Vreemdelingenbeleid; Verslag schriftelijk overleg n.a.v. de brief van de staatssecretaris van Justitie van 29 september 2008 over Vreemdelingenbewaring (Kamerstuk 19637, nr. 1222)
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135341
 2009-2010
 
 19 637
 Vreemdelingenbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 1302
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 1 oktober 2009
 Binnen de vaste commissie voor Justitie hebben
enkele fracties de behoefte naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris
van Justitie d.d. 29 september 2008 en de daarbij behorende rapporten
van Amnesty International en de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
over Vreemdelingenbewaring (19 637, nr. 1222) enkele vragen en opmerkingen
voor te leggen. Bij brief van 30 september 2009 heeft de staatssecretaris
deze beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 De Pater-van der Meer
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Puts
 
 Inhoudsopgave
 
 
 
 
 
 
 
 
 I.
 
 
 Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden
van de CDA-fractie
 2 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden
van de PvdA-fractie
 4 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden
van de SP-fractie
 6 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden
van de VVD-fractie
 8 
 
 
 
 Vragen en opmerkingen van de leden
van de GroenLinks-fractie
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 II.
 
 
 Reactie van de staatssecretaris
 
 
 14
 
 
 
 
 
 I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de rapporten inzake
vreemdelingenbewaring van Amnesty International en de Raad voor de Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming (RSJ) en de kabinetsreacties daarop. Zij vragen of de
staatssecretaris de observatie van deze leden deelt dat de rapporten weinig
nieuwe gezichtspunten hebben opgeleverd, dat de meeste aanbevelingen staand
beleid zijn en dat de toegevoegde waarde van de rapporten beperkt is.
 
 De leden van de CDA-fractie merken op, dat in de rapporten vaststellen
dat vreemdelingenbewaring sterk in de belangstelling staat van verschillende
nationale en internationale instellingen, toezichtsorganen en wetenschappers.
Zij vragen of deze belangstelling voornamelijk van toepassing is op situatie
in Nederland of dat die belangstelling er ook is voor de situatie in andere
Europese landen. Zo ja, wat is de verklaring daarvoor?
 De leden van CDA-fractie stellen vast dat er de afgelopen twee jaren diverse
rapporten over vreemdelingenbewaring in Nederland zijn verschenen. Deze leden
vragen in hoeverre er ook rapportages zijn verschenen waarin Nederland vergeleken
wordt met andere Europese landen. Zij vragen of de staatssecretaris bij beantwoording
ook kan aangeven of die rapportages zijn opgesteld door nationale dan wel
door internationale instanties.
 De leden van de CDA-fractie vragen of in Nederland vreemdelingen vaker
in vreemdelingenbewaring worden geplaatst dan in andere Europese landen. Deze
leden vragen in hoeverre dit verband houdt met eventuele alternatieven voor
vreemdelingenbewaring in die andere landen. Zij vragen of de detentieomstandigheden
in Nederland gunstig dan wel ongunstig afsteken ten opzichte van de omstandigheden
in andere lidstaten.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen in welke gevallen vreemdelingen die
Nederland moeten verlaten, maar daaraan manifest niet (willen) meewerken,
niet in vreemdelingenbewaring worden geplaatst maar direct op straat worden
gezet. Deze leden vragen of dit gebeurt als er, om wat voor reden dan ook,
van meet af aan geen enkel zicht op uitzetting bestaat. Als voorbeeld noemen
deze leden het geval van een notoir niet meewerkende, al dan niet criminele, «draaideur-illegaal».
 
 De leden van de CDA-fractie begrijpen dat er sinds begin december 2008
in Zwaag geen alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) meer
verblijven en dat zij zijn overgeplaatst naar reguliere Justitiële Jeugdinrichtingen
(JJI), in het bijzonder naar De Maasbrug in Overloon. Deze leden vragen om
hoeveel AMV’s het gaat. Zij vragen wat de resultaten zijn van de inspanningen
om het vertrek van deze AMV’s uit Nederland te bewerkstelligen.
Welke actoren zijn daarbij betrokken? De leden van de CDA-fractie vragen of
er ook AMV’s zijn die na de vreemdelingenbewaring weer op straat terecht
komen. Worden die op een later moment weer teruggezien in de vreemdelingenbewaring,
zo vragen deze leden. Deze leden vragen hoeveel AMV’s met onbekende
bestemming verdwenen zijn.
 De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband wat de stand van zaken
is bij de herijking van het beleid voor AMV’s. Deze leden vragen wanneer
de Kamer hierover nader wordt geïnformeerd. Zij vragen of in het kader
van deze herijking ook gekeken wordt naar alternatieven voor vreemdelingenbewaring
van AMV’s. In hoeverre wordt hierbij betrokken de afweging van «geen
gesloten opvang» c.q. «minder beschermende opvang» ten opzichte
van «veiligheid van de minderjarigen» en «verdwijningen
van minderjarigen»? Kan een indicatie worden gegeven van de kosten van
de alternatieven die overwogen worden.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat de kosten van verblijf
in vreemdelingenbewaring en in een uitzetcentra € 165 per persoon
per dag bedragen en de kosten van verblijf in een vrijheidsbeperkende locatie € 36,53
per persoon per dag. Deze leden vragen wat de gemiddelde kosten van een uitzetting
vanuit vreemdelingenbewaring bedragen.
 De leden van de CDA-fractie vragen of de staatssecretaris een overzicht
kan geven van de thans bestaande alternatieven voor vreemdelingenbewaring,
de mate waarin daarvan gebruik wordt gemaakt en de mate waarin van daaruit
daadwerkelijk wordt teruggekeerd, dan wel, met onbekende bestemming wordt
vertrokken. Welke doelgroepen komen momenteel in aanmerking voor verblijf
in een vrijheidsbeperkende locatie, zo vragen deze leden. Wat zijn de kosten
per jaar voor de treinkaartjes die vreemdelingen die uit vreemdelingenbewaring
(moeten) worden ontslagen met de aanzegging Nederland te verlaten meekrijgen?
Bestaat er zicht op de mate waarin van deze vervoerbewijzen gebruik wordt
gemaakt, zo vragen deze leden.
 De leden van de CDA-fractie vragen, of en zo ja, welke positieve ervaringen
er opgedaan zijn met privatisering van de vreemdelingendetentie, zoals dit
onder andere ingevoerd is in Engeland en Wales. Deze leden vragen wat de eventuele
mogelijkheden zijn om ook in Nederland vreemdelingendetentie uit te laten
voeren door private ondernemingen.
 Zij vragen of het klopt dat Nederland, in vergelijking tot andere Europese
landen, meer vreemdelingen in vreemdelingenbewaring heeft omdat er die andere
landen meer alternatieven voor vreemdelingenbewaring voor handen zijn. Welke
alternatieven voor vreemdelingenbewaring bestaan er in andere Europese landen
en werken die beter dan de Nederlandse vreemdelingenbewaring, bezien naar
de duur van de vreemdelingenbewaring, medewerking aan terugkeer, daadwerkelijk
vertrek, en vertrek met onbekende bestemming, zo vragen deze leden.
 De leden van de CDA-fractie vragen of de buitenlandse alternatieven voor
vreemdelingenbewaring voor alleenstaande minderjarige asielzoeker leiden tot
meer of minder verdwijningen.
 
 Naar aanleiding van kabinetsreactie op RSJ-rapport hebben de leden van
de CDA-fractie nog de volgende vragen. Wanneer zullen de uitkomsten van de
heroriëntatieprojecten van de Dienst Justitiële Inrichtingen ( DJI)
bekend zijn?
 Wanneer is de nadere bestudering van de opportuniteit van het introduceren
van een beroepsrecht bij vreemdelingenbewaring ex artikel 6 Vreemdelingenwet
2000 afgerond? In welke specifieke omstandigheden kan op grond van de Europese
Terugkeerrichtlijn de vreemdelingenbewaringstermijn worden verlengd tot 18
maanden? Is te verwachten dat vreemdelingen door het bekend zijn van de maximumduur
van vreemdelingenbewaring hun tijd gewoon gaan «uitzitten»?
 In hoeveel gevallen is ten aanzien van vreemdelingen die in beginsel in
aanmerking kwamen voor plaatsing in vreemdelingenbewaring, deze vreemdelingenbewaring
niet (langer) toegepast in verband met: a. betrouwbaar geachte en zich garant
stellende particulieren of instanties, b. de vreemdeling aantoonbaar een vaste
woon- of verblijfplaats in Nederland had, c. een lichter middel kon worden
toegepast?
 Wat zijn de resultaten van het project Assisted Voluntary Return from
Detention (ARVD) en hoe is precies de (nationale en EU-)financiering van het
project geregeld?
 
 Naar aanleiding van kabinetsreactie op Amnesty International-rapport hebben
de leden van de CDA-fractie nog de volgende vragen.
 Is Nederland al eerder door een nationale of internationale rechterlijke
instantie op de vingers getikt omdat elementen van het Nederlandse vreemdelingenbeleid
en de uitvoering daarvan in strijd zouden zijn met mensenrechten, dan wel
Europese of andere internationale regelgeving?
 
 In welke opzichten heeft de kwaliteit van de rechtsbijstand aan vreemdelingen
in bewaring tekortgeschoten en welke gevolgen heeft dit (mogelijk) gehad voor
de betrokken vreemdelingen?
 De leden van de CDA-fractie merken op dat onder verwijzing naar de Rapportage
Vreemdelingenketen juli-december 2007 wordt gesteld dat 86% van de
in die periode uit de vreemdelingenbewaring uitgestroomde vreemdelingen korter
dan zes maanden in vreemdelingenbewaring verbleef. Hoeveel van die 86%
is daadwerkelijk uit Nederland vertrokken en hoeveel daarvan is op straat
terecht gekomen?
 Waarom is besloten tot het instellen van een juridisch spreekuur en wat
is precies het doel daarvan?
 Wat was de aanleiding voor het onderzoek door de Inspectie Sanctietoepassing
(ISt) naar de Commissies van Toezicht van Justitiële Inrichtingen? Zijn
de onderzoeksresultaten al bekend, zo vragen deze leden.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
 De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
staatssecretaris en de daarin bedoelde rapporten. Deze leden hebben voordat
zij ingaan op de rapporten eerst nog een aantal feitelijke vragen waarop zij
graag antwoord ontvangen.
 Wat zijn de totale kosten op jaarbasis voor een detentieplaats?
 Hoeveel detentieplaatsen zijn momenteel beschikbaar?
 Wat is de gemiddelde bezettingsgraad?
 Hoeveel gevallen van vreemdelingenbewaring hebben zich in de laatste vijf
jaar voorgedaan?
 Welke te onderscheiden groepen worden opgevangen in vreemdelingendetentie
(waaronder: illegalen, minderjarigen, slachtoffers mensenhandel, criminele
illegale veelplegers)?
 Hoe lang worden deze groepen gemiddeld vastgehouden in vreemdelingenbewaring?
 Hoeveel van de vreemdelingen die in vreemdelingenbewaring hebben gezeten
zijn daadwerkelijk teruggekeerd naar het land van herkomst?
 Hoeveel vreemdelingen zijn vervolgens weer «geklinkerd»?
 Hoeveel van deze vreemdelingen hebben alsnog een verblijfsvergunning gekregen?
 Welk deel van de vreemdelingen in vreemdelingenbewaring willen niet weg
en welk deel kan niet weg (statenloos, geen papieren, geen laissez-passer
etcetera)?
 In hoeveel gevallen oordeelde de rechter dat bewaring niet (meer) rechtmatig
was?
 
 Naast deze feitelijke vragen hebben de leden van de PvdA-fractie een de
volgende vragen over het doel en het karakter van vreemdelingenbewaring.
 Deze leden vragen of de staatssecretaris de opvatting deelt dat vreemdelingendetentie,
zoals ook in de Vreemdelingenwet bepaald, slechts moet worden toegepast als
uiterste middel, dat wil zeggen in geval voorliggende middelen of alternatieve
aanpakken tekortschieten.
 Zij vragen of er op dit moment per individueel geval op basis van een
feitelijk beoordelingskader van voorliggende mogelijkheden getoetst wordt
alvorens overgegaan wordt tot vreemdelingenbewaring. Deze leden denken in
dit verband aan alternatieven zoals een borgsom, elektronisch toezicht, onderbrenging
op een betrouwbaar adres, bijvoorbeeld onder garantstelling van de stichting
Nidos, met periodieke meldplicht.
 
 De leden van de PvdA-fractie begrijpen uit de voorliggende stukken dat
minder zware maatregelen bij toegangsweigering niet mogelijk zouden zijn in
verband met de Schengengrenscode. Toch, merken deze leden op, worden in Nederland
veel meer mensen in vreemdelingenbewaring vastgezet dan in andere Schengenlanden.
Zij vragen hoe dit kan worden verklaard. Hoe dwingend is de Schengengrenscode
in het opleggen van vrijheidsontnemende maatregelen? Waarom zou de bepaling
dat de Lidstaat maatregelen moet nemen om te voorkomen dat illegale toegang
tot het grondgebied wordt verkregen, automatisch moeten leiden tot het toepassen
van vreemdelingenbewaring, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat vreemdelingenbewaring dient «ter
fine van uitzetting». Het heeft dus geen strafrechtelijke grondslag
noch oogmerk. Om die reden, zijn deze leden ook van mening, dat er ook nadrukkelijk
onderscheid moet zijn in de voorzieningen en de regimes die voor vreemdelingenbewaring
van toepassing zijn. Zij vragen of de regering dit uitgangspunt deelt. Op
welke wijze wordt in het karakter en de aard van de inrichtingen nadrukkelijk
onderscheid gemaakt met penitentiaire inrichtingen? In hoeverre en op welke
wijze onderscheiden de geldende regimes en voorzieningen in de vreemdelingenbewaring
zich van strafrechtelijke regimes?
 In hoeverre is aangetoond dat de vreemdelingenbewaring geen contraproductieve
uitwerking heeft op het doel, namelijk het terugkeerproces, bijvoorbeeld doordat
sprake is van een proces van criminalisering van de vreemdeling, zo vragen
deze leden. Deze leden vragen in dit verband of er geen aparte Beginselenwet
tot stand gebracht zou moeten worden die van toepassing is op de vreemdelingenbewaring,
met daarin een eigen regime dat geen verdere beperkingen oplegt aan de vreemdeling
dan strikt noodzakelijk. Zo nee, waarom niet?
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen voorts op welke wijze het rendement
van de vreemdelingenbewaring, in de zin van daadwerkelijk terugkeer, kan worden
verbeterd. Deze leden vragen of de staatssecretaris meer kan mee delen over
opgedane ervaringen, best practices, in terugkeerprojecten. Deze leden vragen
of de rol van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) bij de terugkeerprojecten
kan worden vergroot. Kan er meer gebruik worden gemaakt van de inzet van vertrouwensprocessen
in terugkeerprocessen? Welke andere mogelijkheden ziet de regering om het
rendement te verhogen, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de namen van bezoekers aan
gedetineerde vreemdelingen doorgegeven worden aan de politie. Deze leden vragen
of de staatssecretaris toe kan zeggen dat de praktijk waarbij de politie deze
bezoekers vervolgens onder druk zet om informatie over de vreemdeling et verschaffen
wordt beëindigd.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen of de staatssecretaris bekend is met
het rapport van Directorate-General Internal Policies. Deze leden vragen of de staatssecretaris met deze leden van mening
is dat op de pagina’s 179–181, 183 en 185 van dit rapport vreemdelingenbewaring
als«pathogeen» wordt gekenschetst, dat de psychologische staat
van vreemdelingen in bewaring ernstig verslechtert, dat de onzekerheid van
de betrokkenen over hun situatie de druk nog meer verhoogt, dat velen niet
begrijpen waarom zij gevangen worden gehouden, dat het gebruik van eenzame
opsluiting in Nederland voorkomt, ook bij personen met een psychische aandoening,
en dat, samenvattend, allen concluderen dat vreemdelingenbewaring pathogeen
is.
 Deze leden vragen voorts of de staatssecretaris met hen van mening is
dat Nederland behoort tot die groep landen die in het rapport worden genoemd,
waarvan de maximum duur van vreemdelingenbewaring als hoog dient te worden
gekenschetst. Zij vragen of de staatssecretaris met hen van mening is dat
hier sprake is van een objectieve bron die serieus genomen dient te worden.
Deze leden vragen of de staatssecretaris met hen van mening is dat als een
zodanig objectieve en gezaghebbende bron in 2006 aangeeft dat vreemdelingenbewaring
in zichzelf evident pathogeen is; een zorgvuldige overheid uiterst terughoudend
om zou moeten gaan met dit instrument.
 
 Tot slot hebben de leden van de PvdA-fractie nog aanvullende vragen over
de kinderen in vreemdelingenbewaring. Deze leden vragen of de staatssecretaris
met hen van mening is dat het zeer onwenselijk is om kinderen in vreemdelingenbewaring
te nemen. Zij vragen of de staatssecretaris bereid is om met een aantal maatschappelijke
partijen, zoals de kinderbescherming en het Nidos, een alternatief uit te
werken voor de vreemdelingenbewaring van kinderen. Zo nee, waarom niet, vragen
deze leden.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
 Aan het feit dat de helft van de mensen die in vreemdelingenbewaring wordt
genomen niet kan worden uitgezet liggen naar de mening van de leden van de
SP-fractie fundamentele oorzaken ten grondslag. Er is structureel iets mis
met de vreemdelingenbewaring en het terugkeerbeleid. Teveel mensen belanden
in vreemdelingenbewaring terwijl al duidelijk is dat uitzetting onmogelijk
is. Deze leden verwijzen nog maar eens naar de situatie van uitgeprocedeerde
Chinese asielzoekers waarbij de staatssecretaris er al lange tijd niet in
is geslaagd vervangende reisdocumenten te verkrijgen.
 Zij vragen waarom er door de staatssecretaris niet meer gebruik wordt
gemaakt van het buitenschuldcriterium. In dit verband vragen deze leden om
inzichtelijk te maken in hoeveel gevallen in het jaar 2008 een verblijfsvergunning
op basis van het buitenschuldcriterium is toegekend en deze leden ontvangen
daarbij ook graag een verdeling naar nationaliteiten.
 
 Op welke wijze, zo vragen de leden van de SP-fractie, wordt momenteel
de verblijfsduur in vreemdelingenbewaring geregistreerd. Deze leden willen
graag een cijfermatig overzicht ontvangen van de categorieën verblijfsduur
(korter dan drie maanden, tussen drie en zes maanden, tussen zes en negen
maanden, tussen negen en 12 maanden) in vreemdelingenbewaring. Zij vragen
hoeveel vreemdelingen gedurende een bepaalde periode in bewaring op grond
van artikel 6 Vreemdelingenwet 2000 verbleven. Hoeveel mensen hebben alsnog
een verblijfsvergunning gekregen en op welke grond werd die vergunning alsnog
verstrekt, zo vragen zij.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of de staatssecretaris de Kamer inzage
kan geven in de plannen aangaande de heroriëntatie van het regime in
vreemdelingenbewaring en of de staatssecretaris daarbij aan kan geven welke
veranderingen er in het kader van de heroriëntatie inmiddels zijn doorgevoerd.
Deze leden vragen voorts op welke termijn deze heroriëntatie zal zijn
voltooid.
 
 De leden van de SP-fractie vragen of voor de vreemdelingenbewaring het
strafrechtelijke regime geldt. Zij vragen of de staatssecretaris met hen van
mening is dat dit onwenselijk zou zijn gelet op het feit dat de vreemdelingenbewaring
mensen betreft die niet strafrechtelijk zijn veroordeeld. Deze leden ontvangen
graag een overzicht van het dagregime in vreemdelingenbewaring. Zij vernemen
graag hoeveel uur per dag de vreemdelingen zijn ingesloten.
 
 De leden van de SP-fractie vragen in welke mate er momenteel gebruik wordt
gemaakt van alternatieven voor vreemdelingenbewaring. Deze leden vragen hoeveel
plaatsen er beschikbaar zijn voor vrijheidsbeperkende maatregelen als alternatief
voor vreemdelingenbewaring. Zij vragen wat de kosten per dag zijn voor verblijf
op een vrijheidsbeperkende locatie.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris in hoeverre haar
beleid afwijkt van het beleid dat de Europese Commissie met betrekking tot
kwetsbare groepen heeft uitgevaardigd. Hanteert de staatssecretaris dezelfde
definitie als de Europese Commissie en op welke wijze heeft zij rekening gehouden
met de behoeften van deze groepen? Zijn er bijzondere afzonderlijke maatregelen
voor de diverse groepen en welke zijn dit, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris duidelijkheid te
geven over de procedures rond de doorverwijzing naar een Individuele Begeleidingsafdeling
of een Forensische Observatie- en Begeleidingsafdeling. Wat zijn de medische
richtlijnen en welke capaciteit is beschikbaar binnen deze afdelingen? Op
welke wijze kan een vreemdeling bezwaar maken tegen een medische afwijzing
van zijn beroep op detentieongeschiktheid? Wanneer zullen de resultaten van
het onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg (IGZ) naar de gezondheidszorg
in de detentiecentra naar de Kamer worden gestuurd, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris om een cijfermatig
overzicht van de klachten die in 2008 bij de Commissie van Toezicht zijn ingediend
met betrekking tot vermeend excessief geweld. Deze leden vragen hoeveel van
deze klachten gegrond zijn verklaard en of er ook door gedetineerde vreemdelingen
aangifte is gedaan. Zo ja, in hoeveel gevallen is dat gebeurd, vragen deze
leden. Zijn er naar aanleiding van aangiftes vervolgingen in gesteld en zo
ja, wat was de uitkomst hiervan, zo vragen deze leden. De leden van de SP-fractie
willen graag inzicht krijgen in de onderzoekswijze van de Commissies van Toezicht
bij klachten over vermeend excessief geweld. Zij vragen of de staatsecretaris
de mening deelt dat isolatie met grote terughoudendheid moet worden toegepast.
Zij vragen welke maatregelen worden genomen om dit te bewerkstelligen. Hoe
vaak is in 2008 isolatie toegepast om niet medische redenen, zo vragen deze
leden.
 
 De leden van de SP-fractie vragen voorts hoe het Juridisch Loket in de
detentiecentra functioneert en of de bevoegdheden en taken voor betrokkenen
voldoende duidelijk zijn.
 
 De leden van de SP-fractie wijzen op de in de Kamer aangenomen motie van
het lid De Wit (30 846, nr. 11) over de toepassing van de uitgangspunten
van de Europese Commissie bij het nemen van vrijheidsontnemende maatregelen.
Dit houdt in, dat kinderen nooit in bewaring worden genomen, zo menen deze
leden. Dit uitgangspunt moet volgens de leden van de SP-fractie nu snel in
de praktijk worden gebracht. Buitenlandse kinderen die zonder ouders in Nederland
zijn en die hier niet mogen blijven, horen niet in de gevangenis zo lang ze
geen strafbare feiten hebben gepleegd, zo stellen deze leden. Zij vragen of
de staatssecretaris de mening deelt dat deze kinderen van vreemdelingen in
de eerste plaats als kind, en daarna pas als vreemdeling behandeld moeten
worden. Dit uitgangspunt betekent, naar mening van deze leden, dat er op een
pedagogisch verantwoorde manier gewerkt moet worden aan terugkeer. Dat gebeurt
niet in een jeugdinrichting met een gevangenisregime, zo vinden deze leden.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de reactie van de staatssecretaris op
de kritiek van Amnesty International, dat het standpunt, dat de grensdetentie
van asielzoekers die via Schiphol inreizen niet wordt beperkt omdat de Schengengrenscode
Nederland ertoe zou verplichten er juist op toe te zien dat personen aan wie
de toegang is geweigerd het Schengengebied niet betreden, een onjuiste interpretatie
zou zijn van de verplichtingen die voortvloeien uit de Schengengrenscode.
Naar de mening van Amnesty International brengen deze verplichtingen met zich
mee, dat aan een onderdaan van een derde land die niet aan alle vermelde toegangsvoorwaarden
voldoet, de toegang tot het grondgebied tot de lidstaten wordt geweigerd,
maar ook dat dit de toepassing van bijzondere bepalingen inzake asielrecht
en internationale bescherming onverlet laat.
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris om een reactie op
de kritiek van Amnesty International, dat het Nederlandse beleid niet geheel
in lijn is met de minimumnormen van de Opvangrichtlijn, specifiek op twee
punten: de criteria voor gevaar voor onttrekking aan uitzetting en gronden
voor voortzetten van de bewaring na zes maanden.
 
 Tot slot vragen de leden van de SP-fractie of de staatssecretaris bekend
is met de wijze waarop in het Verenigd Koninkrijk vreemdelingenbewaring wordt
toegepast. Deze leden vragen of zij de Kamer hierover kan informeren en daarbij
kan ingaan op de mogelijke toepassing daarvan in de Nederlandse praktijk van
vreemdelingenbewaring.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de reactie van de zijde van de regering op de verschillende rapporten inzake
vreemdelingenbewaring. Aangaande deze reactie hebben deze leden de volgende
vragen.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris kan aangeven
of zij de mening deelt, dat het oordeel van de RSJ, dat vreemdelingenbewaring
beperkt is omdat «nog niet de helft van het aantal inbewaringstellingen
daadwerkelijk tot uitzetting leidt», op zichzelf een te beperkt oordeel
inhoudt. Immers, zo vragen deze leden, is niet één van de doelen
van vreemdelingenbewaring ook het voorkomen van vertrek met onbekende bestemming
(MOB) c.q. het onttrekken aan toezicht; een doel dat niet gemeten wordt door
het aantal uitzettingen.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris een heldere
en uitgebreide analyse kan geven van de (relatieve) effectiviteit van de alternatieven
voor inbewaringstelling (zoals huisarrest, garantstelling door derden,
gesloten asielcentra, elektronisch toezicht, meldplicht, et cetera), bezien
vanuit twee perspectieven. Ten eerste het voorkomen van MOB c.q. het onttrekken
aan toezicht. Ten tweede het daadwerkelijke realiseren van vertrek. Bij het
opmaken van deze appreciatie wijzen deze leden graag op twee mededelingen
van de regering zelve. Ten eerste dat de ervaring leert dat inbewaringstelling
bijdraagt aan een intensieve benadering en begeleiding van de vreemdeling
waardoor alsnog de medewerking kan worden verkregen van de vreemdeling en
het herkomstland. Ten tweede dat de (permanente) beschikbaarheid van de vreemdeling
van fundamenteel belang is bij het realiseren van terugkeer en de enige manier
is om te werken aan het vertrek uit Nederland van een vreemdeling die geneigd
is zich te onttrekken aan het toezicht en aldus een onmisbaar onderdeel is
van een effectief terugkeerbeleid.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of staatssecretaris gedetailleerd en
onderbouwd een vergelijking kan maken tussen de effectiviteit van het Nederlandse
beleid ten aanzien van terugkeer en bestrijding van illegaal verblijf en het
beleid van de andere Europese landen.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben tijdens een rondetafelgesprek op 18 februari
jl. over vreemdelingenbewaring van enkele deelnemers aan dat rondetafelgesprek
vernomen dat de huidige praktijk van het opsluiten van illegalen en ex-asielzoekers
niet, of zelfs averechts werkt om de illegaliteit te bestrijden en terugkeer
te realiseren. De leden van de VVD-fractie vragen de staatssecretaris op deze
uitlatingen te reageren. Dit mede in het licht van de door de staatssecretaris
in haar brief over een effectievere asielprocedure gedane constatering dat:
 «Met de plaatsing van uitgeprocedeerde asielzoekers in een beperkt
aantal vrijheidsbeperkende locaties, wordt een eenduidig signaal naar de vreemdeling
afgegeven gericht op de voorbereiding van het vertrek. De maatregel kan een
extra prikkel vormen voor zelfstandig vertrek en daarmee voor het nakomen
van de wettelijke plicht die op de vreemdeling rust om Nederland te verlaten,
omdat een vreemdeling uit zijn omgeving wordt gehaald en in een op terugkeer
gerichte vrijheidsbeperkende locatie wordt geplaatst. Er kan langer in een
gecontroleerde omgeving toezicht worden uitgeoefend en de effectiviteit van
de terugkeerinspanningen door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) wordt
vergroot. Er is meer tijd beschikbaar voor het verkrijgen van een (vervangend)
reisdocument.»
 
 Deze leden vragen of de staatssecretaris nog altijd achter dit standpunt
staat en zo ja, hoe gaat zij dit concreet effectueren. Zij vragen op welke
wijze de in de brieven van september jl. voorgestelde wijzigingen hier precies
aan bijdragen.
 
 De leden van de VVD-fractie merken op dat de staatssecretaris ten aanzien
van de vormen van «herintegratieondersteuning» aangeeft, dat groepen
asielzoekers die nog in de opvang verblijven eerder in aanmerking komen voor
dergelijke ondersteuning dan illegale vreemdelingen die in bewaring zijn gesteld.
Deze leden vragen of de staatssecretaris kan aangeven welke concrete maatregelen
en intensiveringen op het vlak van terugkeer dan wèl voor deze laatste
groepen worden voorgesteld en ingevoerd.
 Zij vragen voorts of de staatssecretaris een actuele stand van zaken van
geven omtrent de heroriëntatie van de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI) op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan zijn opdracht inzake
de bewaring van vreemdelingen. Wat zijn tot nu toe de uitkomsten van de deelprojecten?
Wat zijn de effecten van de meer bestuursrechterlijke oriëntatie, zo
vragen deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie ontvangen graag van staatssecretaris een actuele
stand van zaken van de resultaten die zijn behaald in het kader van het door
de DT&V en IOM opgezette project ARVD.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris een actuele
stand van zaken kan geven van de uitvoering door de DJI van de aanbevelingen
welke door het Cinop zijn gedaan inzake het verbeteren van de kwaliteit van
het bestaande opleidingstraject voor Detentietoezichthouders.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat de staatssecretaris de
opportuniteit van het introduceren van een beroepsrecht bij de vreemdelingenbewaring
ex artikel 6 vreemdelingenwet wil bestuderen. Deze leden vragen of de staatssecretaris
nu reeds kan aangeven welke potentiële voordelen zij ziet waardoor zij
het opportuun acht om het voorstel in ieder geval te willen bestuderen. Op
welke termijn kan de Kamer de uitkomsten van deze studie verwachten, zo vragen
deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat de staatssecretaris alle
AMV’s in één justitiële inrichting in Zwaag samen
heeft gebracht. Deze leden hebben begrepen dat de detentieafdeling voor AMV’s
in Zwaag inmiddels is gesloten. Zij vragen of de staatssecretaris aan kan
geven welke beleid zij ten aanzien van deze groep zal (gaan) opzetten. Blijft
het uitgangspunt dat alle AMV’s op één locatie worden
samengebracht, zo vragen deze leden. Concreet zijn de leden van de VVD-fractie
daarnaast geïnteresseerd in de wijze waarop de regering voornemens is
om het terugkeerbeleid t.a.v. deze groep effectiever te maken. Dit mede in
het licht van de informatie vanuit NIDOS waaruit blijkt dat van de 180 AMV’s
die de afgelopen twee jaar in vreemdelingendetentie zaten, er slechts twee
daadwerkelijk uitgezet zijn. Wordt er daarbij in bredere zin ook gekeken naar
de mogelijkheden om diegene aan te pakken die de AMV’s vanuit hun land
van herkomst hebben gestuurd, begeleid, et cetera, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris aan kan geven
of de problematiek rond de Chinese illegalen in april 2008 een andere afwikkeling
had gekend, indien destijds de onderhavige voorstellen ten aanzien van de
vreemdelingenbewaring reeds waren geïmplementeerd en doorgevoerd. Indien
dat niet het geval was en de afwikkeling met de huidige voorstellen hetzelfde
zou zijn geweest als in april het geval was (vrijwel alle 870 Chinezen zijn
terug de illegaliteit ingegaan), acht de staatssecretaris de huidige wijzigingen
dan effectief of nuttig bezien vanuit de wenselijkheid van het opzetten van
een effectief terugkeerbeleid en een effectieve bestrijding van illegaal verblijf,
zo vragen deze leden. Deze leden vragen dit mede in het licht van de navolgende
stelling van de staatssecretaris: voor personen die in de illegaliteit verblijven [...],
acht ik plaatsing in een vrijheidsbeperkende locatie in de regel geen geschikt
instrument. Het in een vrijheidsbeperkende locatie plaatsen van dergelijke
vreemdelingen zal naar verwachting in veel gevallen leiden tot onttrekking
aan het toezicht. Omdat de vreemdeling dan reeds is verdwenen, is er ook niet
alsnog een mogelijkheid om het zwaardere middel van vreemdelingenbewaring
in te zetten. Hiermee zou de overheid zich kansen ontnemen om het gedwongen
vertrek van illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen te effectueren.»
 
 De leden van de VVD-fractie wijzen op de stelling van de staatssecretaris
dat de vrijheidsbeperkende locatie vooral gebruikt zal worden voor ex-asielzoekers
die uit de opvang komen, en zich dus in de voorafgaande periode aan het toezicht
hebben gehouden. De gedachte daarbij is dat deze personen zich ook in een
vrijheidsbeperkende locatie niet aan het toezicht zullen onttrekken
en detentie dus niet nodig is. Deze leden vragen of de staatssecretaris kan
aangeven of deze stelling enkel een inschatting is of dat deze ook door de
statistieken wordt onderbouwd.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris kan aangeven
wat de redenen zijn waarom zij heeft besloten om de rechtsbijstand voor vreemdelingen
in bewaring te verbeteren en op welke wijze dit zal bijdragen aan een effectiever
terugkeerbeleid en effectieve bestrijding van illegaal verblijf. Welke effecten
heeft het instellen van een Juridische Loket in detentiecentrum Zaandam en
overige locaties tot nu toe gehad, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben ten slotte vernomen dat op 6 maart
a.s. bij de rechtbank in Haarlem een kort geding heeft gediend dat was aangespannen
door de vereniging van Asieladvocaten naar aanleiding van de uitzending van
Nova over het vermeend gebruik van geweld tegen hongerstakende asielzoekers.
Afhankelijk van de uitkomst van dit kort geding, vragen de leden van de VVD-fractie
of de staatsecretaris een appreciatie van de uitspraak van de Rechtbank wil
geven en of zij aan kan geven welke vervolgstappen zij in het licht van de
uitspraak voornemens is te nemen.
 Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
 De leden van de GroenLinks-fractie hechten eraan te benadrukken dat voor
hen de opsluiting van mensen die niets anders op hun geweten hebben dan het
toevlucht tot Nederland zoeken wringt met hun beeld over een humaan en rechtvaardig
vreemdelingenbeleid. Het enkele feit dat mensen asiel vragen betekent, volgens
deze leden, nog niet dat asielzoekers uiteindelijk in detentie mogen worden
geplaatst. In de afgelopen jaren hebben deze leden zich verzet tegen het in
vreemdelingenbewaring plaatsen van gezinnen en alleenstaande minderjarigen.
Ook de lange duur van vreemdelingenbewaring, waardoor naar het oordeel van
deze leden in veel gevallen allerminst sprake was van een zicht op uitzetting,
en de omstandigheden van deze detentie zijn belangrijke kwesties die terecht
de maatschappelijke en de politieke acceptatie van vreemdelingendetentie bemoeilijken.
 
 Tijdens het rondetafelgesprek in Kamer met deskundigen op het gebied van
vreemdelingenbewaring op 18 februari jl. is het deze leden duidelijk
geworden dat vreemdelingenbewaring haar doel, het teruggeleiden van vreemdelingen
die geen legaal verblijf in Nederland hebben naar het herkomstland, mist.
Duidelijk is geworden dat bewaring een te zwaar en beschadigend middel is
en dat er humanere en effectievere middelen voorhanden zijn.
 
 Om een goed beeld te krijgen van de toepassing van vreemdelingenbewaring
vragen de leden de staatssecretaris om een precies cijfermatig overzicht over
de toepassing ervan. Zij vragen of de staatssecretaris per detentielocatie
en in totaal aangeven hoeveel personen er vanuit detentie op grond van art.
59 Vw 2000 daadwerkelijk zijn uitgezet en hoeveel er zijn «geklinkerd».
Kan de staatssecretaris ook aangeven hoe lang deze personen waren gedetineerd
alvorens zij werden uitgezet dan wel geklinkerd? (korter dan 3 maanden, tussen
de 3 en de 6 maanden, tussen de 6 en de 9 maanden, tussen de 9 en de 12 maanden,
tussen de 12 en de 18 maanden). Kan de staatssecretaris hierbij ook de nationaliteiten
vermelden? Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel personen er in 2008 korter
dan 3 maanden, tussen de 3 en de 6 maanden, tussen de 6 en de 9 maanden en
tussen de 9 en de 12 maanden gedetineerd waren op grond van art. 6 Vw 2000.
Kan de staatssecretaris per categorie aangeven hoeveel personen
daarna een verblijfstatus kregen en op welke grond? En kan de staatssecretaris
aangeven aan hoeveel personen in 2008 buitenschuldvergunningen zijn verleend
en om hoeveel vergunningen per nationaliteit het gaat?
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen de staatssecretaris naar de
wijzigingen die inmiddels ketenbreed in de bejegening zijn aangebracht. Dat
er rekening gehouden zal worden met het specifieke niet-strafrechtelijke karakter
van ieders werkzaamheden houdt volgens de leden in dat vreemdelingen in detentie
aan zo min mogelijk beperkingen onderworpen worden. Hoe wordt daar op dit
moment blijk van gegeven? Kan de staatssecretaris de Kamer inzage geven in
de plannen aangaande de heroriëntatie van het regime in vreemdelingenbewaring?
Zo nee, waarom niet? Kan de staatssecretaris aangeven welke veranderingen
er in het kader van de heroriëntatie inmiddels zijn doorgevoerd? Kan
de staatssecretaris aangegeven welke veranderingen nog doorgevoerd gaan worden
en kan zijn ook aangeven op welke termijn deze heroriëntatie zal worden
afgerond?
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vinden dat vreemdelingendetentie een
daadwerkelijke bijdrage moet leveren aan terugkeer. Er zou voorzien moeten
worden in cursussen waarmee uitgeprocedeerden hun toekomst kunnen vormgeven.
Dagprogramma’s kunnen daarbij zinvol zijn. Deze leden vragen of de staatssecretaris
inzage kan geven in de dagprogramma’s van alle locaties. Kan de staatssecretaris
aangeven hoeveel uur per dag een vreemdeling op cel verblijf en hoeveel uur
per dag de vreemdeling deelneemt aan activiteiten, aangevend om welke specifieke
activiteiten het gaat, zo vragen deze leden.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie zijn er na het eerder genoemde rondetafelgesprek
van 18 februari jl. van overtuigd geraakt dat er goede, bruikbare alternatieven
voor vreemdelingendetentie voorhanden zijn, zoals persoonlijke begeleiding
naar terugkeer. Deze leden vragen of de staatssecretaris aan kan geven van
welke alternatieven voor vreemdelingenbewaring, zoals een meldplicht, een
garantstelling of verblijf in een vrijheidsbeperkende locatie, er in 2008
gebruik is gemaakt en per alternatief hoe vaak hiervan gebruik is gemaakt?
 Hoeveel plaatsen zijn er op dit moment beschikbaar om vrijheidsbeperking
ten uitvoer te leggen? Wat kost het verblijf op een vrijheidsbeperkende locatie
per persoon per dag? Is de toepassing van vreemdelingenbewaring, gezien de
(maatschappelijke en financiële) kosten, effectief te noemen, zo vragen
deze leden.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie zijn extra bezorgd over de toepassing
van vreemdelingenbewaring op kwetsbare groepen zoals minderjarigen en slachtoffers
van mensenhandel. Hanteert de staatssecretaris dezelfde definitie van personen
behorend tot kwetsbare groepen hanteert als de Europese Commissie? Op welke
wijze wordt er rekening gehouden met de speciale behoeften van de groepen?
Deze leden vragen of de staatssecretaris in haar antwoord kan differentiëren
per groep. Waarom is de staatssecretaris niet bereid het uitgangspunt dat
personen behorend tot kwetsbare groepen in beginsel niet gedetineerd worden
vast te leggen in het beleid? Deze leden vragen in hoeveel gevallen in 2008
er gebruik is gemaakt van alternatieven voor detentie en welke, daar waar
personen behorend tot kwetsbare groepen betrof. Welke richtsnoeren hanteren
artsen om te bepalen of personen doorverwezen dienen te worden naar een Individuele
Begeleidingsafdeling (IBA) of een Forensische Observatie en Begeleidingsafdeling
(FOBA). Welke vorm van zorg en begeleiding wordt er geboden op de FOBA’s
en de IBA’s? Wat is de totale capaciteit van de FOBA’s en de IBA’s?
Welke richtsnoeren hanteren artsen om te bepalen of personen
detentie ongeschikt zijn? Op welke wijze kan een vreemdeling die meent detentieongeschikt
te zijn terwijl de arts van instelling anders bepaalt, hiertegen bezwaar kan
maken? Op welke termijn verschijnen de resultaten van het onderzoek van de
IGZ naar de gezondheidszorg in de detentiecentra, waaraan de staatssecretaris
in haar reactie op het rapport van Amnesty International aan refereert? Deze
leden vragen voorts of de staatssecretaris kennis heeft genomen van het rapport
van BlinN. Zij vragen welke maatregelen de staatssecretaris zal gaan treffen
om ervoor te zorgen dat er betere signalering van slachtoffers van mensenhandel
in vreemdelingendetentie plaats gaat vinden.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de staatssecretaris kan aangeven
hoeveel klachten er in 2008 bij de Commissies van Toezicht zijn ingediend
die betrekking hebben op excessief gebruik van geweld. In hoeveel gevallen
zijn deze klachten gegrond werden verklaard? Op welke wijze verricht de Commissies
van Toezicht onderzoek naar klachten over excessief gebruik van geweld? Hoe
vaak is er in 2008 aangifte gedaan door gedetineerde vreemdelingen wegens
excessief gebruik van geweld door de bewaking? In hoeveel gevallen heeft dit
geleid tot een veroordeling? Op welke termijn zal het onderzoek naar van de
Inspectie sanctietoepassing (ISt) naar de Commissies van Toezicht, waaraan
de staatssecretaris in haar reactie op het rapport van Amnesty International
refereert, zal verschijnen? Hoe vaak is er in 2008 gebruik is gemaakt van
het middel isolatie, om welke redenen en hoelang duurde het verblijf in isolatie?
Is de staatssecretaris bereid om stappen te nemen om het gebruik van de maatregel
isolatie terug te dringen? Zo ja, welke stappen?
 Wat zijn precies de bevoegdheden en taken van het Juridisch Loket in de
detentiecentra?
 
 De leden van de GroenLinks-fractie wijzen er op dat de staatssecretaris
eerder heeft aangegeven dat zij de grensdetentie van asielzoekers die via
Schiphol inreizen niet wil beperken omdat de Schengengrenscode Nederland ertoe
zou verplichten erop toe te zien dat personen aan wie de toegang is geweigerd,
het Schengengebied niet betreden. Deze leden vragen of de staatssecretaris
kennis heeft genomen van het standpunt van Amnesty International dat dit een
onjuiste interpretatie van de verplichtingen die voortvloeien uit de Schengengrenscode
is die bepaalt dat aan een onderdaan van een derde land die niet aan alle
vermelde toegangsvoorwaarden voldoet, de toegang tot het grondgebied tot de
lidstaten wordt geweigerd, maar ook dat dit de toepassing van bijzondere bepalingen
inzake asielrecht en internationale bescherming onverlet laat. De leden van
de GroenLinks-fractie vragen de reactie van de staatssecretaris op dit standpunt.
 
 Is de Opvangrichtlijn van toepassing tijdens de gesloten OC-procedure
(GOC-procedure), zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie.
 Tot slot vragen deze leden of de staatssecretaris kennis heeft genomen
van de kritiek van Amnesty International dat het Nederlandse beleid niet geheel
in lijn is met de minimumnormen van de richtlijn, specifiek op twee punten:
de criteria voor gevaar voor onttrekking aan uitzetting en gronden voor voortzetten
van de bewaring na 6 maanden. Zij ontvangen graag een reactie op deze kritiek.
 II REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
 Reactie naar aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden van de CDA-fractie
 
 De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van
de rapporten inzake vreemdelingenbewaring van Amnesty International en de
Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) en de kabinetsreacties
daarop. Zij vragen of de staatssecretaris de observatie van deze leden deelt
dat de rapporten weinig nieuwe gezichtspunten hebben opgeleverd, dat de meeste
aanbevelingen staand beleid zijn en dat de toegevoegde waarde van de rapporten
beperkt is.
 
 
 Zoals ik in mijn brieven van 25 september 2008 in reactie op het
rapport inzake vreemdelingenbewaring van Amnesty International (Amnesty) en
het advies van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ)
heb uiteengezet, vind ik dergelijke onderzoeken waardevol. Niet alleen word
ik door de veelal kritische beschouwingen op het vreemdelingenbeleid en meer
in het bijzonder het beleid inzake vreemdelingenbewaring en de uitwerking
ervan in de praktijk ertoe aangezet om de verschillende uitgangspunten van
het beleid tegen het licht te houden, maar ook vormt het in andere gevallen
een bevestiging van de reeds ingeslagen weg. Veel van de aanbevelingen vormen
naar mijn mening in feite een ondersteuning van staand beleid dan wel beleid
dat in ontwikkeling is, zoals u ook terecht observeert. Voor een uitgebreide
indruk van mijn waardering van het rapport en het advies verwijs ik u naar
voornoemde brieven. Concluderend kan ik stellen dat dergelijke onderzoeken
wel een toegevoegde waarde hebben.
 
 
 De leden van de CDA-fractie merken op, dat in de rapporten
vaststellen dat vreemdelingenbewaring sterk in de belangstelling staat van
verschillende nationale en internationale instellingen, toezichtsorganen en
wetenschappers. Zij vragen of deze belangstelling voornamelijk van toepassing
is op situatie in Nederland of dat die belangstelling er ook is voor de situatie
in andere Europese landen. Zo ja, wat is de verklaring daarvoor?
 
 
 Via de «Intergovernmental Consultations on Migration, Asylum and
Refugees» (IGC) heb ik de door u gestelde vragen over de belangstelling
in andere (Europese) landen voorgelegd aan mijn collega’s van andere
landen. Inmiddels heb ik hierop reacties ontvangen van de Europese landen
België, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Zwitserland. Voorts
heb ik reacties van Canada en Nieuw Zeeland ontvangen.
 
 Uit de reacties blijkt dat in de meeste landen – behoudens Denemarken
en Zwitserland – vreemdelingenbewaring in de bijzondere belangstelling
van nationale en internationale (non-)gouvernementele organisaties staat.
 
 Die bijzondere belangstelling heeft waarschijnlijk te maken met het gesloten
karakter van bewaring in relatie tot het feit dat er geen sprake is (hoeft
te zijn) van een veroordeling voor strafbare feiten. Voorts zouden ook vragen
omtrent proportionaliteit in relatie tot de duur van bewaring een rol kunnen
spelen, aldus het Verenigd Koninkrijk. Zweden merkt op dat de thema’s
asiel en migratie in een brede belangstelling staan en dat dit des te meer
geldt voor de repressieve kanten van het beleid, zoals vreemdelingenbewaring
en gedwongen terugkeer.
 
 Denemarken meldt dat de beperkte belangstelling waarschijnlijk te maken
heeft met de korte duur van de bewaring in dat land. Daarnaast merkt Denemarken
op dat er weliswaar geen algemene bijzondere aandacht voor het onderwerp is,
maar dat er wel belangstelling bestaat als het om individuele
zaken gaat. Zwitserland geeft aan dat hoewel er geen speciale aandacht voor
vreemdelingenbewaring is, er in het kader van de terugkeerrichtlijn wel sprake
was van belangstelling, namelijk voor de verlaging van de maximumtermijn van
bewaring van de thans in Zwitserland geldende termijn van 24 naar 18 maanden.
Voorts wordt de kwestie van het nut van bewaring regelmatig opgeworpen in
Zwitserland.
 
 
 De leden van CDA-fractie stellen vast dat er de afgelopen
twee jaren diverse rapporten over vreemdelingenbewaring in Nederland zijn
verschenen. Deze leden vragen in hoeverre er ook rapportages zijn verschenen
waarin Nederland vergeleken wordt met andere Europese landen. Zij vragen of
de staatssecretaris bij beantwoording ook kan aangeven of die rapportages
zijn opgesteld door nationale dan wel door internationale instanties.
 
 
 Voorzover bekend zijn er geen rapporten waarin vreemdelingenbewaring in
Nederland wordt vergeleken met bewaring in andere Europese landen. Ook uit
navraag bij andere landen via de IGC-questionnaire is niet van een dergelijk
rapport gebleken. Er zijn wel rapporten die een beschrijving geven van vreemdelingenbewaring
in de verschillende landen, zoals het door de leden van de PvdA-fractie aangehaalde
rapport van het Europese Parlement.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of in Nederland
vreemdelingen vaker in vreemdelingenbewaring worden geplaatst dan in andere
Europese landen. Deze leden vragen in hoeverre dit verband houdt met eventuele
alternatieven voor vreemdelingenbewaring in die andere landen. Zij vragen
of de detentieomstandigheden in Nederland gunstig dan wel ongunstig afsteken
ten opzichte van de omstandigheden in andere lidstaten.
 
 
 De door u gestelde vragen of in Nederland vreemdelingen vaker in vreemdelingenbewaring
worden geplaatst dan in andere Europese landen, of dit verband houdt met eventuele
alternatieven en of de detentieomstandigheden in Nederland gunstig dan wel
ongunstig afsteken ten opzichte van de omstandigheden in andere lidstaten,
zijn zonder een daartoe strekkend nader onderzoek niet te beantwoorden.
 
 Wel heb ik deze vragen voorgelegd aan andere landen via de eerdergenoemde
IGC-questionnaire. Uit de beantwoording van deze vragen blijkt dat genoemde
landen een vergelijkbaar systeem van vreemdelingenbewaring hanteren als Nederland.
De meest genoemde alternatieven voor bewaring zijn vrijheidsbeperking en meldplicht.
 
 België meldt voorts dat sinds oktober 2008 families met minderjarige
kinderen niet langer in vreemdelingenbewaring worden geplaatst, maar in private
huisvesting met een beperkte bewegingsvrijheid. Deze families worden nauw
gevolgd door zogenaamde terugkeercoaches. Dit project zal in het najaar worden
geëvalueerd.
 
 Het Verenigd Koninkrijk geeft aan dat er drie mogelijke alternatieven
voor bewaring zijn in gevallen aan de grens. Indien deze «contact management
procedures» kunnen worden toegepast, hebben zij de voorkeur boven bewaring.
Het gaat om vormen van de meldplicht, zekerheidsstelling en elektronisch toezicht.
Indien uit risicoanalyse blijkt dat de vreemdeling niet aan de afspraken gaat
voldoen, dan wordt de zaak als prioriteit voorgedragen voor bewaring.
 
 Door Zweden is in de reactie expliciet ingegaan op de faciliteiten van
bewaring die vergelijkbaar zijn met faciliteiten in opvangcentra. Net als
in Nederland wordt in Zweden samengewerkt met verschillende non-gouvernementele
organisaties om steun te verlenen aan gedetineerden en is in de detentielocaties
sprake van verschillende activiteiten, sportfaciliteiten en bezoekuren.
 
 Voor een uitgebreidere beschrijving van de alternatieven voor bewaring
verwijs ik u naar mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ. Voor de omstandigheden in detentielocaties
verwijs ik u naar mijn reactie op aanbevelingen 10, 13, 14, 15, 17, 18 en
19 van het rapport van Amnesty en aanbeveling 1 van het advies van de RSJ.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen in welke gevallen
vreemdelingen die Nederland moeten verlaten, maar daaraan manifest niet (willen)
meewerken, niet in vreemdelingenbewaring worden geplaatst maar direct op straat
worden gezet. Deze leden vragen of dit gebeurt als er, om wat voor reden dan
ook, van meet af aan geen enkel zicht op uitzetting bestaat. Als voorbeeld
noemen deze leden het geval van een notoir niet meewerkende, al dan niet criminele, «draaideur-illegaal».
 
 
 Voordat een vreemdeling in bewaring wordt gesteld op grond van artikel
59 Vreemdelingenwet 2000 (Vw), wordt hij gehoord. Vrijheidsbeneming wordt
enkel toegepast indien deze proportioneel is. Bewaring kan slechts voortduren
zolang er zicht is op uitzetting. Er dient steeds een afweging te worden gemaakt
tussen het belang van de vreemdeling om in vrijheid te worden gesteld en dat
van de overheid om de bewaring te continueren. Het feit dat een vreemdeling
niet meewerkt aan zijn terugkeer maakt niet dat zicht op uitzetting ontbreekt.
Hierop zijn verschillende aspecten van invloed, onder meer de medewerking
van het land van herkomst bij verkrijging van vervangende reisdocumenten.
Indien eerder is geoordeeld dat zicht op uitzetting ontbrak, betekent dit
niet dat vreemdelingenbewaring niet opnieuw aan de orde kan zijn. Zo kan het
identiteitsonderzoek door de politie bijvoorbeeld nieuwe aanknopingspunten
hebben opgeleverd.
 
 
 De leden van de CDA-fractie begrijpen dat er sinds
begin december 2008 in Zwaag geen alleenstaande minderjarige vreemdelingen
(AMV’s) meer verblijven en dat zij zijn overgeplaatst naar reguliere
Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI), in het bijzonder naar De Maasbrug
in Overloon. Deze leden vragen om hoeveel AMV’s het gaat.
 
 
 Op het moment dat ik heb besloten om geen jeugdigen meer te plaatsen op
de locatie Zwaag, bevonden zich daar nog veertien jongeren in vreemdelingenbewaring.
Deze zijn in andere justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) geplaatst,
een belangrijk deel in de Doggershoek in Den Helder. Begin januari is de nieuwbouw
van de JJI De Hunnerberg, locatie De Maasberg in Overloon in gebruik genomen.
Op deze locatie worden – naast andere groepen jeugdigen – vanaf 16 februari
jongstleden jongens geplaatst die in vreemdelingenbewaring zijn gesteld. In
De Maasberg zijn drie groepen (dertig plaatsen) beschikbaar voor jongens.
Het aantal meisjes is zo klein dat het niet mogelijk is om voor hen een aparte
groep te openen. Zij worden dan ook verspreid over meisjesgroepen in verschillende
jeugdinrichtingen. In de Maasberg krijgen de jongeren een programma dat aansluit
bij hun situatie. In hun dagprogramma is extra aandacht voor sport en voor
bewegingsactiviteiten. Er is onderwijs in het Engels en ze leren zaken die
overal in de wereld van pas komen, zoals ICT en techniek.
 
 
 Zij vragen wat de resultaten zijn van de inspanningen
om het vertrek van deze AMV’s uit Nederland te bewerkstelligen.
 
 
 Er zijn cijfers beschikbaar ten aanzien van de volledige groep AMV’s
die in 2008 in bewaring heeft gezeten én die tevens behoorde tot de
caseload van de DT&V. Van deze groep heeft in 2008 circa 65% Nederland
aantoonbaar verlaten. In ongeveer 85% betrof dit uitzettingen en circa
15% is zelfstandig vertrokken, voornamelijk met de IOM. Ongeveer 35%
heeft Nederland niet aantoonbaar verlaten. Indien de bewaring wordt opgeheven
voordat uitzetting heeft plaatsgevonden, neemt het Nidos de zorg voor de AMV
over en regelt waar nodig opvang na afloop van de detentie. Daarbij moet wel
worden aangetekend dat bepaalde categorieëen buiten beschouwing zijn
gelaten, bijvoorbeeld AMV’s die volwassen zijn geworden en zijn overgeplaatst
naar een locatie voor vreemdelingenbewaring van volwassenen en AMV’s
die uit de caseload van de DT&V zijn gestroomd, omdat zij een procedure
hebben opgestart.
 
 
 Welke actoren zijn daarbij betrokken?
 
 
 De regievoerder van de Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V) is verantwoordelijk
voor het faciliteren van het vertrek van AMV’s in bewaring. Voorts kan
de AMV de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) vragen om ondersteuning,
indien hij/zij zelfstandig wil vertrekken. Zelfstandig vertrek is onder omstandigheden
ook vanuit vreemdelingenbewaring mogelijk.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of er ook AMV’s
zijn die na de vreemdelingenbewaring weer op straat terecht komen. Worden
die op een later moment weer teruggezien in de vreemdelingenbewaring, zo vragen
deze leden.
 
 
 Als een AMV in bewaring wordt gesteld, wordt het Nidos daaromtrent geïnformeerd.
Mocht de desbetreffende AMV nog niet bekend zijn bij Nidos, dan voorziet Nidos
in de voogdij over de AMV. Nidos wordt bij de gehele vertrekprocedure betrokken.
Het is niet altijd mogelijk om het vertrek uit Nederland te bewerkstelligen
van een in bewaring gestelde AMV. Zo moet de bewaring soms worden opgeheven
wegens het indienen van een asielaanvraag. In dat geval wordt de AMV opgevangen
in de opvang van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). In andere
gevallen waarin de bewaring wordt opgeheven zonder dat uitzetting heeft kunnen
plaatsvinden, neemt het Nidos in beginsel de zorg voor de AMV op en regelt
waar nodig opvang na afloop van de detentie. Indien er sprake is van illegaal
verblijf in Nederland is het mogelijk dat de AMV op een later moment opnieuw
in bewaring wordt gesteld. In de praktijk kan het voorkomen dat AMV’s
meer dan eenmaal in bewaring worden gesteld. Conform vaste jurisprudentie
wordt in het geval dat een eerdere inbewaringstelling is opgeheven vanwege
een gebrek aan zicht op uitzetting, bij een hernieuwde inbewaringstelling
bezien of sprake is van nieuwe feiten of omstandigheden waaruit blijkt dat
zicht op uitzetting niet ontbreekt indien sedert het einde van de eerdere
inbewaringstelling niet ten minste een jaar is verstreken.
 
 
 Deze leden vragen hoeveel AMV’s met onbekende
bestemming verdwenen zijn.
 
 
 Ten aanzien van de volledige groep AMV’s die in 2008 in bewaring
heeft gezeten en die tevens behoorde tot de caseload van de DT&V, heeft
in 2008 circa 65% Nederland aantoonbaar verlaten. De overige 35%
heeft Nederland niet aantoonbaar verlaten. Daarbij moet wel worden aangetekend
dat bepaalde categorieën buiten beschouwing zijn gelaten, bijvoorbeeld
AMV’s die volwassen zijn geworden en zijn overgeplaatst naar een locatie
voor vreemdelingenbewaring van volwassenen en AMV’s die uit de caseload
van de DT&V zijn gestroomd, omdat zij een procedure hebben opgestart.
Indien de bewaring wordt opgeheven voordat uitzetting heeft plaatsgevonden,
neemt het Nidos de zorg voor de AMV over en regelt waar nodig opvang na afloop
van de detentie. Indien de bewaring wordt opgeheven wegens het indienen van
een asielaanvraag wordt de AMV opgevangen in de COA-opvang.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen in dit verband wat
de stand van zaken is bij de herijking van het beleid voor AMV’s. Deze
leden vragen wanneer de Kamer hierover nader wordt geïnformeerd. Zij
vragen of in het kader van deze herijking ook gekeken wordt naar alternatieven
voor vreemdelingenbewaring van AMV’s. In hoeverre wordt hierbij betrokken
de afweging van «geen gesloten opvang» c.q. «minder beschermende
opvang» ten opzichte van «veiligheid van de minderjarigen»
en «verdwijningen van minderjarigen»? Kan een indicatie worden
gegeven van de kosten van de alternatieven die overwogen worden.
 
 
 De herijking van het AMV-beleid is gericht op het snel en volledig bieden
van duidelijkheid over de toelating, teneinde de terugkeer van uitgeprocedeerde
AMV’s te bevorderen en een illegaal bestaan van jongvolwassenen in Nederland
te voorkomen.
 
 In dit kader wordt ook de toepassing van vreemdelingenbewaring van AMV’s
bezien.
 De herijking van het AMV-beleid kan bovendien niet los worden gezien van
lopende trajecten als de verbetering van de asielprocedure, de uitvoering
van de motie-Spekman (Perspectief-aanpak ex-AMV, TK 2007–2008, 27 062,
nr. 62) en de pilot beschermde opvang. Bij de beoordeling van de beleidsvoorstellen
die bij de herijking van het AMV-beleid de revue passeren, worden kostenaspecten
standaard meegewogen en dus ook de mogelijke alternatieven van vreemdelingenbewaring.
Ik verwacht de Kamer uiterlijk in het najaar te informeren over de uitkomsten
van de herijking van het AMV-beleid.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat
de kosten van verblijf in vreemdelingenbewaring en in een uitzetcentra € 165
per persoon per dag bedragen en de kosten van verblijf in een vrijheidsbeperkende
locatie € 36,53 per persoon per dag.
 
 
 In de begroting van Justitie (TK 2008–2009, 31 700 VI, nr. 1)
is op pagina 86 voor vreemdelingenbewaring en uitzetcentra het bedrag van € 165,per
plaats per dag opgenomen. Het bedrag ad € 36,53 is een inschatting
die is ontleend aan de brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over Minderjarigen
in vreemdelingenbewaring (TK 2007–2008, 29 344 en 19 637,
nr. 66). In deze brief is structureel € 5 mln. beschikbaar
gesteld voor de inrichting van een vrijheidsbeperkende locatie (VBL). Uitgegaan
is van een locatie van 375 plaatsen gedurende 365 dagen. Per dag is dus een
bedrag beschikbaar van € 36,53 (€ 5 mln./375/365).
 
 
 Deze leden vragen wat de gemiddelde kosten van een
uitzetting vanuit vreemdelingenbewaring bedragen.
 
 
 Een uitzetting wordt voorafgegaan door een terugkeerproces dat door verschillende
organisaties wordt uitgevoerd en waaraan ook niet te specificeren kosten aan
zijn verbonden. Vanwege deze complexiteit kan dan ook geen inschatting worden
gegeven van de gemiddelde kosten van een uitzetting.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of de staatssecretaris
een overzicht kan geven van de thans bestaande alternatieven voor vreemdelingenbewaring,
de mate waarin daarvan gebruik wordt gemaakt en de mate waarin van daaruit
daadwerkelijk wordt teruggekeerd, dan wel, met onbekende bestemming
wordt vertrokken. Welke doelgroepen komen momenteel in aanmerking voor verblijf
in een vrijheidsbeperkende locatie, zo vragen deze leden.
 
 
 Zoals ik ook in mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ heb vermeld, kunnen er gronden
zijn om de vreemdelingenbewaring niet of niet langer toe te passen zijn, indien:
 – betrouwbaar te achten particulieren of instanties zich schriftelijk
garant stellen voor de onderbrenging van de vreemdeling gedurende de tijd
dat nog over diens uitzetting moet worden beslist of vertrek nog niet kan
worden geëffectueerd;
 – de vreemdeling aantoonbaar een vaste woon- en verblijfplaats in
Nederland heeft;
 – er een lichter middel kan worden toegepast (bijvoorbeeld de meldplicht).
 
 Onder omstandigheden kan worden volstaan met een meldplicht op basis van
artikel 54 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich te melden met een op de
omstandigheden afgestemde frequentie. Dit kan bijvoorbeeld indien de identiteit
van de vreemdeling vaststaat en voldoende zekerheid bestaat over de bereidheid
van de vreemdeling om Nederland te verlaten. In dat geval wordt op de verblijfplaats
van de vreemdeling geen toezicht uitgeoefend, maar wordt de vreemdeling geacht
zich regelmatig te melden.
 
 Ook kan de meldplicht worden gecombineerd met een zogenaamde vrijheidsbeperkende
maatregel als bedoeld in artikel 56 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich
op te houden op een bepaalde bij besluit omschreven locatie. De mogelijkheden
om alternatieven voor bewaring toe te passen, heb ik met de introductie van
de VBL verruimd. Deze maatregel wordt toegepast in situaties waarin toezicht
gewenst is, maar vreemdelingenbewaring onwenselijk is. Van de VBL wordt op
grond van het huidige beleid vooral gebruik gemaakt bij gezinnen met minderjarige
kinderen (zowel ex-asiel als uit de illegaliteit) en bij ex-asielzoekers die
een vertrekplicht hebben en die direct vanuit de opvang komen. De locatie
waar de maatregel wordt opgelegd is niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek,
en heeft dan ook niet het karakter van bewaring.
 
 Indien de vreemdeling een asielaanvraag indient op het aanmeldcentrum,
wordt op basis van artikel 55 Vw een maatregel opgelegd om zich ter beschikking
te houden van de asielprocedure op een bepaalde locatie. Ook hier is de locatie
niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek. Het niet naleven van deze maatregel
is op basis van artikel 108 Vw strafbaar gesteld.
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties.
 
 De instroom in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen waarvan ongeveer
80 vreemdelingen geen ex-asielzoekers uit de opvang betroffen. Het totale
aantal vreemdelingen dat de VBL is uitgestroomd in 2008 bedraagt circa 330
personen, waarvan ongeveer 50 vreemdelingen zich aan het toezicht hebben onttrokken
tijdens het verblijf in de VBL.
 
 
 Wat zijn de kosten per jaar voor de treinkaartjes die
vreemdelingen die uit vreemdelingenbewaring (moeten) worden ontslagen met
de aanzegging Nederland te verlaten meekrijgen? Bestaat er zicht op de mate
waarin van deze vervoerbewijzen gebruik wordt gemaakt, zo vragen deze leden.
 
 
 De vergoede reiskosten van gedetineerden die in vrijheid worden gesteld,
zijn niet uit te splitsen naar kosten van vreemdelingen die worden ontslagen
met de aanzegging Nederland te verlaten. In vrijheid gestelde vreemdelingen
ontvangen doorgaans een vergoeding in contanten voor de te maken reiskosten.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen, of en zo ja, welke
positieve ervaringen er opgedaan zijn met privatisering van de vreemdelingendetentie,
zoals dit onder andere ingevoerd is in Engeland en Wales. Deze leden vragen
wat de eventuele mogelijkheden zijn om ook in Nederland vreemdelingendetentie
uit te laten voeren door private ondernemingen.
 
 
 De landen die op de IGC-questionnaire hebben gereageerd (zie mijn eerdere
beantwoording) hebben – behoudens het Verenigd Koninkrijk – geen
ervaring met privatisering van vreemdelingenbewaring.
 
 Het Verenigd Koninkrijk heeft desgevraagd toegelicht dat van de elf immigratieverwijderingscentra,
acht worden beheerd door private instellingen, de overige drie worden beheerd
door de overheid. Alle personeel dient aan bepaalde veiligheidseisen te voldoen.
Het belang van het opbouwen van goede relaties met gedetineerden, wordt gezien
als middel om het gevaar van verstoringen te verkleinen. Personeel van het
Grens Agentschap van het Verenigd Koninkrijk is ook aanwezig in de centra,
zij het in zeer beperkte mate. Een onafhankelijke toezichthoudende instantie
is voor elk centrum aangewezen. Deze instanties rapporteren over het management
en de uitvoering aan de Staatssecretaris en dragen ervoor zorg dat gedetineerden
met respect worden behandeld.
 
 Voor de volledigheid zij nog opgemerkt dat Canada meldt dat hoewel voor
sommige diensten, zoals bewaking, catering en schoonmaak, wel gebruik wordt
gemaakt van private instellingen, de totale verantwoordelijkheid voor de huisvesting
van gedetineerden niet wordt overgelaten aan dergelijke instellingen.
 
 Behoudens de inzet van toezichthoudend en medisch personeel van private
ondernemingen, zijn in Nederland geen ervaringen opgedaan met privatisering.
Ik ben niet voornemens de inzet van private ondernemingen uit te breiden,
omdat ik van mening ben dat de tenuitvoeringlegging van vrijheidsontneming
een activiteit is waarvoor de staat rechtstreeks de verantwoordelijkheid dient
te dragen.
 
 
 Zij vragen of het klopt dat Nederland, in vergelijking
tot andere Europese landen, meer vreemdelingen in vreemdelingenbewaring heeft
omdat er die andere landen meer alternatieven voor vreemdelingenbewaring voor
handen zijn. Welke alternatieven voor vreemdelingenbewaring bestaan er in
andere Europese landen en werken die beter dan de Nederlandse vreemdelingenbewaring,
bezien naar de duur van de vreemdelingenbewaring, medewerking aan terugkeer,
daadwerkelijk vertrek, en vertrek met onbekende bestemming, zo vragen deze
leden.
 
 
 De door u gestelde vragen of in Nederland vreemdelingen vaker in vreemdelingenbewaring
worden geplaatst dan in andere Europese landen of dit verband houdt met eventuele
alternatieven en of de detentieomstandigheden in Nederland gunstig dan wel
ongunstig afsteken ten opzichte van de omstandigheden in andere
lidstaten, zijn zonder een daartoe strekkend nader onderzoek niet te beantwoorden.
 
 Wel heb ik deze vragen voorgelegd aan andere landen via de eerdergenoemde
IGC-questionnaire. Uit de beantwoording van deze vragen blijkt dat genoemde
landen een vergelijkbaar systeem van vreemdelingenbewaring hanteren als Nederland.
De meest genoemde alternatieven voor bewaring zijn vrijheidsbeperking en meldplicht.
 
 België meldt voorts dat sinds oktober 2008 families met minderjarige
kinderen niet langer in vreemdelingenbewaring worden geplaatst, maar in private
huisvesting met een beperkte bewegingsvrijheid. Deze families worden nauw
gevolgd door zogenaamde terugkeercoaches. Dit project zal in het najaar worden
geëvalueerd.
 
 Het Verenigd Koninkrijk geeft aan dat er drie mogelijke alternatieven
voor bewaring zijn in gevallen aan de grens. Indien deze «contact management
procedures» kunnen worden toegepast, hebben zij de voorkeur boven bewaring.
Het gaat om meldplicht, zekerheidsstelling en elektronisch toezicht. Indien
uit risicoanalyse blijkt dat de vreemdeling niet aan de afspraken gaat voldoen,
dan wordt de zaak als prioriteit voorgedragen voor bewaring.
 
 Door Zweden is in de reactie expliciet ingegaan op de omstandigheden van
bewaring die vergelijkbaar zijn met omstandigheden in opvangcentra. Net als
in Nederland wordt in Zweden samengewerkt met verschillende non-gouvernementele
organisaties om steun te verlenen aan gedetineerden en is in de detentielocaties
sprake van verschillende activiteiten, sportfaciliteiten en bezoekuren.
 
 Voor een uitgebreidere beschrijving van de alternatieven voor bewaring
verwijs ik u naar mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ. Voor de omstandigheden in detentielocaties
verwijs ik u naar mijn reactie op aanbevelingen 10, 13, 14, 15, 17, 18 en
19 van het rapport van Amnesty en aanbeveling 1 van het advies van de RSJ.
 
 In aanvulling hierop wil ik nog melden dat over de effecten van genoemde
alternatieven in relatie tot bewaring weinig bekend lijkt te zijn. Een vermoedelijk
effect dat genoemd wordt, is dat het toepassen van alternatieven voor bewaring
zal kunnen leiden tot een toename van het vertrek met onbekende bestemming.
 
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of de buitenlandse
alternatieven voor vreemdelingenbewaring voor alleenstaande minderjarige asielzoekers
leiden tot meer of minder verdwijningen.
 
 
 België meldt dat AMV’s bij aankomst naar een observatie- en
oriëntatiecentrum worden gebracht voor een periode van maximaal twee
weken. Dit centrum is geen detentielocatie. Er wordt iemand aangesteld met
de opdracht om zorg te dragen voor het belang van de AMV en om een duurzame
oplossing te vinden met de voorkeur voor terugkeer naar ouders of familie.
Dit systeem voorkomt echter niet dat AMV’s verdwijnen. Vaak verdwijnen
zij al voordat iemand is aangesteld om zorg te dragen voor de AMV. Erg weinig
AMV’s worden opgespoord en er zijn indicaties dat zij in prostitutienetwerken
en de zwarte arbeidsmarkt belanden.
 
 Uit de reactie van Denemarken blijkt dat de regels inzake detentie ook
van toepassing zijn op AMV’s, maar dat hiervan slechts in zeer uitzonderlijke
omstandigheden gebruik wordt gemaakt. Het Verenigd Koninkrijk en Zweden
hebben een vergelijkbare reactie gegeven. Denemarken meldt voorts dat sprake
is van een toenemend aantal verdwijningen van AMV’s. Zweden geeft aan
dat alternatieve plaatsing de AMV’s niet belet te verdwijnen.
 
 Ook Canada is van mening dat alternatieven voor bewaring van minderjarigen,
behoudens openbare orde aspecten, de voorkeur hebben. Een alternatief voor
bewaring kan bestaan uit een adequate garantstelling dat de minderjarige zich
zal melden bij de autoriteiten door organisaties die zich bezighouden met
het welzijn van kinderen. In het geval dat de aanwezigheid van mensensmokkelaars
of -handelaars wordt vermoed, wordt adequate beveiliging geregeld waardoor
het risico van verdwijnen wordt beperkt. Samenwerkingsrelaties met dergelijke
organisaties spelen zich voornamelijk af op regionaal en lokaal niveau, aldus
Canada.
 
 Zwitserland geeft aan dat bewaring van toepassing is op AMV’s van
15 tot 18 jaar.
 
 
 Naar aanleiding van kabinetsreactie op RSJ-rapport
hebben de leden van de CDA-fractie nog de volgende vragen. Wanneer zullen
de uitkomsten van de heroriëntatieprojecten van de Dienst Justitiële
Inrichtingen ( DJI) bekend zijn?
 
 
 In de reactie op het advies van de RSJ heb ik u eerder bericht over de
heroriëntatieprojecten van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).
Ik heb hierbij aangegeven dat in dit kader een aantal projecten is gestart
op onder meer de volgende terreinen: regime en dagprogramma, plaatsing en
(interne) differentiatie en zorg en hulpverlening. In onderhavige reactie
bericht ik u op verschillende plaatsen over de stand van zaken van een aantal
projecten. Voorts verwacht ik op korte termijn de voortgang van de heroriëntatieprojecten
te kunnen presenteren.
 
 
 Wanneer is de nadere bestudering van de opportuniteit
van het introduceren van een beroepsrecht bij vreemdelingenbewaring ex artikel
6 Vreemdelingenwet 2000 afgerond?
 
 
 De nadere bestudering en afweging lopen nog. Ik zal de Kamer op korte
termijn hierover nader berichten.
 
 
 In welke specifieke omstandigheden kan op grond van
de Europese Terugkeerrichtlijn de vreemdelingenbewaringstermijn worden verlengd
tot 18 maanden?
 
 
 In artikel 15 van hoofdstuk IV van de Richtlijn 2008/115/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 16 december 2008 over gemeenschappelijke normen
en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen
die illegaal op hun grondgebied verblijven (de terugkeerrichtlijn) staan de
bepalingen over bewaring met het oog op verwijdering.
 
 Het eerste lid van artikel 15 bepaalt: «Tenzij in een bepaald geval
andere afdoende maar minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden
toegepast, kunnen de lidstaten de onderdaan van een derde land jegens wie
een terugkeerprocedure loopt alleen in bewaring houden om zijn terugkeer voor
te bereiden en/of om de verwijderingsprocedure uit te voeren, met name indien:
 a) er risico op onderduiken bestaat, of
 b) de betrokken onderdaan van een derde land de voorbereiding van de terugkeer
of de verwijderingsprocedure ontwijkt of belemmert.
 De bewaring is zo kort mogelijk en duurt niet langer dan de voortvarend
uitgevoerde voorbereiding van de verwijdering.»
 
 Het vijfde lid bepaalt: «De bewaring wordt gehandhaafd zolang de
in lid 1 bedoelde omstandigheden zich voordoen en zij noodzakelijk is om een
geslaagde verwijdering te garanderen. Iedere lidstaat stelt een maximale bewaringsduur
vast die niet meer dan zes maanden mag bedragen.»
 
 Het zesde lid bepaalt ten slotte de redenen op grond waarvan de lidstaten
de termijn van zes maanden kunnen verlengen met maximaal twaalf maanden. Dit
zesde lid luidt als volgt: «De lidstaten kunnen de in lid 5 bedoelde
termijn overeenkomstig de nationale wetgeving slechts in beperkte mate en
ten hoogste met nog eens twaalf maanden verlengen indien de verwijdering,
alle redelijke inspanningen ten spijt, wellicht meer tijd zal vergen, omdat:
 a) de betrokken onderdaan van een derde land niet meewerkt, of
 b) de nodige documentatie uit derde landen op zich laat wachten.»
 
 De implementatie van de terugkeerrichtlijn is voorzien in december 2010.
 
 
 Is te verwachten dat vreemdelingen door het bekend
zijn van de maximumduur van vreemdelingenbewaring hun tijd gewoon gaan «uitzitten»?
 
 
 Onder omstandigheden zijn vreemdelingen ook nu vasthoudend in het weigeren
van medewerking. Vreemdelingen weten, al dan niet geïnformeerd door hun
rechtshulpverleners, dat op enig moment na ommekomst van zes maanden hun belang
bij hun invrijheidstelling zwaarder zal wegen dan dat van de Nederlandse staat
bij de voortduring van de detentie. De jurisprudentie laat zien dat ook nu
slechts in uitzonderlijke gevallen vreemdelingen voor een periode langer dan
18 maanden in vreemdelingenbewaring kunnen worden gehouden.
 
 
 In hoeveel gevallen is ten aanzien van vreemdelingen
die in beginsel in aanmerking kwamen voor plaatsing in vreemdelingenbewaring,
deze vreemdelingenbewaring niet (langer) toegepast in verband met: a. betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties, b. de vreemdeling
aantoonbaar een vaste woon- of verblijfplaats in Nederland had, c. een lichter
middel kon worden toegepast?
 
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties. De instroom
in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen.
 
 
 Wat zijn de resultaten van het project Assisted Voluntary
Return from Detention (AVRD) en hoe is precies de (nationale en EU-)financiering
van het project geregeld?
 
 
 Het project liep van 1 november 2007 tot en met 30 april 2009.
Met het project zijn in totaal ruim 660 personen vertrokken. Uit de gegevens
over 2008 blijkt dat voor ongeveer driekwart van de vreemdelingen door tussenkomst
van de IOM en de DT&V reisdocumenten zijn verkregen. Het project is grotendeels
gefinancierd met middelen uit het Europese subsidieprogramma «Preparatory
Actions on Return» (de voorloper van het Europese Terugkeerfonds). De
cofinanciering van het project bestond uit middelen die door
Justitie reeds waren verstrekt voor de REAN-regeling. IOM heeft een voorstel
voor AVRD II ingediend.
 
 
 Naar aanleiding van kabinetsreactie op Amnesty International-rapport
hebben de leden van de CDA-fractie nog de volgende vragen.
 
 
 Is Nederland al eerder door een nationale of internationale
rechterlijke instantie op de vingers getikt omdat elementen van het Nederlandse
vreemdelingenbeleid en de uitvoering daarvan in strijd zouden zijn met mensenrechten,
dan wel Europese of andere internationale regelgeving?
 
 
 Het Nederlandse beleid inzake vreemdelingendetentie of de wijze waarop
dit in zijn algemeenheid wordt uitgevoerd is niet in strijd geoordeeld met
de mensenrechten zoals neergelegd in het EVRM. Het EHRM heeft geen klachten
gegrond verklaard waarbij het Nederlandse systeem van vreemdelingendetentie
in strijd met de Europese regelgeving werd geacht. Ook de afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State heeft nimmer geoordeeld dat het beleid inzake de detentie
van vreemdelingen in strijd is met de mensenrechten. Verder is van belang
dat de bepalingen van het EVRM onderdeel vormen van de Nederlandse rechtsorde
en deze dus in iedere individuele procedure kunnen worden ingeroepen, waarna
zij door de rechter worden betrokken bij zijn oordeel over de rechtmatigheid
van de vrijheidsbeneming.
 
 
 In welke opzichten heeft de kwaliteit van de rechtsbijstand
aan vreemdelingen in bewaring tekortgeschoten en welke gevolgen heeft dit
(mogelijk) gehad voor de betrokken vreemdelingen?
 
 
 Naar aanleiding van enkele signalen over de achterblijvende kwaliteit
van de rechtsbijstand in vreemdelingenbewaring heeft de Raad voor Rechtsbijstand
aan IVA Beleidsonderzoek en advies gevraagd een onderzoek uit te voeren. In
mei 2006 verscheen het onderzoeksrapport «De kwaliteit van de rechtsbijstand
voor vreemdelingen in vreemdelingenbewaring in Nederland». De conclusies
waren van dien aard dat de Raad voor Rechtsbijstand een actieprogramma vreemdelingenbewaring
heeft opgesteld. In de brief aan uw Kamer van 6 december 2006 zijn de
maatregelen nader uitgewerkt (TK, 2006–2007, 19 637, nr. 1108).
De kwaliteit van de rechtsbijstand aan in bewaring gestelde vreemdelingen
is verbeterd door genoemde maatregelen. Mij is niet bekend of de kwaliteit
van de rechtsbijstand tekort zou hebben geschoten en welke gevolgen dit zou
hebben gehad voor de betrokken vreemdeling.
 
 
 De leden van de CDA-fractie merken op dat onder verwijzing
naar de Rapportage Vreemdelingenketen juli-december 2007 wordt gesteld dat
86% van de in die periode uit de vreemdelingenbewaring uitgestroomde
vreemdelingen korter dan zes maanden in vreemdelingenbewaring verbleef. Hoeveel
van die 86% is daadwerkelijk uit Nederland vertrokken en hoeveel daarvan
is op straat terecht gekomen?
 
 
 In de periode juli–december 2008 zijn circa 3000 personen die behoorden
tot de caseload van de DT&V uit de vreemdelingenbewaring gestroomd die
korter dan 6 maanden in bewaring hebben verbleven. Hiervan heeft circa 65%
Nederland gecontroleerd verlaten. Dit percentage betreft dus niet de gehele
groep vreemdelingen die de vreemdelingenbewaring heeft verlaten, maar alleen
die groep die niet langer dan 6 maanden in vreemdelingenbewaring heeft verbleven.
Hierbij is de uitstroom naar het toelatingsproces voor de behandeling van
een aanvraag buiten beschouwing gelaten. Ook de vreemdelingen aan wie aan
de grens de toegang is geweigerd en die direct na weigering in bewaring zijn
gesteld op grond van artikel 6 Vw en vervolgens door de Koninklijke Marechaussee
worden afgehandeld – omdat er een reisdocument beschikbaar is of een
claim kan worden gelegd op de aanvoerende luchtvaartmaatschappij –
zijn niet in deze gegevens betrokken. Deze vreemdelingen maken wel deel uit
van de genoemde 86%, zoals genoemd in de Rapportage Vreemdelingenketen.
 
 
 Waarom is besloten tot het instellen van een juridisch
spreekuur en wat is precies het doel daarvan?
 
 
 Naar aanleiding van enkele signalen over de achterblijvende kwaliteit
van de rechtsbijstand in vreemdelingenbewaring heeft de Raad voor Rechtsbijstand
aan IVA Beleidsonderzoek en advies gevraagd een onderzoek uit te voeren. In
mei 2006 verscheen het onderzoeksrapport «De kwaliteit van de rechtsbijstand
voor vreemdelingen in vreemdelingenbewaring in Nederland». De conclusies
waren van dien aard dat de Raad voor Rechtsbijstand een actieprogramma vreemdelingenbewaring
heeft opgesteld. In de brief aan uw Kamer van 6 december 2006 zijn de
maatregelen nader uitgewerkt (TK, 2006–2007, 19 637, nr. 1108).
Eén maatregel betrof de inrichting van een spreekuurvoorziening in
de inrichtingen. Een gelijksoortige aanbeveling werd gedaan door de Inspectie
voor de Sanctietoepassing (ISt) in het rapport over de PI Willem II te Tilburg
(juni 2007).
 
 Het centrale doel van de spreekuurvoorziening is te borgen dat de kwaliteit
van de rechtsbijstand aan alle vreemdelingen in bewaring verbetert. Daartoe
hebben de volgende functionaliteiten in het spreekuur een plaats:
 • overleg met de betrokken advocaat over feiten en omstandigheden
die voor de zaak van belang zijn;
 • informatieverstrekking en vraagverheldering in de procedure, ten
behoeve van de klant;
 • advies en informatie voorziening voor juridische vragen van meer
algemene aard, conform de reguliere dienstverlening van het Juridisch Loket;
 • het zonodig verwijzen naar een advocaat of mediator, dan wel een
andere organisatie of instelling.
 
 Spreekuren vinden plaats in alle detentiecentra waar vreemdelingen verblijven
die op basis van artikel 59 Vw in bewaring zijn gesteld.
 
 
 Wat was de aanleiding voor het onderzoek door de Inspectie
Sanctietoepassing (ISt) naar de Commissies van Toezicht van Justitiële
Inrichtingen? Zijn de onderzoeksresultaten al bekend, zo vragen deze leden.
 
 
 Bij brief van 19 maart 2009 heb ik uw Kamer het onderzoeksrapport «Werkwijze
commissies van toezicht» van de ISt toegezonden (TK, 2008–2009,
24 587 en 30 161, nr. 325). In paragraaf 1.1 heeft de
ISt de aanleiding voor het onderzoek als volgt geformuleerd: «Aanleiding
voor dit themaonderzoek is enerzijds de constatering van de ISt tijdens doorlichtingen
van penitentiaire inrichtingen dat de afhandeling van klachten van gedetineerden
meer tijd vergt dan wettelijk is toegestaan. Anderzijds heeft DJI de suggestie
gedaan in 2008 een thematisch onderzoek uit te voeren naar de werkwijze van
de commissies van toezicht (CvT’s) en de samenwerking van de CvT’s
met de inrichtingen.»
 
 
 Reactie naar aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden van de PvdA-fractie.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van
de brief van de staatssecretaris en de daarin bedoelde rapporten. Deze leden
hebben voordat zij ingaan op de rapporten eerst nog een aantal feitelijke
vragen waarop zij graag antwoord ontvangen.
 
 
 Wat zijn de totale kosten op jaarbasis voor een detentieplaats?
 
 
 In de begroting van Justitie (TK 2008–2009, 31 700 VI, nr. 1)
is op pagina 86 voor vreemdelingenbewaring en uitzetcentra het bedrag van € 165
per plaats per dag opgenomen. De kosten op jaarbasis voor een detentieplaats
bedragen € 60 225.
 
 
 Hoeveel detentieplaatsen zijn momenteel beschikbaar?
 
 
 In februari 2009 bedroeg de gerealiseerde capaciteit, exclusief uitzetcentra,
circa 2150 cellen en inclusief uitzetcentra circa 2 750 cellen.
 
 
 Wat is de gemiddelde bezettingsgraad?
 
 
 Zowel in 2007 als in 2008 was de gemiddelde bezetting (exclusief uitzetcentra)
circa 65% van de bruikbare capaciteit.
 
 
 Hoeveel gevallen van vreemdelingenbewaring hebben zich
in de laatste vijf jaar voorgedaan?
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar
 Instroom
(art. 59 Vw en 6 Vw) 
 
 
 
 
 2005
 12 485 
 
 
 2006
 12 480 
 
 
 2007
 9 595
 
 
 2008
 8 585
 
 
 
 
 Bron: DJI
 
 Zoals uit deze cijfers naar voren komt, is de afgelopen jaren het aantal
gevallen van vreemdelingenbewaring gedaald. Oorzaak hiervan is een daling
van het aantal grensweigeringen als gevolg van de invoering van een visumplicht
voor een aantal landen. Daarnaast is er sprake van een afname van de illegaliteit
in Nederland door de verlening van pardonvergunningen in 2008. Ook het hoge
inwilligingspercentage asiel als gevolg van het toenmalige categoriale beleid
ten aanzien van Irak en Somalië speelt een rol. Bovendien wordt er effectief
opgetreden door handhavingsdiensten tegen illegaliteit en is er sprake van
de «verdringing» van illegalen door (rechtmatig verblijvende)
nieuwe EU-onderdanen.
 
 
 Welke te onderscheiden groepen worden opgevangen in
vreemdelingendetentie (waaronder: illegalen, minderjarigen, slachtoffers mensenhandel,
criminele illegale veelplegers)?
 
 
 De Vreemdelingenwet kent vier maatregelen van vrijheidsontneming;
 – het ophouden van vreemdelingen aan wie de toegang is geweigerd
(art. 6 Vw);
 – het overbrengen van (staande gehouden) personen (art. 50 Vw);
 – het ophouden van vreemdelingen van wie de aanvraag om een verblijfsvergunning
asiel is afgewezen (art. 58 Vw);
 – inbewaringstelling (art. 59 Vw).
 
 De toepassing van vrijheidsontneming moet tot het strikt noodzakelijke
beperkt blijven. Een grotere terughoudendheid wordt betracht bij vrijheidsontneming
van minderjarigen en er wordt altijd bezien of er een andere mogelijkheid
is dan het opleggen van een vrijheidsontnemende maatregel.
 
 Ten aanzien van gezinnen met minderjarige kinderen wordt zo veel mogelijk
volstaan met het opleggen van een vrijheidsbeperkende maatregel in plaats
van een vrijheidsontnemende maatregel om het vertrek voor te bereiden.
 
 Binnen de vreemdelingendetentie worden door de DT&V de volgende bijzondere
groepen onderscheiden:
 – alleenstaande minderjarige vreemdelingen;
 – vreemdelingen in en na strafrechtdetentie in vreemdelingendetentie;
 – criminele veelplegers (persoonsgerichte aanpak, PGA);
 – asielzoekers aan wie artikel 1F is tegengeworpen.
 
 
 Hoe lang worden deze groepen gemiddeld vastgehouden
in vreemdelingenbewaring?
 
 
 In 2008 was de gemiddelde duur van een bewaring 82 dagen bij bewaring
op grond van artikel 59 Vw en 47 dagen bij bewaring op grond van artikel 6
Vw.
 
 
 Hoeveel van de vreemdelingen die in vreemdelingenbewaring
hebben gezeten zijn daadwerkelijk teruggekeerd naar het land van herkomst?
 
 
 Vanuit de caseload van de DT&V heeft in 2008 circa 55% van
de vreemdelingen vanuit bewaring Nederland gecontroleerd verlaten. Het betreft
hier dus het percentage van de gehele groep vreemdelingen die in vreemdelingenbewaring
heeft verbleven, ongeacht de duur van de bewaring. Het gecontroleerde vertrek
betreft terugkeer naar land van herkomst, overdracht in het kader van «Dublin»
dan wel terug- en overnameovereenkomsten. Het land van bestemming wordt niet
afzonderlijk geregistreerd.
 
 
 Hoeveel vreemdelingen zijn vervolgens weer «geklinkerd»?
 
 
 In 2008 is circa 45% van de vreemdelingen vanuit vreemdelingenbewaring
(en in de caseload van de DT&V) niet-gecontroleerd vertrokken. Er is geen
zicht op welk aandeel hiervan Nederland ook daadwerkelijk heeft verlaten.
 
 
 Hoeveel van deze vreemdelingen hebben alsnog een verblijfsvergunning
gekregen?
 
 
 Van het totale aantal vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring
heeft gezeten, heeft op dit moment ongeveer 3% een geldige verblijfsvergunning.
Het betreft ongeveer 80 verblijfsvergunningen asiel en ongeveer 140 verblijfsvergunningen
op reguliere gronden, zoals gezinsvorming/-hereniging, slachtoffer mensenhandel/-smokkel,
buitenschuldcriterium of op grond van de Regeling afwikkeling nalatenschap
oude Vreemdelingenwet. Daarnaast is van minder dan 0,25% van het aantal
vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring heeft gezeten, een aanvraag
tot verlenging van een verblijfsvergunning in behandeling. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om vreemdelingen die na hun inbewaringstelling alsnog een verblijfsvergunning
hebben gekregen, waarvan de geldigheidsduur inmiddels is verstreken.
 
 
 Welk deel van de vreemdelingen in vreemdelingenbewaring
willen niet weg en welk deel kan niet weg (statenloos, geen papieren, geen
laissez-passer etcetera)?
 
 
 Uitgangspunt van het terugkeerbeleid is het gegeven dat in beginsel alle
vreemdelingen kunnen terugkeren naar hun land van herkomst en het de eigen
verantwoordelijkheid van de vreemdeling is te voldoen aan zijn verplichting
Nederland te verlaten. Er is op dit moment geen land bekend dat de volkenrechtelijke
verplichting om eigen onderdanen terug te nemen, niet erkent. Alleen in de
bijzondere situatie waarin een vreemdeling aantoonbaar buiten zijn schuld
niet uit Nederland kan vertrekken omdat hij de benodigde reisdocumenten niet
kan bemachtigen, terwijl er geen twijfel bestaat omtrent zijn identiteit en
nationaliteit, kan de vreemdeling in aanmerking komen voor een
verblijfsvergunning op grond van het buitenschuldbeleid. Het aantal vergunningen
dat is verleend op basis van het buitenschuldcriterium bedroeg in 2008 ruim
50 vergunningen. De nationaliteiten van de betreffende vreemdelingen zijn
divers; het betreft ruim 20 nationaliteiten. Het gaat hierbij onder andere
om staatloze vreemdelingen.
 
 Van het totale aantal vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring
heeft gezeten, heeft op dit moment ongeveer 3% een geldige verblijfsvergunning.
Het betreft ongeveer 80 verblijfsvergunningen asiel en ongeveer 140 verblijfsvergunningen
op reguliere gronden, zoals gezinsvorming/-hereniging, slachtoffer mensenhandel/-smokkel,
buitenschuldcriterium of op grond van de Regeling afwikkeling nalatenschap
oude Vreemdelingenwet. Daarnaast is er van minder dan 0,25% van het
totale aantal vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring heeft gezeten,
een aanvraag tot verlenging van een verblijfsvergunning in behandeling. Het
gaat hierbij bijvoorbeeld om vreemdelingen die na hun inbewaringstelling alsnog
een verblijfsvergunning hebben gekregen, waarvan de geldigheidsduur inmiddels
is verstreken.
 
 
 In hoeveel gevallen oordeelde de rechter dat bewaring
niet (meer) rechtmatig was?
 
 
 In 2008 heeft de rechter circa 22 000 keer de rechtmatigheid van
een vreemdelingenbewaring in beroep getoetst. Door de rechter is circa 2 300
keer de inbewaringstelling na toetsing in beroep als onrechtmatig beoordeeld.
Dit houdt in dat ongeveer 90% van alle bewaringzaken heeft standgehouden
voor de rechter.
 
 
 Naast deze feitelijke vragen hebben de leden van de
PvdA-fractie een de volgende vragen over het doel en het karakter van vreemdelingenbewaring.
 
 
 Deze leden vragen of de staatssecretaris de opvatting
deelt dat vreemdelingendetentie, zoals ook in de Vreemdelingenwet bepaald,
slechts moet worden toegepast als uiterste middel, dat wil zeggen in geval
voorliggende middelen of alternatieve aanpakken tekortschieten.
 
 
 Zij vragen of er op dit moment per individueel geval
op basis van een feitelijk beoordelingskader van voorliggende mogelijkheden
getoetst wordt alvorens overgegaan wordt tot vreemdelingenbewaring. Deze leden
denken in dit verband aan alternatieven zoals een borgsom, elektronisch toezicht,
onderbrenging op een betrouwbaar adres, bijvoorbeeld onder garantstelling
van de stichting Nidos, met periodieke meldplicht.
 
 
 Zoals ik ook in mijn brief van 25 september 2008 in reactie op het
rapport van Amnesty heb aangegeven, onderschrijf ik de uitgangspunten dat
bewaring uitsluitend als ultimum remedium zou moeten worden gebruikt, dat
er bij de inbewaringstelling sprake moet zijn van een individuele toets en
dat daarbij ook moet worden onderzocht of gebruik gemaakt kan worden van een
lichter middel .Deze uitgangspunten vormen reeds de fundamenten van het gevoerde
beleid.
 
 In alle gevallen waarin een maatregel van vreemdelingenbewaring op basis
van binnenlands vreemdelingentoezicht wordt opgelegd, wordt beoordeeld of
er gronden zijn om aan te nemen dat de vreemdeling zich aan het toezicht zal
onttrekken. Deze gronden kunnen worden gevonden in het gedrag en de situatie
van de vreemdeling bij het aantreffen van de vreemdeling nu en in het verleden.
Zijn deze aanwijzingen niet of onvoldoende aanwezig, dan blijft het opleggen
van de maatregel achterwege. Bij de beoordeling door de rechter zal vol worden
getoetst of deze gronden inderdaad aanwezig zijn.
 
 In veel gevallen beschikt de vreemdeling niet of onvoldoende over financiële
middelen. Daardoor zal het laten deponeren van een borgsom in veel gevallen
geen alternatief zijn. In die gevallen waarin de vreemdeling daadwerkelijk
bereid is Nederland te verlaten en hij ook over de (financiële) middelen
daartoe beschikt, zal inbewaringstelling achterwege blijven. Ten aanzien van
elektronisch toezicht kan worden opgemerkt dat één van de belangrijkste
redenen om elektronisch toezicht toe te passen is dat de gedetineerde gesocialiseerd
blijft en contact houdt met de samenleving en bijvoorbeeld zijn werkkring
kan behouden. Dit is uiteraard bij een illegaal die Nederland dient te verlaten
niet aan de orde. Bovendien is één van de voorwaarden dat wordt
beschikt over een aanvaardbaar verblijfadres. Aan deze voorwaarde zal een
illegaal ten aanzien van wie vreemdelingenbewaring wordt overwogen als regel
evenmin kunnen voldoen.
 
 In het geval door een betrouwbaar te achten derde een alternatief wordt
aangeboden voor de vreemdelingenbewaring, zal steeds onderzocht worden of
daarmee kan worden volstaan. Indien aanwijzingen bestaan dat een vreemdeling
zich aan het toezicht zal onttrekken, kan deze mogelijkheid niet als reëel
alternatief worden gezien.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie begrijpen uit de voorliggende
stukken dat minder zware maatregelen bij toegangsweigering niet mogelijk zouden
zijn in verband met de Schengengrenscode. Toch, merken deze leden op, worden
in Nederland veel meer mensen in vreemdelingenbewaring vastgezet dan in andere
Schengenlanden. Zij vragen hoe dit kan worden verklaard. Hoe dwingend is de
Schengengrenscode in het opleggen van vrijheidsontnemende maatregelen? Waarom
zou de bepaling dat de Lidstaat maatregelen moet nemen om te voorkomen dat
illegale toegang tot het grondgebied wordt verkregen, automatisch moeten leiden
tot het toepassen van vreemdelingenbewaring, zo vragen deze leden.
 
 
 Een aanbeveling van Amnesty luidt dat grensdetentie van asielzoekers zo
kort mogelijk zou moeten zijn en alleen in het geval van uitzonderlijke (en
aantoonbare) omstandigheden moet worden verlengd. Een zeer beperkte toepassing
en een verdere beperking in duur van vrijheidsontneming aan de grens verhoudt
zich echter niet met het feit dat Nederland ingevolge de Schengengrenscode
is gehouden erop toe te zien dat personen aan wie de toegang is geweigerd,
het Schengengebied niet betreden. Overigens laat artikel 5, vierde lid, onder
c, van de Schengengrenscode het wel toe om hierop een uitzondering te maken
op grond van humanitaire overwegingen, om redenen van nationaal belang of
wegens internationale verplichtingen.
 
 Het feit dat in de huidige regelgeving geen maximumduur voor de vrijheidsontnemende
maatregel op grond van artikel 6 Vw bestaat, laat onverlet dat de maatregel
altijd proportioneel en subsidiair zal moeten zijn. Uitgangspunt is dat de
aan een asielzoeker opgelegde bewaring op grond van artikel 6 Vw slechts onder
bepaalde omstandigheden mag worden voortgezet nadat hij is aangemeld voor
het indienen van een asielaanvraag. In hoofdstuk C12/2.2 van de Vreemdelingencirculaire
(Vc) is uiteengezet in welke situaties de maatregel kan worden voortgezet.
In het geval van een afwijzing in de AC-procedure, zal in de regel de volledige
asielprocedure, inclusief de rechterlijke toets, binnen vier weken afgerond
zijn. De duur van de grensdetentie van de asielzoeker acht ik dan niet onevenredig
lang. Dit geldt ook indien bij de nieuwe asielprocedure de duur van de huidige
AC-procedure wordt verlengd tot acht dagen. Ook dan wordt de duur van de maatregel
tot aan een ongegronde uitspraak van de rechtbank, niet onevenredig lang geacht.
 
 In C12/2.2.1 Vc is bepaald dat indien de asielaanvraag niet in de AC-procedure
kan worden afgewezen omdat nader onderzoek naar de identiteit, nationaliteit,
asielrelaas of overgelegde documenten nodig is, de maatregel op grond van
artikel 6 Vw in beginsel slechts mag worden voortgezet indien dit onderzoek
naar verwachting binnen zes weken kan zijn afgerond. Als het onderzoek niet
binnen zes weken is afgerond zal steeds een belangenafweging gemaakt worden
omtrent de voortzetting van de maatregel. De maatregel zal in beginsel worden
opgeheven, tenzij sprake is van gedragingen of omstandigheden die in de invloedsfeer
van de vreemdeling liggen en die aanleiding geven de maatregel voort te zetten.
 
 Daarnaast is het op grond van C12/2.2.1 Vc mogelijk om de bewaring op
grond van artikel 6 Vw voort te zetten in gevallen waarin er bijvoorbeeld
sprake is van misbruik van de asielprocedure, de toegang is geweigerd op openbare
orde gronden, er sprake is van een Dublinclaim, er een claim gelegd is bij
de aanvoerende maatschappij, of waarin vermoedelijk artikel 1F Vluchtelingenverdrag
kan worden tegengeworpen. Het gaat hier dus om gevallen waarin er een groot
belang is om de toegangsweigering effectief in stand te houden, ofwel omdat
de aanwezigheid van betrokkene in Nederland onwenselijk is, ofwel omdat het
vertrek relatief eenvoudig te realiseren is. Een zeer beperkte toepassing
van de mogelijkheid tot het voortzetten van bewaring bij toegangsgeweigerden
zou betekenen dat veel personen die nu nog via bijvoorbeeld een Dublinclaim
of een claim op de vervoerder uitgezet kunnen worden, de mogelijkheid zullen
krijgen Nederlands grondgebied te betreden en mogelijk de illegaliteit in
zullen gaan. Dit acht ik niet wenselijk.
 
 Het voortzetten van de toegangsweigering op grond van artikel 3 Vw en
de vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6 Vw na de afwijzing
in de algemene asielprocedure is niet in strijd met internationale verplichtingen,
zoals Amnesty heeft aangevoerd. De toegangsweigering aan de grens belet niet
de indiening van een asielaanvraag. Er is derhalve geen strijd met artikel
3 van verordening nr. 562/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad
van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende
de overschrijding van de grenzen door personen (PbEU L105; Schengengrenscode).
Dit artikel bepaalt dat deze verordening van toepassing is op iedereen die
de binnen- of buitengrenzen van de lidstaten overschrijdt, onverminderd de
rechten van vluchtelingen en personen die subsidiaire bescherming verzoeken,
met name wat betreft non-refoulement. Artikel 13 van de Schengengrenscode
houdt onder meer in dat een toegangsweigering de toepassing van de bijzondere
bepalingen inzake asielrecht en internationale bescherming onverlet laat.
Dit betekent dat de vreemdeling een asielaanvraag in moet kunnen dienen. Dat
is het geval. Tot slot is de duur van de grensdetentie ook in de nieuwe asielprocedure
niet onevenredig lang. Er is derhalve geen aanleiding van grensdetentie af
te zien.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat vreemdelingenbewaring
dient «ter fine van uitzetting». Het heeft dus geen strafrechtelijke
grondslag noch oogmerk. Om die reden, zijn deze leden ook van mening, dat
er ook nadrukkelijk onderscheid moet zijn in de voorzieningen en de regimes
die voor vreemdelingenbewaring van toepassing zijn. Zij vragen of de regering
dit uitgangspunt deelt.
 
 
 Ik deel dit uitgangspunt in zoverre dat ik thans de mogelijkheden bezie
om het bestuursrechtelijke karakter van vreemdelingenbewaring meer nadruk
te geven.
 
 
 Op welke wijze wordt in het karakter en de aard van
de inrichtingen nadrukkelijk onderscheid gemaakt met penitentiaire inrichtingen?
In hoeverre en op welke wijze onderscheiden de geldende regimes
en voorzieningen in de vreemdelingenbewaring zich van strafrechtelijke regimes?
 
 
 Graag beantwoord ik deze vragen als volgt. De vreemdelingenbewaring ex
59 Vw vindt plaats in penitentiaire (jeugd)inrichtingen. De vreemdelingen
worden fysiek gescheiden van de strafrechtelijk geplaatsten. Dit laat onverlet
dat ook voor hen de rechtspositieregeling van de penitentiaire beginselenwetten
gelden. Ik ben voornemens in het kader van de heroriëntatie van DJI,
binnen deze wettelijke kaders, de bijzondere aard van de vreemdelingendetentie
zoveel mogelijk tot uiting te laten komen in aanvullende voorzieningen. Daarbij
zullen het geldende regime en dagprogramma erop gericht zijn de vreemdeling
optimaal in de gelegenheid te stellen zich zowel materieel als emotioneel
voor te bereiden op zijn terugkeer. Hiertoe is reeds een aantal zaken gerealiseerd.
Zo is per 1 april 2009 de bezoektijd per week verdubbeld van één
tot twee uur, waarbij het mogelijk is gemaakt om ook in het weekend bezoek
te ontvangen. Tevens wordt op een tweetal locaties proefgedraaid met een zogeheten
servicebalie waar het verkeer van mensen en goederen van buiten naar binnen,
die buiten de normale kaders vallen, op een soepele en makkelijke manier wordt
geregeld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan advocaten die buiten
de kantoor- of bezoekuren een ingeslotene willen spreken of documenten af
willen geven. Tevens dient deze servicebalie als informatie- en aanspreekpunt
voor non-gouvernementele organisaties (NGO’s), ketenpartners, vrienden,
familie en kennissen van ingeslotenen alsmede hulpverleners en vrijwilligers.
Op de detentiecentra zijn sedert oktober 2008 spreekuren van het Juridisch
Loket gerealiseerd.
 
 DJI onderzoekt, met inachtneming van de gebouwelijke beperkingen en personele
consequenties onder meer de mogelijkheden tot uitbreiding van het activiteitenaanbod
en verruiming van de toegang tot sport en bibliotheek. Hierbij kan worden
gedacht aan extra activiteiten zoals filmvoorstellingen, creatieve activiteiten,
muziek, dans, toneel en andere sporten dan fitness en voetbal. Om zich optimaal
voor te kunnen bereiden op terugkeer worden daarnaast de mogelijkheden onderzocht
om vreemdelingen verruimde toegang tot (digitale) informatiebronnen te geven.
Ook worden de mogelijkheden bezien tot een soepele toegang voor hulpverleners
en vrijwilligers van organisaties die een bijdrage kunnen leveren aan (de
bereidheid tot) terugkeer van de vreemdelingen.
 
 
 In hoeverre is aangetoond dat de vreemdelingenbewaring
geen contraproductieve uitwerking heeft op het doel, namelijk het terugkeerproces,
bijvoorbeeld doordat sprake is van een proces van criminalisering van de vreemdeling,
zo vragen deze leden.
 
 
 Vreemdelingenbewaring wordt slechts toegepast voorzover noodzakelijk voor
het terugkeerproces. Het betreft een bestuursrechtelijke maatregel en niet
een strafrechtelijke; criminalisering van de vreemdeling en een daaruit voortvloeiende
contraproductieve uitwerking is dan ook niet aan de orde.
 
 
 Deze leden vragen in dit verband of er geen aparte
Beginselenwet tot stand gebracht zou moeten worden die van toepassing is op
de vreemdelingenbewaring, met daarin een eigen regime dat geen verdere beperkingen
oplegt aan de vreemdeling dan strikt noodzakelijk. Zo nee, waarom niet?
 
 
 De huidige kaders voor de tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring
op grond van artikel 59 Vw worden gevormd door de Penitentiaire beginselenwet
(Pbw). In artikel 2, vierde lid, Pbw alsmede artikel 5.4 Vreemdelingenbesluit
2000 (Vb) is bepaald dat de vreemdeling niet verder in de uitoefening
van grondrechten wordt beperkt dan wordt gevorderd door het doel van de maatregel
en de handhaving van de orde en de veiligheid op de plaats van tenuitvoerlegging.
In artikel 4 van het Reglement Regime Grenslogies (Rrg) – dat van toepassing
is op vreemdelingen aan wie de vrijheid is ontnomen op basis van artikel 6
Vw – is eveneens bepaald dat de vreemdeling aan geen andere beperkingen
wordt onderworpen dan die volstrekt noodzakelijk zijn om zijn verblijf in
het grenslogies te verzekeren alsmede om de veiligheid en de orde aldaar te
handhaven.
 
 Daarbij zij vermeld dat ik voornemens ben om in het kader van de heroriëntatie
van DJI, binnen de huidige wettelijke kaders, de bijzondere aard van de vreemdelingenbewaring
beter in het gevoerde regime tot uitdrukking te brengen. Daarbij moet echter
worden bedacht dat niet te ontkomen valt aan noodzakelijke beveiligings- en
beheersmaatregelen die onvermijdelijk zullen samengaan met uiterlijke en regimaire
kenmerken behorend bij een detentielocatie.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen voorts op welke
wijze het rendement van de vreemdelingenbewaring, in de zin van daadwerkelijk
terugkeer, kan worden verbeterd. Deze leden vragen of de staatssecretaris
meer kan mee delen over opgedane ervaringen, best practices, in terugkeerprojecten.
Deze leden vragen of de rol van de Internationale Organisatie voor Migratie
(IOM) bij de terugkeerprojecten kan worden vergroot. Kan er meer gebruik worden
gemaakt van de inzet van vertrouwensprocessen in terugkeerprocessen? Welke
andere mogelijkheden ziet de regering om het rendement te verhogen, zo vragen
deze leden.
 
 
 De IOM speelt reeds een belangrijke rol in het kader van terugkeerprojecten.
Regelmatig wordt met de IOM overleg gevoerd over de inzet van de organisatie.
De IOM dient projectvoorstellen in die vaak worden gefinancierd door het ministerie
van Justitie en/of het ministerie van Buitenlandse Zaken of met Europese middelen.
 
 Gelijk aan de asielzoekers die nog in de opvang verblijven kunnen illegale
vreemdelingen gebruik maken van de regeling Return and Emigration of Aliens
from the Nederlands (REAN). Binnen de REAN-regeling kunnen (illegale) vreemdelingen
ondersteuning krijgen van de IOM bij het regelen van het vertrek. Deze ondersteuning
bestaat onder andere uit het boeken van een vlucht en een vergoeding van het
ticket, het regelen en financieren van (vervangende) reisdocumenten en de
ondersteuning op de luchthavens in Nederland en het land van herkomst. Daarnaast
wordt het gebruik van zogeheten «native counsellors» uitgebreid
van de Randstad naar andere delen van Nederland. De inzet van «native
counsellors» is met name gericht op het bereiken van de illegale doelgroep.
Tevens worden de activiteiten van de IOM in bewaring geïntensiveerd.
 
 De IOM helpt ook bij het begeleiden van terugkeer vanuit detentie; het
project Assisted Voluntary Return from Detention (AVRD). Het project liep
van 1 november 2007 tot en met 30 april 2009. Met het project zijn
in totaal ruim 660 personen vertrokken. Uit de gegevens over 2008 blijkt dat
voor ongeveer driekwart van de vreemdelingen door tussenkomst van de IOM en
de DT&V reisdocumenten zijn verkregen. Het project is grotendeels gefinancierd
met middelen uit het Europese subsidieprogramma «Preparatory Actions
on Return» (de voorloper van het Europese Terugkeerfonds). De cofinanciering
van het project bestond uit middelen die door Justitie reeds waren verstrekt
voor de REAN-regeling. IOM heeft een voorstel voor AVRD II ingediend.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de namen
van bezoekers aan gedetineerde vreemdelingen doorgegeven worden aan de politie. Deze leden vragen of de staatssecretaris toe kan zeggen dat de praktijk
waarbij de politie deze bezoekers vervolgens onder druk zet om informatie
over de vreemdeling te verschaffen wordt beëindigd.
 
 
 Gevraagd en ongevraagd kan DJI voor het identiteitsonderzoek relevante
gegevens verstrekken aan politie, Koninklijke Marechaussee (KMar) en DT&V.
De tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring door DJI en de identiteitsvaststelling
door politie, KMar of DT&V dienen immers hetzelfde doel, het vertrek van
de vreemdeling uit Nederland. Indien de identiteit van de vreemdeling in dit
stadium niet vaststaat, kan verstrekking van gegevens aan politie of KMar
aan de orde zijn, aangezien dergelijke gegevens noodzakelijk kunnen zijn voor
de uitvoering van hun wettelijke taken. Mocht de identiteit inmiddels zijn
vastgesteld, dan is verstrekking van gegevens niet aan de orde.
 
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen of de Staatssecretaris
bekend is met het rapport van Directorate-General Internal Policies. Deze leden vragen of de staatssecretaris met deze leden
van mening is dat op de pagina’s 179–181, 183 en 185 van dit rapport
vreemdelingenbewaring als«pathogeen» wordt gekenschetst, dat de
psychologische staat van vreemdelingen in bewaring ernstig verslechtert, dat
de onzekerheid van de betrokkenen over hun situatie de druk nog meer verhoogt,
dat velen niet begrijpen waarom zij gevangen worden gehouden, dat het gebruik
van eenzame opsluiting in Nederland voorkomt, ook bij personen met een psychische
aandoening, en dat, samenvattend, allen concluderen dat vreemdelingenbewaring
pathogeen is.
 
 
 Deze leden vragen voorts of de staatssecretaris met
hen van mening is dat Nederland behoort tot die groep landen die in het rapport
worden genoemd, waarvan de maximum duur van vreemdelingenbewaring als hoog
dient te worden gekenschetst. Zij vragen of de staatssecretaris met hen van
mening is dat hier sprake is van een objectieve bron die serieus genomen dient
te worden. Deze leden vragen of de staatssecretaris met hen van mening is
dat als een zodanig objectieve en gezaghebbende bron in 2006 aangeeft dat
vreemdelingenbewaring in zichzelf evident pathogeen is; een zorgvuldige overheid
uiterst terughoudend om zou moeten gaan met dit instrument.
 
 
 Ik ben bekend met dit rapport. Dergelijke rapporten, waarin een vergelijking
tussen het beleid in verschillende landen wordt gemaakt, kunnen een bijdrage
leveren aan de beleidsontwikkeling. Zoals ik eerder heb opgemerkt word ik
door de veelal kritische beschouwingen op het vreemdelingenbeleid en meer
in het bijzonder het beleid inzake vreemdelingenbewaring en de uitwerking
ervan in de praktijk ertoe aangezet om de verschillende uitgangspunten van
het beleid tegen het licht te houden, maar ook vormt het in andere gevallen
een bevestiging van de reeds ingeslagen weg.
 
 De duur van de vreemdelingenbewaring in Nederland is – behoudens
uitzonderingen – formeel ongelimiteerd. Dit wordt ook in het rapport
beschreven. Gelet op dit ongelimiteerde karakter is het wel denkbaar dat deze
termijn als hoog wordt gekwalificeerd. Met de implementatie van de terugkeerrichtlijn
zal overigens een maximumtermijn van zes maanden te verlengen met een maximumtermijn
van twaalf maanden in het Nederlandse stelsel worden geïntroduceerd.
 
 De opmerking dat een zorgvuldige overheid uiterst terughoudend met het
instrument van vreemdelingenbewaring zou moeten omgaan, kan ik van harte onderschrijven.
Zoals ik ook in mijn brief van 25 september 2008 in reactie op het rapport
van de RSJ heb uiteengezet, vormt de connotatie dat bewaring uitsluitend als
uiterste middel dient te worden toegepast al een van de fundamenten
van het gevoerde beleid. De beleidsregels inzake de toepassing van vreemdelingenbewaring
zijn nader uitgewerkt in de Vc. Daarbij staat centraal dat de toepassing van
een vrijheidsbeperkende of vrijheidsontnemende maatregel vanwege het ingrijpende
karakter beperkt dient te blijven tot het strikt noodzakelijke. Steeds zal
nagegaan moeten worden of met een lichter middel kan worden volstaan. De beginselen
van proportionaliteit en subsidiariteit dienen voortdurend in acht genomen
te worden. Mede vanwege het ingrijpende karakter is de maatregel met strikte
waarborgen omkleed. In het huidige stelsel ontvangen personen in vreemdelingenbewaring
reeds de zorg die zij behoeven. Ik verwijs u naar de uitgebreide reacties
die ik op verschillende plaatsen in reactie op vragen van de verschillende
fracties geef over de wijze waarop DJI zorgdraagt voor de vreemdelingen die
zich in bewaring bevinden. De algemene opmerking dat vreemdelingenbewaring
pathogeen is, herken ik dan ook niet.
 
 
 Tot slot hebben de leden van de PvdA-fractie nog aanvullende
vragen over de kinderen in vreemdelingenbewaring. Deze leden vragen of de
staatssecretaris met hen van mening is dat het zeer onwenselijk is om kinderen
in vreemdelingenbewaring te nemen. Zij vragen of de staatssecretaris bereid
is om met een aantal maatschappelijke partijen, zoals de kinderbescherming
en het Nidos, een alternatief uit te werken voor de vreemdelingenbewaring
van kinderen. Zo nee, waarom niet, vragen deze leden.
 
 
 In mijn brief van 29 januari 2008 (TK 2007–2008, 29 344,
nr. 66) heb ik nieuw beleid gepresenteerd inzake minderjarigen in vreemdelingenbewaring.
In de brief is aangegeven dat bij gezinnen met kinderen in beginsel gebruik
wordt gemaakt van het alternatief van plaatsing in een VBL, zodat bewaring
beperkt kan blijven tot een korte periode van in beginsel maximaal twee weken
voor het daadwerkelijke vertrek.
 
 Ten aanzien van AMV’s heb ik in deze brief aangegeven dat ik het
niet aangewezen acht om de detentie op dezelfde manier te beperken als bij
gezinnen met kinderen, omdat ik het risico van onttrekking aan het toezicht
bij deze groep groter acht. Dit laat onverlet dat vreemdelingenbewaring bij
AMV’s slechts als uiterste middel wordt toegepast teneinde de uitzetting
van de vreemdeling te kunnen realiseren. In De Maasberg in Overloon zijn drie
groepen (dertig plaatsen) beschikbaar voor jongens. Het aantal meisjes is
zo klein dat het niet mogelijk is om voor hen een aparte groep te openen.
Zij worden dan ook verspreid over meisjesgroepen in verschillende jeugdinrichtingen.
Wanneer er geen aanwijzingen zijn dat de betreffende minderjarige zich aan
het toezicht zal onttrekken, wordt reeds van alternatieve voorzieningen gebruik
gemaakt. Voorts wordt, zoals aangegeven, in het kader van de herijking van
het AMV-beleid de toepassing van vreemdelingenbewaring van AMV’s nader
bezien.
 Reactie naar aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden van de SP-fractie
 
 Aan het feit dat de helft van de mensen die in vreemdelingenbewaring
wordt genomen niet kan worden uitgezet liggen naar de mening van de leden
van de SP-fractie fundamentele oorzaken ten grondslag. Er is structureel iets
mis met de vreemdelingenbewaring en het terugkeerbeleid. Teveel mensen belanden
in vreemdelingenbewaring terwijl al duidelijk is dat uitzetting onmogelijk
is. Deze leden verwijzen nog maar eens naar de situatie van uitgeprocedeerde
Chinese asielzoekers waarbij de staatssecretaris er al lange tijd niet in
is geslaagd vervangende reisdocumenten te verkrijgen.
 
 
 Zij vragen waarom er door de staatssecretaris niet
meer gebruik wordt gemaakt van het buitenschuldcriterium. In dit verband vragen
deze leden om inzichtelijk te maken in hoeveel gevallen in het jaar 2008 een
verblijfsvergunning op basis van het buitenschuldcriterium is toegekend en
deze leden ontvangen daarbij ook graag een verdeling naar nationaliteiten.
 
 
 Uitgangspunt van het terugkeerbeleid is het gegeven dat in beginsel alle
vreemdelingen kunnen terugkeren naar hun land van herkomst en dat zij zelf
verantwoordelijk zijn voor het voldoen aan de verplichting Nederland te verlaten.
Er is op dit moment geen land bekend dat de volkenrechtelijke verplichting
om eigen onderdanen terug te nemen, niet erkent. Alleen in de bijzondere situatie
waarin een vreemdeling aantoonbaar buiten zijn schuld niet uit Nederland kan
vertrekken omdat hij de benodigde reisdocumenten niet kan bemachtigen, terwijl
er geen twijfel bestaat omtrent zijn identiteit en nationaliteit, kan de vreemdeling
in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning op grond van het buitenschuldbeleid.
 
 Het aantal vergunningen dat is verleend op basis van het buitenschuldcriterium
bedroeg in 2008 ruim 50 vergunningen. De nationaliteiten van de betreffende
vreemdelingen zijn divers; het betreft ruim 20 nationaliteiten. Het gaat hierbij
onder andere om staatloze vreemdelingen.
 
 
 Op welke wijze, zo vragen de leden van de SP-fractie,
wordt momenteel de verblijfsduur in vreemdelingenbewaring geregistreerd.
 
 
 De verblijfsduur in de vreemdelingenbewaring wordt berekend aan de hand
van de datum opheffing vreemdelingenbewaring en de datum inbewaringstelling.
Deze gegevens worden standaard in het bronsysteem vastgelegd. Het verschil
in dagen tussen deze twee data geeft de verblijfsduur aan. De verblijfsduur
komt dus tot stand door middel van een berekening.
 
 
 Deze leden willen graag een cijfermatig overzicht ontvangen
van de categorieën verblijfsduur (korter dan drie maanden, tussen drie
en zes maanden, tussen zes en negen maanden, tussen negen en 12 maanden) in
vreemdelingenbewaring.
 
 
 Duur vreemdelingenbewaring 2008 in perioden:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Perioden
 Art. 59
Vw
 Art. 6 Vw
 Totaal 
 
 
 
 
 < 3 maanden
 70%
 86%
 72% 
 
 
 3 en < 6 maanden
 13%
 5%
 12% 
 
 
 6 maanden en < 9 maanden
 10%
 2%
 9% 
 
 
 9 maanden en < 12 maanden
 5%
 5%
 5% 
 
 
 12 maanden en < 18 maanden
 2%
 2%
 2%
 
 
 
 
 
 
 Zij vragen hoeveel vreemdelingen gedurende een bepaalde
periode in bewaring op grond van artikel 6 Vreemdelingenwet 2000 verbleven.
 
 
 Instroom vreemdelingenbewaring artikel 6 Vw 2005–2008, afgerond
op tientallen:
 
 
 
 
 
 
 Jaar
 Art. 6
Vw
 
 
 
 
 2005
 2 690 
 
 
 2006
 1 400 
 
 
 2007
 1 110
 
 
 2008
 840
 
 
 
 
 Bron: DJI
 
 De verklaring voor de sterke daling – met name in de periode 2005–2006 –
is dat er aan de grens minder vreemdelingen de toegang is geweigerd.
 
 
 Hoeveel mensen hebben alsnog een verblijfsvergunning
gekregen en op welke grond werd die vergunning alsnog verstrekt, zo vragen
zij.
 
 
 Van het totale aantal vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring
heeft gezeten, heeft op dit moment ongeveer 3% een geldige verblijfsvergunning.
Daarnaast is er van minder dan 0,25% van het totale aantal vreemdelingen
dat in 2008 in vreemdelingenbewaring heeft gezeten, een aanvraag tot verlenging
van een verblijfsvergunning in behandeling. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om vreemdelingen die na hun inbewaringstelling alsnog een verblijfsvergunning
hebben gekregen, waarvan de geldigheidsduur inmiddels is verstreken.
 
 Het betreft ongeveer 80 verblijfsvergunningen asiel en ongeveer 140 verblijfsvergunningen
op reguliere gronden, zoals gezinsvorming/-hereniging, slachtoffer mensenhandel/-smokkel,
buitenschuldcriterium of op grond van de Regeling afwikkeling nalatenschap
oude Vreemdelingenwet.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen of de staatssecretaris
de Kamer inzage kan geven in de plannen aangaande de heroriëntatie van
het regime in vreemdelingenbewaring en of de staatssecretaris daarbij aan
kan geven welke veranderingen er in het kader van de heroriëntatie inmiddels
zijn doorgevoerd. Deze leden vragen voorts op welke termijn deze heroriëntatie
zal zijn voltooid.
 
 
 In de reactie op het advies van de RSJ heb ik u eerder bericht over de
heroriëntatieprojecten van DJI. Ik heb hierbij aangegeven dat in dit
kader een aantal projecten is gestart op onder meer de volgende terreinen:
regime en dagprogramma, plaatsing en (interne) differentiatie en zorg en hulpverlening.
In onderhavige reactie bericht ik u op verschillende plaatsen over de stand
van zaken van een aantal projecten. Voorts verwacht ik op korte termijn de
voortgang van de heroriëntatieprojecten te kunnen presenteren.
 
 De vreemdelingenbewaring ex 59 Vw vindt plaats in penitentiaire (jeugd)inrichtingen.
De vreemdelingen worden fysiek gescheiden van de strafrechtelijk geplaatsten.
Dit laat onverlet dat ook voor hen de rechtspositieregeling van de penitentiaire
beginselenwetten gelden. Ik ben voornemens in het kader van de heroriëntatie
van DJI, binnen deze wettelijke kaders, de bijzondere aard van de vreemdelingendetentie
zoveel mogelijk tot uiting te laten komen in aanvullende voorzieningen. Daarbij
zullen het geldende regime en dagprogramma erop gericht zijn de vreemdeling
optimaal in de gelegenheid te stellen zich zowel materieel als emotioneel
voor te bereiden op zijn terugkeer. Hiertoe is reeds een aantal zaken gerealiseerd.
Zo is per 1 april 2009 de bezoektijd per week verdubbeld van één
tot twee uur, waarbij het mogelijk is gemaakt om ook in het weekend bezoek
te ontvangen. Tevens wordt op een tweetal locaties proefgedraaid met een zogeheten
servicebalie waar het verkeer van mensen en goederen van buiten naar binnen,
die buiten de normale kaders vallen, op een soepele en makkelijke manier wordt
geregeld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan advocaten die buiten
de kantoor- of bezoekuren een ingeslotene willen spreken of documenten af
willen geven. Tevens dient deze servicebalie als informatie- en aanspreekpunt
voor non-gouvernementele organisaties (NGO’s), ketenpartners, vrienden,
familie en kennissen van ingeslotenen alsmede hulpverleners en vrijwilligers.
Op de detentiecentra zijn sedert oktober 2008 spreekuren van het Juridisch
Loket gerealiseerd.
 
 DJI onderzoekt, met inachtneming van de gebouwelijke beperkingen en personele
consequenties onder meer de mogelijkheden tot uitbreiding van het activiteitenaanbod
en verruiming van de toegang tot sport en bibliotheek. Hierbij kan worden
gedacht aan extra activiteiten zoals filmvoorstellingen, creatieve activiteiten,
muziek, dans, toneel en andere sporten dan fitness en voetbal. Om zich optimaal
voor te kunnen bereiden op terugkeer worden daarnaast de mogelijkheden onderzocht
om vreemdelingen verruimde toegang tot (digitale) informatiebronnen te geven.
Ook worden de mogelijkheden bezien tot een soepele toegang voor hulpverleners
en vrijwilligers van organisaties die een bijdrage kunnen leveren aan (de
bereidheid tot) terugkeer van de vreemdelingen.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen of voor de vreemdelingenbewaring
het strafrechtelijk regime geldt.
 
 
 Vreemdelingenbewaring kan aanvangen in een politiebureau of in een cel
van de KMar. Verdere tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring vindt op
de voet van artikel 9, tweede lid, sub d, Pbw in beginsel plaats in een huis
van bewaring. In de huizen van bewaring geldt doorgaans een regime van beperkte
gemeenschap.
 
 
 Zij vragen of de staatssecretaris met hen van mening
is dat dit onwenselijk zou zijn gelet op het feit dat de vreemdelingenbewaring
mensen betreft die niet strafrechtelijk zijn veroordeeld.
 
 
 De huidige kaders voor de tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring
op grond van artikel 59 Vw worden gevormd door de Pbw. In artikel 2, vierde
lid, Pbw alsmede artikel 5.4 Vb is bepaald dat de vreemdeling niet verder
in de uitoefening van grondrechten wordt beperkt dan wordt gevorderd door
het doel van de maatregel en de handhaving van de orde en de veiligheid op
de plaats van tenuitvoerlegging. In artikel 4 van het Rrg – dat van
toepassing is op vreemdelingen aan wie de vrijheid is ontnomen op basis van
artikel 6 Vw – is eveneens bepaald dat de vreemdeling aan geen andere
beperkingen wordt onderworpen dan die volstrekt noodzakelijk zijn om zijn
verblijf in het grenslogies te verzekeren alsmede om de veiligheid en de orde
aldaar te handhaven.
 
 Daarbij zij vermeld dat ik voornemens ben om de bijzondere aard van de
vreemdelingenbewaring beter in het gevoerde regime tot uitdrukking te brengen.
Daarbij moet echter worden bedacht dat niet te ontkomen valt aan noodzakelijke
beveiligings- en beheersmaatregelen die onvermijdelijk zullen samengaan met
uiterlijke en regimaire kenmerken behorend bij een detentielocatie.
 
 
 Deze leden ontvangen graag een overzicht van het dagregime
in vreemdelingenbewaring. Zij vernemen graag hoeveel uur per dag de vreemdelingen
zijn ingesloten.
 
 
 De deuren van de cellen zijn gedurende het dagprogramma van ongeveer 8.00
uur tot 17.00 uur geopend, met uitzondering van circa een uur tussen de middag.
De vreemdelingen kunnen dan gebruikmaken van de recreatieafdeling. Afhankelijk
van gebouwelijke omstandigheden kunnen de vreemdelingen gedurende het dagprogramma
minimaal zeven uur per week (indien de luchtplaats met meerdere afdelingen
moet worden gedeeld) tot 54 uur per week (indien er een rechtstreekse verbinding
is tussen de recreatieruimte en de luchtplaats) gebruikmaken van luchten.
 
 Tijdens de recreatietijd wordt de mogelijkheid geboden om deel te nemen
aan verschillende activiteiten. De volgende activiteiten worden aangeboden:
bibliotheek (1 à 2 keer per week), winkel (1 à 2 keer per week), geestelijke verzorging (1 à 2 keer per week), sport (1,5 tot
3 uur per week), creatieve activiteiten (tot 4 uur per week), bezoek (2 uur
per week) en incidentele activiteiten.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen in welke mate er
momenteel gebruik wordt gemaakt van alternatieven voor vreemdelingenbewaring.
Deze leden vragen hoeveel plaatsen er beschikbaar zijn voor vrijheidsbeperkende
maatregelen als alternatief voor vreemdelingenbewaring. Zij vragen wat de
kosten per dag zijn voor verblijf op een vrijheidsbeperkende locatie.
 
 
 Zoals ik ook in mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ heb vermeld, kunnen de gronden
om de vreemdelingenbewaring niet of niet langer toe te passen zijn, indien:
 – betrouwbaar te achten particulieren of instanties zich schriftelijk
garant stellen voor de onderbrenging van de vreemdeling gedurende de tijd
dat nog over diens uitzetting moet worden beslist of vertrek nog niet kan
worden geëffectueerd;
 – de vreemdeling aantoonbaar een vaste woon- en verblijfplaats in
Nederland heeft;
 – er een lichter middel kan worden toegepast (bijvoorbeeld de meldplicht).
 
 Onder omstandigheden kan worden volstaan met een meldplicht op basis van
artikel 54 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich te melden met een op de
omstandigheden afgestemde frequentie. Dit kan bijvoorbeeld indien de identiteit
van de vreemdeling vaststaat en voldoende zekerheid bestaat over de bereidheid
van de vreemdeling om Nederland te verlaten. In dat geval wordt op de verblijfplaats
van de vreemdeling geen toezicht uitgeoefend, maar wordt de vreemdeling geacht
zich regelmatig te melden.
 
 Ook kan de meldplicht worden gecombineerd met een zogenaamde vrijheidsbeperkende
maatregel als bedoeld in artikel 56 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich
op te houden op een bepaalde bij besluit omschreven locatie. De mogelijkheden
om alternatieven voor bewaring toe te passen, heb ik met de introductie van
de VBL verruimd. Ik pas deze maatregel toe in situaties waarin toezicht gewenst
is, maar vreemdelingenbewaring naar mijn mening onwenselijk is. Van de VBL
wordt op grond van het huidige beleid vooral gebruikgemaakt bij gezinnen met
minderjarige kinderen (zowel ex-asiel als uit de illegaliteit) en bij ex-asielzoekers
die een vertrekplicht hebben en die direct vanuit de opvang komen. De locatie
waar de maatregel wordt opgelegd is niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek,
en heeft dan ook niet het karakter van bewaring.
 
 Indien de vreemdeling een asielaanvraag indient op het aanmeldcentrum,
wordt op basis van artikel 55 Vw een maatregel opgelegd om zich ter beschikking
te houden van de asielprocedure op een bepaalde locatie. Ook hier is de locatie
niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek. Het niet naleven van deze maatregel
is op basis van artikel 108 Vw strafbaar gesteld.
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties.
 
 De instroom in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen waarvan ongeveer
80 vreemdelingen geen ex-asielzoekers uit de opvang betroffen. Het totale
aantal vreemdelingen dat de VBL is uitgestroomd in 2008 bedraagt circa 330
personen, waarvan ongeveer 50 vreemdelingen zich aan het toezicht hebben onttrokken
tijdens het verblijf in de VBL.
 
 Momenteel heeft het COA 375 capaciteitsplaatsen beschikbaar voor de VBL.
In 2009 is hier per capaciteitsplaats per dag ongeveer € 40 voor
begroot.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris
in hoeverre haar beleid afwijkt van het beleid dat de Europese Commissie met
betrekking tot kwetsbare groepen heeft uitgevaardigd. Hanteert de Staatssecretaris
dezelfde definitie als de Europese Commissie en op welke wijze heeft zij rekening
gehouden met de behoeften van deze groepen? Zijn er bijzondere afzonderlijke
maatregelen voor de diverse groepen en welke zijn dit, zo vragen deze leden.
 
 
 Voorzover de leden van de SP-fractie doelen op de terugkeerrichtlijn van
de Raad en het Europees Parlement naar aanleiding van een daartoe strekkend
voorstel van de Europese Commissie, worden onder «kwetsbare personen»
minderjarigen, niet-begeleide minderjarigen, personen met een handicap, bejaarden,
zwangere vrouwen, alleenstaande ouders met minderjarige kinderen en personen
die gefolterd of verkracht zijn of andere ernstige vormen van psychisch, fysiek
of seksueel geweld hebben ondergaan, gerekend. Het derde lid van artikel 16
van de terugkeerrichtlijn, dat over de omstandigheden van bewaring gaat, bepaalt: «Bijzondere
aandacht wordt besteed aan de situatie van kwetsbare personen. In dringende
medische zorg en essentiële behandeling van ziekte wordt voorzien.»
Thans wordt aan de implementatie van deze richtlijn gewerkt, welke eind 2010
in de Nederlandse wet- en regelgeving zal moeten zijn omgezet.
 
 In het huidige stelsel ontvangen kwetsbare personen in vreemdelingenbewaring
overigens reeds de zorg die zij behoeven.
 
 Daarnaast is onder het huidige kabinet bezien in hoeverre bewaring nog
nadrukkelijker als uiterste middel gebruikt zou kunnen worden, in het bijzonder
voor kwetsbare groepen, door meer gebruik te maken van vrijheidsbeperking
als alternatief voor bewaring. Hiertoe is de VBL gerealiseerd. In het belang
van het kind wordt de voorbereiding van het (gedwongen) vertrek van gezinnen
met minderjarige kinderen (zowel ex-asiel als vanuit de illegaliteit) primair
vanuit deze locatie uitgevoerd. Dit maakt onderdeel uit van speciaal beleid
dat ik heb ingevoerd om zoveel mogelijk te voorkomen dat gezinnen met minderjarige
kinderen in bewaring komen. Deze gezinnen worden in beginsel alleen nog voor
korte duur (in beginsel maximaal twee weken) in bewaring gesteld, en de verblijfsruimten
voor gezinnen met minderjarige kinderen in vreemdelingenbewaring zijn kindvriendelijker
gemaakt. Met dit speciale beleid wordt het belang om aandacht te hebben voor
kwetsbare groepen onderschreven. Voorts is bezien of nog andere doelgroepen
geplaatst zouden kunnen worden in de VBL. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd
dat bij plaatsing in een VBL zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat de
betreffende vreemdeling vervolgens in Nederland in de illegaliteit verdwijnt.
De VBL wordt dan ook vooral gebruikt voor ex-asielzoekers die uit de opvang
komen en zich dus in de voorafgaande periode aan het toezicht hebben gehouden.
Voor personen die in de illegaliteit hebben verbleven en zich dus
reeds aan het toezicht hebben onttrokken, acht ik plaatsing in een VBL in
de regel geen geschikt instrument met uitzondering van gezinnen met minderjarige
kinderen.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris
duidelijkheid te geven over de procedures rond de doorverwijzing naar een
Individuele Begeleidingsafdeling of een Forensische Observatie- en Begeleidingsafdeling.
 
 
 Op indicatie van de psychiater van het NIFP wordt iemand via het Psycho
Medisch Overleg (PMO), waarin een arts, een GZ-psycholoog, een NIFP-psychiater
en een verpleegkundige zitting hebben, aangemeld voor plaatsing in een Individuele
Begeleidingsafdeling (IBA) of een Forensische Observatie- en Begeleidingsafdeling
(FOBA). Ook voor vreemdelingen geldt deze onafhankelijke indicatiestelling.
Richtsnoer is dat de verwijzing geschiedt op initiatief van het PMO, waarbij
door het PMO wordt geconcludeerd dat er op basis van een psychiatrische stoornis
meer zorg en begeleiding nodig is, dan in het basisregime kan worden geboden.
Het PMO laat zich hierin informeren door observaties op de afdeling door toezichthouders,
verpleegkundigen en andere functionarissen die contacten onderhouden met de
gedetineerde.
 
 
 Wat zijn de medische richtlijnen en welke capaciteit
is beschikbaar binnen deze afdelingen?
 
 
 De huidige capaciteit van IBA en FOBA is respectievelijk 201 (waarvan
16 vrouwenplaatsen) en 66 (waarvan zes vrouwenplaatsen). In het huidige stelsel
van normprijzen wordt een vaste normering voor huisartsen gehanteerd, onafhankelijk
van de bestemming. Daarenboven wordt door het NIFP extra inzet van psychiaters
en psychologen gerealiseerd. Zoals bekend vindt thans een transitie plaats
van de bestaande voorzieningen voor bijzondere opvang (zoals IBA en FOBA)
naar de vijf Penitentiaire Psychiatrische Centra.
 
 
 Op welke wijze kan een vreemdeling bezwaar maken tegen
een medische afwijzing van zijn beroep op detentieongeschiktheid?
 
 
 Wanneer een verzoek om invrijheidstelling wegens «detentieongeschiktheid
om medische redenen» wordt afgewezen, kan een beroepschrift worden ingediend
bij de Vreemdelingenkamer van de rechtbank en/of in kort geding de voorzieningenrechter
om invrijheidstelling worden verzocht.
 
 
 Wanneer zullen de resultaten van het onderzoek van
de Inspectie Gezondheidszorg (IGZ) naar de gezondheidszorg in de detentiecentra
naar de Kamer worden gestuurd, zo vragen deze leden.
 
 Op basis van berichten van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
heb ik de verwachting dat het rapport op korte termijn zal uitkomen.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris
om een cijfermatig overzicht van de klachten die in 2008 bij de Commissie
van Toezicht zijn ingediend met betrekking tot vermeend excessief geweld.
Deze leden vragen hoeveel van deze klachten gegrond zijn verklaard en of er
ook door gedetineerde vreemdelingen aangifte is gedaan. Zo ja, in hoeveel
gevallen is dat gebeurd, vragen deze leden. Zijn er naar aanleiding van aangiftes
vervolgingen in gesteld en zo ja, wat was de uitkomst hiervan, zo vragen deze
leden.
 
 
 Voorzover dezerzijds bekend zijn in 2008 bij de CvT’s elf klachten
ingediend wegens vermeend gebruik van geweld of mishandeling door personeel
jegens ingeslotenen. Geen van deze klachten is gegrond verklaard. Er zijn
in 2008 door ingeslotenen geen aangiften gedaan tegen personeel wegens vermeend
gebruik van excessief geweld.
 
 
 De leden van de SP-fractie willen graag inzicht krijgen
in de onderzoekswijze van de Commissies van Toezicht bij klachten over vermeend
excessief geweld.
 
 
 In de beginselenwetten is bepaald dat de CvT tot taak heeft toezicht te
houden op de wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeneming in de inrichting
of afdeling. De leden van de CvT hebben volgens de wet te allen tijde toegang
tot alle plaatsen in de inrichting en alle plaatsen waar de justitiabelen
verblijven. Bepaald is dat de leden van de CvT van de verantwoordelijke inrichtingsfunctionarissen
alle door hen gewenste inlichtingen ten aanzien van de justitiabelen dienen
te ontvangen. Alle stukken die betrekking hebben op de wijze waarop de vrijheidsbenemende
straffen en maatregelen ten uitvoer worden gelegd, moeten kunnen worden ingezien.
Verder dient de directeur dan wel het hoofd van de inrichting de CvT te informeren
over alle voor de uitoefening van de taak van de CvT belangrijke feiten en
omstandigheden.
 
 Een andere taak die ingevolge de wet aan de CvT is toebedeeld is het kennis
nemen van door justitiabelen naar voren gebrachte grieven. De CvT’s
bedienen zich hierbij van zogenoemde maandcommissarissen. Contact tussen justitiabelen
en maandcommissaris heeft hoofdzakelijk plaats via het spreekuur.
 
 De derde taak van de CvT is het zorgdragen voor de behandeling van klaagschriften.
Het klaagschrift wordt behandeld door een door de CvT benoemde beklagcommissie,
bestaande uit drie leden, die wordt bijgestaan door de secretaris. De beginselenwetten
noemen een aantal procesrechten die zowel op de klager als de directeur van
de inrichting van toepassing zijn. Zo stelt de beklagcommissie zowel de klager
als de directeur van de inrichting in de gelegenheid mondeling over het klaagschrift
opmerkingen te maken. Ook kunnen zowel de klager als de directeur van de inrichting
de voorzitter van de beklagcommissie vragen opgeven die ze aan elkaar gesteld
wensen te zien. Verder heeft de beklagcommissie de mogelijkheid om de directeur
dan wel het hoofd van de inrichting en de klager buiten elkaars aanwezigheid
te horen. In dat geval worden beide partijen in de gelegenheid gesteld vooraf
de vragen op te geven die zij gesteld wensen te zien en wordt de reactie hierop
door de voorzitter van de beklagcommissie mondeling aan de andere partij medegedeeld.
 
 De beginselenwetten noemen daarnaast een aantal procesrechten die specifiek
voor de klager gelden. Zo heeft de klager het recht zich te doen bijstaan
door een rechtsbijstandverlener of een andere vertrouwenspersoon, die daartoe
van de beklagcommissie toestemming heeft gekregen. Ook heeft de klager indien
deze de Nederlandse taal niet voldoende beheerst recht op de bijstand van
een tolk. Een ander recht dat de klager heeft is dat de beklagcommissie de
klager op diens verzoek toestaat kennis te nemen van de gedingstukken.
 
 Tot slot geven de CvT’s op basis van de bevindingen waartoe het
toezicht heeft geleid advies aan de minister van Justitie, aan de RSJ en aan
de directeur van de inrichting. Bij brief van 19 maart 2009 heb ik uw Kamer
het onderzoeksrapport «Werkwijze commissies van toezicht» van
de ISt toegezonden (TK, 2008–2009, 24 587 en 30 161, nr. 325).
Ter bekorting moge ik hiernaar verwijzen.
 
 Overigens is bepaald dat het bevoegd gezag (de directeur van de inrichting),
wanneer het kennis neemt van een (vermoedelijke) inbreuk op de integriteit
gepleegd door een medewerker van DJI, dit meldt aan het Bureau Integriteit
en Veiligheid van DJI. Vervolgens kan dit bureau een feitenonderzoek of een
disciplinair onderzoek instellen en zonodig een aanvraag van een strafrechtelijk
onderzoek initiëren. Het Openbaar Ministerie kan dan – indien het
feit in aanmerking komt om strafrechtelijk te worden onderzocht – besluiten
een onderzoek te laten verrichten door de politie of Rijksrecherche.
 
 
 Zij vragen of de Staatsecretaris de mening deelt dat
isolatie met grote terughoudendheid moet worden toegepast. Zij vragen welke
maatregelen worden genomen om dit te bewerkstelligen.
 
 
 De directeur van een inrichting is op grond van de Pbw onder meer bevoegd
een vreemdeling in afzondering te plaatsen als ordemaatregel wanneer dit noodzakelijk
is in het belang van de orde of veiligheid binnen de inrichting, ter bescherming
van betrokkene, in geval van ziekte van betrokkene of op verzoek van de vreemdeling.
Als deze maatregel niet ten uitvoer kan worden gelegd in de eigen verblijfsruimte,
vindt deze plaats in een afzonderingscel. Tevens kan de directeur een ingeslotene
een disciplinaire straf opleggen en hem opsluiten in een strafcel als sanctie
indien een vreemdeling strafwaardig gedrag vertoont. Op grond van het Rrg
kan de directeur bevelen dat een vreemdeling in afzondering wordt geplaatst
indien hij hierom verzoekt of indien en voor zolang als dit volstrekt noodzakelijk
is teneinde zijn verblijf te verzekeren dan wel de veiligheid en orde in het
grenslogies te handhaven.
 
 Het in afzondering plaatsen is aan voorwaarden verbonden. Behoudens noodsituaties,
kan alleen de directeur een beslissing nemen over plaatsing in afzondering.
De directeur stelt de ingeslotene in de gelegenheid te worden gehoord, alvorens
hij beslist over plaatsing in afzondering. Een plaatsing in een afzonderingscel
wordt gemeld aan de CvT en aan de arts die de ingeslotene zo spoedig mogelijk
en vervolgens regelmatig bezoekt.
 
 
 Hoe vaak is in 2008 isolatie toegepast om niet medische
redenen, zo vragen deze leden.
 
 
 De registratie vindt plaats in het dossier van de gedetineerde, niet in
een register. Het CPT heeft aanbevolen een uitgebreid sanctieregister te introduceren
in alle inrichtingen die onder het Ministerie van Justitie vallen. In de reactie
op het rapport aan uw Kamer (TK, 2007–2008, 24 587 en 31 200
VI, nr. 245) heeft het kabinet het belang onderkend van een goede registratie
van alle sancties die aan personen die zijn ingesloten in justitiële
inrichtingen zijn opgelegd. Met de inwerkingtreding van de Pbw in 1999 is
de verplichting voor elke inrichting om een sanctieregister bij te houden
komen te vervallen. De Pbw bevat echter wel de verplichting voor de directeur
van de inrichting van elke strafoplegging aantekening te houden.
 
 In de reactie op het desbetreffende rapport, zoals ik deze op 15 januari
2009 heb toegezonden aan het CPT (TK, 2008–2009, 24 587 en 31 700
VI, nr. 321), heb ik gemeld een impactanalyse uit te laten voeren naar
de mogelijkheden om te komen tot een sanctieregister dat aan de verlangens
van het CPT voldoet.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen voorts hoe het Juridisch
Loket in de detentiecentra functioneert en of de bevoegdheden en taken voor
betrokkenen voldoende duidelijk zijn.
 
 
 Het centrale doel van de spreekuurvoorziening is te borgen dat de kwaliteit
van de rechtsbijstand aan alle vreemdelingen in bewaring verbetert. Daartoe
hebben de volgende functionaliteiten in het spreekuur een plaats:
 • overleg met de betrokken advocaat over feiten en omstandigheden
die voor de zaak van belang zijn;
 • informatieverstrekking en vraagverheldering in de procedure, ten
behoeve van de klant;
 • advies en informatie voorziening voor juridische vragen van meer
algemene aard, conform de reguliere dienstverlening van het Juridisch Loket;
 • het zonodig verwijzen naar een advocaat of mediator, dan wel een
andere organisatie of instelling.
 Eind 2009 zal het Juridisch Loket op de locaties worden geëvalueerd.
 
 
 De leden van de SP-fractie wijzen op de in de Kamer
aangenomen motie van het lid De Wit (30 846, nr. 11) over de toepassing
van de uitgangspunten van de Europese Commissie bij het nemen van vrijheidsontnemende
maatregelen. Dit houdt in, dat kinderen nooit in bewaring worden genomen,
zo menen deze leden. Dit uitgangspunt moet volgens de leden van de SP-fractie
nu snel in de praktijk worden gebracht. Buitenlandse kinderen die zonder ouders
in Nederland zijn en die hier niet mogen blijven, horen niet in de gevangenis
zo lang ze geen strafbare feiten hebben gepleegd, zo stellen deze leden. Zij
vragen of de staatssecretaris de mening deelt dat deze kinderen van vreemdelingen
in de eerste plaats als kind, en daarna pas als vreemdeling behandeld moeten
worden. Dit uitgangspunt betekent, naar mening van deze leden, dat er op een
pedagogisch verantwoorde manier gewerkt moet worden aan terugkeer. Dat gebeurt
niet in een jeugdinrichting met een gevangenisregime, zo vinden deze leden.
 
 
 In het BNC fiche naar aanleiding van het Voorstel voor een Richtlijn van
het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van minimumnormen voor
de opvang van asielzoekers in de lidstaten (Herschikking), dat door de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken op 4 februari 2009 naar de Tweede Kamer is gezonden
(TK 2008–2009, 22 112, nr. 794), is gereageerd op de motie-De
Wit. Aangegeven is dat de Nederlandse overheid het uitgangspunt van de Europese
Commissie deelt dat, op grond van het IVRK, bewaring van minderjarigen zoveel
mogelijk dient te worden beperkt, en het reeds ontwikkelde beleid op dit punt
als een adequate invulling hiervan ziet.
 
 Voorts is aangegeven dat het in het licht van dit uitgangspunt niet past
om bewaring van (bepaalde categorieën) minderjarigen volledig uit te
sluiten. Ik acht het van belang dat op locaties waar AMV’s worden geplaatst,
sprake is van een pedagogisch verantwoord klimaat. Een dergelijk klimaat wordt
in een JJI geboden. Overigens hecht ik eraan op dat te merken dat in JJI’s
jongeren op strafrechtelijke titel worden geplaatst. Dit betekent echter niet
dat daarmee ook sprake is van een gevangenisregime.
 
 Sinds medio februari 2009 worden AMV’s die in vreemdelingenbewaring
zijn gesteld, zoveel mogelijk geconcentreerd in de De Maasberg in Overloon
(onderdeel van JJI De Hunnerberg). Daar krijgen zij een aangepast, op hun
terugkeer gericht programma aangeboden. Ook de detentieomstandigheden zijn
toegesneden op deze specifieke groep. De inrichting zorgt voor een goede mix
van ontspanning, bescherming en veiligheid enerzijds en stimulans en prikkel
voor terugkeer anderzijds. Daarbij wordt een situatie gecreëerd waarin
de jongere zich verder kan ontwikkelen en zijn vaardigheden kan uitbreiden
om een zelfstandig bestaan in het land van herkomst te bevorderen.
 
 
 De leden van de SP-fractie vragen de reactie van de
staatssecretaris op de kritiek van Amnesty International, dat het standpunt,
dat de grensdetentie van asielzoekers die via Schiphol inreizen niet wordt
beperkt omdat de Schengengrenscode Nederland ertoe zou verplichten er juist
op toe te zien dat personen aan wie de toegang is geweigerd het Schengengebied
niet betreden, een onjuiste interpretatie zou zijn van de verplichtingen die
voortvloeien uit de Schengengrenscode. Naar de mening van Amnesty International
brengen deze verplichtingen met zich mee, dat aan een onderdaan van een derde
land die niet aan alle vermelde toegangsvoorwaarden voldoet, de toegang tot
het grondgebied tot de lidstaten wordt geweigerd, maar ook dat dit de toepassing
van bijzondere bepalingen inzake asielrecht en internationale bescherming
onverlet laat. De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris om een
reactie op de kritiek van Amnesty International, dat het Nederlandse beleid
niet geheel in lijn is met de minimumnormen van de Opvangrichtlijn, specifiek
op twee punten: de criteria voor gevaar voor onttrekking aan uitzetting en
gronden voor voortzetten van de bewaring na zes maanden.
 
 
 Een aanbeveling van Amnesty luidt dat grensdetentie van asielzoekers zo
kort mogelijk zou moeten zijn en alleen in het geval van uitzonderlijke (en
aantoonbare) omstandigheden moet worden verlengd. Een zeer beperkte toepassing
en een verdere beperking in duur van vrijheidsontneming aan de grens verhoudt
zich echter niet met het feit dat Nederland ingevolge de Schengengrenscode
is gehouden erop toe te zien dat personen aan wie de toegang is geweigerd,
het Schengengebied niet betreden. Overigens laat artikel 5, vierde lid, onder
c, van de Schengengrenscode het wel toe om hierop een uitzondering te maken
op grond van humanitaire overwegingen, om redenen van nationaal belang of
wegens internationale verplichtingen.
 
 Het feit dat in de huidige regelgeving geen maximumduur voor de vrijheidsontnemende
maatregel op grond van artikel 6 Vw bestaat, laat onverlet dat de maatregel
altijd proportioneel en subsidiair zal moeten zijn. Uitgangspunt is dat de
aan een asielzoeker opgelegde bewaring op grond van artikel 6 Vw slechts onder
bepaalde omstandigheden mag worden voortgezet nadat hij is aangemeld voor
het indienen van een asielaanvraag. In hoofdstuk C12/2.2 van de Vreemdelingencirculaire
(Vc) is uiteengezet in welke situaties de maatregel kan worden voortgezet.
In het geval van een afwijzing in de AC-procedure, zal in de regel de volledige
asielprocedure, inclusief de rechterlijke toets, binnen vier weken afgerond
zijn. De duur van de grensdetentie van de asielzoeker acht ik dan niet onevenredig
lang. Dit geldt ook indien bij de nieuwe asielprocedure de duur van de huidige
AC-procedure wordt verlengd tot acht dagen. Ook dan wordt de duur van de maatregel
tot aan een ongegronde uitspraak van de rechtbank, niet onevenredig lang geacht.
 
 In C12/2.2.1 Vc is bepaald dat indien de asielaanvraag niet in de AC-procedure
kan worden afgewezen omdat nader onderzoek naar de identiteit, nationaliteit,
asielrelaas of overgelegde documenten nodig is, de maatregel op grond van
artikel 6 Vw in beginsel slechts mag worden voortgezet indien dit onderzoek
naar verwachting binnen zes weken kan zijn afgerond. Als het onderzoek niet
binnen zes weken is afgerond zal steeds een belangenafweging gemaakt worden
omtrent de voortzetting van de maatregel. De maatregel zal in beginsel worden
opgeheven, tenzij sprake is van gedragingen of omstandigheden die in de invloedsfeer
van de vreemdeling liggen en die aanleiding geven de maatregel voort te zetten.
 
 Daarnaast is het op grond van C12/2.2.1 Vc mogelijk om de bewaring op
grond van artikel 6 Vw voort te zetten in gevallen waarin er bijvoorbeeld
sprake is van misbruik van de asielprocedure, de toegang is geweigerd op openbare orde gronden, er sprake is van een Dublinclaim, er een claim
gelegd is bij de aanvoerende maatschappij, of waarin vermoedelijk artikel
1F Vluchtelingenverdrag kan worden tegengeworpen. Het gaat hier dus om gevallen
waarin er een groot belang is om de toegangsweigering effectief in stand te
houden, ofwel omdat de aanwezigheid van betrokkene in Nederland onwenselijk
is, ofwel omdat het vertrek relatief eenvoudig te realiseren is. Een zeer
beperkte toepassing van de mogelijkheid tot het voortzetten van bewaring bij
toegangsgeweigerden zou betekenen dat veel personen die nu nog via bijvoorbeeld
een Dublinclaim of een claim op de vervoerder uitgezet kunnen worden, de mogelijkheid
zullen krijgen Nederlands grondgebied te betreden en mogelijk de illegaliteit
in zullen gaan. Dit acht ik niet wenselijk.
 
 Het voortzetten van de toegangsweigering op grond van artikel 3 Vw en
de vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6 Vw na de afwijzing
in de algemene asielprocedure is niet in strijd met internationale verplichtingen,
zoals Amnesty heeft aangevoerd. De toegangsweigering aan de grens belet niet
de indiening van een asielaanvraag. Er is derhalve geen strijd met artikel
3 van verordening nr. 562/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad
van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende
de overschrijding van de grenzen door personen (PbEU L105; Schengengrenscode).
Dit artikel bepaalt dat deze verordening van toepassing is op iedereen die
de binnen- of buitengrenzen van de lidstaten overschrijdt, onverminderd de
rechten van vluchtelingen en personen die subsidiaire bescherming verzoeken,
met name wat betreft non-refoulement. Artikel 13 van de Schengengrenscode
houdt onder meer in dat een toegangsweigering de toepassing van de bijzondere
bepalingen inzake asielrecht en internationale bescherming onverlet laat.
Dit betekent dat de vreemdeling een asielaanvraag in moet kunnen dienen. Dat
is het geval. Tot slot is de duur van de grensdetentie ook in de nieuwe asielprocedure
niet onevenredig lang. Er is derhalve geen aanleiding van grensdetentie af
te zien.
 
 Ten slotte biedt artikel 7, tweede lid, van de Opvangrichtlijn aan lidstaten
de mogelijkheid om in de gevallen waarin dit nodig blijkt, bijvoorbeeld om
juridische redenen of om redenen van openbare orde, asielzoekers overeenkomstig
de nationale wetgeving op een bepaalde plaats vast te houden. De richtlijn
stelt geen nadere criteria die betrekking hebben op gevaar voor onttrekking
aan uitzetting noch voor het voortzetten van de bewaring na zes maanden.
 
 
 Tot slot vragen de leden van de SP-fractie of de staatssecretaris
bekend is met de wijze waarop in het Verenigd Koninkrijk vreemdelingenbewaring
wordt toegepast. Deze leden vragen of zij de Kamer hierover kan informeren
en daarbij kan ingaan op de mogelijke toepassing daarvan in de Nederlandse
praktijk van vreemdelingenbewaring.
 
 
 Ik ben voornemens een ambtelijke delegatie naar het Verenigd Koninkrijk
te sturen om zich op de hoogte te stellen van de wijze waarop in het Verenigd
Koninkrijk vreemdelingenbewaring wordt toegepast en zich te beraden op mogelijke
toepassing daarvan in de Nederlandse praktijk van vreemdelingenbewaring.
 Reactie naar aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden van de VVD-fractie
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris
kan aangeven of zij de mening deelt, dat het oordeel van de RSJ, dat vreemdelingenbewaring
beperkt is omdat «nog niet de helft van het aantal inbewaringstellingen
daadwerkelijk tot uitzetting leidt», op zichzelf een te beperkt oordeel inhoudt. Immers, zo vragen deze leden, is niet één
van de doelen van vreemdelingenbewaring ook het voorkomen van vertrek met
onbekende bestemming (MOB) c.q. het onttrekken aan toezicht; een doel dat
niet gemeten wordt door het aantal uitzettingen.
 
 
 Vreemdelingenbewaring dient «ter fine van uitzetting». Het
Nederlandse beleid gaat in beginsel uit van de eigen verantwoordelijkheid
van de vreemdeling om Nederland te verlaten wanneer niet (langer) sprake is
van rechtmatig verblijf. Gedwongen vertrek – en daarmee vreemdelingenbewaring –
komt pas aan de orde als de vreemdeling deze verantwoordelijkheid niet (tijdig)
neemt. In dit kader kan vreemdelingenbewaring worden toegepast indien deze
maatregel noodzakelijk is om te voorkomen dat de vreemdeling zich aan toezicht
onttrekt. Het terugkeerbeleid wordt vormgegeven door enerzijds het vrijwillige,
dan wel zelfstandige vertrek en anderzijds de gedwongen uitzetting, die door
vreemdelingenbewaring kan worden bereikt. Hoewel het vrijwillige, dan wel
zelfstandige vertrek mijn voorkeur heeft, ben ik van mening dat beide kanten
van het terugkeerbeleid noodzakelijk zijn voor de effectiviteit ervan. Zo
is het niet ondenkbaar dat de afwezigheid van de mogelijkheid tot oplegging
van vreemdelingenbewaring een negatief effect zal kunnen hebben op het aantal
personen dat zelfstandig wenst te vertrekken. Ik ben het in die zin dan ook
met u eens dat een juiste appreciatie van het terugkeerbeleid, waaronder de
vreemdelingenbewaring, gebaat is bij een totaalbeeld ervan.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris
een heldere en uitgebreide analyse kan geven van de (relatieve) effectiviteit
van de alternatieven voor inbewaringstelling (zoals huisarrest, garantstelling
door derden, gesloten asielcentra, elektronisch toezicht, meldplicht, et cetera),
bezien vanuit twee perspectieven. Ten eerste het voorkomen van MOB c.q. het
onttrekken aan toezicht. Ten tweede het daadwerkelijke realiseren van vertrek.
Bij het opmaken van deze appreciatie wijzen deze leden graag op twee mededelingen
van de regering zelve. Ten eerste dat de ervaring leert dat inbewaringstelling
bijdraagt aan een intensieve benadering en begeleiding van de vreemdeling
waardoor alsnog de medewerking kan worden verkregen van de vreemdeling en
het herkomstland. Ten tweede dat de (permanente) beschikbaarheid van de vreemdeling
van fundamenteel belang is bij het realiseren van terugkeer en de enige manier
is om te werken aan het vertrek uit Nederland van een vreemdeling die geneigd
is zich te onttrekken aan het toezicht en aldus een onmisbaar onderdeel is
van een effectief terugkeerbeleid.
 
 
 Zoals ik ook in mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ heb vermeld, kunnen de gronden
om de vreemdelingenbewaring niet of niet langer toe te passen zijn, indien:
 – betrouwbaar te achten particulieren of instanties zich schriftelijk
garant stellen voor de onderbrenging van de vreemdeling gedurende de tijd
dat nog over diens uitzetting moet worden beslist of vertrek nog niet kan
worden geëffectueerd;
 – de vreemdeling aantoonbaar een vaste woon- en verblijfplaats in
Nederland heeft;
 – er een lichter middel kan worden toegepast (bijvoorbeeld de meldplicht).
 
 Onder omstandigheden kan worden volstaan met een meldplicht op basis van
artikel 54 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich te melden met een op de
omstandigheden afgestemde frequentie. Dit kan bijvoorbeeld indien de identiteit
van de vreemdeling vaststaat en voldoende zekerheid bestaat over de bereidheid
van de vreemdeling om Nederland te verlaten. In dat geval wordt op de verblijfplaats
van de vreemdeling geen toezicht uitgeoefend, maar wordt de vreemdeling
geacht zich regelmatig te melden.
 
 Ook kan de meldplicht worden gecombineerd met een zogenaamde vrijheidsbeperkende
maatregel als bedoeld in artikel 56 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich
op te houden op een bepaalde bij besluit omschreven locatie. De mogelijkheden
om alternatieven voor bewaring toe te passen, heb ik met de introductie van
de VBL verruimd. Ik pas deze maatregel toe in situaties waarin toezicht gewenst
is, maar vreemdelingenbewaring naar mijn mening onwenselijk is. Van de VBL
wordt op grond van het huidige beleid vooral gebruikgemaakt bij gezinnen met
minderjarige kinderen (zowel ex-asiel als uit de illegaliteit) en bij ex-asielzoekers
die een vertrekplicht hebben en die direct vanuit de opvang komen. De locatie
waar de maatregel wordt opgelegd is niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek,
en heeft dan ook niet het karakter van bewaring.
 
 Indien de vreemdeling een asielaanvraag indient op het aanmeldcentrum,
wordt op basis van artikel 55 Vw een maatregel opgelegd om zich ter beschikking
te houden van de asielprocedure op een bepaalde locatie. Ook hier is de locatie
niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek. Het niet naleven van deze maatregel
is op basis van artikel 108 Vw strafbaar gesteld.
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties.
 
 De instroom in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen waarvan ongeveer
80 vreemdelingen geen ex-asielzoekers uit de opvang betroffen. Het totale
aantal vreemdelingen dat de VBL is uitgestroomd in 2008 bedraagt circa 330
personen, waarvan ongeveer 50 vreemdelingen zich aan het toezicht hebben onttrokken
tijdens het verblijf in de VBL.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of staatssecretaris
gedetailleerd en onderbouwd een vergelijking kan maken tussen de effectiviteit
van het Nederlandse beleid ten aanzien van terugkeer en bestrijding van illegaal
verblijf en het beleid van de andere Europese landen.
 
 
 Een zodanige vergelijking kan niet worden gemaakt. Terugkeercijfers uit
de verschillende Europese landen kunnen niet zonder meer met elkaar worden
vergeleken. Deze cijfers zeggen niks over de effectiviteit van het Nederlands
beleid. Immers het toelatingsbeleid is evenzeer van invloed op het terugkeerbeleid
en de bestrijding van illegaal verblijf. In Europees en internationaal verband
worden «best practices» uitgewisseld.
 
 
 De leden van de VVD-fractie hebben tijdens een rondetafelgesprek
op 18 februari jl. over vreemdelingenbewaring van enkele deelnemers aan
dat rondetafelgesprek vernomen dat de huidige praktijk van het opsluiten van
illegalen en ex-asielzoekers niet, of zelfs averechts werkt om de illegaliteit
te bestrijden en terugkeer te realiseren. De leden van de VVD-fractie vragen
de staatssecretaris op deze uitlatingen te reageren.
 
 
 Zoals ik in mijn reactie op een eerdere vraag van uw fractie heb geantwoord,
dient vreemdelingenbewaring «ter fine van uitzetting». Het Nederlandse beleid gaat in beginsel uit van de eigen verantwoordelijkheid
van de vreemdeling om Nederland te verlaten wanneer niet (langer) sprake is
van rechtmatig verblijf. Gedwongen vertrek – en daarmee vreemdelingenbewaring –
komt pas aan de orde als de vreemdeling deze verantwoordelijkheid niet (tijdig)
neemt. In dit kader kan vreemdelingenbewaring worden toegepast indien deze
maatregel noodzakelijk is om te voorkomen dat de vreemdeling zich aan toezicht
onttrekt. Het terugkeerbeleid wordt vormgegeven door enerzijds het vrijwillige,
dan wel zelfstandige vertrek en anderzijds de gedwongen uitzetting, die door
vreemdelingenbewaring kan worden bereikt. Hoewel het vrijwillige, dan wel
zelfstandige vertrek mijn voorkeur heeft, ben ik van mening dat beide kanten
van het terugkeerbeleid noodzakelijk zijn voor de effectiviteit ervan. Zo
is het niet ondenkbaar dat de afwezigheid van vreemdelingenbewaring een negatief
effect zal kunnen hebben op het aantal personen dat zelfstandig wenst te vertrekken.
Een juiste appreciatie van het terugkeerbeleid, waaronder de vreemdelingenbewaring,
is gebaat bij een totaalbeeld ervan. De enkele stelling dat «het opsluiten
van illegalen en ex-asielzoekers niet, of zelfs averechts werkt om de illegaliteit
te bestrijden en terugkeer te realiseren» kan ik dan ook niet volgen
en wordt evenmin onderbouwd door cijfers. Immers, uit mijn onderhavige beantwoording
van de vragen van de VKC blijkt dat wel degelijk in forse mate sprake is van
terugkeer vanuit bewaring.
 
 
 Dit mede in het licht van de door de Staatssecretaris
in haar brief over een effectievere asielprocedure gedane constatering dat:
 
 
 «Met de plaatsing van uitgeprocedeerde asielzoekers
in een beperkt aantal vrijheidsbeperkende locaties, wordt een eenduidig signaal
naar de vreemdeling afgegeven gericht op de voorbereiding van het vertrek.
De maatregel kan een extra prikkel vormen voor zelfstandig vertrek en daarmee
voor het nakomen van de wettelijke plicht die op de vreemdeling rust om Nederland
te verlaten, omdat een vreemdeling uit zijn omgeving wordt gehaald en in een
op terugkeer gerichte vrijheidsbeperkende locatie wordt geplaatst. Er kan
langer in een gecontroleerde omgeving toezicht worden uitgeoefend en de effectiviteit
van de terugkeerinspanningen door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V)
wordt vergroot. Er is meer tijd beschikbaar voor het verkrijgen van een (vervangend)
reisdocument.»
 
 
 Deze leden vragen of de staatssecretaris nog altijd
achter dit standpunt staat en zo ja, hoe gaat zij dit concreet effectueren.
Zij vragen op welke wijze de in de brieven van september jl. voorgestelde
wijzigingen hier precies aan bijdragen.
 
 
 De VBL is een locatie waar vreemdelingen die Nederland moeten verlaten
worden geplaatst op basis van de vrijheidsbeperkende maatregel op grond van
artikel 56 Vw. Dit is beschreven in mijn brief van 29 januari 2008 inzake
minderjarigen in vreemdelingenbewaring (TK 2007–2008, 29 344, nr. 66),
mijn brief van 1 februari 2008 over de stand van zaken uitvoering regeling
ter afwikkeling van de nalatenschap van de oude Vreemdelingenwet (TK 2007–2008,
31 018, nr. 33), en mijn brief van 24 juni 2008 inzake een
effectievere asielprocedure en een effectiever terugkeerbeleid (TK 2007–2008,
29 344, nr. 67). De vrijheidsbeperkende maatregel van artikel 56
Vw wordt met name toegepast op verwijderbare asielzoekers na beëindiging
van de opvangvoorzieningen. Waar het gaat om illegalen die buiten het zicht
van de Nederlandse overheid in Nederland hebben verbleven, wordt de maatregel
in beginsel alleen opgelegd aan illegaal verblijvende gezinnen met minderjarige
kinderen. Een afwegingskader op dit punt is expliciet opgenomen in de Vc.
De vrijheidsbeperkende maatregel is onderdeel van een pakket aan samenhangende
maatregelen om de effectiviteit van het terugkeerbeleid te vergroten.
 
 
 De leden van de VVD-fractie merken op dat de staatssecretaris
ten aanzien van de vormen van «herintegratieondersteuning» aangeeft,
dat groepen asielzoekers die nog in de opvang verblijven eerder in aanmerking
komen voor dergelijke ondersteuning dan illegale vreemdelingen die in bewaring
zijn gesteld. Deze leden vragen of de staatssecretaris kan aangeven welke
concrete maatregelen en intensiveringen op het vlak van terugkeer dan wèl
voor deze laatste groepen worden voorgesteld en ingevoerd.
 
 
 Gelijk aan de asielzoekers die nog in de opvang verblijven kunnen illegale
vreemdelingen gebruik maken van de REAN-regeling. Binnen de REAN-regeling
kunnen (illegale) vreemdelingen ondersteuning krijgen van de IOM bij het regelen
van het vertrek. Deze ondersteuning bestaat onder andere uit het boeken van
een vlucht en een vergoeding van het ticket, het regelen en financieren van
(vervangende) reisdocumenten en de ondersteuning op de luchthavens in Nederland
en het land van herkomst. Daarnaast wordt het gebruik van zogeheten «native
counsellors» uitgebreid van de Randstad naar andere delen van Nederland.
De inzet van «native counsellors» is met name gericht op het bereiken
van de illegale doelgroep.
 
 De IOM helpt bij het begeleiden van terugkeer vanuit detentie; het project
AVRD. Het project liep van 1 november 2007 tot en met 30 april 2009.
Met het project zijn in totaal ruim 660 personen vertrokken. Uit de gegevens
over 2008 blijkt dat voor ongeveer driekwart van de vreemdelingen door tussenkomst
van de IOM en de DT&V reisdocumenten zijn verkregen. Het project is grotendeels
gefinancierd met middelen uit het Europese subsidieprogramma «Preparatory
Actions on Return» (de voorloper van het Europese Terugkeerfonds). De
cofinanciering van het project bestond uit middelen die door Justitie reeds
waren verstrekt voor de REAN-regeling. IOM heeft een voorstel voor AVRD II
ingediend.
 
 Bij brief van 20 juni 2008 TK 19 637 nr. 1207 heb ik mijn
beleid ten aanzien van de aanpak van illegaliteit gepresenteerd naar aanleiding
van het WODC-onderzoek «Illegaal verblijf in Nederland». In deze
brief heb ik aangegeven dat de aanpak van illegalen die zich tevens schuldig
maken aan criminaliteit of vormen van overlast een absolute prioriteit is.
Het beleid op dit punt wordt vormgegeven vanuit het beginsel «uitzetten
of vastzetten.» Dit betekent dat alle inspanningen er primair op gericht
zijn om criminele vreemdelingen uit te zetten. Als dit nog niet mogelijk is,
zijn de inspanningen erop gericht criminele illegalen zo lang als mogelijk
ten behoeve van de uitzetting of in het kader van het strafrecht vast te zetten.
 
 De optimalisering van de samenwerking tussen de strafrechtketen en de
vreemdelingenketen is een belangrijk instrument in dit kader.
 Om de uitvoering van de politiële vreemdelingentaak optimaal te laten
bijdragen aan het veiligheidsbeleid van het kabinet, wordt de volgende prioritering
in het vreemdelingentoezicht toegepast:
 1. criminele vreemdelingen,
 2. vreemdelingen die overlast veroorzaken,
 3. uitgeprocedeerde en/of illegale vreemdelingen.
 
 Deze prioritering is vastgelegd in het Convenant Uitvoering Politiële
Vreemdelingentaak 2009–2011. Dit Convenant hebben de minister van Justitie,
mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
staatssecretaris van Justitie, en de voorzitter van de Raad van hoofdcommissarissen
op 1 oktober 2008 getekend.
 
 In het verlengde van bovenstaande is extra aandacht gevraagd voor de uitvoering
van de werkwijze Vreemdelingen in de Strafrechtketen (VRIS). De PGA is een
ander instrument bij de aanpak van criminele overlast veroorzakende
illegale vreemdelingen. Dit is een samenwerkingsverband tussen politie en
de DT&V, dat in de zomer van 2008 van start is gegaan. Bij brief van 4 juni
2008 (TK 2007–2008, 31 110, nr. 4) bent u geïnformeerd
over mijn voornemen de ISD-maatregel, zij het in een aangepaste vorm, ook
voor illegale vreemdelingen die aan de criteria voldoen, te doen vorderen.
Met ingang van 1 juli 2009 kan door het Openbaar Ministerie ook voor
de groep illegale vreemdelingen een ISD-maatregel kan worden gevorderd. De
mogelijkheid van de oplegging van de TBS is behouden voor delictgevaarlijke
en psychisch gestoorde ongewenste of nog ongewenst te verklaren vreemdelingen
en voor ongewenste vreemdelingen van wie wordt aangenomen dat zij kort na
uitzetting zullen terugkeren naar Nederland (brief van 24 juni 2008,
TK 2007–2008, 29 452, nr. 90). Teneinde de politie en de KMar
hun taken met betrekking tot de identificatie van vreemdelingen efficiënter
en doelmatiger uit te laten oefenen, acht ik voorts een drietal wetswijzigingen
noodzakelijk. In mijn brief van 27 maart 2009 (TK 2008–2009, 19 637,
nr. 1260) aan uw Kamer heb ik aangegeven hoe ik de de uitbreiding van
de toezichtsbevoegdheden vorm wil geven.
 
 
 Zij vragen voorts of de staatssecretaris een actuele
stand van zaken van geven omtrent de heroriëntatie van de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) op de wijze waarop invulling wordt gegeven aan zijn opdracht
inzake de bewaring van vreemdelingen. Wat zijn tot nu toe de uitkomsten van
de deelprojecten? Wat zijn de effecten van de meer bestuursrechterlijke oriëntatie,
zo vragen deze leden.
 
 
 In de reactie op het advies van de RSJ heb ik u eerder bericht over de
heroriëntatieprojecten van DJI. Ik heb hierbij aangegeven dat in dit
kader een aantal projecten is gestart op onder meer de volgende terreinen:
regime en dagprogramma, plaatsing en (interne) differentiatie en zorg en hulpverlening.
In onderhavige reactie bericht ik u op verschillende plaatsen over de stand
van zaken van een aantal projecten. Voorts verwacht ik op korte termijn de
voortgang van de heroriëntatieprojecten lte kunnen presenteren.
 
 De vreemdelingenbewaring ex 59 Vw vindt plaats in penitentiaire (jeugd)inrichtingen.
De vreemdelingen worden fysiek gescheiden van de strafrechtelijk geplaatsten.
Dit laat onverlet dat ook voor hen de rechtspositieregeling van de penitentiaire
beginselenwetten gelden. Ik ben voornemens in het kader van de heroriëntatie
van DJI, binnen deze wettelijke kaders, de bijzondere aard van de vreemdelingendetentie
zoveel mogelijk tot uiting te laten komen in aanvullende voorzieningen. Daarbij
zullen het geldende regime en dagprogramma erop gericht zijn de vreemdeling
optimaal in de gelegenheid te stellen zich zowel materieel als emotioneel
voor te bereiden op zijn terugkeer. Hiertoe is reeds een aantal zaken gerealiseerd.
Zo is per 1 april 2009 de bezoektijd per week verdubbeld van één
tot twee uur, waarbij het mogelijk is gemaakt om ook in het weekend bezoek
te ontvangen. Tevens wordt op een tweetal locaties proefgedraaid met een zogeheten
servicebalie waar het verkeer van mensen en goederen van buiten naar binnen,
die buiten de normale kaders vallen, op een soepele en makkelijke manier wordt
geregeld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan advocaten die buiten
de kantoor- of bezoekuren een ingeslotene willen spreken of documenten af
willen geven. Tevens dient deze servicebalie als informatie- en aanspreekpunt
voor non-gouvernementele organisaties (NGO’s), ketenpartners, vrienden,
familie en kennissen van ingeslotenen alsmede hulpverleners en vrijwilligers.
Op de detentiecentra zijn sedert oktober 2008 spreekuren van het Juridisch
Loket gerealiseerd.
 
 DJI onderzoekt, met inachtneming van de gebouwelijke beperkingen en personele
consequenties onder meer de mogelijkheden tot uitbreiding van het activiteitenaanbod
en verruiming van de toegang tot sport en bibliotheek. Hierbij kan worden
gedacht aan extra activiteiten zoals filmvoorstellingen, creatieve activiteiten,
muziek, dans, toneel en andere sporten dan fitness en voetbal. Om zich optimaal
voor te kunnen bereiden op terugkeer worden daarnaast de mogelijkheden onderzocht
om vreemdelingen verruimde toegang tot (digitale) informatiebronnen te geven.
Ook worden de mogelijkheden bezien tot een soepele toegang voor hulpverleners
en vrijwilligers van organisaties die een bijdrage kunnen leveren aan (de
bereidheid tot) terugkeer van de vreemdelingen.
 
 
 De leden van de VVD-fractie ontvangen graag van de
staatssecretaris een actuele stand van zaken van de resultaten die zijn behaald
in het kader van het door de DT&V en IOM opgezette project AVRD.
 
 
 Het project AVRD liep van 1 november 2007 tot en met 30 april
2009. Met het project zijn in totaal ruim 660 personen vertrokken. Uit de
gegevens over 2008 blijkt dat voor ongeveer driekwart van de vreemdelingen
door tussenkomst van de IOM en de DT&V reisdocumenten zijn verkregen.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris
een actuele stand van zaken kan geven van de uitvoering door de DJI van de
aanbevelingen welke door het CINOP zijn gedaan inzake het verbeteren van de
kwaliteit van het bestaande opleidingstraject voor Detentietoezichthouders.
 
 
 De belangrijkste conclusie van CINOP was dat de opleiding voor detentietoezichthouders
meer in de praktische context kan worden geplaatst door vooral specifieke
situaties uit het werk van een detentietoezichthouder te bespreken. In de
nieuwe basisopleiding detentietoezichthouder (BODT) worden theorie en praktijk
(stages) afgewisseld. In het begin van de lesdagen op locatie zullen de detentietoezichthouders
in opleiding worden begeleid door een docent van het opleidingsinstituut van
DJI en door ervaren personeelsleden van de inrichting. Na afloop van de opleidingen
vinden terugkomweken plaats. Gedurende de opleidingsmodules zijn vaste mentoren
aangewezen. Conform de aanbeveling van CINOP vindt thans wekelijks werkoverleg
plaats in plaats van maandelijks. Teneinde kennis te onderhouden wordt, zoals
door CINOP aanbevolen, 20 uur per jaar praktisch penitentiair optreden aangeboden
en zal elementaire zelfverdediging ook aan zittend personeel worden aangeboden.
Tot slot wordt conform aanbeveling van CINOP al in het wervingstraject aandacht besteed
aan het scheppen van een duidelijk beeld van de werkzaamheden.
 
 
 De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat de
staatssecretaris de opportuniteit van het introduceren van een beroepsrecht
bij de vreemdelingenbewaring ex artikel 6 vreemdelingenwet wil bestuderen.
Deze leden vragen of de staatssecretaris nu reeds kan aangeven welke potentiële
voordelen zij ziet waardoor zij het opportuun acht om het voorstel in ieder
geval te willen bestuderen. Op welke termijn kan de Kamer de uitkomsten van
deze studie verwachten, zo vragen deze leden.
 
 
 De nadere bestudering en afweging lopen nog. Ik zal de Kamer op korte
termijn hierover nader berichten.
 
 
 De leden van de VVD-fractie hebben begrepen dat de
staatssecretaris alle AMV’s in één justitiële inrichting
in Zwaag samen heeft gebracht. Deze leden hebben begrepen dat de detentieafdeling
voor AMV’s in Zwaag inmiddels is gesloten. Zij vragen of de staatssecretaris
aan kan geven welke beleid zij ten aanzien van deze groep zal
(gaan) opzetten. Blijft het uitgangspunt dat alle AMV’s op één
locatie worden samengebracht, zo vragen deze leden. Concreet zijn de leden
van de VVD-fractie daarnaast geïnteresseerd in de wijze waarop de regering
voornemens is om het terugkeerbeleid ten aanzien van deze groep effectiever
te maken. Dit mede in het licht van de informatie vanuit NIDOS waaruit blijkt
dat van de 180 AMV’s die de afgelopen twee jaar in vreemdelingendetentie
zaten, er slechts twee daadwerkelijk uitgezet zijn. Wordt er daarbij in bredere
zin ook gekeken naar de mogelijkheden om diegene aan te pakken die de AMV’s
vanuit hun land van herkomst hebben gestuurd, begeleid, et cetera, zo vragen
deze leden.
 
 
 Het uitgangspunt blijft dat AMV’s zoveel mogelijk op één
locatie worden samengebracht. In De Maasberg in Overloon zijn drie groepen
(dertig plaatsen) beschikbaar voor jongens. Het aantal meisjes is zo klein
dat het niet mogelijk is om voor hen een aparte groep te openen. Zij worden
dan ook verspreid over meisjesgroepen in verschillende jeugdinrichtingen.
In de Maasberg krijgen de jongeren een programma dat aansluit bij hun situatie.
In hun dagprogramma is aandacht voor sport en voor bewegingsactiviteiten.
Er is onderwijs in het Engels en ze leren zaken die overal in de wereld van
pas komen, zoals ICT en techniek.
 
 Ten aanzien van de volledige groep AMV’s die in 2008 in bewaring
heeft gezeten én die tevens behoorde tot de caseload van de DT&V
heeft in 2008 circa 65% Nederland aantoonbaar verlaten. In ongeveer
85% betrof dit uitzettingen. Daarbij moet wel worden aangetekend dat
bepaalde categorieën buiten beschouwing zijn gelaten, bijvoorbeeld AMV’s
die volwassen zijn geworden, en zijn overgeplaatst naar een locatie voor vreemdelingenbewaring
van volwassenen, en AMV’s die uit de caseload van de DT&V zijn gestroomd
omdat zij een procedure hebben opgestart.
 
 Aanpak van mensenhandelaren en mensensmokkelaars die AMV’s naar
Nederland brengen is voor mij een prioriteit. Zoals ik in mijn brief van 20 juni
2008 (TK 2007–2008, 19 637, nr. 1207) aan uw Kamer heb aangegeven,
lopen AMV’s in het bijzonder ook een risico om het slachtoffer te worden
van vormen van uitbuiting en/of mensenhandel, vaak ook in de overgang naar
meerderjarigheid. Internationaal wordt samengewerkt om degenen aan te pakken
die in de landen van herkomst AMV’s naar Nederland sturen.
 
 Sinds januari 2008 loopt de pilot «beschermde opvang»,
waar AMV’s die (mogelijk) slachtoffer zijn van mensenhandel, besloten
worden opgevangen. In de pilot worden maatregelen getroffen ter bescherming
van risico-AMV’s tegen mensenhandel en mensensmokkel.
 
 Ondanks de inzet van de beschermende maatregelen kunnen verdwijningen
van deze jongeren nooit volledig worden uitgesloten. De opvang is besloten
en niet gesloten. Tot op heden zijn er helaas ongeveer 20 jongeren verdwenen,
waarvan de meesten uit India. Deze verdwijningen hebben ertoe geleid dat naast
de reeds getroffen beschermende maatregelen (24-uurs begeleiding, camera’s
en deurverklikkers), een extra beveiligingsbureau is ingezet om te surveilleren.
 
 In alle gevallen zijn zowel politie als KMar direct ingeschakeld en is
het toezicht op locaties verscherpt. Door tussenkomst van het Expertisecentrum
Mensenhandel Mensensmokkel (EMM) zijn adequate maatregelen met betrekking
tot de opsporing genomen. Dit werpt vooralsnog zijn vruchten af. De nauwe
samenwerking tussen de opvanglocaties en de opsporingsdiensten heeft bijgedragen
aan de ontmanteling van een internationale criminele organisatie die zich
bezighield met de smokkel en handel van Nigeriaanse meisjes.
Tevens is er een strafrechtelijk onderzoek gestart naar de verdwijning van
de Indiase AMV’s.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris
aan kan geven of de problematiek rond de Chinese illegalen in april 2008 een
andere afwikkeling had gekend, indien destijds de onderhavige voorstellen
ten aanzien van de vreemdelingenbewaring reeds waren geïmplementeerd
en doorgevoerd. Indien dat niet het geval was en de afwikkeling met de huidige
voorstellen hetzelfde zou zijn geweest als in april het geval was (vrijwel
alle 870 Chinezen zijn terug de illegaliteit ingegaan), acht de Staatssecretaris
de huidige wijzigingen dan effectief of nuttig bezien vanuit de wenselijkheid
van het opzetten van een effectief terugkeerbeleid en een effectieve bestrijding
van illegaal verblijf, zo vragen deze leden. Deze leden vragen dit mede in
het licht van de navolgende stelling van de staatssecretaris: voor personen
die in de illegaliteit verblijven [...], acht ik plaatsing in een
vrijheidsbeperkende locatie in de regel geen geschikt instrument. Het in een
vrijheidsbeperkende locatie plaatsen van dergelijke vreemdelingen zal naar
verwachting in veel gevallen leiden tot onttrekking aan het toezicht. Omdat
de vreemdeling dan reeds is verdwenen, is er ook niet alsnog een mogelijkheid
om het zwaardere middel van vreemdelingenbewaring in te zetten. Hiermee zou
de overheid zich kansen ontnemen om het gedwongen vertrek van illegaal in
Nederland verblijvende vreemdelingen te effectueren.»
 
 
 Vrijheidsbeperkende en -ontnemende maatregelen waarmee de vreemdeling
beschikbaar kan worden gehouden voor uitzetting zijn onmisbare instrumenten
bij de bestrijding van niet rechtmatig verblijf en het effectueren van daadwerkelijke
terugkeer. Door grote groepen vreemdelingen die tegelijk asiel vragen zoveel
mogelijk op te vangen op één locatie, in de TNV, en de vrijheid
van beweging te beperken, kan door de maatregel op grond van artikel 56 Vw
op te leggen in combinatie met een één of twee maal daagse meldplicht,
toezicht worden gehouden zonder dat (direct) de vreemdeling zijn vrijheid
wordt ontnomen. In deze situatie zal snel worden opgemerkt dat een vreemdeling
zich aan het toezicht onttrekt. In zulke situaties kan geïntensiveerd
toezicht worden gehouden zodat kan worden ingegrepen wanneer de betreffende
vreemdeling buiten de locatie wordt aangetroffen. In dat geval zal in beginsel
tot vrijheidsontneming worden overgegaan. Indien de ingediende (herhaalde)
asielaanvraag wordt afgewezen en de hierbedoelde vreemdeling zich eerder gedurende
enige tijd heeft ontrokken aan toezicht, kan vreemdelingenbewaring na afwijzing
van de asielaanvraag aan de orde zijn, aangezien het belang van de openbare
orde in dat geval zwaarder weegt dan het individuele belang van de vreemdeling.
 
 Ik ben van oordeel dat ik op deze wijze de mij ter beschikking staande
vrijheidsbeperkende en -ontnemende maatregelen optimaal inzet ter voorkoming
van illegaal verblijf en terugkeer van niet rechtmatig verblijvende vreemdelingen.
 
 
 De leden van de VVD-fractie wijzen op de stelling van
de staatssecretaris dat de vrijheidsbeperkende locatie vooral gebruikt zal
worden voor ex-asielzoekers die uit de opvang komen, en zich dus in de voorafgaande
periode aan het toezicht hebben gehouden. De gedachte daarbij is dat deze
personen zich ook in een vrijheidsbeperkende locatie niet aan het toezicht
zullen onttrekken en detentie dus niet nodig is. Deze leden vragen of de staatssecretaris
kan aangeven of deze stelling enkel een inschatting is of dat deze ook door
de statistieken wordt onderbouwd.
 
 
 De instroom in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen waarvan ongeveer
80 vreemdelingen geen ex-asielzoekers uit de opvang betroffen. Het totaal
aantal vreemdelingen dat de VBL is uitgestroomd in 2008 bedraagt circa 330
personen, waarvan ongeveer 50 vreemdelingen zich aan het toezicht hebben onttrokken
tijdens het verblijf op de VBL. Op grond van het voorgaande kan worden geconcludeerd
dat de stelling wordt onderbouwd door de statistieken.
 
 
 De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris
kan aangeven wat de redenen zijn waarom zij heeft besloten om de rechtsbijstand
voor vreemdelingen in bewaring te verbeteren en op welke wijze dit zal bijdragen
aan een effectiever terugkeerbeleid en effectieve bestrijding van illegaal
verblijf.
 
 
 Naar aanleiding van enkele signalen over de achterblijvende kwaliteit
van de rechtsbijstand in vreemdelingenbewaring heeft de Raad voor Rechtsbijstand
aan IVA Beleidsonderzoek en advies gevraagd een onderzoek uit te voeren. In
mei 2006 verscheen het onderzoeksrapport «De kwaliteit van de rechtsbijstand
voor vreemdelingen in vreemdelingenbewaring in Nederland». De conclusies
waren van dien aard dat de Raad voor Rechtsbijstand een actieprogramma vreemdelingenbewaring
heeft opgesteld. In de brief aan uw Kamer van 6 december 2006 zijn de
maatregelen nader uitgewerkt (TK, 2006–2007, 19 637, nr. 1108).
Eén maatregel betrof de inrichting van een spreekuurvoorziening in
de inrichtingen. Een gelijksoortige aanbeveling werd gedaan door de ISt in
het rapport over de PI Willem II te Tilburg (juni 2007).
 
 Het centrale doel van de spreekuurvoorziening is te borgen dat de kwaliteit
van de rechtsbijstand aan alle vreemdelingen in bewaring verbetert. Daartoe
hebben de volgende functionaliteiten in het spreekuur een plaats:
 • overleg met de betrokken advocaat over feiten en omstandigheden
die voor de zaak van belang zijn;
 • informatieverstrekking en vraagverheldering in de procedure, ten
behoeve van de klant;
 • advies en informatie voorziening voor juridische vragen van meer
algemene aard, conform de reguliere dienstverlening van het Juridisch Loket;
 • het zonodig verwijzen naar een advocaat of mediator, dan wel een
andere organisatie of instelling.
 
 Spreekuren vinden plaats in alle detentiecentra waar vreemdelingen verblijven
die op basis van artikel 59 Vw in bewaring zijn gesteld.
 
 
 Welke effecten heeft het instellen van een Juridische
Loket in detentiecentrum Zaandam en overige locaties tot nu toe gehad, zo
vragen deze leden.
 
 
 Eind 2009 zal het Juridisch Loket op de locaties worden geëvalueerd.
 
 
 De leden van de VVD-fractie hebben ten slotte vernomen
dat op 6 maart 2009 bij de rechtbank in Haarlem een kort geding heeft
gediend dat was aangespannen door de vereniging van Asieladvocaten naar aanleiding
van de uitzending van Nova over het vermeende gebruik van geweld tegen hongerstakende
asielzoekers. Afhankelijk van de uitkomst van dit kort geding, vragen de leden
van de VVD-fractie of de staatsecretaris een appreciatie van de uitspraak
van de Rechtbank wil geven en of zij aan kan geven welke vervolgstappen zij
in het licht van de uitspraak voornemens is te nemen.
 
 
 Ik ben op de hoogte van het tegen mij aangespannen kort geding (KG ZA
09–43) omtrent de tenuitvoerlegging van de vreemdelingenbewaring. De
rechter heeft in dit geding uitspraak gedaan op 20 maart 2009 (JV 2009/197). Ik ben bij die uitspraak door de rechter in kort geding op vrijwel
alle punten in het gelijk gesteld. Terzake de duur van het verblijf in de
politiecel voordat de vreemdeling wordt overgeplaatst naar een Huis van Bewaring,
ben ik (gedeeltelijk) in het ongelijk gesteld. Ik berust hierin niet en ben
dan ook in hoger beroep gegaan tegen deze uitspraak. Op dit hoger beroep is
nog geen uitspraak gedaan. Nu de zaak onder de rechter is, onthoud ik mij
van commentaar.
 Reactie naar aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden van de GroenLinks-fractie
 
 Om een goed beeld te krijgen van de toepassing van
vreemdelingenbewaring vragen de leden de staatssecretaris om een precies cijfermatig
overzicht over de toepassing ervan. Zij vragen of de staatssecretaris per
detentielocatie en in totaal aangeven hoeveel personen er vanuit detentie
op grond van art. 59 Vw 2000 daadwerkelijk zijn uitgezet en hoeveel er zijn «geklinkerd».
 
 
 Vreemdelingenbewaring wordt op verschillende detentielocaties toegepast.
Het is niet mogelijk uitzettingen en andere redenen van opheffing van bewaring
per locatie in beeld te brengen. De reden is dat vreemdelingen om verschillende
redenen en op diverse momenten kunnen worden overgeplaatst naar een andere
detentielocatie.
 
 
 Kan de staatssecretaris ook aangeven hoe lang deze
personen waren gedetineerd alvorens zij werden uitgezet dan wel geklinkerd?
(korter dan 3 maanden, tussen de 3 en de 6 maanden, tussen de 6 en de 9 maanden,
tussen de 9 en de 12 maanden, tussen de 12 en de 18 maanden).
 
 
 Duur vreemdelingenbewaring 2008 in perioden:
 
 
 
 
 
 
 
 
 Perioden
 Art.
59 Vw
 Art. 6 Vw
 Totaal 
 
 
 
 
 < 3 maanden
 70%
 86%
 72% 
 
 
 3 en < 6 maanden
 13%
 5%
 12% 
 
 
 6 maanden en < 9 maanden
 10%
 2%
 9% 
 
 
 9 maanden en < 12 maanden
 5%
 5%
 5% 
 
 
 12 maanden en <18 maanden
 2%
 2%
 2%
 
 
 
 
 Bron: DJI
 
 
 Kan de Staatssecretaris hierbij ook de nationaliteiten
vermelden?
 
 
 Top 5 instroom vreemdelingenbewaring 2005–2008 (art. 59 Vw), afgerond
op tientallen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaliteit
 2005
 Nationaliteit
 2006
 Nationaliteit
 2007
 Nationaliteit
 2008
 
 
 
 
 Bulgarije
 860
 Bulgarije
 1 040
 China
 860
 onbekend
 1 490
 
 
 Turkije
 820
 China
 950
 Turkije
 680
 Irak
 520
 
 
 Marokko
 680
 Turkije
 860
 onbekend
 610
 China
 500
 
 
 China
 680
 onbekend
 720
 Marokko
 610
 Marokko
 480
 
 
 onbekend
 630
 Marokko
 650
 Irak
 490
 Turkije
 430
 
 
 
 
 
 NB: Bulgarije neemt in 2005 en 2006 de eerste plaats in, en komt daarna
niet meer voor in de top 5. Vanzelfsprekend heeft dit te maken met het feit
dat Bulgarije is toegetreden tot de EU.
 
 Top 5 instroom vreemdelingenbewaring 2005–2008 (art. 6 Vw), afgerond
op tientallen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaliteit
 2005
 Nationaliteit
 2006
 Nationaliteit
 2007
 Nationaliteit
 2008
 
 
 
 
 Suriname
 270
 Nigeria
 220
 Nigeria
 180
 Suriname
 160
 
 
 Nigeria
 250
 China
 150
 China
 80
 China
 80
 
 
 China
 250
 Irak
 100
 Suriname
 80
 Nigeria
 70
 
 
 onbekend
 250
 onbekend
 80
 Dom. Rep.
 60
 onbekend
 60
 
 
 Bolivia
 160
 Suriname
 80
 onbekend
 50
 Brazilië
 20
 
 
 
 
 
 
 Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel personen er
in 2008 korter dan 3 maanden, tussen de 3 en de 6 maanden, tussen de 6 en
de 9 maanden en tussen de 9 en de 12 maanden gedetineerd waren op grond van
art. 6 Vw 2000.
 
 
 Zie de tabel «Duur vreemdelingenbewaring 2008 in perioden».
 
 
 Kan de Staatssecretaris per categorie aangeven hoeveel
personen daarna een verblijfstatus kregen en op welke grond? En kan de staatssecretaris
aangeven aan hoeveel personen in 2008 buitenschuldvergunningen zijn verleend
en om hoeveel vergunningen per nationaliteit het gaat?
 
 
 Deze informatie kan niet gesplitst worden in categorieën verblijfsduur.
 
 Van het totale aantal vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring
heeft gezeten, heeft op dit moment ongeveer 3% een geldige verblijfsvergunning.
Het betreft ongeveer 80 verblijfsvergunningen asiel en ongeveer 140 verblijfsvergunningen
op reguliere gronden, zoals gezinsvorming/-hereniging, slachtoffer mensenhandel/-smokkel,
buitenschuldcriterium of op grond van de Regeling afwikkeling nalatenschap
oude Vreemdelingenwet. Daarnaast is van minder dan 0,25% van het aantal
vreemdelingen dat in 2008 in vreemdelingenbewaring heeft gezeten, een aanvraag
tot verlenging van een verblijfsvergunning in behandeling. Het gaat hierbij
bijvoorbeeld om vreemdelingen die na hun inbewaringstelling alsnog een verblijfsvergunning
hebben gekregen, waarvan de geldigheidsduur inmiddels is verstreken.
 
 Het aantal vergunningen dat is verleend op basis van het buitenschuldcriterium
bedroeg in 2008 ruim 50 vergunningen. De nationaliteiten van de betreffende
vreemdelingen zijn divers; het betreft ruim 20 nationaliteiten. Het gaat hierbij
onder andere om staatloze vreemdelingen.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen de staatssecretaris
naar de wijzigingen die inmiddels ketenbreed in de bejegening zijn aangebracht.
 
 
 Binnen de gehele vreemdelingenketen is er aandacht voor de wijze waarop
vreemdelingen worden bejegend. Zo zijn er voor wat betreft het vervoer van
vreemdelingen belangrijke verbeteringen doorgevoerd. De DT&V heeft afspraken
gemaakt met de Dienst Vervoer & Ondersteuning (DV&O) over een nieuwe
benadering ten aanzien van het vervoer van vreemdelingen. Er is in dit kader
een specifiek opleidingstraject gestart voor DV&O-personeel dat is toegespitst
op het vreemdelingenvervoer. Vanaf medio 2008 worden in beginsel vreemdelingen
alleen nog begeleid door gecertificeerde medewerkers. Vreemdelingen worden
niet gezamenlijk vervoerd met strafrechtelijke gedetineerden. Er wordt gereden
met «neutraal» vervoer (dat wil zeggen, zonder de gebruikelijke
DV&O-kenmerken) en via de kortst mogelijke route, zodat kan worden voorkomen
dat de vreemdeling langer dan strikt noodzakelijk onderweg is. De vervoerders
dragen publieksvriendelijke kleding. Ook is in dit kader van belang dat de
noodzaak van het veelvuldig vervoeren van vreemdelingen wordt teruggebracht
door meer gebruik te maken van «videoconferencing» in het kader
van bewaringszittingen.
 
 
 Dat er rekening gehouden zal worden met het specifieke
niet-strafrechtelijke karakter van ieders werkzaamheden houdt volgens de leden
in dat vreemdelingen in detentie aan zo min mogelijk beperkingen onderworpen
worden. Hoe wordt daar op dit moment blijk van gegeven?
 
 
 In artikel 5.4 Vb is bepaald dat de vreemdeling niet verder in de uitoefening
van grondrechten wordt beperkt dan wordt gevorderd door het doel van de maatregel
en de handhaving van de orde en de veiligheid op de plaats van tenuitvoerlegging.
Uit de nota van toelichting (Stb. 1966, 387, p. 926, prod. 4) bij het Vreemdelingenbesluit
(oud) blijkt dat het bepaalde in artikel 5.4 Vb, dat is overgenomen van artikel
84 Vreemdelingenbesluit (oud), in de weg staat aan het opleggen van beperkingen
die hun rechtvaardiging vinden in een typisch strafrechtelijk belang. Daarbij
kan gedacht worden aan het achterhouden van brieven op strafrechtelijke gronden.
Aan dergelijke beperkingen worden vreemdelingen in vreemdelingenbewaring in
beginsel niet onderworpen.
 
 
 Kan de staatssecretaris de Kamer inzage geven in de
plannen aangaande de heroriëntatie van het regime in vreemdelingenbewaring?
Zo nee, waarom niet? Kan de staatssecretaris aangeven welke veranderingen
er in het kader van de heroriëntatie inmiddels zijn doorgevoerd? Kan
de staatssecretaris aangegeven welke veranderingen nog doorgevoerd gaan worden
en kan zijn ook aangeven op welke termijn deze heroriëntatie zal worden
afgerond?
 
 
 In de reactie op het advies van de RSJ heb ik u eerder bericht over de
heroriëntatieprojecten van DJI. Ik heb hierbij aangegeven dat in dit
kader een aantal projecten is gestart op onder meer de volgende terreinen:
regime en dagprogramma, plaatsing en (interne) differentiatie en zorg en hulpverlening.
In onderhavige reactie bericht ik u op verschillende plaatsen over de stand
van zaken van een aantal projecten. Voorts verwacht ik op korte termijn de
voortgang van de heroriëntatieprojecten te kunnen presenteren.
 
 De vreemdelingenbewaring ex 59 Vw vindt plaats in penitentiaire (jeugd)inrichtingen.
De vreemdelingen worden fysiek gescheiden van de strafrechtelijk geplaatsten.
Dit laat onverlet dat ook voor hen de rechtspositieregeling van de penitentiaire
beginselenwetten gelden. Ik ben voornemens in het kader van de heroriëntatie
van DJI, binnen deze wettelijke kaders, de bijzondere aard van de vreemdelingendetentie
zoveel mogelijk tot uiting te laten komen in aanvullende voorzieningen. Daarbij
zullen het geldende regime en dagprogramma erop gericht zijn de vreemdeling
optimaal in de gelegenheid te stellen zich zowel materieel als emotioneel
voor te bereiden op zijn terugkeer. Hiertoe is reeds een aantal zaken gerealiseerd.
Zo is per 1 april 2009 de bezoektijd per week verdubbeld van één
tot twee uur, waarbij het mogelijk is gemaakt om ook in het weekend bezoek
te ontvangen. Tevens wordt op een tweetal locaties proefgedraaid met een zogeheten
servicebalie waar het verkeer van mensen en goederen van buiten naar binnen,
die buiten de normale kaders vallen, op een soepele en makkelijke manier wordt
geregeld. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan advocaten die buiten
de kantoor- of bezoekuren een ingeslotene willen spreken of documenten af
willen geven. Tevens dient deze servicebalie als informatie- en aanspreekpunt
voor non-gouvernementele organisaties (NGO’s), ketenpartners, vrienden,
familie en kennissen van ingeslotenen alsmede hulpverleners en vrijwilligers.
Op de detentiecentra zijn sedert oktober 2008 spreekuren van het Juridisch
Loket gerealiseerd.
 
 DJI onderzoekt, met inachtneming van de gebouwelijke beperkingen en personele
consequenties onder meer de mogelijkheden tot uitbreiding van
het activiteitenaanbod en verruiming van de toegang tot sport en bibliotheek.
Hierbij kan worden gedacht aan extra activiteiten zoals filmvoorstellingen,
creatieve activiteiten, muziek, dans, toneel en andere sporten dan fitness
en voetbal. Om zich optimaal voor te kunnen bereiden op terugkeer worden daarnaast
de mogelijkheden onderzocht om vreemdelingen verruimde toegang tot (digitale)
informatiebronnen te geven. Ook worden de mogelijkheden bezien tot een soepele
toegang voor hulpverleners en vrijwilligers van organisaties die een bijdrage
kunnen leveren aan (de bereidheid tot) terugkeer van de vreemdelingen.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vinden dat vreemdelingendetentie
een daadwerkelijke bijdrage moet leveren aan terugkeer. Er zou voorzien moeten
worden in cursussen waarmee uitgeprocedeerden hun toekomst kunnen vormgeven.
Dagprogramma’s kunnen daarbij zinvol zijn. Deze leden vragen of de staatssecretaris
inzage kan geven in de dagprogramma’s van alle locaties. Kan de staatssecretaris
aangeven hoeveel uur per dag een vreemdeling op cel verblijf en hoeveel uur
per dag de vreemdeling deelneemt aan activiteiten, aangevend om welke specifieke
activiteiten het gaat, zo vragen deze leden.
 
 
 De deuren van de cellen zijn gedurende het dagprogramma van ongeveer 8.00
uur tot 17.00 uur geopend, met uitzondering van circa een uur tussen de middag.
De vreemdelingen kunnen dan gebruikmaken van de recreatieafdeling. Afhankelijk
van gebouwelijke omstandigheden kunnen de vreemdelingen gedurende het dagprogramma
minimaal zeven uur per week (indien de luchtplaats met meerdere afdelingen
moet worden gedeeld) tot 54 uur per week (indien er een rechtstreekse verbinding
is tussen de recreatieruimte en de luchtplaats) gebruikmaken van luchten.
 
 Tijdens de recreatietijd wordt de mogelijkheid geboden om deel te nemen
aan verschillende activiteiten. De volgende activiteiten worden aangeboden:
bibliotheek (1 à 2 keer per week), winkel (1 à 2 keer per week),
geestelijke verzorging (1 à 2 keer per week), sport (1,5 tot 3 uur
per week), creatieve activiteiten (tot 4 uur per week), bezoek (2 uur per
week) en incidentele activiteiten.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie zijn er na het eerder
genoemde rondetafelgesprek van 18 februari jl. van overtuigd geraakt
dat er goede, bruikbare alternatieven voor vreemdelingendetentie voorhanden
zijn, zoals persoonlijke begeleiding naar terugkeer. Deze leden vragen of
de staatssecretaris aan kan geven van welke alternatieven voor vreemdelingenbewaring,
zoals een meldplicht, een garantstelling of verblijf in een vrijheidsbeperkende
locatie, er in 2008 gebruik is gemaakt en per alternatief hoe vaak hiervan
gebruik is gemaakt?
 
 
 Zoals ik ook in mijn reactie op aanbeveling 2 van het rapport van Amnesty
en aanbeveling 9 van het advies van de RSJ heb vermeld, kunnen de gronden
om de vreemdelingenbewaring niet of niet langer toe te passen zijn, indien:
 – betrouwbaar te achten particulieren of instanties zich schriftelijk
garant stellen voor de onderbrenging van de vreemdeling gedurende de tijd
dat nog over diens uitzetting moet worden beslist of vertrek nog niet kan
worden geëffectueerd;
 – de vreemdeling aantoonbaar een vaste woon- en verblijfplaats in
Nederland heeft;
 – er een lichter middel kan worden toegepast (bijvoorbeeld de meldplicht).
 
 Onder omstandigheden kan worden volstaan met een meldplicht op basis van
artikel 54 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich te melden met een
op de omstandigheden afgestemde frequentie. Dit kan bijvoorbeeld indien de
identiteit van de vreemdeling vaststaat en voldoende zekerheid bestaat over
de bereidheid van de vreemdeling om Nederland te verlaten. In dat geval wordt
op de verblijfplaats van de vreemdeling geen toezicht uitgeoefend, maar wordt
de vreemdeling geacht zich regelmatig te melden.
 
 Ook kan de meldplicht worden gecombineerd met een zogenaamde vrijheidsbeperkende
maatregel als bedoeld in artikel 56 Vw. De vreemdeling wordt dan geacht zich
op te houden op een bepaalde bij besluit omschreven locatie. De mogelijkheden
om alternatieven voor bewaring toe te passen, heb ik met de introductie van
de VBL verruimd. Ik pas deze maatregel toe in situaties waarin toezicht gewenst
is, maar vreemdelingenbewaring naar mijn mening onwenselijk is. Van de VBL
wordt op grond van het huidige beleid vooral gebruikgemaakt bij gezinnen met
minderjarige kinderen (zowel ex-asiel als uit de illegaliteit) en bij ex-asielzoekers
die een vertrekplicht hebben en die direct vanuit de opvang komen. De locatie
waar de maatregel wordt opgelegd is niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek,
en heeft dan ook niet het karakter van bewaring.
 
 Indien de vreemdeling een asielaanvraag indient op het aanmeldcentrum,
wordt op basis van artikel 55 Vw een maatregel opgelegd om zich ter beschikking
te houden van de asielprocedure op een bepaalde locatie. Ook hier is de locatie
niet beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek. Het niet naleven van deze maatregel
is op basis van artikel 108 Vw strafbaar gesteld.
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties.
 
 De instroom in de VBL bedroeg in 2008 circa 440 personen waarvan ongeveer
80 vreemdelingen geen ex-asielzoekers uit de opvang betroffen. Het totale
aantal vreemdelingen dat de VBL is uitgestroomd in 2008 bedraagt circa 330
personen, waarvan ongeveer 50 vreemdelingen zich aan het toezicht hebben onttrokken
tijdens het verblijf in de VBL.
 
 
 Hoeveel plaatsen zijn er op dit moment beschikbaar
om vrijheidsbeperking ten uitvoer te leggen? Wat kost het verblijf op een
vrijheidsbeperkende locatie per persoon per dag?
 
 
 Momenteel heeft het COA 375 capaciteitsplaatsen beschikbaar voor de VBL.
In 2009 is hier per capaciteitsplaats per dag ongeveer € 40 voor
begroot.
 
 
 Is de toepassing van vreemdelingenbewaring, gezien
de (maatschappelijke en financiële) kosten, effectief te noemen, zo vragen
deze leden.
 
 
 Zoals ik eerder heb opgemerkt, wordt het terugkeerbeleid vormgegeven door
enerzijds het vrijwillige, dan wel zelfstandige vertrek en anderzijds de gedwongen
uitzetting, die door vreemdelingenbewaring kan worden bereikt. Hoewel het
vrijwillige, dan wel zelfstandige vertrek mijn voorkeur heeft, ben ik van
mening dat beide kanten van het terugkeerbeleid noodzakelijk zijn voor de
effectiviteit ervan. Zo is het niet ondenkbaar dat de afwezigheid van vreemdelingenbewaring
een negatief effect zal kunnen hebben op het aantal personen
dat zelfstandig wenst te vertrekken. Een juiste appreciatie van het terugkeerbeleid,
waaronder de vreemdelingenbewaring, is dan ook naar mijn mening gebaat bij
een totaalbeeld ervan.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie zijn extra bezorgd
over de toepassing van vreemdelingenbewaring op kwetsbare groepen zoals minderjarigen
en slachtoffers van mensenhandel. Hanteert de staatssecretaris dezelfde definitie
van personen behorend tot kwetsbare groepen hanteert als de Europese Commissie?
Op welke wijze wordt er rekening gehouden met de speciale behoeften van de
groepen? Deze leden vragen of de staatssecretaris in haar antwoord kan differentiëren
per groep. Waarom is de staatssecretaris niet bereid het uitgangspunt dat
personen behorend tot kwetsbare groepen in beginsel niet gedetineerd worden
vast te leggen in het beleid?
 
 
 Voorzover de leden van de GroenLinks-fractie doelen op de terugkeerrichtlijn
van de Raad en het Europees Parlement naar aanleiding van een daartoe strekkend
voorstel van de Europese Commissie, worden onder «kwetsbare personen»
minderjarigen, niet-begeleide minderjarigen, personen met een handicap, bejaarden,
zwangere vrouwen, alleenstaande ouders met minderjarige kinderen en personen
die gefolterd of verkracht zijn of andere ernstige vormen van psychisch, fysiek
of seksueel geweld hebben ondergaan, gerekend. Het derde lid van artikel 16
van de terugkeerrichtlijn, dat over de omstandigheden van bewaring gaat, bepaalt: «Bijzondere
aandacht wordt besteed aan de situatie van kwetsbare personen. In dringende
medische zorg en essentiële behandeling van ziekte wordt voorzien.»
Thans wordt aan de implementatie van deze richtlijn gewerkt, welke eind 2010
in de Nederlandse wet- en regelgeving zal moeten zijn omgezet.
 
 In het huidige stelsel ontvangen kwetsbare personen in vreemdelingenbewaring
overigens reeds de zorg die zij behoeven.
 
 Daarnaast is onder het huidige kabinet bezien in hoeverre bewaring nog
nadrukkelijker als uiterste middel gebruikt zou kunnen worden, in het bijzonder
voor kwetsbare groepen, door meer gebruik te maken van vrijheidsbeperking
als alternatief voor bewaring. Hiertoe is de VBL gerealiseerd. In het belang
van het kind wordt de voorbereiding van het (gedwongen) vertrek van gezinnen
met minderjarige kinderen (zowel ex-asiel als uit de illegaliteit) primair
vanuit deze locatie uitgevoerd. Dit maakt onderdeel uit van speciaal beleid
dat ik heb ingevoerd om zoveel mogelijk te voorkomen dat gezinnen met minderjarige
kinderen in bewaring komen. Deze gezinnen worden in beginsel alleen nog voor
korte duur (in beginsel maximaal twee weken) in bewaring gesteld, en de verblijfsruimten
voor gezinnen met minderjarige kinderen in vreemdelingenbewaring zijn kindvriendelijker
gemaakt. Met dit speciale beleid wordt het belang om aandacht te hebben voor
kwetsbare groepen onderschreven. Voorts is bezien of nog andere doelgroepen
geplaatst zouden kunnen worden in de VBL. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd
dat bij plaatsing in een VBL zoveel mogelijk moet worden voorkomen dat de
betreffende vreemdeling vervolgens in Nederland in de illegaliteit verdwijnt.
De VBL wordt dan ook vooral gebruikt voor ex-asielzoekers die uit de opvang
komen en zich dus in de voorafgaande periode aan het toezicht hebben gehouden.
Voor personen die in de illegaliteit hebben verbleven en zich dus reeds aan
het toezicht hebben onttrokken, acht ik plaatsing in een VBL in de regel geen
geschikt instrument met uitzondering van gezinnen met minderjarige kinderen.
 
 
 Deze leden vragen in hoeveel gevallen in 2008 er gebruik
is gemaakt van alternatieven voor detentie en welke, daar waar personen behorend
tot kwetsbare groepen betrof.
 
 
 Het besluit om in of na het toezichtproces een persoon niet in vreemdelingenbewaring
te plaatsen, is een zelfstandige afweging van de Hulpofficier van Justitie
die op basis van de specifieke individuele omstandigheid wordt gemaakt. Hiervan
wordt geen afzonderlijke registratie bijgehouden.
 
 In het terugkeerproces waren binnen de caseload van DT&V in 2008 drie
zaken waarin de vreemdelingenbewaring is opgeheven in verband met betrouwbaar
geachte en zich garant stellende particulieren of instanties.
 
 
 Welke richtsnoeren hanteren artsen om te bepalen of
personen doorverwezen dienen te worden naar een Individuele Begeleidingsafdeling
(IBA) of een Forensische Observatie en Begeleidingsafdeling (FOBA).
 
 
 Richtsnoer is dat de verwijzing geschiedt op initiatief van het PMO (GZ-psycholoog
en NIFP psychiater), waarbij door het PMO wordt geconcludeerd dat er op basis
van een psychiatrische stoornis meer zorg en begeleiding nodig is, dan in
het basisregime kan worden geboden. Het PMO laat zich hierin informeren door
observaties op de afdeling door toezichthouders, verpleegkundigen en andere
functionarissen die contacten onderhouden met de gedetineerde.
 
 
 Welke vorm van zorg en begeleiding wordt er geboden
op de FOBA’s en de IBA’s?
 
 
 In de FOBA en de IBA wordt professionele, «state of the art»
psychiatrische behandeling en begeleiding geboden door daartoe opgeleide functionarissen.
Bij de FOBA is sprake van zogenaamde crisisbehandeling en intensieve zorg.
Gelet op de hulpvraag van gedetineerden op een IBA is dat lager dan op de
FOBA.
 
 
 Wat is de totale capaciteit van de FOBA’s en
de IBA’s?
 
 
 De huidige capaciteit IBA en FOBA is respectievelijk 201 (waarvan 16 vrouwenplaatsen)
en 66 (waarvan 6 vrouwenplaatsen).
 
 
 Welke richtsnoeren hanteren artsen om te bepalen of
personen detentie ongeschikt zijn?
 
 
 Detentiegeschiktheid wordt bepaald aan de hand van:
 1. de vraag of iemand voor zijn algemene dagelijkse levensverrichtingen
(ADL) afhankelijk is van hulp van anderen;
 2. en zo ja, of in detentie in deze hulp kan worden voorzien.
 Als iemand voor zijn ADL afhankelijk is van hulp van derden en deze hulp
in detentie niet kan worden gegeven, wordt betrokkene detentieongeschikt geacht.
 
 
 Op welke wijze kan een vreemdeling die meent detentieongeschikt
te zijn terwijl de arts van instelling anders bepaalt, hiertegen bezwaar kan
maken?
 
 
 Wanneer een verzoek om invrijheidstelling wegens «detentieongeschiktheid
om medische redenen» wordt afgewezen, kan een beroepschrift worden ingediend
bij de Vreemdelingenkamer van de rechtbank en/of in kort geding de voorzieningenrechter
om invrijheidstelling worden verzocht.
 
 
 Op welke termijn verschijnen de resultaten van het
onderzoek van de IGZ naar de gezondheidszorg in de detentiecentra, waaraan
de staatssecretaris in haar reactie op het rapport van Amnesty International
aan refereert?
 
 
 Op basis van berichten van de IGZ heb ik de verwachting dat het rapport
op korte termijn zal uitkomen.
 
 
 Deze leden vragen voorts of de staatssecretaris kennis
heeft genomen van het rapport van BlinN. Zij vragen welke maatregelen de staatssecretaris
zal gaan treffen om ervoor te zorgen dat er betere signalering van slachtoffers
van mensenhandel in vreemdelingendetentie plaats gaat vinden.
 
 
 Ik heb kennis genomen van het rapport en hierop gereageerd in een brief
aan uw Kamer op 29 april 2009 (TK, 2008–2009, 28 638 nr. 41).
Ik onderschrijf het belang van signalering van mensenhandel gedurende de periode
dat potentiële slachtoffers zich in vreemdelingenbewaring bevinden. Bonded
Labour in Nederland (BLinN) heeft in een aantal inrichtingen voorlichting
aan personeel van DJI gegeven. In overleg met BLinN zullen deze activiteiten
worden uitgebreid. Zo zal jaarlijks voorlichting worden gegeven door BLinN
aan functionarissen binnen de inrichtingen (terugkeerfunctionaris, geestelijk
verzorger, arts, psycholoog, verpleegkundigen en afdelingshoofden). De voorlichting
heeft betrekking op de bekendmaking van BLinN en haar werkwijze, de wijze
van signalering en herkenning van slachtoffers én eventueel het bespreken
van specifieke casuïstieken.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de staatssecretaris
kan aangeven hoeveel klachten er in 2008 bij de Commissies van Toezicht zijn
ingediend die betrekking hebben op excessief gebruik van geweld. In hoeveel
gevallen zijn deze klachten gegrond werden verklaard? Op welke wijze verricht
de Commissies van Toezicht onderzoek naar klachten over excessief gebruik
van geweld? Hoe vaak is er in 2008 aangifte gedaan door gedetineerde vreemdelingen
wegens excessief gebruik van geweld door de bewaking? In hoeveel gevallen
heeft dit geleid tot een veroordeling?
 
 
 Voorzover dezerzijds bekend zijn in 2008 bij de CvT’s elf klachten
ingediend wegens vermeend gebruik van geweld of mishandeling door personeel
jegens ingeslotenen. Geen van deze klachten is gegrond verklaard. Er zijn
in 2008 door ingeslotenen geen aangiften gedaan tegen personeel wegens vermeend
gebruik van excessief geweld.
 
 Over de wijze waarop de CvT’s onderzoek verrichten naar klachten
over excessief gebruik van geweld, verwijs ik u naar mijn eerdere beantwoording
naar aanleiding van vergelijkbare vragen van de leden van de SP-fractie.
 
 
 Op welke termijn zal het onderzoek naar van de Inspectie
sanctietoepassing (ISt) naar de Commissies van Toezicht, waaraan de staatssecretaris
in haar reactie op het rapport van Amnesty International refereert, zal verschijnen?
 
 
 Bij brief van 19 maart 2009 heb ik uw Kamer het onderzoeksrapport «Werkwijze
commissies van toezicht» van de ISt toegezonden (TK, 2008–2009,
24 587 en 30 161, nr. 325).
 
 
 Hoe vaak is er in 2008 gebruik is gemaakt van het middel
isolatie, om welke redenen en hoelang duurde het verblijf in isolatie?
 
 
 De registratie vindt plaats in het dossier van de gedetineerde, niet in
een register. Het CPT heeft aanbevolen een uitgebreid sanctieregister te introduceren
in alle inrichtingen die onder het ministerie van Justitie vallen. In de reactie
op het rapport aan uw Kamer (TK, 2007–2008, 24 587 en 31 200
VI, nr. 245) heeft het kabinet het belang onderkend van een goede registratie
van alle sancties die aan personen die zijn ingesloten in justitiële
inrichtingen zijn opgelegd. Met de inwerkingtreding van de Pbw in 1999 is
de verplichting voor elke inrichting om een sanctieregister bij te houden
komen te vervallen. De Pbw bevat echter wel de verplichting voor de directeur
van de inrichting van elke strafoplegging aantekening te houden.
 
 In de reactie op het desbetreffende rapport, zoals ik deze op 15 januari
2009 heb toegezonden aan het CPT (TK, 2008–2009, 24 587 en 31 700
VI, nr. 321) heb ik gemeld een impactanalyse uit te laten voeren naar
de mogelijkheden om te komen tot een sanctieregister dat aan de verlangens
van het CPT voldoet.
 
 
 Is de staatssecretaris bereid om stappen te nemen om
het gebruik van de maatregel isolatie terug te dringen? Zo ja, welke stappen?
 
 
 De directeur van een inrichting is op grond van de Pbw onder meer bevoegd
een vreemdeling in afzondering te plaatsen als ordemaatregel wanneer dit noodzakelijk
is in het belang van de orde of veiligheid binnen de inrichting, ter bescherming
van betrokkene, in geval van ziekte van betrokkene of op verzoek van de vreemdeling.
Als deze maatregel niet ten uitvoer kan worden gelegd in de eigen verblijfsruimte,
vindt deze plaats in een afzonderingscel. Tevens kan de directeur een ingeslotene
een disciplinaire straf opleggen en hem opsluiten in een strafcel als sanctie
indien een vreemdeling strafwaardig gedrag vertoont. Op grond van het Rrg
kan de directeur bevelen dat een vreemdeling in afzondering wordt geplaatst
indien hij hierom verzoekt of indien en voor zolang als dit volstrekt noodzakelijk
is teneinde zijn verblijf te verzekeren dan wel de veiligheid en orde in het
grenslogies te handhaven.
 
 Het in afzondering plaatsen is aan strenge voorwaarden verbonden. Alleen
de directeur kan een beslissing nemen over plaatsing in afzondering. De directeur
stelt de ingeslotene in de gelegenheid te worden gehoord, alvorens hij beslist
over plaatsing in afzondering. Een plaatsing in een afzonderingscel wordt
altijd gemeld aan de CvT en aan de arts die de ingeslotene zo spoedig mogelijk
en vervolgens regelmatig bezoekt. Ik acht deze voorschriften voldoende.
 
 
 Wat zijn precies de bevoegdheden en taken van het Juridisch
Loket in de detentiecentra?
 
 
 Het centrale doel van de spreekuurvoorziening is te borgen dat de kwaliteit
van de rechtsbijstand aan alle vreemdelingen in bewaring verbetert. Daartoe
hebben de volgende functionaliteiten in het spreekuur een plaats:
 • overleg met de betrokken advocaat over feiten en omstandigheden
die voor de zaak van belang zijn;
 • informatieverstrekking en vraagverheldering in de procedure, ten
behoeve van de klant;
 • advies en informatie voorziening voor juridische vragen van meer
algemene aard, conform de reguliere dienstverlening van het Juridisch Loket;
 • het zonodig verwijzen naar een advocaat of mediator, dan wel een
andere organisatie of instelling.
 
 
 De leden van de GroenLinks-fractie wijzen er op dat
de staatssecretaris eerder heeft aangegeven dat zij de grensdetentie van asielzoekers
die via Schiphol inreizen niet wil beperken omdat de Schengengrenscode
Nederland ertoe zou verplichten erop toe te zien dat personen aan wie de toegang
is geweigerd, het Schengengebied niet betreden. Deze leden vragen of de staatssecretaris
kennis heeft genomen van het standpunt van Amnesty International dat dit een
onjuiste interpretatie van de verplichtingen die voortvloeien uit de Schengengrenscode
is die bepaalt dat aan een onderdaan van een derde land die niet aan alle
vermelde toegangsvoorwaarden voldoet, de toegang tot het grondgebied tot de
lidstaten wordt geweigerd, maar ook dat dit de toepassing van bijzondere bepalingen
inzake asielrecht en internationale bescherming onverlet laat. De leden van
de GroenLinks-fractie vragen de reactie van de staatssecretaris op dit standpunt.
 
 
 Is de Opvangrichtlijn van toepassing tijdens de gesloten
OC-procedure (GOC-procedure), zo vragen de leden van de GroenLinks-fractie.
 
 
 Tot slot vragen deze leden of de staatssecretaris kennis
heeft genomen van de kritiek van Amnesty International dat het Nederlandse
beleid niet geheel in lijn is met de minimumnormen van de richtlijn, specifiek
op twee punten: de criteria voor gevaar voor onttrekking aan uitzetting en
gronden voor voortzetten van de bewaring na 6 maanden. Zij ontvangen graag
een reactie op deze kritiek.
 
 
 Een aanbeveling van Amnesty luidt dat grensdetentie van asielzoekers zo
kort mogelijk zou moeten zijn en alleen in het geval van uitzonderlijke (en
aantoonbare) omstandigheden moet worden verlengd. Een zeer beperkte toepassing
en een verdere beperking in duur van vrijheidsontneming aan de grens verhoudt
zich echter niet met het feit dat Nederland ingevolge de Schengengrenscode
is gehouden erop toe te zien dat personen aan wie de toegang is geweigerd,
het Schengengebied niet betreden. Overigens laat artikel 5, vierde lid, onder
c, van de Schengengrenscode het wel toe om hierop een uitzondering te maken
op grond van humanitaire overwegingen, om redenen van nationaal belang of
wegens internationale verplichtingen.
 
 Het feit dat in de huidige regelgeving geen maximumduur voor de vrijheidsontnemende
maatregel op grond van artikel 6 Vw bestaat, laat onverlet dat de maatregel
altijd proportioneel en subsidiair zal moeten zijn. Uitgangspunt is dat de
aan een asielzoeker opgelegde bewaring op grond van artikel 6 Vw slechts onder
bepaalde omstandigheden mag worden voortgezet nadat hij is aangemeld voor
het indienen van een asielaanvraag. In hoofdstuk C12/2.2 van de Vreemdelingencirculaire
(Vc) is uiteengezet in welke situaties de maatregel kan worden voortgezet.
In het geval van een afwijzing in de AC-procedure, zal in de regel de volledige
asielprocedure, inclusief de rechterlijke toets, binnen vier weken afgerond
zijn. De duur van de grensdetentie van de asielzoeker acht ik dan niet onevenredig
lang. Dit geldt ook indien bij de nieuwe asielprocedure de duur van de huidige
AC-procedure wordt verlengd tot acht dagen. Ook dan wordt de duur van de maatregel
tot aan een ongegronde uitspraak van de rechtbank, niet onevenredig lang geacht.
 
 In C12/2.2.1 Vc is bepaald dat indien de asielaanvraag niet in de AC-procedure
kan worden afgewezen omdat nader onderzoek naar de identiteit, nationaliteit,
asielrelaas of overgelegde documenten nodig is, de maatregel op grond van
artikel 6 Vw in beginsel slechts mag worden voortgezet indien dit onderzoek
naar verwachting binnen zes weken kan zijn afgerond. Als het onderzoek niet
binnen zes weken is afgerond zal steeds een belangenafweging gemaakt worden
omtrent de voortzetting van de maatregel. De maatregel zal in beginsel worden
opgeheven, tenzij sprake is van gedragingen of omstandigheden die in de invloedsfeer
van de vreemdeling liggen en die aanleiding geven de maatregel voort te zetten.
 
 Daarnaast is het op grond van C12/2.2.1 Vc mogelijk om de bewaring op
grond van artikel 6 Vw voort te zetten in gevallen waarin er bijvoorbeeld
sprake is van misbruik van de asielprocedure, de toegang is geweigerd op openbare
orde gronden, er sprake is van een Dublinclaim, er een claim gelegd is bij
de aanvoerende maatschappij, of waarin vermoedelijk artikel 1F Vluchtelingenverdrag
kan worden tegengeworpen. Het gaat hier dus om gevallen waarin er een groot
belang is om de toegangsweigering effectief in stand te houden, ofwel omdat
de aanwezigheid van betrokkene in Nederland onwenselijk is, ofwel omdat het
vertrek relatief eenvoudig te realiseren is. Een zeer beperkte toepassing
van de mogelijkheid tot het voortzetten van bewaring bij toegangsgeweigerden
zou betekenen dat veel personen die nu nog via bijvoorbeeld een Dublinclaim
of een claim op de vervoerder uitgezet kunnen worden, de mogelijkheid zullen
krijgen Nederlands grondgebied te betreden en mogelijk de illegaliteit in
zullen gaan. Dit acht ik niet wenselijk.
 
 Het voortzetten van de toegangsweigering op grond van artikel 3 Vw en
de vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6 Vw na de afwijzing
in de algemene asielprocedure is niet in strijd met internationale verplichtingen,
zoals Amnesty heeft aangevoerd. De toegangsweigering aan de grens belet niet
de indiening van een asielaanvraag. Er is derhalve geen strijd met artikel
3 van verordening nr. 562/2006/EG van het Europees Parlement en de Raad
van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende
de overschrijding van de grenzen door personen (PbEU L105; Schengengrenscode).
Dit artikel bepaalt dat deze verordening van toepassing is op iedereen die
de binnen- of buitengrenzen van de lidstaten overschrijdt, onverminderd de
rechten van vluchtelingen en personen die subsidiaire bescherming verzoeken,
met name wat betreft non-refoulement. Artikel 13 van de Schengengrenscode
houdt onder meer in dat een toegangsweigering de toepassing van de bijzondere
bepalingen inzake asielrecht en internationale bescherming onverlet laat.
Dit betekent dat de vreemdeling een asielaanvraag in moet kunnen dienen. Dat
is het geval. Tot slot is de duur van de grensdetentie ook in de nieuwe asielprocedure
niet onevenredig lang. Er is derhalve geen aanleiding van grensdetentie af
te zien.
 
 Artikel 3 van de opvangrichtlijn, dat handelt over de werkingssfeer van
deze richtlijn, bepaalt dat de richtlijn van toepassing is op alle onderdanen
van derde landen en staatlozen die een asielverzoek aan de grens of op het
grondgebied van een lidstaat indienen voorzover zij als asielzoeker op het
grondgebied mogen verblijven. Vreemdelingen aan wie de toegang is geweigerd
vallen dus niet binnen het bereik van de opvangrichtlijn.
 
 Ten slotte biedt artikel 7, tweede lid, van de Opvangrichtlijn aan lidstaten
de mogelijkheid om in de gevallen waarin dit nodig blijkt, bijvoorbeeld om
juridische redenen of om redenen van openbare orde, asielzoekers overeenkomstig
de nationale wetgeving op een bepaalde plaats vast te houden. De richtlijn
stelt geen nadere criteria die betrekking hebben op gevaar voor onttrekking
aan uitzetting noch voor het voortzetten van de bewaring na zes maanden.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: De Wit (SP), Van der Staaij (SGP), Arib (PvdA), ondervoorzitter,
De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Joldersma
(CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Krom (VVD),
Azough (GL), Timmer (PvdA), Griffith (VVD), Teeven (VVD), Verdonk (Verdonk),
De Roon (PVV), Roemer (SP), Pechtold (D66), Heerts (PvdA), Thieme (PvdD),
Kuiken (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van Toorenburg (CDA), Anker (CU) en Vacature
(CDA).
 Plv. leden: Langkamp (SP), Van der Vlies (SGP), Smeets (PvdA), Aasted
Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Jonker (CDA), Leijten (SP), Ulenbelt
(SP), De Vries (CDA), Weekers (VVD), Van Gent (GL), Dijsselbloem (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Van Miltenburg (VVD), Zijlstra (VVD), Fritsma (PVV),
Karabulut (SP), Koşer Kaya (D66), Gill’ard (PvdA), Ouwehand (PvdD),
Spekman (PvdA), Bouchibti (PvdA), Van Haersma Buma (CDA), Slob (CU) en Sterk
(CDA).
 
 
 Policy Department C; Citizens Rights and Constitutional Affairs met de
titel: The conditions in centres for third country national (detention camps,
open centres as well as transit centres and transit zones) with a particular
focus on provisions and facilities for persons with special needs in the 25
EU member states « (CONTRACT REF: IP/C/LIBE/IC/2006–181)
 
 
 Policy Department C; Citizens Rights and Constitutional Affairs met de
titel: The conditions in centres for third country national (detention camps,
open centres as well as transit centres and transit zones) with a particular
focus on provisions and facilities for persons with special needs in the 25
EU member states « (CONTRACT REF: IP/C/LIBE/IC/2006–181)