Niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning; Notitie Niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27197, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

27197 nr. 1

19-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNotitie over niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning1. Probleemstelling2. Reikwijdte van de notitie2. Civielrechtelijke kinderbescherming2.1. Criteria voor overheidsinterventie2.2 Het huidige maatregelenpakketOndertoezichtstellingOntheffing en ontzetting2.3 Aard en omvang van de ots-maatregelEnkele cijfers over de huidige praktijkFiguur 1. Aard van opvoedingsproblemen bij beschermingszaken,
1998 Evaluaties van de ots2.4 Enkele methodieken ter voorkoming van otsFamilies FirstVideo HometrainingIntensieve gezinsbegeleiding3. Betrokkenheid van ouders naar aanleiding van strafrechtelijk
gedrag van hun kinderenRol ouders bij politiecontactRol ouders bij Halt-afdoeningenRol ouders bij de Stop-reactieRol van ouders bij de (strafrechtelijke) kinderbeschermingRol ouders in justitiële jeugdinrichtingenBenadering van ouders in het kader van de leerplichtwetVroegtijdig signaleren van toekomstig crimineel gedrag4. Drie mogelijkheden voor niet-vrijblijvende ondersteuning
van ouders1. Het systematisch betrekken van ouders bij de reactie
op strafrechtelijk relevant gedrag2. Justitie-instellingen als vindplaats voor gezinsproblematiek3. Uitbreiding van het civiele maatregelenpakket5. Tot besluitGeraadpleegde literatuur
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27197Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 197Niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuningnr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 juni 2000Hierbij gelieve U aan te treffen de notitie Niet-vrijblijvende vormen
van opvoedingsondersteuning, die in de Ministerraad van 16 juni jl. werd besproken.De Staatssecretaris van Justitie,M. J. Cohen Notitie over niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning1. ProbleemstellingDe rol van de overheid bij de opvoeding ter voorkoming van problemen met
jeugdigen wordt momenteel veelvuldig bediscussieerd. De overheid heeft van
oudsher een taak te vervullen via algemene voorzieningen van zorg, onderwijs
en welzijn. Zij creëert algemene voorwaarden om de opvoeding in het gezin
(in de brede zin des woords) zo voorspoedig mogelijk te laten verlopen. De
overheid is echter terughoudend bij het inhoudelijk richting geven aan het
opvoedingsproces. Slechts indien evident sprake is van serieuze tekortkomingen
in de opvoeding (ernstige bedreiging van de ontwikkeling van het kind), acht
de overheid zich – via een uitspraak van de kinderrechter – gerechtigd
in te grijpen in de opvoedingssituatie.Momenteel bestaat er enige zorg over de opvoedingssituatie van een deel
van de jeugd. Dit blijkt uit berichtgeving in de media, maar ook uit onderzoek
waarin (ook door jongeren zelf) een «gat in de opvoeding» wordt
geconstateerd (De Winter, 1997). Daarnaast wordt steeds vaker de samenhang
onderkend tussen allerlei «risicofactoren» in de opvoeding en
probleemgedrag van jongeren. Daarbij zijn overigens ook «beschermende
factoren» beschreven, die een negatief opvoedingsklimaat positief beïnvloeden.Het aanbod van voorzieningen gericht op het bieden van opvoedingsondersteuning
van ouders dat onder de verantwoordelijkheid valt van VWS kent in principe
geen verplichtingen of directe sanctie-mogelijkheden. Het is volledig gebaseerd
op vrijwilligheid. De betrokkenheid van ouders bij de opvoeding van hun kinderen
krijgt veel aandacht in de ontwikkeling van een integraal samenhangend beleid
voor 0–6 jarigen op lokaal niveau, evenals in het integrale lokale jeugdbeleid
in het algemeen.In het Besluit kwaliteitsregels jeugdhulpverlening is de ouderbetrokkenheid bij de hulpverlening vastgelegd in art.
5.3 sub b, waarin bepaald wordt dat een hulpverleningsplan niet tot stand komt en niet gewijzigd wordt dan nadat daarover in
ieder geval overleg is gepleegd met de ouders en/of de wettelijke vertegenwoordiger
van de jeugdige (tenzij sprake is van een acute noodsituatie en het overleg
schade zal toebrengen aan de jeugdige enz.). De afspraken in het hulpverleningsplan
worden gemaakt op basis van vrijwilligheid; in de wet is niet geregeld welke
sancties er verbonden zijn aan het niet naleven van de afspraken, anders dan
de beëindiging van de vrijwillige hulpverlening.In de praktijk vormt de mogelijke consequentie van de beëindiging
van de vrijwillige hulpverlening, namelijk de inschakeling van de justitiële
hulpverlening, een argument bij het overtuigen van zowel de jeugdige als de
ouders van het belang van vrijwillige medewerking aan de tenuitvoerlegging
van het hulpverleningsplan. In die zin is er sprake van vrijwillige, maar
niet-vrijblijvende ouderbetrokkenheid bij het hulpverleningsplan.1In 1996 en 1997 adviseerde prof. Junger-Tas de Minister van Justitie in
twee rapporten de ondersteuning van de opvoeding echter nadrukkelijker als
justitiële preventietaak op te vatten. Deze rapporten hebben geresulteerd
in de nota Naar een solide basis (1998) van de
Ministeries van VWS en Justitie, waarin de stand van zaken op het terrein
van opvoedingsondersteuning en ontwikkelingsstimulering wordt geschetst, en
in verband gebracht met «maatschappelijke uitval» van jongeren
op latere leeftijd. Meer in het bijzonder heeft een en ander geleid tot het
gezamenlijk opzetten van de «wijkprogramma's O&O». In dit
verband wordt ook de door Junger-Tas geadviseerde Amerikaanse strategie Communities that Care in Nederland ingezet. Het gaat hierbij
om een zeer gestructureerde benadering van jeugdproblematiek,
teneinde het opvoedingsklimaat in problematische wijken te verbeteren.Naast deze en andere preventiestrategieën, die erop zijn gericht
een zo groot mogelijk bereik van gezinnen te realiseren, doet zich de vraag
voor of er nadere regelingen noodzakelijk zijn om in individuele gevallen
de interventiemogelijkheden in problematische opvoedingssituaties te vergroten.
Tussen het vrijwillige aanbod en de justitiële interventie via de civiele
kinderbescherming blijft de vraag bestaan of een niet-vrijblijvend aanbod
van ondersteuning bij de opvoeding dient te worden gerealiseerd. Deze vraag
is ten aanzien van twee situaties aan de orde:1. strafrechtelijk relevant gedrag van kinderen (en daarmee samenhangend
contact met politie, Halt of justitie) in relatie tot de gezinssituatie;2. signalen van problemen van kinderen in de gezinssituatie via school,
hulpverlening, consultatiebureaus en dergelijke, waarbij een kinderbeschermingsmaatregel
te zwaar is.In beide gevallen doet zich de vraag voor of de ouders voldoende doordrongen
zijn van hun verantwoordelijkheid voor het gedrag van hun kinderen, en of
zij over voldoende pedagogische mogelijkheden beschikken om deze verantwoordelijkheid
waar te maken. Daarbij is tevens de vraag aan de orde of de inzet van andere
dwangmiddelen dan de maatregelen van kinderbescherming opportuun is. Op voorhand
zij gesteld dat het kabinet op basis van de bestaande wet- en
regelgeving voldoende mogelijkheden ziet om de verantwoordelijkheid van ouders
te stimuleren. 2. Reikwijdte van de notitieOp velerlei terreinen worden momenteel initiatieven genomen die van invloed
zijn op het terrein van de opvoeding(sondersteuning). Het is niet wenselijk
en ook niet nodig deze alle in deze notitie te behandelen. Het volstaat om
de overwegingen omtrent niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning
tegen de achtergrond van deze ontwikkelingen kort te plaatsen. Daarbij dient
te worden gedacht aan de ontwikkeling rond voor- en vroegschoolse educatie1, de beoogde integratie in de bureaus Jeugdzorg2, de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg3, het activerings- en schuldenbeleid in het kader van
de sociale zekerheid4, en het groeiende aanbod
van ontwikkelingsstimulering en opvoedingsondersteuning.Uit dit scala van ontwikkelingen blijkt dat een zekere urgentie wordt
ervaren om op het terrein van de opvoeding vanuit de (semi-)overheid nadrukkelijker
actief te zijn. Een centrale noemer van deze initiatieven is het belang van
een betere en intensievere samenwerking tussen de verschillende instanties
dan momenteel het geval is. Er is sprake van een veelvormig aanbod, maar de
aansluiting tussen de verschillende instellingen blijkt onvoldoende geregeld
te zijn. Hierbij spelen verschillen in doelgroep, doelstelling en bestuurlijke inbedding een grote rol. In het kader van het laatste kan worden gewezen op
het Bestuurlijk Akkoord Nieuwe Stijl (Bans) waarin een betere bestuurlijke
afstemming wordt geregeld.• Ten aanzien van de doelgroep kan worden
gesteld dat de initiatieven zich veelal richten op bevolkingsgroepen in achterstandsituaties.
Daarbij gaat het onder andere om gezinnen van etnische minderheden, die via
het reguliere aanbod slecht worden bereikt. Het is van het grootste belang
dat instellingen ervan doordrongen raken dat ten aanzien van deze gezinnen
een meer outreachend aanbod wordt gecreëerd,
in de vorm van bijvoorbeeld huisbezoeken en door aan te sluiten bij allochtone,
ook informele, netwerken.5• Voor wat betreft de doelstellingen
van de instanties dient te worden geconstateerd dat deze kunnen uiteenlopen,
van activering en participatie tot voorkoming van schooluitval
en arbeidstoeleiding. Desalniettemin kan worden gesteld dat het voorkomen
van antisociaal, crimineel en gewelddadig gedrag van jongeren lange tijd door
instanties onvoldoende als legitieme doelstelling is begrepen. Met de beleidsnota Criem (Criminaliteit en integratie van etnische minderheden)
is hierin – althans in politieke zin – verandering gekomen. Het
belang werd daarenboven onderkend in de nota Naar een solide
basis.Onderhavige beleidsnotitie heeft geen betrekking op het gehele terrein
van de opvoedingsondersteuning. Tevens worden geen bijstellingen gezocht in
de voornoemde ontwikkelingen. De notitie spitst zich toe op de vraag in hoeverre
extra instrumenten nodig zijn om ouders en verzorgers aan te zetten tot het
accepteren van opvoedingsondersteuning. In dat verband wordt gesproken van
niet-vrijblijvende vormen van opvoedingsondersteuning, te definiëren
als het onder drang of dwang doen accepteren door ouders van adviezen, begeleiding
of hulp bij de opvoeding van hun kinderen. Bij drang dient gedacht te worden
aan een nadrukkelijk aanbod vanuit een coöperatief model tussen instanties
en ouders. Van dwang is – in laatste instantie – sprake, door
tussenkomst van de kinderrechter.Het is bij de bepaling van eventuele mogelijkheden van niet-vrijblijvende
vormen van opvoedingsondersteuning van groot belang inzicht te hebben in de
reeds bestaande mogelijkheden. In het vervolg van deze notitie worden de verschillende
wettelijke mogelijkheden en beperkingen beschreven. Daarbij wordt achtereenvolgens
ingegaan op de civielrechtelijke kinderbescherming en op de huidige betrokkenheid
van ouders bij de reactie op strafrechtelijk gedrag van kinderen. Vervolgens
worden drie opties ter aanvulling van de huidige mogelijkheden toegelicht.2. Civielrechtelijke kinderbeschermingOuders dragen de eerste verantwoordelijkheid voor de gezonde en evenwichtige
ontwikkeling van het kind. De overheid dient de autonomie van het gezin zoveel
mogelijk te respecteren Op de overheid berust de verplichting ieder kind te
verzekeren van de bescherming en de zorg die nodig zijn voor zijn welzijn.
De overheid ondersteunt de ouders als primair verantwoordelijken in hun verzorgende
en opvoedende taak, onder andere door de inrichting van ondersteunende opvoedingsvoorzieningen.
Indien ouders de verplichting om hun kinderen te verzorgen en op te voeden
niet naar behoren vervullen, waardoor schade wordt of dreigt te worden berokkend
aan het kind, dan neemt de overheid maatregelen om bescherming van het kind
mogelijk te maken, zonodig door een gerechtelijke beslissing uit te lokken.2.1. Criteria voor overheidsinterventieDe overheid is zich in de twintigste eeuw steeds meer gaan mengen in de
verzorgings- en opvoedingsautonomie van de ouders. Dit werd en wordt gedaan
met een beroep op de noodzakelijke bescherming van de belangen en de rechten
van het kind. Een cruciale vraag in dit verband is welke belangen en rechten
van het kind een overheidsinmenging in de ouderlijke verzorgings- en opvoedingsautonomie
kunnen rechtvaardigen en aan welke voorwaarden een dergelijke overheidsinmenging
moet voldoen.In diverse internationale verdragen wordt het recht van ouders en kinderen
tegen niet gerechtvaardigde inmenging van overheidswege in hun gezinsleven
beschermd. Zo legt artikel 3, tweede lid van het Verdrag inzake de rechten
van het kind de overheid de verplichting op het kind te verzekeren van de
bescherming en zorg die het nodig heeft voor zijn of haar welzijn, daarbij
rekening houdend met de rechten (en de plichten) van de ouders en het kind. Hoofdregel van het verdrag is dat ouders en kind niet gescheiden mogen
worden tegen hun wil. Scheiding tegen de wil van de ouders en het kind is
alleen gerechtvaardigd indien de bevoegde autoriteiten – met de mogelijkheid
van herziening door de rechter –, vaststellen dat die scheiding noodzakelijk
is in het belang van het kind. Uit de verdragsartikelen blijkt, dat een scheiding
in ieder geval gerechtvaardigd kan worden door misbruik en/of verwaarlozing
van het kind en zijn of haar opvoedingsmilieu.Van belang is voorts artikel 8 EVRM, waarin het recht op eerbiediging
van familie- en gezinsleven en het privé-leven is neergelegd. De opvoeding
en verzorging van kinderen door de ouders is begrepen in het familie- en gezinsleven.
In het tweede lid van artikel 8 EVRM worden de vereisten opgesomd waaraan
de overheidsinterventie in de ouderlijke opvoedingsen verzorgingsautonomie
moet voldoen.1. De interventie moet een wettelijke basis hebben. Dit betekent dat de
kinderbeschermingsmaatregelen niet alleen in de wet moeten zijn opgenomen,
maar dat zij tevens met voldoende concreetheid in de wet moeten zijn omschreven.2. Met de overheidsinterventie moet een legitiem doel zijn gediend. De
overheidsinterventie moet (maatschappelijk) noodzakelijk zijn en de inmenging
moet evenredig zijn aan het doel dat daarmee wordt nagestreefd. Bij de vraag
naar de noodzakelijkheid van de overheidsinterventie is ook de effectiviteit
van het ingrijpen van belang. De overheidsinterventie moet een positief effect
hebben op de verdere ontwikkeling van het kind. De evenredigheidseis houdt
tevens in, dat de overheid niet dieper ingrijpt in de ouderlijke opvoedings-
en verzorgingsautonomie dan noodzakelijk is om het met de interventie beoogde
doel te bereiken.In zijn algemeenheid zullen de kinderbeschermingsmaatregelen een geoorloofd
doel dienen, namelijk de bescherming van de lichamelijke of geestelijke gezondheid
van het kind. Bij de toepassing van iedere maatregel zal echter steeds de
vraag moeten worden gesteld of voldaan is aan de noodzakelijkheidsen de evenredigheidseis.2.2 Het huidige maatregelenpakketOns recht kent de volgende maatregelen van kinderbescherming: ondertoezichtstelling,
ontheffing en ontzetting.OndertoezichtstellingIndien een minderjarige zodanig opgroeit, dat zijn zedelijke of geestelijke
belangen of zijn gezondheid ernstig worden bedreigd, en andere middelen ter
afwending van deze bedreiging hebben gefaald of, naar is te voorzien, zullen
falen, kan de kinderrechter hem onder toezicht stellen van een gezinsvoogdij-instelling.
De duur van de ondertoezichtstelling wordt op ten hoogste een jaar bepaald.
De kinderrechter kan op verzoek de duur telkens voor ten hoogste een jaar
verlengen.De kinderrechter kan hangende het onderzoek de minderjarige voorlopig
onder toezicht stellen indien dit dringend en onverwijld noodzakelijk is.
Een voorlopige ondertoezichtstelling mag niet langer dan drie maanden duren.
Spreekt de kinderrechter de ondertoezichtstelling uit, dan draagt hij de uitvoering
van de ondertoezichtstelling op aan een gezinsvoogdij-instelling. De instelling
houdt toezicht op de minderjarige en zorgt dat aan de minderjarige en de met
het gezag belaste ouder hulp en steun wordt geboden teneinde de bedreiging,
waarvoor de ondertoezichtstelling werd uitgesproken, weg te nemen.Ter uitvoering van haar taak kan de gezinsvoogdij-instelling schriftelijk
aanwijzingen geven over de verzorging en opvoeding van de minderjarige,
die de met het gezag belaste ouder en de minderjarige moeten opvolgen. Indien
dit noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van de minderjarige
of tot onderzoek van diens geestelijke of lichamelijke gesteldheid, kan de
kinderrechter de gezinsvoogdij-instelling op haar verzoek machtigen de minderjarige
gedurende dag en nacht uit huis te plaatsen. Voor plaatsing in een gesloten
inrichting is een uitdrukkelijk daartoe strekkende machtiging van de kinderrechter
nodig. De duur van de machtiging is ten hoogste een jaar. Zij kan op verzoek
telkens met een jaar worden verlengd door de kinderrechter.Ontheffing en ontzettingOntheffing en ontzetting zijn maatregelen die leiden tot het geheel ontnemen
van het gezag aan een ouder. Mits het belang van de kinderen zich hiertegen
niet verzet, kan de rechtbank een ouder van het gezag over een of meer van
zijn kinderen ontheffen, omdat dat hij ongeschikt of onmachtig wordt geacht
om zijn plicht tot verzorging en opvoeding te vervullen. Ontheffing kan niet
worden uitgesproken, indien de ouder zich daartegen verzet, behalve in de
in artikel 268, tweede lid, Boek 1 Bw genoemde gevallen van zgn. gedwongen
ontheffing.Ontzetting van het ouderlijk gezag wordt beschouwd als een verdergaande
maatregel dan de ontheffing. Daarom kan de rechtbank ontzetting van het gezag
slechts uitspreken als zij dit in het belang van de kinderen noodzakelijk
oordeelt, en indien de ouder zich aan bepaalde misdragingen heeft schuldig
gemaakt.Hangende een geding tot ontzetting of gedwongen ontheffing kan de rechtbank,
indien dit dringend en onverwijld noodzakelijk is, de ouder of ouders geheel
of gedeeltelijk in de uitoefening van het gezag schorsen. Als een schorsing
van het gezag ertoe leidt dat een vacuüm in de gezagsuitoefening ontstaat,
belast de rechter een voogdij-instelling met de voorlopige voogdij over het
kind.Op grond van feiten die tot ontzetting of gedwongen ontheffing van een
ouder kunnen leiden, kan de kinderrechter, indien dit dringend en onverwijld
noodzakelijk is de ouders geheel of gedeeltelijk in de uitoefening van het
gezag over een kind schorsen en een voogdij-instelling belasten met de voorlopige
voogdij over het kind. De voorlopige maatregel vervalt als niet binnen zes
weken een verzoek of vordering tot ontheffing of ontzetting is ingediend.2.3 Aard en omvang van de ots-maatregelEnkele cijfers over de huidige praktijkWat betreft het aantal zaken waarbij bovenstaande maatregelen aan de orde
waren («beschermingszaken») werden in 1998 werden door de Raad
7 465 beschermingszaken behandeld. Hierbij waren 10 683 minderjarigen
betrokken. Op het totaal aantal jongeren in Nederland (3 437 802)
betekent dit dat 3 op de 1 000 minderjarigen in aanraking komt met de
Raad voor de Kinderbescherming in verband met een beschermingszaak (Jaarboek
Preventie Jeugd Sancties, 1999). De ots is veruit de meest uitgesproken maatregel.
Zo waren er in 1998 19 444 jeugdigen onder toezicht gesteld. Wat de ontheffing
en ontzetting betreft ging het in 1998 om 11 495 minderjarigen. Figuur 1. Aard van opvoedingsproblemen bij beschermingszaken,
1998 Bron: Raad voor de Kinderbescherming, Jaarboek PJS 1999In 87% van de beschermingszaken is sprake van opvoedingsproblemen. In
figuur 1 wordt de aard van de opvoedingsproblemen weergegeven. Duidelijk is
dat problemen die verband houden met opvoedingsvaardigheden (verzorgingsproblemen
en onhanteerbaar gedrag van het kind) een groot aandeel hebben in de beschermingszaken.Evaluaties van de otsEnkele jaren geleden is de wetgeving m.b.t. de ondertoezichtstelling van
kinderen herzien. De nieuwe wet is ingevoerd per 1 november 1995. De toenmalige
Minister van Justitie heeft tijdens de mondelinge behandeling in de Tweede
Kamer van het wetsvoorstel toegezegd het voorstel binnen vijf jaar na invoering
van de wet te zullen doen evalueren (zie mondelinge behandeling wetsvoorstel
ots, nr. 23 003, 21 juni 1984, TK 79–5439). Het onderzoek wordt
uitgevoerd door het Verweij-Jonker instituut.Het hoofddoel van het onderzoeksproject is om inzicht te krijgen in de
(bedoelde en onbedoelde) effecten van deze wetsherziening. Beantwoordt de
huidige uitvoeringspraktijk van de ots aan de bedoelingen van de wetgever?
En voor zover dit niet het geval is, wat moet er veranderen om dat alsnog
te realiseren? Nevendoel is, een gefundeerd antwoord te vinden op een aantal
concrete vragen, die in de Tweede Kamer zijn gesteld bij de behandeling van
het wetsvoorstel. Onderzocht zal worden hoe de wetswijzigingen in de praktijk
uitwerken. Zijn de beoogde verbeteringen er daadwerkelijk gekomen en zo ja,
waaruit blijkt dat? Ingevolge de toezegging aan de Kamer moet het project
1 begin 2001 zijn afgerond.Daarnaast is onderzoek in voorbereiding naar de effectiviteit van de ots.
Enerzijds moet zicht gekregen worden op de vraag of de doelen van de ots-maatregel
volgens de betrokken «partners» zijn bereikt en anderzijds welke
objectieve criteria kunnen worden geformuleerd om dit te kunnen beoordelen.
In de loop van 2000 zal het project van start gaan; gestreefd wordt naar afronding
in het jaar 2001.2.4 Enkele methodieken ter voorkoming van otsDe ots wordt in principe pas in allerlaatste instantie opgelegd. De laatste
jaren zijn diverse gerichte inspanningen gedaan om een rekest tot ots te voorkomen.
Op zijn minst drie daarvan zijn in dit verband het memoreren waard. Families FirstFamilies First is een methodiek van jeugdhulpverlening, die bestaat uit
zeer intensieve begeleiding/crisisinterventie (in het begin is de hulpverlener
dagelijks bij de cliënten «over de vloer»). De begeleiding
duurt circa twee maanden, waarin eerst praktisch het gezin weer op weg wordt
geholpen en vervolgens zoveel mogelijk buurt- en gezinsnetwerken worden aangeboord
om verder aan het gezin steun te verlenen. Families First is bedoeld voor
gezinnen in een crisissituatie, waar uithuisplaatsing van één
of meer kinderen (van 0–18 jaar) dreigt. In het gezin is sprake van
een zodanige crisis, dat de veiligheid van één of meer kinderen
ernstig bedreigd wordt, door bijvoorbeeld tekort schietende opvoeding, (seksuele)
mishandeling, ernstige gedragsproblemen bij het kind en ernstige conflictsituaties
of gezagsproblemen.Aanmelding bij deze vorm van hulpverlening gebeurt onder andere door de
Raad voor de Kinderbescherming, waarbij aan de ouders de keuze wordt voorgelegd
om ofwel deze hulpverlening te accepteren ofwel geconfronteerd te worden met
een uithuisplaatsing van hun kind(eren). Hierbij is derhalve sprake van een
duidelijke «stok achter de deur».Video HometrainingVHT richt zich op gezinnen met opvoedingsproblemen waaraan communicatie-problematiek
ten grondslag ligt. Deze vorm van gezinstraining is in Nederland in de jaren
tachtig ontwikkeld als een directe methodiek om ouders te confronteren met
en te adviseren over hun opvoedingsstijl. De duur kan variëren van enkele
maanden tot langer dan een half jaar, afhankelijk van aard en ernst van de
problemen. De gezinsbegeleider maakt video-opnamen en bespreekt deze met de
ouders op basis van een handzame set van uitgangspunten ten aanzien van een
effectieve en wenselijke houding van ouders. Uitgangspunt is dat een verbetering
van het contact tussen ouders en kinderen een positieve invloed heeft op de
motivatie van ouders om problemen aan te pakken.Intensieve gezinsbegeleidingDoor de jeugdzorg is Nijmegen is een specifieke vorm van thuisbehandeling
ontwikkeld. Zij wordt ingezet bij gezinnen waarvoor ambulante hulp tekort
schiet, maar waarbij men niet wil overgaan tot uithuisplaatsing. Zij is vooral
gericht op gezinnen met meerdere problemen, in de sfeer van het huishouden,
maatschappelijke participatie, de partnerrelatie. De behandeling bestaat vooral
uit gezinstherapeutische interventies.3. Betrokkenheid van ouders naar aanleiding van strafrechtelijk
gedrag van hun kinderenDe betrokkenheid van ouders bij de reactie op strafrechtelijke relevant
gedrag van hun kinderen werd onlangs beschreven in het rapport Ouders en reacties op jeugdcriminaliteit (Hakkert, 1999). De bevindingen
van dit beleidsonderzoek worden hier kort weergegeven.Rol ouders bij politiecontactBij aanhouding en insluiting voor verhoor dient de politie volgens art.
27 lid 1 van de ambtsinstructie zo spoedig mogelijk en uit eigen beweging
daarvan een familielid of huisgenoot op de hoogte te stellen. De ouders hebben
recht op bezoek, maar niet op aanwezigheid bij verhoor. Uit het onderzoek
blijkt echter dat er grote lokale verschillen zijn voor wat betreft het contact
met de ouders. Volgens de geïnterviewden bij de politie is er sprake
van «cultuurverschillen» tussen de bureaus. Gesprekken met ouders
die op het bureau langskomen, worden niet altijd even zorgvuldig gevoerd.
Ook bij de samenwerkingspartners van de politie, zoals de Raad voor de Kinderbescherming,
bestaat de indruk dat de betrokkenheid van ouders bij politiecontacten sterk
varieert. Men is over het algemeen van mening dat de politie veel meer instructies
zou moeten krijgen over de afhandeling van jeugdzaken. Men heeft de indruk
dat de politie zelfs wel eens nalatig is bij het informeren van de ouders.Rol ouders bij Halt-afdoeningenIn de Aanwijzing Halt-afdoening staat geregeld dat de wettelijk vertegenwoordiger
van de 12–16 jarige schriftelijk dient in te stemmen met de voorgestelde
afdoening. Tussen 16 en 18 jaar is het in kennis stellen voldoende. De respondenten
in het onderzoek achten het belangrijk om de ouders bij de Halt-afdoening
te betrekken, omdat het over nog beïnvloedbare jongeren gaat. Ook vanwege
de signaalfunctie die Halt heeft om na te gaan of er ingewikkelde problematiek
achter het strafbaar feit schuil gaat, is het belangrijk ook met de ouders
te spreken.In de praktijk worden ouders in veel Haltbureaus ook daadwerkelijk voor
een gesprek uitgenodigd. De mate waarin dat het
geval is blijkt echter nogal te verschillen. Het is bovendien de vraag hoe nadrukkelijk dit gebeurt. In een project dienaangaande
bleek dat naarmate men de ouders met meer nadruk ging uitnodigen, in de meeste
gevallen de ouders bereid waren de gang naar het Haltbureau te maken. Er is
tevens sprake van een verschillende benadering van Haltmedewerkers in het
geval dat ouders niet meekomen naar het Haltbureau. Of men een tweede poging doet en hoe vasthoudend men daarin is, verschilt per
individuele Haltmedewerker.Rol ouders bij de Stop-reactieSedert 1 mei 1999 wordt landelijk geëxperimenteerd met de Stop-maatregel.
Dit is een Halt-achtige maatregel voor twaalfminners die een licht delict
hebben gepleegd. De Stop-reactie is geen strafrechtelijke afdoening, de maatregel
betreft immers kinderen op wie het jeugdstrafrecht niet van toepassing is.
Uitgangspunt bij de inzet van maatregelen voor twaalfminners is en blijft
de ouderlijke verantwoordelijkheid. Vanuit dit principe wordt de Stop-reactie
gezien als een «pedagogische handreiking» aan de ouders: een (vrijwillig
en vrijblijvend) aanbod aan ouders tot ondersteuning bij de correctie van
hun kinderen wanneer deze een (licht) delict hebben gepleegd.De Stop-reactie is niet inzetbaar als er een ernstiger dan Halt-waardig
delict is gepleegd of wanneer er sprake is van een serieus vermoeden van achterliggende
problematiek. In die gevallen dient melding aan de Raad voor de Kinderbescherming
te worden gedaan, die dan zal onderzoeken of er aanleiding is voor civielrechtelijk
ingrijpen. De Stop-reactie wordt uitgevoerd door de lokale Haltbureaus.De pedagogische handreiking die binnen de Stop-reactie aan de ouders wordt
gedaan, blijft beperkt tot een eenmalige ontmoeting met de Halt-medewerker.
Tijdens de ontmoeting tussen ouder en Halt-medewerker staat het door het kind
gepleegde delict centraal. De beperking in tijd en doelstelling van het gesprek
maakt dat eventuele ondersteuning van de ouders zich beperkt tot het aanreiken
van praktische tips en zonodig adviezen tot doorverwijzing. Het contact heeft
nadrukkelijk niet de intentie een «hulpverleningsaanbod» te zijn.Rol van ouders bij de (strafrechtelijke) kinderbeschermingVoor de Raad voor de Kinderbescherming is aandacht voor de gezins-omstandigheden
als vanzelfsprekend met het werk vervlochten. Gegevens uit de
registratie van enkele Raadsvestigingen laten echter opvallende verschillen
zien in de mate waarin er contact is geweest met de ouders. Geïnterviewden
bij de Raad weten ook van hun collega's op het werk dat niet iedereen altijd
geneigd is contact met de ouders te zoeken. Dit heeft overigens ook te maken
met de gewenste snelheid van de procedure. Ouders zijn op een korte termijn
niet altijd beschikbaar voor of te bewegen tot contact met de Raad.Er zijn tevens verschillen tussen raadsvestigingen ten aanzien van de
betrokkenheid van ouders bij taakstraffen. In enkele onderzochte raadsvestigingen
bleek er bij de coördinatie van de taakstraf geen contact te zijn met
de ouders. In een andere raadsvestiging bleek men daarentegen de ouders uit
te nodigen voor een gesprek, waarin informatie over de taakstraf en bijbehorende
regels centraal staat.Rol ouders in justitiële jeugdinrichtingenSociale relaties van gedetineerde jeugdigen zijn vaak onderwerp van interventies
die in jeugdinrichtingen worden gepleegd. Zo wordt bijvoorbeeld in het J.O.C.
(Jongeren Opvang Centrum) in Amsterdam geprobeerd om de relatie tussen de
gedetineerde jeugdige en zijn ouders te verbeteren. Dit gebeurt vanuit de
methodiek van «netwerkontwikkeling». Aan deze methodiek ligt een
zienswijze op de oorzaken van crimineel gedrag ten grondslag die uitgaat van
de interactie tussen jongere en het netwerk van gezin, school, vriendenkring
e.d. Op basis daarvan wordt er getracht om de positieve banden van de jongere
met de samenleving te versterken. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat
de positieve betrokkenheid van de jongeren bij de maatschappij en betrokkenheid
van «belangrijke anderen» (zoals ouders) bij de jongeren wellicht
de kans op recidive vermindert.Benadering van ouders in het kader van de leerplichtwetIngevolge de leerplichtwet zijn degenen die met de feitelijke verzorging
van de jongere zijn belast, primair verantwoordelijk voor het (voorkomen van)
schoolverzuim. Naast de ouders wordt de jongere van 12 jaar en ouder zelf
verantwoordelijk geacht voor geregeld schoolbezoek. Niet nakoming van de verplichting
is strafbaar en kan leiden tot forse boetes en een hechtenisstraf van maximaal
een maand van de ouders. Er ontstond, onder andere bij het OM echter behoefte
aan een meer passende sanctie voor ouders. Met de cursus «Ouders: Present!»,
ontwikkeld door de Rijksuniversiteit Leiden in opdracht van het Ministerie
van Justitie, wordt gepoogd de invloed van ouders op het spijbelgedrag van
hun kind te versterken.De consulent leerplichtzaken maakt ingeval van ongeoorloofd schoolverzuim –
na overleg te hebben gehad met de ouders – een proces verbaal op. Dit
proces verbaal kan opgemaakt worden tegen de ouders en/of tegen de jongere
van 12 jaar en ouder. De cursus wordt als bijzondere voorwaarde verbonden
aan een voorwaardelijke straf waarbij het bijwonen van de cursusbijeenkomsten
(20 uur) verplicht wordt gesteld. Het niet nakomen van de bijzondere voorwaarden
kan tot gevolg hebben dat de kantonrechter beveelt dat de voorwaardelijke
straf ten uitvoer gelegd wordt.De cursus «Ouders: Present!» bestaat uit een achttal modules
waarvan vijf informatiemodules over opvoeden en school; twee ervaringsmodules
om ervaringen en emoties uit te wisselen en bespreekbaar te maken en een module
coaching en individuele advisering. In de cursus wordt aandacht besteed aan
het belang van het onderwijs voor de toekomst van het kind en de rol die de
ouders daarbij spelen. De ouders krijgen de nodige vaardigheden aangeboden
om de problemen het hoofd te kunnen bieden en hun verantwoordelijkheid als
ouder/verzorger uit te kunnen oefenen. In Breda en Rotterdam zijn dit jaar pilotprojecten van de cursus van start
gegaan voor een periode van tweeënhalf jaar. In een onafhankelijk evaluatieonderzoek
worden deze pilotprojecten op hun proces en effecten beoordeeld. Op basis
van de resultaten zal worden bezien of de experimenten landelijke navolging
kunnen krijgen.Vroegtijdig signaleren van toekomstig crimineel gedragIn 1996 is onderzoek gedaan naar de signaalwaarde van kinderdelinquentie
en ander probleemgedrag op jonge leeftijd (12-minners), voor later ernstig
crimineel gedrag (Ferwerda e.a., 1996). Aanleiding voor dit onderzoek was
de constatering dat in de praktijk veel zogenaamde «harde kern»
jongeren reeds op jonge leeftijd bekend waren bij de politie en justitiële
instellingen. Daarmee gepaard ging een gevoel van «hadden we er maar
eerder iets aan kunnen doen, dan was het misschien nooit zover gekomen».
Tijdens het onderzoek bleek dat veel instanties (politie, justitie, onderwijs)
deze roep om vroegtijdig te interveniëren, onderschreven.Op basis van goede resultaten uit haalbaarheidsstudies zijn in Almere,
Arnhem en recentelijk in Alkmaar op experimentele basis gezinsbegeleidings-projecten
in gezinnen met kinderen jonger dan twaalf jaar van start gegaan met een wijkgerichte
aanpak. In de praktijk blijken de verschillende instellingen «probleemgezinnen»
te signaleren, maar niet tot actie te kunnen overgaan. Iedere instelling heeft
een «stukje van de puzzel» in handen en kwalificeert van daaruit
of een gezin wel of niet tot de doelgroep behoort. Met deze pilotprojecten
wordt een nieuwe weg ingeslagen. De vernieuwende aspecten zijn: multidisciplinaire
signalering, de benadering van niet-gemotiveerde gezinnen door middel van
«drang» en de beoogde samenwerking en informatie-uitwisseling
tussen betrokken instellingen.Gesignaleerde gezinnen wordt intensieve ambulante gezinsondersteuning
aangeboden, die zich voornamelijk richt op het bieden van praktische hulp
bij het «runnen» van een gezin, opvoedingsondersteuning, vaardigheidstraining
en reïntegratie van gezinsleden in de maatschappij. Aan deze gezinnen
wordt gedurende maximaal twee jaar, gemiddeld acht uur per week ondersteuning
geboden. Gezien de justitiële component van het project zal er in de
signalerende en verwijzende zin vaak sprake zijn van samenwerking met justitiële
organisaties en de politie.4. Drie mogelijkheden voor niet-vrijblijvende ondersteuning
van oudersUit het voorgaande overzicht blijkt dat de wettelijke bevoegdheden van
overheidsinstanties om ouders aan te spreken op hun opvoedkundige houding
zijn geregeld in het BW rond de bescherming van het kind. Alleen in het kader
van de leerplichtwet is een strafrechtelijke titel te vinden om ouders aan
te spreken op het gedrag van hun kinderen.Naar de mening van het kabinet dient hierin geen verandering te komen.
Zij handhaaft dienaangaande het standpunt dat eerder werd verwoord in de beleidsbrief
inzake de «Engelse voorstellen» van 3 november 1997. Strafrechtelijke
vervolging van ouders in geval van normovertredend gedrag van kinderen wordt
door dit kabinet afgewezen. Vervolging van ouders verdraagt zich slecht met
het strafrechtelijke uitgangspunt van de individuele schuld. De mogelijkheid
om ouders op grond van strafbare nalatigheid te veroordelen zal in de strafrechtelijke
praktijk naar verwachting tot problemen in de bewijslast leiden. Daarenboven
is de effectiviteit van een strafrechtelijke interventie vooralsnog niet bewezen.
Ervaringen in de Verenigde Staten en in Groot-Brittannië zijn op dit
punt nog weinig overtuigend. In Engeland en Wales blijken rechters en maatschappelijk
werkers zeer terughoudend te zijn bij het opleggen van of verzoeken om dergelijke
interventies.1 Strafrechtelijke veroordelingen
drijven de relaties tussen betrokkenen onderling en die met de
betrokken instanties te zeer op de spits.Het lijkt vooralsnog dus onwenselijk de verhouding tussen ouders en kinderen
te criminaliseren. Dit betekent echter niet dat de verantwoordelijkheid van
ouders voor het gedrag van hun kinderen door de overheid niet meer zou kunnen
worden benadrukt dan thans het geval is. Het kabinet acht het wenselijk dat
mogelijkheden op andere terreinen worden benut die in positieve zin het opvoedingsklimaat
kunnen beïnvloeden. Te denken valt aan de sociale activeringstrajecten
(op grond van de bijstandswet). Ook de contracten van scholen met ouders –
indien dat door scholen noodzakelijk wordt geacht – zijn voor het kabinet
acceptabele vormen om wederzijdse verwachtingen te expliciteren. Nadere regelingen
rond deze responsabilisering van ouders zijn echter niet nodig, omdat de huidige
regelgeving deze mogelijkheden reeds toestaat. Het kabinet is echter wel van
mening dat een intensivering van het beleid inzake de opvoedingsondersteuning
noodzakelijk is. Daarbij zijn drie richtingen in het geding.1. Het systematisch betrekken van ouders bij de reactie
op strafrechtelijk relevant gedragBij de politie zou het systematisch aanspreken
van en contact opnemen met de ouders een belangrijk bestanddeel kunnen zijn
van de politiële jeugdtaak. In de praktijk blijkt dit slechts in beperkte
mate te gebeuren. Bij lichtere delicten verwijst de politie door naar de Halt-bureaus. Gezien het grote aantal Haltafdoeningen
en het gegeven dat het om nog beïnvloedbare jongeren gaat die lichte
vergrijpen hebben gepleegd, ligt het voor de hand de ouders te betrekken bij
de Haltafdoening1 en een eventueel vervolg bij
de strafrechtsunits van de raad voor de Kinderbescherming.Gezien de constatering dat er in de praktijk aanzienlijke verschillen
kunnen bestaan in de mate waarin politie, Halt en de Raad ouders erbij betrekken,
verdient het aanbeveling te bevorderen dat ouders meer systematisch bij interventies met betrekking tot jeugdcriminaliteit
worden betrokken. Door uniformering en standaardisering van de werkwijze ten
aanzien van ouders kan een goede stap in de richting van systematische betrokkenheid
van ouders gezet worden. Hiertoe zou het gebruik van de bestaande regelingen
kunnen worden versterkt.In dit verband is het tevens wenselijk te onderzoeken in hoeverre op enkele
Halt-bureaus (en zo mogelijk politiebureaus) kan worden geëxperimenteerd
met zogenoemde «family group conferences». Het betreft hier een
in Australië en Nieuw Zeeland ontwikkelde methodiek die erop is gericht
ouders en verwanten van daders en slachtoffers te betrekken bij de oplossing
van het delict. Deze methodiek is inmiddels ook in Canada, de VS en Italië
overgenomen en past binnen de internationale beweging van «restorative
justice». In deze herstelrechtelijke benadering van delicten wordt gestreefd
naar herstel van verhoudingen, normbesef en schade door een grotere groep
van betrokkenen. Deze methodiek lijkt met name voor sommige etnische minderheden
relevant.2. Justitie-instellingen als vindplaats voor gezinsproblematiekNadrukkelijker dan voorheen wordt erkend dat ook voor Justitie een rol
is weggelegd als speler in het preventieve veld. In veel gevallen openbaren
zich de eerste signalen van probleemgedrag en/of crimineel gedrag bij kinderen
niet in het justitiële veld, maar bijvoorbeeld in het welzijns- of onderwijsveld
(kinderopvang, jeugdhulpverlening of school). Waar deze signalen wel binnen
het justitiële veld kunnen worden waargenomen, heeft Justitie echter
als eerste de verantwoordelijkheid om adequaat te reageren. We kunnen in die
gevallen spreken over de «eigen vindplaatsen» van Justitie. Te
denken valt aan kinderen en jongeren in het Halt en Stop-traject, meldingen
bij JIB-kantoren, maar ook bijvoorbeeld aan tienermoeders verblijvend in de
justitiële jeugdinrichtingen.Voor deze gevallen geldt dat een «justitiële reactie»
nadrukkelijker vanuit een preventief perspectief kan worden gemotiveerd. Naast
de geëigende justitiële reactie kan worden gedacht aan een structureel
aanbod tot c.q. doorverwijzing naar ondersteuning bij de eventuele opvoedingsproblemen
die ouders in genoemde gevallen met hun kinderen ervaren. Het contact met
politie en Justitie levert in het gezin veelal een crisisachtige situatie
op, waarbij ouders ontvankelijk zijn voor een aanbod van buitenaf. Op veel
plaatsen in Nederland is reeds sprake van nauwe samenwerking tussen politie
en jeugdzorg. Het is wenselijk de samenwerking en afspraken – ook vanuit
een justitieel kader – te versterken. Gelet op het gevoelen van de veldorganisaties
enerzijds en de weinig succesvolle ervaringen die tot nu toe (in het buitenland)
zijn opgedaan met verplichte vormen van opvoedingsondersteuning lijkt binnen
dit strafrechtelijk relevante traject alleen een niet-verplicht aanbod opportuun.
Dit niet-verplichte aanbod dient te worden gekenmerkt door sterk out-reachend
handelen van de betrokken instantie zo spoedig mogelijk na het justitiecontact.
Van belang is verder dat het aanbod door de ouders primair als ondersteunend
wordt ervaren. In de praktijk ontwikkelen zich initiatieven in deze richting,
die ondersteuning en verdere uitbouw behoeven.Momenteel worden in Den Haag positieve ervaringen opgedaan met een vrijwillig
aanbod tot hulpverlening aan ouders van Stop-kinderen, uitgevoerd door Bureau
Gezinszorg. In de regio Zwolle/Lelystad werd voor jonge «first-offenders»
de taakstraf «Normen en waarden» ontwikkeld. De taakstraf wordt
alleen opgelegd indien de ouders bereid zijn ook zelf twee bijeenkomsten bij
te wonen waarin zij worden geïnformeerd en geadviseerd over praktische
opvoedingsvaardigheden. Voorgesteld wordt deze initiatieven te stimuleren,
waarbij de wenselijkheid van structurele implementatie kan worden onderzocht.Tenslotte wordt op verschillende plaatsen getracht de relatie tussen ouders
van minderheidsgroepen en de (justitiële) organisaties te versterken.
Meer in het bijzonder blijken zich in het kader van Justitie in de buurt-vestigingen
(buurtvaders in Amsterdam Nieuw-West en oudergroepen in Haarlem) relaties
te ontwikkelen tussen betrokken ouders en Justitie. Het lijkt van belang deze
«netwerkvormen» rond criminaliteits- en overlastproblematiek te
versterken waarbij de verwachtingen over en weer kunnen worden geëxpliciteerd.3. Uitbreiding van het civiele maatregelenpakketHet komt voor dat de Raad voor de Kinderbescherming signalen uit de omgeving
van een kind krijgt die er op duiden dat de situatie thuis zodanig is dat
de zedelijke of geestelijke belangen van het kind of zijn gezondheid worden
bedreigd, en dat de verwachting bestaat dat met een kortdurende, concrete
opvoedingsondersteunende maatregel (cursus, gesprekken met hulpverleners)
de zaak weer op de rails is te krijgen. Ervaringen met Families First en Video
Hometraining lijken deze verwachting te bevestigen. Het is de vraag of voor
gevallen een ondertoezichtstelling nodig is of dat daartoe een lichtere maatregel
in de wet opgenomen dient te worden.Zoals genoemd is terzake van de ondertoezichtstelling onderzoek gaande
naar de implementatie van de omvangrijke wetswijziging van 1995. Dit onderzoek
zal naar verwachting uiterlijk begin 2001 zijn afgerond. Verder zal een onderzoek
worden gestart naar – kort gezegd – de effectiviteit van de ondertoezichtstelling.
Het streven is ook dit onderzoek begin 2001 af te ronden. Naar aanleiding
van het resultaat van de twee voornoemde onderzoeken zal worden bezien in
hoeverre een wetswijziging inzake de ondertoezichtstelling nodig is, of dat
kan worden volstaan met een aanpassing binnen de bestaande regelgeving. Daarbij
zal, mede tegen de achtergrond van deze notitie, het opnemen in de wet van
een lichtere kinderbeschermingsmaatregel in overweging worden genomen. 5. Tot besluitDe rol van de overheid inzake de opvoeding is faciliterend, en beschermend
in geval van ernstige bedreiging van de ontwikkeling van het kind. Daarbij
is nalatigheid van ouders alleen in het kader van de leerplichtwet gesanctioneerd.
Het kabinet is niet voornemens de mogelijkheden tot strafrechtelijke vervolging
van ouders te verruimen. Wel zijn in de praktijk diverse initiatieven gegroeid
die een nadrukkelijker aanbod van ondersteuning bij de opvoeding mogelijk
maken. Meer in het bijzonder is het kabinet voornemens contacten met politie
en Justitie beter te benutten voor het aanspreken van ouders op hun verantwoordelijkheid.
Het kabinet neemt zich voor het volgende te doen:– activeren van bestaande nieuwe richtlijnen voor politie, Justitie,
Halt-bureaus, kinderbescherming en gezinsvoogdij omtrent het systematische
betrekken en aanspreken van ouders op hun verantwoordelijkheid voor wangedrag
van hun kinderen;– ondersteunen van initiatieven voor een leerstraf voor jongeren
met inbegrip van ouders (op basis van instemming van de ouders);– experimenteren met «family group conferences» bij
Halt-bureaus en eventueel bij de politie;– stimuleren van de koppeling tussen politie- en Justitiecontacten
en de jeugdhulpverlening, indien nodig door het doen ontwikkelen van een aansluitend
aanbod van advies en begeleiding;– stimuleren van de «netwerkvorming» tussen politie/Justitie
en (ouders uit de groepen van) etnische minderheden;– afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie-onderzoeken naar
de ondertoezichtstelling zal, in het kader van de kinderbescherming, een lichtere
maatregel tot ondersteuning van de opvoeding worden ingevoerd.Afgezien van de mogelijke uitbreiding van het civiele maatregelenpakket
acht het kabinet het niet noodzakelijk en wenselijk om tot nadere wet- en
regelgeving te komen. Het Ministerie van Justitie zal – op basis van
de voorliggende uitgangspunten – lokale initiatieven ondersteunen en
stimuleren. Daarvoor zullen de beleidskaders en de middelen worden benut die
daarvoor het meest in aanmerking komen, zoals die ten aanzien van Justitie
in de buurt, Criem-Justitie, de Haltafdoening, de taak- en leerstraffen en
de Stop-reactie. Op termijn zal worden bezien in hoeverre de gewenste beleidsintensivering
dient te leiden tot een uitbreiding van middelen.Op vorenstaande wijze valt – naar de mening van het kabinet –
een grote winst te behalen waar het gaat om het betrekken van ouders bij problemen
van en met hun kinderen, zonder overspannen verwachtingen te scheppen ten
aanzien van de inhoudelijke sturingsmogelijkheden van het strafrecht.Geraadpleegde literatuurFerwerda, H.B., J.P. Jakobs en B.M.W.A. Beke m.m.v. N.M. Gerretsen en
E. Vandenbussche (Advies- en Onderzoeksgroep Beke). Signalen
voor toekomstig crimineel gedrag: een onderzoek naar de signaalwaarde van
kinderdelinquentie en probleemgedrag op basis van casestudies van ernstig
criminele jongeren. Den Haag: Ministerie van Justitie, Dienst Preventie, Jeugdbescherming
en Reclassering, 1996.Hakkert, A., m.m.v. J. van Mantgem (Eysink Smeets & Etman) en Chr.
Spindler. Ouders en reacties op jeugdcriminaliteit: een
verkenning van de mogelijkheden en beperkingen van de ouderlijke betrokkenheid. Den Haag: Ministerie van Justitie, Directie Preventie, Jeugd en
Sanctiebeleid, stafbureau Informatie, Voorlichting en Publiciteit, 1999. Ministerie van Binnenlandse Zaken; Ministerie van Justitie.Criminaliteit in relatie tot de integratie van etnische minderheden.
Den Haag: Ministerie van BZ; Ministerie van Justitie, 1997.Ministerie van Justitie, Directie Preventie, Jeugd en Sanctiebeleid, stafbureau
Informatie, Voorlichting en Publiciteit. Jaarboek 1999
Preventie Jeugd Sancties. Den Haag: Ministerie van Justitie, 1999.Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; Ministerie van Justitie. Naar een solide basis. Den Haag: Ministerie van VWS; Ministerie
van Justitie, 1998.Winter, Micha de. Een gat in de opvoeding.
Den Haag: Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Sport, 1998. XNoot1Overigens kunnen ouders hun beklag doen over gedragingen jegens hen of
hun kind van een instelling of van voor de instelling werkzame personen (wijziging
van de wet JHV in verband met het klachtrecht, art. 46–52). In alle
gevallen zullen instellingen en voor hen werkzame personen tot een zorgvuldige
afweging moeten komen bij het stopzetten van de vrijwillige hulpverlening
en hier niet willekeurig mee kunnen «dreigen» richting de ouders. XNoot1voor de zomer zal een notitie naar de TK gaan, waarin wordt aangegeven
dat flankerend aan gestructureerde kwalitatief goede programma's voor 3–5
in samenhang hiermee oudkomer/ouders aan taal- en inburgeringscursussen te
laten deelnemen, gebruik te maken van buurtmoeders uit de gezinsgerichte aanpakken
als de stapprojecten om moeilijk bereikbare groepen tot deelname aan het VVE-aanbod
te bewegen, en gebruik te maken van de signalerende functie die consultatiebureau's
kunnen hebben ten aanzien opvoedings- en achterstandsproblemen.XNoot2Het terrein van de jeugdzorg is momenteel sterk in ontwikkeling in het
kader van de Regie in de jeugdzorg. Naar aanleiding van het rapport van commissie
Günther wordt momenteel een kabinetsstandpunt in dezen voorbereid. In
deze notitie is vooral de inhoudelijke reikwijdte van de jeugd- en gezinszorg
aan de orde.XNoot3Hierbij zij gewezen op de ontwikkeling van het expertisecentrum onderwijs-jeugdzorg.XNoot4Het meedoen aan op participatie in de maatschappij gerichte sociale activeringsprojecten
is in beginsel niet vrijblijvend. De projecten richten zich op de volwassenen
zelf, hoewel niet uit hoofde van hun ouderschap. Een geslaagde participatie
van ouders kan echter wel een positieve invloed hebben op de opvoeding in
het gezin. Overigens kunnen ook de inburgeringscontracten o.g.v. de Wet Inburgering
Nieuwkomers, een niet vrijblijvend onderdeel vormen van sociale activeringsprojecten.XNoot5In het kader van de inburgeringscontracten bestaat overigens de mogelijkheid
nieuwkomers te wijzen op verwachtingen en mogelijkheden ten aanzien van de
hulpverlening.XNoot1P. van der Laan, M. Smit, Engeland en Wales pakken jeugdcriminaliteit
radicaal aan, Perspectief, nr. 6, 1999, pp. 7–9.XNoot1Het psychologische belang van het betrekken van met de ouders bij de Halt-afdoening
is onlangs bevestigd in het onderzoek Reintegrative shaming
bij Halt-bureaus van het Criminologisch Instituut, Universiteit van
Leiden (A. Hauber e.a., 2000). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27197-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl