Wijziging Ziekenfondswet i.v.m. wijzigingen m.b.t. financier. ziekenfondsen (maximering reserves ziekenfondsen); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26368, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26368 nr. 5

24-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEENVoorgeschiedenisNoodzaak van reservevormingRedenen om reserves te maximerenZiekenfondsverzekering als financieel gesloten systeemRapportage Ziekenfondsraad/Hoofdkenmerken wetsvoorstelFinanciële aspectenReserves voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekeringARTIKELSGEWIJSNota van wijzigingSlotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26368Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 368Voorstel van wet, houdende wijziging van de Ziekenfondswet in verband
met wijzigingen met betrekking tot de financiering van ziekenfondsen (maximering
reserves ziekenfondsen)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 24 juni 1999 ALGEMEENMet belangstelling heb ik kennis genomen van de beschouwingen en vragen
van de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
over het voorstel van wet houdende wijziging van de Ziekenfondswet in verband
met wijzigingen met betrekking tot de financiering van ziekenfondsen (maximering
reserves ziekenfondsen). Graag geef ik in deze nota mijn reactie op de beschouwingen
en een, naar ik hoop, bevredigend antwoord op de vragen. VoorgeschiedenisIn de memorie van toelichting bij het voorstel van wet wordt de lange
voorgeschiedenis ervan geschetst, te beginnen bij de in 1988 in gang gezette
budgettering van de ziekenfondsen. De kern van de beoogde wetswijziging is
het verbeteren van de vastlegging van het financieel gesloten systeem van
de ziekenfondsverzekering, inclusief de reservevorming, het openen van de
mogelijkheid om een maximum te stellen aan de reserves van ziekenfondsen en
het op wetsniveau regelen van de budgettering van de ziekenfondsen, die thans
is geregeld is in het Besluit financiering ziekenfondsen Ziekenfondswet.De leden van de PvdA-fractie constateren dat het wetsvoorstel niets verandert
aan de verdeling van de reserves over de ziekenfondsen. Die constatering is
juist. Het wetsvoorstel bedoelt op dat punt ook niets te regelen. De huidige
verdeling van reserves over de ziekenfondsen heeft verschillende achtergronden.
In de eerste plaats beschikten ziekenfondsen reeds over zekere reserves voordat
de verstrekkingenbudgettering werd ingevoerd. In de tweede plaats is de invoering
van de verstrekkingenbudgettering gepaard gegaan met een – gefaseerde –
eenmalige dotatie van in totaal f 350 mln. uit de Algemene Kas. De leden
van de PvdA-fractie verwijzen daar ook naar. In de derde plaats hebben de
ziekenfondsen sedertdien zelf verdere reserves kunnen opbouwen uit het gecombineerde
resultaat van verstrekkingen- en beheerskostenbudgettering, inclusief de opbrengst
van de nominale premieheffing, en uit rendementen op de reeds
aanwezige reserves. Zonder twijfel is het zo dat bepaalde ziekenfondsen in
bepaalde jaren hebben kunnen profiteren van voor hen relatief gunstig uitgevallen
resultaten van de verstrekkingenbudgettering. Dat zijn echter niet telkens
dezelfde. Er is geen sprake van een stabiel en systematisch patroon daarin.
Door de wijzigingen die de afgelopen jaren zijn aangebracht in het verdeelsysteem
van de verstrekkingenbudgettering hebben zich regelmatig aanzienlijke veranderingen
voorgedaan in de wijze waarop de verstrekkingenbudgettering voor de verschillende
ziekenfondsen uitpakte. In het algemeen is het beeld daarbij zo dat de grootste
ziekenfondsen, door hun omvang, qua budgetresultaat vrijwel altijd een middenpositie
innemen. Bij de kleinere ziekenfondsen zijn de relatief gezien de grootste
afwijkingen (positief en negatief) ten opzichte van het gemiddelde budgetresultaat
te vinden en treden in de tijd relatief de grootste wijzigingen op. De «rijkste»
ziekenfondsen zijn in het algemeen niet de ziekenfondsen die het meest van
de verstrekkingenbudgettering hebben geprofiteerd. Ten minste zou moeten worden
gekeken naar het gecombineerde resultaat op de budgettering van verstrekkingen
en beheerskosten. Het komt veel voor dat ziekenfondsen die in een bepaald
jaar «goed» zitten in de verstrekkingenbudgettering «slecht»
zitten in de beheerskostenbudgettering en omgekeerd. Belangrijker zijn echter
de verschillen in reserves die reeds bestonden vóór de invoering
van de verstrekkingenbudgettering en in de uit belegging van de reserves behaalde
rendementen. De «arme» ziekenfondsen zijn evenmin gedoemd altijd
arm te blijven. Reeds vele jaren hebben zij inmiddels de mogelijkheid om door
middel van hun nominale-premiebeleid hun financiële positie te beïnvloeden.
Dat zij hiervan de afgelopen jaren – gelet op het feit dat er tot voor
kort maar weinig verschillen in de hoogte van de nominale premies tussen de
ziekenfondsen voorkwamen – relatief weinig gebruik hebben gemaakt, is
wellicht opmerkelijk te noemen. Niets had de «armere» ziekenfondsen
ervan hoeven te weerhouden om door middel van een iets hogere dan de gemiddelde
nominale premiestelling de eigen financiële positie geleidelijk te versterken.Op grond van het voorgaande moge het duidelijk zijn dat ik een rechtstreeks
verband tussen de inrichting van de verstrekkingenbudgettering en het rijk
of arm zijn van ziekenfondsen, zoals de leden van de PvdA-fractie dat kennelijk
zien, niet onderschrijf. Uiteraard ben ik van mening dat het verdeelsysteem
van de verstrekkingenbudgettering de komende jaren verder moet worden verbeterd
en dat de verevening en nacalculatie die daarin nu nog zijn opgenomen moeten
verdwijnen voor die onderdelen van de kosten waarop ziekenfondsen invloed
kunnen uitoefenen. Mij staat daarbij een meerjarige aanpak voor ogen. Op de
belangrijkste stappen die daarin moeten worden gezet ben ik reeds ingegaan
in mijn schriftelijke antwoorden bij de vragen van de Kamer over de VWS-begroting
1999 en het JOZ 1999, alsmede bij de aanbieding van de zogenaamde Aanwijzing
macro-verstrekkingenbudget ziekenfondsverzekering 1999, dit mede in antwoord
op een vraag van de leden van de VVD-fractie.Ervan uitgaande dat de schadelasten jaarlijks zullen blijven oplopen,
vragen de leden van de fractie van de PvdA of het niet de plicht van de overheid
is om bij te dragen aan het beperken van de bedrijfsrisico's van de ziekenfondsen
en in die zin te zorgen voor een betrouwbaar beleid. Ik vind zeker dat de
overheid moet zorgdragen voor een betrouwbaar beleid in de richting van de
ziekenfondsen wat betreft de uitvoering van de Ziekenfondswet. Waar het gaat
om stijging van de schadelasten, betekent dit naar mijn mening twee dingen.
In de eerste plaats moet de overheid er voor zorgen dat er reële ramingen
ten grondslag worden gelegd aan het Zfw-macro-verstrekkingenbudget. In de
tweede plaats dient de overheid de ziekenfondsen ook aan te spreken
op hun eigen verantwoordelijkheid om er voor te zorgen dat de (stijging van)
de schadelast zo goed mogelijk wordt beheerst. Het door de leden van de PvdA-fractie
genoemde voorbeeld van de schadelast op het gebied van geneesmiddelen kan
dienen om beide punten te illustreren. Over het jaar 1998 bleken de kosten
van geneesmiddelen voor de ziekenfondsen aanzienlijk hoger uit te vallen dan
waarmee in het Zfw-macro-verstrekkingenbudget was rekening gehouden. De ziekenfondsen
hebben hierdoor over dat jaar een grote tegenvaller gehad op hun budgetresultaten,
die overigens voor een deel is gecompenseerd door de voor 1998 nog bestaande
nacalculatie van 15% op het budgetonderdeel Overige verstrekkingen (waaronder
geneesmiddelen vallen). De overheid heeft naar aanleiding hiervan de post
voor geneesmiddelen in het macro-verstrekkingenbudget voor 1999 sterk verhoogd,
teneinde het budget opnieuw op een reële basis te brengen. Daarbij zijn
er maatregelen getroffen die er voor moeten zorgen dat de nieuw vastgestelde
bedragen ten behoeve van het budget inderdaad te realiseren zijn. Tegelijkertijd
worden de ziekenfondsen maximaal aangesproken op hun medeverantwoordelijkheid
voor de kostenbeheersing op het terrein van de geneesmiddelen door de afschaffing
van de nacalculatie op het onderdeel Overige verstrekkingen in de verstrekkingenbudgettering
per 1-1-1999. Het resultaat hiervan lijkt te zijn dat de ziekenfondsen zich
nu inderdaad meer dan in het verleden betrokken tonen bij initiatieven om
de kostenbeheersing op het terrein van geneesmiddelen inhoud te geven en zelf
activiteiten op dat terrein te ontwikkelen. Ik verwacht daarvan de komende
tijd zeker positieve uitkomsten. Niet altijd zal echter iedere verandering
onmiddellijk vruchten afwerpen en ook zullen in de toekomst nieuwe tegenvallers
kunnen optreden. Dat is nu precies de voornaamste reden waarom ziekenfondsen
over reserves moeten kunnen beschikken. Zij moeten die kunnen inzetten om
incidentele tegenvallers, zelfs vrij omvangrijke (zoals in 1998), te kunnen
opvangen zonder met hun solvabiliteitspositie meteen in de gevarenzone te
komen. De overheid moet er voor zorgen dat incidentele tegenvallers zoveel
mogelijk worden voorkomen en in ieder geval niet structureel worden. Daarvoor
moeten enerzijds tijdig beleidsmaatregelen worden genomen en anderzijds reële
budgetten worden vastgesteld. Daarnaast moet worden gezorgd voor een systeem
waarin reservevorming mogelijk is en goed wordt geregeld. Dit wetsvoorstel
beoogt daaraan bij te dragen.Naar aanleiding van een aan het voorgaande gekoppelde vraag van de leden
van de PvdA-fractie merk ik op dat de vaststelling door de overheid van de
inkomensafhankelijke ziekenfondspremie de individuele ziekenfondsen niet raakt.
Voor de ziekenfondsen is alleen de hoogte van hun verstrekkingen- en beheerskostenbudget
van belang. Die budgetten zijn bepalend voor wat een ziekenfonds uit de Algemene
Kas ontvangt. Als de inkomensafhankelijke premie te laag zou worden vastgesteld
om (tezamen met de rijksbijdrage en enkele andere inkomsten van de Algemene
Kas) het totaal van de budgetten, inclusief de effecten van de nacalculatie,
te dekken, vormt dat geen probleem voor de ziekenfondsen, maar alleen voor
de Algemene Kas. Daar zal een tekort ontstaan of zal het bestaande tekort
oplopen. Linksom of rechtsom zal zo'n tekort in latere jaren dan alsnog via
hogere inkomensafhankelijke premiestelling of op andere wijze moeten worden
gedekt.De leden van SP-fractie zijn het niet eens met de ingeslagen weg van risicodragende
en concurrerende ziekenfondsen. Zij vragen of een sociale volksverzekering
met regionale uitvoerende organisaties, zonder concurrentie en geheel losgekoppeld
van aanvullende en andere verzekeringen niet zou leiden tot een sterk vereenvoudigd
toezicht en het overbodigheid van reservevorming. Zonder twijfel zou zo'n
systeem leiden tot een andere, wellicht eenvoudiger, vorm van toezicht en
zou reservevorming bij de uitvoerende organisaties (grotendeels)
achterwege kunnen blijven. De prijs die daarvoor zal moeten worden betaald,
is echter de terugkeer naar een volledig declaratiesysteem, waarin uiteindelijk
via het collectieve systeem iedere gulden (euro) die aan kosten wordt gemaakt,
zal moeten worden vergoed en waarin de overheid de enige partij is die uiteindelijk
aanspreekbaar is op haar verantwoordelijkheid voor de kostenbeheersing. In
het verleden is nu juist gebleken dat dit onvoldoende bevredigend kan functioneren
in een omgeving waarin zoveel andere partijen dan de overheid beslissende
en moeilijk beïnvloedbare activiteiten uitoefenen die zich vertalen in
de hoogte van de kosten. Daarom heeft de regering gekozen voor het decentraliseren
van verantwoordelijkheden en het opzetten van een systeem van de daarbij behorende
financiële prikkels. Zij verwacht dat de resultaten hiervan in termen
van doelmatigheid en gerichtheid op de cliënt, zeker op den duur, groter
zijn dan de nadelen in termen van ingewikkelder toezicht, uitvoeringskosten
en reservevorming. Noodzaak van reservevormingDe leden van de fracties van de VVD, de PvdA en het CDA vragen of het
maximeren van reserves zich verdraagt met de Europese regelgeving ten aanzien
van overheidsingrijpen in zelfstandige, particuliere ondernemingen. Weliswaar
zijn ziekenfondsen wat betreft bepaalde aspecten van hun functioneren te beschouwen
als zelfstandige ondernemingen, maar tegelijkertijd zijn zij wat betreft andere
aspecten van hun functioneren uitvoeringsorganen van een wettelijke sociale
verzekering. Op die sociale verzekering zijn de Europese richtlijnen met betrekking
tot het schadeverzekeringsbedrijf, waarin het verbod op materiële overheidsbemoeienis
met verzekeringsvoorwaarden, premies e.d. is opgenomen, niet van toe- passing.
Het stellen van regels met betrekking tot het financieel gesloten systeem
van de ziekenfondsverzekering en de reservevorming bij zieken- fondsen houdt
evident verband met de wenselijkheid om te waarborgen dat gelden die op grond
van een sociale verzekeringswet, in dit geval de Ziekenfondswet, verplicht
worden geheven bij de verzekerden, uitsluitend en niet voor hogere bedragen
dan noodzakelijk worden aangewend ter uitvoering van de wettelijke verzekering.
Daarmee bevindt deze regelgeving zich binnen het publieke domein van uitvoering
van de Ziekenfondswet als onderdeel van de wettelijke sociale zekerheid, waarvoor
in de Europese regelgeving expliciete uitzonderingen zijn gemaakt.Nederland is overigens niet het enige Europese land waar de overheid regels
stelt met betrekking tot het maximeren van reserves van ziekenfondsen. In
Duitsland, waar risicodragende budgettering van ziekenfondsen later is ingevoerd
dan in Nederland, zijn meteen vanaf de inwerkingtreding van die budgettering
regels gesteld ten aanzien van zowel het minimum als het maximum van de door
ziekenfondsen aan te houden reserves. Voorzover mij bekend is, zijn daartegen
tot op heden geen Europeesrechtelijke bezwaren gebleken.De leden van de fracties van VVD, CDA, GL en RPF en GPV informeren naar
de redenen waarom thans wordt voorgesteld een maximum aan de reserves van
ziekenfondsen te stellen, terwijl de verwachting bestaat dat dit op termijn
overbodig zou moeten zijn onder invloed van de marktwerking en de concurrentie
tussen ziekenfondsen. De leden van de fracties van CDA en GL verbinden daaraan
tevens vragen over de achterliggende gedachten van het kabinet over de inrichting
van het zorgstelsel en de rol van de ziekenfondsen daarin. Aansluitend bij
de uitspraken die ik daarover eerder heb gedaan, wil ik allereerst opmerken
dat bij een «ideale» marktwerking en voldoende concurrentie tussen
ziekenfondsen inderdaad geen noodzaak zou hoeven te bestaan om door middel
van regelgeving een maximum aan de reserves van ziekenfondsen te stellen.
De discipline van de markt zou dan tot een situatie van natuurlijk evenwicht
moeten leiden, waarin de nominale premies door ziekenfondsen uit concurrentie-overwegingen
zo laag mogelijk worden vastgesteld en geen ongelimiteerde reservevorming
plaatsvindt. De marktwerking in de ziekenfondsverzekering is echter op dit
moment niet «ideaal» te noemen en zal dit waarschijnlijk ook nooit
helemaal worden. De concurrentie tussen de ziekenfondsen ontwikkelt zich heel
geleidelijk en heeft zeker nog niet het punt bereikt waarop sprake zou zijn
van voldoende disciplinerende werking van de markt om de nominale premies
inderdaad «van nature» zo laag mogelijk te houden. Omdat tot 1997
in de praktijk nog maar weinig verschillen in nominale premies tussen de ziekenfondsen
bleken te ontstaan (vanaf 1997 begon dit te veranderen), en de ziekenfondsen
tot en met 1997 jaarlijks aanzienlijke bedragen aan hun reserves konden toevoegen
(in 1998 is dat veranderd), is zowel bij verschillende fracties in de Kamer
als bij het kabinet het idee ontstaan een maximum aan de reserves van individuele
ziekenfondsen te stellen. Daarmee zou kunnen worden voorkomen dat in een periode
waarin de onderlinge concurrentie tussen de ziekenfondsen (nog) onvoldoende
is, de nominale premies die een deel van de verzekerden moet betalen, onnodig
hoog zouden zijn en de reserves van bepaalde ziekenfondsen hoger zouden oplopen
dan voor een normaal en verantwoord functioneren van de ziekenfondsverzekering
noodzakelijk zou zijn. Door het stellen van een maximum zouden die ziekenfondsen
die beschikken over reserves die qua hoogte in de buurt liggen van het te
stellen maximum, reeds in een eerder stadium dan zonder maximering het geval
zou zijn geweest, gedwongen worden tot matiging van hun nominale premies.
Dat is, hoe dan ook, een goede zaak voor de verzekerden.De keuze om thans tot een dergelijke maatregel te komen, is naar mijn
mening verantwoord, ook al heeft de in het regeerakkoord 1998 aangekondigde
studie naar de toekomst van het financieringsstelsel nog niet plaatsgevonden.
Alle kabinetten die sinds 1986 zijn opgetreden, hebben wat betreft het verzekeringsstelsel
de lijn aangehouden van het toekennen van grotere verantwoordelijkheden aan
verzekeraars, met een daarbij behorende vorm van budgettering en risico dragen.
Aan het dragen van financiële risico's is reservevorming als logisch
complement verbonden. Het is dan net zo logisch om bepaalde regels aan die
reservevorming te verbinden. Ik zie geen aanleiding en ook geen tekenen die
er op wijzen dat de lijn die de afgelopen jaren met betrekking tot de budgettering
van de ziekenfondsen is gevolgd, op korte termijn zou moeten worden verlaten.
Het zou daarom naar mijn mening onverstandig zijn om het stellen van verdere
regels aan de reservevorming bij ziekenfondsen te laten wachten op nadere
duidelijkheid over de toekomstige ontwikkeling van het stelsel. Alhoewel die
duidelijkheid er op dit moment niet is, ben ik het niet eens met de leden
van de CDA-fractie dat aan de regeling van de reserves van de ziekenfondsen
geen bezinning vooraf zou zijn gegaan over het gekozen dan wel gewenste besturingsmodel.
Zoals ik hierboven al aangaf, wordt al jarenlang consistent gestuurd op het
vergroten van de verantwoordelijkheden van de ziekenfondsen, inclusief risicodragende
budgettering. Dat een en ander zich geleidelijk, in de ogen van sommigen wellicht
lang- zaam, ontwikkelt, mag niet worden uitgelegd als teken dat er beleid
zonder visie wordt gevoerd. Dat de Ziekenfondsraad in zijn uitvoeringtoets
van 28 augustus 1997 geen concrete aanbeveling heeft gedaan voor een maximum
van de reserves, omdat de beleidsmatige eindsituatie van het zorgstelsel op
een aantal punten nog niet concreet is ingevuld, kan niet betekenen dat er
wat betreft de reserves van de ziekenfondsen in feite in een black box wordt
geopereerd. Het is naar mijn mening heel goed mogelijk om bij de huidige inrichting
van het stelsel op praktische gronden te komen tot het stellen
van een maximum aan de reserves van de ziekenfondsen.Door de leden van de fracties van D66, het CDA en de SP is meer duidelijkheid
gevraagd over de indeling, de benaming dan wel de soorten reserves die ziekenfondsen
op grond van het voorstel van wet mogen aanhouden.Het wetsvoorstel onderscheidt de volgende soorten reserves:– wettelijke reserve Ziekenfondswet– andere wettelijke reserves– statutaire reserve– reserves ten behoeve van de uitvoering van de algemene verzekering
bijzondere ziektekosten.De wettelijke reserve Ziekenfondswet wordt gevoed door de gecumuleerde
budgetresultaten op verstrekkingen en beheerskosten, inclusief de opbrengsten
uit nominale premieheffing, en de gecumuleerde overige resultaten, waaronder
financiële rendementen, behorend bij de uitvoering van de wettelijke
ziekenfondstaken. Daarmee behoren ook zaken als rendementen op beleggingen
die zijn gedaan uit de wettelijke middelen, opbrengsten van verhaal en kostendekkende
vergoedingen voor werk- zaamheden voor derden te worden betrokken bij de bepaling
van de reserve Ziekenfondswet. Zij vormen immers onderdelen van het financieel
gesloten systeem van de ziekenfondsverzekering.Andere wettelijke reserves zijn reserves op grond van het Burgerlijk Wetboek.
Het gaat hierbij onder meer om de herwaarderingsreserve. Onder de herwaarderingsreserve
wordt verstaan de reserve die wordt gevormd bij een herwaardering van bijvoorbeeld
een bedrijfspand, waarbij het verschil tussen de boekwaarde van vóór
en na de herwaardering in een herwaarderingsreserve is opgenomen. Andere wettelijke
reserves waarover het Burgerlijk Wetboek verder spreekt betreffen in het algemeen
voorzieningen.Statutaire reserves zijn reserves die moeten worden aangehouden krachtens
de statuten van een rechtspersoon.Reserves ten behoeve van de uitvoering van de algemene verzekering bijzondere
ziektekosten kunnen nog bij ziekenfondsen voorkomen voorzover daar de budgettering
van de AWBZ en de daaraan destijds verbonden reservevorming boekhoudkundig
nog niet geheel is afgewikkeld. Bij wet van 20 december 1995 is bepaald dat
de reserves die bij de AWBZ-uitvoeringsorganen zouden resteren na de beëindiging
van de AWBZ-verstrekkingenbudgettering zouden worden gestort in het Algemeen
Fonds Bijzondere Ziektekosten.Recent is mij gebleken dat er redenen bestaan om naast de bovengenoemde
categorieën reserves nog een categorie te onderscheiden. Het gaat daarbij
om reserves die geen verband houden met de uitvoering van de wettelijke verzekering.
Dit kan gelden betreffen waarover de ziekenfondsen reeds van oudsher (vóór
de invoering van de Ziekenfondswet) beschikten, of – in incidentele
gevallen – gelden uit erfstellingen of legaten, maar vooral –
tot 1997 – rendementen op het eigen vermogen, die uitgingen boven een
redelijk rendement dat volgens de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie
(CTU) aan de wettelijke reserve diende te worden toegerekend. Als toetsingsnorm
hanteerde de CTU tot 1997 het zogenaamde Aibor-tarief. Aibor staat voor Amsterdam
Interbank Offered Rate. Het is een gemiddeld tarief dat een aantal banken
hanteren voor driemaands termijngelden zonder onderpand. Rendementen boven
deze norm hoefden niet te worden geboekt op de wettelijke reserve en zijn door de ziekenfondsen geboekt op een algemene reserve. De CTU heeft
toegestaan dat ten laste van deze algemene reserve niet-verantwoord verklaarde
uitgaven worden gedekt. Op grond daarvan ontstaat de vraag of de betreffende
gelden niet een ander karakter hebben dan de wettelijke reserve die voortkomt
uit de uitvoering van de ziekenfondsverzekering en of deze gelden wel behoren
te worden meegeteld bij de vaststelling van de hoogte van de reserve Ziekenfondswet.Vanaf 1997 geldt de regel dat het werkelijk behaalde rendement in
zijn geheel moet worden verantwoord op dat deel van het eigen vermogen waarop
het is behaald. Sinds dat jaar is het dus niet langer mogelijk om toevoegingen
te doen aan de algemene reserve uit rendementen op andere onderdelen van het
eigen vermogen dan de algemene reserve zelf.Vanaf de invoering van de budgettering en de heffing van nominale premies
heeft uitvoerige discussie plaatsgevonden over ook andere boekingen die ziekenfondsen
op algemene of overige reserves deden. Het ging hierbij om meeropbrengsten
op de nominale ziekenfondspremie, die niet nodig waren ter dekking van het
tekort dat ziekenfondsen hadden op hun verstrekkingenbudget. In dit verband
was sprake van foutieve boekingen. Ik heb hierover in 1997 met de Kamer gesproken.
De CTU heeft destijds vastgesteld dat deze middelen behoorden te worden verantwoord
op de wettelijke reserve verstrekkingen en vergoedingen. Voor aanzienlijke
bedragen hebben de ziekenfondsen sedertdien correcties moeten uitvoeren, die
inmiddels grotendeels zijn afgerond. Naar aanleiding van de discussie hierover
heb ik de Kamer in 1997 medegedeeld dat – nog afgezien van de problematiek
van de verkeerde boekingen – voor overige reserves van ziekenfondsen
dezelfde (beperkte) bestedingsmogelijkheden gelden als voor de andere destijds
genoemde types reserves. Nu ik weet dat een ziekenfonds zijn algemene reserve
mag aanwenden voor het dekken van niet-verantwoord verklaarde uitgaven, moet
ik mijn stelling van destijds amenderen.In verband met het bovenstaande ben ik voornemens een nota van wijziging
in te dienen. Daarin zal het mogelijk worden gemaakt apart een reserve te
onderscheiden die geen verband houdt met de uitvoering van de wettelijke verzekering.
Die reserve zal geen onderdeel vormen van de reserve Ziekenfondswet. Ik wacht
met de indiening van de bedoelde nota van wijziging tot ik van de Ziekenfondsraad
nadere informatie heb ontvan- gen over de omvang van een dergelijke reserve.
In de cijfers die ik tot nu toe van de Ziekenfondsraad heb ontvangen en die
in deze nota naar aanleiding van het verslag zijn opgenomen, wordt zo'n reserve
niet afzon- derlijk onderscheiden. Deze zit in het totaal van de opgegeven
reserves. Ik hoop de nadere informatie van de Ziekenfondsraad binnenkort te
ontvangen. Redenen om reserves te maximerenDe leden van de fracties van PvdA, SP, VVD, CDA en RPF en PPV hebben inzicht
gevraagd in de stand van zaken van de bij de ziekenfondsen aanwezige reserves.
Tevens werd daarbij gevraagd naar de oorzaken van de onderlinge verschillen
in de financiële positie van ziekenfondsen. In mijn brieven van 13 november en 11 december 1996 (TK 25 173, nrs.
1 en 2) heb ik aan de hand van cijfers van de Ziekenfondsraad inzicht gegeven
in de stand van de reserves van de ziekenfondsen, gebaseerd op gegevens over
1995, aangevuld met een schatting over 1996. Ten behoeve van dit verslag heb
ik de Ziekenfondsraad gevraagd thans ook gegevens te leveren over het jaar
1997, zo mogelijk aangevuld met een schatting over 1998. De gegevens die ik
heb ontvangen, zijn weergegeven in bijlage 1.1
In de bijlage worden op dezelfde wijze als in het rapport van de Ziekenfondsraad
van 28 augustus 1997 voor alle ziekenfondsen, geanonimiseerd, cijfers gegeven
over de aanwezige solvabiliteitsmarge (ASM) en de vereiste solvabiliteitsmarge
(VSM). Deze laatste geeft het bedrag aan waarover een ziekenfonds minimaal
aan reserve dient te beschikken op grond van de Regeling solvabiliteitsmarge
Ziekenfondswet, een ministeriële regeling op grond van artikel 43b, tweede
lid, van de Zfw. Per ziekenfonds wordt het verschil tussen de aanwezige en
de vereiste solvabiliteitsmarge aangegeven. In de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel is dit verschil aangeduid als de additionele reserve
bovenop de vereiste solvabiliteitsmarge.Tabel 1 bevat de gegevens over 1997 en 1998. De cijfers over 1997 zijn
nog niet definitief, aangezien de controle van de jaarrekeningen van de ziekenfondsen
over dat jaar nog niet is afgerond. De cijfers over 1998 zijn nog zeer voorlopig.De cijfers inzake de vereiste solvabiliteitsmarge hebben betrekking op
de uitkomsten van de Solvabiliteitsmargeregeling Ziekenfondswet. Die uitkomsten
zijn verschillend voor de jaren 1997 en 1998. Dit wordt veroorzaakt door het
feit dat de mate van nacalculatie in de Zfw-verstrekkingenbudgettering een
rol speelt bij de bepaling van de minimaal vereiste solvabiliteit. Hoe lager
de nacalculatie, hoe hoger de vereiste solvabiliteitsmarge. Voor 1997 golden
de volgende nacalculatiepercentages: deelbudget kosten van ziekenhuisverpleging
vast (inclusief specialistische hulp: 95; deelbudget kosten ziekenhuisverpleging
variabel: 25; deelbudget overige verstrekkingen: 25. Voor het jaar 1998 waren
de volgende percentages van toepassing: 95, respectievelijk 25 en 15. Door
de daling van het nacalculatiepercentage voor het deelbudget overige verstrekkingen
(o.a. huisartsenhulp, fysiotherapie, geneesmiddelen, hulpmiddelen) neemt de
vereiste solvabiliteitsmarge van 1997 op 1998 toe. In 1999 is sprake van een
verdere toename, aangezien het nacalculatiepercentage voor het deelbudget
overige verstrekkingen per 1-1-1999 verder is verlaagd tot 0. In de eindsituatie
van de verstrekkingenbudgettering zal uiteindelijk ook voor het deelbudget
kosten ziekenhuisverpleging variabel en specialistische hulp een nacalculatiepercentage
van 0 gelden. Ter vergelijking zijn de cijfers voor de vereiste solvabiliteitsmarge
in de eindsituatie op basis van 1998 opgenomen in de laatste kolom van tabel
1.Uit tabel 1 blijkt dat de aanwezige solvabiliteitsmarge voor alle ziekenfondsen
tezamen over 1997 2 137 mln. bedraagt en de vereiste solvabiliteitsmarge
901 mln. (verschil 1 236 mln.). Voor 1998 zijn de (voorlopige) overeenkomstige
cijfers 2 064, respectievelijk 923 mln. (verschil 1 141 mln.). Uit
deze cijfers blijkt dat de additionele reserve van alle ziekenfondsen tezamen
is teruggelopen van 1997 op 1998. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de
stijging van de vereiste solvabiliteitsmarge, anderzijds door een daling van
de aanwezige solvabiliteitsmarge. De ziekenfondsen hebben per saldo verlies
geleden over het jaar 1998.In tabel 2 (bijlage 1) worden frequentieverdelingen gegeven van de verhouding
tussen de aanwezige en de vereiste solvabiliteitsmarge van de ziekenfondsen
voor de jaren 1997 en 1998. In tabel 3 gebeurt hetzelfde, maar dan met een
vereiste solvabiliteitsmarge die is gebaseerd op de eindsituatie (nacalculatiepercentages
van 0 op de deelbudgetten kosten ziekenhuisverpleging variabel, specialistische
hulp en overige verstrekkingen).Tenslotte bevat bijlage 1 twee figuren, waarin een grafische weergave
wordt gegeven van de cijfers uit de tabellen 1, 2 en 3.Bij de cijfers in bijlage 1 dient het volgende te worden opgemerkt. De
Ziekenfondsraad is op dit moment nog niet in staat om binnen de aanwezige
solvabiliteitsmarge van de ziekenfondsen onderscheid te maken tussen reserve
Ziekenfondswet en eventuele andere reserves. De aanwezige solvabiliteitsmarge
omvat alle bij de ziekenfondsen aanwezige reserves, dus inclusief de reservebestanddelen
die niet zullen meetellen bij de vaststelling van de hoogte van de op grond
van dit wetsvoorstel te definiëren reserve Ziekenfondswet.Over de verschillen tussen ziekenfondsen met betrekking tot de reservepositie
merk ik op dat deze een optelsom vormen van verschillende (historische) factoren.
De belangrijkste zijn: de omvang van het ziekenfonds, de opbrengsten van de
gehanteerde nominale premie, het financieel resultaat van de afrekening met
de Algemene Kas en de accumulatie over de jaren heen (ofwel de historie van
het ziekenfonds). De leden van de fractie van de PvdA vragen naar het verband tussen de
hoogte van de additionele reserve van ziekenfondsen en de hoogte van hun nominale
premie. De reserve Ziekenfondswet wordt voornamelijk gevoed door de resultaten
die de ziekenfondsen behalen op de combinatie van budgetten voor verstrekkingen
en beheer en nominale premieheffing. In het bijzonder de verstrekkingenbudgetten
worden niet kosten- dekkend vastgesteld: er wordt van uitgegaan dat ziekenfondsen
een nominale premie innen ter volledige dekking van de kosten. De nominale
premie waarmee in de budgettering rekening wordt gehouden, is de zogenoemde
rekenpremie.Hieruit valt af te leiden dat indien er een positief saldo ontstaat van
de gecumuleerde budgetresultaten verstrekkingen, beheerskosten en nominale
premie, de reserve zoals die gevormd wordt door deze drie posten, voornamelijk
zal bestaan uit de door de ziekenfondsen zelf vastgestelde en geïnde
nominale premie.Indien de reserve Ziekenfondswet wordt gemaximeerd, zal er een bandbreedte
ontstaan tussen de vereiste solvabiliteitmarge en het vastgestelde maximum.
Ziekenfondsen kunnen door middel van het hoger of lager vaststellen van de
nominale premie binnen deze bandbreedte blijven. Indien ziekenfondsen aan
zien komen dat de reserve in de buurt van het maximum komt of dit zelfs dreigt
te overschrijden, doen ze er verstandig aan de nominale premie te matigen.
Zij zullen, naar mag worden aangenomen, willen voorkomen dat bedragen die
boven het vastgestelde maximum uitgaan moeten worden gestort in de Algemene
Kas. Het ligt daarom in de lijn der verwachtingen dat ziekenfondsen inderdaad
in zo'n geval hun nominale premie zullen matigen, zoals de leden van de PvdA-fractie
veronderstellen. Of dit precies zal zijn tot het niveau van de nominale rekenpremie,
valt niet aan te geven. Het eerder gegeven overzicht van de hoogte van de
aanwezige reserves per ziekenfonds geeft geanonimiseerde informatie over de
mate waarin te verwachten valt dat ziekenfondsen, afhankelijk van de vast
te stellen hoogte van het maximum aan de reserves, de komende jaren in de
richting zullen gaan van matiging van de hoogte van hun nominale premies.Gelet op de aanwezige reserves bij ziekenfondsen, vragen de leden van
de SP-fractie hoe in dit verband de stijging van de nominale premie voor 1999
verklaard kan worden. Ziekenfondsen zijn immers op de hoogte van onderhavig
voorstel van wet.Bij de verhoging van de nominale ziekenfondspremie voor 1999 heeft de
afschaffing van de eigen bijdragen en de afschaffing van de toegangsbijdrage
voor de thuiszorg een rol gespeeld. Daarnaast bestond bij de ziekenfondsen
de verwachting van tegenvallende budgetresultaten over het jaar 1998, alsmede
onzekerheid over het toereikend zijn van het Zfw-macro-verstrekkingenbudget
voor 1999, in het bijzonder op het terrein van de genees- en hulpmiddelen.
Er bestaat dezerzijds geen inzicht in de mate waarin het voorstel
van wet heeft geleid tot eventuele matiging van de nominale premie.In vervolg hierop hebben de leden van de fracties van de SP en het CDA
gevraagd in hoeverre de ontstane verschillen in nominale premie hebben geleid
tot het wisselen van ziekenfonds bij verzekerden. Hiervoor is informatie ingewonnen
bij de Ziekenfondsraad. De Ziekenfondsraad heeft aangegeven dat de invloed
van de uiteenlopende hoogte van de nominale premie op het keuzegedrag van
ziekenfondsverzekerden niet op directe wijze bepaald kan worden. Er is bij
de Ziekenfondsraad geen statistiek beschikbaar die het aantal verzekerden
telt (naar motief) dat verandert van ziekenfonds. Dat wil niet zeggen dat
de nominale premie geen stimulerende werking heeft op de concurrentie tussen
ziekenfondsen. In een artikel hierover van dr W.H.J. Hassink van de Rijksuniversiteit
Utrecht (ESB 1998, nr. 4163) wordt het verband onderzocht tussen de verandering
van de nominale premie en de verandering van het aantal verzekerden. Zijn
conclusie is dat ondanks de geringe mutaties in verzekerdenaantallen die bij
ziekenfondsen te constateren is, (op grond van schattingen van prijselasticiteiten
van verzekerdenaantallen) verzekerden wel degelijk gevoelig zijn voor de hoogte
van de nominale premie.In een artikel over mobiliteit van ziekenfondsverzekerden in Openbare
Uitgaven bespreekt drs Ch. Kalshoven verschillende redenen waarom verzekerden
van ziekenfonds veranderen (Openbare Uitgaven, januari 1998). De auteur constateert
een toename van het aantal ziekenfondsverzekerden dat wel woonachtig is in
het (voormalig) werkgebied van een (voormalig) regionaal werkend ziekenfonds,
maar niet bij dat ziekenfonds verzekerd is. Dit duidt erop dat in verschillende
regio's in toenemende mate meerdere ziekenfondsen actief zijn. Tevens komt
naar voren dat de hoogte van de nominale premie, alhoewel in beperkte mate,
mede verklarend blijkt te zijn voor de toestroom van verzekerden buiten het
traditionele werkgebied van een ziekenfonds. Onderzocht is de mobiliteit van
verzekerden jonger dan 65 jaar.De leden van de PvdA-fractie vragen of er ten aanzien van de gevolgen
van dit wetsvoorstel advies is gevraagd aan de landsadvocaat. Zij vragen of
de overheid aansprakelijk zou kunnen worden gesteld wegens onteige- ning van
opgebouwde reserves. Er is geen advies aan de landsadvocaat over dit onderwerp
gevraagd. Ik zou in verband met de vraag van de leden van de PvdA-fractie
twee situaties willen onderscheiden. De eerste betreft de mogelijkheid dat
reserves met een zuiver privaatrechtelijk karakter zouden worden gerekend
tot de in dit wetsvoorstel gedefinieerde reserve Ziekenfondswet en of dat
als een vorm van onteigening zou zijn te beschouwen. De tweede betreft de
vraag of het afromen van reserves, omdat ze boven het op grond van het wetsvoorstel
gestelde maximum uitgaan, wel of niet zou neerkomen op onteigening.De eerste situatie beoog ik te vermijden met de eerder aangekondigde nota
van wijziging. Indien en voorzover ziekenfondsen beschikken over reserves
die geen verband houden met de uitvoering van de wettelijke verzekering, dienen
deze buiten de reserve Ziekenfondswet te blijven. Er kan zich dan in dat verband
geen onteigeningsvraagstuk voordoen.Wat betreft de tweede situatie is er naar mijn mening geen sprake van
een gevaar van onteigening, omdat het uitsluitend gaat om reservegelden die
zijn ontstaan in verband met de uitvoering van de wettelijke verzekering.
Waar dat het geval is, valt regulering van die reserves geheel binnen het
publieke domein. Ik wil er in dit verband op wijzen dat, toen met ingang van
1996 de budgettering in de AWBZ werd beëindigd, ook kon worden bepaald
dat de bij de AWBZ-uitvoeringsorganen resterende reserves dienden te worden
gestort in het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten. Ziekenfondsverzekering als financieel gesloten systeemDe leden van de fracties van de PvdA, de VVD, het CDA, GroenLinks en de
SP tonen zich bezorgd over het gevaar dat ziekenfondsen, doordat zij zich
strikt gebonden weten aan de regels van het financieel gesloten systeem, geen
initiatieven meer zouden durven nemen, gericht op zorgvernieuwing. Ik begrijp
de zorgen die deze leden uitspreken heel goed. Dit gevaar zou inderdaad kunnen
bestaan, indien de regels inzake het wel of niet verantwoord verklaren van
kosten in verband met zorgvernieuwing geen aanpassing zouden ondergaan in
lijn met het door de overheid op dat terrein gewenste beleid. Naar mijn mening
dienen zorgvernieuwende activiteiten, die de doelmatigheid van de zorg ten
goede komen, te kunnen worden aangemerkt als verantwoorde kosten van de uitvoering
van de ziekenfondsverzekering. Dit onderwerp is een punt van regelmatig overleg
tussen mijn ministerie, de Ziekenfondsraad, de CTU en Zorgverzekeraars Nederland.
De Wet uitvoeringsorganen volksgezondheid, die op 1 juli 1999 gedeeltelijk
in werking treedt, geeft mij de mogelijkheid om, zonodig, beleidsregels te
formuleren op dit punt in de richting van het College voor zorgverzekeringen
(nu nog Ziekenfondsraad). Doorvertaling van die regels door het College ten
behoeve van de uitvoering kan vervolgens voor de ziekenfondsen duidelijkheid
scheppen over de vraag waar zij in het kader van zorgvernieuwing aan toe zijn.
Het is daarbij van belang om op te merken dat één van de gedachten,
die ligt achter de Wet uitvoeringsorganen volksgezondheid en achter het nog
in te dienen wetsvoorstel inzake de verzelfstandiging van de CTU, is dat de
toezichthouder bij zijn beoordeling van het wel of niet verantwoord verklaren
van uitgaven – voor in dit geval zorgvernieuwing – de beleidsregels
van de minister en – daarvan afgeleid – ook die van het College
voor zorgverzekeringen als een gegeven beschouwt. Daardoor wordt voorkomen
dat er verschillende interpretaties van de regelgeving kunnen ontstaan aan
enerzijds de uitvoerings- en anderzijds de toezichtskant, waarvan ziekenfondsen
veel last zouden kunnen hebben. Een ziekenfonds dat op grond van de regelgeving
met recht en reden mocht veronderstellen dat bepaalde handelingen in het kader
van de uitvoering van de Ziekenfondswet mogelijk of zelfs gewenst waren, moet
niet achteraf, op grond van andere regels, kunnen worden geconfronteerd met
de uitspraak dat die handelingen niet hadden gemogen. Natuurlijk zal er bij
de interpretatie van de regelgeving wel altijd sprake blijven van grensgevallen.
Het zal altijd kunnen voorkomen dat een ziekenfonds, dat zelf dacht binnen
de regels te opereren, in werkelijkheid die regels te buiten ging. Indien
dit aantoonbaar met de beste bedoelingen en te goeder trouw is gebeurd, kan
de toezichthouder weliswaar tot het oordeel komen dat de betreffende uitgaven
niet-verantwoord waren, maar tegelijkertijd gebruik maken van de uitzonderingsmogelijkheid
die artikel 43b, vierde lid, op grond van het voorliggende wetsvoorstel biedt.
De toezichthouder kan in zo'n geval uitspreken dat de betreffende niet-verantwoord
verklaarde uitgaven toch ten laste van de middelen van de wettelijke verzekering
mogen worden gedekt. In het bijzonder voor dit soort gevallen is de uitzonderingsmogelijkheid
bedoeld. Gaat eenzelfde ziekenfonds echter herhaaldelijk op dezelfde wijze
de regels te buiten, of is zelfs sprake van misbruik of fraude, dan zal de
toezichthouder uiteraard niet tot toepassing van de uitzonderingsmogelijkheid
van artikel 43b, vierde lid, overgaan. In de eerste plaats zal hij dan bepalen
dat de betreffende uitgaven niet ten laste van de middelen van de wettelijke
verzekering (dus ook niet de reserve Ziekenfondswet) mogen worden gedekt.
In de tweede plaats kunnen ook andere toezichtinstrumenten (sancties) worden
toegepast.Later in deze nota ga ik verder in op een aantal vragen die zijn verbonden
aan de consequenties van het niet-aanvaardbaar verklaren van uitgaven. Leden van bijna alle fracties hebben geïnformeerd naar de voorschriften
met betrekking tot het beleggen van gelden door ziekenfondsen. In het wetsvoorstel
wordt de mogelijkheid geopend om bij ministeriële regeling voorschriften
te geven inzake de wijze waarop individuele ziekenfondsen hun reserve beleggen.
Dat ziekenfondsen middelen beleggen waarvan verwacht mag worden dat die op
korte termijn niet aangewend behoeven te worden voor de vergoeding van kosten
van verstrekkingen of beheerskosten, vind ik op zich een goede zaak. Wel overweeg
ik regels te stellen aan de wijze waarop dit verantwoord zou zijn. Hierbij
denk ik in eerste instantie aan de mate van risico die aan verschillende beleggingsvormen
verbonden is. Tevens moet gedacht worden aan uitvoeringstechnische aspecten
en handhaving. In reactie op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks,
ben ik derhalve niet voornemens hierbij het «ethisch zijn» van
beleggingen als criterium te hanteren.Naar aanleiding van een vraag over niet-verantwoord verklaren van uitgaven
in relatie tot beleggingen, van de leden van de fracties van de RPF en het
GPV, merk ik op dat beleggingen op zichzelf geen onverantwoorde uitgaven zullen
kunnen zijn. Beleggingen zijn immers geen uitgaven. Door te beleggen verandert
alleen de samenstelling van de activa op de balans. Wel kan het voorkomen
dat een belegging wordt verkocht. Indien dat zou leiden tot een verlies en
daardoor tot een mutatie in de reserves, is het denkbaar dat de CTU zo'n verlies
niet accepteert ten laste van de wettelijke reserve (niet verantwoord verklaart).Wat betreft de verantwoording van de beleggingsopbrengsten merk ik het
volgende op.Ziekenfondsen dienen voor het budgetjaar 1998 de gecumuleerde overige
resultaten, waaronder financieel rendement behorend bij de uitvoering van
de wettelijke ziekenfondstaken, gespecificeerd op te voeren als onderdeel
van de reserve Ziekenfondswet. Hierdoor zouden geen misverstanden behoren
te bestaan over de wijze waarop ziekenfondsen beleggingsopbrengsten dienen
te verantwoorden.Voor de aanwending van de beleggingsopbrengsten gelden dezelfde regels
als voor de andere onderdelen van de wettelijke reserve. Het betreft immers
een gesloten systeem.Bij het stellen van een maximum aan reserves bij ziekenfondsen is de hoogte
van de reserve Ziekenfondswet van belang. Een ziekenfonds dat hoge beleggingsopbrengsten
weet te behalen, wordt door dit maximum geprikkeld via een lagere nominale
premie de verzekerden hiervan te laten profiteren. Een andere mogelijkheid
is dat ziekenfondsen middelen aanwenden voor de financiering van (verantwoorde)
uitgaven voor zorgprojecten die liggen in de Zfw-aansprakensfeer. Ik kan ze
echter daartoe niet verplichten. Ook in mijn antwoorden d.d. 3 september 1997
op schriftelijke vragen van de heer Van Boxtel heb ik al aangegeven dat van
een verplichting geen sprake zou moeten zijn, dit in antwoord op een specifieke
vraag van de leden van de D66-fractie hieromtrent.De leden van de fractie van D66 hebben er behoefte aan dat de ministeriële
regeling waarin de beleggingsvoorschriften zullen worden gegeven, ter goedkeuring
aan de Kamer wordt voorgelegd. Ik ben daar geen voorstander van, omdat het
gaat om een technische regeling, die zoveel mogelijk zal aansluiten bij vergelijkbare
regelingen die de overheid reeds op andere terreinen hanteert.Op de vragen van de leden van de SP-fractie over concernvorming kan ik
in het kader van dit wetsvoorstel niet ingaan. Dit onderwerp zou naar mijn
mening beter passen bij een behandeling van toezichtvraagstukken. Rapportage Ziekenfondsraad/Hoofdkenmerken wetsvoorstelDe leden van de fracties van RPF, GVP, VVD, CDA, D66, GroenLinks en SP
hebben aandacht gevraagd voor de daadwerkelijke maximering van de reserve
Ziekenfondswet, waartoe in dit voorstel van wet de mogelijkheid via een ministeriële
regeling wordt geopend.Zoals bekend heeft de Ziekenfondsraad in zijn eerdergenoemde uitvoeringstoets
van 28 augustus 1997 aangegeven geen concrete aanbeveling te willen doen voor
het stellen van het maximum aan de reserves, aangezien de beoogde eindsituatie
van de financiering van het zorgstelsel door middel van de ziekenfondsbudgettering
en andere inkomsten (nominale premie) nog niet was te overzien. Naar aanleiding
van de besluitvorming over onderhavig voorstel van wet in de Ministerraad,
is niettegenstaande de boven aangehaalde opvatting van de Ziekenfondsraad,
de vraag aan de Ziekenfondsraad en de Verzekeringskamer gemeenschappelijk
voorgelegd maatstaven aan te geven die kunnen worden gehanteerd bij de vaststelling
van de hoogte van het maximum van de reserve Ziekenfondswet.De Verzekeringskamer relateert zijn op 6 oktober 1998 uitgebrachte advies
ten aanzien van reservevorming bij ziekenfondsen aan reeds verrichte analyses
ten aanzien van particuliere verzekeraars. Karakteristieken van het risicoproces
bij particuliere verzekeraars worden als richtsnoer aangehouden voor ziekenfondsen.
Op basis hiervan ontwikkelt de Verzekeringskamer een drietal opties die in
meerdere of mindere mate geschikt worden geacht als normering voor maximering
van de reserves van ziekenfondsen: 1) maximum = tweemaal het solvabiliteitsminimum;
2) maximum = vereiste solvabiliteitsmarge plus driemaal de standaardafwijking
(van het schadepercentage); 3) maximum = viermaal het kwadraat van de standaardafwijking
gedeeld door de gemiddelde winst. De Verze- keringskamer stelt dat de derde
optie te prefereren is (houdt rekening met fluctuaties in schadepercentages
alsmede de winstpotentie), maar thans nog niet uitvoerbaar is. Over de eerste
optie (maximum is tweemaal het minimum) wordt gezegd dat dit de meest pragmatische
benadering is die ook op korte termijn kan worden ingevoerd.De Ziekenfondsraad stelt in zijn advies van 22 oktober 1998 dat hij geen
objectieve maatstaven kan aandragen voor de vaststelling van een correct maximum.
De Ziekenfondsraad kan zich niet vinden in de analyse van de Verzekeringskamer,
aangezien deze als uitgangspunt hanteert dat het risicoproces in de ziektekostenverzekering
bij ziekenfondsen in bedrijfseconomisch opzicht in beginsel niet wezenlijk
verschilt van dat bij particuliere ziektekostenverzekeraars. De Ziekenfondsraad
vindt dat er structurele verschillen waarneembaar zijn tussen de beide sectoren
wat betreft product en proces en dat deze, ook bij volledige risicodragendheid
bij de ziekenfondsen, niet zullen verdwijnen.De regering is van mening dat het aanbeveling verdient te kiezen voor
een eenvoudig toepasbaar systeem van vaststelling van het maximum dat aan
de reserves van de ziekenfondsen moet worden gesteld. Om die reden zal het
maximum door middel van een bepaalde factor worden gerelateerd aan de vereiste
solvabiliteitsmarge. Daarbij zal worden uitgegaan van de vereiste solvabiliteitsmarge
zoals die structureel (in de eindsituatie van de verstrekkingenbudgettering)
zal zijn. Met dit laatste wordt voorkomen dat bepaalde ziekenfondsen eerst
zouden worden gedwongen om reserves af te bouwen, om ze vervolgens later weer
te moeten aanvullen als de mate van nacalculatie in de verstrekkingenbudgettering
wordt verminderd.Op dit moment kan ik nog niet aangeven op welke hoogte ik voornemens ben
het maximum vast te stellen. Met het geven van een indicatie daarvan wil ik
in ieder geval wachten op de nadere informatie die ik nog van de Ziekenfondsraad
zal krijgen over de uitsplitsing van de in bijlage 1 opgenomen cijfers in
een gedeelte dat wel en een gedeelte dat niet meetelt bij de
vaststelling van de te maximeren reserve Ziekenfondswet. Ik zal hierop derhalve
later terugkomen.De daadwerkelijke vaststelling van de hoogte van het maximum zal op grond
van het wetsvoorstel plaatsvinden bij ministeriële regeling. De opstelling
van de ministeriële regeling zal, uiteraard afhankelijk van de verdere
behandeling van het wetsvoorstel, in de tweede helft van 1999 ter hand worden
genomen.De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen, in verschillende bewoordingen,
om betrokkenheid van de Kamer bij de vaststelling van de ministeriële
regeling. Technisch zou dit kunnen worden gerealiseerd door middel van een
zogenaamde voorhangprocedure. Het is daarvoor niet noodzakelijk om in plaats
van met een ministeriële regeling te werken met een amvb. Het kabinet
heeft in dit geval geen voorhangprocedure in de wet opgenomen, omdat in de
wijze van regelen geheel is aangesloten bij de reeds in de wet opgenomen procedure
inzake het vaststellen van een minimum aan de reserves. Het kabinet bedoelt
daarmee absoluut niet te zeggen dat het niet bereid zou zijn om open met de
Kamer te communiceren over het maximum dat het voornemens is te stellen aan
de reserves op het moment dat dat aan de orde is.De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de SP vragen zich af of
het stellen van een maximum aan de reserves de ziekenfondsen er niet toe zal
brengen om het niveau van het maximum te beschouwen als het streefniveau voor
de eigen reserves, waardoor er een opwaartse druk op de reservevorming zou
kunnen ontstaan. Ik kan niet uitsluiten dat er op sommige plaatsen zo over
zal worden gedacht. In het algemeen echter zal ieder ziekenfonds steeds zelf
een inschatting moeten maken van het financiële risico dat men in het
kader van de budgettering loopt en van de financiële armslag die men
voor een goed functioneren als ziekenfonds denkt nodig te hebben. Het zonder
meer vormen van extra reserves, indien men constateert dat het niveau van
de eigen reserves onder het maximum ligt, is niet zonder consequenties. Men
zal daarvoor in de meeste gevallen immers de nominale premie moeten verhogen.
Omdat ik ervan uit ga dat ziekenfondsen daarmee voorzichtig zullen omgaan,
verwacht ik dat een ontwikkeling in de richting van meer reservevorming bij
ziekenfondsen die nu nog niet zoveel reserves hebben, geleidelijk zal verlopen.
Ik denk bovendien dat diezelfde ontwikkeling ook zou plaatsvinden indien geen
maximum aan de reserves zou worden gesteld. Ik zou overigens ook geen bezwaar
hebben tegen een ontwikkeling van geleide- lijk naar elkaar toegroeien van
de financiële uitgangsposities van de ziekenfondsen.De leden van de fracties van de VVD, het CDA, GroenLinks, de RPF, het
GVP en D66 hebben vragen gesteld over de wijze van dekking van niet-verantwoord
verklaarde uitgaven en over de uitzonderingsmogelijkheid die in het vierde
lid van artikel 43b wordt geopend om uitgaven die niet-verantwoord zijn verklaard,
toch ten laste te brengen van de reserve Ziekenfondswet. Niet-verantwoord
verklaarde uitgaven kunnen op dit moment door een ziekenfonds alleen dan binnen
de eigen rechtspersoon worden gedekt indien het ziekenfonds beschikt over
reservegelden die niet voortkomen uit de uitvoering van de wettelijke verzekering
(bijvoorbeeld algemene reserve) of daarvoor een negatieve balanspost opvoert
(negatieve algemene reserve). Een andere mogelijkheid is dekking buiten de
rechtspersoon, met middelen van een andere rechtspersoon. Het wetsvoorstel
voegt een nieuwe mogelijkheid tot dekking van niet-verantwoord verklaarde
uitgaven aan de thans bestaande mogelijkheden toe. Dit betreft de uitzonderingsmogelijkheid
van artikel 43b, vierde lid, tweede volzin. Deze is bedoeld om de toezichthouder een instrument in handen te geven om in bepaalde gevallen toe
te staan dat niet-verantwoord verklaarde uitgaven, in afwijking van de hoofdregel,
toch ten laste van de middelen van de wettelijke verzekering mogen worden
gedekt. In mijn eerdere beschouwing naar aanleiding van de relatie tussen
zorgvernieuwende activiteiten van ziekenfondsen en het niet-verantwoord verklaren
van uitgaven ben ik reeds op de achtergron- den van het scheppen van deze
uitzonderingsmogelijkheid ingegaan.De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd om een toelichting op werkzaamheden
die ziekenfondsen kunnen verrichten voor derden. Op grond van artikel 41 Zfw
is een ziekenfonds bevoegd met toestemming van de Ziekenfondsraad tegen vergoeding
administratieve werkzaamheden te verrichten voor natuurlijke en rechtspersonen
die zich bezighouden met werkzaamheden op het gebied van de volksgezondheid.
Bij het verlenen van toestemming beoordeelt de Ziekenfondsraad conform de
wet of het gaat om werkzaamheden op het gebied van de volksgezondheid; daarbij
betrekt hij, indien van werkzaamheden voor een rechtspersoon sprake is, zowel
de statutaire doelstelling als de feitelijke activiteiten. Algemeen gesproken
zal van werkzaamheden op het gebied van de volksgezondheid sprake zijn in
het kader van particuliere ziektekostenverzekeringen en dus ook van aanvullende
verzekeringen tegen ziektekosten. Voor bijvoorbeeld de overige schade- en
levensverzekeringen gaat dit niet op. Als enige uitzondering hierop heeft
de Ziekenfondsraad bepaalde reisverzekeringen met een dekking, waarbij het
zwaartepunt ligt op ziektekosten, nog wel aangemerkt als een activiteit op
het gebied van de volksgezondheid, waarvoor met toestemming administratieve
werkzaamheden mogen worden verricht.De Ziekenfondsraad heeft nader gedefinieerd welke werkzaamheden als «administratief»
kunnen worden beschouwd; bijvoorbeeld het registreren en administreren van
verzekerden, het uitvoeren van incassowerkzaamheden en het registreren van
verstrekkingen vallen hieronder. Verder hanteert de raad het beleid dat er
tussen het betrokken ziekenfonds en de derde een overeenkomst moet zijn, waarin
een aantal zaken dienen te zijn geregeld. Zo moet het ziekenfonds bij beëindiging
van de overeenkomst c.q. de werkzaamheden zijn risico's beperken en moet het
voor de verrichte werkzaamheden een vergoeding bedingen die tenminste hoog
genoeg is om de kosten op basis van een integrale benadering te dekken. Deze
vergoeding moet in zijn geheel ten gunste worden gebracht van de beheerskosten
van het ziekenfonds. Voor zover de vergoeding meer dan kostendekkend is, komt
ingevolge deze systematiek het meerdere ten goede van de ziekenfondsexploitatie
c.q. de wettelijke ziektekostenverzekeringen.Overigens past hier de opmerking dat ten gevolge van diverse ontwikkelingen
in de uitvoeringspraktijk gedurende de afgelopen jaren – met name de
concernvorming – artikel 41 Zfw aan betekenis sterk heeft ingeboet.
Veel ziekenfondsen laten onder hun verantwoordelijkheid wettelijke ziekenfondstaken
namelijk uitvoeren door een derde rechtspersoon, die daartoe personeel in
dienst heeft en infrastructuur ter beschikking heeft. Op een dergelijke rechtspersoon
is artikel 41 Zfw niet van toepassing.De leden van de CDA-fractie willen weten of er een relatie ligt tussen
de exploitatie van de verplichte verzekering en die van het aanvullende pakket.
Op grond van de wet, zoals die op dit moment luidt, zou van zo'n relatie sprake
kunnen zijn. Nagenoeg alle ziekenfondsen hebben echter de aanvullende verzekering
in een afzonderlijke rechtspersoon ondergebracht. Het voorliggende wetsvoorstel
maakt een einde aan de mogelijkheid voor een ziekenfonds om binnen de eigen
rechtspersoon een aanvullende verzekering uit te voeren. Gelet op het financieel gesloten systeem dat geldt voor de exploitatie van de verplichte verzekering,
kan er na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel mijns inziens ook op papier
geen sprake meer zijn van een relatie tussen de exploitatie van de verplichte
en die van de aanvullende verzekering.De leden van de CDA-fractie vragen voorts of feitelijke reserves van ziekenfondsen,
waarvan destijds is geconstateerd dat die meer dan 200% van de vereiste solvabiliteitsmarge
bedroegen, onaangetast blijven na inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel.
Ik kan hierover alleen zeggen dat de hoogte van de reserves van individuele
ziekenfondsen, die destijds is vastgesteld, niet dezelfde hoeft te zijn gebleven.
Eerder wees ik er bijvoorbeeld reeds op dat de ziekenfondsen per saldo over
het jaar 1998 verliezen hebben geleden, met als gevolg een teruglopende reservepositie.
Het zal uiteindelijk afhangen van de hoogte waarop het maximum aan de reserves
wordt vastgesteld. Het is niet zo dat per definitie geen enkele in het verleden
opgebouwde reserve door het wetsvoorstel kan worden aangetast. Wel wil ik
nogmaals benadrukken dat het niet mijn bedoeling is om het wetsvoorstel zodanig
te benutten dat reeds bestaande reserves van de ziekenfondsen worden afgeroomd,
maar veeleer om te voorkomen dat onnodige verdere reservevorming plaatsvindt
bij ziekenfondsen die over reserves beschikken die qua hoogte in de buurt
liggen van het vast te stellen maximum.De leden van de fracties van het CDA en D66 constateren dat van het stellen
van een maximum aan de reserves een indirecte druk kan uitgaan op de hoogte
van de nominale premie van ziekenfondsen. Zij vragen zich af die niet beter
op directe wijze zou kunnen worden beïnvloed, bijvoorbeeld door gebruik
te maken van de mogelijkheid om een maximum te stellen aan de hoogte van de
nominale premie, of door het vaststellen van een maximumpercentage voor de
stijging van de nominale premie. Het is juist dat maximering van de reserves
op indirecte wijze van invloed kan zijn op de hoogte van de nominale premie.
Dit zal echter slechts gelden voor die ziekenfondsen waar de reserves qua
hoogte in de buurt liggen van het maximum. Directe ingrepen zouden daarentegen
gelden voor alle ziekenfondsen. Daarmee zouden ziekenfondsen die (te) lage
reserves hebben kunnen worden gehinderd in hun beleid om via de nominale premie
op een beter niveau van reserves te komen. Het ultimum-remedium-instrument
van het stellen van een maximum aan de nominale premie wil ik overigens hoe
dan ook slechts in uiterst noodgeval toepassen, omdat het de prikkels frustreert
die met de risicodragende budgettering aan de ziekenfondsen worden toegedeeld.
Voor het vaststellen van een maximumpercentage voor de premiestijging heb
ik geen wettelijke instrumenten.De leden van de CDA-fractie vragen aandacht voor de in hun ogen forse
omvang van de reserves bij particuliere verzekeraars. Zij informeren of daarover
meer actuele gegevens beschikbaar zijn dan de in hun vraag geciteerde. Ik
beschik niet over dergelijke gegevens. Genoemde leden willen voorts weten
tot welke conclusies het zou leiden, indien mocht blijken dat er nog sprake
is van forse overreserves. Ik zou daar geen conclusies aan willen verbinden.
De risicostructuur op de particuliere markt is heel anders dan binnen de ziekenfondsverzekering.
De particuliere markt kent, anders dan de ziekenfondsverzekering, geen normatieve
budgettering van verzekeraars, waarin rekening wordt gehouden met de achtergrondkenmerken
van de verzekerden en waarin herrekening op basis van werkelijke aantallen,
nacalculatie, algemene en hoge-kosten-verevening zijn opgenomen. Deze mechanismen
beperken de mate van risico voor de ziekenfondsen en dragen ertoe bij dat
normen voor de reservevorming van enerzijds ziekenfondsen en anderzijds particuliere
verzekeraars niet op dezelfde basis kunnen worden geformuleerd. Wellicht ten overvloede wijs ik er nog op dat aan de reserves van particuliere
verzekeraars geen maxima (kunnen) worden gesteld.Naar aanleiding van een vraag van de leden van de CDA-fractie of het risico
bestaat dat maximering van reserves afbreuk doet aan de prikkel tot het bevorderen
van doelmatigheid, merk ik op dat ik daarvoor niet vrees. Een ziekenfonds
dat, om welke reden dan ook, het bevorderen van doelmatigheid zou verwaarlozen,
terwijl zijn concurrenten dat niet doen, brengt op den duur zijn marktpositie
sterk in gevaar. Ik geloof niet dat een ziekenfonds dat risico werkelijk zou
willen nemen.In de eerder genoemde uitvoeringstoets van de Ziekenfondsraad van 28 augustus
1997 wordt ingegaan op de problematiek van het onderbrengen van meeropbrengsten
nominale premie onder overige reserves door een aantal ziekenfondsen (blz.
16). Onder druk van de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie hebben de
betreffende ziekenfondsen inmiddels hun standpunt herzien. In antwoord op
de vraag die de leden van de CDA-fractie hierover stellen, kan bevestigd worden
dat in de toekomst aan de controle door de externe accountant de eis zal worden
gesteld wordt dat deze dient te leiden tot een rechtmatigheidsverklaring.
Als dat het geval is, zullen bepaalde opgaven van reserves, zoals die nu nog
in de jaarverslagen van sommige ziekenfondsen te vinden zijn, in beginsel
niet meer kunnen voorkomen.De leden van de fractie van het CDA vragen in hoeverre er draagvlak bestaat
voor de voorgestelde maatregelen. Zij brengen dit in verband met de uitvoeringstoets
van de Ziekenfondsraad van 28 augustus 1997, waarin volgens deze leden geen
concrete aanbeveling is gedaan. Inderdaad is het zo, dat de Raad geen aanbeveling
wilde doen over concretisering van een maximum aan de voorgestelde reserve
Ziekenfondswet, omdat de beoogde eindsituatie van de financiering van het
zorgstelsel door middel van de ziekenfondsbudgettering en andere inkomsten
(nominale premie) nog niet is te overzien. Daarnaast echter heeft de Ziekenfondsraad
in zijn rapport diverse aanbevelingen gedaan die zijn overgenomen in het huidige
voorstel van wet. Genoemd kunnen worden het definiëren van een reserve
Ziekenfondswet en een aantal posten die daaronder wel of niet zouden behoren
te vallen.Het is juist zo dat vanwege het langdurige voortraject van de totstandkoming
van het voorstel van wet, de erin vervatte voornemens regelmatig onderwerp
van gesprek zijn geweest bij diverse betrokkenen, waaronder de Ziekenfondsraad
en Zorgverzekeraars Nederland. De Ziekenfondsraad heeft op ambtelijk niveau
geparticipeerd in de werkgroep die zich heeft bezig gehouden met de formulering
van het voorstel van wet. Van de ziekenfondsen zelf behoeft uiteraard niet
te worden verwacht dat zij het wetsvoorstel beschouwen als de eerste prioriteit
die wat hen betreft hoeft te worden vervuld, maar er hebben mij geen signalen
bereikt dat zij het, gelet op de bedoelingen die bij het wetsvoorstel zijn
aangegeven, niet zouden kunnen dragen.De leden van de fracties van de RPF en het GVP vragen of de Verzekeringskamer
is geraadpleegd bij dit wetsvoorstel. Dit is niet gebeurd voor het wetsvoorstel
zelf, maar wel met betrekking tot de nadere vraag naar maatstaven voor de
vaststelling van de hoogte van het maximum van de reserves. Ik ben daarop
eerder reeds ingegaan.Naar aanleiding van het vervallen van artikel 33 Zfw, zoals dat wordt
voorgesteld, hebben de leden van de D66-fractie vragen gesteld over de aanvullende
verzekering en de administratie hiervan. Op grond van artikel 33 Zfw is een
ziekenfonds bevoegd om voor eigen verzekerden de gelegenheid te scheppen verzekeringen
te sluiten krachtens welke recht bestaat op aanvullende verstrekkingen,
van belang voor de gezondheidszorg. In de praktijk heeft dit artikel nauwelijks
meer effect, omdat er thans nog slechts één ziekenfonds is dat
de aanvullende verzekering tegen ziektekosten heeft ondergebracht in de als
ziekenfonds toegelaten rechtspersoon. Bij de andere ziekenfondsen is de aanvullende
verzekering ondergebracht in aparte, met het ziekenfonds gelieerde rechtspersonen,
en is daarmee buiten het ziekenfonds geplaatst. Afgezien van dat ene ziekenfonds,
is de materiële betekenis van het laten vervallen van artikel 33 Zfw
voor de uitvoeringspraktijk derhalve nihil.Een en ander laat onverlet dat in de praktijk de ziekenfondsverzekering
feitelijk gecombineerd, dat wil zeggen binnen hetzelfde organisatorische verband,
wordt uitgevoerd met de aanvullende verzekering tegen ziektekosten. Wanneer
het ziekenfonds de werkzaamheden zelf verricht, heeft het ingevolge artikel
41 Zfw toestemming nodig van de Ziekenfondsraad (zie hoofdstuk Werkzaamheden
voor derden). Wanneer het ziekenfonds de uitvoering van de wettelijke ziektekostenverzekeringen
heeft op- of overgedragen aan een derde rechtspersoon, dan zal die rechtspersoon
in de regel tevens de aanvullende verzekering uitvoeren, evenwel zonder dat
daarvoor toestemming (vooraf) nodig is. In beide situaties is het ziekenfonds
ervoor verantwoordelijk dat kosten op juiste wijze worden toegerekend aan
de onderscheiden verzekeringssoorten, en dat de gegevens die in het kader
van de wettelijke ziektekostenverzekeringen beschikbaar zijn gekomen worden
gebruikt in overeenstemming met geldende wet- en regelgeving, met name op
het gebied van de privacy. De Ziekenfondsraad i.c. de CTU houdt hierop toezicht,
zulks met inachtneming van de competentie van andere toezichthouders.Tussen de Ziekenfondsraad en de Verzekeringskamer bestaat regelmatig overleg.Gecombineerde uitvoering biedt voor beide verzekeringssoorten –
ziekenfonds en aanvullende verzekering – efficiencyvoordelen. Een ander
voordeel is een juiste beoordeling van aanspraken en een juiste verwerking
van declaraties, vooral wanneer de aanspraken nauw op elkaar aansluiten, zoals
bijvoorbeeld bij fysiotherapie het geval is. In het onlangs door de CTU gepubliceerde
onderzoek «Effecten aanvullende verzekering» zijn deze aspecten
ook nog eens naar voren gekomen. Het ligt niet in de bedoeling om op dit punt
wijzigingen in de uitvoeringspraktijk aan te brengen. Wel zal de Ziekenfondsraad
mede naar aanleiding van dit onderzoek, en gelet op de verwevenheid tussen
hoofdverzekering en aanvullende verzekering, nog bezien of en op welke wijze
de toelatingsvoorwaarden ex artikel 41 Zfw voor ziekenfondsen kunnen worden
ingezet om, waar nodig, sturing te geven aan de wijze waarop in de praktijk
met de aanvullende verzekeringen wordt omgegaan, vooral op het punt van de
mobiliteit van verzekerden en mogelijke risicoselectie via de aanvullende
verzekeringen. Verder zal de Ziekenfondsraad zich nog buigen over de informatie
die verzekerden in het algemeen ontvangen over de ziekenfondsverzekering en
de aanvullende verzekeringen; met name het onderscheid tussen de beide verzekeringssoorten
blijkt bij verzekerden in de meestal gecombineerde berichtgeving niet duidelijk
te worden overgebracht. De Ziekenfondsraad zal de ziekenfondsen aanspreken
op hun verantwoordelijkheid voor een juiste berichtgeving.De leden van de D66-fractie leiden uit de memorie van toelichting af dat
niet-verantwoorde uitgaven, waarvan bij ministeriële regeling op basis
van artikel 19, tweede lid, kan worden bepaald in welke gevallen zij buiten
beschouwing blijven bij de toepassing van mechanismen als verevening en nacalculatie,
tot de reserves gerekend moeten worden. Ik heb de indruk dat hier sprake zou
kunnen zijn van een misverstand. De vraag of niet- verantwoord verklaarde
uitgaven wel of niet ten laste mogen worden gebracht van de middelen
van de wettelijke verzekering of de reserve Ziekenfondswet, is afhankelijk
van de toepassing van artikel 43b, vierde lid. De ministeriële regeling
op grond van artikel 19, tweede lid, is niet bedoeld om de gevolgen van het
niet-verantwoord verklaren van uitgaven op de reserves te regelen, maar de
gevolgen voor de toepassing van de budgettering. Hoofdregel zal ook daar zijn
dat niet-verantwoord verklaar- de uitgaven niet mogen worden meegeteld bij
de toepassing van vereve- ning en nacalculatie in het kader van de budgettering.De leden van de fractie van GroenLinks veronderstellen dat de ziekenfondsen
meer risicokapitaal nodig zouden hebben, indien zelfstandigen met een laag
inkomen zullen instromen in het ziekenfonds en mensen met een hoog inkomen
zullen uitstromen. Zij vragen of daarmee rekening zal worden gehouden bij
de vaststelling van het maximum dat aan de reserves zal worden gesteld. Het
is niet nodig om daarmee rekening te houden. De hoogte van inkomens van de
verzekerden is wel van belang voor de premie-inkomsten van de Algemene Kas,
maar niet voor de inkomsten van de individuele ziekenfondsen. Hun budgetten
zijn niet afhankelijk van de inkomens van de verzekerden. Voor de vaststelling
van de hoogte van de procentuele ziekenfondspremie zal het uiteraard van groot
belang zijn zo nauwkeurig mogelijk te ramen hoe de balans van inkomsten en
kosten voor de ziekenfondsverzekering zal worden beïn- vloed door de
gevolgen van het wetsvoorstel waarmee zelfstandigen met relatief lage inkomens
onder de ziekenfondsverzekering zullen worden gebracht.Het door de leden van de SP-fractie gevraagde inzicht in de omvang van
de reserves van de aanvullende verzekering kan ik niet geven, aangezien de
aanvullende verzekering door nagenoeg alle ziekenfondsen in een afzonderlijke
rechtspersoon is ondergebracht. Die rechtspersonen vallen niet onder de regels
van de Ziekenfondswet.De ledenvan de fracties van de RPF en het GVP vragen meer inzicht in het
aantal ziekenfondsen dat beschikt over een aanzienlijk additionele reserve.
Ik kan dat het beste duidelijk maken door te verwijzen naar de tabellen 2
en 3 en de figuren 1 en 2 in bijlage 1. Financiële aspectenDe leden van de fracties van de VVD, het CDA en D66 hebben de vraag aan
de orde gesteld of er bij het eventueel afromen van reserves, omdat die het
gestelde maximum hebben overschreden, onderscheid wordt gemaakt tussen reserves
die reeds bestonden op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel
en reserves die daarna worden gevormd. Dat is geenszins het geval. Mijn opmerking
dat het niet de bedoeling van het onderhavige wetsvoorstel is om reeds gevormde
reserves af te romen heeft betrekking op de praktische aanpak die ik wil volgen
bij de vaststelling van de hoogte van het maximum en niet op het hoe dan ook
buiten schot laten van reeds gevormde reserves.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd naar de effecten van het budgetteringssysteem
van ziekenfondsen op de opbouw van reserves en de hieruit voortvloeiende marktverhoudingen.Het budgetteringsmodel is een globaal verdeelmodel, dat voor ieder ziekenfonds
op dezelfde wijze moet kunnen worden toegepast. De gehanteerde verdeelcriteria
zijn gebaseerd op historische kostenpatronen van ziekenfondsverzekerden en
zijn voor ieder ziekenfonds gelijk. Uit onderzoeken, die in 1998 zijn uitgevoerd
ten behoeve van de vormgeving van het verdeelmodel per 1 januari 1999, is
gebleken dat er niet alleen kostenverschillen bestaan tussen arbeidsongeschikte
en niet-arbeidsonge- schikte verzekerden, maar ook tussen verzekerden
die ingedeeld zijn naar meerdere groepen van verzekeringsgronden. Dit is reden
geweest om de verzekeringsgrond als verdeelmaatstaf per 1 januari jl. in het
verdeelmodel in te voeren; de verstrekte budgetten sluiten zo immers beter
aan bij de te maken kosten.Met name voor ziekenfondsen, waarvan het verzekerdenbestand niet evenwichtig
is verdeeld over alle verzekeringsgronden maar waarbij sprake is van oververtegenwoordiging
van verzekerden binnen één verzekeringsgrond, zal deze maatregel
hebben geleid tot een hoger of lager budget voor 1999 ten opzichte van voorgaande
jaren. In die zin is er sprake van een verandering in marktverhoudingen tussen
ziekenfondsen. Met name voor «jonge» ziekenfondsen, waarbij de
verzekerden voor een groot deel bestaan uit werknemers, zal de maatregel hebben
geleid tot een lager budget voor 1999. Of dit lagere budget moet worden gecompenseerd
met een hogere nominale premie is afhankelijk van de totale financiële
positie van het betreffende ziekenfonds. Reserves voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekeringDe leden van de fracties van de VVD, het CDA, GroenLinks en de SP hebben
aandacht gevraagd voor de besteding van de reserves van de voormalige vrijwillige
ziekenfondsverzekering en de afspraken die de betrokken ziekenfondsen daarover
begin maart van dit jaar hebben gemaakt. Het overleg dat hierover sinds de
perspublicatie van Zorgverze- keraars Nederland op 9 maart jl. tussen mijn
ministerie en Zorgverzeke- raars Nederland is gevoerd heb ik, gelet op de
omstandigheden van de afgelopen weken, nog niet bestuurlijk kunnen afronden.
Ik verwacht dat dit nog wel vóór de zomer mogelijk zal zijn.
Ik zal de Kamer zo spoedig mogelijk bij afzonderlijke brief over de uitkomsten
informeren. Op dit moment doe ik de Kamer vast het advies toekomen dat de
landsadvocaat op mijn verzoek heeft uitgebracht over het wel of niet mogelijk
zijn van vormen van onteigening van de betreffende middelen. Ik had eerder
aan de Kamer toegezegd dat advies te zullen vragen. Mijn reactie op het advies
zal ik opnemen in de hierboven aangekondigde brief. Het advies van de landsadvocaat
is als bijlage 2 bij deze nota gevoegd.1Aangaande de opmerking van de leden van de CDA-fractie, dat ten tijde
van het nota-overleg van 21 april 1997 zou zijn geschat dat de reserves van
de voormalige vrijwillige ziekenfondsverzekering rond de 2 miljard zouden
bedragen, veronderstel ik dat sprake is van een misverstand. Het bedrag van
circa 2 miljard had mijns inziens betrekking op de toen geldende schatting
van de omvang van de aanwezige solvabiliteitsmarge bij de ziekenfondsen per
ultimo 1998. Als indicatie van de omvang van de reserves van de voormalige
vrijwillige ziekenfondsverzekering geldt een bedrag van circa 600 miljoen. ARTIKELSGEWIJSDe leden van de fracties van de VVD en D66 hebben behoefte aan nadere
uitleg van de passage in artikel 19, vijfde lid, waarin sprake is van een
korting op de uitkering (het verstrekkingenbudget) in geval van onverantwoorde
besparingen op de beheerskosten. Het gaat hier om een sanctie die letterlijk
is overgenomen uit het Besluit financiering ziekenfondsen Ziekenfondswet.
Aangezien op het beheerskostenbudget geen enkele vorm van afrekening achteraf
plaatsvindt, zou het kunnen voorkomen dat ziekenfondsen zich geprikkeld voelen
om zeer sterk te besparen op de beheerskosten, teneinde een overschot op het
beheerskostenbudget te realiseren. In beginsel zijn besparingen op beheerskosten
uiteraard een goede zaak, maar niet als zij ten koste gaan van een verantwoorde
uitvoering van de Ziekenfondswet. Als ziekenfondsen vanuit een oogpunt van besparing op de beheerskosten taken niet of onvoldoende uitvoeren
om te voldoen aan de eisen die de Ziekenfondswet stelt, kunnen zij derhalve
door de toezichthouder op dit punt worden aangepakt.De leden van de CDA-fractie vragen of bekend is of en in hoeverre zieken-
fondsen zich bij het vaststellen van de nominale premie ZFW voor 1999 hebben
laten leiden door de inhoud van het voorliggende wetsvoorstel. Ik heb daarover
helaas geen informatie.De leden van de CDA-fractie willen voorts weten of, conform de aanwijzingen
voor de regelgeving, is overwogen een voorstel voor een ministe- riële
regeling te onderwerpen aan een bedrijfseffectentoets. Dat is in dit geval
niet overwogen. Daarbij speelt een rol dat ik ervan uit ga dat de maximeringsregeling
die op grond van dit wetsvoorstel zal worden opgesteld, in werkelijkheid nooit
in het geweer zal hoeven te worden gebracht. Ik neem aan dat ziekenfondsen
het – bij een redelijke vaststelling van de hoogte van het maximum –
niet zover zullen laten komen dat ooit daadwerkelijk afroming van overreserves
hoeft plaats te vinden.De leden van de CDA-fractie vragen tot slot waarom geen datum van inwerkingtreding
van het onderhavige wetsvoorstel is voorgesteld. Zij willen weten in welk
jaar de regering het wetsvoorstel in werking wil laten treden. De regering
zou gaarne zien dat het wetsvoorstel met ingang van het jaar 2000 effectief
zou zijn. Nota van wijzigingIn het voorgaande kondigde ik reeds een nota van wijziging aan met betrekking
tot artikel II van het wetsvoorstel (toevoegen van een nieuwe categorie reserves
aan de opsomming van soorten reserves die niet behoren te worden ondergebracht
in de reserve Ziekenfondswet). In de nota van wijziging zullen daarnaast enkele
andere zaken worden opgenomen. Het zal daarbij vooral gaan om technische wijzigingen
die verband houden met de inwerkingtreding van de Wet uitvoeringsorganen volksgezondheid. SlotIk hoop hiermee de vragen van de leden van de verschillende fracties bevredigend
te hebben beantwoord.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-Eilers XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26368-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl