Goedkeuring van het op 18 december 2002 te New York totstandgekomen Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (Trb. 2005, 243 en Trb. 2006, 64); NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2009-2010
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 31 797 (R1871)
 Goedkeuring van het op 18 december 2002 te New York totstandgekomen Facultatief
 Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende
 behandeling of bestraffing (Trb. 2005,
 243 en Trb. 2006,
 64)
 
 
 
 E
 
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 11 juni 2010
 
 
 
 Met belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag van de vaste
 commissie voor Justitie inzake dit voorstel van wet. Graag gaan wij hieronder in
 op de door de leden van de fracties van de VVD en de PvdA gestelde vragen en naar
 voren gebrachte punten. 
 Algemeen
 Toetreding tot het Facultatief Protocol
 
 De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af waarom
 Nederland heeft besloten eerst het nationale toezichtmechanisme geheel sluitend te
 regelen, voordat tot toetreding kon worden overgegaan. In de toelichtende nota
 hebben wij aangegeven dat de procedure tot goedkeuring van het Protocol enige tijd
 is aangehouden, omdat het voor een juiste beschrijving in de goedkeuringsstukken
 van de manier waarop in Nederland toezicht wordt gehouden op personen in detentie,
 van belang was de afronding af te wachten van de parlementaire behandeling van het
 wetsvoorstel tot wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor
 strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (Kamerstukken 30 161). In dat wetsvoorstel werden enige
 wijzigingen aangebracht in de taken van de Raad voor strafrechtstoepassing en
 jeugdbescherming in verband met het toezicht op justitiële inrichtingen door de
 per 1 januari 2005 opgerichte Inspectie voor de Sanctietoepassing. Vervolgens
 heeft het in procedure brengen van de goedkeuringsstukken nog enige tijd geduurd
 omdat afstemming noodzakelijk was tussen alle ministeries die met de toepassing
 van het Protocol te maken kunnen krijgen en met de Nederlandse Antillen en Aruba.
 Ook bij de beantwoording van het verslag van de Tweede Kamer heeft deze afstemming
 de nodige tijd gevergd. Het is dan ook veeleer de dwang der omstandigheden, dan
 iets anders, die ertoe heeft geleid dat de goedkeuring van het Protocol niet
 sneller is verlopen. Wij zijn verheugd dat zij, met de instemming van uw Kamer, nu
 in zicht is. Het afleggen van een verklaring op grond van artikel 24 van het
 Protocol was en is niet aan de orde omdat Nederland aan alle verplichtingen in het
 Protocol kan voldoen. 
 Soort bezoeken
 
 
 Deze leden vragen voorts uit te leggen wat nu het verschil
 is tussen ad hoc bezoeken en onaangekondigde
 bezoeken. Met de term «ad hoc bezoeken» wordt
 gedoeld op de bevoegdheid van het Europees Comité ter voorkoming van foltering
 (CPT) om een bezoek aan een land te brengen dat slechts zeer kort van tevoren
 is aangekondigd. Deze bezoeken zijn te onderscheiden van de periodieke
 bezoeken, die volgens een vastgesteld rooster om de vier à vijf jaar
 plaatsvinden. De bevoegdheid om ad hoc bezoeken af
 te leggen heeft het Subcomité op grond van het onderhavige Protocol niet. Het Subcomité maakt (ruim) van te voren bekend
 welke landen het zal bezoeken en kan een land niet onaangekondigd bezoeken.
 Maar hiermee is niet gezegd dat het Subcomité ook van te voren bekend moet
 maken welke plaatsen van detentie het in dat land wil bezoeken. Het staat het
 Subcomité vrij om, als het eenmaal in een land is, onaangekondigd elke plaats
 van detentie in dat land te bezoeken. De staten-partijen zijn verplicht om
 daaraan volledige medewerking te verlenen. In de toelichting op artikel 14 van
 het Protocol zijn wij hier op ingegaan in de toelichtende nota.
 Hoewel het Subcomité dus niet beschikt over de
 mogelijkheid van ad hoc bezoeken, kunnen in het
 kader van een bezoek aan een land, plaatsen van detentie worden bezocht,
 waarvan bij het bezochte land niet van tevoren bekend was, dat het Subcomité
 die plaatsen wou bezoeken. Wat dit laatste betreft, is er geen verschil met de
 bevoegdheden van het CPT.
 
 Doublure in toezicht
 
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen waarom niet is
 overwogen om het internationale toezicht krachtens het Protocol in Europa
 geheel te delegeren aan het CPT, zodat het Subcomité dan meer zou kunnen
 investeren in het toezicht in niet-Europese landen. Wij onderkennen dat de kans
 bestaat dat Europese landen met meer bezoeken worden geconfronteerd. Wij zullen
 ons inspannen om dat tot een minimum te beperken door het belang van afstemming
 tussen de comités te blijven benadrukken. Wij zullen daarbij ook bekijken of
 bezoeken van beide comités gecombineerd kunnen worden. 
 Het delegeren van het toezicht van het Subcomité aan het CPT achten wij niet
 wenselijk. Door partij te worden bij dit Protocol geven Europese landen aan dat
 de hele wereld − want dat is waar de Verenigde Naties voor staan − mag komen
 kijken hoe in Europa wordt omgegaan met gedetineerden. Een eventueel verwijt
 dat Europa alleen Europees toezicht toestaat en geen toezicht van buitenaf
 duldt, kan hiermee worden voorkomen. Dat neemt niet weg dat door samenwerking
 en afstemming tussen het Subcomité en het CPT expertise kan worden gedeeld,
 vergelijkbare beoordelingsnormen worden gehanteerd en doublures kunnen worden
 voorkomen. Daarmee kunnen veel van de doelen van delegatie van het toezicht
 worden bereikt. Uit de praktijk blijkt overigens op dit moment niet van een
 grote investering, wat betreft de bezoeken van het Subcomité, in Europese
 landen. Tot op heden zijn door het Subcomité acht landen bezocht (Mauritius, de
 Malediven, Zweden, Benin, Mexico, Paraguay, Honduras en Cambodja). Voor 2010
 staan nog drie landen (Bolivia, Libanon en Liberia) op de agenda. Van al deze
 landen is er slechts één Europees.
 
 Conformiteit verdragen internationale tribunalen
 De leden van de VVD-fractie vragen of de goedkeuring van het Protocol met zich
 meebrengt dat het Protocol ook gaat gelden voor plaatsen van detentie in Nederland
 waar gedetineerden verblijven die berecht worden door de in Nederland gevestigde
 internationale straftribunalen en of er op dit punt strijdigheid kan ontstaan
 tussen het Protocol en de vestigingsverdragen van die tribunalen. De goedkeuring
 van het onderhavige Protocol door Nederland heeft geen gevolgen voor de plaatsen
 van detentie waar gedetineerden verblijven die berecht worden door de alhier
 gevestigde internationale straftribunalen. Internationale straftribunalen
 beschikken op grond van hun statuten over een eigen bevoegdheid tot
 vrijheidsbeneming. In de wetgeving ter goedkeuring van de vestiging in Nederland
 van de verschillende internationale straftribunalen is steeds de toepassing van
 Nederlandse wetgeving op de vrijheidsontneming, ondergaan op last van een
 straftribunaal binnen de ter beschikking gestelde ruimten, uitgesloten. Zie
 hiervoor onder meer artikel 17 van de Uitvoeringswet Joegoslaviëtribunaal en
 artikel 88 van de Uitvoeringswet van het Internationaal Strafhof. Internationale
 straftribunalen en hun detentieruimten genieten voorts onschendbaarheid in
 Nederland ingevolge internationale regelingen, in het bijzonder het ter zake van
 elk tribunaal met Nederland gesloten zetelverdrag. Dit betekent dat Nederland
 zonder de toestemming van het betreffende straftribunaal geen toegang heeft tot de
 detentieruimten. De aan de straftribunalen ter beschikking gestelde ruimten waar
 personen gedetineerd worden, zijn dus geen plaatsen onder de Nederlandse
 «rechtsmacht en invloedssfeer» als bedoeld in artikel 4, eerste lid, van het
 Protocol. De goedkeuring door Nederland van het Protocol heeft dan ook niet tot
 gevolg dat het van toepassing wordt op de detentieruimten van de tribunalen.
 Overigens wordt op de omstandigheden in die detentieruimten toezicht gehouden door
 onafhankelijke instanties als het Internationale Comité van het Rode Kruis.
 Nederlandse Antillen
 De leden van de fractie van de PvdA stellen enkele vragen over de vormgeving van
 het nationaal toezicht mechanisme in de Nederlandse Antillen. Van de aanvankelijk
 intentie van de Nederlandse Antillen om het Protocol nog voor de staatkundige
 hervorming te implementeren, waarvan in de toelichtende nota sprake was, is
 inmiddels afgezien, zo concluderen deze leden terecht op grond van de nota naar
 aanleiding van het verslag van de Tweede Kamer. In de nieuwe situatie na de
 staatkundige hervorming zullen de landen een eigen toezichthoudend orgaan kunnen
 samenstellen. Het is in dit verband niet nodig de definitieve toetreding tot het
 Protocol uit te stellen tot na de staatkundige hervorming. Na
 afronding van de parlementaire goedkeuringsprocedure, waarbij het Protocol wordt
 goedgekeurd voor het Koninkrijk, zal het Protocol bekrachtigd worden voor
 Nederland. Aan de Nederlandse Antillen en Aruba zal op dat moment de vraag worden
 voorgelegd of het Protocol ook voor die landen kan worden bekrachtigd. De
 Nederlandse Antillen kunnen aangeven deze beslissing over te laten aan de nieuw te
 vormen landen Curaçao en Sint Maarten.
 De leden van de PvdA-fractie merken op dat het toezicht op het gevangeniswezen op
 de BES-eilanden geen probleem zal zijn omdat aldaar de Wet beginselen
 gevangeniswezen BES zal gaan gelden. Deze leden willen graag weten of de Rijkswet
 politie van Curaçao, van Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, al
 in werking is getreden en of daarmee het toezicht op de politiecellen is geregeld.
 Het toezicht op zowel het gevangeniswezen als op de politie van de BES-eilanden
 wordt na invoering van de nieuwe staatkundige positie van de deze eilanden
 uitgeoefend door de Raad voor de rechtshandhaving. Deze Raad is overeenkomstig
 artikel 3, eerste lid, onderdelen a en b, van het wetsvoorstel Rijkswet Raad voor
 de rechtshandhaving onder andere belast met de algemene inspectie van de politie
 onderscheidenlijk het gevangeniswezen (Kamerstukken I 2009–2010, 32 020 (R1887),
 A). Uw kamer is voornemens dit wetsvoorstel, tezamen met de hiervoor aangehaalde
 Rijkswet politie, op 6 juli a.s. plenair te behandelen. 
 Wij hopen hiermee alle vragen voldoende te hebben beantwoord.
 
 
 
 
 De minister van Justitie,
 
 E. M. H.
 Hirsch Ballin
 
 
 
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 
 M. J. M.
 Verhagen