Vreemdelingenbeleid; Verslag algemeen overleg onder meer over het advies vd commissie-Van Dijk betreffende criteria voor niet-meewerken van afgewezen asielzoekers
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19637, nr. 345

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

19637 nr. 345

09-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
19 637Vluchtelingenbeleidnr. 345VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 juni 1998De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
16 april 1998 overleg gevoerd met staatssecretaris Schmitz van Justitie over:– de brief d.d. 23 maart 1998 inzake advies commissie-Van Dijk
betreffende criteria voor niet-meewerken van afgewezen asielzoekers
(19 637, nr. 322);– de brief d.d. 25 maart 1998 betreffende het beleid inzake
Bosnische asielzoekers (19 637, nr. 326);– de brief d.d. 27 maart 1998 betreffende het beleid inzake
Liberiaanse asielzoekers (19 637, nr. 327);– de halfjaarlijkse rapportage asielketen.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Rijpstra (VVD) vond de rapportage asielketen over de
periode oktober 1997/februari 1998 overzichtelijk. Is de informatie van dien
aard dat op basis daarvan beleid verder uitgezet kan worden? Welke informatie
ontbreekt? Goede informatie is van belang voor de inzichtelijkheid van het
asielvraagstuk. Er zijn verschillen in opvatting over de cijfermatige onderbouwing
en de gedetailleerdheid van de rapportage. In de rapportage dient meer informatie
te worden opgenomen over de toe- of afname van de instroom. Waarom worden
er geen vergelijkingen gemaakt met de voorgaande jaren en wordt er geen overzicht
gegeven van de werkwijze van aanmeldcentra, behoudens een globaal cijfer van
afwijzing?Wat is de onderbouwing van het kabinet om voor 1998 uit te gaan van een
instroom die lager ligt dan het jaar ervoor? Uit de instroomcijfers van de
afgelopen jaren blijkt dat er in vergelijking met de eerste drie maanden van
vorig jaar een toename is van ongeveer 47%. Als die trend doorzet, komt het
aantal hoger uit dan is geraamd. De ramingen moeten realistisch zijn. Het
heeft geen zin om uit te gaan van maatregelen die nog genomen moeten worden,
want een groot aantal daarvan moet nog door de Kamer goedgekeurd worden. Een
wet inzake de documentlozen kan waarschijnlijk pas aan het eind van het jaar
in de Staatscourant verschijnen. De ontwikkeling van de instroom in omringende landen is opmerkelijk. In
Duitsland is er in de eerste maanden van dit jaar sprake van een verlaging
ten opzichte van vorig jaar van 26% en in Denemarken van 30%. Frankrijk had
in de periode half februari/half maart slechts 1200 aanvragen, een daling
van 30%. Luxemburg kent een stijging van ruim 116%, maar dat betreft slechts
39 personen. Het Verenigd Koninkrijk kent een heel lichte stijging. Er wordt
geen analyse gegeven waarom Nederland zo hoog op de lijst staat, namelijk
nummer twee en per duizend inwoners nummer een.De heer Rijpstra was somber gestemd over de ontwikkelingen. Waarom doet
deze situatie zich voor? Waarom is er nagenoeg geen opvang en op welke wijze
is er de afgelopen maanden ingespeeld op de te verwachten situatie? Reeds
vorig jaar zomer werd duidelijk dat er zich verschuivingen voordoen in de
instroom van asielzoekers. Op welke wijze kan het kabinet daadkrachtig optreden?
In de rapportage worden veel maatregelen over de verkiezingen heen getild.
Er worden werkgroepen ingesteld en onderzoeken toegezegd. Welke boodschap
geeft het kabinet mee voor de komende formatie? Wat heeft absoluut prioriteit?
Wat is de visie op de ontwikkelingen? Er hadden scenario's voor verschillende
aantallen uitgewerkt kunnen worden. Er wordt uitgegaan van 32 500 asielzoekers
in 1998. Welke problemen zullen zich bij de opvang voordoen?Hoe wordt het probleem inzake de verzwaring van de werkdruk bij de rechterlijke
macht aangepakt? Ook de werkvoorraden bij de vreemdelingenkamers zullen toenemen.
Daarvan zal een extra inspanning worden gevergd. De heer Rijpstra pleitte
ervoor, te bezien of er met de rechterlijke macht afspraken kunnen worden
gemaakt over een verhoging van de capaciteit. Wellicht moeten er op andere
tijden zittingen worden gehouden. Er is behoefte aan extra maatregelen die
het mogelijk maken om de achterstanden bij de vreemdelingenkamer en de rechtbank
in te lopen.Waarom heeft het zo lang geduurd voordat er beleid is ontwikkeld ten aanzien
van vluchtelingen uit Iran en Bosnië? De minister van Buitenlandse Zaken
concludeert in het ambtsbericht dat terugsturen niet onverantwoord is. Er
wordt nu niet uitgezet naar Iran vanwege het verder onderzoeken van de monitoring
en het overleg met de autoriteiten. Kern van het beleid dient een zorgvuldige
asielprocedure te zijn op basis van een individuele toetsing. Het is voor
alle betrokkenen niet goed dat het kabinet nog steeds geen standpunt heeft
ingenomen. Wat is het standpunt van de staatssecretaris in dezen, ook gezien
de tijdsduur?Desgevraagd wees de heer Rijpstra erop dat monitoring naar de mening van
de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken geen haalbare kaart blijkt te zijn.
De ambassade zou een steunpunt in kunnen richten in Iran, waar men naar kan
bellen. In het ambtsbericht wordt gesteld dat het na een zorgvuldige procedure
in een aantal gevallen niet onverantwoord is, mensen onder randvoorwaarden
terug te sturen. Als men niet in het bezit is van documenten, zal men een
laissez passer moeten krijgen.De VVD-fractie verwonderde zich over de blijvende grote instroom uit Bosnië.
Wat is daarvan de oorzaak? De heer Rijpstra was het eens met het voorgestelde
beleid ten aanzien van degenen die al in Nederland verblijven, maar waarom
worden nieuwe gevallen toch in procedure genomen?Op bladzijde 11 van de rapportage wordt geconcludeerd dat per 1 april
1998 asielzoekers afkomstig uit onder andere Afghanistan, Bosnië en Burundi
in aanmerking komen voor een VVTV. De heer Rijpstra ging ervan uit dat er
moet staan: niet in aanmerking.Het verheugde de VVD-fractie dat de termijn voor de aanmeldprocedure verlengd
wordt tot 48 uur. Hebben de aanmeldcentra voldoende capaciteit, zowel voor
de opvang als in personele zin, om in de wat langere procedure meer zorg te
besteden aan de gesprekken? Moet er een vierde aanmeldcentrum komen, zodat
elk IND-district een eigen aanmeldcentra heeft? Het voornemen
is, een interdepartementale werkgroep te belasten met het opvangmodel. Is
de werkgroep al gestart met haar werkzaamheden?In de brief wordt ingegaan op de capaciteit bij het COA en gemeld dat
er sprake is van een noodoplossing. Op welke wijze stelt de staatssecretaris
zich een machtiging tot toepassing van artikel 4 voor? Wat houdt in dat «een
bepaalde categorie» wordt uitgesloten van verstrekkingen? Kan men tegen
uitsluiting in beroep gaan? Wat zijn daarvan de consequenties? Is de regeling
van toepassing op alle mensen in de centra, dus ook op uitgeprocedeerden?
Geldt de regeling ook voor de decentrale opvang? Op welke wijze wordt een
en ander beoordeeld? Wat zijn de gevolgen voor de dak- en thuislozenopvang?
Wordt het probleem niet verschoven? Waarom is niet gekozen voor noodoplossingen,
zoals het gebruik van legertenten? Hoeveel bedraagt de vergoeding per persoon
per week indien men zelf voor opvang moet zorgen? Geldt dat bedrag ook voor
meereizende kinderen?De VVD-fractie was verheugd dat er wordt gekozen voor een meer structurele
opvangcapaciteit. Hoe snel kan een en ander gerealiseerd worden? Van welke
aantallen wordt daarbij uitgegaan? Is het beleid gericht op bijvoorbeeld 20 000
plaatsen structureel, met een buffer van 5 000? Wat gebeurt er in dat
geval als er meer dan 25 000 mensen binnenkomen? Wordt Nederland minder
aantrekkelijk voor degenen die boven dat aantal binnenkomen, omdat de opvang
summierder is, bijvoorbeeld een brood-, bad- en bedregeling? Met een meer
structurele opvangcapaciteit zijn alle problemen nog niet opgelost. Er worden
duidelijke eisen gesteld aan een goede opvang. Na vier jaar dient er een balans
opgemaakt te worden. Het asielvraagstuk heeft gevolgen voor de toekomst. Uitgangspunt
dient te zijn dat men, als men in Nederland mag blijven, perspectief op een
nieuw bestaan geboden wordt.De VVD-fractie maakte zich grote zorgen over de ontwikkelingen gedurende
de periode waarin het kabinet demissionair is. Er dient een aantal maatregelen
genomen te worden. Er moet vaart worden gemaakt met het objectiever en transparanter
maken van de ambtsberichten. Er moet geanticipeerd worden op migratiebewegingen.
Het is goed dat de AC-procedure wordt verlengd, met meer gespecialiseerd personeel.
Daardoor kunnen de eerste verhoren zorgvuldiger afgenomen worden en ook wordt
voorkomen dat men te snel in een OC wordt geplaatst.De heer Rijpstra pleitte voor een vierde aanmeldcentrum, waarbij de coördinatie
in handen dient te blijven van het IND-district. Belangrijk is het terugbrengen
van het aantal statussen, het liefst tot één: men wordt tijdelijk
toegelaten – de rechten en plichten kunnen daarbij worden gedifferentieerd –
of men wordt niet toegelaten. Er moet een oplossing worden gezocht voor de
langdurig niet-uitzetbaren. De VVD-fractie was van mening dat uiteindelijk
Justitie als sluitpost kan constateren – bijvoorbeeld ten aanzien van
de stateloze Palestijnen – dat er een streep onder gezet moet worden
en dat zij een verblijfsvergunning moeten krijgen. Daarvoor is geen extra
status nodig.Er wordt een begin gemaakt met de permanente opvangcentra. Hoe wordt aangekeken
tegen de herziening van de Vreemdelingenwet en het voor een groot deel ontkoppelen
van de Algemene wet bestuursrecht, maar wel met een vorm van hoger beroep?
Een negatieve beslissing op een asielverzoek dient tevens te gelden voor uitzetting
en beëindiging van de opvangvoorziening. Het aantal procedures wordt
daarmee drastisch teruggebracht. Uitgeprocedeerde asielzoekers moeten sneller
uit de opvang worden gezet. Ontzegging van de opvang aan verwijtbaar documentlozen
moet mogelijk zijn. Op die wijze wordt meer stroomlijning in het beleid aangebracht.Degenen die asiel aanvragen, hebben te allen tijde recht op een procedure.
Het is echter gebleken dat in de afgelopen jaren slechts 20% in aanmerking
komt voor een vluchtelingenstatus. Er is een onevenredige verdeling
over de lidstaten van Europa. Nederland moet een te groot deel van het vraagstuk
op zijn schouders nemen.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) ging in op de rapportage van de
commissie-Van Dijk inzake het objectiveren van criteria voor niet-meewerken.
In de conclusies van de commissie is geen rechtvaardiging van het huidige
beleid te vinden, laat staan van een aanscherping daarvan. De commissie heeft
helder gemaakt dat geen enkel ander Europees land mensen op straat zet; wél
dat er in andere landen beperkingen van de voorzieningen zijn. Er wordt een
aantal rechtswaarborgen voorgesteld: eerst informatievoorziening vooraf aan
de asielzoeker; vervolgens een redelijke bedenktermijn met de mogelijkheid
voor rechtshulp en het expliciet vermelden van de gronden. Deze punten gelden
met name voor het COA en B&W. De zorgvuldigheid ten aanzien van het onthouden
van opvang moet marginaal getoetst worden. Toetsing vindt plaats door de bestuursrechter.
Kan die toetsing niet beter door de vreemdelingenkamer plaatsvinden, gezien
ook de discussie over een status voor technisch niet te verwijderen personen?De criteria zijn uitermate subjectief, want wie beoordeelt dat een uitgeprocedeerde
geen onwaarheden vertelt en geen onjuiste gegevens verstrekt? Als de vraag
of men terug wil, ontkennend wordt beantwoord, werkt men dan niet mee? Hoe
objectief wordt beoordeeld of men de taal beheerst? Wat gebeurt er als geen
contact met familieleden opgenomen kan worden? Waar ligt de bewijslast? Het
is te gek voor woorden dat men bereid moet zijn, een verklaring te ondertekenen
op de ambassade. Een staat is verplicht, zijn onderdanen terug te nemen. De
voorstellen van de commissie betreffen het toekomstig beleid. Wat gebeurt
er met de mensen die op straat zijn gezet? Mogen zij een beroep doen op toekomstig
beleid?Uit de halfjaarlijkse rapportage kan worden opgemaakt dat de onduidelijk
situatie ten aanzien van Iran voortduurt: er wordt niet uitgezet, de monitoring
is niet geregeld en er moet overleg worden gevoerd met de Iraanse autoriteiten.
Vervolgens wordt een nieuw Kamerdebat afgewacht. Mevrouw Sipkes was het globaal
met die lijn eens, maar de onzekerheid duurt te lang. Er is grote verwarring
ontstaan, want er zijn wel VVTV-statussen uitgereikt. Terugkeer is pas mogelijk
als de veiligheid gegarandeerd is. Dat is niet het geval. Men verkeert zo
lang in onzekerheid dat iedereen uit Iran die langer dan drie jaar in Nederland
verblijft een status moet krijgen, een VVTV-humanitair.Waarom heeft Nederland in het kader van het in UNHCR-verband afgesproken
quotum van 600 op te nemen vluchtelingen, er vorig jaar slechts 187 uitgenodigd?De terugnameovereenkomst met Somaliland is besproken. Er zijn geruchten
dat er een nieuwe overeenkomst is. Er is toegezegd dat er niemand terug wordt
gestuurd zonder dat de Kamer daarover heeft gesproken. Wat betekent de toevoeging
dat Nederland «in principe» het UNHCR-beleid volgt? Mevrouw Sipkes
kreeg de indruk dat Nederland te snel wil overgaan tot gedwongen terugkeer.
Ten aanzien van de risicogroepen worden er vage aanduidingen gehanteerd. Wat
wordt verstaan onder «eerder verblijf»?Het is te vroeg om mensen terug te sturen naar Bosnië. Hoeveel Bosniërs
zijn er vrijwillig teruggegaan? Hoeveel mensen hebben gebruikgemaakt van de
look-and-seeregeling? In UNHCR-verband is afgesproken, eerst in de regio zelf
de terugkeer te bekijken. Er wordt gestreefd naar «open cities»,
maar de ontwikkeling van een multicultureel beleid staat nog in de kinderschoenen.
Eerst moeten de ontwikkelingen worden afgewacht. Het niet terugsturen van
mensen naar Kosovo heeft naar de mening van de staatssecretaris te maken met
het feit dat er geen terugnameovereenkomst bestaat met de federatie, maar
dat is ook los daarvan staand beleid. Het beleid inzake Afghanistan blijft vooralsnog ongewijzigd. Waarop is
het optimisme van de staatssecretaris gebaseerd dat er over ongeveer drie
maanden een ambtsbericht kan verschijnen? Verwacht zij in die periode een
verbetering ten aanzien van democratie en mensenrechten?Terecht heeft Amnesty International gereageerd op het ambtsbericht inzake
Liberia. Men heeft gewezen op de onzekere situatie, ook al heeft Taylor de
verkiezingen gewonnen. Het is onduidelijk wat er gebeurt als de internationale
vredesmacht weggaat. Hoe heeft de staatssecretaris kunnen besluiten, het VVTV-beleid
op dat punt te wijzigen? Hetzelfde geldt voor Zaïre-Kongo.De instroomcijfers van Nederland blijven onvermijdelijk hoog en daarmee
moet rekening worden gehouden. Op basis van een voorzichtige inschatting worden
er minder financiële middelen beschikbaar gesteld. Er is een werkgroep
ingesteld om te bezien hoe de opvang en de doorstroom sneller kunnen verlopen.
Wanneer zal zij rapporteren? VluchtelingenWerk heeft gemeld dat zo'n 1 500
mensen al drie jaar of langer in de opvang zitten. Het COA stelt dat een en
ander vier à vijf maanden duurt. Kan de staatssecretaris hier duidelijkheid
over geven?Als de termijn voor de AC-procedure wordt verlengd van 24 tot 48 uur,
is dat een wijziging in het toelatingsbeleid. De AC-procedure is er alleen
om te beoordelen of er sprake is van een kennelijk ongegronde aanvraag, waarna
deze niet ontvankelijk wordt verklaard. Bij een uitbreiding naar 48 uur gaat
het om een veel inhoudelijker beoordeling en dat was niet de bedoeling. Men
wil de invoering van 48 uur op 1 mei a.s. in werking laten treden.Hoeveel A-statussen zijn er ingetrokken van mensen die op «vakantie»
gaan? Wat is vakantie? Weten betrokkenen hoe het zit als zij teruggaan? Het beleid ten aanzien van Irak, ook op het punt van gezinshereniging
stagneert. De minister van Justitie heeft toegezegd dat er, als Europees beleid
faalt, vanuit Nederland bekeken zal worden wat er gedaan kan worden. Wat is
de stand van zaken?Naar aanleiding van het artikel van de heer Elting in Trouw concludeerde
mevrouw Sipkes dat niet zorgvuldig wordt omgegaan met het asielvraagstuk.
Ook is er sprake van onzorgvuldig taalgebruik van het hoofd van de IND. De
staatssecretaris heeft gezegd dat zij de inhoud van het artikel onderschrijft
en dat een en ander niet geheel correct is weergegeven. Mevrouw Sipkes betreurde
die reactie.De heer Verhagen (CDA) memoreerde zijn opmerking in februari
dat het asielbeleid in zijn voegen kraakte. Er werd toen de indruk gewekt
dat hij overdreef. Het is de vraag of alle problemen opgelost zullen worden.
VluchtelingenWerk Nederland stelt dat het beleid is vastgelopen: overvolle
centra, ellenlange wachttijden – meer dan 5 000 mensen verblijven
langer dan drie jaar in het opvangcentrum – en het terugkeerbeleid leidt
niet tot daadwerkelijke terugkeer. Er dient een beleidsverandering tot stand
te worden gebracht, maar die is niet terug te vinden in de halfjaarlijkse
rapportage. In de prognose wordt uitgegaan van een daling van het aantal asielverzoeken,
terwijl de instroom hoger is dan in dezelfde periode vorig jaar. Het maatschappelijk
draagvlak en goede integratiemogelijkheden dreigen minder te worden en de
daadwerkelijke terugkeermogelijkheden voor afgewezen asielzoekers kunnen worden
aangetast.Het bestuur van het COA meldt dat er een capacitaire noodsituatie is ontstaan,
waarvan het eind nog niet in zicht is. Ter voorkoming van een onbeheersbare
situatie moeten er extra noodmaatregelen worden getroffen, zoals opvang bij
particulieren en het zelf zoeken van woonruimte. In de rest van Europa nemen
de problemen juist af.Noodsituaties elders op de wereld kunnen niet gepland worden, maar er
is iets anders aan de hand. In 1997 nemen in geheel Europa de asielverzoeken
toe met 7% en in Nederland met 50%. Fundamenteel onderzoek naar het waarom
van dit grote verschil is geen overbodige luxe. Er is onderzoek
toegezegd naar de instroom van de vele Irakezen alleen naar Nederland. Er
dient een vergelijking gemaakt te worden met de asielprocedures in andere
landen. Aan mensensmokkelorganisaties kan gevraagd worden waarom men Nederland
uitkiest.Er is nog geen structureel beleid ontwikkeld op basis waarvan de procedures
verkort kunnen worden en er snel duidelijkheid wordt geboden. Er zijn oplopende
achterstanden. De problemen verergeren doordat te laag wordt geraamd. Eind
dit jaar zullen er 15 000 extra opvangplaatsen nodig zijn. De staatssecretaris
ging eerder uit van een prognose voor 1998 van meer dan 40 000 asielaanvragen.
Wanneer is zij gewaarschuwd, bijvoorbeeld door het COA, ten aanzien van de
noodzakelijke opvangcapaciteit? Wat is er toen gedaan? De Kamer wist niet
beter dan dat er tot 1 april 3 000 à 4 000 plaatsen nodig
waren. Waarom is de indruk gewekt dat alles onder controle was?Per 1 januari 1999 zal het ook op basis van de geraamde daling niet mogelijk
zijn om een normale werkvoorraad bij de rechtbank te realiseren. De procedures
zullen slechts nog langer worden. Ook de uitplaatsing naar gemeenten duurt
te lang. Het terugkeerbeleid ten aanzien van afgewezen asielzoekers schiet
tekort. De opvolger van de staatssecretaris kan niet blij zijn met zo'n erfenis.Het is een zeer moeilijk beleidsterrein, maar de heer Verhagen had de
indruk dat een groot deel van de problemen van nu een gevolg is van het ontbreken
van een deugdelijk beleid. Het beleid dient zich te richten op de verkorting
van de procedures. Hoeveel asielzoekers verblijven er op dit moment langer
dan een, twee of drie jaar in de centra? Hoeveel plaatsen zijn er beschikbaar
als de procedures werkelijk zijn teruggebracht tot zes à acht maanden?
Kiezen mensensmokkelorganisaties Nederland als land van bestemming omdat men
weet dat de gesmokkelde personen enkele jaren in Nederland kunnen verblijven?
Hoeveel plaatsen komen erbij als daadwerkelijk invulling wordt gegeven aan
het terugkeerbeleid van uitgeprocedeerde asielzoekers? Hoeveel plaatsen komen
beschikbaar als de statushouders sneller in de decentrale huisvesting terechtkomen?
Zijn de aangekondigde maatregelen, zoals het inhuren van een adviesbureau
en beperking van de woningweigering, voldoende? In een gemeente staan huizen
voor statushouders zes tot negen maanden leeg vanwege woningweigering.De halfjaarlijkse rapportage stemde de CDA-fractie niet vrolijk. Het nieuwe
kabinet zal schoon schip moeten maken, problemen en achterstanden moeten wegwerken
en investeren in een beleid dat leidt tot kortere procedures. Het zal moeten
uitgaan van een meer realistische prognose en moeten investeren in een terugkeerbeleid
van afgewezen asielzoekers. Het sluitstuk van het asielbeleid moet zijn dat
bij een negatief besluit men ook daadwerkelijk terugkeert. De heer Elting
heeft zich gedistantieerd van bepaalde onderdelen uit het interview, maar
hij heeft niet ten onrechte de noodklok geluid.De activiteiten van de UNHCR gericht op de terugkeer van Bosnische asielzoekers,
verdienen ondersteuning. Waar mogelijk moet terugkeer worden gerealiseerd,
maar bepaalde groepen moet nog steeds bescherming worden geboden. Hoe gaat
de staatssecretaris om met degenen die voor het verdrag min of meer automatisch
een A-status hebben gekregen? Moeten zij terugkeren als de situatie veilig
is? Een Bosnische Serviër blijkt op basis van een valse identiteit een
status te hebben gekregen. Interpol heeft signalen gegeven dat er op grote
schaal misbruik is gemaakt. De staatssecretaris heeft echter aangegeven, geen
aanleiding te zien om de gevallen die zijn behandeld voor de sluiting van
het akkoord van Dayton opnieuw te onderzoeken. De heer Verhagen had daar moeite
mee. Wil de staatssecretaris met de autoriteiten aldaar en met Interpol contact
opnemen om te bezien of er aanwijzingen voor misbruik zijn en vervolgens onderzoek
verrichten op basis van die aanwijzingen? Kunnen Bosniërs wiens VVTV
is omgezet in een VTV omdat de termijn van drie jaar is verstreken,
terugkeren op basis van het nieuwe ambtsbericht? Wat is het beleid terzake?
De voorgestelde categorieën lijken logisch, maar komen zij overeen met
hetgeen in het buitenland gebruikelijk is? Er moet duidelijkheid zijn over
de term «enige tijd». De mogelijkheid om een A-status in te trekken
als de grond van verlening er niet meer is, is staand beleid. De heer Verhagen
zag geen aanleiding, onderscheid te maken.In principe kon de CDA-fractie instemmen met de conclusies van de commissie-Van
Dijk. Wat gebeurt er met de mensen uit de tentenkampen? De conclusie van de
staatssecretaris is dat er geen aanleiding is om terug te komen op de eerder
genomen besluiten ten aanzien van deze groep. Welke consequenties hebben de
rechterlijke uitspraken op dit punt? De inspanningsverplichting van de afgewezen
asielzoeker wordt gekoppeld aan de verplichting van de overheid om goede voorlichting
te geven. Is het vermoeden juist, dat die niet heeft plaatsgevonden? Waarom
wordt door de staatssecretaris onbeargumenteerd geconcludeerd dat er geen
aanleiding is om terug te komen op oude gevallen?Desgevraagd was de heer Verhagen van mening dat van meer realistische
prognoses moet worden uitgegaan, zodat bestaffing, rechtbanken, IND enzovoorts
zijn toegesneden op het werk. Het is op basis van een vergelijking van januari
1997 met januari 1998 realistisch om uit te gaan van een opvangcapaciteit
van 25 000 in plaats van 15 000. Vervolgens moet geïnvesteerd
worden in kortere procedures, dus in de kwaliteit van het eerste en het nader
verhoor en in het vaststellen van de identiteit. Als een Europese verdeling
niet van de grond komt omdat andere landen niet bereid zijn een deel van de
asielzoekers in Nederland op te nemen, moet gewerkt worden aan een alternatief.
Als Nederland proportioneel veel meer asielzoekers opneemt dan andere Europese
landen, moet er een Europese financieringsregeling komen, een financiële
burdensharing. Als voorstellen blijven vastlopen op halsstarrigheid van bepaalde
lidstaten, kan Nederland een veto uitspreken ten aanzien van de begroting.
Het kabinet moet keuzes maken, bijvoorbeeld ten aanzien van Iran inzake de
veiligheid en de noodzaak van monitoring. De heer Verhagen deelde niet de
conclusie dat er vanwege de te lange procedures een verblijfsstatus verstrekt
moet kunnen worden.De heer Verhagen bracht nog naar voren dat bij een aantal uitgaven op
Europees niveau vraagtekens geplaatst kunnen worden. Ook moeten financiële
sancties in het kader van ontwikkelingssamenwerkingsrelaties ten opzichte
van bepaalde landen overwogen worden. Landen die meewerken moeten ondersteund
worden bij de herintegratie van de terugkerenden. Het betreft de bilaterale
relatie van gouvernement tot gouvernement, die activiteiten in het kader van
niet-gouvernementele organisaties onverlet laat.De heer Van Oven (PvdA) merkte op dat de criteria zoals geformuleerd
door de commissie-Van Dijk elementair zijn voor het beëindigen van de
opvang en de gedwongen terugkeer van uitgeprocedeerden. Hij onderschreef de
stelling dat de asielzoeker aannemelijk moet maken dat hij daadwerkelijk medewerking
heeft verleend, maar dan wel met de kanttekening dat de overheid de betrokkene
tijdig en goed informeert. Hoe moet de betrokkene overigens aannemelijk maken
dat hij de juiste naam heeft opgegeven, als de ambassade zegt deze persoon
niet te kunnen traceren?Het kabinet stelt terecht dat, wanneer de afgewezen asielzoeker wel aannemelijk
heeft gemaakt dat hij meewerkt aan de uitzetting, maar de uitzetting desondanks
niet kan plaatsvinden, er een soort VVTV verleend kan worden. Om verwarring
te voorkomen, kan beter een andere naam aan deze vergunning gegeven worden.Het identiteitsonderzoek in de eerste fase van het asielonderzoek moet
worden geïntensiveerd. Het staat nog te bezien of de termijn voor de procedure bij de aanmeldcentra verlengd moet worden tot 48 uur. In
een vroeg stadium moet duidelijk worden gemaakt dat degenen die niet meewerken
aan de vaststelling van hun identiteit hun zaak daarmee schaden. Voorkomen
moet worden dat het te veel op een opvangprocedure gaat lijken. Bij aanmelding
van grote aantallen of voor het op korte termijn controleren van gegevens
is die verlenging wel gewenst. Op welke datum kan een eventuele verlening
van de AC-procedure ingaan?De heer Van Oven was het eens met de conclusies die de staatssecretaris
uit het ambtsbericht ten aanzien van Bosnië heeft getrokken. Dit bericht
dateert van november 1997. Waarom krijgt de Kamer dit nu pas onder ogen? De
VVTV voor een aantal categorieën asielzoekers die voor 1 juli 1997 naar
Nederland zijn gekomen, kan worden ingetrokken. De terugkeer moet zoveel mogelijk
op vrijwillige basis geschieden en zal ook begeleid moeten worden. In Bosnië
heerst geen burgeroorlog meer, maar het is nog wel een land in opbouw. Wordt
hierover overlegd met zelforganisaties? In hoeverre is dit beleid in lijn
met de fasering van de UNHCR na het Daytonakkoord? Wat wordt precies bedoeld
met de woorden «in principe»? Overigens kan Bosnië nog niet
geplaatst worden op de lijst van veilige landen van herkomst.Naast Nederland sturen alleen Duitsland, Zweden en Zwitserland Bosnische
asielzoekers terug. Is er nog wel sprake van enige Europese coördinatie?
Welke houding zullen andere lidstaten van de EU in de nabije toekomst op dit
punt innemen?Uit het ambtsbericht betreffende Liberia kan worden opgemaakt dat het
bestaande VVTV-beleid kan worden beëindigd en dat de bestaande VVTV's
zullen worden ingetrokken. Een aantal andere landen voert nu ook een actief
terugzendbeleid ten aanzien van Liberia. Dit neemt niet weg dat er nog steeds
problemen zijn. Wat is de mening van de staatssecretaris over de rapportage
van het state department inzake the human rights commission en het uitstel
van het repatriëringsprogramma van de UNHCR in september 1997 in verband
met de intimidatie van mensenrechtenactivisten? Is de staatssecretaris bereid,
bij het terugzendbeleid rekening te houden met bijzondere persoonlijke situaties?
Hulp bij wederopbouwprogramma's ter begeleiding van teruggestuurde asielzoekers
is gewenst. Is de door minister Pronk aangekondigde uitbreiding van het terugkeerprogramma
voor Liberia inmiddels een feit? Waarom is de beslissing inzake Liberia niet
gemotiveerd aan de hand van door de regering zelf ontwikkelde criteria? Is
de regering bereid om in de toekomst een dergelijke toetsing wel uit te voeren?De heer Van Oven vroeg zich af waarom de ambtsberichten over Afghanistan
en Iran, die van begin maart dateren, de Kamer pas onlangs hebben bereikt.
Met het oog op de toekomst is er in Europees verband wel enig resultaat geboekt.
De grote schommelingen in aantallen kunnen via een Europese aanpak opgevangen
worden. Het is de verdienste van dit kabinet dat het Verdrag van Amsterdam
verplicht een Europees asielbeleid in een periode van vijf jaar tot stand
te brengen. Er moeten minimumregels worden gesteld voor opvang en protectie.
Ook moeten de landen van herkomst gezamenlijk in kaart worden gebracht. Dat
zal zeer veel moeite kosten. De volle inzet van het volgende kabinet zal daarop
gericht moeten zijn. Alleen via nationale maatregelen is de problematiek niet
op te lossen. Er zal niet alleen sprake moeten zijn van financiële burdensharing,
maar ook van een verdeling van de asielzoekers.De heer Van Oven sloot zich aan bij de vragen van mevrouw Sipkes over
de uitgenodigde vluchtelingen. Wanneer komt het plan van aanpak inzake artikel
1f van het Vluchtelingenverdrag? In de circulaire van februari jl. staat dat
degenen die onder artikel 1f vallen in het geheel niet meer voor de asielprocedure
in aanmerking komen. Heeft de staatssecretaris het standpunt van de UNHCR
hierover al ontvangen?Naast de inzet op Europees niveau is de vorming van een reservecapaciteit
voor de opvang van elementair belang om te voorkomen dat het debat
iedere keer weer beheerst wordt door de cijfers. De buffer van 5 000
plaatsen is echter veel te bescheiden. Gemeten vanaf 1992 kunnen de schommelingen
oplopen tot 17 000 plaatsen per jaar. Een buffer zal dus van een dergelijke
omvang moeten zijn. Deze plaatsen behoeven uiteraard niet permanent beschikbaar
gehouden te worden. Het gaat om capaciteit die in noodgevallen te mobiliseren
is.De motie over de monitoring van teruggekeerde asielzoekers in Iran bleek
in oktober 1997 nog niet te zijn uitgevoerd. De aangekondigde missie heeft
nog niet plaatsgevonden. Eerst moet nu de notitie over de monitoring besproken
worden. Totdat er duidelijkheid op dit punt is, kunnen er geen beslissingen
tot terugzending naar Iran genomen worden. Dit betekent dat degenen die op
een beslissing wachten in onzekerheid blijven verkeren. De zorgvuldigheid
van de procedure is echter belangrijker.De heer Dittrich (D66) herinnerde eraan dat de regering nog
geen beslissing heeft genomen over gedwongen terugkeer van Iraanse asielzoekers.
Eerst wordt de algemene notitie over monitoring afgewacht. Daarnaast moet
nog nader overlegd worden met de Iraanse autoriteiten. Waarom heeft het zo
lang geduurd voordat het nieuwe ambtsbericht inzake Iran kon worden uitgebracht?
Verwachtte het kabinet dat in de tussentijd wel medewerking van de Iraanse
autoriteiten verkregen kon worden? Waarom is er nog geen begin gemaakt met
de algemene notitie over monitoring? In juni 1997 is de motie-Van Oven c.s.
aangenomen en op 4 november 1997 is uitgebreid over deze kwestie gesproken.
Er ontstaat vertraging waardoor de onzekerheid voor betrokkenen alleen maar
toeneemt. Waarom heeft het begin november toegezegde gesprek met VluchtelingenWerk
en Amnesty International over de herbeoordeling van een beperkt aantal zaken
ten aanzien van het VVTV-beleid 1993/1994 nog steeds niet plaatsgevonden?
Sommige Iraanse asielzoekers wachten al meer dan drie jaar en het eind van
de onzekerheid is nog niet in zicht. Hoe wil de regering daarmee omgaan?Het kabinet heeft een wetsvoorstel aangekondigd waarmee kan worden voorzien
in een soort uitgestelde vertrekvergunning in individuele gevallen. Wanneer
kan de Kamer dit tegemoet zien? Wellicht kan dit soelaas bieden voor de Iraanse
asielzoekers die al drie jaar of langer wachten.De heer Dittrich kon in grote lijnen instemmen met het rapport van de
commissie-Van Dijk. De uitgeprocedeerde asielzoeker heeft een inspanningsverplichting
om aan zijn vertrek mee te werken. Hij sloot zich aan bij de opmerkingen van
de heer Van Oven over het aantoonbaar niet-meewerken. Sommige ambassades verlangen
van de desbetreffende asielzoeker dat hij een verklaring ondertekent dat hij
vrijwillig naar zijn eigen land terugkeert. De commissie-Van Dijk stelt dat
de weigering om zo'n verklaring te ondertekenen, het eigen risico van asielzoekers
is. Ook in dat geval vervalt het recht op opvang. Een oplossing kan zijn dat
de Nederlandse regering een soort standaardverklaring afgeeft, waarin staat
dat de aanvraag om in Nederland te verblijven is afgewezen en dat het de bedoeling
is dat de betrokkene het land verlaat.Voor de controle op de voortgang van de asielprocedures is een volgsysteem
noodzakelijk. Hier is al herhaalde malen om gevraagd. Waarom is dat er nog
steeds niet?In vergelijking met de laatste maanden van vorig jaar zijn er de eerste
maanden van dit jaar iets minder asielzoekers binnenkomen. Deze trend doet
zich elk jaar voor. Het lijkt dan ook wishful thinking om te veronderstellen
dat er in geheel 1998 minder asielzoekers naar ons land komen dan in het gehele
jaar 1997. Het is ook gevaarlijk om nu al een link te leggen met in gang gezette
maatregelen. Een en ander is moeilijk aan te tonen. Van belang is echter dat
de raming zo reëel mogelijk is. Voor de IND wordt uitgegaan van een totaal
van 40 000. Elders in de stukken staat dat geraamd wordt
op 32 500 en dat de financiën op dat aantal worden afgestemd. Dat
laatste aantal leek de heer Dittrich niet reëel. Is minister Zalm bereid,
ook een duit in het zakje te doen?Bij de vreemdelingenkamers is een stuwmeer van zaken ontstaan. Het is
goed dat er meer geld hiervoor is uitgetrokken, maar dat is nog onvoldoende.
Er blijkt een enorm tekort in de vervulling van het aantal formatieplaatsen.
Daarvoor is een plan van aanpak nodig dat bij de kabinetsformatie moet worden
betrokken. Kan de staatssecretaris aangeven wat er nodig is aan financiën
en aan personeel om de bezetting van de vreemdelingenkamers per 1 januari
1998 op het gewenste peil te brengen?Asielzoekers die een langdurige procedure moeten doorlopen, mogen alleen
vrijwilligerswerk verrichten. Is het niet mogelijk dat betrokkenen tijdens
de procedure betaald werk doen? Te denken valt daarbij aan krappe sectoren
op de arbeidsmarkt, zodat er geen oneerlijke concurrentie ontstaat met werkzoekenden.
Op die manier kan men een menswaardiger invulling geven aan het lange verblijf
in de centra.De burgemeester van Nijmegen is niet langer van plan, de huidige wijze
van opvang te accepteren. Wat is de reactie van de staatssecretaris hierop?De heer Dittrich sloot zich aan bij de opmerkingen van de heer Van Oven
over Bosnië.De overtuigingskracht van het ambtsbericht inzake Liberia is aan de magere
kant. Van verschillende kanten bereiken de Kamer andere berichten. Moet er
niet gewacht worden met het terugsturen van Liberiaanse asielzoekers totdat
er meer duidelijkheid is ontstaan over de consequenties van het vertrek van
Ecomog? Ten aanzien van de in het ambtsbericht genoemde risicogroepen worden
kennelijk geen consequenties getrokken op het punt van de toelating. Ook ontbreekt
informatie over de wijze van terugzending en het VVTV-beleid. Als er vandaag
geen helderheid op deze punten geboden wordt, moet er een hoorzitting over
het ambtsbericht worden georganiseerd.Desgevraagd wees de heer Dittrich erop dat zijn fractie voorstander van
centrale opvang is. Als blijkt dat er te weinig plaatsen zijn, moet er extra
capaciteit gecreëerd worden. De opvang bij familie en dergelijke moet
als een uiterste noodmaatregel worden gezien. Het antwoord van de regeringDe staatssecretaris merkte op dat het onvermijdelijk is dat
het asielbeleid een grillig karakter heeft. Voorspellingen zijn moeilijk te
doen en de problematiek is zeer gevoelig vanwege alle menselijke aspecten
die in het geding zijn. Het kabinet heeft gemeend, het aantal van 32 500
in de voorjaarsnota te mogen opnemen op grond van de instroomcijfers van de
eerste maanden van dit jaar en op grond van beleidsmaatregelen, maar het is
niet uitgesloten dat de cijfers bijgesteld moeten worden. Vorig jaar was de
prognose 27 000, terwijl het uiteindelijke resultaat 34 500 was.
Wellicht zit de heer Dittrich er niet ver naast met het door hem genoemde
aantal van 40 000.Van groot belang is dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor de
bij het beleid betrokken organisaties, zoals IND, COA en vreemdelingenkamers,
vooral met het oog op de kwaliteit. Men heeft de afgelopen tijd vooral gewerkt
met personeel op jaarcontract, waardoor er voortdurend personeel in opleiding
was. Uitbreiding van de vreemdelingenkamers is niet van de ene op de andere
dag te realiseren. Rechters moeten een degelijke achtergrond, opleiding en
deskundigheid hebben. Er wordt op dit moment hierover overlegd, waarbij ook
een eventueel andere werkwijze aan de orde is.Op de drie onlangs gehouden rondetafelconferenties is een aantal suggesties
voor het toekomstig beleid gedaan. De Kamer zal het verslag van
deze bijeenkomsten ontvangen. Deze suggesties kunnen in zekere zin als toekomstscenario's
beschouwd worden.De staatssecretaris was met de heer Van Oven van mening dat de Europese
kant van de zaak niet sterk genoeg benadrukt kan worden. Zolang er sprake
is van een zeer grote ongelijkheid in de wereld, zullen er migratiestromen
zijn, zeker nu de mogelijkheden om te reizen vergroot zijn. Aan het wegnemen
van die grote verschillen zal gewerkt moeten worden.Daarnaast is het van belang dat de landen van de EU gezamenlijk optreden.
De afgelopen jaren is een aantal stappen in de goede richting gezet, zoals
de communautaire aanpak die in het Verdrag van Amsterdam is omschreven. Harmonisatie
van beleid is misschien te hoog gegrepen, maar er kan wel worden gestreefd
naar een gezamenlijke benadering van de problematiek. Feit is echter dat men,
wanneer er veel problemen zijn, primair naar het belang van het eigen land
kijkt. Als de landen van de EU op dit punt niet de handen ineenslaan, blijft
het modderen. De realiteit is hard. De komende jaren zal er zeer hard gewerkt
moeten worden, als de communautaire aanpak over vijf jaar een feit moet zijn.
De staatssecretaris wees erop dat de nieuwe bewindspersoon die verantwoordelijk
is voor het vreemdelingen- en asielbeleid het Europese beleid in zijn portefeuille
moet hebben en deel moet nemen in internationale forums. Weliswaar is de samenwerking
met Buitenlandse Zaken de afgelopen jaren zeer geïntensiveerd, maar mede
met het oog op de verantwoording aan de Kamer is het zeer gewenst dat degene
die vreemdelingen- en asielzaken in zijn portefeuille heeft, ook op Europees
niveau activiteiten ontplooit. Er is nu te veel sprake van verbrokkeling.
Ambtelijk heeft dit punt aandacht. Bij de behandeling van de goedkeuringswet
van het Verdrag van Amsterdam kan een en ander aan de orde komen.De Financiën vormen een probleem, maar veel wezenlijker is dat de
mensen die in Nederland kunnen blijven perspectief geboden moet worden op
werk, wonen enzovoorts. Derhalve is er een restrictief toelatingsbeleid. Burdensharing
is geen echte oplossing voor het vluchtelingenvraagstuk in Europees verband.Er is al eerder geconstateerd dat er spanning ontstond ten aanzien van
de opvang. Deze spanning wordt veroorzaakt door de vergrote instroom, door
het moeizame terugkeerbeleid en door het niet op tijd kunnen aanbieden van
een woning. Overigens zijn de vrij aanzienlijke aantallen van woningweigering
niet acceptabel. Incidenteel kan dit uiteraard terecht zijn. De solidariteit
tussen asielzoekers onderling moet meer nadruk krijgen. Als men opvangplaatsen
blijft bezetten, terwijl men een woning kan krijgen, brengt men anderen in
de problemen.Het COA heeft in de tweede helft van vorig jaar via een grote inspanning
7 000 tot 8 000 plaatsen extra weten te realiseren. Nu zijn de inspanningen
nog steeds groot, maar het wordt steeds moeilijker om resultaat te boeken.
Er wordt hierover gesproken met VNG en IPO. Ook de commissarissen van de koningin
hebben gemeenten op dit punt benaderd. Gemeenten werken in het algemeen goed
mee bij het aanbieden van opvang en woonruimte. Er zijn echter ook uitzonderingen.
Duidelijk is dat gemeenten tijd nodig hebben om aan de extra vraag te voldoen.
Dit maakt dat er op dit moment sprake is van een penibele situatie.Als de opvang helemaal klem komt te zitten, moet aan andere maatregelen
worden gedacht. De eerste is uiteraard dat degenen die recht hebben op een
woning – 4 500 tot 5 000 personen – die ook aangeboden
krijgen. Op dit moment tracht een dertigtal inspecteurs van de volkshuisvesting
dit proces te versnellen.Op vrijwillige basis kunnen betrokkenen bij familie of vrienden worden
ondergebracht. Er is dan uiteraard geen beroep mogelijk. Hiervoor gelden de
volgende bedragen per week. Voor een alleenstaande f 100, voor het eerste
gezinslid f 50 en f 25 voor de daarop volgende gezinsleden, met een maximum van f 200. Dit is voor de opvang, want daarnaast
krijgt men zakgeld en geld voor kleding, voeding en dergelijke.De interdepartementale werkgroep die zich bezig zal houden met opvangmodaliteiten
dient te bezien welk deel van de opvangcapaciteit structureel gemaakt moet
worden. Hiermee kan zeer veel extra inzet en kapitaalvernietiging voorkomen
worden. Bovendien ontstaat er een zekere mate van rust. Medewerkers van het
COA hoeven dan niet meer op verlenging van contracten met gemeenten aan te
dringen. Het is inderdaad de vraag of degenen die voor de tweede, derde of
zelfs vierde keer asiel aanvragen in alle gevallen opvang geboden moet worden.
Er kan ook gedacht worden aan soberder vormen van opvang.De staatssecretaris had het interview met de burgemeester van Nijmegen
niet gelezen, maar haar hadden wel van andere gemeenten dergelijke berichten
bereikt. Het streven is om de huidige situatie in kaart te brengen, maar op
een gegeven moment houdt de opvang op. Als de asielaanvraag van iemand na
een uiterst zorgvuldige procedure uiteindelijk wordt afgewezen, is hij verder
zelf verantwoordelijk. In een dergelijk geval is geen opvang meer mogelijk.Ook moet aandacht worden besteed aan de claims in het kader van de verdragen
van Schengen en Dublin. In een volgende rapportage zal overigens getracht
worden een duidelijker inzicht in de aantallen te geven. De huidige tabellen
zijn niet helder.De staatssecretaris merkte op dat het er vooral om gaat, paniek te voorkomen.
Opvang in tenten kan niet aan de orde zijn. Over een aantal maanden zijn er
toezeggingen van gemeenten en er kunnen meer mensen uitgeplaatst worden. De
situatie is wel spannend en vraagt een grote inzet van de medewerkers van
het COA. Zij hebben een zeer lastige taak. De staatssecretaris bracht naar
voren dat zij als politiek verantwoordelijke over een eventueel andere vorm
van opvang door het bestuur van het COA geïnformeerd moet worden. Dat
zal een kwestie van goed overleg zijn, maar het bestuur heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.
De Kamer zal uiteraard van een en ander op de hoogte worden gehouden. De Kamer
moet er uiteindelijk ook mee akkoord gaan.De commissie-Van Dijk heeft snel en helder gerapporteerd. Het was niet
de taak van deze commissie om het beleid onder de loep te nemen. Zij moest
een nader oordeel vellen over de criteria voor het vaststellen of er in voldoende
mate wordt meegewerkt. De commissie is tot de conclusie gekomen dat de asielzoeker
zelf voor een groot deel verantwoordelijk is. De overheid is verantwoordelijk
voor de waarborgen ten aanzien van informatie, bedenktijd en dergelijke.De IND gaat na of de asielzoeker aan de gevraagde inspanningsverplichting
heeft voldaan. De beslissing moet uiteraard door de rechter getoetst kunnen
worden. Er is destijds door de Raad van kerken actie gevoerd ten aanzien van
bewoners van het AZC in Dwingeloo. Dit betrof uitgeprocedeerde asielzoekers.
Het rapport van de commissie-Van Dijk geeft geen aanleiding om deze zaken
opnieuw te bezien.Er zijn in dit kader drie rechtszaken gevoerd. De eerste uitspraak was
niet gebaseerd op het meewerkcriterium, maar op de inschakeling van de raad
voor de kinderbescherming. Naar aanleiding hiervan is de werkwijze aangepast.
De tweede uitspraak luidde dat de beslissing onvoldoende was gemotiveerd.
De aanvraag van de betrokkene is in reactie hierop opnieuw in procedure genomen.
In de derde zaak is geconcludeerd dat er onterecht was gesteld dat de betrokkene
onvoldoende had meegewerkt. Deze zaak had overigens geen betrekking op een
bewoner van de centra in Dwingeloo of Hoogeveen. De staatssecretaris wees
erop dat zij binnenkort met de Raad van kerken zal overleggen over de gang
van zaken.De commissie-Van Dijk heeft een aantal organisatorische aanbevelingen
gedaan. Het rapport geeft geen enkele aanleiding om terug te komen op eerdere
beslissingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de asielzoekers in Dwingeloo.
De staatssecretaris gaf aan, na het inzien van de dossiers tot dezelfde conclusie
te zijn gekomen. Er is zorgvuldig gehandeld.Bij het Nederlands handelen ten aanzien van Bosnië is de UNHCR in
principe leidraad. In het Daytonakkoord is vastgelegd dat de UNHCR de coördinatie
van het vluchtelingenbeleid heeft. Nederland moet uiteraard zelf invulling
geven aan het beleid op nationaal niveau. In het algemeen wordt al niet snel
tot het intrekken van een A-status overgegaan en dit geldt ook ten aanzien
van vluchtelingen uit Bosnië. Een VVTV-humanitair, dus een vergunning
tot verblijf zonder beperkingen, wordt zeker niet ingetrokken. In theorie
kan, wanneer het land van herkomst veilig wordt verklaard, de A-status worden
omgezet in een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. De eventuele beslissing
tot het niet langer verlenen van A-statussen voor een bepaald land vergt een
zorgvuldige afweging en zal pas na een uitvoerige discussie met de Kamer genomen
worden. Overigens komt dit maar zelden voor.De staatssecretaris zegde toe, bij serieuze aanwijzingen van misbruik,
actief contact op te nemen en eventueel maatregelen te nemen. Het draagvlak
voor het vluchtelingenbeleid is ermee gebaat als misbruik adequaat wordt aangepakt.De staatssecretaris was bezorgd over de aantallen vluchtelingen die Nederland
binnenkomen. Daaronder bevinden zich mensen wiens asielverzoek in Duitsland
is afgewezen. Als dit bewezen wordt, kunnen er claims op grond van de verdragen
van Schengen en Dublin gelegd worden. Het is duidelijk dat deze mensen geen
VVTV meer krijgen. Overigens moet er wel zorgvuldig met de procedure worden
omgegaan, want er kan niet worden uitgesloten dat zich echte vluchtelingen
uit Bosnië melden. Bosnië staat nog niet op de lijst van veilige
landen.Duitsland en Zweden sturen mensen uit Bosnië terug. Deze landen hebben
ook de meeste Bosniërs opgevangen. In andere landen speelt dit probleem
in mindere mate. Op zichzelf is het goed als dit punt op de agenda van de
EU wordt gezet.Vanwege allerlei andere maatregelen heeft het inderdaad vrij lang geduurd
voordat het ambtsbericht over Bosnië verschenen is. Als men gedurende
langere periode eerder in een meerderheidsgebied verbleven heeft, wordt men
daarnaar teruggestuurd. Betrokkenen worden niet teruggestuurd naar een kamp.In 1997 zijn er 49 mensen vrijwillig teruggekeerd naar Bosnië. In
de eerste drie maanden van 1998 zijn dat er negentien. Vorig jaar hebben 50
personen gebruikgemaakt van de look-and-seeregeling. Deze regeling is verlengd
tot 1 januari a.s. Dit zijn zeer bescheiden aantallen. In Duitsland zijn deze
aantallen beduidend hoger, maar daar hebben de betrokkenen een duidelijk signaal
gekregen dat er een eind komt aan het bieden van bescherming.Het ambtsbericht over Iran is begin maart binnengekomen. De rapportage
terzake is overigens vervroegd uitgebracht om nog voor de laatste vergaderdag
van de Kamer besproken te kunnen worden. Dit neemt echter niet weg dat de
stukken de Kamer in een laat stadium hebben bereikt, maar dit kon niet anders.
Er is afgesproken dat het gehele kabinet zich over het ambtsbericht van een
land zoals Iran buigt. In dat kader is ook de motie van de heren Van Oven,
Dittrich en Rijpstra aan de orde geweest. Het is niet mogelijk om iedere asielzoeker
die terugkeert naar Iran tot in lengte van jaren te volgen. Er zijn echter
wel waarborgen mogelijk, zoals de registratie van de aankomst op een vliegveld
en de constatering dat betrokkenen vrij door kunnen reizen. Het kabinet wil
ten aanzien van dergelijke landen zeer zorgvuldig handelen. Buitenlandse Zaken
is uitgebreid ingegaan op alle aspecten die in de hoorzitting aan de orde
zijn geweest. De regering geeft er de voorkeur aan, eerst met de Kamer te
discussiëren over de mogelijkheden en de grenzen van monitoring om te
voorkomen dat er ten aanzien van ieder «gevoelig» land steeds
dezelfde discussie gevoerd moet worden. Op die manier wordt getracht,
in ieder geval te handelen conform de geest van de genoemde motie. Tot er
duidelijkheid is over de monitoring wordt er niemand teruggestuurd naar Iran.Overigens is er met betrekking tot de documenten overleg met de Iraanse
autoriteiten nodig. Dat punt is nog steeds niet geregeld. Het is niet eenvoudig
om in overleg met de Iraanse autoriteiten activiteiten van de Nederlandse
ambassade ter plaatse te ontwikkelen, omdat men er gevoelig voor is dat er
negatief over dat land gedacht wordt. Eerdere pogingen tot een vorm van monitoring
zijn om die reden niet gelukt. Daarop gelet, kan nu nog niet tot terugkeer
worden overgegaan. De staatssecretaris wees er met nadruk op dat het om uitgeprocedeerde
asielzoekers gaat, die uit eigener beweging terug zouden moeten gaan. Dat
doen de betrokkenen echter niet. Zij worden ook niet uitgezet. De huidige
onzekerheid moet eerst weggenomen worden en er moet duidelijkheid zijn over
de monitoring. Buitenlandse Zaken verwacht vorderingen in het kader van de
besprekingen die gaande zijn.Het is mogelijk om in individuele gevallen op grond van de inmiddels verstreken
tijd een vergunning te verlenen. Dat is echter afhankelijk van de individuele
omstandigheden.In absolute zin komen op het ogenblik de meeste vluchtelingen uit Afghanistan.
De staatssecretaris wees erop dat zij de zaak over drie maanden opnieuw wil
bezien, omdat er onduidelijkheid is over het standpunt van de UNHCR en de
mogelijkheid van vestiging elders in de regio.Vorige zomer was er een soort eerste overeenkomst met Somaliland. Eind
januari/begin februari is er een missie naar dit land vertrokken om de praktische
uitwerking van die overeenkomst te beoordelen. Een en ander zal leiden tot
nadere afspraken, waarover de Kamer geïnformeerd zal worden. Pas na discussie
in het parlement wordt eventueel een begin gemaakt met de terugkeer.Naar de mening van Buitenlandse Zaken is er in Liberia sprake van dusdanige
positieve ontwikkelingen dat de automatische bescherming kan komen te vervallen.
Er is terecht opgemerkt dat er op dit punt systematischer gewerkt moet worden.
Minister Pronk ziet Liberia als het volgende land, na Ethiopië en Angola,
waarmee een gezamenlijk terugkeerprogramma kan worden opgezet. Het opzetten
van dergelijke programma's duurt enige tijd en dit laat de eigen verantwoordelijkheid
van asielzoekers om terug te keren onverlet. De staatssecretaris was bereid,
de Kamer op zo kort mogelijke termijn over de verdere stappen te informeren.Op 10 maart is een standpunt van de UNHCR binnengekomen naar aanleiding
van de brief van 28 van november over artikel 1f van het Vluchtelingenverdrag.
De beleidsvoornemens kunnen geconcretiseerd worden. De Kamer zal daarvan snel
op de hoogte worden gesteld.Het plan van aanpak voor opsporing en strafrechtelijke vervolging van
oorlogsmisdadigers is inmiddels besproken door de minister en het OM. Een
actieve benadering van het OM is een vereiste. Het plan voorziet in operationele
informatie. De financiële invulling van een en ander is onlangs afgerond.De staatssecretaris wilde eerst het overleg met de Vereniging van rechtshulp
op 7 mei afwachten, voordat een beslissing wordt genomen over verlenging van
de AC-procedure tot 48 uur. De Kamer wordt uiteraard van een en ander op de
hoogte gehouden.Het ambtsbericht over Kosovo dateert van september vorig jaar. Gezien
de ontwikkelingen kan dit niet meer gebruikt worden. Etnische Albanezen worden
op dit moment niet teruggestuurd. Zij komen in aanmerking voor de beleidsmatige
benadering.De staatssecretaris sloot haar antwoord in eerste termijn af met de opmerking
dat zij haar opvolger heel veel succes wenst. Nadere gedachtewisselingDe heer Rijpstra (VVD) bracht naar voren dat de rapportages
in het vervolg inzichtelijker moeten zijn, vooral op het punt van de aanmeldcentra.
Eventueel kunnen bepaalde scenario's uitgewerkt worden, zodat adequaat op
wijzigingen van de instroom ingespeeld kan worden.In de volgende kabinetsperiode zal inderdaad sterk ingezet moeten worden
op het Europees beleid. De asielprocedure moet verder gestroomlijnd worden.
Het is nodig dat er op korte termijn gesproken wordt over een nieuwe vreemdelingenwet
of over een asielwet.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) vond de antwoorden van de staatssecretaris
inzake Iran teleurstellend. Dat asielzoekers niet naar dat land terug kunnen,
is niet hun schuld. Sinds in 1995 besloten is, het VVTV-beleid niet meer van
toepassing te verklaren op Iran, wordt er hierover gediscussieerd, zowel binnen
als buiten de Kamer. Betrokkenen mogen niet langer in onzekerheid gehouden
worden.Het voorstel van minister Pronk over Liberia verbaasde mevrouw Sipkes.
Zij kon zich niet voorstellen dat na de verkiezing van Taylor de rust zal
weerkeren.Zij wilde nog graag een reactie van de staatssecretaris op haar vraag
over de 187 uitgenodigde vluchtelingen in UNHCR-verband, terwijl er een quotum
van 600 was overeengekomen.Er is inmiddels een ingezonden brief van het hoofd van de IND verschenen,
waarin hij uitlegt dat in het eerder genoemde interview enkele zaken uit hun
context zijn gehaald. Er wordt ook positief gereageerd op de uitnodiging van
VluchtelingenWerk Nederland om een meer inhoudelijke discussie over het toelatingsbeleid
te voeren. Mevrouw Sipkes sloot zich daarbij aan. Dat is beter dan te blijven
hameren op instroomcijfers. Uitgangspunt moet zijn dat mensen naar Nederland
komen omdat zij bescherming nodig hebben.De heer Verhagen (CDA) was het ten aanzien van het rapport
van de commissie-Van Dijk eens met de conclusie dat het niet wenselijk is
dat men zich aan terugkeer kan onttrekken door simpelweg te weigeren de verklaring
te ondertekenen dat men vrijwillig teruggaat. Het dilemma is uiteraard dat
degene die niet vrijwillig terug wil gaan toch een dergelijke verklaring moet
afleggen. Uitgangspunt is dat een land verplicht is, zijn eigen onderdanen
op te nemen. Er moet dan ook druk uitgeoefend worden op de landen die hier
niet soepel mee omgaan.Er moet inderdaad gestreefd worden naar een gezamenlijke Europese aanpak.
Voordat die aanpak een feit is, zullen er nog extra inspanningen verricht
moeten worden, onder andere op het punt van de burdensharing.De heer Verhagen was tevreden met de toezegging van de staatssecretaris
ten aanzien van de motie-Van Oven/Dittrich/Rijpstra.Met betrekking tot de vreemdelingenkamer zijn extra maatregelen nodig,
zowel beleidsmatig, als beheersmatig en financieel. Deze ontwikkelingen kon
men zien aankomen. Concrete voorstellen ontbreken vooralsnog.De heer Van Oven (PvdA) was verheugd over de toezegging van
de staatssecretaris dat de Kamer zal worden geïnformeerd over de aanloop
van de uitvoering van het Verdrag van Amsterdam. Wellicht kan tegelijkertijd
het asielbeleid naar de tweede pijler worden overgebracht.De gang van zaken ten aanzien van Iran is onvermijdelijk. Er kan nu geen
besluit over de terugkeer genomen worden. Het wachten is op de notitie over
de monitoring en eventuele alternatieven.De heer Van Oven herinnerde aan zijn suggestie, de buffercapaciteit tot
meer dan 5 000 plaatsen uit te breiden. De staatssecretaris heeft zich de afgelopen jaren op dit weerbarstige
terrein heel behoorlijk staande gehouden. Gegeven de zeer moeilijk beheersbare
problematiek, is dit zeker een compliment waard.De heer Dittrich (D66) vroeg zich af waarom het in november
niet tot een gesprek is gekomen tussen de staatssecretaris en VluchtelingenWerk
en Amnesty International over de oude zaken die toen onder het VVTV-beleid
vielen. Door de wijziging van het beleid is de procedure van betrokkenen niet
goed verlopen, onder andere op het punt van het nader horen.Sommige ambassades legden asielzoekers een verklaring van vrijwillige
terugkeer voor, terwijl er van vrijwilligheid geen sprake was. Kan de overheid
in dit soort gevallen een standaardverklaring afgeven?De heer Dittrich sloot zich aan bij de vragen over de buffercapaciteit.
Hij vroeg een reactie op zijn voorstel om asielzoekers die erg lang in de
procedure zitten, toch bepaalde vormen van betaald werk te laten verrichten.Wil de staatssecretaris een soort volgsysteem van asielzaken ontwerpen,
zodat de Kamer na kan gaan in welk stadium een bepaalde zaak zich bevindt?De leeftijdsonderzoeken van minderjarige asielzoekers zijn afhankelijk
van één persoon. Kan hier meer duidelijkheid over geboden worden?
Wanneer brengt de commissie-Wijnholt het rapport over de ambtsberichten uit?Waarom wacht het kabinet niet met maatregelen ten aanzien van Liberia
tot Ecomog vertrokken is?De staatssecretaris wees erop dat de discussie waar in november
door Amnesty International en VluchtelingenWerk om is gevraagd, eind april
zal worden gevoerd. De gang van zaken verdient zeker niet de schoonheidsprijs,
maar er wordt nu toch een vervolg aan gegeven.De vraag of asielzoekers tijdens de procedure betaald werk mogen verrichten,
wordt vaak gesteld. Hierover zal gesproken moeten worden met Sociale Zaken
en Werkgelegenheid. Dit is echter een ingewikkelde kwestie.Door een gebrek aan financiën is er nog geen volgsysteem. De staatssecretaris
was bereid, in een brief de mogelijkheden en onmogelijkheden nog eens op een
rijtje te zetten.Op dit moment wordt geprobeerd, het leeftijdsonderzoek een breder karakter
te geven.De commissie-Wijnholt is door Buitenlandse Zaken ingesteld. Zij zal dus
ook aan de desbetreffende minister rapporteren. De vragen hierover zullen
aan hem doorgespeeld worden.De buffercapaciteit van 5 000 was gebaseerd op de oorspronkelijke
prognose van een instroom van 25 000. Als die prognoses stijgen, moet
ook de buffer toenemen.De staatssecretaris merkte op dat landen die een relatie met Ontwikkelingssamenwerking
hebben over het algemeen formeel wel bereid zijn om mensen terug te nemen.
Men stuit echter vaak op problemen bij de vertegenwoordigingen. Het is lastig
dat een verklaring van vrijwillige terugkeer wordt gevraagd. De staatssecretaris
was bereid, een en ander met Buitenlandse Zaken op te nemen, waarbij ook aandacht
wordt besteed aan de suggestie van de heer Dittrich op dit punt.Het is overigens nog niet zeker dat Ecomog daadwerkelijk uit Liberia vertrekt.
Justitie en Ontwikkelingssamenwerking voeren projecten uit in Ethiopië
en in Angola. In Liberia kan een volgend project voor vrijwillige terugkeer
gestart worden. Dit staat los van de beslissing dat Liberia geen VVTV-land
meer is.De staatssecretaris bracht naar voren dat de UNHCR ook problemen heeft
met het quotumbeleid. Binnenkort zal hierover gesproken worden met de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking en de staatssecretaris van VWS. Het lijkt logisch
dat dit deel van het vluchtelingenbeleid ook onder Justitie komt
te vallen. Er zal ook aandacht besteed worden aan de selectie. De in dit kader
nog openstaande plaatsen worden benut voor de opvang van reguliere asielzoekers.Het is mogelijk dat er een nieuwe vreemdelingenwet of een asielwet opgesteld
moet worden. Een aantal praktische belemmeringen kan erdoor weggenomen worden,
maar de kern van deze problematiek zal blijven bestaan. De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van
de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter, M. M. van
der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra
(PvdA), Van Heemst (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
Koekkoek (CDA), J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel
(VVD), Dittrich (D66), Verhagen (CDA), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), Van Boxtel (D66), O. P. G. Vos (VVD), Van Vliet (D66).Plv. leden: Smits (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Marijnissen (SP), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Wagenaar (PvdA),
Feenstra (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA), Noorman-den Uyl
(PvdA), Apostolou (PvdA), Meyer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Biesheuvel
(CDA), Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Wessels (D66), Van
der Heijden (CDA), Leerkes (Unie 55+), Van den Doel (VVD), Roethof (D66),
Weisglas (VVD), De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19637-345.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl