Wijziging vd Wet algemene regels herindeling, Provinciewet en de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen); Verslag van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25234, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-04-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25234 nr. 4

21-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Varianten voor de herziening3. Het herindelingsadvies4. De provinciale adviesbevoegdheid5. De Commissie van onafhankelijke deskundigen6. Initiatieven van de minister7. Financieel toezicht bij herindeling8. Plaats van de bepalingen9. ArtikelenARTIKEL I Onderdeel A Artikelen 3 en 5Artikel 5Artikel 6Artikelen 7 en 8Artikel 9Artikel 11Artikel 12Artikel 14Artikel 15 en 16Artikel 21ARTIKEL VOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25234Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 234Wijziging van de Wet algemene regels herindeling, de Provinciewet en
de Gemeentewet (Wijziging procedurele bepalingen)nr. 4VERSLAGVastgesteld 21 april 1997De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer van haar bevindingen
als volgt verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de regering de
gestelde vragen tijdig zal hebben beantwoord, acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel genoegzaam voorbereid. 1. InleidingDe leden behorend tot de PvdA-fractie, verklaren met belangstelling van
dit wetsvoorstel kennis te hebben genomen. Reeds meerdere malen hebben zij
aangegeven voorstander te zijn van een aanpassing van de procedures voor een
gemeentelijke herindeling.Zo werden in mei 1993 bijvoorbeeld door de leden De Cloe en Van Heemst
aan de toenmalige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken vragen gesteld om
op korte termijn paal en perk te stellen aan de vrijheid van gemeenten om
«tot sint-juttemis» in beroep te gaan en daarmee de voortgang
van gemeentelijke herindeling te traineren.Met de overwegingen om met dit wetsvoorstel te komen kunnen de leden van
de PvdA-fractie zich dan ook in het algemeen verenigen. Immers, te veel beslismomenten
op verschillende bestuurlijke niveaus leiden tot voortdurende onzekerheid,
onduidelijke afbakening van verantwoordelijkheden en bevoegdheden maakt onvoldoende
duidelijk dat de eindverantwoordelijkheid bij de wetgever ligt en het ontbreken
van een initiërende rol van de minister van Binnenlandse Zaken zijn voldoende
overwegingen om tot wetswijziging te komen.De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennis genomen
van het wetsvoorstel dat een aantal wijzigingen in de wettelijke herindelingsprocedure
beoogt. Zij zien het wetsvoorstel – a prima vista – als passend
in de algemene centralisatietendens van het huidige kabinetsbeleid, zoals
deze leden bij eerdere gelegenheden reeds hebben opgemerkt. Zij zullen hun
verschillende opmerkingen in de volgens de memorie aangehouden volgorde maken.De leden behorende tot de CDA-fractie zien met de regering in de lengte
van de herindelingsprocedure een mogelijk motief om wijzigingen van deze
procedure in overweging te nemen. In de andere door de regering genoemde overwegingen
om tot wijziging van de procedure over te gaan zien zij in dit kader niet
op voorhand zelfstandige argumenten. Het aantal «beslismomenten»
achten de leden van de CDA-fractie geen dominante afwegingsfactor ten opzichte
van het eerder genoemde lengte-argument. Graag vernemen zij een reactie van
de regering op dit punt.De in de memorie van toelichting als tweede genoemde overweging van de
regering voor dit wetsvoorstel, namelijk de vermeende onvoldoende duidelijke
afbakening van verantwoordelijkheden, beoordelen de leden van de CDA-fractie
als twijfelachtig. Deze leden zien het argument dat «de indruk dat de
eindverantwoordelijkheid feitelijk bij de provincies ligt» als zwakte-argument.
Later in de memorie van toelichting wordt in dit kader gesproken van beslissingen
die een bepaalde suggestie wekken. De leden van de CDA-fractie zijn in dit
kader van mening dat in de Wet arhi resp. de totstandkoming van deze wet volstrekt
helder is aangegeven wat de taak en positie van de provinciale overheid in
het kader van (gemeentelijke) herindeling inhoudt. Later in de memorie spreekt
de regering in het kader van de commissie van onafhankelijke deskundigen ook
van het «destijds beoogde gewicht van de uitkomst van provinciale voorbereidingsprocedure».
Deze leden zien een bevestiging van deze perceptie in het gegeven dat Kamerbreed
de provinciale rol bij herindeling als «zwaarwegend advies» wordt
gekenschetst. In meerdere herindelingsdebatten is zulks door meerdere Kamerfracties
als zodanig genoemd. De rol van de formele wetgever is volgens dezelfde leden
eveneens volstrekt helder: een volwaardige toets, waarbij alleen in geval
van zware argumenten van het provinciaal advies kan worden afgeweken. In deze
afweging is door de Kamer tevens een praktijk ontwikkeld, waarin de breedte
van het provinciaal draagvlak een rol speelt in genoemde afweging. De leden
van de CDA-fractie zijn het derhalve niet eens met de perceptie van de regering
dat sprake is van onduidelijkheid in de afbakening van verantwoordelijkheden.
Graag vernemen deze leden een reactie op de in dit kader gemaakte opmerkingen.
Tenslotte willen zij vernemen van de regering of hier volgens hen sprake is
van een codificerend of een modificerend wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie zijn het fundamenteel oneens met de regering
waar zij stelt dat vermeende onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling zou
moeten leiden tot de introductie van de mogelijkheid tot het nemen van een
herindelingsinitiatief door de Minister van Binnenlandse Zaken. De aan het
woord zijnde leden missen een principiële argumentatie terzake. Zij zijn
van mening dat het primaat voor gemeentelijke herindeling naar de aard van
deze taak behoort te liggen bij de provincie. Uit oogpunt van subsidiariteit
en zorgvuldigheid, maar ook ten opzichte van de taak en positie die de provincie
van oudsher heeft op het gebied van ruimtelijke ordening, ligt zulks zeer
nadrukkelijk in de rede. De leden van de CDA-fractie zijn met andere woorden
van mening dat de provincie in zijn algemeenheid een betere kijk en meer voeling
heeft met het betreffende gebied, de lokale verhoudingen en de overwegingen
die betrekking hebben op gemeentelijke herindeling dan de formele wetgever.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering terzake een uitgebreide
beschouwing alsmede een reactie te geven naar aanleiding van de in dit kader
gemaakte opmerkingen.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel inzake de wijziging van de Wet algemene regels herindeling,
de Provinciewet en de Gemeentewet.Zij zijn met de regering van mening, dat het nodig is de verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van de diverse organen die bij herindeling zijn betrokken,
duidelijker af te bakenen. Duidelijk moet worden gemaakt hoe de bevoegdheden
zijn verdeeld, namelijk dat de eindverantwoordelijkheid bij de
wetgever ligt en dat de provincie niet meer dan een voorbereidende en adviserende
rol heeft.In het verlengde daarvan zijn zij van mening, dat regering en parlement
ten aanzien van het herindelingsbeleid een geheel eigen verantwoordelijkheid
hebben. Dat laat overigens onverlet dat ook in de toekomst, gelet op de gewenste
bestuurlijke zorgvuldigheid en de uitgebreide bestuurlijke inspanningen op
provinciaal niveau, de provinciale adviezen voor de leden van de VVD-fractie
een belangrijk oriëntatiepunt zullen zijn bij de beoordeling van herindelingsvoorstellen.
Dat geldt zeker als de provincies de procedures zorgvuldig hebben doorlopen.
Naar de mening van deze leden zijn ook in de toekomst afwijkingen van de provinciale
adviezen alleen mogelijk als daar inhoudelijk zwaarwegende argumenten voor
aanwezig zijn.Voorts zijn zij met de regering van mening, dat de procedure te veel beslismomenten
kent en dat dat aantal uit een oogpunt van snelheid moet worden teruggebracht.
Kan een overzicht worden verstrekt van de met herindelingsprocedures gemoeide
tijd onder het regime van de bestaande wetgeving? Kan tevens worden aangegeven
welke tijdsbesparing het wetsvoorstel concreet op kan leveren?Ook zien de leden van de VVD-fractie in dat het wenselijk kan zijn, dat
de minister de mogelijkheid heeft een initiërende rol te vervullen. In
dat verband vragen zij of de regering heeft overwogen het herindelingsinitiatief
exclusief bij de rijksoverheid te leggen, met als mogelijkheid de betrokken
provincie(s) advies te vragen over een concept-wetsvoorstel van het kabinet.
Kan de regering argumenteren waarom niet voor een dergelijke mogelijkheid
is gekozen?De leden van de fractie van D66 hebben met bijzonder veel belangstelling
kennis genomen van onderhavig wetsvoorstel. Zij onderschrijven de redenering
die de regering volgt om tot wijziging van de Wet arhi te komen, en meer in
het bijzonder de drie overwegingen:– er zijn teveel beslismomenten op verschillende bestuurlijke niveaus,– er is onvoldoende afbakening van verantwoordelijkheden en bevoegdheden,– de belemmeringen voor de Minister van Binnenlandse Zaken om zelf
een herindelingsinitiatief te nemen.Overigens menen deze leden dat, gezien de wenselijkheid dat de verantwoordelijkheid
voor de voorbereidende werkzaamheden primair bij de provincie blijft, deze
rol van de minister een uitzondering zal moeten blijven, slechts toegepast
in bijzondere omstandigheden.De leden van de fractie van D66 voegen hieraan toe dat ook hun persoonlijke
ervaringen met concrete herindelingswetgeving en de procedures daaromheen
deze wetswijziging tot een wenselijke maken. Vaak zijn in de loop van het
proces verwijten over en weer gewisseld die aangaven dat geen optimale duidelijkheid
bestond over de wederzijdse bevoegdheden en verantwoordelijkheden. In de beeldvorming
leek het er enigszins op dat provincies onder de vigerende wet de eindverantwoordelijkheid
hadden voor de vaststelling van een herindelingsvoorstel dan wel dat de wetgever
en zeker de Kamer een zeer marginale rol vervullen quod non.De leden van de RPF-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de voorstellen ter verandering van de regels met betrekking tot de procedure
rond gemeentelijke herindelingen. Recente herindelingen in Noord-Brabant en
Drenthe hebben laten zien hoe zeer de lokale bevolking betrokken is bij herindeling
van hun gemeente. Deze leden zijn van oordeel dat die betrokkenheid niet hinderlijk
is, maar burgers veel meer siert. Bovendien zijn de leden van de RPF-fractie
van mening dat deze betrokkenheid zo veel mogelijk op democratische wijze
gekanaliseerd dient te worden. Hoewel demonstraties en referenda invloed hebben
op het besluitvormingsproces, is invloed via de gemeenteraad en
het hoogste provinciale orgaan, de provinciale staten, de koninklijke weg.
Aangezien deze invloed niet wordt vergroot, maar veeleer wordt verkleind,
hebben de leden van de RPF-fractie vooralsnog twijfels over de nut en noodzaak
van dit wetsvoorstel. Deze leden vragen de regering of zo niet verwacht kan
worden dat burgers zich vanwege gebrek aan invloed gefrustreerd zullen voelen
en daarom hun toevlucht zullen zoeken tot allerlei meer of minder «wilde
acties».De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
het wetsvoorstel en de bijbehorende toelichting. Zij roepen in herinnering
dat bij de totstandkoming van de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi)
de stroomlijning en bekorting van procedures een belangrijk aandachtspunt
zijn geweest. Vanwege het feit dat in het onderhavige wetsvoorstel wederom
de lengte van de procedure en het aantal beslismomenten centraal staat vragen
zij de regering aan te geven of de zorgvuldigheid en de zuiverheid van de
procedure inzake herindeling nog wel kan worden gewaarborgd; met andere woorden
waar ligt de kritische grens waar het gaat om versnelling van procedures.Gelet op het ingrijpende karakter van gemeentelijke herindeling, die zelfs
kan leiden tot opheffing van een tot nu toe zelfstandige gemeente, achten
de leden van de SGP-fractie het noodzakelijk dat de grootst mogelijke waarborgen
aanwezig zijn voor een zorgvuldige procedure. Naast snelheid en duidelijkheid
moet zorgvuldigheid tot uitdrukking komen in de procedurele voorschriften.
Zij vragen in hoeverre dit aspect in het wetsvoorstel en de toelichting voldoende
gewicht heeft gekregen.Bij de parlementaire behandeling van de Wet arhi hebben de leden van de
SGP-fractie veel aandacht geschonken aan een bijzondere vorm van rechtsbescherming
voor de gemeenten, juist omdat hun voortbestaan letterlijk in het geding is.
In dat kader paste een onafhankelijke toetsing om te beoordelen of in het
kader van de totstandkoming van de provinciale ontwerpregeling met de belangen
van de betrokken gemeenten zorgvuldig en zuiver is omgegaan. De leden van
de SGP-fractie zien nog steeds de waarde van onafhankelijke toetsing. Zij
vragen welke mogelijkheden de regering ziet voor enigerlei vorm van rechtsbescherming
voor betrokken gemeenten.In dit verband wijzen deze leden ook nog op een artikel in de Staatscourant
over de onbruikbaarheid van juridische wapens voor kleine gemeenten tegen
herindeling («Juridische wapens kleine gemeente tegen herindeling onbruikbaar»
door dr. mr. J.A. van Schagen en dr. mr. A.P.W. Duijkersloot, Stcrt. 46 d.d.
6 maart 1997). Deze leden ontvangen gaarne een reactie op de stellingname
in het artikel dat het wetsvoorstel te ver doorschiet op de weg naar een efficiënter
besluitvormingsprocedure inzake herindeling.De leden van de GPV-fractie zijn van mening dat de besluitvorming ten
aanzien van gemeentelijke en provinciale herindelingen zo zorgvuldig mogelijk
moet plaatsvinden. Bij die zorgvuldigheid past ook een goed onderscheid in
de verantwoordelijkheden van de daarbij betrokken bestuursorganen en een duidelijke
procedure met vaste termijnen waarlangs tot een definitief herindelingsvoorstel
wordt gekomen.De leden van de GPV-fractie zijn van opvatting dat een verdere stroomlijning
van de huidige regeling voor herindeling goed valt te verdedigen, gelet op
de vaak lange duur van herindelingsprocedures en de daarmee gepaard gaande
onzekerheid voor betrokken bestuurders en burgers. 2. Varianten voor de herzieningNu wordt gekozen voor een versterking van de uiteindelijke verantwoordelijkheid
van de wetgever, vragen de leden van de PvdA-fractie of is overwogen om in
samenhang enerzijds te kiezen voor een nog verdergaande versterking van de
positie van de landelijke wetgever bij een gemeentelijke herindeling en anderzijds
een versterking van de positie van gemeenten en provincies waar het betreft
grenscorrecties. Bij het eerste kan gedacht worden aan de in de memorie van
toelichting genoemde benadering om aan de vorm en voorbereiding van de provinciale
adviezen zo min mogelijk voor te schrijven. Dan zou slechts bepaald worden
welke elementen het provinciaal advies dient te bevatten. Bij het laatste
kan dan gedacht worden aan de volgende omschrijving: een wijziging van een
gemeentegrens die naar verwachting het inwonersaantal van geen van de betrokken
gemeenten met 20% of meer zal doen toe- of afnemen. Deze leden verzoeken de
regering om op deze gedachte te reageren.De leden van de CDA-fractie hebben ten principale moeite met de door de
regering gehanteerde terminologie in relatie tot de verdeling van de verantwoordelijkheden.
Zij zijn van mening dat de in het wetsvoorstel genoemde «voorbereidende»
en «adviserende» taak van de provincies de door hen gewenste lading
niet dekt. Bij deze leden geeft het de indruk dat de regering de provincie
op dit punt beschouwt als «uitvoeringsloket». Zij beoordelen deze
benadering als te mager. Deze leden hechten er aan – ook in de gebruikte
terminologie – vast te houden aan het primaat van de provincie bij gemeentelijke
herindeling en haar zwaarwegende adviesrol terzake. Dat laat onverlet de eindverantwoordelijkheid
die de formele wetgever draagt.De leden van de CDA-fractie willen onderstrepen dat de waarborgen –
waarmee de provinciale voorbereidingsprocedure is omgeven – aangeven
dat de adviesrol van de provincie bij gemeentelijke herindeling van verstrekkende,
zwaarwegende materiële betekenis is. Zij zijn er daarom over verheugd
dat de wijze van voorbereiding van een provinciaal advies in het onderhavige
voorstel wettelijk voorgeschreven blijft. De aan het woord zijnde leden merken
echter op dat het van meer consistentie in de benadering van het voorstel
zou hebben getuigd om te kiezen voor een zo min mogelijk voorgeschreven voorbereidingsprocedure,
nu er gekozen is voor een minder geprofileerde (advies)rol van de provincie.
In dit kader verwijzen zij naar de passage in de memorie van toelichting waarin
een advies ingevolge de Wet arhi wordt vergeleken met (provinciale) adviezen
in algemene zin. Deze leden achten een dergelijke vergelijking overigens minder
gepast. Graag vernemen de leden van de CDA-fractie welke inhoudelijke argumenten
voor de regering de basis hebben gevormd om te kiezen voor een wettelijk voorgeschreven
voorbereidingsprocedure.De leden van de CDA-fractie stemmen in met het streven van de regering
om te komen tot een meer gestroomlijnde procedure. Zij vragen de regering
of zij mogelijkheden ziet om tot stroomlijning te komen door sancties te koppelen
aan het niet in acht nemen cq. overschrijding van termijnen. De aan het woord
zijnde leden denken hierbij aan bijvoorbeeld het wettelijk geen rekening (hoeven)
houden met betreffende adviezen. Zij vragen de regering op dit punt maar ook
anderszins te reageren op deze suggestie die naar hun mening veel tijdwinst
kan opleveren.Aan de ene kant zal de exclusieve eindverantwoordelijkheid van het rijk
bij herindeling worden versterkt. Dat heeft een element van centralisatie
in zich. Aan de andere kant wordt door de regering ook gestreefd naar decentralisatie.
In dat kader vragen de leden van de VVD-fractie of de regering heeft overwogen
de provincie een grotere rol te geven in het geval van grenscorrecties. Zij
willen de regering graag het volgende voorleggen. Hoe kijkt de
regering aan tegen het verhogen van het percentage dat bepalend is voor de
vraag of we te maken hebben met een grenscorrectie? Door het percentage dat
betrekking heeft op de wijziging van het inwonertal te verhogen tot bijvoorbeeld
20%, waardoor er dus eerder sprake is van een grenscorrectie, wordt de rol
van de provincie vergroot. Op deze manier wordt recht gedaan aan het streven
naar decentralisatie van taken van de rijksoverheid naar lagere overheden
en wordt de rol van de provincies als «gebiedsregisseurs» versterkt.
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie van de regering.In de memorie van toelichting bij de wet acht de regering verschillende
varianten denkbaar voor een herziening van de wet. De regering geeft aan in
eerste instantie een voorkeur te hebben ontwikkeld voor een benadering waarbij
de vorm en de voorbereiding van de provinciale adviezen zo min mogelijk wordt
voorgeschreven. Blijkbaar is zij na consultatie van de VNG en het IPO teruggekeerd
van deze weg. De leden van de fractie van D66 zijn, net als het VNG en het
IPO, van mening dat regels voor de totstandkoming van provinciale adviezen
altijd noodzakelijk zullen zijn om de bescherming van gemeentelijke belangen
te kunnen waarborgen. Daar doet de status van het advies niets aan af, of
het nu een ontwerp-wetsvoorstel is of een advies met meerdere alternatieven.
Het gewicht dat wordt toegekend aan het provinciale standpunt blijft dermate
belangrijk dat de totstandkoming daarvan door zorgvuldige regels omkleed moet
zijn. Daarbij staat voorop dat de procedure wel kort en efficiënt moet
blijven. De leden van de fractie van D66 onderschrijven de uiteindelijke keuze
van de regering om de voorbereidingsprocedure bij de provincie niet vormvrij
te laten, maar te kiezen voor het verminderen van beslismomenten en het verkorten
van termijnen. Juist voor gemeenten, voor wie een herindeling een ingrijpende
zaak is, is het van belang termijnen kort en de procedure helder te houden.De regering refereert aan het feit dat bij de totstandkoming van de Wet
arhi is bepaald dat de voorbereidingsprocedure met de nodige procedurele waarborgen
moet zijn omgeven. De leden van de SGP-fractie vonden dit destijds en vinden
dit nog steeds volkomen terecht. Zij zijn dan ook ingenomen met het feit dat,
ondanks de accentuering van het gegeven dat het in de herindelingsprocedure
gaat om een provinciaal advies, de procedurele voorschriften in essentie een
wettelijke status behouden en dat er niet is overgegaan tot regeling waarin
slechts de adviesverplichting is opgenomen en waarin niet de manier waarop
een advies tot stand komt, is geregeld. 3. Het herindelingsadviesDe leden van de CDA-fractie herhalen in dit kader hun gemaakte opmerkingen
met betrekking tot de gebruikte terminologie, in casu «(herindelings)advies»
(in plaats van «ontwerp-regeling»). Zij hebben een voorkeur voor
een terminologie met een zwaardere lading; «ontwerp-regeling» –
ook een andere term is denkbaar – ligt voor de hand. Voorts zien zij
in het voorstel (in het kader van het «verduidelijken» van het
advieskarakter) – om voorstellen zich niet meer noodzakelijkerwijs te
laten beperken tot één oplossing – een beperking van de
(zwaarwegende) adviesfunctie van de provincie. Zij vragen de regering een
nadere onderbouwing op dit punt.De leden van de VVD-fractie stemmen in met het voorstel van de regering
om het advies van de provincie niet langer de vorm van een ontwerp-wetsvoorstel
te geven. Dat wekt immers een onjuiste suggestie. De regering maakt wetsvoorstellen
en de provincie adviseert. De regering stelt dat het verduidelijken van het advieskarakter van provinciale
voorstellen betekent dat het advies meerdere alternatieven kan bevatten. Verwacht
de regering dat dat de duidelijkheid ten goede zal komen? Verwacht de regering
dat provincies meerdere alternatieven voor een specifieke herindeling zullen
geven? Is het niet veel beter als provincies één helder advies
geven? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie van de
regering.Met de regering zijn de leden van de SGP-fractie van mening dat in de
procedure van herindeling tot nu toe niet geheel helder is geworden dat de
provincie een advies opstelt ten behoeve van de minister. Terecht stelt de
regering dat de wetgever een eigen verantwoordelijkheid heeft bij het wettelijk
regelen van herindelingen. Zij behoort de adviezen, die op grond van de Wet
arhi zijn ingewonnen, in haar afweging te betrekken. In de ogen van de leden
van de SGP-fractie gaat het hierbij niet om een marginale toetsing van het
oordeel van het provinciebestuur ter zake van een herindeling, zodat van een
correctie van provinciale besluiten per definitie geen sprake is. Gegeven
deze overwegingen kunnen deze leden instemmen met het voorstel om te spreken
van een herindelingsadvies in plaats van een ontwerpregeling, zoals die tot
nu toe in de vorm van een ontwerpwetsvoorstel werd gepresenteerd. Zij tekenen
hierbij aan dat deze begripsverandering naar hun oordeel niets afdoet aan
het feit dat zij een zwaarwegend belang toekennen aan de advisering door het
provinciaal bestuur. 4. De provinciale adviesbevoegdheidOmdat de adviesrol voor Gedeputeerde Staten met dit wetsvoorstel weer
terugkomt, vragen de leden van de PvdA-fractie of het handhaven van de adviesrol
van Provinciale Staten noodzakelijkerwijs tot een verlenging in tijd van de
provinciale procedure leidt.De leden van de CDA-fractie stemmen ten principale niet in met de vergelijking
van de adviesrol van de provincie in het kader van herindeling met andersoortige
adviezen. Hierin zou volgens de regering de legitimatie gelegen zijn om genoemde
advisering neer te leggen bij alleen Gedeputeerde Staten. Een dergelijke vergelijking
is naar de mening van de leden van de CDA-fractie niet juist. Zij verwijzen
naar de reeds gegeven argumenten (subsidiariteit, zorgvuldigheid, verband
met provinciale rol ruimtelijke ordening, voeling lokale verhoudingen etc.)
die een substantiële provinciale rol bij gemeentelijke herindeling nadrukkelijk
onderstrepen. Ten aanzien van het streven om het aantal beslismomenten terug
te brengen zijn de leden van de CDA-fractie van mening dat besluitvorming
door Provinciale Staten – gelet op eerder genoemde argumenten –
zodanig zwaar weegt dat op dit punt het weghalen van een beslismoment door
deze leden niet gerechtvaardigd wordt geacht. Zij zijn van mening dat op andere
punten «tijdwinst» is te boeken. Zij verzoeken de regering indringend
dit voornemen in heroverweging te nemen. Overigens beoordelen zij de opmerkingen
van de regering over het niet buitenspel staan van Provinciale Staten in de
voorgestelde constellatie als weinig geloofwaardig. Waarom wel de voorbereidingsprocedure
en niet de besluitvorming van Provinciale Staten wettelijk regelen, zo vragen
de aan het woord zijnde leden.Met het oog op het scheppen van duidelijkheid omtrent de formele verantwoordelijkheidsverdeling
bij gemeentelijke herindeling stelt de regering voor de herindelingsadviezen
te laten vaststellen door Gedeputeerde Staten en niet meer voor te leggen
aan Provinciale Staten. De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het
in de praktijk mogelijk zal zijn Provinciale Staten te passeren bij de totstandkoming
van het provinciale advies. Zijn er wettelijke belemmeringen voor
Gedeputeerde Staten om het advies aan Provinciale Staten voor te leggen? Met
andere woorden: wat kan Gedeputeerde Staten ervan weerhouden het advies aan
Provinciale Staten voor te leggen? Op bladzijde vier van de memorie van toelichting
schrijft de regering, dat het niet aannemelijk is dat Gedeputeerde Staten
voorstellen voor gemeentelijke herindeling aan de minister zullen doen indien
zij zich daarin niet gesteund weten door Provinciale Staten. Dit betekent
dat er op de één of andere manier overleg moet plaatsvinden.
Wat zal tegen deze achtergrond naar het oordeel van de regering dan de winst
van het onderhavige voorstel zijn, als er in de praktijk naar alle waarschijnlijkheid
toch niets verandert?De leden van de D66-fractie zijn vooralsnog niet overtuigd van de wenselijkheid
om adviezen op grond van de Wet arhi te laten uitbrengen door Gedeputeerde
Staten. Deze leden achten de argumentatie van de regering voor deze wijziging
onvoldoende. Mag men er klakkeloos van uitgaan dat adviezen van Gedeputeerde
Staten niet uitgebracht zullen worden als zij niet gesteund worden door Provinciale
Staten? Provinciale Staten zijn het hoogste orgaan van de provincie en dienen
zich dus uit te kunnen spreken over zaken die van groot gewicht voor het bestuur
van de provincie zijn.Daarom alleen al achten de leden van de fractie van D66 herindelingsadviezen
bij uitstek een zaak waar Provinciale Staten over moeten beslissen. Dergelijke
adviezen hebben een goed draagvlak in de provincie nodig alvorens zij uitgebracht
kunnen worden namens die provincie. Ligt het dan ook niet in de rede dat de
leden van Provinciale Staten, als rechtstreeks gekozen vertegenwoordigers
van de burgers van een provincie, een finale bevoegdheid hebben voor het uitbrengen
van een advies?De leden van de RPF-fractie kunnen zich de bezwaren van het Interprovinciaal
Overleg (IPO), met betrekking tot het «buiten spel zetten» van
de Provinciale Staten, goed voorstellen. Het is regelmatig voorgekomen dat
de staten bij gemeentelijke herindeling tot een andere afweging kwamen dan
de Gedeputeerde Staten. Wat heeft het de indiener dan te zeggen dat de staten
het hoogste orgaan zijn van de provincie? Zeker gezien de grote betrokkenheid
van burgers bij herindeling van hun gemeenten lijkt het deze leden voor de
hand te liggen om de provinciale volksvertegenwoordigers te laten oordelen
over die herindeling.De opvatting dat de provincie een zeer belangrijke adviesfunctie heeft
bij herindelingen brengt de regering er toe om voor te stellen herindelingsadviezen
te laten vaststellen door het college van Gedeputeerde Staten in plaats van
Provinciale Staten. Hoewel de stelling verdedigbaar is dat de provincie zelf
moet bepalen hoe zij haar interne besluitvorming inricht, achten de leden
van de SGP-fractie dit onderdeel van het wetsvoorstel weinig evenwichtig.
Wijziging van de gemeentelijke indeling is een ingrijpend gebeuren; de leden
van de SGP-fractie vinden dit ook in bestuurlijke zin zo zwaarwegend dat hier
een rol voor Provinciale Staten als hoogste bestuursorgaan in de provincie
in de rede ligt. Onder verwijzing naar het commentaar van het IPO merken deze
leden verder op dat Provinciale Staten een wezenlijke eindverantwoordelijkheid
hebben op terreinen van ruimtelijke ordening, milieu en waterhuishouding.
In aanvulling hierop memoreren deze leden dat ook op andere terreinen het
de bevoegdheid van Provinciale Staten is om adviezen aan de rijksoverheid
uit te brengen: concreet noemen zij in dit verband de vaststelling van plannen
verpleging en verzorging in het kader van de Overgangswet verzorgingshuizen
(advisering aan de minister van VWS) en de vaststelling van het plan van scholen
(advisering aan de minister van OC&W). Gegeven het bovenstaande verzoeken
de leden van de SGP-fractie om een heroverweging van dit onderdeel
en derhalve handhaving van de wettelijke rol van Provinciale Staten bij het
uitbrengen van herindelingsadviezen.De leden van de GPV-fractie staan positief tegenover het terugdringen
van het aantal beslismomenten op allerlei bestuurlijke niveaus. Alleen hebben
zij de indruk dat de regering daarin te ver gaat daar waar zij voorstelt provinciale
staten in het geheel buitenspel te zetten. De leden van de GPV-fractie zijn
van de juistheid van die keuze niet overtuigd. Hoewel deze leden positief
staan tegenover het versterken van de rol van de wetgever in het herindelingsproces
menen zij dat hieruit niet zonder meer voortvloeit dat een rol voor Provinciale
Staten bij het opstellen van het provinciale advies kan worden gemist. Integendeel,
de leden van de GPV-fractie zien die betrokkenheid juist als belangrijke voorwaarde
voor de inhoud, de kwaliteit en de democratische legitimering van het provinciale
advies.Deze leden zijn niet erg onder de indruk van de inschatting van de regering,
dat Gedeputeerde Staten op eigen wijze wel vorm zullen geven aan de betrokkenheid
van Provinciale Staten. De leden van de GPV-fractie dringen dan ook aan op
het geven van een wettelijke basis aan de betrokkenheid van Provinciale Staten
bij het opstellen van het uiteindelijke advies dat aan de minister van Binnenlandse
zaken wordt toegezonden. Zij vragen welke alternatieven denkbaar zijn waarin
die betrokkenheid, meer dan in het voorstel het geval is, kan worden gewaarborgd
onder gelijktijdige vermindering van het aantal beslismomenten op provinciaal
niveau.Aanvullend voeren deze leden aan, dat gelet op de bestuurlijke verantwoordelijkheidsverdeling
op de terreinen milieu, waterhuishouding en ruimtelijke ordening en gelet
op de systematiek van de nieuwe Provinciewet een geprononceerdere rol voor
Provinciale Staten voor de hand ligt. Dit geldt te meer nu ook wordt voorgesteld
de onafhankelijke commissie van deskundigen te laten vervallen. Iets waar
deze leden overigens mee kunnen instemmen. Gemeenten die van opvatting zijn
dat zij in de voorbereidende fase onbehoorlijk zijn behandeld zijn dan in
staat om de daarop betrekking hebbende grieven bij Provinciale Staten in te
dienen, die deze kunnen betrekken bij de beoordeling van het door Gedeputeerde
Staten opgestelde advies. Deze leden zijn van opvatting, dat de tot nog toe
zorgvuldige voorbereiding van herindelingen door Gedeputeerde Staten onder
druk kan komen te staan wanneer zowel de toetsing door de commissie van onafhankelijke
deskundigen als door Provinciale Staten formeel komt te vervallen. Dit vinden
de leden van de GPV-fractie ongewenst.De leden van de GPV-fractie vragen de regering een regeling te willen
overwegen, waarin Gedeputeerde Staten na open overleg met gemeenten een ontwerp
advies opstellen, dat niet als de concept-ontwerpregeling opnieuw aan betrokken
burgemeesters en wethouders wordt voorgelegd, maar rechtstreeks aan Provinciale
Staten. Eventuele bezwaren van gemeenten kunnen door Provinciale Staten bij
hun oordeelsvorming worden betrokken waarna het definitieve advies naar de
minister kan worden gezonden. Naar de opvatting van deze leden biedt een dergelijke
regeling zowel het voordeel van een snellere besluitvorming als ook het voordeel
van een zorgvuldige en kwalitatief goede besluitvorming.De leden van de GPV-fractie zien het als een voordeel, dat het provinciale
advies kan bestaan uit meerdere herindelingsalternatieven. De uiteindelijke
herindelingsvoorstellen kunnen daardoor een geringer «slikken of stikken»
karakter krijgen omdat de Kamer kan terugvallen op concrete herindelingsalternatieven
bij de beoordeling van het regeringsvoorstel. In de ogen van deze leden is
dat een belangrijke verbetering ten opzichte van de huidige situatie en een
daadwerkelijke versterking van het primaat van de wetgever. 5. De Commissie van onafhankelijke deskundigenNu wordt voorgesteld de behoorlijkheidstoetsing door de commissie van
onafhankelijke deskundigen te laten vervallen, vragen de leden van de PvdA-fractie
om een overzicht te geven waaruit is op te maken hoe vaak een beroep is gedaan
op deze commissie, door welke gemeente bij welk wetsvoorstel en met welk resultaat.
Kortom, kan worden aangetoond dat de ervaring heeft geleerd dat in vrijwel
alle gevallen die zijn behandeld, de minister op advies van de commissie heeft
geoordeeld dat niet onzorgvuldig was gehandeld door het betreffende provinciaal
bestuur.Kan met behulp van het hiervoor gevraagde overzicht ook inzichtelijk worden
gemaakt waarop de sterke indruk is gebaseerd dat de achtergrond voor het vragen
van het oordeel van de minister door gemeenten voornamelijk is gelegen in
inhoudelijke bezwaren tegen herindelingsvoorstellen?De leden van de CDA-fractie hebben aan de waarborg- en bufferfunctie van
de commissie van onafhankelijke deskundigen steeds waarde gehecht. Aan de
andere kant zien de leden van deze fractie de wenselijkheid van het stroomlijnen
van de herindelingsprocedure. In het verlengde hiervan hebben zij een aantal
nadere vragen. De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering een beschouwing
te geven over de verhouding van rechtsbescherming van gemeenten in relatie
tot gemeentelijke herindeling in het onderhavige wetsvoorstel en de rechtsbescherming
van burgers conform de Algemene wet bestuursrecht. Zien zij het goed dat de
rechtsbescherming van de gemeenten op dit punt minder omvangrijk is? Ook vragen
de aan het woord zijnde leden of (en zo ja hoe) er een spanning bestaat tussen
het huidige voorstel en het Europees Handvest inzake de lokale autonomie.
In dit kader vragen deze leden voorts hoe vaak de commissie van onafhankelijke
deskundigen tot een negatief oordeel is gekomen in relatie tot de «behoorlijkheidstoets»
en hoe er in de praktijk wordt omgegaan met een dergelijk negatief oordeel.
Voorts vernemen de aan het woord zijnde leden graag van de regering of het
de commissie ook gehoord heeft met betrekking tot het onderhavige wetsvoorstel
en – zo ja – wat het advies van de commissie was in relatie tot
de beoogde opheffing van de commissie.De regering stelt voor gemeenten, nadat een ontwerp-regeling is opgesteld,
niet meer de mogelijkheid te geven het oordeel aan de minister te vragen.
Daaruit vloeit voort, dat de commissie van onafhankelijke deskundigen ingevolge
artikel 285, tweede lid, Gemeentewet geen reden van bestaan meer heeft. De
leden van de VVD-fractie onderschrijven dit voorstel van de regering. Zij
wijzen erop, dat zij reeds bij de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
inzake procedurele bepalingen met betrekking tot wijziging van de gemeentelijke
of provinciale indeling (20 079) tegen het inschakelen van zo'n onafhankelijke
commissie waren. Gemeentelijke herindeling is een bestuurlijke afweging, die
politiek moet worden beslist. Het gaat namelijk om een belangenafweging met
een politieke verantwoording. Daarbij past geen onafhankelijke commissie.
Daarbij komt dat gemeenten voldoende mogelijkheden hebben om hun belangen
(ook zorgvuldigheid) naar voren te brengen. Ook het advieskarakter van de
procedure verdraagt zich niet met een tussentijdse beoordeling door de minister.Met betrekking tot de commissie van onafhankelijke deskundigen (de commissie
van Splunder) steunen de leden van de fractie van D66 de keuze van de regering
om deze commissie ex artikel 285 van de Gemeentewet niet te handhaven. Hiervoor
gelden zowel principiële (duidelijke scheiding van de diverse fasen in
de procedure) als praktische (inhoud adviezen zelden afwijkend van het herindelingsvoorstel)
redenen. Met betrekking tot de behoorlijkheidstoetsing vragen de leden van de RPF-fractie
hoe vaak deze toetsing heeft plaatsgevonden bij de recente herindelingen in
Noord-Brabant, Zeeland en Drenthe, en welke uitkomst deze toetsen hadden.In hun inleiding hebben de leden van de SGP-fractie al laten blijken dat
zij weinig gelukkig zijn met het schrappen van de commissie van onafhankelijke
deskundigen. In aanvulling op de daar gemaakte opmerkingen verzoeken zij de
regering inzicht te geven in de adviezen die de commissie sinds de inwerkingtreding
van de Wet arhi heeft uitgebracht. 6. Initiatieven van de ministerBij gemeentelijke herindeling, zo wordt nu voorgesteld, komt er meer ruimte
voor een initiërende rol van de Minister van Binnenlandse Zaken. De leden
van de PvdA-fractie vragen of recente ervaringen met provinciale medewerking
bij het door de regering geïnitieerde C-20 beleid (denk aan de gemeente
Leeuwarden) een voorbeeld zijn om aan te geven dat in de toekomst een meer
initiërende rol van de minister verwacht mag worden.De leden van de CDA-fractie kunnen ten principale niet instemmen met een
ongeclausuleerde voorbereidings- en herindelingsbevoegdheid van de minister.
Zoals eerder in het verslag betoogd, zijn de leden van de CDA-fractie van
mening dat de herindelingsbevoegdheid naar zijn aard primair aan de provincie
toekomt. In hun visie zou dat het vertrekpunt moeten zijn bij de inrichting
van een herindelingsprocedure. Dat laat onverlet dat de minister «zo
nodig» zijn verantwoordelijkheid moet kunnen nemen. In die zin zou de
ministeriële herindelingsbevoegdheid geclausuleerd moeten zijn. De leden
van de CDA-fractie verzoeken de regering – in het verlengde hiervan –
een nadere uiteenzetting te geven op de in de memorie van toelichting betrokken
stelling dat de (herindelings)- werkzaamheden van de provincie weliswaar van
«grote waarde» zijn, maar dat zulks geen reden is om de mogelijkheden
van de minister – om (de voorbereiding van een wijziging van) de gemeentelijke
herindeling zelf ter hand te nemen – te clausuleren. Dat laat onverlet
dat de procedure met betrekking tot de ministeriële bevoegdheden op dit
punt in de visie van meergenoemde leden, met inachtneming van bovenstaande,
aanpast zou kunnen worden. De leden van de CDA-fractie zijn derhalve bereid
mee te denken over het stroomlijnen van de procedure waarbij de minister slechts
«zo nodig» optreedt en steunen een ongeclausuleerde procedure
niet op voorhand.In artikel 12 wordt voorgesteld de juridische belemmeringen voor de minister
om initiërend op te treden, weg te nemen. De leden van de VVD-fractie
gaan er bij een keuze voor een belangrijke initiërende verantwoordelijkheid
voor de provincies vanuit, dat de bestuurlijke verhoudingen in Nederland zodanig
zijn, dat de minister meestal de provincie zal uitnodigen voorbereidingen
te treffen. Dat neemt niet weg, dat deze leden het een goede zaak achten dat
er meer ruimte voor de Minister van Binnenlandse Zaken wordt gecreëerd.
De politieke wenselijkheid ten aanzien van een bepaalde herindeling kan dat
noodzakelijk maken. Daar de wetgever de uiteindelijke verantwoordelijkheid
heeft voor gemeentelijke herindeling, ligt in ieder geval deze rol van de
minister voor de hand.De leden van de fractie van D66 ondersteunen het beginsel dat de minister
in staat moet zijn zonodig initiatieven te nemen ten aanzien van herindelingsprocedures,
bijvoorbeeld bij het langdurig uitblijven van initiatieven vanuit de provincie.
Het spreekt vanzelf dat, gezien de bestuurlijke verhoudingen
in Nederland, dit een uitzonderingssituatie zal zijn en dat de minister eerst
de provincie(s) en gemeenten raadpleegt.De leden van de RPF-fractie vragen in hoeverre provincies in de voorgestelde
regeling gedwongen kunnen worden tot gemeentelijke herindeling. In hoeverre
is een initiatief van de Minister van Binnenlandse Zaken doorslaggevend voor
een gemeentelijke herindeling?Daarnaast vragen de leden van de RPF-fractie waarom de mogelijkheid wordt
geschapen dat de provincie meerdere alternatieven aandraagt. Wordt het de
wetgever zo niet heel gemakkelijk gemaakt om te profiteren van provinciale
verdeeldheid, die er waarschijnlijk altijd zal zijn? Zo kan immers altijd
worden gesteld dat rekening is gehouden met de provinciale adviezen, terwijl
ondertussen de minister zijn eigen plan trekt? Is het niet juist de essentie
van de democratie dat verschillende minderheden er samen uit moeten komen
en een gezamenlijk besluit moeten nemen? Deze leden vragen of op deze manier
niet de provinciale verdeeldheid al te zeer wordt «gestimuleerd».De leden van de SGP-fractie zijn nog niet overtuigd van de noodzaak dat
de minister zelf rechtstreeks het initiatief kan nemen om te komen tot herindeling.
Zij vragen welke overwegingen zich verzetten tegen het handhaven van de huidige
situatie, waarbij aan de provincie verzocht wordt een herindelingsprocedure
te starten. Het is volgens hen van belang dat degene die het initiatief neemt
tot een herindelingsprocedure uitstekend op de hoogte is van bestuurlijke
verhoudingen, de knelpunten en ontwikkelingsmogelijkheden; voorshands verwachten
zij dat deze kennis eerder bij de provincie dan bij het rijk aanwezig is.
Verder gaan de leden van de SGP-fractie er bij dit onderdeel van uit dat de
minister voorafgaand aan een eigen initiatief tot herindeling overleg pleegt
met de betrokken provincies en gemeenten. Tenslotte komt het deze leden voor
dat, in het verlengde van hun algemene opmerkingen over een beroepsmogelijkheid,
ook ten aanzien van een beslissing van de minister zelf een herindelingsprocedure
te starten een onafhankelijke toetsing mogelijk zou moeten zijn. Zij vernemen
graag de visie van de regering hierop.Hoewel de leden van de GPV-fractie het zich kunnen voorstellen dat de
minister behoefte heeft aan ruimere mogelijkheden om zelf het initiatief tot
herindeling te nemen, staan zij gereserveerd tegenover de ongeclausuleerde
mogelijkheid die daartoe in het voorstel van wet is opgenomen. Deze leden
staan sympathieker tegenover een aanpak op maat met betrokkenheid van de provincie
dan een aanpak enkel op grond van regeringsbeleid. Weliswaar kan aan de minister
geen recht tot het nemen van initiatief worden ontzegd, maar deze leden zijn
van mening dat daar waar de provincie het voortouw kan nemen, dat gelet op
(kennis)positie van provincies voor de hand ligt. De provincie is immers meer
dan andere bestuurlijke niveaus op de hoogte van de bestuurlijke verhoudingen,
knelpunten, toekomstverwachtingen en ontwikkelingsmogelijkheden van de bij
herindeling betrokken gemeenten. Wanneer een duidelijke termijn gesteld wordt
waarbinnen de provincie moet reageren op een verzoek van de minister wordt
de procedure niet zodanig vertraagd dat het initiatief op voorhand aan de
minister moet worden gegund, zo stellen deze leden. Een dergelijke benadering
verdraagt zich ook slecht met de waarde die ook door de regering wordt toegekend
aan provinciale adviezen voor herindelingen en miskent het belang van een
voldoende draagvlak voor herindeling bij burgers, gemeenten en provincies.De leden van de GPV-fractie hebben bij de behandeling van de laatste wetsvoorstellen
inzake gemeentelijke herindelingen in Brabant en Drenthe niet de indruk gekregen
dat provinciale besturen ongevoelig bleken voor de actuele beleidsopvattingen
van de regering ten aanzien van de inrichting van de bestuurlijke
organisatie. Een al te zwaar recht tot initiatief voor de minister kan tegen
die achtergrond dan ook niet goed worden verdedigd, aldus de leden van de
GPV-fractie.Het is de leden van deze fractie onduidelijk in welke gevallen de minister
het initiatief zou moeten overnemen wanneer de provincie onvoldoende voortgang
maakt. Is de herindelingsprocedure voor gemeenten, provincies en minister
niet zo omschreven, dat voor elk bestuurlijk niveau dezelfde termijnen gelden
voor de verschillende fasen in de voorbereiding van een herindelingsvoorstel?
Wanneer zal dan sprake kunnen zijn van onvoldoende voortgang waar ook de provincie
zich aan de in de wet gestelde termijnen zal moeten houden? Welke oorzaken
kunnen aan het niet halen van wettelijke termijnen ten grondslag liggen?De leden van de GPV-fractie zijn er huiverig voor het initiatief van de
minister af te laten hangen van de politiek-bestuurlijke afweging die deze
op enig moment maakt. Geeft dit niet teveel ruimte om de politieke waan van
de dag de doorslag te laten geven bij beslissingen over herindelingen? Welke
beïnvloedingsmogelijkheden resteren nog voor betrokken burgers, gemeenten
en provincies?De leden van de GPV-fractie vragen of het niet wenselijk is de in de artikelen
4 en 17 van de huidige wet opgenomen mogelijkheid voor gemeenten om gedeputeerde
staten te verzoeken open overleg te voeren ook in het onderhavige wetsvoorstel
op te nemen. 7. Financieel toezicht bij herindelingWaar wordt voorgesteld om het provinciale financieel toezicht te verbeteren,
vragen de leden van de PvdA-fractie om aan te geven, mede naar aanleiding
van een publicatie in het blad «Ons Burgerschap» van mei 1996,
of het inderdaad zo is dat sommige gemeenten aan de rand van de artikel-12-status
staan als ze aan de herindeling beginnen? Zijn er voorbeelden van gemeenten
waar inderdaad salarisverhogingen voor ambtenaren hebben plaats gevonden in
het zicht van een mogelijke opheffing van gemeenten?De leden van de CDA-fractie stemmen in met het voorstel tot aanscherping
van het financieel toezicht in verband met mogelijk «potverteren».
Kan de regering aangeven hoe aan één en ander is vormgegeven
in de afgelopen jaren?De regering stelt voor de mogelijkheden voor financieel toezicht door
de provincie te verbeteren. De leden van de VVD-fractie stemmen in met de
door de regering gedane voorstellen terzake.Met betrekking tot het versnellen en verscherpen van het financieel toezicht
door de provincies steunen de leden van de fractie van D66 het wetsvoorstel.
Daarbij vragen zij wel in welke mate het «potverteren» door gemeenten
en het opzadelen van nieuwe gemeenten met onwenselijke erfenissen voorkomt.De leden van de SGP-fractie kunnen instemmen met de voorstellen ten aanzien
van het financieel toezicht bij herindeling.De leden van de GPV-fractie hebben met instemming kennis genomen van de
bepalingen inzake het financiële toezicht van provincies op gemeenten
die bij herindelingen betrokken (zullen) zijn. Deze leden hebben bij verschillende
gelegenheden op versterking van dat toezicht aangedrongen. Zij vragen waaruit
kan worden afgeleid dat bepaalde gemeenten pas in een latere fase als op te
heffen gemeente aan een herindelingsvoorstel zullen worden toegevoegd
en dus onder het financiële toezicht van de provincie kunnen worden geplaatst. 8. Plaats van de bepalingenDe regering stelt voor de artikelen met betrekking tot herindeling in
de Provinciewet en de Gemeentewet te laten vervallen en alle bepalingen over
herindeling onder te brengen in de Wet algemene regels herindeling. Het opnemen
van bepalingen in diverse wetten leidt tot onoverzichtelijkheid. De leden
van de VVD-fractie wijzen erop, dat zij dat standpunt reeds bij de behandeling
van wetsvoorstel 20 079 en bij de behandeling van wetsvoorstel 19 403
(Nieuwe bepalingen met betrekking tot gemeenten) hadden ingenomen. Het verdelen
van bepalingen inzake herindeling over diverse wetten komt de duidelijkheid
niet ten goede. Het stemt de leden van de VVD-fractie dan ook tot tevredenheid
dat de regering voorstelt alle bepalingen, die betrekking hebben op herindeling,
op te nemen in de Wet arhi.De «opschoning» van de diverse bepalingen in de Wet arhi,
Gemeentewet en Provinciewet heeft de hartelijke instemming van de leden van
de fractie van D66. Deze instemming is niet verwonderlijk gezien het feit
dat deze leden reeds in 1990 al hun afkeuring hebben uitgesproken over de
wijze waarop de bepaling in ons wetssysteem is opgenomen. Onze voorspelling
dat het kabinet of toekomstige kabinetten dit besluit later zouden betreuren,
is uitgekomen.De leden van de SGP-fractie memoreren dat bij de behandeling van de Wet
arhi veel waarde is gehecht aan de kernbepalingen in de Gemeentewet respectievelijk
de Provinciewet. Zij zijn er voorshands niet van overtuigd dat het beter is
om deze bepalingen over te hevelen naar de Wet arhi. Ten principale vinden
zij dat, waar het bij procedurele bepalingen inzake herindeling mede aankomt
op het scheppen van waarborgen, deze bepalingen thuishoren in de organieke
wetgeving. Een en ander laat onverlet dat gestreefd moet worden naar een overzichtelijk
en toegankelijk stelsel van alle wettelijke bepalingen inzake herindeling.
Zij verzoeken de regering om een nadere motivering terzake.De leden van de GPV-fractie kunnen er mee instemmen dat de bepalingen
inzake herindelingen geconcentreerd worden in de Wet algemene regels herindeling
en dat de daarop betrekking hebbende artikelen in de Gemeente- en Provinciewet
naar dit wetsvoorstel worden overgeheveld. 9. ArtikelenIn de eerder genoemde brief van de VNG wordt een opmerking gemaakt over
de toepassing van de Wet op de ondernemingsraden. Voorgesteld wordt in artikel
79 van de Arhi artikel 3, derde en vierde lid van de WOR (de figuur van een
gemeenschappelijke ondernemingsraad) van overeenkomstige toepassing te verklaren.
Kan een reactie op dit voorstel worden gegeven, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie.Voorafgaande aan de artikelsgewijze behandeling stellen de leden van de
fractie van D66 de vraag of de zgn. 10% regeling die van toepassing is bij
grenscorrecties (wijziging inwonertal door wijziging gemeentegrens) niet nadere
overweging verdient. Zou de door velen beklemtoonde terughoudende opstelling
van de wetgever waar het gaat om gedetailleerde aspecten niet zijn gebaat
bij een verhoging tot bijvoorbeeld 15%?Deelt de regering de mening van de leden van de fractie van D66 dat in
het herindelingsproces ook een plaats moet worden ingeruimd voor de ondernemingsraden
van de bij herindeling betrokken gemeenten? Is zij bereid hiertoe artikel
79 van de wet aan te passen?Deze leden vragen overigens of in de Wet arhi ook geen nadere regels gesteld
zouden worden aan gemeentebesturen waar het gaat om de organisatie van de
inspraak over een herindelingsontwerp, derhalve naast het ter inzage leggen
en de bekendmaking.De leden van de D66-fractie vragen naar aanleiding van de redactionele
kanttekeningen van de Raad van State, waarom de Raad het begrip «herindelingsontwerp»
(art. 1, onderdeel g) overbodig noemt en waarom de regering dit «vanwege
de overzichtelijkheid van de diverse termen in de wet ARHI» niet overneemt.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de artikelen 4 en 17 van
de huidige Wet arhi niet in het wetsvoorstel zijn opgenomen. Zij vragen waarom
de mogelijkheid dat gemeenten aan Gedeputeerde Staten verzoeken om het open
overleg te starten in dit wetsvoorstel niet is opgenomen.De leden van de GPV-fractie hechten er aan de betrokkenheid van ondernemingsraden
bij de overgang van ambtenaren na herindeling te verzekeren. Deze leden vragen
welke rol een gemeenschappelijke ondernemingsraad daarbij kan spelen en of
het daarvoor niet noodzakelijk is in artikel 79 van de Wet arhi de betreffende
artikelen van de Wet op de ondernemingsraden van overeenkomstige toepassing
te verklaren. ARTIKEL I Onderdeel A Artikelen 3 en 5In een brief aan de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van 24 maart
1997 stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten voor, om eenduidig te spreken
van «gelijkluidende besluiten van de raden» en niet de terminologie
«gezamenlijk een herindelingsontwerp vaststellen» te gebruiken.
Kan een oordeel over deze suggestie worden gegeven?De leden van de fractie van D66 vragen wat het verschil is tussen «gelijkluidende
raadsbesluiten» en «een gezamenlijk herindelingsontwerp».De leden van de SGP-fractie vragen waarom in artikel 3, tweede lid onder
a, sprake is van «gelijkluidende besluiten van de raden van de betrokken
gemeenten» terwijl in artikel 5, eerste lid, vermeld staat dat «de
raden van de betrokken gemeenten gezamenlijk een herindelingsontwerp»
vaststellen; zij gaan er van uit dat hiermee hetzelfde bedoeld wordt, waartoe
het aanbeveling verdient consequent dezelfde terminologie te gebruiken. Artikel 5De leden van de fractie van D66 zouden graag zien dat gemeenten de mogelijkheid
behouden om Gedeputeerde Staten te verzoeken (open) overleg over de wens tot
wijziging te voeren.Waar in artikel 5 zowel over grenscorrecties als herindelingen (herindelingsadviezen)
wordt gesproken is de toelichting in de memorie van toelichting niet geheel
duidelijk. Wat is de betekenis van «werkzaamheden die ter hand zijn
genomen» in artikel 5, vijfde lid? De leden van de SGP-fractie vragen wat precies moet worden verstaan onder
«werkzaamheden ter hand zijn genomen». Is er in dit kader een
meer eenduidige omschrijving aan te geven? Artikel 6Artikel 6 en ook artikel 11 regelen dat de minister binnen zes maanden
na de ontvangst van het herindelingsadvies een voorstel aan de ministerraad
doet. In het oorspronkelijk wetsvoorstel Procedurele bepalingen met betrekking
tot wijziging van de gemeentelijke of provinciale indeling (Kamerstuk 20 079)
heeft hiervoor een termijn van drie maanden gestaan. Mede op grond van het
toen afgesloten Bestuursdeelaccoord Rijk–Interprovinciaal Overleg (indiening
van een wetsvoorstel bij de Tweede kamer dient te geschieden binnen één
jaar na ontvangst van het eindadvies), is de voorgestelde termijn van drie
maanden verlengd tot zes maanden. De leden van de PvdA-fractie vragen of is
overwogen om, nu zowel IPO als VNG aandringen op bekorting van de termijnen,
de zes maanden termijn weer naar drie maanden te brengen.De leden van de GPV-fractie merken op dat de redactie van de artikelen
6, 11 en 18 gelijkluidend is en zij vragen of dat wel een elegante wijze van
wetgeving is. Is het niet mogelijk de inhoud van deze artikelen in het algemene
deel van het wetsvoorstel op te nemen? Artikelen 7 en 8In de IPO-Nieuwsbrief, nummer 4 van 1996, staat dat het IPO de staatssecretaris
een suggestie heeft gedaan om de termijn van de Wet arhi aanzienlijk te bekorten.
De looptijd zou bijna kunnen worden gehalveerd, te weten van 23 naar 12 maanden.
Kan worden aangegeven wat de inhoud was van deze suggestie en in hoeverre
deze in het wetsvoorstel is verwerkt?Kan, zo vragen de leden van de PvdA-fractie, verduidelijkt worden tot
welke verkorting in tijd de nieuw voorgestelde procedure leidt in vergelijking
met de bestaande procedure bij een gemeentelijke herindeling?In artikel 8 worden de termijnen voor de gemeentelijke herindeling aangegeven,
die door de provincie wordt voorbereid. Daarbij is geen rekening gehouden
met het onderzoek dat plaatsvindt, voorafgaand aan het open overleg. Dat onderzoek
is niet wettelijk geregeld. Kan de regering aangeven hoe lang gemiddeld zo'n
onderzoek duurt? Dat onderzoek is namelijk ook van belang voor de duur van
de totale procedure van de herindeling. Heeft de regering overwogen dit onderzoek
in de wet op te nemen en een wettelijke termijn voor het onderzoek te bepalen?
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie van de regering. Artikel 9De leden van de GPV-fractie vragen waarom slechts één van
de betrokken provincies bij monde van Gedeputeerde Staten een herindelingsadvies
aan de minister kan zenden wanneer de provincie die het initiatief tot herindeling
heeft genomen geen overeenstemming met de andere betrokken provincie of provincies
heeft kunnen bereiken. Het is toch ook mogelijk dat de andere betrokken provincies
herindeling wel willen overwegen maar niet kunnen instemmen met de door de
initiatiefnemende provincie gewenste herindeling. Wat verzet zich er tegen
dat ook andere provincies een advies opstellen over de wijze waarop in hun
ogen een herindeling vorm moet krijgen? Artikel 11Ingevolge artikel 11 zendt de minister het wetsvoorstel binnen zes maanden
na ontvangst van het herindelingsadvies naar de ministerraad. Heeft de regering
overwogen deze termijn te bekorten? Behoort dat tot de mogelijkheden? Gaarne
krijgen de leden van de VVD-fractie en van de D66-fractie daarop een reactie
van de regering. De leden van de VVD-fractie tekenen daarbij aan dat natuurlijk
ook de Staten-Generaal gehouden is een wetsvoorstel voortvarend te behandelen.
De betrokken bestuurders moeten immers niet te lang in onzekerheid worden
gehouden. Artikel 12In het tweede lid van dit artikel worden de door Gedeputeerde Staten getroffen
voorbereidingen aangemerkt als door de minister getroffen voorbereidingen.
De leden van de GPV-fractie hebben al aangegeven, dat het hun niet duidelijk
is waarom de minister de voorbereidingen van Gedeputeerde Staten zou moeten
overnemen. De wettelijke termijnen waarbinnen die voorbereidingen moeten plaatsvinden
gelden immers op gelijke wijze van Gedeputeerde Staten en de minister. Ook
achten deze leden het niet ondenkbaar dat betrokken gemeenten en burgers vraagtekens
plaatsen bij de zorgvuldigheid van voorbereidingen van Gedeputeerde Staten.
Is het dan zonder meer gerechtvaardigd, dat de minister die voorbereidingen
overneemt of vergt dit een zelfstandige afweging?Deze leden merken op dat «provincies» in het eerste lid, sub
c, waarschijnlijk een misslag betreft. Artikel 14De leden van de GPV-fractie vragen wat moet worden begrepen onder niet
provinciaal ingedeeld gebied. Artikel 15 en 16De leden van de GPV-fractie vragen om een nadere toelichting of het uiteindelijk
de commissie of een van de Gedeputeerde Staten is die verantwoordelijk is
voor het opstellen van het herindelingsadvies. Artikel 21De regering wijst erop, dat de algemene toetsingsgrond «strijd met
het recht» is vervat in de Algemene wet bestuursrecht (derde tranche).
Wanneer zal de derde tranche in werking treden? Is er sprake van uitstel van
de invoering? Welke gevolgen zal dat hebben voor het onderhavige wetsvoorstel?
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie. ARTIKEL VDe leden van de GPV-fractie vragen een nadere toelichting op het overgangsregime
voor gemeenten waarvoor in de eerste helft van 1997 reeds een ontwerp-regeling
is vastgesteld. Is het denkbaar dat een dergelijk herindelingsplan wordt aangemerkt
als herindelingsontwerp als bedoeld in artikel 1 van het wetsvoorstel
en dat daardoor het financiële toezicht, indien het voorstel per 1 januari
1998 rechtskracht krijgt, terug werkt tot het moment van vaststelling van
het herindelingsontwerp in de eerste helft van 1997?De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (Groep Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF), Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD),
Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel
(D66), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Feenstra (PvdA), Verhagen
(CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden
(AOV), Rabbae (GroenLinks), Van Boxtel (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Assen (CDA),
M. M. van der Burg (PvdA), Bakker (D66), Klein Molekamp (VVD), Leerkes (U55+),
Van Oven (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25234-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl