Vaststelling begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005; Brief minister over de Schiedammer parkmoordzaak
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29800-VI, nr. 168

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29800-VI nr. 168

13-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Het rapport3. Conclusies van het rapport4. Reactie op de conclusies van het rapport5. Aanbevelingen6. Vragen van de vaste commissieTot BesluitOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29800-VI, nr. 168 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 800 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2005nr. 168BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 september 20051. InleidingEen justitiële dwaling is een schrikbeeld voor de rechtsstaat en
een schok voor de samenleving en het rechtsbestel. Het schokt het vertrouwen
dat de burger moet kunnen hebben in het recht en de rechtsgang, het wekt verontwaardiging
over het onrecht dat geleden is en schept onrust over mogelijk andere, soortgelijke
gevallen in het verleden of in de toekomst.In het strafproces wordt vorm gegeven aan de fundamentele rechtspolitieke
keuze dat bij redelijke twijfel, ondanks het bestaan van wettig bewijs, de
rechter die daaruit niet de overtuiging van de schuld van een verdachte heeft
gekregen, niet tot een bewezenverklaring zal komen. Het strafproces is het
product van het voortdurend streven naar waarborgen om te voorkomen dat iemand
die onschuldig is, ten onrechte zal worden veroordeeld, ook als dat tot gevolg
heeft dat – in een enkel geval – schuldigen vrijuit gaan. Vandaar
dat wanneer iemand ondanks al de checks en balances die we in de loop van
de tijd hebben ingebouwd in het strafrecht om dit te voorkomen, toch (b)lijkt
te zijn veroordeeld voor een misdrijf dat hij niet heeft begaan, dit een diepgaand
onderzoek vereist. Vraag is daarbij niet óf er fouten zijn gemaakt;
het zou een groter schrikbeeld zijn indien een onschuldige tot jarenlange
gevangenisstraf kan worden veroordeeld zonder dat er iets fout gaat. Vraag
is dan: waar zijn fouten gemaakt, wat voor fouten waren dit, worden dat soort
fouten vaker gemaakt en hoe voorkomen we ze in de toekomst?De ontwikkelingen eind vorig jaar rond wat de Schiedamse parkmoordzaak
is gaan heten, gaven alle de indruk dat er daarbij sprake was van een justitiële
dwaling. De heer B. werd na een groots opgezet opsporingsonderzoek in eerste
en tweede aanleg veroordeeld voor moord en poging tot moord, welke veroordeling
in cassatie en herziening overeind bleef. Desondanks liet het OM hem (in december
2004) – nog voor een definitieve uitspraak op een hernieuwd herzieningsverzoek –
vrij in de overtuiging dat hij niet schuldig was.In het licht van deze ontwikkelingen heeft het College van procureurs-generaal
(hierna: het College) in december 2004 onmiddellijk opdracht gegeven voor
een uitgebreid evaluatieonderzoek1 naar het hele
verloop van de opsporing en vervolging van de toenmalige verdachte om lessen
te leren voor de toekomst.2. Het rapportHet evaluatieonderzoek is uitgevoerd door een advocaat-generaal, de heer
mr. F. Posthumus, die geen enkele betrokkenheid heeft gehad bij de strafzaak.
Hij werd daarbij bijgestaan door twee onafhankelijke externe deskundigen,
te weten professor mr. Y. Buruma (hoogleraar straf- en strafprocesrecht te
Nijmegen) en de heer A.P. de Vries (voormalig plv. korpschef van de regiopolitie
Gelderland-Midden). In het kader van dit evaluatieonderzoek is de rol van
het Openbaar Ministerie (hierna: OM) en de politie gedetailleerd onder de
loep genomen. De meeste (ongeveer 60) betrokkenen zijn in het kader van de
evaluatie gehoord en de hele feitelijke gang van zaken is daarbij beschreven.
In dit verband merk ik op dat tegelijkertijd met het starten van het evaluatieonderzoek
van Posthumus c.s. het intern «review onderzoek», dat al eerder
in gezamenlijke opdracht van de hoofdofficier van justitie te Rotterdam en
de korpschef van Rotterdam-Rijnmond was opgestart, is stopgezet. De informatie
en de voorlopige bevindingen van het review-onderzoek zijn vervolgens integraal
overgedragen aan Posthumus c.s.Tevens is door de rechtbank Rotterdam en het gerechtshof Den Haag besloten
tot een interne reflectie. Hierbij zijn twee niet uit het eigen college afkomstige
leden van de rechterlijke macht betrokken. Ik heb niet de beschikking over
deze rapporten. De resultaten van deze evaluaties zijn onderwerp van gesprek
binnen genoemde rechterlijke colleges. De rapporten worden, aangezien zij
betrekking hebben op de wijze waarop door de onafhankelijke rechter in een
concrete zaak is geoordeeld, niet openbaar gemaakt. Wel is van de uitkomst
van deze reflecties melding gedaan in de media en is in het tijdschrift voor
de rechterlijke macht Trema in meer algemene zin daarop gereageerd.Het rapport van het evaluatieonderzoek bij het OM is vanochtend aangeboden
aan de voorzitter van het College. Ik bied u hierbij dit rapport aan, vergezeld
van mijn eerste conclusies ten aanzien van de bevindingen en aanbevelingen.
Wel heeft dit tot gevolg dat ik thans moet volstaan met die reactie op de
hoofdaanbevelingen die mogelijk is binnen de korte tijd van voorkennis die
mij geboden werd.Het rapport bevat gevoelige informatie voor en over personen. Gezien de
uitzonderlijke aard van de zaak en hetgeen reeds op andere wijze in de openbaarheid
is gekomen, waaronder de openbare behandeling ter terechtzitting en verschillende
publicaties, is er evenwel voor gekozen het rapport integraal openbaar te
maken2. Ware dat niet het geval dan zou de achtergrond
van de genomen beslissingen niet inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Het overheersend
belang van vertrouwen in de rechtspleging vergt naar mijn mening voor alles
snelle duidelijkheid, volledige openheid over de gang van zaken en een ruimhartige
uitvoering van aanbevelingen die kunnen bijdragen aan het voorkomen van een
herhaling.Ik besef dat het herleven van een publieke discussie over deze zaak een
zware wissel trekt op alle direct betrokkenen. In de eerste plaats voor de
onterecht veroordeelde. Maar niet minder voor de slachtoffers en nabestaanden.
Ongetwijfeld zal dit bij allen opnieuw hevige emoties oproepen; ik betreur
dat zeer, maar meen tegelijkertijd dat een publiek debat over deze zaak niet
uit de weg gegaan mag worden. Wel is voorafgaande aan de publicatie van de
resultaten van het onderzoek contact gezocht met de naast betrokkenen,
te weten de ouders van Nienke en Maikel en zijn ouders. Daarnaast is voorafgaande
aan de publicatie door de heer Posthumus over de bevindingen van het evaluatieonderzoek
een gesprek gevoerd met de heer B., de ouders van Nienke en Maikel en zijn
ouders.3. Conclusies van het rapportDe onderzoeker komt in het rapport tot de conclusie dat in de verschillende
fasen van het opsporingsonderzoek en de vervolging veel is mis gegaan en beoordelingsfouten
zijn gemaakt. De hoofdconclusies hebben betrekking op negen onderwerpen.Geconcludeerd wordt dat (1) onvoldoende rekening is gehouden met de mogelijkheid
dat de heer B., ondanks het feit dat hij niet onder onrechtmatig hoge druk
is gezet, ten onrechte een bekennende verklaring zou kunnen afleggen. De bekennende
verklaring had tot gevolg dat het onderzoek zich te veel verdachtegericht,
en niet ook misdrijfgericht, heeft voortgezet. Ook wordt (2) vastgesteld dat
het onderzoek te weinig gestructureerd heeft plaatsgevonden. Er is in dit
kader ook onvoldoende tegenspraak georganiseerd. Verder (3) is te weinig betekenis
gehecht aan de ontlastende waarde van ontbrekende technische sporen. Hierin
speelt een belangrijke rol dat er te weinig samenhang en samenwerking bestond
tussen het technische en het tactische politieonderzoek. Met betrekking tot
de afbakening van de rol van de officier van justitie als leider van het onderzoek
dient (4) aandacht te zijn voor het onderscheid tussen de identificatiefase
en de bewijsfase van het onderzoek. Waar men in de identificatiefase genoopt
is verschillende scenario's door te rechercheren, mag juist in de bewijsfase
een krachtiger leiding die ook tegenspraak oplevert, worden verlangd. Vervolgens
(5) wordt geconcludeerd dat de rol die in het onderzoek aan Maikel is toegekend
(van slachtoffer, naar verdachte, naar niet serieus genomen kroongetuige),
niet alleen voor hem, maar ook, indirect, voor de heer B. nadelige gevolgen
heeft gekend. De zaaksofficier (6) heeft na de bekentenis van de heer B. te
zeer gekozen voor een daadkrachtig afwerken van de zaak in plaats van voor
een objectieve, kritische doordenking van een en ander. Ook is gebleken (7)
dat bij de AG waarschijnlijk de ernst van het delict de redelijke twijfel
over het daderschap van de heer B. overheerste. Haar stellingname in het requisitoir
lijkt niet te stroken met haar kritische benadering van het dossier. Tevens
(8) wordt geconcludeerd dat aan het technisch onderzoek vele onvolkomenheden
kleefden. De sporen hadden beter veiliggesteld kunnen worden; er had betere
verslaglegging dienen plaats te vinden; het ontbrak – zoals gezegd –
aan samenwerking tussen de technische en de tactische recherche. Tenslotte
zijn (9) de contacten tussen de verschillende actoren in het onderzoek (politie,
OM, NFI) onvoldoende vastgelegd en bestaat het risico van miscommunicatie
omdat technische deskundigen en juristen «verschillende talen»
spreken, terwijl de twijfels die bij (medewerkers van) het NFI leefden met
betrekking tot de betrokkenheid van de verdachte bij het feit, hun weg naar
de behandeling ter zitting niet hebben gevonden.4. Reactie op de conclusies van het rapportIk zal u niet verhelen dat ik de bevindingen en conclusies van het rapport
zorgwekkend acht omdat het vele onvolkomenheden in de opsporing en het strafrechtelijk
onderzoek in deze zaak bloot legt. Het maakt duidelijk dat de justitiële
dwaling in dit geval niet het gevolg is van een of twee ernstige aan individuen
verwijtbare misdragingen, maar van een opeenstapeling van elkaar versterkende
onzorgvuldigheden en beoordelingsfouten. Ondanks het feit dat blijkens het
rapport ieder van de betrokkenen serieus heeft gestreefd naar een verantwoorde
waarheidsgetrouwe weergave van het verloop van de feiten heeft dit ertoe geleid
dat vanaf het moment dat de verdachte bekend had, de mogelijkheid
van een geheel andere interpretatie van de feiten niet langer daadwerkelijk
is getoetst.In het bijzonder verdient de harde wijze waarop het slachtoffer Maikel
door de politie is verhoord aandacht. Het brengt de onderzoeker tot de opmerking
dat hij hoopt dat Maikel daardoor niet voor de tweede maal is gevictimiseerd.
Ik heb er kennis van genomen dat de voorzitter van het College in het licht
van de bevindingen van het rapport zijn excuses heeft gemaakt aan de ouders
van de slachtoffers en Maikel. Ook heeft hij excuses gericht aan het adres
van de heer B. en zijn familie. Ik acht deze excuses juist en gepast.Ik ben mij ervan bewust dat de aandacht vooral ook zal uitgaan naar de
vraag wie in deze zaak blaam treft. Vast staat dat er veel fouten zijn gemaakt
in opeenvolgende stadia door verschillende betrokken instanties. Het is voor
mij minder zinvol om precies te gaan uitmeten wat het gewicht van de verschillende
fouten is en in hoeverre de ene fout andere uitlokt. Het OM heeft immers in
deze de grootste verantwoordelijkheid omdat het tevens verantwoordelijkheid
draagt voor de opsporing. Van wie veel gegeven is, mag veel verwacht worden.
Lezing van het rapport bevestigt mij in de opvatting dat van het opzettelijk
achterhouden van bewijs en gegevens teneinde een onschuldige veroordeeld te
krijgen, geen sprake is geweest. Daarvan werden de verantwoordelijke functionarissen
van het OM in de afgelopen week in de media beticht. Verderop in deze brief
ga ik nader in op dit aspect in antwoord op de vragen die de vaste commissie
voor justitie mij hierover op 6 september jl. heeft gesteld.Een vraag die naar aanleiding van de bevindingen onvermijdelijk rijst,
is of gevreesd moet worden dat een soortgelijke aaneenschakeling van tekortkomingen
en beoordelingsfouten zich ook in andere zaken heeft voorgedaan, met als mogelijk
gevolg dat nog andere mensen ten onrechte zijn veroordeeld en van hun vrijheid
zijn beroofd. Wat dat betreft stel ik vast dat de omstandigheden die in de
onderhavige zaak hebben geleid tot een veroordeling heel bijzonder waren.
Daarbij tellen niet alleen de aanvankelijke bekentenissen van de verdachte,
maar ook andere elementen zoals zijn nabijheid bij de plaats delict en hetgeen
omtrent hem bekend was. Dit waren hoofdingrediënten voor de opeenstapeling
van elkaar versterkende beoordelingsfouten in het te zeer verdachtegerichte
onderzoek. Dat deze tekortkomingen vervolgens in de opeenvolgende rechterlijke
beoordelingen van de zaak (hoger beroep, cassatie, herziening) niet hebben
geleid tot een correctie is eveneens zeer uitzonderlijk. Ik heb geen aanwijzingen
om te vermoeden dat er reden is aan te nemen dat soortgelijke dwalingen zich
vaker hebben voorgedaan. Dat laat onverlet dat er alles aan gedaan moet worden
om herhaling in de toekomst zo goed mogelijk te voorkomen.5. AanbevelingenHet rapport bevat vele aanbevelingen. In het slot van het onderzoek worden
die door de onderzoeker gegroepeerd rond thema's. De zeven voornaamste thema's
waarover aanbevelingen worden gedaan zijn de volgende:1. Bij kapitale delicten moet de parketleiding stimuleren dat op zijn
laatst in de fase waarin de zitting bij de rechter wordt voorbereid, een vorm
van tegenspraak door de behandelend officier van justitie wordt georganiseerd,
opdat wordt bevorderd dat ontlastende omstandigheden voldoende naar waarde
worden geschat;2. Bij kapitale delicten moet bij de politie tegenspraak worden georganiseerd;3. De kennis van officieren van justitie op forensisch-technisch gebied
en van het tactische recherchewerk moet worden vergroot. Het NFI
moet duidelijker rapporteren;4. Binnen de politie moet het beheer van stukken van overtuiging en sporenmateriaal
beter geregeld worden;5. In grote onderzoeken moeten de verdachtenverhoren audiovisueel worden
vastgelegd. In opleidingen moet aandacht worden besteed aan de theorie en
praktijk van het verdachtenverhoor en aan het fenomeen valse bekentenis.6. Deskundigen die een rol hebben gespeeld in het opsporingsonderzoek,
moeten slechts onder nadrukkelijke vermelding van die rol, worden voorgedragen
als deskundige ter terechtzitting of bij de rechter-commissaris.7. Er moeten kaders worden vastgesteld voor de invulling van de taak van
de officier van justitie als leider van het opsporingsonderzoek. De officier
van justitie moet zich er voortdurend van bewust zijn dat andere procesdeelnemers,
in het bijzonder rechter en verdediging, voor een goede vervulling van hun
functie deels afhankelijk zijn van de officier van justitie.Ik onderschrijf de in het onderzoek gedane aanbevelingen en zal deze overnemen.
Daarbij ben ik mij ervan bewust dat sinds de beschreven feiten reeds een aantal
veranderingen en verbeteringen zijn gerealiseerd bij de verschillende betrokken
instanties. Ik acht een grondige en structurele aanpak evenwel noodzakelijk.
Om die reden heb ik het College van procureurs-generaal gevraagd te doen wat
in het licht van het rapport geboden is en in het bijzonder om nog vóór
de behandeling van de justitiebegroting in een concreet verbeterprogramma
aan te geven op welke wijze de in de evaluatie aan het licht gebrachte tekortkomingen
en feilen structureel zullen worden aangepakt en de aanbevelingen zo mogelijk
in het komende jaar worden gerealiseerd. Ten aanzien van het NFI zal ik hetzelfde
bevorderen.Ik heb het rapport voorts gezonden aan de korpsbeheerder van het politiekorps
Rotterdam-Rijnmond met het verzoek te doen wat in het licht daarvan geboden
is. Vanzelfsprekend heb ik ook mijn ambtgenoot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
op de hoogte gesteld van het evaluatierapport.In het verbeterprogramma dat ik aan het College heb gevraagd, zal de doorlopende
bevordering van de professionaliteit van het optreden van politie en OM in
strafzaken centraal dienen te staan. De veranderingen die in de afgelopen
jaren in dit verband al hebben plaatsgevonden of in gang zijn gezet zijn daarbij
vertrekpunt. Het programma zal in ieder geval ook de volgende punten moeten
omvatten:• de invoering en regeling van audiovisuele vastlegging van verdachtenverhoren;• nieuwe opleidingen over recherchetechnieken (verhoormethoden, videoreconstructie,
dossiervorming) voor politie en OM worden ingevoerd;• het structureel en niet-vrijblijvend organiseren van tegenspraak
binnen de politieorganisatie én het Openbaar Ministerie teneinde het
ontstaan van een tunnelvisie te voorkomen;• de structurele verbetering van de verslaglegging van het verloop
van het onderzoek wordt, onder meer door nadere regeling van het opstellen,
bewaren en archiveren van onderzoeksmateriaal en van stukken van overtuiging,
ook als dat onderzoeksrichtingen betreft die niet nader zijn gevolgd. Dit
betreft ook de journaals die ieder van de betrokken partijen bijhouden en
het beheer van «sporen»;• de aansluiting van het opleidingsniveau van de leden van het OM
aan de complexe technische ontwikkelingen op bijvoorbeeld het gebied van DNA-onderzoek, gelet op het toenemend belang van de kwaliteit van
het sporenonderzoek, het onderzoek op Plaats Delict en de samenwerking tussen
het NFI, de politie en het Openbaar Ministerie.Het onderzoek en de aanbevelingen richten zich primair op de kwaliteit
van de waarheidsvinding in het proces van opsporing en vervolging. Daar heeft
het aan geschort in de onderhavige zaak en daar dient een structurele versterking
gezocht te worden. De positie van deskundigen en van de verdediging in het
strafproces zijn daarbij minder aan de orde, hoewel ook te dien aanzien aanbevelingen
worden gedaan in het rapport. Die positie zal echter ook herbezien moeten
worden. Dat is ook reeds het geval. In het onderzoek Strafvordering 2001 onder
leiding van de hoogleraren Knigge en Groenhuijsen zijn voorstellen gedaan
voor een uitgebreidere regeling van de deskundige, die thans in het Wetboek
van Strafvordering betrekkelijk summier is. In het kader van de uitwerking
van dat wetsvoorstel zal tevens de positie van de verdediging aan de orde
komen. Met betrekking tot de rolverdeling tussen het OM en de verdediging
in strafzaken wil ik op voorhand het volgende opmerken. Naar mijn oordeel
dient in het oog te worden gehouden dat ons stelsel zich primair richt op
materiële waarheidsvinding. Ook het openbaar ministerie geeft in zijn
requisitoir aan het eind van het onderzoek ter terechtzitting een professionele
beoordeling van de vraag of het tenlastegelegde wettig en overtuigend kan
worden bewezen. Om die reden is de rol van het OM mede een magistratelijke.
Indien er sprake is van twijfel over de schuld van een verdachte moet van
het OM worden verwacht dat het redelijke twijfel die voorkomt uit de resultaten
van het onderzoek ter beoordeling aan de rechter voorlegt, en betrekt bij
zijn oordeel over de vraag of de verdachte het ten laste gelegde feit heeft
gepleegd.Overigens merk ik nog het volgende op met betrekking tot de toegang van
de verdediging tot DNA-sporenmateriaal dat berust bij het NFI. Sinds 1994
bevat de wetgeving de mogelijkheid voor bepaalde vormen van contraonderzoek
op het gebied van DNA-materiaal. In het algemeen bestaat daarnaast voor de
advocatuur de mogelijkheid om aan het openbaar ministerie of de rechter te
verzoeken opdracht te geven voor nader onderzoek ten behoeve van het voorbereiden
van de verdediging. Het is aan de rechter om te beoordelen of hij dat voor
het onderzoek in de zaak en de waarheidsvinding noodzakelijk acht.6. Vragen van de vaste commissieDoor een samenloop van omstandigheden is los van het evaluatieonderzoek
het verloop van het strafrechtelijk onderzoek in de Schiedamse parkmoordzaak
recent in de media aandacht besteed aan het DNA-sporen onderzoek en het gebruik
daarvan in het proces. Tijdens de uitzending van Netwerk op 5 september
is ingegaan op de wijze waarop om is gegaan met resultaten van DNA-onderzoek
door de officier van justitie en de advocaat-generaal. In de uitzending zijn
vergaande conclusies getrokken die de integriteit van betrokken medewerkers
van het Openbaar Ministerie en het NFI in twijfel trokken. Naar aanleiding
van deze uitzending heeft de vaste commissie voor justitie vragen gesteld.
Mede in antwoord op de door de vaste commissie voor justitie gestelde vragen
geef ik hieronder een uiteenzetting van de feiten.In deze strafzaak is, zoals ook uit het evaluatierapport blijkt, in het
kader van het opsporingsonderzoek een groot aantal DNA-sporen onderzocht,
aanvankelijk met gebruikmaking van de gangbare DNA-technieken en vervolgens
met behulp van de (toentertijd) nieuwe Low Copy Number (LCN-)technologie.
Het betreft hier een methode die het mogelijk maakt om van een zeer gering
aantal achtergelaten lichaamscellen alsnog een DNA-profiel te genereren. De
gebruikte technologie is erg gevoelig voor zogenaamde artefacten, dat wil
zeggen dat soms pieken verschijnen op plaatsen waar ze niet zouden
moeten zijn en dat soms pieken afwezig zijn waar ze wel zouden moeten zijn.
Dit maakt de interpretatie soms buitengewoon ingewikkeld. Het gevolg is dat
niet in alle gevallen betrouwbare resultaten worden verkregen. Om fouten zoveel
mogelijk te voorkomen worden deze LCN-testen altijd meerdere malen herhaald:
alleen als al deze herhalingen hetzelfde patroon te zien geven, kan er met
enige betrouwbaarheid een conclusie aan worden verbonden.De meeste sporen die zijn aangetroffen konden slechts worden gerelateerd
aan één of beide slachtoffers. In twee gevallen (de linker laars
en nagelvuil) kon tevens een partieel profiel worden vastgesteld van een onbekende
derde, niet zijnde de verdachte B. Daarbij kon niet worden uitgesloten dat
die partiële profielen afkomstig waren van hetzelfde individu. Deze feiten
zijn opgenomen in de rapportage van het NFI en maakten deel uit van het strafdossier.
Hieruit blijkt dat de informatie dat er mogelijk een onbekende derde in het
spel was, bij rechtbank en hof bekend was. De vraag of de aangetroffen sporen
op de linker laars en in het nagelvuil een daderprofiel betroffen, is tijdens
de behandeling in hoger beroep nadrukkelijk aan de orde geweest. Aldaar heeft
de deskundige van het NFI verklaard dat deze sporen van velerlei herkomst
kunnen zijn en geen relatie met het delict behoeven te hebben. Alleen als
zou vaststaan dat deze sporen door de dader achtergelaten zijn, zou dat ontlastend
zijn voor de heer B.Van de vijf andere sporen, aangetroffen op het lichaam van het dodelijke
slachtoffer en het moordwapen, kon volgens de deskundige geen profiel worden vastgesteld dat bruikbaar was voor DNA-vergelijking.
De uitvoerend onderzoeker van het NFI was de mening
toegedaan dat de uitkomsten wél bruikbaar waren en dat zij wezen in
de richting van hetzelfde mannelijk individu als de sporen in het nagelvuil
en op de linker laars. Deze mening werd door de deskundige van het NFI niet
gedeeld omdat de profielen onvoldoende betrouwbaar waren vanwege de volgende
factoren:a) niet reproduceerbaarheid (herhaling van het onderzoek heeft niet hetzelfde
resultaat opgeleverd),b) teveel achtergrondsignalen als gevolg van contaminatie enc) te beperkte meetgegevens als gevolg van de zeer geringe hoeveelheid
beschikbaar materiaal.Gezien het bovenstaande heeft de deskundige over deze mengprofielen alleen
gerapporteerd dat ze konden worden toegewezen aan één of beide
slachtoffers, aangezien geen verantwoorde conclusies konden worden getrokken
over (de herkomst van) overig in deze mengprofielen aanwezig kenmerken. Vanuit
wetenschappelijk oogpunt wordt het NFI immers geacht alleen te rapporteren
over onderzoeksresultaten die een zekere mate van betrouwbaarheid hebben.De officier van justitie en advocaat-generaal hebben, vertrouwend op de
wetenschappelijke expertise van de deskundige
als verantwoordelijke voor het opstellen van de NFI-rapportage, zijn opvatting
gevolgd.Na het vonnis van de rechtbank Rotterdam in de zaak B. heeft het NFI in
een gesprek met de (toenmalige) procureur-generaal belast met de portefeuille
DNA en vervolgens met de zaaksofficier van justitie zijn twijfels geuit over
de betrokkenheid van de heer B. bij de strafbare feiten. Tevens heeft er op
17 januari 2002 op initiatief van de advocaat-generaal een gesprek plaatsgevonden
tussen de AG en medewerkers van het NFI. In dit gesprek is de problematiek
van het aangetroffen spoor van een onbekende derde aan de orde geweest. In
deze bespreking is onder meer gepraat over de mengprofielen die gevonden waren
op de linkerlaars, in het nagelvuil en op andere plaatsen waarover
het NFI in 2001 had gerapporteerd. Ook hebben de medewerkers van het NFI twijfels
geuit over de betrokkenheid van B. bij de strafbare feiten. Het OM heeft in
dat gesprek daarom nadrukkelijk gevraagd aan het NFI of de sporen van de derde
onbekende persoon dadersporen zouden betreffen. Los van het geheel ontbreken
van technisch bewijs voor de betrokkenheid van de heer B. was de onderzoeker
van mening dat in de overige onderzoeksresultaten het profiel van de onbekende
derde zichtbaar was. Die laatste conclusie kon, naar het oordeel van de deskundige,
niet wetenschappelijk worden verantwoord en is daarom door hem ook niet overgenomen.De twijfel van de medewerkers van het NFI over de betrokkenheid van de
heer B. bij de feiten is echter niet aan de rechter voorgelegd. Met het oog
op hetgeen ik hierboven heb weergegeven over de waarheidsvinding in het strafproces,
valt dit te betreuren. De conclusie van de onderzoeker is dat dit had behoren
te gebeuren. Dat is echter wat anders dan de beschuldiging dat het OM bij
de behandeling van de strafzaak tegen de heer B. feiten die zijn onschuld zouden aantonen, bewust heeft achtergehouden met
het kennelijke doel hem (ten onrechte) te doen veroordelen; voor die beschuldiging
blijkt ook uit het onderzoek geen grond. Dat is ook wat de voorzitter van
het College in het actualiteitenprogramma NOVA op 6 september jongstleden
heeft gesteld.Tot BesluitZoals gesteld aan het begin is een justitiële dwaling een schrikbeeld
voor de rechtsstaat en een schok voor de samenleving en het rechtsbestel.
Ieder beseft dat ook de rechtsgang en opsporing en vervolging mensenwerk zijn
en dat daar fouten bij gemaakt kunnen en zullen worden. Toch mag dat in voorkomende
gevallen geen excuus zijn. Een rechtstaat kan zich niet neerleggen bij fouten
die ertoe leiden dat een onschuldige burger wordt veroordeeld en bestraft,
en deze als onvermijdelijk aanvaarden. Steeds zal bij tekortkomingen zoals
die in het onderhavig onderzoek aan het licht gekomen zijn, het uiterste gedaan
moeten worden om een herhaling te voorkomen.Terecht heeft het College dan ook toen in december 2004 de indruk ontstond
dat er bij de opsporing en vervolging in de Schiedamse parkmoord sprake was
van een ernstige dwaling van het recht, het verloop hiervan uitgebreid en
kritisch laten evalueren. De resultaten van het onderzoek zijn duidelijk en
hard. Het rapport laat zien hoe de dwaling in deze zaak heeft kunnen ontstaan.
Dat is soms schokkend, maar alleen met dit inzicht kunnen de aan de dwaling
ten grondslag liggende problemen worden aangepakt.De inzet van alle betrokkenen dient gericht te zijn op het voorkomen van
herhaling. Dat zal ook uitgangspunt moeten zijn van het verbeterprogramma
van het College. Ik heb vertrouwen dat die inzet er is. Rechtspleging is naar
haar aard het voortdurend streven naar een ideaal. Het blijft mensenwerk,
maar het mag zich niet bij de daaraan inherente tekortkomingen neerleggen
doch zal steeds moeten blijven streven naar het terugdringen daarvan. Dat
dient de inzet te zijn.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Bijlage 3 is niet bijgevoegd. Deze bijlage bevat de namen van alle geïnterviewde
personen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29800-VI-168.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl