging.Het andere geval betrof de inzet van een burger met een relevant strafrechtelijk
verleden in een langer lopend buitenlands onderzoek, waarvan een gedeelte
zich in Nederland afspeelde. De handelingen van de criminele burger zouden
bestaan uit het introduceren van een politie-infiltrant bij een verdachte.
Aangezien de criminele burger niet alleen zou moeten worden ingezet om een
contact tot stand te brengen, maar ook, indien nodig, om het vertrouwen van
de verdachte in de politie-infiltrant te herstellen of kracht bij te zetten,
kon naar het oordeel van het college van procureurs-generaal niet op voorhand
worden uitgesloten dat de grenzen van pseudo-dienstverlening zouden worden
overschreden, mede gelet op de betrekkelijk lange duur van de inzet van de
burger. De minister kon zich vinden in het oordeel van het college en heeft
om die reden zijn instemming aan de inzet onthouden. De minister heeft zich
tot doel gesteld om in geval van twijfel geen instemming te verlenen.In 1995 zijn 37 gevallen van burgerinfiltratie aan de CTC voorgelegd ter
toetsing, in 1996 zes, in 1997 twee, in 1998 negen, in 1999 vier en in 2001
tot nu toe nul. Het relatief hoge aantal van 37 in 1995 heeft te maken met
het feit dat in dat jaar ook lopende zaken van vorige jaren ter toetsing aan
de CTC moesten worden voorgelegd. In alle gevallen gaat het om zaken die door de betrokken hoofdofficier van justitie vooraf ter toetsing
zijn voorgelegd. Niet in alle gevallen werd toestemming verleend en wel gehonoreerde
zaken zijn niet altijd als burgerinfiltratie aangemerkt, maar soms ook als
pseudo-dienstverlening.De minister bevestigt zijn uitspraak dat wellicht overwogen moet worden
of de inzet van een criminele burgerinfiltrant niet toch mogelijk moet zijn.
Dit punt komt in eerste instantie aan de orde bij de evaluatie van de Wet
BOB in 2003 en is wellicht één van de knelpunten die bij actiepunt
43 naar voren komen. De minister heeft hierover nog geen definitief oordeel.
De situatie in de ons omringende landen en in de landen waarmee Nederland
de meeste contacten heeft, moet daarbij ook in ogenschouw worden genomen.
Als de inzet van een criminele burgerinfiltrant mogelijk moet zijn, moet daarvoor
een wetsvoorstel worden ingediend. Als de motie van de Kamer blijvend uitgangspunt
moet worden, moet dit naar de mening van de minister ook wettelijk worden
vastgelegd. Erop gewezen dat de minister indertijd heeft gezegd dat in de
wet alleen positieve opsporingsbevoegdheden kunnen worden opgenomen, dat in
de wet niet kan worden opgenomen wat crimineel is en dat om die reden een
motie is ingediend, antwoordt de minister dat hij dit nog eens zou moeten
nalezen in de Handelingen. Hij erkent dat zijn uitspraken daarover nu, daarmee
niet overeenkomen. Hij acht het mogelijk om dit in de wet vast te leggen.
Naar zijn mening ging de discussie op dat moment over iets anders.In de uitspraak van de Amsterdamse rechter van 30 januari is niet aan
de orde gekomen dat de motie is omgezet in een aanwijzing van het openbaar
ministerie. Het is recht in de zin van artikel 99 van de Wet op de rechterlijke
organisatie. De minister zal nagaan of dit ook al zo was toen de rechter zijn
beslissing nam. Totdat het tegendeel is gebleken, zal het openbaar ministerie
zich, ondanks de rechterlijke uitspraak van 30 januari, op het standpunt stellen
dat het verbod op de inzet van een criminele burgerinfiltrant onderdeel uitmaakt
van het recht. Dat blijkt ook uit de aanwijzing.De minister constateert ten slotte dat over dit onderwerp een diepgaande
discussie ontstaat, waarvan hij de consequenties niet helemaal kan overzien.
Hij wil dit nog eens rustig bekijken. Dit zal ook bij verschillende gelegenheden
nog aan de orde komen.De hoofdofficieren is gevraagd om afloopberichten met het resultaat over
de inzet van burgerinfiltranten te geven. De minister kan de Kamer daarover
binnenkort inlichten. Dat geldt ook voor pseudo-koop en pseudo-dienstverlening.In het kader van infiltratie en pseudo-koop is de U-bochtconstructie aan
de orde geweest. Van pseudo-koop is sprake wanneer een opsporingsambtenaar
of burger goederen afneemt van een verdachte of van een persoon die is betrokken
bij het in georganiseerd verband beramen of plegen van misdrijven. Pseudo-koop
is ingevolge de wet geen infiltratie. De pseudo-koper neemt niet deel of werkt
niet mee aan een groep van personen of een georganiseerd verband, waarbinnen
misdrijven worden beraamd of gepleegd. Bij infiltratie maakt de infiltrant
deel uit van de criminele groepering. Een U-bocht is dus niet mogelijk, omdat
dit niet verantwoord kan worden. Het openbaar ministerie bewaakt dit en ter
zitting zal dit vrijwel altijd naar voren komen. De minister zal nog proberen
cijfers hierover te verzamelen. De inzet van criminele burgers bij pseudo-koop
is in beginsel niet aan de orde. Het uitgangspunt is uiterste terughoudendheid,
maar niet uitgesloten kan worden dat het ooit gebeurt. De minister sluit ook
niet uit dat na discussie met de Kamer wordt besloten dat criminele burgers
kunnen worden ingezet bij infiltratie. Het belangrijkste risico bij de inzet
van criminele burgers is dat zij een dubbelrol vervullen. Dat risico is bij
infiltratie groter dan bij pseudo-koop. De minister is van mening dat het
ontbreken van een verbod op het inzetten van een criminele burger bij pseudo-koop
en pseudo-dienstverlening geen sluiproute kan zijn voor de inzet van de criminele
burger als infiltrant. De procedures voorzien hierin. In de aanwijzings-
en opsporingsbevoegdheden staat zelfs uitdrukkelijk dat indien er geen twijfel
is dat de pseudo-koop of pseudo-dienstverlening in de richting gaat van infiltratie,
het toetsingsregime voor infiltratie gevolgd moet worden. Dan moet men dus
de minister erin betrekken. Dat wil men niet graag; vandaar het ook weinig
is gebeurd. Desgevraagd antwoordt de minister dat hem niet bekend is of de
zaak uit 1999, waarin hij zijn toestemming aan een dergelijke constructie
heeft onthouden, tot opheldering is gebracht.De minister constateert dat de anderhalf jaar dat de Wet BOB in werking
is, veel te kort is om een oordeel over deze wet te kunnen hebben. In 2003
is een evaluatie voorzien. Ook dan zal er op onderdelen nog geen volledig
beeld zijn. De discussie over de Wet BOB zal tegen deze achtergrond moeten
worden gevoerd. Tot de evaluatie zal men in de opsporing en in de rechtspraak
te werk moeten gaan op basis van wat dan voorligt. Dat neemt echter niet weg
dat over de wet in al haar aspecten gediscussieerd kan worden en dat, waar
nodig, aanwijzingen kunnen worden gegeven over de uitvoering van de wet.Artikel 126v van het Wetboek van Strafvordering heeft betrekking op de
burger die als stelselmatige informant wordt ingezet bij de opsporing. Die
burger is geen oproepbare getuige. Er zijn mogelijkheden om de identiteit
van die burger te beschermen op grond van artikel 187 en 187d van het Wetboek
van Strafvordering. Zowel de geschiedenis van de Wet BOB als de rechtspraak
op dit punt gaan ervan uit dat een informant in beginsel niet ter zitting
als getuige behoeft te verschijnen.De interpretatie dat sprake is van een stelselmatige informant als hij
vaker dan één keer wordt ingezet, acht de minister niet juist.
Dat is ook nooit bedoeld. Van stelselmatigheid is sprake wanneer, evenals
bij observatie, door de inzet van de burger een min of meer volledig beeld
ontstaat van een bepaald aspect van iemands leven. In de rechtspraak van de
Hoge Raad wordt dit niet snel aangenomen. Als bij de inzet van een informant
redelijkerwijze kan worden verwacht dat zo'n beeld ontstaat, is sprake van
een stelselmatige burgerinformant.De minister bevestigt desgevraagd dat de inzet van een informant die niet
stelselmatig informatie inwint over een persoon, geen wettelijke regeling
behoeft omdat het kortdurend is en geen inbreuk op het grondrecht maakt. De
officier van justitie is altijd betrokken bij dit soort vragen. Artikel 126v
dient te worden toegepast indien men een totaalbeeld wil verkrijgen door de
inzet van een informant. Men kan niet door diverse kleine opdrachten te geven,
dit ontwijken. Hier ligt dus een verantwoordelijkheid voor de officier van
justitie. Hij moet erop letten dat niet via omwegen toch een totaalbeeld wordt
verkregen. Als het eindresultaat is dat toch een totaalbeeld ontstaat, is
sprake van stelselmatige infiltratie en valt dit onder artikel 126v. Als de
rechter het op een terechtzitting met een advocaat eens is dat door de inzet
van een informant een totaalbeeld is ontstaan en dus sprake is van een stelselmatige
informant, waarop artikel 126v had moeten worden toegepast, terwijl aan de
officier van justitie dergelijke toestemming niet is gevraagd, kan de minister
zich voorstellen dat dit leidt tot niet-ontvankelijkverklaring.De minister antwoordt desgevraagd dat de politie bij het runnen van informanten
wel specifiek moet aangeven wat zij van die informant verwacht. Het openbaar
ministerie zal in zijn aanwijzing op onderdelen nog extra duidelijkheid geven
om de grens tussen stelselmatig en niet-stelselmatig te bewaken. Aangegeven
zal worden wat mag en wat niet mag. Ook de OM-instructie voor de CIE-officier
zal worden aangevuld. De indruk van de minister is dat men in het algemeen
zorgvuldig te werk gaat. Hij heeft geen aanwijzingen dat het systeem niet
goed werkt en dat men liever gebruik maakt van artikel 2 van de Politiewet
dan van artikel 126v. De minister zal zich uiteraard hierover verder laten
informeren. Erop gewezen dat officieren van justitie dit tijdens CIE-themadagen
hebben gezegd, antwoordt de minister dat dit wel tien maanden geleden was. Intussen is het openbaar ministerie verder geïnstrueerd en worden
de aanwijzingen en regelingen voor de runners aangepakt. De minister verwacht
ook niet dat alles vanaf het begin perfect is. Hij neemt de kritiek echter
serieus.Gevraagd of bij de keuze voor de toepassing van artikel 126v of artikel
2 van de Politiewet niet het stelselmatige beslissend is, maar de vraag of
inbreuk zal worden gemaakt op de persoonlijke levenssfeer, antwoordt de minister
dat het begrip «stelselmatig» inhoudt dat een totaalbeeld ontstaat
van een bepaald aspect van iemands leven. Dat is een aantasting van de privacy.
Die twee zaken kunnen niet losgekoppeld worden. Erop gewezen dat een incidentele
waarneming ook inbreuk kan maken op de persoonlijke levenssfeer, maar toch
buiten het begrip «stelselmatig» valt en dus niet onder artikel
126v, antwoord de minister dat de Hoge Raad heeft uitgesproken dat een enkele
waarneming nooit een inbreuk is op de privacy. De minister sluit zich aan
bij de opmerking van de heer Van Oven dat een niet toepassen van artikel 126v
tot gevolg zal hebben dat het desbetreffende bewijsonderdeel wordt uitgesloten,
maar niet meteen tot een niet-ontvankelijkverklaring behoeft te leiden.De minister concludeert naar aanleiding van de discussie dat de kwestie
zeer ingewikkeld is en dat zijn antwoorden niet bevredigend zijn. Het lijkt
hem verstandig dit nog eens goed te bekijken en op een later tijdstip daarover
te antwoorden.De minister deelt mee dat sinds de inwerkingtreding van de Wet BOB twee
keer gebruik is gemaakt van de stelselmatige informant ingevolge artikel 126v.
Er is veertien keer gebruik gemaakt van de burger-pseudo-koper en burger-pseudo-dienstverlening
ingevolge artikel 126y. Desgevraagd bevestigt de minister dat alle andere
informanten, waarvan gebruik is gemaakt, zijn gerund op basis van artikel
2 van de Politiewet of anderszins.Wat het verschijnen van de informant ter zitting betreft wijst de minister
erop dat het daarbij niet alleen gaat om de afscherming van het uiterlijk,
maar ook om de stem en de aard van de door de verdediging te stellen vragen.
Op grond van de door de informant gegeven antwoorden kan zijn identiteit bekend
worden. Daarom moet het verschijnen ter zitting tot het uiterste worden beperkt.
Het moet het liefst beperkt worden tot het verhoor bij de rechter-commissaris.
In bepaalde gevallen is er ruimte voor het openbaar ministerie om een verzoek
om getuigen te horen, te weigeren. Uiteindelijk beslist echter de rechter.
Het openbaar ministerie dient in deze gevallen steeds een eigen afweging te
maken, waarbij de afscherming van de getuige een belangrijke rol speelt. Indien
het openbaar ministerie bij de weigering blijft, kan de sanctie op de weigering
van een verzoek van de rechter niet de niet-ontvankelijkverklaring zijn.De minister constateert dat Nederland niet het beginsel van contempt of
court kent. De discussie daarover zal misschien gevoerd moeten worden. Dit
betekent namelijk een andere manier van omgaan met een rechterlijke uitspraak
dan gebruikelijk. De minister stelt zich op het standpunt dat een rechterlijke
uitspraak in een democratische rechtsstaat gevolgd dient te worden. Als men
het daarmee niet eens is, kan men in hoger beroep gaan. De minister zal zich
over dit punt beraden.Erop gewezen dat hij daarmee eigenlijk zegt, de gang van zaken in Dordrecht
ongewenst te vinden en dat dit consequenties kan hebben voor de aanwijzingen
die door het college van procureurs-generaal aan het openbaar ministerie worden
gegeven, antwoordt de minister dat het een legitiem uitgangspunt is van het
openbaar ministerie om, ter bescherming van de informant, niet met die informant
op de terechtzitting te komen. Dat betekent dat de uitspraak van de rechter
niet wordt gehonoreerd. De sanctie daarop voor het openbaar ministerie is
zwaar, want dat wordt waarschijnlijk niet ontvankelijk verklaard in zijn vordering.
Dit zal zich waarschijnlijk dan ook zelden voordoen. Dit is echter een reëel
punt en het is goed om daarover een standpunt in te nemen. Misschien is het
in bijzondere omstandigheden gerechtvaardigd om de beslissing
van de rechter niet te volgen, want het gaat niet ten koste van een derde
partij, maar alleen ten koste van het openbaar ministerie. Desgevraagd beaamt
de minister dat het ook ten koste kan gaan van de veiligheid in de samenleving,
omdat een verdachte niet verder wordt vervolgd of veroordeeld.Erop gewezen dat in het statuut van het Strafhof, dat naar het Nederlandse
recht wordt vertaald, de bepaling van contempt of court nadrukkelijk is opgenomen,
antwoordt de minister dat hij zal nagaan of in de memorie van toelichting
uitgebreider kan worden ingegaan op de vraag of dit beperkt kan worden tot
oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid en of dit niet een
bredere uitstraling moet hebben.De minister sluit niet uit dat op termijn wijziging van artikel 126v wenselijk
is. Hij deelt overigens de zorgen van de heer Rouvoet op dit gebied niet.
De zaak van de informanten zal aan de orde komen bij de evaluatie van de Wet
BOB in 2003.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Swildens-RozendaalDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), voorzitter, Van de Camp
(CDA), Biesheuvel (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter,
Rabbae (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), Rouvoet (ChristenUnie),
O. P. G. Vos (VVD), Passtoors (VVD), Van Wijmen (CDA), De Wit (SP),
Ross-van Dorp (CDA), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks)
Weekers (VVD), Van der Staaij (SGP), Wijn (CDA).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Cörüz (CDA),
Van Vliet (D66), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth (PvdA),
Hoekema (D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Luchtenveld (VVD), Slob
(ChristenUnie), Van den Doel (VVD), Rijpstra (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen
(SP), Buijs (CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), De Vries (VVD),
Van Walsem (D66), De Pater-van der Meer (CDA), Arib (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26269-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl