Alcoholbeleid; Brief minister over de werking in de praktijk van de drie codes voor de marketing van alcoholhoudende dranken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27565, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-01-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27565 nr. 21

21-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Geschiedenis (zelf)regulering alcoholmarketing2. Ontwikkelingen in de alcoholmarketing3. Evaluatie zelfreguleringscodes3.1 Werkingssfeer3.2 Huisregels voor de verantwoorde verkoop van alcoholhoudende
dranken voor thuisverbruik3.3 Regels voor verantwoord verstrekken in de horeca3.4 Reclamecode voor alcoholhoudende drank3.4.a Horecapromoties3.4.b Internet3.4.c Open normen3.4.d Marketing gericht op jongeren3.5 Toezicht en sancties4. EindconclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27565Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 565Alcoholbeleidnr. 21BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 december 2001Conform mijn toezegging in de Alcoholnota 2001–2003 en in de laatste
planningsbrief deel ik hierbij het standpunt mee over de evaluatie van de
werking in de praktijk van de drie codes voor de marketing van alcoholhoudende
dranken van het betrokken bedrijfsleven. Tevens betrek ik hierbij de reacties
van sectoren uit de alcoholbranche op de gestelde vragen in mijn brief van
13 november 2001 aangaande hun bereidheid om de moties over alcoholmarketing
(27 565, nrs. 7, 8, 16) via zelfregulering uit te voeren; uiteraard voor
zover het Europees en nationaal recht daarvoor ruimte bieden.1. Geschiedenis (zelf)regulering alcoholmarketingIn het najaar van 1990 kwam onder druk van Kamer en regering de Code voor
Alcoholhoudende Drank tot stand. De motie Janmaat-Abee uit 1987 vormde hiertoe
de opmaat. Deze was een reactie op het voornemen uit de nota «Alcohol
en samenleving» uit 1986 om te komen tot een verbod op radio- en televisiereclame
voor alcohol. Medio 2000 is deze reclamecode onder bestuurlijke druk op enkele
punten enigszins aangescherpt door de alcoholbranche. Deze zelfreguleringscode
is toen tevens uiteengevallen in drie codes:– huisregels voor de verantwoorde verkoop van alcoholhoudende dranken
voor thuisverbruik («detailhandelscode») (van Platform Verkoop
Alcoholhoudende Dranken voor Thuisverbruik [PVAD]);1– regels voor verantwoord verstrekken in de horeca («horecacode»)
(van Koninklijk Horeca Nederland [KHN]);1– reclamecode voor alcoholhoudende drank («reclamecode»)
(van Stichting Verantwoord Alcoholgebruik [STIVA]).1Op mijn verzoek heeft STIVA een gezamenlijke klachtenlijn geopend waar
overtredingen gemeld kunnen worden.Toentertijd is, mede op aandrang van de Kamer, ook de afspraak gemaakt
dat de werking van deze drie codes na één jaar zou worden geëvalueerd. In de Alcoholnota 2001–2003 is gepreludeerd op een wettelijke beperking
van de alcoholmarketing, in combinatie met zelfregulering. In vervolg hierop
heb ik, vooruitlopend op dit standpunt over de evaluatie van de zelfregulering,
de Kamer bij brief van 1 oktober 2001 bericht dat er hoe dan ook een Reclamebesluit
in de zin van artikel 2 Drank- en Horecawet dient te komen. In deze brief
en tijdens de kamerbehandeling van de Alcoholnota 2001–2003 op 8 oktober
2001 heb ik de volgende componenten genoemd die in aanmerking komen voor wettelijke
regeling: «algemeen verbindend verklaring» van de drie zelfreguleringscodes,
actief toezicht en adequate sanctionering, integratie van de alcoholbepalingen
uit de EU-richtlijn «Televisie zonder grenzen», geen alcoholreclame
via jongerenmuziekzenders en regels voor internetreclame. Vervolgens heeft
de Kamer drie moties aangenomen waarin de regering verzocht wordt over te
gaan tot het verbieden van bepaalde vormen van alcoholmarketing (27 565,
nrs. 7, 8, 16): alcoholmarketing gericht op jongeren, «happy hours»
en stuntaanbiedingen en dumpprijzen.2. Ontwikkelingen in de alcoholmarketingDe bestedingen van de belanghebbende marktpartijen aan de marketing, reclame,
sponsoring en promotie van alcoholhoudende dranken zijn het afgelopen decennium
sterk gestegen. Het intensieve aanprijzen en aan de man brengen vindt zowel
plaats via de geregistreerde media als via zogenaamde «below the line»-activiteiten
zoals sponsoring en «sales promotions». Per jaar wordt in Nederland
voor ten minste f 300 (€ 135) miljoen besteed aan alcoholmarketing.
De bestedingen in de reguliere massamedia bedroegen in 1990 naar schatting
ruim f 80 (€ 35) miljoen, terwijl in 1999 naar schatting een
bedrag van f 220 (€ 100) miljoen is gespendeerd. Daarbij zij
wel opgemerkt dat deze sterke groei voor zover het gaat om etherreclame deels
valt te verklaren uit de toename van het aantal radio- en televisiezenders
in de afgelopen tien jaar: tegenwoordig moeten adverteerders meer reclamespots
doen uitzenden om eenzelfde bereik onder de doelgroep te realiseren.Een tweede ontwikkeling in de alcoholmarketing is de productinnovatie.
In de loop der jaren zijn er allerlei nieuwe alcoholhoudende dranken op de
markt gebracht, vooral vanuit de gedistilleerdsector. Voorbeelden daarvan
zijn de zogenaamde premixen, shooters en breezers. Daarnaast zijn er producten
als ijs, spuitflesjes en zakjes met alcoholhoudende drank op de markt geïntroduceerd.
Alles wijst erop dat deze producten met name populair zijn bij jongeren.In de derde plaats zien we steeds meer sponsoring van televisieprogramma's
en evenementen door alcoholfabrikanten. Een grote bierbrouwer sponsort al
jarenlang de uitzending van films. Van recenter datum is de sponsoring van
de televisieserie «Sex and the city» door een vooraanstaand gedistilleerdconcern.
Verder is er een gedistilleerdfabrikant die met behulp van een televisieprogramma
een prijsvraag rondom zijn exotische drank uitschrijft met als hoofdprijs
een tropisch eiland. Naast of in samenhang met dergelijke programmasponsoring
door de alcoholindustrie vindt er ook «product placement» plaats.
Daarbij wordt de bewuste alcoholhoudende drank opvallend vaak genuttigd en
getoond in het televisieprogramma.Ten vierde zijn de horecapromoties de laatste jaren sterk in opkomst.
Daarbij trekken promotieteams, bestaande uit jonge mensen met een moderne,
dynamische uitstraling, stad en land door om in trendy discotheken (nieuwe)
gedistilleerde dranken aan te prijzen onder uitgaande jongeren. Dergelijke
promotie-acties in horecagelegenheden confronteren veelal jongeren, die in
uitgaansstemming zijn, tijdens het gebruiksmoment van alcohol met de commerciële
marketingboodschap. Vanuit de wijn- en biersector zijn er ook de nodige horecapromoties,
maar deze zijn minder pregnant op jongeren gericht dan de gedistilleerdpromoties. In de vijfde plaats vinden er nog steeds allerlei kortingsacties en stuntaanbiedingen
van alcohol plaats, vooral via slijters en supermarkten. Verlaagde alcoholprijzen
oefenen een speciale aantrekkingskracht uit op jongeren, zware drinkers en
mensen met een kleine beurs. Hiermee hangt samen het verschijnsel «happy
hours»: het aanbieden van drank tegen sterk gereduceerde prijzen voor
gebruik ter plaatse.3. Evaluatie zelfreguleringscodesDe centrale vraag bij de evaluatie is of de zelfregulering van de alcoholbranche
een betekenisvolle bijdrage levert aan het alcoholpreventiebeleid, meer in
het bijzonder of de drie codes voor reclame, verkoop- en schenkgedrag bijdragen
aan de preventie en bestrijding van alcoholmisbruik. Duidelijk mag zijn dat
te intensieve vormen van marketing geen positieve bijdrage leveren.3.1 WerkingssfeerBij brief van 1 oktober 2001 heb ik reeds laten weten dat «algemeen
verbindend verklaren» van de zelfreguleringscodes mijns inziens nodig
is. Alle betrokken partijen moeten zich immers houden aan de gestelde regels.
Zogenaamde «free-riders» houden zich echter aan geen enkele vrijwillige
zelfreguleringsafspraak. Dit geldt ook voor niet-leden van organisaties die
zich wel gebonden hebben. Zo worden in de meeste gemeenten de horecaregels
alleen onderschreven door leden van Koninklijk Horeca Nederland. Voorts hebben
de zelfstandige slijters georganiseerd in de SlijtersUnie en het Bedrijfschap
voor de Detailhandel in Alcoholhoudende Dranken de detailhandelscode niet
ondertekend. Het uiteenvallen in drie codes impliceert verder dat producenten
en importeurs, horeca en detailhandel elk een eigen set van regels hebben.
Horeca-ondernemers en detaillisten maken echter ook reclame en zouden de reclamecode
dus ook ondertekend moeten hebben.Het PVAD heeft bij brief van 10 oktober 2001 laten weten blij te zijn
met een «algemeen verbindend verklaren» van de huisregels voor
de detailhandel.Het Bedrijfschap voor de Detailhandel in Alcoholhoudende Dranken heeft
bij brief van 28 november 2001, die in nauw overleg met de SlijtersUnie tot
stand is gekomen, aangegeven voorstander te zijn van wetgeving. De SlijtersUnie
heeft bij brief van 5 december 2001 bevestigt zich in grote lijnen te kunnen
vinden in de reactie van het bedrijfschap.Koninklijk Horeca Nederland bericht in hun brief van 30 november 2001
dat het op dit moment niet opportuun is om zich uit te spreken over het «algemeen
verbindend verklaren» van de zelfregulering.In eerste instantie heeft STIVA mij op 17 oktober 2001 naar aanleiding
van het notaoverleg geschreven graag mee te denken over hoe vorm te geven
aan het «algemeen verbindend verklaren» van de reclamecode en
daarmee te komen tot een wettelijke inbedding van de zelfregulering die het
«free riders» onmogelijk maakt om de afspraken te negeren. Bij
brief van 11 december 2001 geeft STIVA echter aan niet overtuigd te zijn van
de noodzaak en het nut daarvan.3.2 Huisregels voor de verantwoorde verkoop van alcoholhoudende
dranken voor thuisverbruikHet Platform Verkoop Alcoholhoudende Dranken voor Thuisverbruik (PVAD)
heeft 13 huisregels opgesteld voor de verantwoorde verkoop van alcoholhoudende
dranken voor thuisverbruik. Drie regels zijn bovenwettelijk (gaan verder dan
de Drank- en Horecawet), waarvan er twee – over gratis aanbiedingen –
zijn gerelateerd aan de reclamecode. De huisregel over buitenuitstallingen
staat alleen in de detailhandelscode. Deze regel maakte voorheen al onderdeel
uit van de ongesplitste code.Vertaling van wettelijke regels in huisregels kan de bekendheid van de
Drank- en Horecawet ten goede komen. Voorwaarde is echter dat de interpretatie
correct en de vertaling volledig is. Het totaalverbod op proeverijen in slijtlokaliteiten
uit de Drank- en Horecawet is in de huisregels anders verwoord dan in de Drank-
en Horecawet zelf. Dit heeft in de praktijk aanleiding gegeven tot verwarring.De naleving van wettelijke regels die tevens in de huisregels zijn opgenomen
is strikt genomen niet relevant voor de evaluatie van de zelfregulering. Anderzijds
is het natuurlijk geen goede zaak als een wettelijke bepaling die «herhaald»
is in een code, toch niet wordt nageleefd. Het gaat dan bijvoorbeeld om eerbiediging
van de leeftijdsgrenzen. Het is alom bekend dat dit sterke verbetering behoeft.
Over de schapplaatsing van zwak-alcoholhoudende dranken in de detailhandel
geeft een onderzoek in opdracht van de Stichting Alcoholpreventie (STAP) inzicht.
Bij observaties in 253 supermarkten in de periode juli t/m september 2001
bleek dat bij 72 supermarkten (28%) sprake was van een zodanige schapplaatsing
dat alcoholvrije dranken en mixdranken in één oogopslag samen
te zien waren. De door mij ingezette versterking van de Keuringsdienst van
Waren zal deze problematiek moeten terugdringen. Daarnaast ondersteun ik voorlichtingstrajecten
van de betrokken branche zelf.Het PVAD geeft in de eigen evaluatie van 30 november 2001 aan via de landelijke
klachtenlijn geen klachten ontvangen te hebben over het niet functioneren
van de huisregels. De vraag hierbij is wel of burgers zich geroepen voelen
dergelijke klachten in te dienen.In opdracht van STAP is in september 2001 bij een steekproef van 158 slijterijen
en wijnhandels nagegaan in hoeverre de bovenwettelijke elementen uit de detailhandelscode
worden nageleefd. Bij 12 (8%) van de 158 vestigingen vonden buitenuitstallingen
van alcoholhoudende drank plaats. De onderzoeker heeft de indruk dat dit percentage
hoger is bij mooi en warm weer. Bij 27 (17%) van de vestigingen werd gratis
alcohol aangeboden; significant vaker bij kleine bedrijven dan bij filialen
van grote bedrijven. Deze ketens hebben vaker de huisregels ondertekend. De
grootste overtreder (bij 24% van de filialen) zit echter wel bij de grotere
bedrijven.Gerelateerd aan het gratis aanbieden van drank is het verschijnsel stunten
dumpprijzen: het verstrekken of afleveren voor een sterk gereduceerde consumentenprijs.
Bij motie heeft de Kamer de regering inmiddels verzocht om te komen tot een
wettelijk verbod op stuntaanbiedingen en dumpprijzen (27 565, nr. 16).
In hun brieven van respectievelijk 28 november 2001 en 5 december 2001 geven
het Bedrijfschap voor de Detailhandel in Alcoholhoudende Dranken en de SlijtersUnie
aan dit te ondersteunen.3.3 Regels voor verantwoord verstrekken in de horecaKoninklijk Horeca Nederland (KHN) heeft regels voor verantwoord verstrekken
in de horeca opgesteld. Naast wettelijke regels bevat deze code bovenwettelijke
regels over: niet schenken aan zwangere vrouwen, afhoudend reageren op verzoeken
om onbeperkt door te schenken, terughoudend omgaan met kortingsacties («happy
hours»), het tegengaan van verkeersdeelname door gasten na alcoholconsumptie
en het tegengaan van alcoholconsumptie van medewerkers tijdens werkuren.Het meest actueel is de regeling om terughoudend om te gaan met kortingsacties
(«happy hours»). Deze bevat vier bovenwettelijke criteria waarvan
er twee – over de doelgroep en de maximale hoogte van de korting –
ook terug te vinden zijn in de reclamecode.In de eigen evaluatie van 3 december 2001 geeft KHN aan dat er bij de
landelijke klachtenlijn geen klachten zijn ontvangen over het functioneren van de regels. Volgens KHN doet 92% van de horecaondernemers in Nederland
niet aan kortingsacties. Bij de 8% die dat wel eens doet, gebeurt dit in meer
dan de helft van de gevallen één keer per week of minder.In mijn opdracht heeft het onderzoeksbureau CVO in het najaar van 2001
in 22 gemeenten geobserveerd in welke mate kortingsacties aangekondigd worden.
In 33 (1,9%) van de 1779 cafés werden in één van drie
weekeinden in september kortingsacties aangeboden waarvan bij het passeren
aan de buitenzijde van de lokaliteit de aankondiging te zien was. In 12 van
de 22 gemeenten is in twee weekeinden in oktober ook onderzocht in hoeverre
kortingsacties alleen binnen worden aangekondigd: 14 (4,4%) van de 317 cafés
die binnen bezocht zijn organiseerden dergelijke kortingacties. In totaal
zijn 47 (6,3%) kortingsacties in kaart gebracht. Gecorrigeerd voor Nederland
op basis van gemeentegrootte gaat het om 5,3% kortingsacties in de onderzoeksperiode.De 47 kortingsacties zijn gescoord op de criteria van de horecacode. Van
de 47 acties bleken er 21 mogelijk gericht op minderjarigen, op basis van
het consumptieaanbod, het tijdstip, de vormgeving van de aankondiging en de
leeftijd van de vaste clientèle. Bij het bijwonen van deze acties bleken
er twee (4%) daadwerkelijk gericht te zijn op en bezocht te worden door minderjarigen.
Er zijn signalen dat kortingsacties die alleen via mond-tot-mondreclame bekend
zijn vaker gericht zijn op minderjarigen.Geen van de «happy hours» werd net voor sluitingstijd georganiseerd.De tekst van 26 (55%) aankondigingen voor «happy hours» had
uitsluitend betrekking op alcoholhoudende dranken. Uit zeven aankondigingen
was duidelijk op te maken dat de kortingsactie zowel alcoholhoudende drankjes
als frisdranken of hapjes betrof. Bij de overige 14 aankondigingen bleef onduidelijk
op welke consumpties de kortingsactie betrekking had.Van drie (6%) van de 47 aankondigingen kon vrijwel met zekerheid worden
gesteld dat de korting meer dan de helft van de prijs betrof. Bij 21 bedroeg
de korting niet meer dan de helft van de normale prijs. Uit 15 aankondigingen
kon de korting niet opgemaakt worden, bij vier was het kortingspercentage
onzeker, en bij vier hing het af van bijvoorbeeld de hoeveelheid of het drankje
dat de bezoeker drinkt.Uit recent onderzoek door bureau Intraval in opdracht van het NIGZ onder
691 jongeren tussen 13 en 18 jaar blijkt dat ruim 1 op de 3 (35%) uitgaande
jongeren wel eens een «happy hour» meemaakt. Voor de jongeren
onder de 16 jaar is dit 21%. Meer dan de helft (53%) zegt tijdens een «happy
hour» meer te drinken dan normaal.De Kamer heeft de regering inmiddels verzocht om het hanteren van «happy
hours» te verbieden (27 565, nr. 8). In antwoord op mijn brief
van 13 november 2001 heeft KHN bij brief van 30 november 2001 te kennen gegeven
van mening te zijn dat het instrument van kortingsacties zoals «happy
hours» legitiem is als de opgestelde regels in acht genomen worden.3.4 Reclamecode voor alcoholhoudende drankDe Stichting Verantwoord Alcoholgebruik (STIVA) heeft in juni 2000 een
nieuwe Reclamecode voor alcoholhoudende drank uitgebracht die uit 36 bepalingen
bestaat. In deze code waren al de bepalingen uit de EU-richtlijn «Televisie
zonder grenzen» opgenomen.Mijn eerdere aankondiging bij brief van 1 oktober 2001 en tijdens het
notaoverleg op 8 oktober 2001 dat er een regeling dient te komen voor een
verbod op alcoholreclame via jongerenmuziekzenders en voor reclame op internet,
heeft betrekking op deze code.STIVA concludeert in de eigen evaluatie van 10 december 2001 dat er sprake
is van een goed nalevingsniveau. Hierbij baseert men zich op de afgehandelde
klachten bij de Reclame Code Commissie en het College van Beroep.
STIVA rapporteert dat in de periode van 1 juni 2000 tot 1 oktober 2001 tien
klachten zijn afgehandeld waarvan er twee gegrond werden bevonden.Ik zet hier vraagtekens bij aan de hand van twee voorbeelden uit de recente
praktijk. Commercials van een grote bierbrouwer zijn te zien bij de Harry
Potter-film. Kan van een verontruste ouder dan verwacht worden bij de Reclame
Code Commissie een klacht in te dienen? Een ander voorbeeld is de bierpromotiecampagne
met skiërs, te zien op abri's. Mag van een burger gevraagd worden om
aan te tonen dat dit op gespannen voet staat met de reclamecode?3.4.a HorecapromotiesVoornoemd Intraval-onderzoek wijst uit dat 15% van de jongeren onder de
16 jaar in de horeca ten minste één keer per maand wordt geconfronteerd
met actieve promotie van alcoholhoudende drankjes. Van alle uitgaande jongeren
tussen 13 en 18 jaar zegt 36% wel eens dergelijke promotie-acties tegen te
komen.Vlak voor de kamerbehandeling van de Alcoholnota 2001–2003 in oktober
2001 is mij medegedeeld dat de reclamecode uitgebreid is met richtlijnen voor
horecapromoties. In mijn brief van 13 november 2001 aan het betrokken bedrijfsleven
heb ik gevraagd of men bereid is geheel af te zien van horecapromoties in
gelegenheden die door minderjarigen worden bezocht. Dit als onderdeel van
uitvoering van het verzoek van de Kamer aan de regering om de alcoholmarketing
gericht op jongeren te verbieden (27 565, nr. 7). Uit het gestelde in
hun schrijven van 11 december 2001 concludeer ik dat STIVA hiertoe niet bereid
is. Op 29 november 2001 heeft STIVA ook nog een voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd
over richtlijnen voor horecapromoties waarin het gevraagde verbod niet is
opgenomen.3.4.b InternetIn de Alcoholnota 2001–2003 heb ik aangekondigd dat bij de monitoring
van de zelfregulering aandacht zal worden besteed aan promotie en verkoop
via internet. In de reclamecode komt het woord internet op één
plaats voor, in de regels voor de detailhandel en de horeca in het geheel
niet. Er is dus geen sprake van specifiek op dit nieuwe medium gerichte regels,
terwijl internet als commercieel medium steeds belangrijker wordt, zeker als
het gaat om het bereiken van jongeren. Het is zaak om dit nu goed te regelen.Een onderzoek van het bureau IVO ondersteunt deze visie. Het heeft onderzoek
gedaan naar de aantrekkelijkheid voor minderjarigen van websites van 17 Nederlandse
en 17 buitenlandse alcoholproducenten. De betrokken sites blijken vaak kenmerken
te hebben die aantrekkelijk zijn voor minderjarigen. Volgens het oordeel van
reclamedeskundigen is 29% van de Nederlandse sites en 18% van de buitenlandse
sites onder meer aantrekkelijk voor minderjarigen;
12% van de Nederlandse en 6% van de buitenlandse sites is met name aantrekkelijk voor minderjarigen.De onderzoekers concluderen dat de formulering van de code niet adequaat
is om harde criteria te vinden om de aantrekkelijkheid voor minderjarigen
te beoordelen. Een expliciet verbod op chatmogelijkheden, spelletjes, e-cards
en andere digitale producten zou veel verheldering geven en websites minder
aantrekkelijk maken voor minderjarigen. Ook de leeftijd van de bezoekers zou
vastgesteld moeten worden. Sites zouden door jongeren zelf beoordeeld moeten
worden op aantrekkelijkheid en zonodig aangepast moeten worden. 3.4.c Open normenOmdat zowel vanuit maatschappelijke organisaties (zie bijvoorbeeld het
in 2000 verschenen «Zwartboek alcohoholreclame» van STAP en NIGZ)
als tijdens het notaoverleg vanuit de Kamer geopperd is dat de huidige reclamecode
te veel ruimte biedt om deze naar de geest te omzeilen terwijl hij wel naar
de letter wordt nageleefd, heb ik onderzoeksbureau Ferro opdracht gegeven
voor een kwalitatief onderzoek. Tevens heb ik verzocht om indicaties te genereren
die als input kunnen dienen voor optimalisatie van de regels teneinde vermeende
mazen te dichten.In het onderzoek zijn betrokken: 17 recente televisiespots van 14 bekende
merken en grote adverteerders van alcoholhoudende dranken, drie printuitingen
en zeven verpakkingen. Verder zijn gesponsorde sport- en muziekevenementen,
spaaracties, en de slogan «Geniet, maar drink met mate» in het
onderzoek meegenomen. Bij zeven groepen van verschillende leeftijden werd
over de kern van de code informatie verzameld, zoals over de gerichtheid op
minderjarigen en de relatie met sociaal succes, seksueel succes, sport en
verkeer.Het gaat hier niet om het «aanklagen» van individuele adverteerders,
ofschoon dat op basis van het onderzoek en recente voorvallen wel zou kunnen.
Belangrijk hier is de conclusie dat verschillende promotionele middelen gemakkelijk
ten onrechte kunnen ontglippen aan de reclamecode.Verontrustend is dat deze conclusie voornamelijk geldt voor uitingen die
in strijd zijn met artikelen die betrekking hebben op minderjarigen. Uit het
onderzoek blijkt dat er een duidelijk verschil bestaat tussen volwassenen
en minderjarigen in de belevingswereld rondom alcoholconsumptie en de motivatie
hiervoor. De artikelen betreffende minderjarigen zouden meer expliciet geformuleerd
moeten worden waarbij hun belevingswereld en consumptiemotieven de leidraad
zouden moeten zijn.Verder wordt duidelijk dat de productinnovaties, de bekende nieuwe drankjes
al dan niet bijzonder verpakt in spuitjes of zakjes, in het bijzonder minderjarigen
aanspreken.Ferro doet verschillende concrete suggesties voor het explicieter formuleren
van regels. Ook suggereert Ferro, net als het IVO naar aanleiding van het
internetonderzoek, om in twijfelgevallen panelonderzoek onder de doelgroep
uit te voeren waarmee vermeende strijdigheden met de regels onderzocht kunnen
worden.3.4.d Marketing gericht op jongerenIn het voorjaar van 2000 ben ik met de alcoholbranche overeengekomen dat
er geen alcoholreclame meer op muziekzenders voor jongeren uitgezonden zou
worden. Er is toen afgesproken dat dit de zenders MTV, TMF en Radio 538 betrof.
In de code is vervolgens opgenomen dat op jongerenzenders geen reclame voor
alcoholhoudende drank mag worden gemaakt. Bij de begripsbepalingen definieert
STIVA een jongerenzender als een zender waarvan meer dan 25% van het totale
kijk- en luisterpubliek bestaat uit minderjarigen. Op Radio 538 blijkt sedertdien
toch alcoholreclame uitgezonden te worden: de branche beschouwt dit niet meer
als een jongerenzender. Ook weet ik dat het verbod op MTV niet volledig is:
na 21.00 uur wordt wel reclame uitgezonden.Ik wil het verbod voor reclame op jongerenzenders nu beslist duidelijk
regelen. De Kamer heeft mij daarin gesteund en verder aangespoord in de motie
over een verbod op alcoholmarketing gericht op jongeren (27 565, nr.
7). STIVA stelt bij brief van 11 december 2001 dat de reclamecode via de artikelen
14 t/m 23 alcoholmarketing gericht op minderjarigen verbiedt. Het 25%-criterium
voor jongerenzenders wordt ook gehanteerd voor andere grootschalige evenementen
en massamediale activiteiten. Het is nu juist dit criterium dat mijns inziens
aanpassing behoeft om uitvoering te geven aan de motie. Ook al
wordt de grens van 25% minderjarigen niet overschreden dan nog gaat het om
grote groepen minderjarigen. Andersoortige normen zijn nodig voor regulering
van jongerenmarketing.3.5 Toezicht en sanctiesUiteindelijk gaat het om de werking van regelgeving in de praktijk, of
het nu een wettelijke regeling of zelfregulering betreft. Begrip en acceptatie
zijn belangrijke voorwaarden voor goede spontane naleving. Actief toezicht,
opsporing en sancties vormen echter een onmisbaar sluitstuk en zijn tevens
een stimulans voor spontane naleving. Tijdens het notaoverleg op 8 oktober
2001 heb ik reeds aangegeven dat dit laatste nadere regeling behoeft.Aan de codes voor de detailhandel en de horeca zijn momenteel geen sancties
verbonden. Op overtreding van de reclamecode staat een boete van maximaal
f 100 000 (€ 45 000), op te leggen door de Reclame
Code Commissie.Verder is het toezicht op de codes passief. De opstellers hebben een gezamenlijke
klachtenlijn geopend. De Reclame Code Commissie komt pas in actie nadat een
klacht is ingediend. Het probleem is dat weinig burgers genegen zijn tot het
indienen van klachten, als men al weet waar een klacht ingediend kan worden.
Het aantal ingediende klachten is dus geen afdoende indicator voor de werking
van de codes in de praktijk.Ik refereer hier tevens aan de door het lid Lambrechts op 8 oktober 2001
geplaatste kanttekeningen bij de samenstelling en werkwijze van de Reclame
Code Commissie.Het internetonderzoek door bureau IVO en de conclusies van bureau Ferro
staven de hypothese dat de huidige codebepalingen onvoldoende toegesneden
zijn op de moderne marketingpraktijk, zeker vanuit het oogpunt van jongerenbescherming.4. EindconclusieAls alleen gekeken zou worden naar de ingediende en toegewezen klachten
over de codes lijkt de huidige praktijk niet heel problematisch. Inmiddels
moge echter duidelijk zijn dat dit geen belangrijke indicator is. De problemen
betreffen andere aspecten: het ontbreken van regels die specifiek toegesneden
zijn op de moderne reclame- en marketingpraktijk, de vaagheid van de wel opgenomen
regels, het onvoldoende naleven van de geest van de codes, de beperkte werkingssfeer
en een niet-adequaat toezicht- en sanctieregime.De conclusie is dan ook dat het instrument van zelfregulering onvoldoende
zwaar is, niet ver genoeg reikt en derhalve een onvoldoende bijdrage aan het
alcoholpreventiebeleid levert, in het bijzonder aan een krachtig preventiebeleid
richting jongeren. Destijds heeft de alcoholbranche zich weliswaar bereid
verklaard om mee te werken aan het bewerkstelligen van een marketingpraktijk
waarin terughoudendheid richting jongeren wordt betracht, maar de daadwerkelijke
betekenis hiervan blijkt in de praktijk te gering. Initiatieven tot zelfregulering
zijn en blijven lovenswaardig, maar inmiddels heeft de overtuiging postgevat
dat deze nimmer volledig in de plaats kunnen komen van formele wet- en regelgeving.
Een eigen onafhankelijke beleidskeuze is nodig om de wenselijke maatregelen
ter beperking van alcoholmarketing te nemen en daarmee alcoholmisbruik te
voorkomen en terug te dringen. Het staat buiten kijf dat regulering van de
alcoholmarketing essentieel is voor het alcoholpreventiebeleid.De Kamer heeft mij tijdens het overleg over de Alcoholnota 2001–2003
en ook door middel van moties opgeroepen werk te maken van regulering van
de alcoholmarketing, waarbij met name bezorgdheid bestaat over de alcoholmarketing
gericht op jongeren. In mijn brief van 27 november 2001 over het
standpunt inzake de moties heb ik toegezegd de moties te zullen uitvoeren.
Inmiddels is duidelijk geworden dat niet alle moties via zelfregulering uit
te voeren zijn, ofwel omdat het Europees of nationaal recht zich hier tegen
verzet ofwel omdat het betrokken bedrijfsleven mij niet volmondig gemeld heeft
hiertoe bereid te zijn.Conform mijn eerdere toezegging en de wens van de Kamer zal ik dan ook
overgaan tot het voorbereiden van een Reclamebesluit in de zin van artikel
2 van de Drank- en Horecawet en een wijziging van de Drank- en Horecawet op
het punt van de beperking van de alcoholmarketing. Belangrijke regels ter
beperking van de alcoholmarketing worden zo in de toekomst onderworpen aan
actief toezicht door de Keuringsdienst van Waren en aan sancties op basis
van de Wet economische delicten, te zijner tijd ook aan bestuurlijke boetes.
De nieuwe regels zullen specifiek toegesneden zijn op de huidige reclame-
en marketingpraktijk. De Keuringsdienst van Waren kan bij de handhaving gebruik
maken van panels uit de doelgroep. De bevindingen hieruit maken een heldere
operationalisering van de regels mogelijk, waardoor de betrokken sectoren
weten waar ze zich aan te houden hebben.Handhaving vormt uiteraard het sluitstuk. De al in gang gezette structurele
uitbreiding van de Keuringsdienst van Waren met enkele tientallen formatieplaatsen
maakt de voorgestelde wet- en regelgeving handhaafbaar. Om naleving van de
regels te bevorderen zal ik de betrokken branches voorstellen gezamenlijk
een communicatietraject in te zetten. Verder zal ik hen verzoeken verder te
gaan met intern toezicht.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27565-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl