Wijziging Boek I BW, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, Wet op de Jeugdzorg en Pleegkinderenwet (herziening maatregelen kinderbescherming); Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133864
 2008-2009
 
 32 015
 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering, de Wet op de jeugdzorg en de Pleegkinderenwet in verband
met herziening van de maatregelen van kinderbescherming
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 Om de herziening van de kinderbeschermingsmaatregelen te bewerkstelligen
is het in de eerste plaats nodig de regeling van de kinderbeschermingsmaatregelen
in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en een enkele bepaling van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering, de Wet op de jeugdzorg en de Pleegkinderenwet
aan te passen. Dat gebeurt in dit wetsvoorstel. Wijzigingen in terminologie
en wijziging van artikelnummers en wijzigingen in andere onderdelen van het
Burgerlijk Wetboek en in alle andere regelgeving in formele zin zullen –
voor zover nodig – bij afzonderlijk wetsvoorstel worden voorgesteld.
 
 Deze memorie van toelichting is als volgt opgebouwd:
 1. Inleiding
 2. Adviezen voorontwerp van wet
 3. Kritiek op de huidige kinderbeschermingswetgeving
 3.1.  Ondertoezichtstelling
 3.2.  Voogdij
 3.3.  Langdurige pleegzorg
 4. De context van het wetsvoorstel
 5. Het wetsvoorstel op hoofdlijnen
 5.1.  Het belang van het kind en de positie van de ouders
 5.2.  De ondertoezichtstelling
 5.3.  Eén gezagsbeëindigende maatregel
 5.4.  Hiërarchie in bevoegdheden indienen verzoekschrift
 5.5.  De verantwoording over de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen
 5.6.  Het blokkaderecht
 6. Positionering raad voor de kinderbescherming en bureau jeugdzorg
 7. Bevoegdheid burgemeester
 8. Pleegkinderenwet
 9. Informatieverstrekking in het kader van de ondertoezichtstelling
 9.1.  Noodzaak aanvullende regeling
 9.2.  Algemene regels voor gegevensverstrekking
 9.3.  Aanvullende regeling gegevensverwerking ondertoezichtstelling
 10. Administratieve en uitvoeringslasten
 11. Artikelen 
 1. Inleiding
 Kinderen hebben recht op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling en groei
naar zelfstandigheid. De ouders zijn hiervoor als eersten verantwoordelijk
maar staan in hun taak de voorwaarden te scheppen voor een optimale ontwikkeling
van hun kinderen niet alleen. Wanneer zich problemen voordoen in de verzorging
en opvoeding van hun kinderen kunnen zij een beroep doen op de voorzieningen
die hiervoor door de overheid, bijvoorbeeld in het kader van de jeugdzorg,
zijn getroffen. In die gevallen dat de ouders in het realiseren van de verantwoordelijkheid
die zij hebben ten aanzien van hun kinderen onvoldoende slagen en geen gebruik
maken van het zorgaanbod terwijl hun kinderen in hun ontwikkeling worden bedreigd,
is het de taak van de overheid om maatregelen te nemen teneinde de kinderen
te beschermen.
 Soms lijkt in de jeugdbescherming sprake te zijn van conflicterende belangen.
Enerzijds zijn er de belangen van de ouders die het recht en de plicht hebben
hun kinderen te verzorgen en op te voeden op een wijze die zij aangewezen
achten. Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden (EVRM) beschermt dit recht van de ouders tegen ongefundeerd
ingrijpen door de overheid. De overheid moet het in het EVRM opgenomen recht
op een ongestoord familie- en gezinsleven respecteren. Anderzijds is er het
belang van het kind bij een opvoeding en verzorging die aan bepaalde minimumvoorwaarden
voor een voorspoedige ontwikkeling voldoet. In het Verdrag inzake de Rechten
van het Kind (IVRK) is het recht van het kind op welzijn, ontwikkeling en
vrijwaring van mishandeling vastgelegd. Indien er sprake is van opvoed- en
opgroeiproblemen die de ontwikkeling van het kind bedreigen en de ouders de
aangeboden ondersteuning weigeren, is de overheid verplicht om – in
het belang van het kind – een kinderbeschermingsmaatregel te treffen
als kader voor de noodzakelijke ondersteuning aan ouders en kind, waar nodig
ook buiten het gezin, dus door uithuisplaatsing.
 De gecompliceerde opdracht van de overheid, de in bepaalde gevallen uiteenlopende
belangen van ouders en kinderen en de vaak complexe gezinssituaties, vergen
niet weinig om tot de juiste beslissing te komen. Wel staat vast dat, welke
afweging ook moet worden gemaakt, bij iedere beslissing het belang van het
kind de eerste overweging dient te zijn. Dit is ook met zoveel woorden vastgelegd
in artikel 3 van het IVRK.
 Het wetsvoorstel stelt op de voet van het IVRK het recht van het kind
op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling en groei naar zelfstandigheid
centraal. De voorstellen die worden gedaan, beogen een aantal geconstateerde
knelpunten in de kinderbeschermingswetgeving weg te nemen opdat kinderen beter
beschermd zullen worden tegen ouders die er onvoldoende in slagen om het recht
op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling en groei naar zelfstandigheid
van hun kind te realiseren.
 2. Adviezen voorontwerp van wet
 Een voorontwerp van wet is ter advisering gestuurd aan een aantal adviesorganen,
instellingen en (uitvoerings)organisaties. Van de volgende organisaties is
advies ontvangen (in alfabetische volgorde):
 – Actal
 – College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)
 – College van procureurs-generaal
 – Defence for Children International-ECPAT (DCI)
 – Inspectie jeugdzorg
 – Interprovenciaal Overleg (IPO)
 – Landelijk Overleg Pleeg Ouder Raden (LOPOR)
 – Landelijke Organisatie Kinderen-Ouders-Grootouders
 – Maatschappelijke Ondernemers Groep (MOgroep) 
 – Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen (NVP)
 – Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR)
 – Netwerk van Landelijke Ouderorganisaties
 – Nidos
 – Raad voor de rechtspraak
 – Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ)
 – Vereniging voor Familierecht Advocaten en Scheidingsbemiddelaars
(vFAS)
 
 In de vaak uitvoerige adviezen wordt een veelheid van onderwerpen met
betrekking tot het wetsvoorstel aangesneden. De adviezen zijn zorgvuldige
bekeken en besproken en zoveel als mogelijk verwerkt in het wetsvoorstel en
de memorie van toelichting. In een aantal gevallen hebben de adviezen geleid
tot het vervallen van voorgestelde artikelen. Zo zijn de geschillenregeling
in het kader van de ondertoezichtstelling en de aanscherping van de toetsende
taak ondertoezichtstelling geschrapt. Ook behoeft de kinderrechter niet de
doelen van de ondertoezichtstelling in zijn beschikking op te nemen zoals
in het voorontwerp was bepaald, maar in plaats daarvan de «concrete
bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige». Op verschillende
plaatsen in het wetsvoorstel hebben de adviezen ook geleid tot wijziging of
aanscherping van de tekst. Zie hiertoe bijvoorbeeld de grond voor herstel
in het gezag van de ouders (onderdeel O, artikel 277). In de memorie van toelichting
is steeds aangegeven welke wijzigingen zijn doorgevoerd en de reden hiervan.
 3. Kritiek op de huidige kinderbeschermingswetgeving
 3.1 Ondertoezichtstelling
 In 1995 is een herziening van de belangrijkste kinderbeschermingsmaatregel,
de ondertoezichtstelling, doorgevoerd (Wet van 26 april 1995 tot herziening
van de maatregel van ondertoezichtstelling van minderjarigen, Stb. 1995, 256).
Met de herziening werd beoogd de rechtswaarborgen van belanghebbenden, het
kind en diens ouders, te verduidelijken en te verbeteren. Vóór
november 1995 had de kinderrechter een dubbelfunctie. Hij stelde een minderjarige
onder toezicht en was vervolgens verantwoordelijk voor het toezicht op de
uitvoering van de ondertoezichtstelling. Teneinde de rol van de rechter te
verduidelijken en diens onafhankelijkheid te verzekeren, werden in de wet
van 1995 rechtspraak en uitvoering van elkaar gescheiden.
 De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling
kwam geheel bij de gezinsvoogdij-instelling te liggen, die later met de inwerkingtreding
van de Wet op de jeugdzorg op 1 januari 2005 is opgegaan in het bureau
jeugdzorg. Ter uitvoering van haar taak kreeg
de gezinsvoogdij-instelling onder meer de bevoegdheid om schriftelijke aanwijzingen
te geven betreffende de verzorging en opvoeding, die door de met het gezag
belaste ouder en de minderjarige dienen te worden opgevolgd. Tegen de schriftelijke
aanwijzing kunnen de ouder met gezag en de minderjarige boven de twaalf jaar
bezwaar aantekenen bij de gezinsvoogdij-instelling en vervolgens in beroep
gaan bij de kinderrechter. Ook kreeg de gezinsvoogdij-instelling de bevoegdheid
om een verzoek tot machtiging tot uithuisplaatsing (MUHP) in te dienen bij
de kinderrechter voor de duur van maximaal een jaar. De maximale termijn van
twee jaar voor een uithuisplaatsing bij een ondertoezichtstelling kwam te
vervallen, omdat deze termijn in de praktijk als te star werd beschouwd. Na
een uithuisplaatsing van twee jaar bleken enerzijds vaak te weinig gronden
aanwezig om een verzoek tot ontheffing of ontzetting uit het gezag van de
ouders te kunnen onderbouwen, terwijl anderzijds uithuisplaatsing in het gedwongen
kader nog steeds noodzakelijk werd geacht om het kind te beschermen. 
 De raad voor de kinderbescherming kreeg een controlerende taak op het
werk van de gezinsvoogdij-instelling. Naast de toetsing van verzoeken tot
verlenging van de ondertoezichtstelling of verlenging van de MUHP kreeg de
raad voor de kinderbescherming ook als taak om de beslissing van de gezinsvoogdij-instelling
te toetsen waarbij wordt afgezien van een verzoek tot verlenging van een ondertoezichtstelling
of MUHP, of van een tussentijdse beëindiging van een ondertoezichtstelling
of uithuisplaatsing.
 Deze herziening van de ondertoezichtstelling is geëvalueerd door
het Verwey-Jonker Instituut. Een belangrijke
conclusie van de onderzoekers is, dat de scherpere scheiding der machten die
de wet beoogde, goed uitvoerbaar is, maar dat die scheiding wel een verzwaring
van de taak van de gezinsvoogdij-instelling betekent.
 Daarnaast concluderen de onderzoekers dat de rechtspositie van belanghebbenden
bij een ondertoezichtstelling nog te wensen overlaat. Ten eerste worden de
in de wet getroffen rechtswaarborgen door de rechthebbenden niet of nauwelijks
herkend en gehanteerd. Zo wordt de schriftelijke aanwijzing veelal niet formeel
gegeven, maar slechts mondeling en impliciet, waardoor hiertegen ook geen
gang naar de rechter mogelijk is. Daarnaast hebben bepaalde belanghebbenden
onvoldoende toegang tot de rechter. Dit betreft met name pleegouders die de
verzorging en opvoeding van een minderjarige op zich hebben genomen nadat
deze uit huis is geplaatst.
 Ook pleiten de onderzoekers voor een betere afstemming tussen de ontheffing
van het gezag en de ondertoezichtstelling. Als het gaat om langdurige pleeggezinplaatsing
dan is de ondertoezichtstelling niet de meest passende kinderbeschermingsmaatregel
maar zou volgens de onderzoekers overgegaan moeten worden tot ontheffing uit
het ouderlijk gezag. Ten slotte constateren de onderzoekers dat aan de uitvoering
van de toetsende taak door de raad voor de kinderbescherming om het voornemen
van het bureau jeugdzorg om een ondertoezichtstelling en/of een uithuisplaatsing
in het kader van een ondertoezichtstelling te beëindigen of niet te verlengen,
onduidelijkheden kleven.
 Naast de evaluatie van de herziene wetgeving is een onderzoek uitgevoerd
naar de doelmatigheid van ondertoezichtstelling.
Uit dit onderzoek blijkt onder meer dat kinderen die onder toezicht zijn gesteld,
te maken hebben met veel verschillende problemen. De onderzoekers vonden in
de 103 onderzochte dossiers in totaal 909 zorgpunten (significante problematiek
betreffende het kind, zijn gezin en/of omgeving). Na twee jaar ondertoezichtstelling
blijkt de situatie van 28% van de jongeren verbeterd, van 38%
hetzelfde gebleven en van 33% verslechterd. Bijna tweederde van de
kinderen is uit huis geplaatst. De minderjarigen met de zwaarste problemen
lijken het meeste baat te hebben bij een ondertoezichtstelling.
 Het percentage van kinderen waarmee het na verloop van tijd beter gaat,
zou volgens de onderzoekers verhoogd kunnen worden als gezinsvoogdijwerkers
voor de ondertoezichtstelling duidelijke en toetsbare doelen stellen. Verder
blijkt uit het onderzoek dat de gezinsvoogdijwerker onvoldoende invulling
kan geven aan zijn gezag, de contacttijd tussen de gezinsvoogdijwerker en
het gezin te kort is, en dat het vaak lang duurt voordat de gezinsvoogdijwerker
het eerste contact met de cliënt heeft gelegd.
 Ten aanzien van de wetgeving merken de onderzoekers op dat de betrokkenen
de ondertoezichtstelling een bruikbaar kader vinden. De kanttekening die uit
de interviews met kinderrechters, raad voor de kinderbescherming, voogdij-
en gezinsvoogdijwerkers, ouders en kinderen naar voren komt, is dat rechten
van pleegouders onvoldoende zijn gewaarborgd.
 3.2 Voogdij
 De Inspectie jeugdzorg heeft in 2003 een thematisch onderzoek uitgevoerd
naar de wijze waarop voogdij-instellingen hun taken uitvoeren. Het onderzoek is beperkt tot voogdij in situaties waarin de rechter ouders heeft
ontzet uit of ontheven van het ouderlijke gezag. De inspectie uit in het rapport
haar bezorgdheid over wat zij in het veld heeft aangetroffen, omdat naar haar
mening de positie en belangen van onder voogdij staande kinderen onvoldoende
zijn gewaarborgd. Daarbij benadrukt de Inspectie dat er onvoldoende (wettelijke
of andere) garanties zijn voor onder meer een transparante en planmatige uitoefening
van voogdijen. Om die reden doet de Inspectie onder meer de aanbeveling om
normen te ontwikkelen voor de verantwoording over de uitoefening van voogdijen,
en nadere regels te stellen voor die verantwoording.
 In reactie op dit rapport heeft de minister van Justitie een visie op
de voogdij vastgesteld. In de visie is opgenomen dat, wanneer het gezag van
de ouders over hun kind is beëindigd en aan een bureau jeugdzorg is opgedragen,
de activiteiten van deze instellingen erop gericht moeten zijn dat het pedagogische
en juridische gezag weer met elkaar verbonden worden bij een natuurlijke persoon.
Dat wil zeggen dat gestreefd moet worden naar plaatsing van het kind bij pleegouders,
en dat waar mogelijk voogdijoverdracht aan die pleegouders moet worden gestimuleerd.
Waar plaatsing in een pleeggezin niet mogelijk is, is het de taak van de uitvoerende
instelling een sociaal netwerk te creëren voor het kind waar het na het
bereiken van de meerderjarige leeftijd op kan terugvallen.
 3.3 Langdurige pleegzorg
 Zowel bij de uitvoering van de ondertoezichtstelling als bij de uitoefening
van een voogdij is een belangrijke taak weggelegd voor pleeggezinnen. Kinderen
die niet bij hun ouders kunnen wonen worden immers bij voorkeur in een pleeggezin
geplaatst.
 In het project Trillium dat tot doel had
de kwaliteit van de pleegzorg te verbeteren, is voor pleegzorgplaatsingen
een onderscheid gemaakt tussen de hulpverlenings- en de opvoedingsvariant.
De eerste variant is bedoeld voor kinderen die tijdelijk in een pleeggezin
verblijven en zo snel mogelijk weer teruggaan naar hun ouders. Gedurende de
pleegzorgplaatsing krijgen de ouders de hulp die nodig is om hun kinderen
weer zelf te verzorgen en op te voeden. Na verloop van tijd moeten hulpverleners
afwegen of, met het oog op de behoefte van een minderjarige aan continuïteit
en stabiliteit in de opvoeding, een verlenging van de tijdelijke pleegzorgplaatsing
nog in het belang van het kind is, of dat gekozen moet worden voor een permanente
plaatsing in het pleeggezin. Voor deze situaties is de tweede variant (opvoedingsvariant)
die Trillium omschrijft bedoeld. De beslissing om de hulpverleningsvariant
in de pleegzorg om te zetten in de opvoedingsvariant, wordt ook wel het«opvoedbesluit»
genoemd.
 Bij deze twee verschillende situaties past, aldus Trillium, een verschillend
juridisch kader. De ondertoezichtstelling is met de jaarlijkse beoordeling
door de kinderrechter van de noodzaak tot verlenging van de MUHP, niet het
geschikte kader voor pleegzorgplaatsingen waarin een opvoedbesluit is genomen.
De jaarlijkse toetsing sluit niet aan bij het langetermijnperspectief van
de opvoedingsvariant in de pleegzorg. Van de mogelijkheid die de wetgeving
biedt om na een pleegzorgplaatsing van enkele jaren toe te werken naar een
ontheffing van de ouders uit het gezag, wordt slechts weinig gebruik gemaakt.
 Evenals de onderzoekers van het eerder aangehaalde evaluatieonderzoek
naar de herziene OTS-wetgeving dit hebben gedaan, adviseert Trillium om de
kinderbeschermingsmaatregelen van de ondertoezichtstelling en van de ontheffing
uit het ouderlijk gezag beter op elkaar af te stemmen. 
 4. De context van het wetsvoorstel
 Het wetsvoorstel past binnen het streven van de overheid naar een effectieve
en efficiënte jeugdbescherming. Dit streven wordt vorm gegeven in het
programma Beter Beschermd. Het wetgevingstraject is een van de vier projecten
binnen dit programma. De andere projecten zijn: afstemming werkwijze in de
keten, informatiemanagement, en uitvoering ondertoezichtstelling en voogdij.
 Een effectieve jeugdbescherming wordt bereikt wanneer op tijd de juiste
kinderbeschermingsmaatregel wordt getroffen. Dit vereist een goede samenwerking
tussen de ketenpartners in de jeugdbescherming: het bureau jeugdzorg, de raad
voor de kinderbescherming en de kinderrechters. Het project afstemming in
de keten beoogt dan ook deze samenwerking te verbeteren. De verbeterde samenwerking
moet ertoe leiden dat de tijd die verstrijkt tussen het doen van een zorgmelding
door het bureau jeugdzorg bij de raad voor de kinderbescherming en een eventueel
besluit tot het rekestreren van een kinderbeschermingsmaatregel, niet langer
is dan strikt noodzakelijk. Hetzelfde geldt voor de tijd die ligt tussen het
indienen van het verzoek en het behandelen daarvan door de kinderrechter.
Ook is het belangrijk dat er maar weinig tijd verstrijkt tussen het moment
dat de voogdij aan het bureau jeugdzorg is opgedragen of een minderjarige
onder zijn toezicht is gesteld, en de (gezins)voogdijwerker contact heeft
met de minderjarige en bij een ondertoezichtstelling, de ouders.
 Voor deze verschillende stappen in het afhandelen van een melding van
een beschermwaardige situatie is een norm van twee maanden vastgesteld waar
de ketenpartners zich aan moeten houden. Er is een werkwijze ontwikkeld waarmee
deze normtijden gehaald kunnen worden. Deze werkwijze, het zogenoemde casusoverleg,
zal eind 2009 overal zijn ingevoerd. Dit zal worden gefaciliteerd met digitale
overdracht van de informatie die nodig is om op tijd de juiste besluiten te
kunnen nemen. Dit wordt vorm gegeven in het project informatiemanagement.
 Nieuwe werkwijzen voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling en voogdijen
moeten betere waarborgen geven voor een meer effectieve jeugdbescherming.
Dit wordt vorm gegeven in het project uitvoering ondertoezichtstelling en
voogdij. De nieuwe werkwijze voor de uitvoering van een ondertoezichtstelling
(Deltamethode) is afgerond, en wordt gefaseerd in het hele land ingevoerd.
Eind 2010 zal deze invoering zijn voltooid, inclusief de verlaging van de
caseload. Onderdeel van deze methode is het zogenoemde risicomanagement dat
al vanaf 1 januari 2009 standaard in alle ots-zaken wordt toegepast.
 Er is een aanvang gemaakt met de invoering van de nieuwe werkwijze voor
de uitvoering van voogdijen. Bij voogdijen staat – anders dan bij een
ondertoezichtstelling die primair gericht is op het in stand houden van de
oorspronkelijke gezinssituatie – het behartigen van de belangen van
het kind buiten de oorspronkelijke gezinssituatie centraal. Een van die belangen
is het bereiken van een stabiele alternatieve opvoedingssituatie, bij voorkeur
bij pleegouders die, waar dat verantwoord is, zelf met het gezag over het
kind worden bekleed.
 5. Het wetsvoorstel op hoofdlijnen
 Bij de keuzes die in de jeugdbescherming moeten worden gemaakt, staat
het belang van het kind voorop. Het wetsvoorstel beoogt – meer dan nu
het geval is – dit mogelijk te maken en daarmee het recht van een kind
op een gezonde en evenwichtige ontwikkeling en groei naar zelfstandigheid
centraal te stellen.
 Dit komt onder meer tot uitdrukking in de kindgerichte formulering die
is gekozen voor de gronden van de kinderbeschermingsmaatregelen. De nieuwe
formulering maakt het eenvoudiger om te kiezen voor de maatregel
die het meest aansluit bij de omstandigheden waarin de minderjarige zich bevindt
waardoor keuzes op maat ten behoeve van de minderjarige worden gestimuleerd.
Ook zijn de gronden voor de gezagsbeperkende en -beëindigende maatregelen
zo geformuleerd dat deze beter op elkaar aansluiten. Hiermee wordt aansluiting
gezocht bij de aanbevelingen uit het bij 2.1 aangehaalde onderzoek van het
Verwey-Jonker Instituut, en bij de bevindingen van het project Trillium dat
onder 2.3 is beschreven.
 Daarnaast wordt voorgesteld dat de kinderrechter in de beschikking de
concrete bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige opneemt. Hierdoor
is, hetgeen ook is bepleit in het bij 2.1 beschreven onderzoek naar de doelmatigheid
van de ondertoezichtstelling, een gerichte uitvoering van de ondertoezichtstelling
mogelijk. Tevens wordt hierdoor transparantie naar ouders en minderjarigen
over de redenen van de ondertoezichtstelling bevorderd, omdat dit met zoveel
woorden in de beschikking wordt opgenomen.
 Andere belangrijke wijzigingen die het wetsvoorstel bevat, zijn de verbetering
van de rechtspositie van met name de pleegouders (zie opnieuw het onderzoek
van het Verwey-Jonker Instituut en Trillium), het recht van het bureau jeugdzorg
om zonder toestemming van de ouders wier kind onder toezicht is gesteld informatie
op te vragen bij derden, en bepalingen over de verantwoording over de uitvoering
van de voogdij aan de raad voor de kinderbescherming. Dat laatste is ingegeven
door de bevindingen uit het bij 2.2 vermelde onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg
naar de uitoefening van voogdijen door de bureaus jeugdzorg. Ook waarborgt
het wetsvoorstel het recht van een minderjarige zijn eigen visie te geven
in de zaken die hem aangaan, zie hiertoe het voorgestelde artikel 799a Rv
(Artikel II, onderdeel A).
 Het wetsvoorstel is mede gebaseerd op het advies «Kinderen eerst»
van de werkgroep wetgeving voor de aanpassing van de kinderbeschermingswetgeving. Deze werkgroep was breed samengesteld met deskundigen
uit de praktijk en wetenschap en heeft de diverse kritiekpunten genoemd in
paragraaf 2, in zijn advies meegenomen.
 
 De kinderbeschermingswetgeving wordt op hoofdlijnen op de in de navolgende
paragrafen genoemde punten aangepast. Voor een nadere toelichting op de artikelen
wordt verwezen naar de artikelgewijze toelichting. Voordat echter op de hoofdlijnen
wordt ingegaan, wordt een visie gegeven op wat in redelijkheid van de ouders
in de opvoeding kan worden verwacht en wanneer aan de orde is dat ouders daarin
zodanig tekortschieten dat ingrijpen door de overheid gerechtvaardigd is.
 5.1 Het belang van het kind en de positie van de
ouders
 Het doel van de jeugdbescherming is te waarborgen dat de minderjarige
opgroeit in een opvoedings- en leefsituatie waarin hij zich op een gezonde
en evenwichtige wijze kan ontwikkelen. Het gaat daarbij om alle aspecten van
de ontwikkeling van een kind tot volwassene: de fysieke, psychische, emotionele
en morele. De ouders zijn als eersten verantwoordelijk om de voorwaarden te
scheppen voor een optimale ontwikkeling van hun kinderen. Naast deze vrijheid
van ouders om hun kinderen te verzorgen en op te voeden naar eigen inzicht
staat de plicht van de overheid om kinderen te beschermen tegen aantasting
van hun lichamelijke en geestelijke integriteit, waaronder kindermishandeling.
Zo bepaalt artikel 19 van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK)
dat de overheid alle passende wettelijke en bestuurlijke maatregelen en maatregelen
op sociaal en opvoedkundig gebied neemt om het kind te beschermen tegen alle
vormen van lichamelijk of geestelijk geweld, letsel of misbruik, lichamelijke
of geestelijke verwaarlozing of nalatige behandeling, mishandeling of exploitatie,
met inbegrip van seksueel misbruik, terwijl het kind onder de hoede is van
de ouder(s), wettige voogd(en) of iemand anders die de zorg voor
het kind heeft. Het is belangrijk om tussen de vrijheid van ouders en de verantwoordelijkheid
van de overheid de juiste balans te vinden. Hierbij gaat het uiteraard ook
om de rechten van de kinderen zelf, namelijk het recht op lichamelijke en
geestelijke integriteit, zoals bijvoorbeeld vastgelegd in de artikelen 3 (verbod
op vernederende behandeling) en 8 (recht op privé-leven) van het EVRM.
 Wat belangrijk is voor de ontwikkeling van een minderjarige of wanneer
de overheid moet ingrijpen, is niet voor eens en altijd te benoemen en vast
te leggen. Indien een kind wordt mishandeld of verwaarloosd is het duidelijk
dat een kind zich niet op een gezonde en evenwichtige wijze kan ontwikkelen
en – als de ouders niet hun verantwoordelijkheid (kunnen) nemen –
de overheid het kind dient te beschermen. Afwezigheid van kindermishandeling,
inclusief verwaarlozing, is dan ook een randvoorwaarde voor iedere opvoedingssituatie.
Andere criteria zijn relevant maar de invulling daarvan is ten dele tijd-,
cultuur- en plaatsgebonden. Te denken valt hierbij aan de kwaliteit van de
opvoedingsvaardigheden van de ouders of de mate van aandacht die de ouders
aan hun kinderen (moeten) geven. Opvattingen over wat een opvoeding is die
voldoet aan wat maatschappelijk aanvaardbaar is, zijn steeds in ontwikkeling.
De nadruk die nu wordt gelegd op het belang van continuïteit in de opvoeding
is hiervan een voorbeeld.
 Kinderen hebben, willen zij zich zonder beschadigingen kunnen ontplooien,
een opvoedingssituatie zonder vermijdbare bedreigingen nodig. Het is de taak
van hun ouders de voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van het kind.
Als de ouders daarbij problemen ondervinden, kunnen zij voor hulp en ondersteuning
een beroep doen op de jeugdzorg. Kinderen kunnen doorgaans een stootje hebben,
en vaak kunnen andere factoren belemmeringen compenseren, maar wanneer de
omvang van de belemmeringen of het aantal daarvan te groot wordt, lijdt hun
ontwikkeling schade. Het gaat dan bijvoorbeeld om situaties waarin het kind
zelf een handicap heeft die op zichzelf, maar zeker ook in combinatie met
risicofactoren in de opvoedingssituatie, zijn ontwikkeling bedreigt. Het kan
ook gaan om opvoeders die niet voldoende opvoedingsvaardigheden bezitten of
voor het kind een onveilige of beschadigende opvoedingssituatie scheppen.
 Gewoonlijk is er sprake van congruentie tussen het recht van de ouders
om hun kinderen te verzorgen en op te voeden, en het recht van het kind op
een adequate opvoedingssituatie. Als de opvoedings- en leefsituatie echter
de ontwikkeling van kinderen bedreigt en er een spanning ontstaat tussen de
rechten van ouders en die van kinderen, dient de overheid de ouders –
waar nodig met toepassing van de dwang van een kinderbeschermingsmaatregel –
te helpen deze voorwaarden te vervullen. 
 5.2 De ondertoezichtstelling
 Het wetsvoorstel bevat aanpassingen die de maatregel van ondertoezichtstelling
ingrijpend zullen wijzigen. Dit betreft allereerst de aanpassing van de grond
van de ondertoezichtstelling (onderdeel H, artikel 255). Een kinderrechter
kan een minderjarige onder toezicht stellen indien een minderjarige zodanig
opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling wordt bedreigd, en de noodzakelijke
zorg die in verband met het wegnemen van deze concrete bedreigingen is aangewezen,
door het kind of door de ouders of een van hen niet of onvoldoende wordt geaccepteerd.
De redenen voor de ondertoezichtstelling kunnen liggen in een stagnatie in
de ontwikkeling van de minderjarige zelf, waaronder nadrukkelijk ook begrepen
wordt de morele ontwikkeling, maar even goed in de beperkte opvoedingscapaciteiten
van de ouders.
 De nieuwe grond biedt de mogelijkheid om ook kinderen met relatief lichte
problemen onder toezicht te stellen. Het is immers
niet meer noodzakelijk dat hij ernstig in zijn
ontwikkeling wordt bedreigd. Waar nodig kan opvoedingsondersteuning,
door middel van een schriftelijke aanwijzing in het kader van een ondertoezichtstelling
worden opgelegd.
 In het eerste lid onder b is tot uitdrukking gebracht dat stabiliteit
en continuïteit in de opvoeding van een kind belangrijk is. Deze bepaling
is met name van belang bij verlenging van een ondertoezichtstelling. Bij een
uithuisplaatsing die langer duurt, zal het steeds lastiger worden te motiveren
waarom de verwachting gerechtvaardigd is dat de ouders binnen een gelet op
de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn,
de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding kunnen dragen. Verlengingen
van een ondertoezichtstelling zonder perspectief op terugplaatsing bij de
ouders is derhalve niet meer mogelijk.
 Overigens blijft het mogelijk de ondertoezichtstelling al vóór
de geboorte van de minderjarige uit te spreken (zie bijvoorbeeld Rechtbank
Rotterdam, 9 mei 2006, LJN: AX2185) indien dit bijvoorbeeld noodzakelijk
is voor het treffen van maatregelen ter waarborging van een gecontroleerde
zwangerschap en begeleiding tijdens en na de bevalling. Op grond van artikel
2 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek wordt immers het kind waarvan de vrouw
zwanger is als reeds geboren aangemerkt zo dikwijls zijn belang dit vordert.
 
 Om de uitvoering van de ondertoezichtstelling transparanter en doelgerichter
te maken worden drie voorstellen gedaan. Ten eerste zal de kinderrechter indien
hij een minderjarige onder toezicht stelt, de concrete bedreigingen in de
ontwikkeling van de minderjarige in de beschikking opnemen alsmede de daarop
afgestemde duur waarvoor de ondertoezichtstelling zal gelden (onderdeel H,
artikel 255, vijfde lid). Hierdoor wordt het voor de ouders en de minderjarige
inzichtelijk welke de problemen zijn waaraan gedurende de ondertoezichtstelling
in ieder geval gewerkt moet worden. De gezinsvoogdijwerker kan op basis van
deze beschikking, in overleg met de ouder of voogd en de minderjarige, de
concrete werkdoelen in het plan van aanpak vaststellen.
 In het voorontwerp van wet was bepaald dat de doelen van de ondertoezichtstelling
in de beschikking werden opgenomen, in plaats van de concrete bedreigingen
in de ontwikkeling van het kind. Op dit voorstel is zowel door de NVvR als
de MOgroep kritiek geleverd. De RSJ, Inspectie jeugdzorg en de vFAS hebben
de inhoud van de bepaling in beginsel onderschreven. De NVvR acht het op zich
een goede zaak dat de doelen die met de ondertoezichtstelling moeten worden
bereikt, bespreekbaar worden gemaakt op de zitting maar wijst er op dat wel
duidelijk dient te zijn dat de kinderrechter zich niet op het werkgebied van
de gezinsvoogdijwerker begeeft. De MO-groep onderschrijft de noodzaak beschikkingen
goed te motiveren opdat cliënten weten waar zij aan toe zijn en waarom
de maatregel noodzakelijk is maar vindt de term doelen hiervoor verwarrend.
De raad voor de kinderbescherming en kinderrechter zouden zich moeten concentreren
op het beschrijven en vaststellen van problemen en het vervolgens vertalen
in bedreigingen voor het kind. De nieuw gekozen formulering komt tegemoet
aan de kritiek met behoud van het doel van de bepaling: transparantie voor
de cliënt en een doelgerichte uitvoering van de ondertoezichtstelling.
 Nu het wetsvoorstel de ruimte biedt om ook minderjarigen met relatief
lichte problemen onder toezicht te stellen, is het wenselijk de ondertoezichtstelling
niet standaard voor één jaar op te leggen zoals nu in de praktijk
niet zelden het geval is, maar per geval te bepalen welke termijn adequaat
is gezien de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van het kind. De kinderrechter
dient de duur van de ondertoezichtstelling af te stemmen op het concrete geval
en mag deze niet langer laten duren dan noodzakelijk is (onderdeel H, artikel
255, vijfde lid).
 Het relateren van de duur van de ondertoezichtstelling aan de concrete
bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige voert de motie Çörüz uit (Kamerstukken II 2007/08, 31 015 en 31 001, nr. 28)
die de regering verzoekt om tussenvormen en maatwerk voor de duur van de ondertoezichtstelling
(zogenoemde Flex-ots) te introduceren. Een periodieke toetsing door de rechter
van de noodzaak van de maatregel is belangrijk om te kunnen vaststellen of
de inbreuk op het familie- en gezinsleven die een ondertoezichtstelling is,
nog steeds aangewezen is. Naarmate de duur van de ondertoezichtstelling langer
duurt, zal zich de vraag voordoen of dit het juiste interventie-instrument
is. Als successievelijk gedurende twee of meer jaren ondertoezichtstelling
met uithuisplaatsing wordt opgelegd, zal die vraag des te indringender moeten
worden beantwoord. In die gevallen zal een gezagsbeëindigende maatregel
aan de orde zijn.
 Ten tweede wordt voorgesteld het gezag van de ouders reeds vanaf het uitspreken
van de maatregel op één punt in algemene zin te beperken, namelijk
ten aanzien van het geven van toestemming voor de verwerking van gegevens
die de persoon van de minderjarige, diens verzorging en opvoeding of de persoon
van een ouder of voogd betreffen en die noodzakelijk kunnen worden geacht
voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling (artikel III, onderdeel B,
artikel 53 Wet op de jeugdzorg).
 Ten derde wordt het mogelijk gemaakt dat de kinderrechter op verzoek het
gezag van de ouders op specifieke punten kan laten uitoefenen door het bureau
jeugdzorg indien een minderjarige met een MUHP uit huis is geplaatst (onderdeel
H, artikel 265e). Deze bevoegdheid is aanvullend op de huidige mogelijkheden
van het bureau jeugdzorg om tijdens een ondertoezichtstelling schriftelijke
aanwijzingen te geven, vervangende toestemming te vragen voor een medische
behandeling van een minderjarige jonger dan twaalf jaar of de afgifte van
een paspoort te verzoeken.
 
 Het wetsvoorstel wijzigt niets aan het doel van de uitvoering van de ondertoezichtstelling,
namelijk het houden van toezicht op de minderjarige en het geven van hulp
en steun aan de ouders om hen in staat te stellen de verantwoordelijkheid
voor de verzorging en opvoeding van hun kind weer volledig op zich te nemen
(onderdeel H, artikel 262, eerste lid). Het is de bedoeling dat er gedurende
de ondertoezichtstelling intensief in het gezin wordt geïnvesteerd om
het pedagogisch gezag van de ouders te versterken.
 Een van de middelen die de gezinsvoogdijwerker daarbij kan hanteren is
de schriftelijke aanwijzing. Nu al kunnen de ouders, als zij zich niet kunnen
vinden in de inhoud van de aanwijzing, tegen de aanwijzing in beroep gaan
bij de kinderrechter. Dit wetsvoorstel geeft het bureau jeugdzorg de bevoegdheid
om de aanwijzing, wanneer de ouders deze naast zich neerleggen en geen gebruik
maken van hun mogelijkheid van beroep, ter bekrachtiging voor te leggen aan
de kinderrechter. Hierbij kan eveneens een door de wet toegelaten dwangmiddel
worden verzocht indien het belang van het kind zich tegen oplegging daarvan
niet verzet (onderdeel H, artikel 263, derde lid).
 Indien blijkt dat ouders, binnen een voor de ontwikkeling van de minderjarige
aanvaardbare termijn, de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding
van hun kind niet op zich kunnen nemen, dient de – nieuwe – maatregel
tot gezagsbeëindiging te worden overwogen waarbij het gezag zo mogelijk
wordt overgedragen aan de feitelijke opvoeders zoals de pleegouders. Dit is
een belangrijke concretisering van het belang dat een kind heeft bij stabiliteit
en continuïteit in de verzorging en opvoeding. Bij de eerste verlenging
van een ondertoezichtstelling, en zeker na een periode van twee jaar, moet
overwogen worden of het kind nog langer in onzekerheid mag blijven over zijn
toekomstige opvoedingssituatie.
 Het ijkpunt voor het bepalen van de aanvaardbare termijn voor een kind
is de periode van onzekerheid over de vraag in welk gezin hij verder zal opgroeien,
die het kind kan overbruggen zonder verdergaand ernstige schade voor zijn
ontwikkeling op te lopen. Wat voor een minderjarige een redelijke termijn
is, is afhankelijk van zijn leeftijd en ontwikkeling. Het spreekt
voor zich dat een zich over jaren uitstrekkende verlenging van de ondertoezichtstelling
daar niet bij aansluit. Voor jongere kinderen zal de termijn over het algemeen
korter zijn dan voor de oudere kinderen. De toepassing van dit uitgangspunt
vereist maatwerk; precieze termijnen zijn niet te geven.
 Tot slot krijgt de kinderrechter de mogelijkheid het verzoek aan te vullen
indien het niet alle minderjarigen betreft over wie de ouders of de ouder
het gezag uitoefenen. Hij doet dit dan ambtshalve (onderdeel H, artikel 255,
zesde lid).
 
 De geschillenregeling zoals deze in het voorontwerp was opgenomen, is
vervallen. Alle betrokkenen bij de uitvoering van de ondertoezichtstelling
konden op verzoek gebruik maken van de geschillenregeling. De kinderrechter
had de bevoegdheid een zodanige beslissing te nemen die hem in het belang
van de minderjarige wenselijk voorkwam, nadat hij een vergelijk tussen de
betrokkenen had beproefd.
 De NVvR heeft in haar advies de geschillenregeling bekritiseerd met name
vanwege de ambtshalve bevoegdheid van de kinderrechter een beslissing te nemen.
De kinderrechter zou door de regeling weer te veel op de stoel van de hulpverlening
komen te zitten. Ook de MOgroep is geen voorstander van de regeling omdat
het zou leiden tot positieverlies van de gezinsvoogdijwerker en de regeling
een toenemende juridisering tot gevolg zou hebben. Ook de RSJ acht de regeling
onnodig juridiserend.
 De vFAS daarentegen vindt de regeling nuttig. Ook door pleegouders en
cliënten is de regeling toegejuicht. De Inspectie jeugdzorg verwacht
een positief effect van de regeling, omdat door het tijdig wegwerken van geschillen
de weg vrij komt voor het werken aan de gestelde doelen.
 Bij de laatste wetswijziging ondertoezichtstelling (1995) is uitdrukkelijk
een scheiding tussen rechtspraak en uitvoering ingevoerd. Uit het Verwey-Jonker
onderzoek blijkt ook dat deze scheiding in de praktijk goed werkt. Het is
belangrijk deze scheiding te behouden en door de geschillenregeling zou die
scheiding inderdaad onder druk kunnen komen te staan, met name door de ambtshalve
bevoegdheid een beslissing te nemen die de kinderrechter zou krijgen. Om deze
redenen is de geschillenregeling zoals deze was opgenomen in het voorontwerp
geschrapt.
 5.3 Eén gezagsbeëindigende maatregel
 Ter vereenvoudiging van de kinderbeschermingsmaatregelen wordt voorgesteld
om de maatregelen van ontheffing en ontzetting uit het ouderlijk gezag te
vervangen door één kinderbeschermingsmaatregel: de maatregel
tot beëindiging van het gezag (onderdeel J, artikel 266). De (gedwongen)
ontheffing en de ontzetting vervallen hiermee. In de grond van de nieuwe maatregel
zijn de ongeschiktheid of onmacht om de minderjarige naar behoren op te voeden
vervat (de huidige grond voor de ontheffing), alsmede het misbruik van het
gezag en de ernstige verwaarlozing van de verzorging en opvoeding (de huidige
grond voor de ontzetting).
 Een belangrijk verschil met de bestaande gronden voor de ontheffing uit
het gezag is, dat de instemming van de ouder met de beëindiging van het
ouderlijk gezag niet langer is vereist. Een ontheffing tegen de wil van de
ouders was daardoor slechts mogelijk na, kort gezegd, een ondertoezichtstelling
van ten minste zes maanden of een gedwongen uithuisplaatsing van meer dan
anderhalf jaar. Door de voorgestelde grond van de maatregel tot beëindiging
van het gezag kan ook in situaties waarin het al bij de aanvang van het kinderbeschermingstraject
duidelijk is dat de ouder niet in staat zal zijn de opvoedingsverantwoordelijkheid
binnen een voor de minderjarige aanvaardbare termijn op zich te nemen, direct
de gezagsbeëindigende maatregel worden getroffen. Een ondertoezichtstelling
hoeft er in die gevallen niet aan vooraf te gaan. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om situaties waarin de ouders al jarenlang verslaafd zijn aan
harddrugs en er weinig of geen aanwijzingen tot verbetering zijn.
 Het voorstel sluit aan bij hetgeen mevrouw Van Miltenburg heeft opgemerkt
in de Tweede Kamer. Zij pleit voor het maken
van een onderscheid tussen ouderschap en opvoederschap waar ouders evident
niet in staat zijn tot verantwoord opvoederschap. De nieuwe maatregel maakt
het eenvoudiger om, indien nodig, vanaf de geboorte van een kind het ouderlijk
gezag over dit kind te ontnemen. Hierdoor wordt de ouder feitelijk –
direct bij de geboorte van het kind – het opvoederschap ontnomen. Contact
tussen ouder en kind blijft uiteraard mogelijk. De mogelijkheden hiertoe dienen
bij de uitvoering van de voogdij nadrukkelijk te worden onderzocht en aangewend.
 De nieuwe grond biedt de ruimte voor beëindiging van het gezag in
die gevallen waarin gerede twijfel is over de bereidheid van de ouders om
hun kind duurzaam in een pleeggezin te laten opgroeien (onderdeel J, artikel
266, eerste lid, onder a). Op basis van de vigerende wetgeving heeft de Hoge
Raad enige malen geoordeeld dat een gedwongen ontheffing niet kan worden uitgesproken
in het geval dat de betrokken ouder blijk heeft gegeven van zijn bereidheid
om het kind in het pleeggezin te laten opgroeien (zie HR 15 juni 1990,
NJ 1990, 632, HR 8 mei 1992, NJ 1992, 498 en HR 25 april 1997, NJ
1997, 596). De Hoge Raad heeft in zijn uitspraak van 4 april 2008 (NJ
2008, 506) dit vereiste genuanceerd: «Deze rechtspraak behoeft in verband
met het belang van het kind bij stabiliteit en continuïteit in zijn opvoedingssituatie
heroverweging, in zoverre dat het blijk geven van die duurzame bereidheid
weliswaar in de beoordeling moet worden betrokken, maar niet (zonder meer)
in de weg staat aan gedwongen ontheffing.» Of een gezagsbeëindigende
maatregel aan de orde is, zal de rechter moeten beoordelen op grond van alle omstandigheden van het geval. Het wetsvoorstel vormt
in deze zin een codificatie van de praktijk.
 Indien gedurende de uitvoering van een ondertoezichtstelling het op een
gegeven moment duidelijk is dat de ouders nimmer de verantwoordelijkheid voor
de verzorging en opvoeding op zich kunnen nemen, dienen de inspanningen van
de gezinsvoogdijwerker erop gericht te zijn acceptatie bij de ouders van die
situatie te bevorderen. Dit kan immers een eventuele gezagsbeëindiging
voorkomen, omdat de hulpverlening bij acceptatie in vrijwillig kader kan worden
voortgezet.
 Overigens betekent, zoals hierboven ook al is aangegeven, een beëindiging
van het gezag niet dat de ouders geen rol meer in het leven van hun kind kunnen
spelen. Zo hebben zij recht op informatie over de ontwikkeling van hun kind
en recht op contact met hun kind voor zover het belang van het kind zich hiertegen
niet verzet. De ouders hebben bovendien te allen tijde de mogelijkheid om
een verzoek in te dienen om hersteld te worden in het gezag (onderdeel O,
artikel 277).
 De grond voor beëindiging van de voogdij is gewijzigd conform de
wijzigingen zoals deze zijn voorgesteld bij de gezagsbeëindigende maatregel
(onderdeel U, artikel 327). Ook is een artikel opgenomen op grond waarvan
de voogdij die door een bureau jeugdzorg of Nidos wordt uitgeoefend kan worden
beëindigd (onderdeel U, artikel 328).
 Voorts wordt voorgesteld om de grond voor herstel in het gezag na een
tijdelijke voogdij gelijk te trekken met de grond voor herstel in het gezag
na een gezagsbeëindigende maatregel in het geval geen van de ouders die
het gezag uitoefenden het gezag nog uitoefent, omdat het gezag geschorst is
(onderdeel E, artikel 253r, tweede lid).
 5.4 Hiërarchie in bevoegdheid indienen verzoekschrift
 Een kinderbeschermingsmaatregel betekent een (soms vergaande) beperking
van het familie- en gezinsleven als bedoeld in artikel 8 EVRM. De noodzaak
van deze beperking moet worden aangetoond, wil zij gerechtvaardigd
zijn. Zo dient onder meer de beperking of de beëindiging van het gezag
van ouders of voogden evenredig te zijn aan het daarmee te bereiken doel van
de bescherming van de belangen van het kind. Voorts dient de rechter erop
te kunnen vertrouwen dat het onderzoek dat is verricht teneinde het verzoekschrift
te kunnen onderbouwen qua totstandkoming en qua inhoud rechtmatig is. Dit
geldt voor een initieel verzoek tot een kinderbeschermingsmaatregel maar ook
bij eventuele verlenging van een maatregel.
 Het wetsvoorstel beoogt de huidige praktijk met betrekking tot de organisatie
of persoon die bevoegd is om een verzoekschrift in te dienen te verduidelijken
en daarmee de afstemming in de keten te versterken. Doordat het duidelijk
is welke organisatie primair verantwoordelijk is in een bepaalde situatie,
wordt de ketensamenwerking gestimuleerd.
 De hiërarchie betekent in de praktijk dat de organisatie of natuurlijke
persoon die een verzoek tot bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling of machtiging
tot uithuisplaatsing van een bepaalde minderjarige wenselijk acht, eerst in
overleg dient te treden met de organisatie die hiertoe primaire bevoegd is.
Alleen in die gevallen dat de primaire bevoegde organisatie aangeeft geen
verzoek in te dienen, is immers een ander bevoegd tot het indienen van een
verzoek.
 Indien de rechter een verzoek ontvangt, zal hij eerst onderzoeken of degene
die het verzoek indient hiertoe bevoegd is. Indien het verzoekschrift afkomstig
is van een ander dan de instelling die primair bevoegd is en een onderbouwing
hiervoor ontbreekt, zal de rechter de indiener vragen zijn verzoekschrift
aan te vullen. Mocht de indiener nog geen contact hebben gehad met die instelling
dan wordt hem in overweging gegeven alsnog contact op te nemen. Dit zou ertoe
kunnen leiden dat deze instelling het verzoek overneemt of de indiener van
het verzoek weet te overtuigen dat de grond voor het verzoek ontbreekt. In
andere gevallen zal de rechter het verzoekschrift verder behandelen. De rechter
zal hiertoe de primair bevoegde organisatie ter zitting oproepen teneinde
zijn mening te horen en na beoordeling van de feiten en omstandigheden uitspraak
doen.
 De positie van het openbaar ministerie is niet gewijzigd. Het openbaar
ministerie behoudt zijn positie om een verzoek in te dienen tot ondertoezichtstelling
of beëindiging van het ouderlijk gezag indien de omstandigheden hiertoe
aanleiding geven. Het voorontwerp van wet is naar aanleiding van het advies
van het College van procureurs-generaal, op dit punt gewijzigd.
 Zie voor een nadere beschouwing over de positionering van de raad voor
de kinderbescherming en het bureau jeugdzorg paragraaf 6.
 5.5 De verantwoording over de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen
 Het bureau jeugdzorg zal zowel over de uitvoering van de ondertoezichtstelling
als over de uitoefening van de voogdij aan de raad voor de kinderbescherming
verantwoording afleggen. De huidige toetsende taak ondertoezichtstelling is
ongewijzigd gehandhaafd maar is nu in één artikel opgenomen
(onderdeel H, artikel 265j).
 De aanscherping van de toetsende taak ondertoezichtstelling is door de
kritiek die op dit voorstel is geleverd in onder meer het advies van de MO-groep
en de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, geschrapt. Zie
hierover ook paragraaf 10 (Administratieve lasten). Wel wordt een vergelijkbare
taak met betrekking tot de uitoefening van de voogdij geïntroduceerd
(onderdeel Q, artikel 305).
 Het gaat bij de verantwoording over de uitvoering van de ondertoezichtstellingen
en voogdijen niet om het algemene kwaliteitstoezicht of het toezicht op de
naleving van de wet en de daarop berustende bepalingen. Dat wordt
uitgevoerd door de Inspectie Jeugdzorg (artikel 47 Wet op de jeugdzorg).
 5.6 Het blokkaderecht
 Pleegouders krijgen een «blokkaderecht» indien zij een kind
als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden een jaar of langer verzorgen
en opvoeden in het kader van een ondertoezichtstelling (onderdeel H, artikel
265i). Dit recht betekent kort gezegd dat een pleegkind, dat in een pleeggezin
is geplaatst en daar een jaar of langer woont, door het bureau jeugdzorg niet
uit dat pleeggezin mag worden weggehaald zonder toestemming van de pleegouders
of vervangende toestemming van de kinderrechter. Deze regeling van het blokkaderecht
vindt haar legitimatie primair in het familie- en gezinsleven dat betrokkenen
met het kind hebben opgebouwd. Daarnaast is het belang van het kind bij stabiliteit
en continuïteit in zijn opvoeding en verzorging belangrijk. De rechter
neemt beide aspecten in zijn beoordeling of vervangende toestemming wordt
afgegeven, mee.
 In het voorontwerp van wet werd voorgesteld om ook aan zorgaanbieders
en aanbieders van zorg een blokkaderecht te geven. Uit de ontvangen adviezen
is gebleken dat dit voorstel niet wordt ondersteund. Om deze reden is het
dan ook geschrapt.
 6. Positionering raad voor de kinderbescherming en
het bureau jeugdzorg
 In paragraaf 5.4 is ingegaan op de hiërarchie in bevoegdheden
bij het indienen van een verzoekschrift. In deze paragraaf wordt nader ingegaan
op de positionering van de raad en het bureau jeugdzorg.
 Tot op heden zijn de raad voor de kinderbescherming en het openbaar ministerie
de enige organisaties die bevoegd zijn tot het indienen van een verzoek tot
ontheffing en ontzetting. Een verzoek tot ondertoezichtstelling wordt in beginsel
ook steeds door deze organisaties ingediend, zij het dat deze maatregel ook
door de ouder of een ander die de minderjarige als behorend tot zijn gezin
verzorgt en opvoedt kan worden gevraagd. Het belangrijkste argument voor de
keuze om slechts de raad en het openbaar ministerie bevoegd te maken tot het
initiëren van een kinderbeschermingsmaatregel was gelegen in de overtuiging
dat ingrijpen in het familie- en gezinsleven dient te worden gedaan door een
overheidsorgaan, dat daarop rechtstreeks aangesproken kan worden en niet door
een particuliere instantie. Daarnaast werd een duidelijke scheiding tussen
uitvoering van de maatregel en de beslissingsbevoegdheid daartoe, belangrijk
geacht.
 Deze argumenten zijn nog steeds geldig. Een kinderbeschermingsmaatregel
betekent een (soms vergaande) beperking van het familie- en gezinsleven als
bedoeld in artikel 8 EVRM. De noodzaak van deze beperking moet worden aangetoond,
wil zij gerechtvaardigd zijn. Zo dient onder meer de beperking of de beëindiging
van het gezag evenredig te zijn aan het daarmee te bereiken doel van de bescherming
van de belangen van het kind. Voorts dient de rechter erop te kunnen vertrouwen
dat het onderzoek dat is verricht teneinde het verzoekschrift te kunnen onderbouwen
qua totstandkoming en qua inhoud rechtmatig is. Dit betekent onder meer dat
het rapport onpartijdig is en niet vooringenomen tot stand is gekomen. Dit
laatste punt is bijvoorbeeld problematisch in de situatie dat het bureau jeugdzorg
een ondertoezichtstelling uitvoert en tot de conclusie komt dat een verderstrekkende
maatregel noodzakelijk is. Een verzoek tot een
gezagsbeëindigende maatregel door hetzelfde bureau jeugdzorg zou in ieder
geval de schijn van partijdigheid hebben. Hetzelfde geldt indien het bureau
jeugdzorg na het verlenen van ambulante hulp of het nemen van een indicatiebesluit
tot de conclusie komt dat een ondertoezichtstelling aangewezen
is. Het is niet wenselijk dat zowel de uitvoering van de jeugdzorg, de beslissingsbevoegdheid
tot het initiëren van een kinderbeschermingsmaatregel en vervolgens de
uitvoering van die maatregel bij één organisatie ligt. Een duidelijke
scheiding tussen de uitvoering van de maatregel en de beslissingsbevoegdheid
daartoe is noodzakelijk.
 Het bureau jeugdzorg heeft binnen de jeugdzorg een centrale positie. Het
is de toegang tot de jeugdzorg en geeft onder andere indicatiebesluiten jeugdzorg
af op grond waarvan de cliënt een aanspraak op jeugdzorg heeft. Het bureau
jeugdzorg verwijst cliënten door naar voorliggende voorzieningen maar
ook naar de raad voor de kinderbescherming indien het bureau jeugdzorg van
mening is dat een maatregel met betrekking tot het gezag overwogen dient te
worden. De raad zal naar aanleiding van een dergelijke melding een onderzoek
instellen en afhankelijk van de onderzoeksresultaten eventueel een kinderbeschermingsmaatregel
verzoeken. Het komt ook voor dat de raad cliënten vervolgens weer terugverwijst
naar bureau jeugdzorg, omdat zij bereid zijn zorg te aanvaarden.
 Over het algemeen kan het bureau jeugdzorg zich vinden in de conclusies
van het onderzoek van de raad. Er zijn echter situaties waarin een verschil
van mening blijft bestaan tussen de raad en het bureau jeugdzorg of een ondertoezichtstelling
of gezagsbeëindigende maatregel aangewezen is. Indien de raad geen noodzaak
voor een maatregel ziet, dient bureau jeugdzorg zich nu neer te leggen bij
de beoordeling van de raad, behoudens de uitzonderingsgevallen waarin het
openbaar ministerie een verzoek tot een kinderbeschermingsmaatregel indient.
Dit is echter geen gewenste (om)weg om een verschil van inzicht te beslechten.
 Het is echter wel wenselijk dat een mogelijk bedreigende situatie te allen
tijde aan de rechter kan worden voorgelegd. Om deze reden is bepaald dat het
bureau jeugdzorg, in de situatie dat de raad schriftelijk mededeling heeft
gedaan dat het niet tot een verzoek ondertoezichtstelling of gezagsbeëindiging
overgaat, de raad kan verzoeken binnen twee weken het oordeel van de kinderrechter
te vragen of een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk is. De raad legt
in dat geval zijn resultaten van het onderzoek aan de kinderrechter voor maar
doet geen verzoek tot een kinderbeschermingsmaatregel (zie onderdeel H, artikel
255, derde lid). Deze constructie is gekozen omdat de raad zo niet gedwongen
wordt als verzoeker op te treden terwijl hij zijn verzoek niet kan onderbouwen.
Wel wordt een potentieel bedreigende situatie aan de rechter voorgelegd, die
desgewenst ambtshalve een maatregel kan uitspreken.
 7. Bevoegdheid burgemeester
 Naar aanleiding van de door de Raad van State verstrekte voorlichting
heeft het kabinet gekozen voor een versterking van de positie van de burgemeester
binnen het huidige stelsel. Het kabinet wil de burgemeester via de raad voor
de kinderbescherming toegang geven tot de kinderrechter om opvoedingsondersteuning
af te kunnen dwingen in situaties waarin dat voor de ontwikkeling van het
kind noodzakelijk is en ondersteuning niet op vrijwillige basis wordt aanvaard
(Kamerstukken II 2008/09, 28 684, nr. 190). Het voorstel hiertoe
is opgenomen in artikel 255 vierde lid. Voorts zal in ieder geval artikel
57 van het Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg moeten worden aangepast
om de meldingsprocedure adequaat te regelen.
 Door het voorgestelde artikel verkrijgt de burgemeester een bijzondere
positie in het stelsel van jeugdbescherming zonder een inbreuk te plegen op
de internationale rechtsregels rond overheidsingrijpen in het gezin. Zo wordt
altijd het inzicht in de consequenties van ingrijpen in het gezin van de raad
voor de kinderbescherming benut én is altijd voorzien in een rechterlijke
toets vooraf. Ook wordt met deze aanpak het bestaande stelsel intact gelaten. 
 8. Pleegkinderenwet
 Door de voorgestelde wijzigingen zoals deze zijn opgenomen in dit wetsvoorstel,
in het bijzonder de introductie van de toetsende taak voogdij (onderdeel Q,
artikel 305), komt aan de Pleegkinderenwet geen betekenis meer toe, een beperkt
aantal bepalingen uitgezonderd. Door de diverse wijzigingen die in het wettelijke
systeem van jeugdbescherming in de afgelopen vijftig jaar zijn doorgevoerd,
is de Pleegkinderenwet niet meer toegesneden op het huidige systeem van de
jeugdzorg en heeft een groot aantal bepalingen zijn functie verloren. Zo is
het toezicht op de verzorging en opvoeding van pleegkinderen geregeld in de
Wet op de jeugdzorg. Ook is het takenpakket van de raad voor de kinderbescherming
in de loop der jaren wezenlijk veranderd.
 Beoordeeld is welke bepalingen nog een functie hebben in het stelsel van
jeugdbescherming na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel en derhalve behouden
zouden moeten blijven. Vanuit de praktijk is aangegeven dat dit slechts geldt
voor de meldingsplicht van pleegkinderen zoals neergelegd in de Pleegkinderenwet,
niet zijnde een minderjarige die krachtens een indicatiebesluit dat strekt
tot verblijf bij een pleegouder of een kinderbeschermingsmaatregel door anderen
wordt verzorgd en opgevoed. Artikelen met betrekking tot die meldingsplicht
zijn dan ook opgenomen in dit wetsvoorstel waarbij tevens de redactie van
de artikelen is aangepast aan de nieuwe terminologie (artikel IV).
 In de Aanpassingswet zal bekeken worden of de overgebleven artikelen in
andere wetgeving kunnen worden opgenomen waardoor de Pleegkinderenwet als
zodanig kan vervallen.
 9. Informatieverstrekking in het kader van de ondertoezichtstelling
 9.1 Noodzaak aanvullende regeling
 Voor een goede uitvoering van de ondertoezichtstelling speelt de informatieverstrekking
aan het bureau jeugdzorg uit de omgeving van de minderjarige een belangrijke
rol. Een goed geïnformeerd bureau jeugdzorg is beter in staat een zorgvuldige
inschatting te maken over de situatie van een minderjarige en de te verlenen
hulp aan de minderjarige en zijn ouders.
 Het bureau jeugdzorg zal voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling
gegevens nodig hebben van verschillende disciplines. Het gaat hierbij om informatie
uit de medische sector (huisarts, kinderarts, schoolarts en het consultatiebureau),
uit de sociale sector (onderwijs, crèche, buitenschoolse opvang), van
de politie of van justitiële instellingen (openbaar ministerie, raad
voor de kinderbescherming). Naast gegevens over het kind zelf kan het nodig
zijn dat het bureau jeugdzorg over bepaalde gegevens over anderen, zoals van
ouders of overige gezins- of familieleden beschikt die van belang zijn voor
een goed oordeel over de opvoedingssituatie van het kind.
 In de praktijk is gebleken dat deze gegevensuitwisseling een probleem
kan zijn. Uit rapporten van de Inspectie Jeugdzorg blijkt bijvoorbeeld dat
de gevraagde informatie niet wordt verstrekt omdat de toestemming van de ouder
of het kind ontbreekt (Rapportage van 19 mei 2005). In de rapportage
van de Jeugdzorgbrigade wordt aangegeven dat de gezinsvoogdijwerker vaak niet
kan beschikken over alle relevante gegevens over de achtergrond van de opvoeders,
waardoor de situatie waarin het kind verkeert niet goed kan worden ingeschat
(Jeugdzorgbrigade 2005a, tweede voortgangsrapportage, blz. 26). Door de toenmalige
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is naar aanleiding
van deze rapportage aangegeven dat een gezinsvoogdijwerker goed geïnformeerd moet zijn over de situatie waarin het kind verkeert en met name de
achtergrond van de opvoeders (Kamerstukken II 2005/06, 29 815, nr. 44,
blz. 4).
 Van belang voor de gegevensverstrekking in het kader van een ondertoezichtstelling
is dat met deze maatregel het ouderlijk gezag niet wordt ontnomen, maar wordt
beperkt. Ouders zijn en blijven als wettelijk vertegenwoordiger bevoegd tot
het geven van de vereiste toestemming tot verwerking van gegevens. Als ouders
toestemming weigeren voor de verstrekking van gegevens over het kind dan wel
voor de verstrekking van eigen gegevens, of het kind dat zelf toestemming
dient te geven deze weigert, zal deze informatie veelal niet worden verkregen.
De hierboven genoemde professionals voelen zich vaak gehinderd inlichtingen
te geven omdat niet duidelijk zou zijn wanneer welke informatie wel of niet
mag worden verstrekt. Onzekerheid hierover blijkt in de praktijk tot een verminderde
bereidheid te leiden om informatie te verstrekken.
 Uit een brief van 15 mei 2007 van de voorzitter van het College bescherming
persoonsgegevens (Cbp) aan de minister voor Jeugd en Gezin blijkt dat uit
een rondetafelgesprek van het Cbp met vertegenwoordigers van jeugdzorg, psychiatrie,
politie, onderwijs, de Inspectie jeugdzorg en diverse medische beroepsgroepen
en wetenschappers naar voren is gekomen dat bij kindermishandeling de Wet
bescherming persoonsgegevens (Wbp) geen beletselen bevat die ingrijpen bij
een vermoeden van kindermishandeling verhinderen, maar dat hulpverleners vaak
bang zijn om hun beroepsgeheim te doorbreken. In het wetsvoorstel wordt in
aansluiting op de bestaande informatiebepaling in het kader van kindermishandeling
ook met betrekking tot de informatieverstrekking in het kader van een ondertoezichtstelling
duidelijkheid gegeven.
 9.2 Algemene regels voor gegevensverstrekking
 Voorkomen moet worden dat het verwerken van gegevens door een bureau jeugdzorg
een onaanvaardbare inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen
met zich meebrengt. In artikel 10 van de Grondwet en in diverse internationale
verdragen, waaronder artikel 8 EVRM, wordt het recht op eerbiediging van de
persoonlijke levenssfeer erkend.
 De Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) bevat normen die gericht zijn
op een zorgvuldige omgang met persoonsgegevens. Onder persoonsgegevens wordt
verstaan elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare
natuurlijke persoon. Onder verwerking van deze gegevens wordt verstaan elke
handeling of elk geheel van handelingen met betrekking tot persoonsgegevens,
waaronder in ieder geval het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, bijwerken,
wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending,
verspreiden of enige andere vorm van terbeschikkingstellen, samenbrengen,
met elkaar in verband brengen, alsmede het afschermen, uitwissen of vernietigen
van gegevens.
 De verwerking van persoonsgegevens dient op behoorlijke en zorgvuldige
wijze plaats te vinden en persoonsgegevens mogen alleen voor welbepaalde,
uitdrukkelijk omschreven en gerechtvaardigde doeleinden worden verzameld.
Artikel 8 Wbp geeft een limitatieve opsomming van de gronden die een verwerking
van persoonsgegevens rechtvaardigen, zoals de ondubbelzinnige toestemming
van de betrokkene (onderdeel a), de goede vervulling van een publiekrechtelijke
taak door het desbetreffende bestuursorgaan dan wel het bestuursorgaan waaraan
de gegevens worden verstrekt (onderdeel e) en de behartiging van het gerechtvaardigde
belang van de verantwoordelijke of van een derde aan wie de gegevens worden
verstrekt, tenzij het belang of de fundamentele rechten en vrijheden van de
betrokkene, in het bijzonder het recht op de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer prevaleert (onderdeel f). De verwerking van gegevens moet voorts
rechtmatig zijn. Daarvan is in ieder geval sprake als persoonsgegevens worden
verwerkt met toestemming van de betrokkene. Wanneer toestemming
wordt gegeven, moet overigens wel worden voldaan aan de wettelijke vereisten
van de Wbp (zie de artikelen 6, 9 en 11 Wbp).
 Gegevensverwerking zonder toestemming is geoorloofd indien deze herleidbaar
is tot één van de in artikel 8 Wbp onder b tot en met f genoemde
rechtvaardigingsgronden. Voor het bureau jeugdzorg is onder meer onderdeel
e van belang. In het wetsvoorstel wordt hiervoor een nadere uitwerking gegeven.
 Met betrekking tot de verwerking van bijzondere (gevoelige) gegevens,
zoals gegevens betreffende iemands godsdienst, levensovertuiging, ras, politieke
gezindheid, gezondheid of strafrechtelijke gegevens worden aanvullende regels
gesteld in de artikelen 16 tot en met 23 Wbp.
 9.3 Aanvullende regeling gegevensverwerking ondertoezichtstelling
 Het wetsvoorstel bevat een aanvullende regeling ten aanzien van de gegevensverwerking
in het kader van een ondertoezichtstelling. Door de voorgestelde regeling
wordt het gezag van de ouders bij aanvang van de ondertoezichtstelling op één
punt beperkt, namelijk ten aanzien van het geven van toestemming voor de verwerking
van gegevens die de persoon van de minderjarige, diens verzorging en opvoeding
of de persoon van een ouder of voogd betreffen en die noodzakelijk kunnen
worden geacht voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Derden mogen
op grond van de voorgestelde regeling zonder toestemming van de ouders gegevens
verstrekken aan het bureau jeugdzorg indien dit noodzakelijk is voor de uitvoering
van de ondertoezichtstelling. Zie hiertoe de voorgestelde wijziging van artikel
53 Wet op de jeugdzorg (artikel III, onderdeel B).
 De nieuwe regeling betreft een recht van derden om gegevens aan het bureau
jeugdzorg te verstrekken maar het is geen plicht tot het verstrekken van gegevens.
Het verstrekken van gegevens wordt vereenvoudigd, omdat toestemming van de
ouders niet noodzakelijk is, maar de afweging of en welke gegevens aan het
bureau jeugdzorg worden verstrekt, is aan degene die de gegevens verstrekt.
Ook is bepaald dat zonodig het beroepsgeheim kan worden doorbroken.
 Volgens de in Nederland gangbare opvatting is het beroepsgeheim geen absoluut
recht. Zwaarwegende belangen van anderen of maatschappelijke belangen kunnen
aanleiding zijn tot het doorbreken van het beroepsgeheim. Het beroepsgeheim
kan worden doorbroken na toestemming van de betrokkene, op grond van een wettelijke
bepaling en in bepaalde gevallen van noodtoestand of overmacht, ook wel aangeduid
met «conflict van plichten». In een situatie van conflict van
plichten bestaat er bij een persoon met een beroepsgeheim gewetensnood. In
deze situatie moet de afweging van belangen door degene met een beroepsgeheim
zelf plaatsvinden. Het beroepsgeheim mag worden doorbroken, als het belang
dat daarmee wordt gediend hoger moet worden geacht dan het belang dat met
de geheimhoudingsplicht wordt gediend. Indien de betrokkene besluit zijn beroepsgeheim
te doorbreken, is het mogelijk dat hij zich voor de rechter beroept op artikel
40 Sr (overmacht). Ingevolge dit artikel kan de strafbaarheid van het doorbreken
van het beroepsgeheim komen te vervallen vanwege de situatie van overmacht.
 10. Administratieve en uitvoeringslasten
 Aan het wetsvoorstel zijn geen administratieve lasten verbonden. De bepalingen
die in dit wetsvoorstel zijn opgenomen, vallen niet onder de definitie administratieve
lasten zoals deze is opgenomen in de handleiding «Meten is Weten II,
Handleiding voor het definiëren en meten van administratieve lasten voor
het bedrijfsleven». In deze handleiding is bepaald dat de taken van
de bureaus jeugdzorg, inclusief de uitvoering van (gezins)voogdij, niet als
bedrijfsleven worden beschouwd. Gegeven de selectiecriteria heeft
Actal besloten het voorstel niet te selecteren voor een advies. Wel heeft
Actal opgemerkt dat het mogelijk is om uit eigen initiatief de consequenties
van het wetsvoorstel voor de professionals in beeld te brengen en daarbij
de alternatieven voor een verdere beperking van hun lasten te betrekken.
 Dit advies is gevolgd met betrekking tot de verantwoordingstaak van het
bureau jeugdzorg over de uitvoering van de ondertoezichtstelling en de uitoefening
van de voogdij aan de raad voor de kinderbescherming. In het voorontwerp van
wet was een aanscherping van de huidige toetsende taak ondertoezichtstelling
opgenomen. Deze taak zou een toename van de uitvoeringslasten voor de bureaus
jeugdzorg hebben betekend. Ondanks dat diverse organisaties, waaronder de
Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, hebben aangegeven de aanscherping
van die taak te onderschrijven, is de aanscherping van die toetsende taak
ondertoezichtstelling geschrapt. De belangrijkste reden hiervan is de toename
van de lasten voor de bureaus jeugdzorg en de problemen die de aanscherping
van die taak voor de praktijk zou opleveren. Wel is de introductie van de
toetsende taak voogdij (onderdeel Q, artikel 305) gehandhaafd. De toename
van de lasten voor de bureaus jeugdzorg is ten aanzien van deze nieuwe taak
beperkt, omdat het gaat om het sturen van een afschrift van het plan dat op
grond van de huidige regelgeving (artikel 40 Uitvoeringsbesluit Wjz) reeds
opgesteld dient te worden.
 11. Artikelen
 Artikel I
 Onderdeel A, artikel 241
 De raad voor de kinderbescherming heeft onder meer tot taak de rechter
te verzoeken te voorzien in het gezag indien een minderjarige niet onder het
wettelijk vereiste gezag staat of dit gezag niet wordt uitgeoefend. Deze taak
is opgenomen in het eerste lid en is niet gewijzigd. Hieronder vallen zeer
diverse situaties. Zo kan het gaan om een minderjarige moeder die geen personen
in haar omgeving heeft om de voogdij over haar kind op zich te nemen, of om
een ouder die wegens het begaan van een strafbaar feit in voorlopige hechtenis
is genomen. Ook vallen hier de zogenoemde «Schipholkinderen» onder,
minderjarigen die reizend vanuit het buitenland met hun ouder(s) op de luchthaven
Schiphol aankomen en van wie de ouder(s) op de luchthaven worden aangehouden
op verdenking van een strafbaar feit, waarbij het in de regel gaat om een
drugsdelict. De raad dient in deze zaken een verzoek bij de rechter in teneinde
in het gezag te voorzien.
 Indien het dringend en onverwijld noodzakelijk is om in het gezag over
de minderjarige te voorzien teneinde de belangen van de minderjarige te behartigen,
kan de raad op grond van het tweede lid een voorlopige voogdij verzoeken.
Anders gezegd: het gaat om een gezagsvoorziening in crisisachtige situaties.
Dit wordt ook bevestigd door de regel dat in deze gevallen van het gebruikelijke
voorafgaande verhoor van de ouders/voogd en de minderjarige van 12 jaar en
ouder kan worden afgezien als een snelle beslissing noodzakelijk is (vergelijk
art. 800 lid 3 en 809 lid 3 Rv). De voorlopige voogdij is een kinderbeschermingsmaatregel
en kan om die reden slechts aan het bureau jeugdzorg of indien het gaat om
een minderjarige vreemdeling, aan een hiertoe aangewezen rechtspersoon (stichting
Nidos, zie het zesde lid) worden opgedragen.
 De redactie van het tweede lid is aangepast teneinde te verduidelijken
dat dit artikel bedoeld is voor die gevallen waarin een gezagsvoorziening
dringend en onverwijld noodzakelijk is. De zinsnede «ter voorkoming
van ernstig gevaar voor de zedelijke en geestelijke belangen of voor de gezondheid
van zulk een minderjarige» is vervallen. Indien er sprake is van zodanig
schadelijk gedrag van voor de ontwikkeling van het kind van de
ouders dat het ouderlijk gezag beperkt of geschorst dient te worden , is een
voorlopige maatregel op grond van artikel 257 (voorlopige ondertoezichtstelling)
of 268 (voorlopige voogdij) aangewezen. Dit geldt ook voor het kunnen
doen plaatsvinden van medische ingrepen die noodzakelijk zijn voor een kind.
 Een voorlopige voogdij op grond van artikel 241 kan eveneens worden verzocht
indien een pleegkind, de leeftijd van zes maanden nog niet bereikt hebbende
en niet staande onder voogdij van een rechtspersoon, in een gezin is opgenomen
zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de raad voor de kinderbescherming.
De grond hiertoe is in het voorgestelde artikel niet gewijzigd. Opgemerkt
zij dat het enkele feit dat een pleegkind is opgenomen zonder voorafgaande
schriftelijke toestemming niet voldoende grond is om een voorlopige voogdij
uit te spreken; het gaat niet om een «standaardsanctie». Ook in
deze gevallen dient, evenals thans, de voorlopige voogdij dringend en onverwijld
noodzakelijk te zijn.
 De termijnen van de voorlopige ondertoezichtstelling (artikel 257) en
de voorlopige voogdij (artikel 268) zijn in dit wetsvoorstel met elkaar in
overeenstemming gebracht. In beide gevallen is de duur van de maatregel maximaal
drie maanden. Door een wijziging in de desbetrefende bepaling ingevolge de
Wet op de jeugdzorg (Stb.2004, 306, artikel 77, onderdeel B) had de rechter
bij de beslissing tot voorlopige voogdij reeds de mogelijkheid om de duur
van de voorlopige voogdij te bepalen op twaalf weken in plaats van de standaard
van zes weken. Zes weken voor de voorlopige voogdij bleek immers niet zelden
te kort om te komen tot de indiening van een voldoende, met onderzoek onderbouwd
verzoekschrift tot een definitieve voorziening in het gezag. De vervaltermijn
van zes weken was erop gericht de periode van (rechts)onzekerheid voor het
kind en de belanghebbenden, met name de ouders, zo kort mogelijk te doen zijn.
 Vanwege de ernst van de maatregel en de inbreuk die dit in de privé-sfeer
van de burger met zich meebrengt, blijft het van belang goed af te wegen of
een termijn van drie maanden niet te lang is. Uit de praktijk blijkt echter
dat de raad voor de kinderbescherming in de regel meer dan zes weken, maar
hoogstzelden meer dan drie maanden nodig heeft om tot een zorgvuldige afweging
te komen. De zorgvuldigheid van het onderzoek is eveneens een waarborg voor
de burger waarmee de rechtszekerheid gediend is. Om die reden is het gerechtvaardigd
om de termijn van de voorlopige voogdij te stellen op maximaal drie maanden.
Dit laat uiteraard onverlet dat de rechter de duur van de voorlopige voogdij
dient af te stemmen op het concrete geval. De rechter kan de termijn dus ook
stellen op bijvoorbeeld zes weken.
 Onderdeel B, artikel 253g
 De redactie van de grond om een ouder zonder gezag met het gezag over
het kind te bekleden na het overlijden van de andere ouder met gezag, is aangepast
aan de terminologie van het wetsvoorstel. Uitgangspunt is en blijft dat een
dergelijk verzoek wordt toegewezen, maar de rechtbank kan het verzoek afwijzen
indien dit in het belang van het kind noodzakelijk is, bijvoorbeeld om redenen
van continuïteit in de opvoeding. Daarom is de huidige grond «indien
gegronde vrees bestaat dat bij inwilliging de belangen van de kinderen zouden
worden verwaarloosd» minder adequaat.
 Onderdeel C, artikel 253h
 Evenals in artikel 253g is de redactie van het derde lid aangepast.
 Onderdeel D, artikel 253q
 Ook in dit artikel is de grond om een ouder die onbevoegd was om het gezag
uit te oefenen weer met het gezag te belasten, aangepast aan de terminologie
van het wetsvoorstel. Ten tweede worden het bureau jeugdzorg en Nidos bevoegd
gemaakt een dergelijk verzoek in te dienen. Dit sluit aan bij
de huidige praktijk. In het bijzonder Nidos vraagt de rechtbank te voorzien
in het gezag over alleenstaande minderjarige vreemdelingen.
 Onderdeel E, artikel 253r
 Op grond van dit artikel is het mogelijk om het gezag van de ouder(s)
te schorsen indien zij al dan niet tijdelijk in de onmogelijkheid verkeren
het gezag uit te oefenen of het bestaan of de verblijfplaats van hen onbekend
is. Op deze wijze kan in het gezag over een minderjarige worden voorzien.
 Een voorziening in het gezag kunnen de ouders zelf entameren indien zij
bijvoorbeeld voor enige tijd in het buitenland gaan wonen en hun kinderen
bij familie of goede vrienden onderbrengen. Ook kan het zijn dat een kind
in Nederland naar school gaat terwijl de ouders elders verblijven (zie bijvoorbeeld
Voogdijregeling Antilliaanse jongeren).
 De raad voor de kinderbescherming kan ook een beroep doen op dit artikel
om in de uitoefening van het gezag over een minderjarige te voorzien zonder
dat tevens beëindiging van het gezag nodig is. De rechtbank kan ook bijvoorbeeld
Nidos op grond van dit artikel als voogd over alleenstaande minderjarige vreemdelingen
benoemen. In geval van langdurige detentie, in het bijzonder als de ouder
in het buitenland is gedetineerd, kan het nodig zijn dat de voogdij aan het
bureau jeugdzorg wordt opgedragen. De voogdij kan echter ook aan een natuurlijk
persoon worden opgedragen.
 Voor de situaties waarin artikel 253r voorziet, wordt voorgesteld in die
gevallen dat geen ouder het gezag uitoefent, in afwijking van het bepaalde
in artikel 253q, de ouders slechts in het gezag te herstellen indien is voldaan
aan artikel 277, eerste lid. Het ouderlijk gezag kan hersteld worden indien
herstel in het belang van de minderjarige is en de ouder(s) duurzaam de verantwoordelijkheid
voor de verzorging en opvoeding van de minderjarige, bedoeld in artikel 247,
tweede lid, kunnen dragen. Ten opzichte van het bepaalde in artikel 253q is
dus de tweede voorwaarde aanvullend: vastgesteld moet tevens kunnen worden
dat de ouders de verantwoordelijkheid ten aanzien van de verzorging en opvoeding
over de minderjarige kunnen dragen.
 De grond voor het herstel in gezag na tijdelijke voogdij is hiermee gelijk
met de grond voor herstel in het gezag na een gezagsbeëindigende maatregel
tenzij slechts het gezag van één ouder was geschorst en de andere
ouder het gezag tijdelijk alleen uitoefent. Het gaat immers in deze gevallen
vaak om een (kinderbeschermings)maatregel teneinde in een gezagsvacuüm
te kunnen voorzien. Ook indien de ouder(s) feitelijk weer in staat zijn om
het gezag uit te oefenen, behoeft herstel van het gezag niet altijd in het
belang van het kind te zijn en daarom is een aanvullende beoordeling door
de rechter noodzakelijk. In die gevallen waarin de ouders een tijdelijke gezagsvoorziening
hebben geëntameerd vanwege een verblijf in het buitenland, zal deze voorwaarde
naar verwachting nimmer een beletsel opleveren om de ouders in het gezag te
herstellen en is dit dus onnodig bezwarend. Dit kan anders zijn indien de
ouder bijvoorbeeld na een verblijf van drie jaar in een buitenlandse gevangenis
vanwege drugssmokkel weer terug in Nederland is. De rechter kan desgewenst
aan de raad voor de kinderbescherming advies vragen (artikel 810 Rv).
 Onderdeel F, artikel 253s
 Artikel 253s regelt het blokkaderecht van pleegouders in vrijwillig kader.
De redactie van de grond om het blokkaderecht te doorbreken, is aangepast
aan de terminologie van het wetsvoorstel.
 Onderdeel G, artikel 253v
 Het blokkaderecht zoals opgenomen in artikel 253s dient ook te gelden
voor een minderjarige die door zijn ouder en partner, die op grond van artikel
253t gezamenlijk het gezag uitoefenen, in een pleeggezin is geplaatst. Aan
artikel 253v ontbreekt nu een verwijzing naar artikel 253s waardoor
dit artikel niet van overeenkomstige toepassing is. De voorgestelde wijziging
verklaart artikel 253s van overeenkomstige toepassing.
 Onderdeel H
 De artikelen die zijn opgenomen in onderdeel H, vervangen de artikelen
zoals deze nu zijn opgenomen in titel 10, afdeling 4 (artikelen 254 tot en
met 278). Voor de duidelijkheid zijn de artikelen uitgeschreven waarbij een
aantal artikelen ongewijzigd is overgenomen of slechts redactioneel is aangepast
aan de terminologie van het wetsvoorstel.
 Artikel 254
 In overeenstemming met de gehanteerde terminologie in de Wet op de jeugdzorg
geeft dit artikel aan wat onder stichting moet worden verstaan. Onder stichting
is ook een door de Minister van Justitie aanvaarde rechtspersoon begrepen.
Artikel 256, derde lid (nieuw), verklaart immers onder meer afdelingen 4 (ondertoezichtstelling
van minderjarigen) van overeenkomstige toepassing.
 Artikel 255
 Eerste lid
 De grond van de ondertoezichtstelling is ruimer geformuleerd dan de grond
zoals deze is vastgesteld bij Wet van 26 april 1995 tot herziening van
de maatregel van ondertoezichtstelling van minderjarigen (Stb. 1995, 256).
Hierdoor wordt het mogelijk om ook minderjarigen onder toezicht te stellen
met relatief lichte problemen. Kort gezegd kan een minderjarige onder toezicht
worden gesteld indien een minderjarige zodanig opgroeit dat hij in zijn ontwikkeling
wordt bedreigd, en de noodzakelijke zorg aan de minderjarige of aan zijn ouders
om de bedreigingen voor de minderjarige weg te nemen niet in vrijwillig kader
verleend kan worden én het de verwachting is dat de ouders de verantwoordelijkheid
voor de verzorging en opvoeding binnen een voor de persoon en de ontwikkeling
van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn kunnen dragen. De vereisten
zijn cumulatief.
 Ten aanzien van het eerste vereiste (onder a) het volgende. De formulering
van de grond sluit aan bij de zogenoemde indicatietaak van het bureau jeugdzorg
zoals deze is opgenomen in het eerste lid van artikel 5 van de Wet op de jeugdzorg.
De aansluiting tussen zorg in vrijwillig of gedwongen kader zal hierdoor worden
vereenvoudigd omdat de terminologie op elkaar aansluit. De term zorg dient
breed te worden opgevat en kan elke vorm van zorg zijn die noodzakelijk is
voor het wegnemen van de bedreigingen voor de ontwikkeling van een minderjarige,
inclusief de zorg of ondersteuning aan ouders. Zorg kan bijvoorbeeld zijn:
 – jeugdzorg waarop ingevolge de Wet op de jeugdzorg of artikel 11a
van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen aanspraak kan worden
gemaakt;
 – vormen van geestelijke gezondheidszorg voor minderjarigen of hun
ouders (AWBZ);
 – zorg voor verstandelijk gehandicapte minderjarigen (AWBZ);
 – andere benodigde zorg aan minderjarigen of hun ouders, bijvoorbeeld
op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning.
 In de grond is opgenomen dat het moet gaan om noodzakelijke zorg die niet
of onvoldoende wordt geaccepteerd; dit in plaats van de grond van het huidige
artikel 254 «en andere middelen ter afwending van deze bedreiging hebben
gefaald of, naar is te voorzien, zullen falen». De voorgestelde formulering
verduidelijkt dat de grens tussen hulp in vrijwillig of gedwongen kader ligt
bij de acceptatie van de benodigde zorg. Indien vaststaat dat deze zorg niet
of onvoldoende wordt geaccepteerd door de ouder(s) is het mogelijk om een
minderjarige onder toezicht te stellen. Ouders behoeven echter
niet iedere vorm van hulp te accepteren. De zorg die wordt aangeboden, dient «passend»
te zijn in de zin dat het zorgaanbod een relatie legt tussen de bedreiging
van het kind en het wegnemen van die bedreiging. Bij een «second best»
aanbod bijvoorbeeld vanwege wachtlijsten behoeft hiervan niet altijd sprake
zijn en kunnen ouders gemotiveerd het zorgaanbod weigeren.
 Het tweede vereiste (onder b) is opgenomen om te voorkomen dat een ondertoezichtstelling
steeds wordt verlengd terwijl het duidelijk is dat de ouders duurzaam niet
de verantwoordelijkheid voor de zorg van hun kind kunnen dragen. Uitdrukkelijk
zij gesteld dat het dragen van verantwoordelijk ook kan betekenen dat de ouders
accepteren dat hun kind elders wordt opgevoed (bijvoorbeeld in een pleeggezin)
of met voortdurende hulp en steun in het kader van een ondertoezichtstelling
de verantwoordelijkheid kunnen dragen voor de verzorging en opvoeding (bijvoorbeeld
bij mensen met een geestelijke beperking). Indien een kind bij zijn ouders
woont en er geen noodzaak is tot uithuisplaatsing is per definitie aan het
tweede vereiste voldaan omdat de ouders in deze situatie hun kind verzorgen
en opvoeden. Een ondertoezichtstelling kan in die gevallen blijven doorlopen
totdat het kind meerderjarig wordt.
 Het ijkpunt voor het bepalen van de aanvaardbare termijn voor een kind
is de periode van onzekerheid die het kind kan overbruggen zonder ernstige
schade op te lopen voor zijn ontwikkeling, over in welk gezin hij verder zal
opgroeien. Wat voor een minderjarige een redelijke termijn is, is afhankelijk
van zijn leeftijd en ontwikkeling. Voor jongere kinderen zal deze termijn
over het algemeen korter zijn dan voor de oudere kinderen. De toepassing van
dit uitgangspunt vereist maatwerk, precieze termijnen zijn niet te geven.
 Het vereiste onder b kan als consequentie hebben dat in ernstige situaties
waarin het na onderzoek duidelijk is dat de ouders nimmer duurzaam in staat
zullen zijn de opvoedingsverantwoordelijkheid op zich te nemen, ook niet met
hulp en steun van een ondertoezichtstelling, niet aan de grond van de ondertoezichtstelling
is voldaan en direct een gezagsbeëindigende maatregel moet worden getroffen.
Zie voor een nadere toelichting hieromtrent de toelichting bij artikel 266.
 Tweede lid
 In het tweede lid is opgenomen wie een verzoekschrift tot ondertoezichtstelling
mag indienen. In de aanduiding wie bevoegd is, is een rangorde aangebracht.
Uitgangspunt is dat de raad voor de kinderbescherming het verzoekschrift tot
ondertoezichtstelling indient. Ook het openbaar ministerie is bevoegd tot
het doen van een verzoek tot ondertoezichtstelling. Indien de raad niet voornemens
is een verzoek in te dienen, kunnen ook een ouder (met en zonder gezag) of
degene die het kind als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt een dergelijk
verzoek indienen. De raad zal in die situatie, indien een verzoek tot het
onder toezicht stellen van de minderjarige door een ander is ingediend, ter
zitting als belanghebbende worden opgeroepen en zijn bevindingen van het uitgevoerde
onderzoek geven.
 Derde lid
 Voor het bureau jeugdzorg is een bijzondere positie gecreëerd. In
een reguliere situatie doet het bureau jeugdzorg aan de raad voor de kinderbescherming
een zorgmelding over een bepaald kind (artikel 9 Wjz). De raad start vervolgens
een onderzoek en besluit afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek tot
het al dan niet indienen van een verzoek tot een ondertoezichtstelling of
eventueel een gezagsbeëindigende maatregel.
 Bij een negatief besluit deelt de raad op grond van het derde lid een
dergelijk besluit schriftelijk mee aan het bureau jeugdzorg dat de zorgmelding
heeft gedaan. Zoals in paragraaf 6 van het algemeen deel van de toelichting
uiteen is gezet, zijn er situaties waarin een verschil van mening blijft
bestaan tussen de raad en het bureau jeugdzorg over de vraag of een ondertoezichtstelling
aangewezen is. Aangezien het wenselijk is dat een mogelijk bedreigende situatie
voor een kind te allen tijde aan de kinderrechter kan worden voorgelegd, bepaalt
dit derde lid dat het bureau jeugdzorg, in de situatie dat de raad schriftelijk
mededeling heeft gedaan dat hij niet tot een verzoek tot ondertoezichtstelling
overgaat, de raad kan verzoeken binnen twee weken het oordeel van de kinderrechter
te vragen of een ondertoezichtstelling noodzakelijk is. De raad legt in dat
geval zijn resultaten van het onderzoek aan de kinderrechter voor maar doet
geen verzoek tot een ondertoezichtstelling .
 Deze constructie is gekozen omdat de raad zo niet gedwongen wordt als
verzoeker op te treden, terwijl hij van mening is dat zijn verzoek niet kan
worden onderbouwd. Wel wordt de situatie aan de rechter voorgelegd, die desgewenst
ambtshalve de ondertoezichtstelling kan uitspreken, indien hij de ondertoezichtstelling
wel noodzakelijk acht. Het ligt voor de hand dat het bureau jeugdzorg ter
terechtzitting wordt opgeroepen om zijn visie op de zaak te geven.
 Vierde lid
 Eenzelfde constructie als in het derde lid is opgenomen voor het bureau
jeugdzorg, is opgenomen in het vierde lid voor de burgemeester. Indien de
raad voor de kinderbescherming niet tot indiening van een verzoek tot ondertoezichtstelling
overgaat nadat hij een melding van de burgemeester heeft ontvangen dat een
maatregel met betrekking tot het gezag dient te worden overwogen, kan ook
de burgemeester de raad verzoeken binnen twee weken het oordeel van de kinderrechter
te vragen of een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk is.
 Vijfde lid
 Aan iedere ondertoezichtstelling liggen (het risico van) opvoed- en opgroeiproblemen
ten grondslag. Die problemen blijken bij de aanmelding van het kind bij bijvoorbeeld
het bureau jeugdzorg of AMK voor onderzoek (zorgmelding) en/of hulp, en worden
in de loop van het onderzoeks- of hulptraject uitgedrukt in meer concrete
bedreigingen voor het kind (een stagnerende ontwikkeling op een of meerdere
terreinen, problematisch gedrag) en/of problemen van de ouders die een belemmering
zijn voor «goed genoeg» ouderschap zoals tekorten in opvoedingsvaardigheden.
Deze bedreigingen zijn de aanleiding voor het aanbieden van hulp, indien noodzakelijk
in het kader van de ondertoezichtstelling.
 Het doel van de ondertoezichtstelling is de bedreigingen weg te nemen
die de aanleiding zijn of kunnen worden voor de opvoed- en opgroeiproblemen.
Om voor de ouders en de minderjarige inzichtelijk te maken welke de problemen
zijn waaraan gedurende de ondertoezichtstelling in ieder geval gewerkt zal
worden, is in het vijfde lid bepaald dat de kinderrechter in de beschikking
de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige opneemt. Dit
vergroot de transparantie van de ondertoezichtstelling en geeft de gezinsvoogdijwerker
voldoende ruimte om, in overleg met de ouder of voogd en de minderjarige,
de concrete werkdoelen in het plan van aanpak vast te stellen.
 
 Het benoemen van de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige
in de beschikking van de kinderrechter komt tegemoet aan de wens naar duidelijkheid
over de voorwaarden waaronder de ondertoezichtstelling kan worden beëindigd,
met handhaving van de vereiste flexibiliteit bij de uitvoering van de ondertoezichtstelling.
De gezinsvoogdijwerker blijft, doordat deze verantwoordelijk is voor het vaststellen
van de (werk)doelen, in staat zelf invulling te geven aan de uitvoering van
de ondertoezichtstelling.
 In het vijfde is lid is tevens bepaald dat in de beschikking van de kinderrechter «de
daarop afgestemde duur waarvoor de ondertoezichtstelling zal
gelden» zal worden opgenomen. Nu de grond om een kind onder toezicht
te stellen is verruimd, is het niet vanzelfsprekend dat de duur van de ondertoezichtstelling
de maximale termijn van een jaar is. Juist bij de relatief lichte problemen
zal de duur van de maatregel over het algemeen korter zijn. De maatregel mag
immers niet langer duren dan gerechtvaardigd.
 Zesde lid
 Ter uitvoering van de motie Çörüz, Bouchibti en Voordewind
(Kamerstukken II 2006/07, 31 015, nr. 14) geeft dit artikel aan
de kinderrechter de mogelijkheid het verzoekschrift aan te vullen indien het
niet alle minderjarigen betreft over wie de ouders of de ouder het gezag uitoefenen.
Hij kan dit doen op een aanvullend verzoek van de raad voor de kinderbescherming
dat ter zitting wordt gedaan of ambtshalve. Om het verzoekschrift aan te vullen
en deze minderjarigen onder toezicht te stellen, is het uiteraard noodzakelijk
dat aan de grond van een ondertoezichtstelling is voldaan. Ook zal de rechter
voor iedere minderjarige afzonderlijk de concrete bedreigingen in de ontwikkeling
van de minderjarige, in zijn beschikking opnemen. Om deze reden zal de kinderrechter
indien hij het verzoek ambtshalve aanvult, wellicht advies aan de raad voor
de kinderbescherming moeten vragen teneinde deze bedreigingen adequaat in
de beschikking te kunnen opnemen.
 Artikel 256
 Naast het bureau jeugdzorg voert ook stichting Nidos ondertoezichtstellingen
uit. Nidos is door de Minister van Justitie hiertoe aanvaard. Dit artikel
bepaalt onder meer welke minderjarigen een kinderrechter onder toezicht kan
stellen van Nidos en stelt regels omtrent de vervanging van Nidos. Dit artikel
is ongewijzigd overgenomen (artikel 254, tweede, derde en zesde lid, oud).
 Artikel 257
 Als snel handelen geboden is, kan gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid
die het voorgestelde artikel 257 biedt voor het uitspreken van een voorlopige
ondertoezichtstelling. Een minderjarige kan voorlopig onder toezicht worden
gesteld indien een ernstig vermoeden bestaat dat de grond, bedoeld in artikel
255, eerste lid, is vervuld en de maatregel noodzakelijk is om een acute en
ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen. Anders dan bij een
reguliere ondertoezichtstelling behoeft nog niet te worden aangetoond dat
aan de grond van de ondertoezichtstelling is voldaan. Voldoende is dat het
ernstige vermoeden bestaat dat aan die grond van de ondertoezichtstelling
is voldaan. De formulering van dit artikel sluit aan bij artikel 29c van de
Wet op de jeugdzorg (voorlopige machtiging gesloten jeugdzorg, Stb. 2007,
578).
 De gekozen formulering maakt het mogelijk om de «best practices»
die zijn ontwikkeld in de pilot Ketensamenwerking in het kader van het programma
Beter Beschermd, in de werkprocessen van de betrokken organisaties op te nemen.
Doel van dit project is te komen tot één landelijke werkwijze
voor samenwerking in de jeugdbeschermingsketen. Met deze werkwijze zal in
een concrete situatie sneller besluitvorming kunnen worden gerealiseerd over
het inzetten van een kinderbeschermingsmaatregel waarmee de doorlooptijden
in de jeugdbeschermingsketen kunnen worden verkort.
 Artikel 258
 De maximale duur van een ondertoezichtstelling is één jaar.
Indien een voorlopige ondertoezichtstelling hieraan vooraf is gegaan, komt
deze tijd niet in mindering op de maximale duur. Indien dit passend is, kan
de kinderrechter de ondertoezichtstelling dus voor een jaar opleggen. Op dit
moment bestaat er onzekerheid of dit inderdaad mogelijk is. 
 De termijn van een jaar biedt enerzijds aan de ouder en de minderjarige
voldoende rechtswaarborgen terwijl anderzijds onnodige bureaucratie voor het
bureau jeugdzorg om tussentijds een verlenging van de maatregel te moeten
vragen, wordt voorkomen. Vanwege de inbreuk die een ondertoezichtstelling
in de privé-sfeer van de ouder en de minderjarige met zich meebrengt,
is het van belang goed af te wegen of een termijn van een jaar na ommekomst
van een voorlopige ondertoezichtstelling niet te lang is. Er is echter geen
goede reden te bedenken waarom de duur van de eerste ondertoezichtstelling
na een voorlopige ondertoezichtstelling niet ook maximaal een jaar zou mogen
duren. Er gaat immers een rechterlijke toets aan het opleggen van de maatregel
vooraf waarbij de kinderrechter bovendien de duur van de maatregel afstemt
op de concrete omstandigheden van het individuele geval en de ouder of de
minderjarige van twaalf jaar of ouder te allen tijde om opheffing van de ondertoezichtstelling
kunnen vragen (artikel 261).
 Artikel 259
 Op grond van dit artikel kan het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling
uitvoert, vervangen worden door een ander bureau jeugdzorg. Dit artikel komt
overeen met het bepaalde in het huidige artikel 254, vijfde lid, eerste twee
volzinnen. Vervanging kan worden gevraagd door het bureau jeugdzorg, de raad
voor de kinderbescherming maar ook door de met gezag belaste ouder of minderjarige
van twaalf jaar of ouder.
 Aan een verzoek tot vervanging door de ouders of de minderjarige zal meestal
een in hun ogen onwerkbare situatie met het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling
uitvoert, ten grondslag liggen. Ook het bureau jeugdzorg zelf kan om zijn
vervanging vragen. Hoewel niet verwacht wordt dat van deze mogelijkheid vaak
gebruik zal worden gemaakt moet zij wel worden geboden. Immers, ook het bureau
jeugdzorg kan tot de conclusie komen dat de verhoudingen tussen hem en de
betrokkenen dermate slecht zijn – denk bijvoorbeeld aan regelmatige
conflicten tussen gezinsvoogdijwerker en ouders of een chronisch verzet tegen
schriftelijke aanwijzingen – dat het belang van het kind vereist dat
een andere instelling met het toezicht wordt belast. Geschillen kunnen leiden
tot een niet meer werkbare situatie in welk geval vervanging van het bureau
jeugdzorg aangewezen is. Een andere reden voor bureau jeugdzorg om vervanging
te vragen, kan gelegen zijn in feit dat de minderjarige zijn duurzaam verblijf
in een andere provincie heeft en het praktischer is uitvoering van de ondertoezichtstelling
over te dragen aan het bureau jeugdzorg in die provincie.
 Tot slot kan de raad voor de kinderbescherming om vervanging vragen. Dit
kan aan de orde zijn als de raad, in het kader van de toetsende taak ondertoezichtstelling,
anders dan het bureau jeugdzorg van oordeel is dat een uithuisplaatsing niet
tussentijds behoort te worden beëindigd. Het gebruik van deze mogelijkheid
moge beperkt blijven tot uitzonderlijke situaties maar het kan een nuttig
pressiemiddel zijn.
 Artikel 260
 Het is mogelijk om de ondertoezichtstelling telkens met maximaal een jaar
te verlengen. Hoewel er voor gekozen is om geen maximum te stellen aan het
aantal verlengingen is wel bepaald dat aan de vereisten van het eerste lid
van artikel 255 moet zijn voldaan. Het gaat dan in het bijzonder om de zinsnede
dat in het geval van een uithuisplaatsing «de verwachting gerechtvaardigd
is dat de ouders of de ouder die het gezag uitoefenen binnen een, gelet op
de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn,
de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding, bedoeld in artikel
247, tweede lid, in staat zijn te dragen». Door met zoveel woorden te
bepalen dat aan de vereisten van artikel 255 moet zijn voldaan wordt duidelijk
gemaakt dat, in situaties dat een kind voor langere tijd uit huis is geplaatst,
ook onderbouwd moet worden dat en waarom een gezagsbeëindigende
maatregel (nog) niet aangewezen is.
 Degenen die de verlenging van de ondertoezichtstelling kunnen verzoeken,
zijn nagenoeg dezelfden die een ondertoezichtstelling in eerste aanleg kunnen
verzoeken (met uitzondering van het bureau jeugdzorg dat in eerste aanleg
geen ondertoezichtstelling kan verzoeken). Het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling
uitvoert, is primair bevoegd tot het doen van een dergelijk verzoek tot verlenging
van de ondertoezichtstelling. Indien hij niet overgaat tot verlenging, zijn
de raad voor de kinderbescherming, een ouder, degene die de minderjarige als
behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt en het openbaar ministerie bevoegd
tot het doen van het verzoek.
 Artikel 261
 Dit artikel komt overeen met het huidige vierde lid van artikel 256 met
dien verstande dat het bureau jeugdzorg primair bevoegd is tot het indienen
van een verzoek tot opheffing van de ondertoezichtstelling.
 Artikel 262
 Artikel 262 vermeldt de taak die het bureau jeugdzorg heeft indien een
minderjarige onder zijn toezicht is gesteld. Het artikel komt op hoofdlijnen
overeen met het huidige artikel 257. Ten eerste is het bureau jeugdzorg gehouden
om aan de minderjarige en de met het gezag belaste ouder hulp en steun te
bieden opdat de concrete bedreigingen in de ontwikkeling van de minderjarige,
bedoeld in artikel 255, vijfde lid, binnen de duur van de ondertoezichtstelling
worden weggenomen.
 In de werkzaamheden van de gezinsvoogdijwerker die de ondertoezichtstelling
uitvoert (zie paragraaf 6 Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg, artikelen
43–45) staat de behartiging van de belangen van het kind centraal: het
toezicht is gericht op het kind. Eveneens verleent het bureau jeugdzorg aan
de ouder(s) en aan de minderjarige hulp en steun. In het plan dat in overleg
met de ouder en de minderjarige wordt opgesteld en door het bureau jeugdzorg
wordt vastgesteld (artikel 43 Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg) zijn
de middelen opgenomen ter realisering van de gestelde doelen.
 De ondertoezichtstelling is bedoeld om aan de ouders hulp te bieden teneinde
hen in staat te stellen zoveel mogelijk de verantwoordelijkheid voor de verzorging
en opvoeding te dragen. Dit betekent dat de gezinsvoogdijwerker ondersteuning
biedt en zorg organiseert. De ouders blijven zelf verantwoordelijk voor de
verzorging en opvoeding van hun kinderen.
 Indien een minderjarige de behoefte heeft op eigen benen te gaan staan,
dient de gezinsvoogdijwerker deze ontwikkeling van de minderjarige te stimuleren.
Om deze reden is het tweede lid opgenomen. Evenals in de thans geldende bepaling
is een leeftijd niet in dit lid opgenomen, omdat het ontwikkelingsniveau van
de minderjarige en diens bekwaamheid en behoefte zelfstandig te handelen bepalend
zijn en niet zijn leeftijd. Overigens is het ook voor de verdere ontwikkeling
van deze minderjarigen belangrijk dat zij een goede band hebben en houden
met hun ouders. De hulp en steun dient hierop dan ook mede gericht te zijn.
 Het derde lid brengt tot uitdrukking dat het bevorderen van de gezinsband
een belangrijk element vormt van de uitvoering van de ondertoezichtstelling.
Een ondertoezichtstelling is er op gericht door het verlenen van hulp en steun
de bedreigingen voor de ontwikkeling van het kind weg te nemen en de ouders
in staat te stellen zoveel mogelijk de verantwoordelijkheid voor de verzorging
en opvoeding van hun kinderen te laten dragen. Hiertoe behoort ook het bevorderen
van de gezinsband ook in die gevallen waarin bij de minderjarige de ontwikkeling
naar zelfstandigheid centraal staat. Ten overvloede wordt erop gewezen dat
het bevorderen van de gezinsband zijn grenzen kent indien hierdoor
de rechten van het kind worden geschonden.
 Artikel 263
 Dit artikel geeft aan het bureau jeugdzorg de bevoegdheid om een schriftelijke
aanwijzing te geven aan de met het gezag belaste ouder en/of de minderjarige.
Een aanwijzing is een middel dat het bureau jeugdzorg kan inzetten om de ouders
of de minderjarige te bewegen mee te werken aan de uitvoering van het plan
ter realisering van de doelen. De aanwijzing staat in dienst van de realisering
van de doelen en mag niet in strijd zijn met wet- en regelgeving. Een schriftelijke
aanwijzing is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)
en dient overeenkomstig te worden voorbereid. Afdeling 4 van Titel 14 van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek is opgenomen in de bijlage bij de Awb (onder
A. Ministerie van Justitie, derde lid) waardoor bezwaar en beroep op grond
van de Awb zijn uitgesloten. Wel kan tegen de schriftelijke aanwijzing op
grond van artikel 264 worden opgekomen.
 In het derde lid is opgenomen dat het bureau jeugdzorg de schriftelijke
aanwijzing ter bekrachtiging aan de kinderrechter kan voorleggen. Het bureau
jeugdzorg kan dit bijvoorbeeld doen indien de ouders of de minderjarige ondanks
de schriftelijke aanwijzing hun medewerking blijven weigeren. Tegelijkertijd
kan het bureau jeugdzorg indien het geval hiertoe aanleiding geeft, een civielrechtelijk
dwangmiddel verzoeken teneinde naleving van de schriftelijke aanwijzing te
bewerkstelligen.
 Deze mogelijkheid is opgenomen, omdat een reële «sanctie»
op niet naleving van een schriftelijke aanwijzing ontbrak waardoor het instrument
slechts beperkt werd ingezet. Een uithuisplaatsing wordt vaak als een te zwaar
middel gezien als reactie op het niet naleven van de aanwijzing. Bekrachtiging
zal door het gezag van de kinderrechter een stimulans voor de ouders of het
kind vormen om de schriftelijke aanwijzing alsnog na te leven. Mocht echter
ook deze beschikking van de kinderrechter niet worden uitgevoerd dan kan deze
weigering aanleiding zijn om het kind alsnog uit huis te plaatsen.
 De kinderrechter beoordeelt de verzochte bekrachtiging van de schriftelijke
aanwijzing. Dit betekent dat de kinderrechter de bekrachtiging ook kan afwijzen
indien hij de aanwijzing bijvoorbeeld in strijd acht met het internationale
of nationale recht.
 De volgende dwangmiddelen kunnen worden verzocht:
 1. Dwangsom. Ingevolge artikel 611a Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(Rv) kan de rechter op vordering van een partij de wederpartij veroordelen
tot betaling van een dwangsom voor het geval aan de hoofdveroordeling niet
wordt voldaan;
 2. Lijfsdwang. Op grond van artikel 585 Rv kan de rechter vonnissen of
beschikkingen, voor zover zij een veroordeling tot iets anders dan het betalen
van geld inhouden, uitvoerbaar verklaren bij lijfsdwang. De rechter kan dit
slechts doen indien aannemelijk is dat andere middelen onvoldoende uitkomst
zullen bieden (587 Rv).
 De beoordeling of een dwangsom of lijfsdwang zinvol kan zijn teneinde
de schriftelijke aanwijzing na te leven en niet disproportioneel ingrijpt
in het familie- en gezinsleven, is aan de rechter.
 Artikel 264
 Ouders of minderjarigen kunnen op grond van dit artikel de kinderrechter
vragen de schriftelijke aanwijzing geheel of ten dele vervallen te verklaren.
Zij dienen dit te doen binnen een termijn van twee weken na de dag waarop
de schriftelijke aanwijzing is toegezonden of uitgereikt.
 De kinderrechter beoordeelt of de aanwijzing volgens de regels tot stand
is gekomen, ten dienste staat van de af te wenden concrete bedreigingen in
de ontwikkeling van de minderjarige, niet in strijd is met wet- en regelgeving
en niet disproportioneel ingrijpt in het familie- en gezinsleven. De kinderrechter beoordeelt ex nunc (naar de omstandigheden ten tijde
van zijn beslissing) en kan dus rekening houden met gewijzigde omstandigheden.
De kinderrechter kan de aanwijzing slechts geheel of gedeeltelijk vervallen
verklaren en geen andere schriftelijke aanwijzing hiervoor in de plaats stellen.
Het is aan het bureau jeugdzorg om eventueel een nieuwe aanwijzing te geven.
 Artikel 265
 Dit artikel geeft aan de ouder of de minderjarige de bevoegdheid om aanwijzingen
vanwege gewijzigde omstandigheden aan te vechten. Zij dienen hiertoe bij het
bureau jeugdzorg een verzoek te doen om de aanwijzing wegens gewijzigde omstandigheden
geheel of gedeeltelijk in te trekken. Behoudens verwijzing naar het juiste
artikel in het derde lid (verwijzing naar artikel 264 i.p.v. 259), het artikel
waarin zulks in het wetsvoorstel is geregeld, is het huidige artikel 260 niet
gewijzigd.
 Artikel 265a
 Dit artikel bepaalt dat een minderjarige die onder toezicht is gesteld
slechts met een machtiging tot uithuisplaatsing uit huis kan worden geplaatst.
Dit is een wijziging ten opzichte van het huidige derde lid van artikel 258.
Tot nu toe kon het bureau jeugdzorg een minderjarige dag en nacht uit huis
plaatsen zonder machtiging uithuisplaatsing, indien van geen bezwaar van de
ouders was gebleken.
 Een uithuisplaatsing grijpt diep in het familie- en gezinsleven in. Het
bureau jeugdzorg zal bij het afgeven van het indicatiebesluit een afweging
maken of «verblijf» (artikel 4 Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg)
ten behoeve van de verzorging en opvoeding van de minderjarige noodzakelijk
is en er geen andere mogelijkheden zijn om aan de minderjarige de benodigde
zorg te bieden om de belangen van de minderjarige veilig te stellen.
 Dit artikel betreft minderjarigen over wie de kinderrechter heeft geoordeeld
dat aan de grond van de ondertoezichtstelling is voldaan en dat derhalve onder
meer de noodzakelijke zorg niet of onvoldoende wordt geaccepteerd. Omdat hulp
in of vanuit de thuissituatie het uitgangspunt behoort te zijn, is het van
belang dat de kinderrechter ook een verdergaande inbreuk op het familie- en
gezinsleven te allen tijde toetst. Daar komt bij dat plaatsing van de minderjarige
zonder machtiging zou betekenen dat een ouder bevoegd is de uithuisplaatsing
voortijdig af te breken. In die situaties dient dan snel alsnog een machtiging
tot uithuisplaatsing gevraagd te worden. Om deze vaak acute situaties te voorkomen,
waarin vrijwel zonder uitzondering voortzetting van de uithuisplaatsing aangewezen
is, wordt voorgesteld om minderjarigen die onder toezicht zijn gesteld slechts
met een machtiging tot uithuisplaatsing dag en nacht uit huis te plaatsen.
 Artikel 265b
 Dit artikel regelt de machtiging tot uithuisplaatsing in het kader van
een ondertoezichtstelling en is nagenoeg ongewijzigd overgenomen (was artikel
261). Slechts in het vijfde lid is de laatste zin aangepast aan dit wetsvoorstel.
Artikel 258 lid 3 is vernummerd tot artikel 265a. De overige artikelen kunnen
vervallen omdat uithuisplaatsing niet meer een afzonderlijke grond is voor
een gezagsbeëindiging.
 In het voorontwerp van wet was opgenomen dat de machtiging ook kon worden
verleend op verzoek van de raad voor de kinderbescherming of van het openbaar
ministerie in geval de machtiging gelijktijdig werd verzocht met een ondertoezichtstelling
of een voorlopige ondertoezichtstelling. Dit sluit aan bij de praktijk; een
machtiging tot uithuisplaatsing wordt door de raad voor de kinderbescherming
of openbaar ministerie vrijwel altijd gevraagd in combinatie met een (voorlopige)
ondertoezichtstelling. Het College van procureurs-generaal heeft hierop kritiek
geleverd, omdat het openbaar ministerie door de voorwaarde niet
zelfstandig om een machtiging tot uithuisplaatsing zou kunnen vragen tijdens
een lopende ondertoezichtstelling. Nu het openbaar ministerie zijn rechtstreekse
bevoegdheid tot het indienen van een verzoekschrift behoudt, ligt het voor
de hand dat de genoemde voorwaarde vervalt. Hetzelfde geldt voor de raad voor
de kinderbescherming; ook de raad moet te allen tijde een verzoek kunnen indienen.
 Artikel 265c
 De maximale duur van een machtiging tot uithuisplaatsing is één
jaar. Indien een machtiging tot uithuisplaatsing in het kader van een voorlopige
ondertoezichtstelling hieraan vooraf is gegaan, komt deze tijd niet in mindering
op de maximale duur (zie ook de toelichting bij artikel 258). Indien aan de
voorwaarden daarvoor is voldaan kan de kinderrechter, evenals hij dit kan
voor de ondertoezichtstelling (artikel 258), de machtiging voor een jaar uitspreken.
 Artikel 265d
 Het voorgestelde artikel regelt de beëindiging van de uithuisplaatsing.
In het artikel zijn enige wijzigingen opgenomen ten opzichte van artikel 263
zoals dit van kracht was voor inwerkingtreding van deze wet. Niet gewijzigd
is dat het bureau jeugdzorg de uithuisplaatsing kan beëindigen voordat
de machtiging afloopt en dat op het besluit tot beëindiging de regels
van de Awb van toepassing zijn.
 Er zijn wijzigingen aangebracht in de opsomming van wie een verzoek aan
het bureau jeugdzorg kan doen om af te zien van wijziging van de verblijfplaats
(derde lid). Behalve een met gezag belaste ouder en een minderjarige van twaalf
jaar of ouder kan ook degene die de minderjarige verzorgt en opvoedt (vaak
een pleegouder) verzoeken af te zien van wijziging van de verblijfplaats van
de minderjarige. Door hun betrokkenheid bij de opvoeding van de minderjarige
kunnen zij signalen ontvangen dat een overplaatsing niet in het belang van
het kind is. Zij kunnen hun zorgen kenbaar maken aan het bureau jeugdzorg
en zo nodig een verzoek doen om af te zien van overplaatsing dat getoetst
kan worden door de kinderrechter. Het gaat hier echter niet om een blokkaderecht
zoals geregeld in 265i. Door pleegouders zal dan ook naar verwachting slechts
een beroep op deze bepaling worden gedaan indien zij de minderjarige korter
dan één jaar verzorgen. Anders ligt een beroep op het blokkaderecht
meer voor de hand.
 Artikel 265e
 De ouders behouden het ouderlijke gezag wanneer hun kind onder toezicht
wordt gesteld. Omdat de ouders het gezag hebben, is dus ook hun toestemming
als wettelijke vertegenwoordiger van hun kind vereist voor bijvoorbeeld een
medische behandeling van hun kind. Hetzelfde geldt voor inschrijving op een
school/onderwijsinstelling. Indien de ouders hun toestemming weigeren, kan
het bureau jeugdzorg aan de kinderrechter vervangende toestemming vragen voor
een medische behandeling van een minderjarige jonger dan twaalf jaar of voor
de afgifte van een paspoort.
 Met name bij een uithuisplaatsing die langer duurt, kan de weigering van
instemming op bepaalde terreinen negatieve gevolgen hebben voor de ontwikkeling
van de minderjarige. Soms misbruiken de ouders hun gezag en weigeren zij hun
toestemming voor bijvoorbeeld inschrijving op een speciale school, soms zien
zij het belang niet om hun medewerking te verlenen. Het is in deze situaties
onvoldoende mogelijk om de belangen van de minderjarige op die punten veilig
te stellen. Teneinde bepaalde essentiële belemmeringen voor de ontwikkeling
van minderjarigen weg te nemen, wordt het mogelijk dat de kinderrechter op
verzoek de uitoefening van het gezag op specifieke punten laat uitoefenen
door het bureau jeugdzorg. Het gaat om de aanmelding van de minderjarige
bij een onderwijsinstelling, het geven van toestemming voor een medische behandeling
en het doen van een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning
als bedoeld in de artikelen 14 of 28 van de Vreemdelingenwet 2000. Uit
de praktijk blijkt dat deze drie onderwerpen de meeste problemen bij de uitvoering
van de ondertoezichtstelling geven in relatie tot de uitoefening van ouderlijk
gezag.
 De toepassing van dit artikel grijpt zowel in de rechten van het kind
als die van de ouder in. Om deze reden dient terughoudend met toepassing van
dit artikel te worden omgegaan, in het bijzonder voor de uitoefening van het
gezag ten aanzien van het geven van toestemming voor een medische behandeling.
Om de toets van het EVRM te kunnen doorstaan, dient goed gemotiveerd te worden
waarom in dit specifieke geval en gericht op de specifieke belangen van het
kind het noodzakelijk is dat het ouderlijk gezag wordt overgeheveld en niet
volstaan kan worden met bijvoorbeeld eenmalige vervangende toestemming op
grond van artikel 265h. Misbruik van het gezag kan een reden zijn om het gezag
over te hevelen. Zie ook Glass tegen Verenigd Koninkrijk (EHRM 9 maart
2004, Application no. 61827/00).
 Met betrekking tot de aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning
kan het volgende worden opgemerkt. Er zijn situaties waarin ouders het niet
aanvragen van een verblijfsvergunning gebruiken als een middel om het gedrag
van hun kind te corrigeren («dan moet hij maar terug naar zijn land
van herkomst») of inzetten als middel om de gezinsvoogdijwerker onder
druk te zetten bepaalde zaken te regelen. Verder kan het voorkomen dat de
ouders niet in staat zijn om een aanvraag te doen bijvoorbeeld door psychiatrische
problemen. Het is onwenselijk dat in die gevallen geen aanvraag voor een verblijfsvergunning
ten behoeve van de minderjarige kan worden ingediend omdat de ouders hieraan –
om welke reden dan ook – niet hun medewerking verlenen. Het is uiteraard
aan de IND (en uiteindelijk aan de rechter) of een verblijfsvergunning wordt
afgegeven of niet. Aan de eisen voor het verlenen van een verblijfsvergunning
wijzigt dit artikel niets.
 Indien de kinderrechter het noodzakelijk oordeelt dat het gezag wordt
overgeheveld, verliezen de ouders het ouderlijk gezag op die onderdelen waarvoor
de beschikking wordt afgegeven. Het bureau jeugdzorg verkrijgt het gezag en
treedt dus in zoverre op als wettelijk vertegenwoordiger. Dit betekent overigens
niet dat de ouders niet aangesproken kunnen worden op hun onderhoudsplicht
jegens het kind. Ook ten aanzien van de onderhoudsplicht wijzigt dit artikel
niets.
 De mogelijkheid tot gedeeltelijke gezagsuitoefening door het bureau jeugdzorg
wordt alleen gecreëerd voor die situaties waarin de minderjarige met
een machtiging tot uithuisplaatsing uit huis is of wordt geplaatst. Indien
kinderen nog thuis wonen, is gezagsoverheveling immers niet aan de orde, omdat
de ouders zelf de verzorging en opvoeding van hun kind vormgeven.
 Ook kan het gezag slechts door het bureau jeugdzorg worden uitgeoefend
en bijvoorbeeld niet door de pleegouders. De verantwoordelijkheid voor de
uitvoering van de ondertoezichtstelling ligt bij het bureau jeugdzorg. Door
de pleegouders op één of meerdere punten als wettelijk vertegenwoordiger
aan te wijzen, betekent dit dat zij zonder toestemming van bureau jeugdzorg
kunnen handelen. Dit kan ongewenst zijn indien de pleegouders niet op één
lijn zitten met het bureau jeugdzorg over de invulling van de ondertoezichtstelling
en anders handelen – en formeel zouden zij hiertoe dan ook bevoegd zijn –
dan het bureau jeugdzorg beoogt. Hierdoor kan het toezicht dat bureau jeugdzorg
over de minderjarige uitvoert en de hulp en steun die het verleent, in uiterste
gevallen worden ondergraven.
 Overigens kan het bureau jeugdzorg eventueel wel de pleegouders machtigen –
voor zover het bureau jeugdzorg het gezag over de minderjarige heeft –
om het gezag uit te oefenen. Het bureau jeugdzorg machtigt in die gevallen
de pleegouders om bepaalde rechtshandelingen ten behoeve van het kind te verrichten.
Die handelingen kunnen de pleegouders dan zelfstandig verrichten. Bureau jeugdzorg
kan deze machtiging echter te allen tijde intrekken.
 Artikel 265f
 Het eerste lid geeft het bureau jeugdzorg de bevoegdheid het contact tussen
de uit huis geplaatste minderjarige en zijn met gezag belaste ouder aan beperkingen
te onderwerpen. Een beslissing omtrent beperking van het contact geldt als
een schriftelijke aanwijzing (artikel 263) en hiertegen kan derhalve op dezelfde
wijze worden opgekomen. De bevoegdheid geldt ook ten aanzien van de niet-ouder
die tezamen met een ouder het gezag uitoefent in de zin van artikel 253t.
De beperkingen gelden uitsluitend voor de duur van de uithuisplaatsing. Zodra
het kind weer thuis wordt geplaatst, is voor contactbeperking geen reden of
mogelijkheid meer.
 Het beperken van contact betekent een inbreuk in het familie- en gezinsleven
en mag niet verder gaan dan in het belang van de minderjarige noodzakelijk
is. Hoe ver de beperking kan gaan, is afhankelijk van de concrete omstandigheden
van het geval. Uitsluitend indien het belang van het kind dit vereist, is
een tijdelijk verbod aan een ouder om met het kind contact te hebben mogelijk
(vergelijk Kamerstukken I 2006/07, 30 145, A, artikel 253a, tweede lid,
onder a).
 Indien de beslissing tot beperking van contact hem wordt voorgelegd, kan
de kinderrechter de door het bureau jeugdzorg afgegeven aanwijzing vervangen
door een regeling van het contact tussen de gezagsouder en de (uit huis geplaatste)
minderjarige die hem in het belang van de minderjarige wenselijk voorkomt.
 Artikel 265g
 Dit artikel is mede met het oog op de inwerkingtreding van de Wet bevordering
voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding (Kamerstukken I 2006/07, 30 145,
A) gewijzigd. Het bureau jeugdzorg kan niet langer alleen wijziging van een
door de rechter vastgestelde zorgregeling of omgangsregeling verzoeken, maar
ook vaststelling van een regeling indien nog geen regeling in een beschikking
is vastgelegd. De Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding
verplicht ouders tot het opstellen van een ouderschapsplan bij beëindiging
van het huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenleving. Een verplicht
onderdeel van het ouderschapsplan vormt het vastleggen van de verdeling van
de zorg- en opvoedingstaken of omgangsregeling. Deze afspraken kunnen, maar
behoeven niet door de rechter worden opgenomen in een beschikking. Er is geen
goede reden te geven waarom het bureau jeugdzorg alleen een verzoek tot wijziging
van een rechterlijke beslissing zou kunnen indienen en niet vaststelling van
een regeling die bijvoorbeeld de afspraken uit het ouderschapsplan wijzigt
maar niet in een rechterlijke beslissing zijn opgenomen. De ouders kunnen
zelfs helemaal niets hebben vastgelegd, bijvoorbeeld indien zij uit elkaar
zijn gegaan voor de inwerkingtreding van de Wet bevordering voortgezet ouderschap
en zorgvuldige scheiding.
 In de praktijk is gebleken dat een verzoek van bureau jeugdzorg vaak strekt
tot beperking van de contacten tussen de ouder en het kind. Het is echter
ook mogelijk om juist uitbreiding van de contacten te verzoeken of de tijdstippen
waarop de contacten plaatsvinden aan te passen. De enige voorwaarde die geldt,
is dat de gevraagde regeling in het belang van het kind noodzakelijk is. Dit
zal bureau jeugdzorg in zijn verzoek dus moeten onderbouwen.
 Artikel 265h
 Dit artikel geeft een voorziening indien medische behandeling van een
minderjarige die onder toezicht is gesteld noodzakelijk is en de ouder(s) daarvoor geen toestemming wil(len) geven. Toegevoegd is één
categorie waarvoor ook vervangende toestemming gevraagd kan worden, namelijk
de minderjarige van twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht
tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake. Voor die categorie
geldt hetzelfde als voor minderjarigen die jonger zijn dan 12 jaar (zie art.
7:465 lid 1 en 2 BW): geen behandeling zonder toestemming van de ouder(s).
Gedacht kan worden aan minderjarigen met een verstandelijke beperking. In
tegenstelling tot de mogelijkheid van gezagsoverheveling zoals deze in artikel
265g is opgenomen, geldt de vervangende toestemming slechts voor een specifieke
medische behandeling.
 Artikel 265i
 In de huidige artikelen 253s en 336a is een blokkaderecht opgenomen dat
kort gezegd inhoudt dat een pleegkind, dat met toestemming van zijn met gezag
belaste ouder(s) of voogd in een pleeggezin is geplaatst en daar een jaar
of langer woont, door die ouder(s) of voogd niet uit dat pleeggezin mag worden
weggehaald zonder toestemming van de pleegouders. Dit blokkaderecht is beperkt
tot een vrijwillige plaatsing in een gezin en geldt dus niet voor plaatsingen
in het kader van een ondertoezichtstelling.
 Dit artikel geeft pleegouders de mogelijkheid het blokkaderecht in te
roepen indien zij een kind verzorgen en opvoeden dat onder toezicht is gesteld.
Het toepassingsgebied van het inroepen van het blokkaderecht wordt derhalve
verbreed. Ook voor plaatsingen in het kader van een ondertoezichtstelling
kan het blokkaderecht worden ingeroepen. Continuïteit in de verzorging
en opvoeding van een minderjarige is belangrijk. Het belang van het kind bij
stabiliteit en continuïteit in zijn opvoeding en verzorging moet leidend
zijn en kan zo desgevraagd beoordeeld worden door de kinderrechter, ongeacht
de juridische situatie (in het vrijwillige én het gedwongen kader).
 Er zijn situaties waarin het bureau jeugdzorg het vermoeden heeft dat
nalaten van ingrijpen in de feitelijke opvoedingssituatie ernstig nadeel oplevert
voor de ontwikkeling van de minderjarige en het om die reden de minderjarige
wil overplaatsen, terwijl de pleegouders het blokkaderecht inroepen. In die
gevallen kan het bureau jeugdzorg op grond van de artikelen 800 en 809 Rv
(nieuw, artikel II, onderdelen B en C) aanstonds een beslissing tot wijziging
van het verblijf vragen aan de kinderrechter. De kinderrechter kan, indien
blijkt dat de behandeling van het verzoek niet kan worden afgewacht zonder
onmiddellijk en ernstig gevaar voor de minderjarige, aanstonds een beschikking
tot wijziging van verblijf afgeven. Deze beschikking verliest haar kracht
na verloop van twee weken, tenzij de belanghebbenden (in ieder geval de pleegouders)
en de minderjarige van twaalf jaar of ouder binnen deze termijn in de gelegenheid
zijn gesteld hun mening kenbaar te maken.
 Artikel 265j
 In het eerste en tweede lid van dit artikel is de zogenoemde toetsende
taak ondertoezichtstelling van de raad voor de kinderbescherming opgenomen.
Deze taak is ongewijzigd overgenomen. De belangrijkste redenen voor schrapping
van de in het voorontwerp opgenomen aanscherping van deze taak, zijn de toename
van de administratieve lasten voor de bureaus jeugdzorg en de problemen die
de aanscherping van die taak voor de praktijk zou opleveren.
 Het derde lid bepaalt dat indien een minderjarige twee jaar of langer
onder toezicht is gesteld, het verzoek tot verlenging van de ondertoezichtstelling
een advies van de raad voor de kinderbescherming bevat met betrekking tot
de verlenging van de ondertoezichtstelling. Deze bepaling is opgenomen, omdat
de kinderrechter goed moet kunnen beoordelen of verlenging van de ondertoezichtstelling
nog steeds is aangewezen of dat wellicht de maatregel kan vervallen omdat
de ouders de noodzakelijke zorg aanvaarden of dat een gezagsbeëindigende
maatregel meer voor de hand ligt. De raad geeft zijn visie in
de vorm van advies waarbij hij ingaat op de vraag of de ondertoezichtstelling
niet onnodig wordt verlengd en of eventueel een gezagsbeëindigende maatregel
meer aangewezen is.
 Artikel 265k
 Dit artikel is ongewijzigd overgenomen (zie het huidige artikel 265).
 Onderdeel J
 Artikel 266
 Eerste lid
 Het eerste lid geeft de grond voor de nieuwe gezagsbeëindigende maatregel.
 Ouderlijke verantwoordelijk verzorging en opvoeding van
hun kind (onder a)
 In het eerste lid, onder a, is aansluiting gezocht bij de grond voor de
ondertoezichtstelling. Indien het duidelijk is dat de ouders niet de verantwoordelijkheid
voor de verzorging en opvoeding kunnen dragen binnen een voor de persoon en
de ontwikkeling van de minderjarige aanvaardbaar te achten termijn, kan de
rechtbank het gezag van de ouders beëindigen. Dit in tegenstelling tot
de ondertoezichtstelling: deze kan alleen worden uitgesproken indien de ouders
wel in staat kunnen worden geacht om (na verloop van enige tijd) met behulp
van hulp en steun de verantwoordelijkheid voor de verzorging en opvoeding
van hun kinderen (weer) op zich te nemen.
 Evenals bij de ondertoezichtstelling is het ijkpunt voor het bepalen van
de aanvaardbare termijn voor een kind de periode van onzekerheid die het kind
kan overbruggen zonder verdergaand ernstige schade op te lopen voor zijn ontwikkeling,
over in welk gezin hij verder zal opgroeien. Wat voor een minderjarige een
redelijke termijn is, is afhankelijk van zijn leeftijd en ontwikkeling. Het
spreekt voor zich dat een zich over jaren uitstrekkende verlenging van de
ondertoezichtstelling daar niet bij aansluit. Voor jongere kinderen zal deze
termijn over het algemeen korter zijn dan voor de oudere kinderen. De toepassing
van dit uitgangspunt vereist maatwerk, precieze termijnen zijn niet te geven.
 Wel kunnen de volgende factoren worden genoemd die van belang zijn bij
de afweging of een gezagsbeëindigende maatregel is aangewezen indien
een minderjarige in een pleeggezin is geplaatst:
 a. Wanneer een kind in een pleeggezin is geplaatst, moet het zich daar,
indien mogelijk, volledig en harmonieus kunnen ontwikkelen. Met het oog hierop,
in het bijzonder wanneer het op zeer jeugdige leeftijd in een perspectief
biedend pleeggezin is geplaatst, dient duidelijkheid te bestaan over het opvoedings-
en ontwikkelingsperspectief van het kind.
 b. Als thuisplaatsing niet meer tot de mogelijkheden behoort, blijft bij
een jaarlijkse verlenging van de maatregel van ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing
onzekerheid over het opvoedingsperspectief voortduren. Verlenging over een
reeks van jaren is daarbij in beginsel geen juiste maatregel.
 c. In die gevallen dient aan het belang van het kind bij continuïteit
van de opvoedingssituatie en een ongestoord hechtingsproces zwaarwegende betekenis
te worden toegekend.
 d. De enkele bereidheid van de ouder met gezag zich niet te verzetten
tegen de uithuisplaatsing van het kind mag niet doorslaggevend zijn bij toewijzing
van het verzoek tot beëindiging van het gezag.
 
 Voorts zij het volgende opgemerkt. Een gezagsbeëindiging betekent,
evenals bij een ondertoezichtstelling, een inmenging in het gezinslevenvan ouders en kind. Om die reden vereist artikel 8 van het EVRM niet
alleen dat de maatregel bij de wet is voorzien en dus niet willekeurig wordt
genomen, maar ook dat, indien het doel met een lichtere maatregel kan worden
bereikt, deze verkozen dient te worden boven de zwaardere maatregel. Daarnaast
dient de inmenging in het gezinsleven die het gevolg is van de maatregel,
in een redelijke verhouding te staan tot het doel dat met de maatregel wordt
nagestreefd.
 Teneinde aan de vereisten van het EVRM te kunnen voldoen, zal in de meeste
gevallen aan een gezagsbeëindiging een ondertoezichtstelling vooraf gaan.
Niet zelden zullen immers zonder voorafgaande ondertoezichtstelling te weinig
feiten beschikbaar zijn om het verzoekschrift gezagsbeëindiging voldoende
te kunnen onderbouwen. Dit is na een ondertoezichtstelling eenvoudiger, omdat
dan beter verantwoord kan worden dat, ondanks de verleende hulp en steun,
de ouders niet in staat zijn om hun verantwoordelijkheid te nemen. Deze vraag
of een gezagsbeëindiging aan de orde is, komt bij iedere verlenging van
de ondertoezichtstelling steeds nadrukkelijker aan de orde. Zie hiertoe ook
artikel 265j, derde lid (nieuw) en artikel 45 van het Uitvoeringsbesluit Wet
op de jeugdzorg.
 Toch is het ook mogelijk om direct het ouderlijk gezag te beëindigen.
In situaties waarin het reeds bij de aanvang van het kinderbeschermingstraject
duidelijk is dat de ouder niet in staat zal zijn de opvoedingsverantwoordelijkheid
binnen een voor de minderjarige aanvaardbare termijn op zich te nemen, kan
direct de gezagsbeëindigende maatregel worden getroffen. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om situaties waarin de ouders al jarenlang verslaafd zijn aan
harddrugs en er weinig of geen aanwijzingen tot verbetering zijn.
 Overigens betekent een beëindiging van het gezag niet dat de ouders
geen rol meer in het leven van hun kind spelen. Zo hebben zij recht op informatie
over de ontwikkeling van hun kind en op contact met hun kind voor zover het
belang van het kind zich hiertegen niet verzet. De ouders behouden hun onderhoudsplicht
jegens hun kind en hebben te allen tijde de mogelijkheid om een verzoek in
te dienen om hersteld te worden in het gezag. Dit verzoek kan worden toegewezen
indien aan de gronden voor herstel van het gezag is voldaan (onderdeel O,
artikel 277 (nieuw)).
 Misbruik van gezag (onder b)
 Er zijn situaties denkbaar waarin niet aan de grond onder a is voldaan
maar de ouder het gezag zodanig misbruikt dat een gezagsbeëindiging is
aangewezen. Misbruik van gezag is in de geldende wet ook een grond voor ontzetting
(artikel 269 (oud)). Met misbruik van gezag wordt gedoeld op een schending
van plichten van de ouders door nalatigheid en door daden. Een voorbeelden
is het onthouden van onderwijs aan het kind. Onder misbruik van gezag valt
uitdrukkelijk ook het plegen van enig misdrijf waarbij misdrijven gericht
tegen het kind zoals (zware) mishandeling van het kind of seksueel misbruik
al snel tot het oordeel kan leiden dat er sprake is van misbruik van gezag.
Uiteraard is misbruik van gezag op zichzelf geen reden om het gezag te beëindigen.
De grond dient in samenhang met de aanhef te worden beoordeeld.
 Tweede lid
 Dit lid brengt tot uitdrukking dat ook in situaties waarin een voogd het
gezag over de minderjarige uitoefent, een gezagsbeëindigende maatregel
kan worden getroffen. Uiteraard dient hierbij aan de grond, aanhef en onder
a of b zoals deze is opgenomen in het eerste lid te zijn voldaan.
 Het gaat in dit lid om situaties waarin een tijdelijke gezagsvoorziening
is getroffen, omdat de ouders in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit
te oefenen (tijdelijke voogdij, artikel 253r). Indien na verloop van tijd
de ouders hiertoe wel weer in staat zijn, kunnen de ouders verzoeken de schorsing
van het gezag op te heffen. Indien de rechter dit verzoek afwijst, loopt
de tijdelijke voogdij door en blijft het gezag van de ouders geschorst.
 Juist in deze situaties kan duidelijkheid voor het kind belangrijk zijn
met het oog op zijn gezonde en evenwichtige ontwikkeling en groei naar zelfstandigheid.
Een gezagsbeëindigende maatregel kan die duidelijkheid geven.
 Artikel 267
 Dit artikel bepaalt wie bevoegd is om een verzoek tot een gezagsbeëindigende
maatregel te doen. Voor de toelichting wordt verwezen naar de paragrafen 5.3
en 6 van het algemeen deel van de toelichting. Naast de raad voor de kinderbescherming
en het openbaar ministerie is ook degene die de minderjarige een jaar of langer
als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt bevoegd om een verzoek tot
een gezagsbeëindigende maatregel in te dienen. Deze mogelijkheid is met
name relevant indien de raad voor de kinderbescherming niet overtuigd is dat
een gezagsbeëindigende maatregel is aangewezen, omdat de ondertoezichtstelling
met uithuisplaatsing bij de pleegouders voldoende waarborgen biedt voor het
onbedreigd opgroeien van het kind. De pleegouders kunnen dan een verzoek bij
de rechter indienen.
 Artikel 268
 Als zich ernstige problemen in de opvoeding en verzorging van een kind
voordoen kan, mits dit dringend en onverwijld noodzakelijk is, een schorsing
in de uitoefening van het gezag worden uitgesproken. Dit kan ten aanzien van één
ouder worden uitgesproken maar ook ten aanzien van beide ouders. Het gaat
in dit artikel niet om een gezagsvoorziening. Indien het dringend en onverwijld
noodzakelijk is om in het gezag over de minderjarige te voorzien, zonder dat
beëindiging van het gezag aan de orde is, is een verzoek op grond van
artikel 241 aangewezen.
 Een schorsing van het gezag kan worden uitgesproken op twee gronden: indien –
kort gezegd – een ernstig vermoeden bestaat dat de grond voor een gezagsbeëindigende
maatregel is vervuld of een medische behandeling noodzakelijk is. Evenals
bij de voorlopige ondertoezichtstelling is niet in de aanhef opgenomen dat
de maatregel «noodzakelijk is voor het onbedreigd opgroeien van de minderjarige».
Voldoende is dat het ernstige vermoeden bestaat dat aan de grond van de gezagsbeëindigende
maatregel is voldaan (eerste lid, onder a) of een medische behandeling noodzakelijk
is (eerste lid, onder b). Het criterium «en de maatregel noodzakelijk
is om een acute en ernstige bedreiging voor de minderjarige weg te nemen,»
is opgenomen, omdat het een spoedmaatregel betreft die niet zo maar getroffen
kan worden. Het gaat derhalve om het ingrijpen in crisisachtige situaties.
Dit wordt ook bevestigd door de regel dat in deze gevallen van het gebruikelijke
voorafgaande verhoor van de ouders/voogd en de minderjarige van twaalf jaar
of ouder kan worden afgezien omdat een snelle beslissing noodzakelijk is (vergelijk
art. 800 lid 3 en 809 lid 3 Rv).
 Het beginsel dat de overheid niet verder ingrijpt in het ouderlijk gezag
dan nodig is, brengt met zich mee dat, waar mogelijk, van een beperkte schorsing
gebruik behoort te worden gemaakt. Dit is met name relevant in het geval het
gezag wordt geschorst op grond van het eerste lid, onder b (medische behandeling).
Het bureau jeugdzorg zal dan slechts de bevoegdheden krijgen, die noodzakelijk
zijn in verband met bijvoorbeeld de operatie van de minderjarige.
 Bij de voorlopige maatregelen is eenzelfde formulering gebruikt voor het
vervallen van de maatregel. De maatregel vervalt na drie maanden tenzij voor
het einde van de termijn om de definitieve maatregel van beëindiging
van het gezag is verzocht. 
 Artikel 269
 Zonder deze bepaling is het uitspreken van een ondertoezichtstelling voorbehouden
aan de kinderrechter en kan zij voorts niet ambtshalve worden uitgesproken.
Dit artikel geeft, evenals de huidige bepaling van artikel 271a, de rechtbank
de mogelijkheid om te volstaan met de minder vergaande maatregel van de ondertoezichtstelling
als dat voor het onbedreigd opgroeien van het kind voldoende is.
 Onderdeel L, artikel 274
 De grond om de ouder zonder gezag met het ouderlijk gezag te bekleden
nadat het gezag van de andere ouder is beëindigd, is aangepast aan de
terminologie van het wetsvoorstel. Uitgangspunt is dat een dergelijk verzoek
wordt toegewezen, maar de rechter kan het verzoek afwijzen indien dit in het
belang van het kind noodzakelijk is, bijvoorbeeld om redenen van continuïteit
in de opvoeding (vergelijk artikel 253g).
 Onderdelen M en N, artikelen 275 en 276
 De terminologie van deze artikelen is aangepast.
 Onderdeel O, artikel 277
 Dit artikel geeft de gronden waarop een ouder na een gezagsbeëindigende
maatregel in het gezag hersteld kan worden. Bij de keuze die moet worden gemaakt
of herstel van het ouderlijk gezag is aangewezen, is het belang van het kind
uitgangspunt. Daarbij staat het recht van een kind op een gezonde en evenwichtige
ontwikkeling en groei naar zelfstandigheid centraal. Ook in de gevallen dat
aan de voorwaarde onder b is voldaan en de ouder derhalve in staat is om de
verzorging en opvoeding duurzaam op zich te nemen, kan in bepaalde gevallen
de rechtbank het verzoek afwijzen om redenen die gelegen zijn in het belang
van het kind. Na een langdurige uithuisplaatsing en verblijf in een pleeggezin
kan herstel in het gezag bijvoorbeeld om redenen van het daardoor moeten doorbreken
van een stabiele opvoedingssituatie niet in het belang van het kind zijn.
Dit is afhankelijk van de concrete omstandigheden van het geval en dient uitdrukkelijk
door de rechtbank te worden onderbouwd in haar beschikking.
 De formulering van het artikel is op grond van het advies van de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak aangepast aan de vereisten van het EVRM. In het
voorontwerp was opgenomen dat de rechtbank het verzoek tot herstel in het
ouderlijk gezag slechts mocht toewijzen indien zij «herstel in het gezag
in het belang van de minderjarige noodzakelijk oordeelt». Door deze
formulering zou elk zelfstandig belang van de ouder bij herstel van het gezag
niet in de beoordeling betrokken kunnen worden, omdat uitsluitend het belang
van het kind zou tellen. Bovendien zou het belang van het kind bij herstel
sterk moeten zijn: noodzakelijkheid is sterker dan de nu gekozen formulering,
namelijk dat herstel in het gezag in het belang van het kind is.
 Onderdeel P, artikel 297
 De terminologie van het derde lid is aangepast aan de terminologie van
het wetsvoorstel.
 Onderdeel Q, artikel 305
 In dit artikel is de herziene taak van de raad voor de kinderbescherming
opgenomen met betrekking tot het toezicht op de voogdij. Bureau jeugdzorg
zal over de uitoefening van de voogdij verantwoording afleggen aan de raad
voor de kinderbescherming. Benadrukt zij dat de uitoefening van de voogdij
de verantwoordelijkheid van het bureau jeugdzorg is en blijft.
 De raad dient te beoordelen of de belangen van de minderjarige voldoende
worden behartigd (waaronder het vertegenwoordigen van de minderjarige in burgerlijke
handelingen en het voeren van het bewind over diens vermogen,
artikel 337), of de minderjarige de noodzakelijke zorg ontvangt en of de in
de wet- en regelgeving genoemde punten worden uitgevoerd. Het gaat hier in
het bijzonder om de punten, genoemd in artikel 42 van het Uitvoeringsbesluit
Wet op de jeugdzorg:
 a. de mate waarin bureau jeugdzorg zich op de hoogte houdt van de ontwikkeling
van de minderjarige, de aan hem bestede zorg en diens vermogen;
 b. de mate waarin bureau jeugdzorg het contact tussen de minderjarige
en zijn oorspronkelijke milieu bevordert;
 c. de mate waarin bureau jeugdzorg bevordert dat de minderjarige persoonlijk
contact heeft met een persoon buiten het bureau jeugdzorg; en
 d. de mate waarin bureau jeugdzorg rekening houdt met een mogelijke overgang
van het gezag naar de ouders of pleegouders.
 Het bureau jeugdzorg legt verantwoording af over de uitoefening van de
voogdij door jaarlijks een afschrift van het plan (de verplichting hiertoe
is opgenomen in artikel 40 Uitvoeringsbesluit Wet op de jeugdzorg) te sturen
aan de raad voor de kinderbescherming. Door de taak op deze wijze vorm te
geven – het bureau jeugdzorg is reeds wettelijk verplicht jaarlijks
een plan op te stellen/bij te stellen – wordt bewerkstelligd dat deze
nieuwe taak zo min mogelijk extra werk oplevert voor het bureau jeugdzorg.
 Indien een verschil van mening tussen het bureau jeugdzorg en de raad
bestaat over de uitoefening van de voogdij dat ook na goed overleg niet oplosbaar
is, is het noodzakelijk dat de rechter een knoop kan doorhakken. Om deze reden
wordt voorgesteld om een geschillenregeling in te voeren naar analogie van
de regeling zoals deze bestaat voor ouders met gezamenlijk gezag (artikel
253a). De rechter heeft de vrijheid om in concreto vast te stellen welke regeling
het belang van de minderjarige het meeste dient. Gezien de aard van de procedure,
het is immers een geschillenregeling, ligt dit ook voor de hand. De kinderrechter
dient, als een vergelijk tussen partijen niet mogelijk blijkt, de ruimte te
hebben om het geschil tot een oplossing te brengen met als uitgangspunt het
belang van het kind.
 Onderdeel U
 Artikel 327
 De gronden voor het beëindigen van de voogdij van een met de voogdij
belaste natuurlijke persoon zijn opgenomen in dit artikel. De gronden voor
de beëindiging van de voogdij van een bureau jeugdzorg zijn opgenomen
in artikel 328. Evenals bij artikel 266 kunnen de gronden slechts in samenhang
met de aanhef («noodzakelijk voor het onbedreigd opgroeien van de minderjarige»)
leiden tot een gezagsbeëindigende maatregel.
 Verantwoordelijk verzorging en opvoeding minderjarige
(onder a)
 Artikel 248 verklaart het tweede lid van artikel 247 van overeenkomstige
toepassing voor voogden. Om deze reden is de formulering dezelfde als in artikel
266 (onderdeel J). Voor de toelichting en hetgeen daar is opgemerkt over het
EVRM wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 266.
 Misbruik van gezag (onder b)
 Met misbruik van gezag wordt gedoeld op een schending van plichten van
de voogd door daden en nalatigheid. Een van de verplichtingen van een voogd
is vertegenwoordiging van de minderjarige in burgerlijke handelingen en het
voeren van bewind over diens vermogen. Indien de voogd zich hierbij niet als
goed voogd gedraagt, kan dit aanleiding zijn om de voogdij te beëindigen.
Daarnaast valt onder misbruik van gezag ook uitdrukkelijk het plegen van enig
misdrijf. Zie hierover ook de toelichting bij artikel 266. 
 Niet beschikken over de ingevolge artikel 2 van de Wet
opneming buitenlandse kinderen ter adoptie vereiste beginseltoestemming (onder
c)
 Artikel 2 van de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen bepaalt dat voor
de opneming van een buitenlands pleegkind voorafgaande toestemming van de
Minister van Justitie nodig is (zogenoemde beginseltoestemming). Om in geval
van niet-naleving van deze regel op een passende wijze te kunnen optreden,
is in artikel 10 van deze wet aan de kinderrechter de bevoegdheid gegeven
het bureau jeugdzorg te belasten met de voogdij over de minderjarige (i.c.
buitenlands kind). Deze mogelijkheid omvat ook de beëindiging van het
gezag dat de pleegouder ontleent aan een in het buitenland reeds uitgesproken
adoptievonnis.
 Artikel 328
 De voogdij van het bureau jeugdzorg kan op twee gronden beëindigd
worden. Ten eerste kan de voogdij worden beëindigd indien het bureau
jeugdzorg zijn taken niet op verantwoorde wijze uitvoert. De Wet op de jeugdzorg
geeft in het tweede lid van artikel 13 aan wat in ieder geval onder verantwoorde
zorg dient te worden verstaan: een doeltreffende, doelmatige en cliëntgerichte
uitvoering. Voor de uitoefening van de voogdij is in het bijzonder het derde
lid van artikel 13 Wjz belang. Hierin staat dat de voogdij dient te worden
uitgevoerd op basis van een plan dat is afgestemd op de behoefte van de cliënt
(in dit geval de minderjarige) dat niet wordt vastgesteld dan na overleg met
die cliënt. Daarnaast kan de voogdij worden beëindigd indien het
bureau jeugdzorg geen verantwoording aflegt over de uitoefening van de voogdij
(onderdeel Q, artikel 305). De raad voor de kinderbescherming kan op grond
van dit artikel in uiterste gevallen verzoeken de voogdij te beëindigen.
 Het moge duidelijk zijn dat hier, evenals bij artikel 266, geen sprake
is van een «automatische» sanctie. De rechtbank zal moeten beoordelen
of de beëindiging van het gezag in het concrete geval noodzakelijk is
voor het onbedreigd opgroeien van de minderjarige. De gronden kunnen slechts
in samenhang met de aanhef leiden tot een beëindiging van de voogdij.
Indien de rechter de beëindiging uitspreekt, zal gelijktijdig op andere
wijze in de voogdij over de minderjarige moeten worden voorzien.
 Onderdeel V, artikel 331
 Voor een toelichting op dit artikel wordt verwezen naar de toelichting
bij artikel 268.
 Onderdelen X, Y en Z, artikelen 332a tot en met 335
 De wijzigingen betreffen redactionele aanpassingen aan de nieuwe wettekst.
 Onderdeel AA, artikel 336a
 Dit artikel geeft pleegouders de mogelijkheid om het blokkaderecht in
te roepen. Het gaat om situaties waarin een natuurlijke persoon de voogdij
uitoefent. De redactie van de grond om het blokkaderecht te doorbreken, is
aangepast aan de terminologie van het wetsvoorstel.
 Artikel II (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
 Onderdeel A, artikel 799a Rv
 Het eerste lid vereist dat tevens de concrete bedreigingen in de ontwikkeling
van de minderjarige die met de gevraagde ondertoezichtstelling worden beoogd
alsmede de daarop afgestemde duur waarvoor de ondertoezichtstelling zal gelden,
in het verzoekschrift worden opgenomen. Deze eis is aanvullend op de eisen
die de artikelen 278 en 799 Rv stellen aan een verzoekschrift tot een ondertoezichtstelling.
 Teneinde te garanderen dat een minderjarige wordt geïnformeerd over
een verzoekschrift dat hem aangaat en hierover desgewenst zijn mening te geven, is het tweede lid opgenomen. Deze bepaling is in lijn met
artikel 12 IVRK. Dit artikel vereist, kort gezegd, dat een staat het recht
van een kind om zijn eigen visie te geven in alle zaken die het kind aangaan,
verzekert. Door de aanvullende eis zoals deze is opgenomen in het tweede lid
zal de inhoud of strekking van het verzoekschrift en dus de betekenis hiervan
in ieder geval met het kind worden besproken. Hierdoor wordt het kind geïnformeerd
en kan hij eventueel zijn mening geven. Vervolgens kan de kinderrechter, onverminderd
het bepaalde in artikel 809 Rv, de mening van de minderjarige meenemen in
zijn beoordeling.
 Onderdelen B en C, artikelen 800 en 809 Rv
 Er zijn situaties waarin het bureau jeugdzorg onder wiens toezicht een
minderjarige is gesteld, het vermoeden heeft dat nalaten van ingrijpen in
de feitelijke opvoedingssituatie ernstig nadeel oplevert voor de ontwikkeling
van de minderjarige en het om die reden de minderjarige wil overplaatsen,
terwijl de pleegouders het blokkaderecht inroepen (artikel 265i). In die gevallen
kan het bureau jeugdzorg op grond van de artikelen 800 en 809 Rv (nieuw, artikel
II, onderdelen B en C) een beslissing tot wijziging van verblijf vragen aan
de kinderrechter. De kinderrechter kan indien blijkt dat de behandeling van
het verzoek niet kan worden afgewacht zonder onmiddellijk en ernstig gevaar
voor de minderjarige, aanstonds een beschikking tot wijziging van verblijf
afgeven. Deze beschikking verliest haar kracht na verloop van twee weken,
tenzij de belanghebbenden (in ieder geval de pleegouders) en de minderjarige
van twaalf jaar of ouder binnen deze termijn in de gelegenheid zijn gesteld
hun mening kenbaar te maken.
 Artikel III (Wet op de jeugdzorg)
 Onderdeel A, artikel 3 Wjz
 Op dit moment kennen de Wet op de jeugdzorg en het civiele recht (Burgerlijk
Wetboek en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering) verschillende uitgangspunten
ten aanzien het verblijf of de woonplaats van de minderjarige. De Wet op de
jeugdzorg neemt de provincie waarin de minderjarige duurzaam verblijft (artikel
3, tweede lid, Wet op de jeugdzorg) als uitgangspunt terwijl het Burgerlijk
Wetboek de juridische woonplaats van de minderjarige als uitgangspunt kiest
(artikel 1:12 BW en 265 Rv). Een minderjarige wordt in beginsel onder toezicht
gesteld van de stichting in de provincie waarin de minderjarige zijn juridische
woonplaats heeft.
 In de reguliere gevallen van jeugdzorg is dit verschil geen probleem.
Er kunnen echter problemen ontstaan indien een minderjarige langdurig uit
huis is geplaatst over de grens van de provincie waarin zijn ouders wonen.
Het gaat om het volgende. Bij een langdurige uithuisplaatsing van de minderjarige
in het kader van een ondertoezichtstelling over de grens van de provincie
waarin zijn ouders wonen, is door de werking van de eerste volzin van artikel
3, derde lid, het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling uitvoert,
op een gegeven moment niet meer bevoegd een indicatiebesluit af te geven,
omdat de minderjarige duurzaam verblijft in een andere provincie. Het indicatiebesluit
moet immers worden afgegeven door het bureau jeugdzorg van de provincie waarin
de minderjarige duurzaam verblijft.
 Hetzelfde geldt als het bureau jeugdzorg de voogdij over een minderjarige
uitoefent en de minderjarige duurzaam in een andere provincie wordt geplaatst
dan de provincie waarin het bureau jeugdzorg is gevestigd die de voogdij uitoefent.
Een minderjarige heeft in dit geval zijn juridische woonplaats bij het bureau
jeugdzorg dat de voogdij over hem uitoefent terwijl hij duurzaam in een andere
provincie verblijft.
 Bovenstaande betekent in de praktijk dat het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling
uitvoert of de voogdij uitoefent, voor een indicatiebesluit contact
moet opnemen met het bureau jeugdzorg in de provincie waarin de minderjarige
duurzaam verblijft teneinde een indicatiebesluit ten behoeve van die minderjarige
te verkrijgen. Dit levert onnodige bureaucratie op. Het ligt voor de hand
dat het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling uitvoert of de voogdij
uitoefent zelf de regie voert en desgewenst dus ook een indicatiebesluit kan
afgeven. Om deze reden wordt voorgesteld dat, in afwijking van de eerste volzin
van het derde lid, het bureau jeugdzorg dat de ondertoezichtstelling uitvoert
of de voogdij uitoefent, het indicatiebesluit neemt.
 Onderdeel B, artikel 53, eerste tot en met vierde lid,
Wjz
 Eerste lid
 In artikel 53, eerste lid, wordt een verwijzing naar de taak, genoemd
in artikel 10, eerste lid, onder b, opgenomen. Deze taak betreft de uitvoering
van de ondertoezichtstelling. Voor de uitoefening van deze taak kunnen persoonsgegevens
zonder toestemming door de stichting worden verwerkt indien dit noodzakelijk
is voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Hiermee wordt een invulling
gegeven aan de gronden om zonder toestemming persoonsgegevens te verwerken
en hoeft niet langer te worden getoetst aan de algemene criteria van artikel
8 Wbp, welk artikel de gronden geeft waarop persoonsgegevens mogen worden
verwerkt (zie ook paragraaf 8.2). Het bureau jeugdzorg heeft op grond
van de artikelen 33 en 34 Wbp overigens wel de plicht betrokkene te informeren
over het feit dat over hem persoonsgegevens worden verwerkt. 
 Tweede lid
 Met de voorgestelde aanvulling van het tweede lid wordt duidelijkheid
gegeven over de verwerking van bijzondere gegevens in het kader van een ondertoezichtstelling
door het bureau jeugdzorg. Ook hiervoor geldt, evenals in het eerste lid,
het criterium dat er een noodzaak dient te bestaan met betrekking tot de uitvoering
van de ondertoezichtstelling. Hiermee wordt een grondslag geboden voor de
verwerking van gezondheidsgegevens en politie- en strafvorderlijke gegevens
van anderen dan de cliënt, alsmede voor de verwerking van eventuele overige
bijzondere gegevens. Ook hiervoor geldt de plicht betrokkene te informeren
over het feit dat over hem persoonsgegevens worden verwerkt.
 Derde lid
 Voorgesteld wordt dat derden die beroepshalve over inlichtingen beschikken
inzake feiten en omstandigheden die de persoon van het kind dat onder toezicht
is gesteld, diens verzorging en opvoeding of de persoon van een ouder of voogd
betreffen, de stichting daarvan op de hoogte kunnen stellen indien dit noodzakelijk
is voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Deze informatieverstrekking
kan zonder toestemming en met doorbreking van een beroepsgeheim plaatsvinden.
 Het begrip «derden die beroepshalve over informatie beschikken»
is in paragraaf 8.1 reeds aan de orde gekomen en ziet met name op de
huisartsen, kinderartsen, schoolartsen, het consultatiebureau, leerkrachten,
leerplichtambtenaren en de crèche. Met de formulering «inlichtingen
inzake feiten en omstandigheden die de persoon van de minderjarige of diens
verzorging en opvoeding betreffen» is aangesloten bij artikel 377c,
eerste lid. Niet alle informatie hoeft te worden verstrekt; de informatieverstrekking
in het kader van de ondertoezichtstelling aan bureau jeugdzorg dient noodzakelijk
te zijn voor de uitoefening van de ondertoezichtstelling.
 Met het begrip «noodzakelijk» wordt aangegeven dat de inlichtingen
van belang moeten zijn voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Dit
betekent dat niet iedere kleinigheid met betrekking tot de situatie van de
minderjarige in aanmerking komt voor verstrekking aan het bureau jeugdzorg.
Hierbij zij opgemerkt dat wel te allen tijde in aanmerking moet worden
genomen dat informatie, die bij een eerste beoordeling van weinig gewicht
lijkt, met name in combinatie met andere signalen van andere professionals,
toch van groot belang kan zijn. Uit de signalen tezamen kan bijvoorbeeld blijken
dat de minderjarige uit huis moet worden geplaatst om zijn veiligheid te kunnen
garanderen.
 Bij «noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling»
kan worden gedacht aan informatie die niet kan worden gemist en waarover het
bureau jeugdzorg de beschikking dient te hebben bijvoorbeeld met het oog op
het bereiken van de vastgestelde doelen, met het oog op de beoordeling of
een uithuisplaatsing van de minderjarige gedurende dag en nacht is aangewezen,
of met het oog op de beoordeling of een gezagsbeëindiging is aangewezen.
De gezinsvoogdijwerker heeft informatie nodig om zijn taken te kunnen vervullen.
Hij moet toezicht houden op de minderjarige en dus toezien op zijn veiligheid.
Daarnaast dient hij het gezin op adequate wijze hulp en steun te verlenen
teneinde de ouders of de ouder in staat te stellen de verantwoordelijkheid
voor de verzorging en opvoeding te dragen.
 Onder informatie inzake feiten en omstandigheden die de verzorging en
opvoeding betreffen, valt ook informatie over andere gezinsleden, zoals broers
en zussen. Ook informatie over «foute» vrienden kan hieronder
worden geschaard, omdat deze informatie van belang kan zijn voor de opvoeding
van het desbetreffende kind. Naarmate de minderjarige ouder is, zal de informatievertrekking
meer zien op diens persoon dan op de verzorging en opvoeding (zie het voorgestelde
artikel 262, derde lid). Informatie over de persoon van de ouders of voogd
wordt afzonderlijk genoemd, omdat wellicht niet steeds duidelijk zal zijn
of deze informatie wel of niet valt onder het begrip opvoeding en verzorging
van het kind. Bij inlichtingen die de persoon van een ouder of voogd betreffen
kan gedacht worden aan de psychische gesteldheid van een ouder of een criminele
achtergrond.
 De informatie kan desgevraagd of eigener beweging wordt verstrekt. Wanneer
de informatie door de derde niet op diens initiatief wordt verstrekt en het
bureau jeugdzorg bepaalde signalen met betrekking tot het kind heeft opgevangen
en hierover informatie wenst, kan het bureau jeugdzorg hierom verzoeken. De
derde zal vervolgens moeten bezien of er sprake is van feiten en omstandigheden
die de persoon van het kind, diens verzorging en opvoeding of de persoon van
een ouder betreffen en zal moeten beoordelen of deze gegevens noodzakelijk
zijn voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Wanneer hiervan sprake
is kan de derde deze gegevens aan het bureau jeugdzorg verstrekken en staat
een beroepsgeheim hieraan niet in de weg.
 Vierde lid
 In het vierde lid wordt ten opzichte van het huidige derde lid een verheldering
gegeven met betrekking tot de informatieverstrekking in het kader van kindermishandeling.
Duidelijk naar voren komt dat het een meldrecht met betrekking tot de genoemde
informatie betreft met de mogelijkheid om zonder toestemming van degene die
het betreft indien nodig het beroepsgeheim te doorbreken. Een dergelijke derde
die beschikt over inlichtingen die noodzakelijk kunnen worden geacht om een
situatie van kindermishandeling te beëindigen of een redelijk vermoeden
van kindermishandeling te onderzoeken, kan een melding doen. Ook wanneer er
een melding is gedaan en bij het adviesen meldpunt kindermishandeling een
vermoeden van kindermishandeling bestaat, kan verdere informatie gewenst zijn
om de melding te kunnen onderzoeken. Ter verduidelijking is dan ook opgenomen
dat de informatie desgevraagd en uit eigener beweging kan worden verstrekt.
De derde zal steeds moeten beoordelen of er sprake is van een situatie van
beëindiging van kindermishandeling of van een redelijk vermoeden van
kindermishandeling. Wanneer hiervan sprake is kan de informatie die op deze
gevallen betrekking heeft door de derde worden verstrekt. Hiertoe
zal steeds een afweging moeten worden gemaakt door de derde. Zoals uit het
vierde lid volgt staat een beroepsgeheim hieraan dan niet in de weg.
 Artikel IV (Pleegkinderenwet)
 Onderdeel A
 Artikel 1
 In dit artikel is de definitie van pleegkind in de zin van deze Pleegkinderenwet
opgenomen. Voorgesteld is de definitie uit te breiden tot kinderen opgevoed
door een bloed- of aanverwant tot en met de derde graad. Ook in deze gevallen
dient een zeker toezicht op de gewijzigde opvoedings- en verzorgingssituatie
van het kind te bestaan. Evenmin als in het huidige artikel het geval is,
is een termijn opgenomen gedurende welke het kind bij zijn pleegouders zal
dienen te verblijven. «Verzorgen en opvoeden» drukt reeds uit
dat een zekere duurzaamheid moet worden beoogd. Een kind dat uit logeren gaat
bij zijn oom en tante, wordt door hen niet opgevoed, maar slechts tijdelijk
verzorgd. Dit geldt eveneens voor het kind dat tijdens een betrekkelijk korte
ziekte van één van de ouders in een ander gezin wordt verzorgd.
Wordt een kind daarentegen opgenomen in een gezin met de bedoeling dat de
pleegouders het in feite adopteren, dan dient dit na de opneming binnen een
week te worden medegedeeld aan burgemeester en wethouders.
 Artikel 1, eerste lid, subonderdeel a, is aangepast aan de terminologie
van de huidige wetgeving. Minderjarigen die krachtens een indicatiebesluit
dat strekt tot verblijf bij een pleegouder vallen niet onder de definitie. Dat geldt ook voor minderjarigen die in het
kader van een kinderbeschermingsmaatregel door anderen wordt verzorgd en opgevoed.
Voorgesteld wordt voorts artikel 1, eerste lid, subonderdelen b en c en lid
2 te laten vervallen. De in het eerste lid, onder b en c genoemde inrichtingen
bestaan in het huidige jeugdbeschermingsrecht niet meer. Het tweede lid is
overbodig geworden door de wijze waarop de raad voor de kinderbescherming
thans georganiseerd is.
 Artikelen 2 en 3
 Deze bepalingen zijn nu opgenomen in artikel 5 en 6. Pleegouders dienen
binnen een week schriftelijk kennis te geven aan burgemeester en wethouders
van gemeente, waarin het pleegkind verblijft, dat zij de zorg voor een pleegkind
als bedoeld in artikel 1 op zich hebben genomen. Deze kennisgeving wordt door
burgemeester en wethouders onverwijld doorgezonden aan de raad voor de kinderbescherming.
 Artikel 4
 Deze bepaling is nu opgenomen in artikel 7. Op grond van artikel 7 heeft
de raad voor de kinderbescherming alleen de mogelijkheid onderzoek te doen
na een kennisgeving door de pleegouders aan burgemeester en wethouders (eerste
lid), indien het redelijke vermoeden bestaat dat er in het pleeggezin misstanden
heersen of dreigen te ontstaan (tweede lid).
 In artikel 4 wordt voorgesteld om de raad voor de kinderbescherming niet
alleen de bevoegdheid tot onderzoek te geven na een kennisgeving door de pleegouders
aan burgemeester en wethouders, maar ook indien een dergelijke melding is
nagelaten. De raad kan over de plaatsing van een pleegkind bijvoorbeeld geïnformeerd
worden door de basisschool van het pleegkind. Voorts wijzigt artikel 4 de
grond van onderzoek. Deze beperkt zich niet meer tot situaties waarin het
vermoeden bestaat van (dreigende) misstanden. Als pleegouders aan burgemeester
en wethouders hebben medegedeeld dat zij een pleegkind hebben opgenomen, kan
de raad reeds onderzoek doen in het geval er een redelijk vermoeden bestaat
dat dit kind in strijd met de daarvoor bestaande procedures is opgenomen. Indien de pleegouders een dergelijke kennisgeving aan burgemeester
en wethouders hebben nagelaten, kan de raad reeds om die reden een onderzoek
instellen naar de leefsituatie van het pleegkind en de wijze waarop het gezag
of de voogdij over het pleegkind wordt uitgeoefend.
 Voornoemde wijzigingen hebben tot gevolg dat de bevoegdheid tot onderzoek
van de raad voor de kinderbescherming wordt uitgebreid. Vanuit de praktijk
is aangegeven dat aan de ruimere bevoegdheid tot onderzoek behoefte bestaat,
teneinde meer en sneller zicht en, indien noodzakelijk, grip op de leefsituatie
van een pleegkind te krijgen. Indien vereist kan de raad voor de kinderbescherming
na onderzoek aan de rechter verzoeken om een voogd te benoemen, als blijkt
dat het gezag of de voogdij over het kind niet of niet goed is geregeld.
 Artikelen 5 en 6
 Het sluitstuk van de verplichting tot kennisgeving van opname van een
pleegkind is de strafbaarheid van het verzuim van kennisgeving. Dit verzuim
is een overtreding in strafrechtelijke zin. De strafmaat is niet gewijzigd.
 Artikel V
 Het wetsvoorstel voorziet in een herziening van de kinderbeschermingsmaatregelen.
Om goed te kunnen beoordelen of de voorgestelde wijzigingen ook de effecten
in de praktijk hebben die zij beogen, wordt voorgesteld binnen vijf jaar na
de inwerkingtreding van de wet aan de Staten-Generaal een verslag te zenden
over de doeltreffendheid en de effecten van deze wet in de praktijk.
 Artikel VI
 De voorgestelde wijzigingen vergen aanpassing van de werkwijzen van onder
meer de bureaus jeugdzorg, raad voor de kinderbescherming en de rechterlijke
macht. Door de inwerkingtredingsbepaling is het mogelijk het tijdstip van
de inwerkingtreding te bepalen.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet 
 
 
 
 
 Indien het gaat om een minderjarige door of voor wie een aanvraag tot
het verlenen van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in
artikel 28 van de Vreemdelingenwet 2000 is ingediend en die in verband daarmee
in een opvangcentrum verblijft, wordt de ondertoezichtstelling uitgevoerd
door Nidos.
 
 
 Met recht onder toezicht gesteld, Evaluatie herziene OTS-wetgeving, Utrecht,
2000.
 
 
 909 zorgen. Een onderzoek naar de doelmatigheid van de ondertoezichtstelling.
Amsterdam, Vrije Universiteit, januari 2002.
 
 
 Jongeren onder voogdij, Inspectie jeugdhulpverlening en jeugdbescherming
(2003). Zie ook Kamerstukken II 2003/04, 28 606, 29 200 IV, nr.
19, p. 6–7.
 
 
 Juridische haken en ogen (2000).
 
 
 Bijvoorbeeld bij de Stichting Jeugdformaat, zorgaanbieder in Zuid-Holland.
 
 
 Dit wetsvoorstel geeft uitvoering aan de motie Kalsbeek, Rouvoet, Tonkens
en Kant waarin het kabinet wordt verzocht al het mogelijke te doen om de norm
te verankeren dat de bescherming van het kind de primaire doelstelling is
in de jeugdzorg en in de kinderbescherming (Kamerstukken II 2004/05, 29 815,
nr. 15).
 
 
 Dit advies is opgesteld in opdracht van het ministerie van Justitie in
het kader van het beleidsprogramma Beter Beschermd (Utrecht, augustus 2006).
Zie ook: Kamerstukken II 2005/06, 29 815, nr. 76, pp. 2–3.
 
 
 Coalitieakkoord tussen de Tweede Kamerfracties van CDA, PvdA en ChristenUnie,
p. 29 (7 februari 2007).
 
 
 Dit artikel is opgenomen ter uitvoering van de motie Çörüz,
Bouchibti en Voordewind (Kamerstukken II 2006/07, 31 015, nr. 14).
 
 
 Handelingen II 2007/08, blz. 2051–2052 en 2136.
 
 
 Zie ook: S. F. M. Wortmann, De raad voor de kinderbescherming:
nu en in de toekomst, FJR 2006, 9, pp. 210–215.
 
 
 Zie ook Kamerstukken II 2008/09, 28 684, nr. 190.