Samenvoeging van de gemeenten Sittard, Geleen en Born; Verslag wetgevingsoverleg over de herindelingsvoorstellen in de provincie Limburg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26968, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26968 nr. 8

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringTweede
termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26968Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26969Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 26970Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 164 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 968Samenvoeging van de gemeenten Sittard en Geleen26 969Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst26 970Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelennr. 8VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 16 juni 2000De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 13 juni 2000 overleg gevoerd met minister K.G.
de Vries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over herindelingswetsvoorstellen
Limburg (26 968, 26 969 en 26 970).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De CloeDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,Coenen Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesDinsdag 13 juni 2000 11.00 uurDe voorzitter: DuijkersAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:De Cloe, Rietkerk, Hoekema, Balemans, Oedayraj Singh Varma, Schutte, Van
den Berg en Duijkers,alsmede de heer K.G. de Vries, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel
Samenvoeging van de gemeenten Sittard en Geleen (26968);het wetsvoorstel
Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst (26969);het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelen
(26970).De voorzitter:Ik heet eenieder welkom bij dit wetgevingsoverleg over de herindelingvoorstellen
met betrekking tot Limburg. Dit overleg staat uitgeschreven tot 17.00 uur.
Rekening houdend met de EK-wedstrijden die verplichtingen geven voor de minister,
geldt een harde eindtijd van 17.00 uur. Ik verzoek de collega's derhalve hun
spreektijden alsmede de lengte van hun interrupties in de gaten te houden,
zodat wij deze eindtijd halen.Eerste termijn van de zijde van de commissieDe heerDe Cloe(PvdA)Voorzitter! De grondgedachte voor de Limburgse herindelingsvoorstellen
komt voort uit het kabinetsbeleid om de positie van de centrumsteden te versterken,
het zogenaamde C20-beleid. Naast een inhoudelijk grotestedenbeleid wordt gekeken
of deze steden ook wat omvang betreft voldoende uit de voeten kunnen. Vandaar
in oktober 1995 de vraag van staatssecretaris Van de Vondervoort aan Limburg:
wilt u in het kader van het C20-beleid onderzoeken hoe herindeling een oplossing
kan zijn voor de centrumgemeenten?De PvdA-fractie heeft de uitgangspunten van het C20-beleid steeds ondersteund.
Het gaat ons bij de versterking van de centrumgemeenten niet om groot, groter,
grootst, maar om goed, beter, best. Het doet ons deugd dat deze minister volledig
achter dit beleid voor de centrumgemeenten staat.Ook bij deze herindelingsvoorstellen is de stroperigheid zowel indrukwekkend
als ontmoedigend. En dat had de Kamer nu juist anders gewild bij de C20-gemeenten.
Ik verwijs in dit verband naar de motie-Schutte. Dat is echter duidelijk niet
gelukt. De wetsvoorstellen zijn ongeveer twee jaar na vaststelling in Limburg
bij de Kamer ingediend. De fractie van de PvdA vindt dat de minister de termijn
van zes maanden uit de Wet Arhi serieus moet nemen en dat dit soort overschrijdingen
tot het verleden moeten gaan behoren. Die termijn staat niet voor niets in
de wet. Hoe staat het overigens met de voortgang van de Wet Arhi in de Eerste
Kamer? Schiet dat een beetje op, zo vraag ik de minister.Zowel staatssecretaris Van de Vondervoort als minister Peper hebben aangegeven
de Limburgse herindelingsvoorstellen te mager te vinden. In juli 1996 geeft
staatssecretaris Van de Vondervoort aan dat het wenselijk is een ruimer gebied
rond Sittard en Geleen bij de voorstellen te betrekken. Minister Peper zegt
in een overleg met GS op 22 maart 1999 tot verruiming van de provinciale voorstellen
te willen komen.De PvdA-fractie kan zich deze gedachten voorstellen. Zowel vanuit Venlo-Tegelen
als vanuit Sittard-Geleen zijn terechte opmerkingen gemaakt over de beperkte
omvang van de provinciale voorstellen. Men vond de voorstellen te summier
of men zag deze als een minimale variant. De vragen van de PvdA-fractie in
het verslag waren er dan ook op gericht de mogelijkheden tot uitbreiding van
de voorstellen te verkennen om zo tot een versterking van de Limburgse steden
te komen. De provinciale voorstellen zijn voor de steden namelijk te beperkt
van opzet en naar onze mening te weinig toekomstgericht.Hoewel de minister antwoordt dat duidelijk mag zijn dat het kabinet het
uitgangspunt van versterking van de centrumgemeente nog ten volle hanteert,
komt het niet met voorstellen tot verdere versterking van de steden. Wel schrijft
het kabinet, dat alternatieven denkbare en verdedigbare opties vertegenwoordigen.
Het zijn die alternatieven waarvan de vorige minister ten minste het beeld
heeft doen ontstaan, dat het meer dan denkbare en verdedigbare opties waren.
Zo zou het moeten, was de indruk die werd gewekt. Dat beeld is echter niet
omgezet in concrete voorstellen. Wel woorden geen daden. Een robuustere aanpak
had de PvdA-fractie graag in de voorstellen teruggezien.Wat de provincie Limburg betreft, vertrouwt mijn fractie erop dat de nieuwe
aanpak van député Haazen zal leiden tot versterking van de Limburgse
gemeente. De commissie-De Zeeuw geeft op niet mis te verstane
wijze het handvat om in Noord-Limburg tot die noodzakelijke versterking van
de gemeenten te komen. Een sterke provincie heeft baat bij sterke gemeenten
en steden.Vrijwillige herindeling kan veel voordelen hebben, maar zij mag niet ten
koste gaan van de kansen en de mogelijkheden van de naburige gemeenten. Soms
bestaat de indruk dat de vrijwillige herindeling tot stand komt om iets anders
te voorkomen. In Noord-Holland waren de plannen voor het samengaan van Bloemendaal,
Heemstede en Bennebroek hiervan een voorbeeld. Het samengaan van Sluis-Aardenburg
en Geffen-Nuland in het verleden deed daar ook aan denken.Minister Peper noemde ter illustratie Horst, Grubbenvorst en Broekhuizen
als het gaat om een vrijwillige herindeling die als het ware echt naar de
stad is toegewend. Uitvinden om erger te voorkomen, zo zei hij. Dan is het
toch, zo vraag ik de minister, in de eerste plaats het provinciaal bestuur
dat daarop dient toe te zien. Als dat bestuur dat nalaat, is het toch de minister
die een keer een stevig gesprek met zo'n bestuur zou moeten aangaan. Heeft
de minister daarvoor voldoende instrumenten?De totstandkoming van Horst aan de Maas heeft kenmerken van een vrijwillige
herindeling en lijkt bedoeld om iets anders te voorkomen. Op grond van de
informatie kan men concluderen, dat naast de betrokken gemeentebesturen ook
en wellicht vooral het provinciaal bestuur er alles aan gedaan heeft om die
vrijwillige herindeling in een hoog tempo tot stand te laten komen. Het verzoek
van Horst aan de Maas moest uitgewerkt en al op het gouvernement zijn voordat
de vergadering van de provinciale staten van juli 1996 plaatsvond.Deze minister stelt, dat eerder sprake is van een situatie waarin twee
verschillende, losse herindelingprocedures samengevoegd werden. Dank je de
koekoek! De PvdA-fractie vindt deze situatie meer een voorbeeld van slechte
regie door de provincie Limburg. Aan de minister nogmaals de vraag: hoe kun
je tot een betere afstemming komen en hoe kun je dergelijke situaties voorkomen?De minister onderschrijft het belang van binnengemeentelijke decentralisatie.
Hij wil de gemeenten echter alleen in ondersteunende zin, dus vooral met woorden,
bijstaan en niet in financiële zin. Dat laatste was nu juist de bedoeling
met de Kameruitspraak over het experimenteerfonds binnengemeentelijke decentralisatie.
De Limburgse bestuurskundigen Janssen en Korsten schrijven dat schaalvergroting
alleen zin heeft als die tegelijkertijd gepaard gaat met een oplossing in
de vorm van een democratische schaalverkleining. Daarom geef ik deze minister
het advies: stimuleer, ondersteun, maar wees geen schraalhans keukenmeester
en kom op met dat experimenteerfonds voor binnengemeentelijke decentralisatie.Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over het voorstel tot samenvoeging
van de gemeenten Sittard en Geleen. De Partij van de Arbeid vindt dit voorstel
op grond van de C20-benadering te krap. Zij is van mening dat het voor de
nieuwe centrumgemeenten in de westelijke mijnstreek beter is om de economische
bedrijvigheid zoveel mogelijk onder regie van één gemeentebestuur
te brengen. De minister kiest daar uiteindelijk niet voor, maar hij kan zich
een andere beoordeling dan die van hemzelf voorstellen. Die andere beoordeling
maakt de PvdA-fractie. Niet vanwege een slecht bestuur in de gemeente Born
of vanwege een geringe betrokkenheid van bewoners of organisaties in Born.
Daar is niets mis mee. Maar de flessenhals van Limburg, met in een klein gebied
heel veel bedrijvigheid en infrastructuur, verlangt een sterke en goed toegeruste
gemeentelijke regie voor alle bewoners, organisaties en bedrijven in dat gebied.
Een overgang van het bedrijventerrein Holtum-Noord naast het voorgestelde
NedCargebied, zal de financiële positie voor het resterende deel van
de gemeente Born nog meer onder druk zetten. Het versterken van de sociaal-economische
functie als industriegemeente telt voor de Partij van de Arbeid zwaar. Door
middel van een amendement wil mijn fractie dan ook bevorderen, dat in de westelijke
mijnstreek een groter gedeelte van de economische bedrijvigheid bestuurlijk
in één hand komt, zodat de nieuwe centrumgemeente Sittard-Geleen-Born
daarover beter de regie kan voeren.De heerRietkerk(CDA)Het amendement is beargumenteerd vanuit de economische regie. De bedrijfsregio
die op dit moment werkt, bestaat uit veel meer gemeenten dan alleen Sittard,
Geleen en Born. Ook Schinnen, Susteren en andere gemeenten doen daaraan mee.
Waar houdt het op als het gaat om de regie op basis van economische potenties?De heerDe Cloe(PvdA)Dat houdt op enig moment ergens op. Dat houdt in dit geval op bij de toevoeging
van de gemeente Born. Dat heeft als reden dat bijvoorbeeld de gemeente Stein
in de hele procedure in onvoldoende mate betrokken is geweest, terwijl er
op zich argumenten zijn aan te dragen voor toevoeging van de gemeente Stein,
met name vanwege de bedrijvigheid die daar plaatsvindt. Omdat dat in de procedure
onvoldoende is gebeurd, wordt dat nu niet voorgesteld.De heerRietkerk(CDA)Om procedurele redenen bakent u nu dus de economische regio af tot en
met Born. Maar in uw standpunt om de regio van de economische regio in één
hand te houden, zouden ook Stein, Beek en andere plaatsen toegevoegd moeten
worden.De heerDe Cloe(PvdA)Ik heb Beek niet genoemd, ik heb alleen Stein genoemd. Verder krijg je
nooit de bestuurlijke maat die precies samenvalt met de economische ontwikkeling,
want er zijn ook andere factoren om tot samenvoeging van gemeenten te komen.
De ideale maat bestaat niet, maar er is wel eindigheid. Als u suggereert dat
alle bedrijvigheid erbij moet, is dat één aspect. Mijn partij
vindt dat wel een heel belangrijk aspect. Geen misverstand daarover.De heerRietkerk(CDA)Betekent dit dat u, als het gaat om Born, de economische regie belangrijker
vindt dan de sociale samenhang van de gemeenschap in Born?De heerDe Cloe(PvdA)Ik vind die economische regie belangrijk, maar tegelijkertijd ben ik ervan
overtuigd dat de sociale samenhang in de gemeenschap kan blijven bestaan.
Dat is bij eerdere herindelingen ook gebeurd. Als u kijkt naar tal van herindelingvoorstellen
die plaatsvinden in Overijssel, waarover de Kamer vrij recent heeft gesproken,
ziet u dat de samenhang van gemeenschappen toch blijft bestaan.
Dat weet u zelf waarschijnlijk ook wel, want u heeft ook voor dat wetsvoorstel
gestemd.Voorzitter! Tijdens de Limburgse herindelingen in 1982 is overwogen, Nieuwstadt
toe te voegen aan Sittard. De fractie van de Partij van de Arbeid voelde daar
destijds voor. Maar het is niet doorgegaan, omdat de nieuw te vormen gemeente
Susteren dan te klein zou worden. De realiteit van vandaag is dat Susteren
en Echt willen gaan fuseren. Dat wordt dan een gemeente van zo'n 30.000 inwoners.
Dus gaat dat argument van 1982 niet meer op. De oriëntatie van de kern
Nieuwstadt is gericht op Sittard. Voor de Partij van de Arbeid is toevoeging
van Nieuwstadt een mooie en logische afronding van het stedelijk gebied van
Sittard. Maar de fusie van Susteren en Echt is nog niet zover. De PvdA voelt
er dan ook voor, bij deze fusie te kijken naar de mogelijkheid om Nieuwstadt
toe te voegen aan de nieuwe centrumgemeente. Wanneer is die vrijwillige herindeling
van Echt en Susteren te verwachten bij de Kamer? Is het normaal dat het zo
lang duurt en het bij het gouvernement in Limburg blijft liggen, of wordt
er wellicht bewust geen haast gemaakt tot de behandeling van dit wetsvoorstel?Voorzitter! Ik kom toe aan het wetsvoorstel Venlo, Tegelen en Horst aan
de Maas, dat ik als één zal behandelen. Recent heeft de stuurgroep
krachtige gemeenten, onder leiding van Friso de Zeeuw, een rapport uitgebracht,
waarin staat dat de stuurgroep de maatvoering van het voorstel Venlo-Tegelen
aan de krappe kant acht. Daarom kan de stuurgroep zich voorstellen dat de
Tweede Kamer voor een andere maatvoering kiest voor Venlo-Tegelen. Dat is
de meest recente aanwijzing dat ook hier het voorstel van de provincie Limburg
aan de krappe kant is. Venlo en Tegelen stellen samen de Venlo-plusvariant
voor. In die variant zit een aantal punten waar de PvdA positief tegen aankijkt.
Een belangrijk onderdeel van die plusvariant is de toevoeging van de veiling
ZON. Tijdens een overleg over de IJzeren Rijn heeft collega Feenstra al aangegeven
dat wij Venlo als een belangrijke mainport zien. Venlo heeft als kruispunt
van water, weg en rail goede mogelijkheden om werk en inkomen te genereren.
Dat heeft die gemeente ook nodig vanwege de niet al te sterke sociale structuur.
Binnen deze logistieke functie ziet de PvdA het belang om de veiling toe te
voegen aan de centrumgemeente. Ook het provinciaal bestuur ziet de verwevenheid
tussen de veiling en het logistieke knooppunt Venlo, zowel in economisch als
in ruimtelijk opzicht. De bedrijventerreinengordel van Venlo ten behoeve van
de Tradeportontwikkeling grenst aan het terrein van de veiling ZON. In het
streekplan 1995 valt de veiling ZON ook binnen het stedelijk gebied Venlo-Tegelen.
De fractie van de PvdA kiest er niet voor nu ook de kern Grubbenvorst toe
te voegen aan Venlo-Tegelen, niet omdat de door Venlo-Tegelen genoemde argumenten
van geen betekenis zijn, maar omdat de door Grubbenvorst aangedragen argumenten
van meer betekenis zijn. Een belangrijke kern van de nieuwe gemeente Horst
aan de Maas zou dan worden weggehaald. Dat geeft ook veel ontvlechtingproblemen
Een al lang in gang gezet proces van samenvoeging komt tot stilstand. De toegevoegde
waarde van de kern Grubbenvorst is voor Venlo betrekkelijk.De heerSchutte(RPF/GPV)Voorzitter! De PvdA kiest er nu niet voor ook de kern Grubbenvorst toe
te voegen. Betekent dit dat er over enige tijd wellicht alsnog een amputatie
van dit deel van Horst aan de Maas zal plaatsvinden?De heerDe Cloe(PvdA)Als wij dat met dezelfde argumenten kunnen voorkomen, dan ligt dat niet
in de reden. Dan hadden ze mij nu niet zover gekregen. Mijn volgende zin luidt
dan ook: Bovenal blijven de kernen Velden en Baarlo voorlopig ook buiten het
schootsveld van Venlo. Daarom zou het in de richting van Grubbenvorst niet
helemaal terecht zijn om dat nu wel te doen, want wat de kernen Velden en
Baarlo betreft is sprake van dezelfde oriëntatie.De burgemeester van Grubbenvorst heeft op een vasthoudende manier gevochten
als een leeuw voor de nieuwe gemeente Horst aan de Maas. Zij heeft de PvdA-fractie
uiteindelijk op het voor haar vrijwel rechte spoor gehouden. Het argument
dat Horst aan de Maas wordt verzwakt door de toevoeging van de veiling ZON
aan Venlo-Tegelen kan worden ondervangen, indien de wenselijkheid wordt onderzocht
de gemeente Sevenum bijvoorbeeld toe te voegen aan Horst aan de Maas. Op die
manier is het in de beginfase ook gestart met Horst aan de Maas; overigens
ook nog met Maasbree erbij.De heerVan den Berg(SGP)Voorzitter! Ik weet niet of ik hier de bekende vergelijking met de appels
en peren kan trekken, maar ik vind dat Sevenum niet kan worden ingewisseld
voor de veiling ZON bij Horst aan de Maas. Deze veiling is een essentieel
onderdeel van de visie van de nieuwe gemeente op de eigen toekomst en op het
sociaal-economisch draagvlak, betrekking hebbend op de agribusiness. De heer
De Cloe kan niet ontkennen dat de veiling daar een integrerend onderdeel van
is. In feite speelt dit een belangrijkere rol vanuit bedrijfseconomisch perspectief
voor deze bedrijfstak dan alleen de kwestie van de op- en de overslag en de
transportfunctie, die het natuurlijk ook wel heeft. Het andere is echter wezenlijk
voor de nieuwe gemeente. De heer De Cloe relativeert het belang daarvan veel
te veel.De heerDe Cloe(PvdA)Neen, ik weeg het belang anders dan de heer Van den Berg. Ik relativeer
het niet, want ik kan best begrijpen dat dit belang aanwezig is voor de nieuwe
gemeente Horst aan de Maas. Ik weeg dat belang anders. De toekomstige ontwikkeling
van de veiling, gelet op de Tradeportfunctie op het toekomstige gebied van
Venlo – ook in die zin vindt er een grenscorrectie plaats – vind
ik van groter belang. Ik zie daar een sterkere samenhang. De toevoeging van
Sevenum zie ik niet zozeer als een compensatie, al kan dat argument worden
gebruikt. Ik vind de afweging dat Sevenum op termijn bij de nieuwe gemeente
Horst aan de Maas zou kunnen komen op zichzelf een zelfstandig argument. Dat
is tijdens de hoorzitting indertijd ook aangegeven door de burgemeester van
de gemeente Horst, de heer Wolters.De heerVan den Berg(SGP)Wat Sevenum betreft ben ik het op zichzelf wel met de heer De Cloe eens.
Echter, juist vanuit het perspectief van het profiel van die nieuwe gemeente,
gericht op een stevige agrarische ontwikkeling, behoort die veiling
erbij. Daarom vind ik dat je die twee niet tegen elkaar kunt inwisselen. Het
weghalen van de veiling bij de gemeente Horst aan de Maas vind ik een buitengewoon
groot verlies dat het draagvlak van die gemeente vanuit bedrijfseconomisch
oogpunt onder druk zet.De heerDe Cloe(PvdA)Ik denk dat niet. Al die mensen die nu in de veiling werken en die uit
Grubbenvorst, Horst of welke andere gemeente ook komen, zullen daar blijven
werken. Wat dat betreft verandert er niets. Als je het puur bekijkt vanuit
het perspectief dat Horst aan de Maas zich presenteert als agrarisch centrum,
heeft u gelijk dat er een veiling in past. Echter, zij presenteert zich niet
alleen als agrarische gemeente; zij heeft nog veel meer pijlen op haar boog
als je de stukken goed leest. Het is ook een toeristische gemeente. Daarnaast
heb ik als argument genoemd dat de veiling nadrukkelijk te maken heeft met
de bedrijfseconomische ontwikkeling en dus ook past in de ontwikkeling die
Venlo als centrum doormaakt. Naar mijn weging kan de veiling daar net zo zwaar
in passen dan in uw weging met betrekking tot de nieuwe gemeente Horst aan
de Maas.De heerRietkerk(CDA)Als ik de heer De Cloe goed beluister, dan acht hij het zware accent van
de nieuwe plattelandsgemeente Horst aan de Maas met haar netwerk gericht op
het platteland waarvan de veiling het centrale element is, en het feit dat
de landbouw- en tuinbouworganisatie Limburg aangeeft dat de veiling behoort
tot de agribusinessketen die in Horst aan de Maas voor een sterke en vitale
gemeenschap zal zorgen, van ondergeschikt belang.De heerDe Cloe(PvdA)U noemt dat ondergeschikt; dat zijn niet mijn woorden. Ik weeg het anders.
Ik praat niet over ondergeschikt en ik doe niets af aan de argumenten die
vanuit Horst aan de Maas worden aangevoerd om de veiling binnen haar gemeentegrenzen
te krijgen. Daar ding ik op zichzelf niets op af, alleen, ik weeg het anders.De heerRietkerk(CDA)U weegt het anders, maar dat betekent dat u de regie die nodig is voor
de nieuwe agrigemeente Horst aan de Maas, waarvan de veiling een centraal
economisch element uitmaakt, minder zwaar laat wegen ten opzichte van de weging
inzake Venlo en Tegelen.De heerDe Cloe(PvdA)Die weeg ik zwaarder ten gunste van Venlo vanwege de bedrijfseconomische
invloed van die veiling op de Tradeportontwikkeling in dat gebied. Dat heeft
ook te maken met bedrijvigheid en technologie en met het transport dat juist
op dat punt samenkomt. Dan heb ik het nog niet over het feit dat de veiling
onder andere door de spoorlijn geïsoleerd ligt van de kern Grubbenvorst.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Begrijp ik het goed dat u de kern Grubbenvorst uit het voorstel haalt,
in de zin dat die gemeente niet wordt toegevoegd aan Venlo en Tegelen?De heerDe Cloe(PvdA)Dat heeft u goed begrepen.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Bent u het dan niet met mij eens dat er op termijn een soort zwaard van
Damocles boven Grubbenvorst hangt? Als het wellicht toch toegevoegd wordt,
waarom dan niet gelijk kiezen?De heerDe Cloe(PvdA)De heer Schutte heeft die vraag ook aan mij gesteld. Ik heb hem daarop
geantwoord dat er op dit moment voldoende overtuigende argumenten zijn om
de kern Grubbenvorst niet toe te voegen aan Venlo. Het ligt dan niet in de
rede om daar morgen weer anders over te denken. In 1982 was de fractie van
de PvdA al voor toevoeging van Nieuwstadt aan Sittard. Dat is toen echter
niet gebeurd omdat je in het totaalpakket tot een andere weging komt. In het
onderhavige geval komen wij tot de weging dat de kern Grubbenvorst nu een
belangrijk onderdeel gaat vormen van de nieuwe gemeente Horst aan de Maas.De gemeente Belfeld is ook partij in het wetsvoorstel en vormt een onderdeel
van de plusvariant van Venlo. Ik vraag de minister toe te lichten waarom hij
aan de ene kant in zijn argumenten zegt het begrijpelijk te vinden dat Venlo
de hele gemeente Belfeld toegevoegd zou willen zien aan Venlo-Tegelen en anderzijds
dat hij zo'n toevoeging ongepast vindt. Hoezo ongepast? Niet alleen bij het
open overleg, maar ook op de hoorzitting van gedeputeerde staten van 1 en
2 september 1997 is de gemeente Belfeld aanwezig geweest en gehoord. Tijdens
het overleg op 22 maart 1999, zo schrijven gedeputeerde staten van Limburg,
heeft de minister van Binnenlandse Zaken opgemerkt te denken aan toevoeging
van de gemeente Belfeld aan Venlo. Ook al eerder, op 30 november 1998 en 24
juni 1999, presenteerde de minister de overgang van Belfeld naar Venlo als
een mogelijke en wenselijke optie. Hoezo is er bij een voorstel om de gemeente
Belfeld samen te voegen met Venlo sprake van een arbitraire en willekeurige
keuze en van een ongepastheid? Wie heeft die tekst geschreven? Gezien de voorgeschiedenis
van dit wetsvoorstel raad ik de minister aan niet te snel het woord ongepast
uit de pen te laten komen.De PvdA-fractie vindt versterking van centrumgemeenten van groot belang.
Naar het oordeel van de PvdA-fractie is het daarvoor nodig de wetsvoorstellen
te verbeteren. Hiervoor zijn amendementen ingediend. Ik hoop en verwacht dat
ook deze minister de redelijkheid en wenselijkheid daarvan kan onderkennen
opdat deze voorstellen daarna een snelle en vruchtbare procedure in de Eerste
Kamer tegemoet kunnen zien. Per 1 januari 2001 kan men dan in de Limburgse
gemeenten aan de slag.De heerRietkerk(CDA)In het regeerakkoord staat heel helder dat in principe de provinciale
voorstellen gevolgd zullen worden. Er liggen nu drie voorstellen voor. U geeft
aan dat u met de drie amendementen in kunt stemmen. Hoe rijmt u dat met de
wat strakke formulering in het regeerakkoord? Wordt deze frase dan niet een
soort "trekdropfrase"?De heerDe Cloe(PvdA)Die passage staat inderdaad in het regeerakkoord. Dat moet je ook zwaar
wegen. Maar ook als het niet in het regeerakkoord staat, moet je zorgvuldig
naar provinciale voorstellen kijken. Als een provincie goed werk levert, is
dat het uitgangspunt voor de voorstellen die hier liggen. Dat is een lijn
die de fractie van de PvdA altijd heeft gehanteerd, met of zonder regeerakkoord.
Maar als de provincie minder gedegen werk levert, leidt dat ertoe
dat je andere standpunten in kunt nemen. Wij hebben niet voor niets een zorgvuldige
voorbereiding. Wij luisteren naar argumenten. Het regeerakkoord geeft schijnbaar
ook ruimte voor fracties om andere standpunten in te nemen. Ik heb dat gemerkt
bij Twente, waar de fractie van D66 tegen Twentestad stemde, en bij West-Overijssel,
waar de fractie van de VVD met een voorstel kwam om Ommen zelfstandig te laten.
Met andere woorden, een aantal malen hebben fracties van de coalitie de vrijheid
genomen om het regeerakkoord wat royaler en ruimer te interpreteren. Dat is
voor mij niet het motief om voorstellen te steunen, maar het maakt het wel
een slag makkelijker.De heerRietkerk(CDA)De heer De Cloe en de PvdA-fractie hebben stellig richting de D66- en
VVD-fracties beargumenteerd dat als het gaat om zowel Twentestad, als Ommen
dat op gespannen voet stond met het regeerakkoord. Nu betrap ik hem er zelf
op met het trekdropgehalte van het regeerakkoord mee te doen. Ik neem daar
kennis van.De heerDe Cloe(PvdA)Die opstelling heeft zijn doorwerking.De heerBalemans(VVD)Voorzitter! Kortgeleden kreeg ik van mijn ouders een exemplaar van het
Limburgs Dagblad van woensdag 17 november 1937. Daarin was een hoofdredactioneel
artikel gewijd aan wat toen heette een nieuwe poging tot samenvoeging van
een aantal Limburgse gemeenten. De hoofdredacteur geeft een tweetal beschrijvingen
die vandaag, bijna 63 jaar later, nog uiterst treffend de gevoelens van de
VVD weergeven bij de wetsvoorstellen van de gemeentelijke herindeling in het
jaar 2000. De eerste beschrijving betreft de menselijke gevoelens bij een
herindeling. Ik citeer de hoofdredacteur: "Er is volstrekt geen sprake van
een doodvonnis over dorpen en parochies. En de heilige geboortegrond blijft
ongerept. Er is alleen een wijziging in de administratieve indeeling waaraan
men zich blijkens de voorbeelden in andere provincies betrekkelijk spoedig
went wanneer zij eenmaal is tot stand gebracht." De ervaring van de laatste
jaren leert dat dit ook nu geldt. De beroemde passiespelen van Tegelen zijn
ook na de herindeling nog de beroemde passiespelen van Tegelen.Verderop in het artikel velt de hoofdredacteur in 1937 een vernietigend
oordeel over de inhoud van de voorstellen van gedeputeerde staten van Limburg.
"Men herinnert zich allicht dat het fraaie plan van gedeputeerde staten, product
van ondoordachte bureaucratie, veel meer dan van redelijk inzicht, even schielijk
verdween als het was verschenen. Zo valt het te verklaren dat hetgeen in het
noorden keer op keer gelukt, in het zuiden slag op slag mislukt."Diezelfde gevoelens bekropen mij toen ik voor het eerst de voorstellen
van de provincie onder ogen kreeg. Daarmee ga ik van 1937 terug naar 2000,
naar de wetsvoorstellen die de minister heeft ingediend. De VVD heeft een
aantal uitgangspunten bij de toetsing van voorstellen tot gemeentelijke herindeling.
Zo spreekt het regeerakkoord over het "in principe" volgen van de voorstellen
van de provincie. De motie-Remkes schetst tevens dat herindelingen uitkomst
moeten bieden voor een periode van ongeveer 30 jaar. De VVD heeft begrip voor
de minister, nu hij conform datzelfde regeerakkoord de voorstellen van de
provincie ongewijzigd heeft doorgestuurd. Minder begrip is er van VVD-zijde
voor hetgeen onder verantwoordelijkheid van de vorige gedeputeerde voor de
bestuurlijke organisatie in Limburg tot stand is gebracht. De provincie heeft
volgens de Wet Arhi een belangrijke rol, zij het dat het laatste woord aan
de wetgever is. De provincie heeft, gezien de voorliggende voorstellen, een
zeer groot deel van Limburg onbesproken gelaten. Daarnaast ontbreekt op een
belangrijk aantal punten de samenhang tussen de voorstellen onderling en wordt
geen recht gedaan aan de rol van de centrumgemeenten. Deze voorstellen kwamen
onder de verantwoordelijkheid van de portefeuillehouder bestuurlijke organisatie
in de vorige statenperiode tot stand. Daarin ontbreekt een heldere toekomstvisie
op Noord- en Zuid-Limburg, evenals een integrale bestuurlijke samenhang binnen
de gehele provincie Limburg.Het vorige provinciebestuur heeft broddelwerk afgeleverd. Nu wordt van
de Tweede Kamer gevraagd van broddelwerk een beetje minder broddelwerk te
maken. Indachtig de woorden "in principe" uit het regeerakkoord, acht de VVD
een aantal wijzigingen op juist deze wetsvoorstellen noodzakelijk. Verder
geldt voor Limburg in de ogen van de VVD dat een verwijzing naar de motie-Remkes
niet kan rechtvaardigen dat in de toekomst geen verdere stappen genomen hoeven
te worden. Gelukkig toont de huidige gedeputeerde bestuurlijke organisatie
wel duidelijkheid, durf en daadkracht. Vandaag zal ook de Tweede Kamer duidelijkheid
moeten geven aan Limburg en voor Limburg.De VVD constateert dat het wetsvoorstel inzake de samenvoeging van Sittard
en Geleen aan de krappe kant is. Voor de vorming van een krachtig economisch
en bestuurlijk centrum in Zuidwest-Limburg is het van belang dat de regiefunctie
in handen komt van één gemeente. De westelijke mijnstreek, ook
wel de Smidse van Zuid-Limburg genoemd, kent een zeer sterk industrieel karakter,
met bedrijven zoals DSM en NedCar en de daarmee verbonden noodzakelijk infrastructuur
en havenfaciliteiten. Om de economische slagader die deze industriële
zone kent niet dood te laten bloeden, is het van belang dat het bedrijventerrein
Holtum-Noord en de barge- en railterminal onder dezelfde regievoerende gemeenten
vallen. Dat heeft tot gevolg dat deze terreinen aan de gemeente Born dienen
te worden onttrokken. Daarmee rijst de vraag of Born in een dergelijke afgeslankte
vorm als zelfstandige gemeente wel kan blijven voortbestaan. De VVD stond
hier voor de keuze om hetzij Born in zijn geheel zelfstandig te laten, dus
inclusief het NedCarterrein, dan wel de huidige gemeente Born samen te voegen
met Sittard en Geleen. Vanuit economisch perspectief, gericht op de toekomst,
en gelet op de daarvoor vereiste bestuurskracht kiest de VVD-fractie voor
een samenvoeging van Born met Sittard en Geleen.Een discussie over Nieuwstadt vind ik nu nog wat prematuur, gelet op de
intenties van Susteren en Echt. Mochten hun plannen echter niet binnen afzienbare
tijd duidelijkheid verschaffen, dan ontstaat een nieuwe situatie, ook voor
mijn fractie.De heerDe Cloe(PvdA)De heer Balemans stelt dat een nieuwe situatie ontstaat als niet snel
duidelijkheid wordt verschaft. Wellicht denkt hij dan dat Nieuwstadt
naar Sittard kan. En als wel snel duidelijkheid wordt verschaft, wordt daarover
dan niet meer nagedacht en is het dan akkoord?De heerBalemans(VVD)Ik zal ieder wetsvoorstel op zijn merites beoordelen, dus ik zal daar
nog geen uitsluitsel over geven. Gelet op de geschiedenis – ik heb niet
voor niks de kranten uit 1937 geciteerd – dring ik er bij deze minister
wel op aan dat ook bij de provincie haast wordt gemaakt. Dan zal ook de VVD,
net zoals de heer De Cloe en velen in dit huis, in een visie op het gehele
Limburgse gebied bekijken wat voor wie het beste is. De heer De Cloe wil natuurlijk
van mij weten of ik Nieuwstadt aan Sittard-Geleen wil toevoegen.De heerDe Cloe(PvdA)Als er geen voorstel komt om Susteren en Echt samen te voegen, gaat u
nadenken over Nieuwstadt. Susteren blijft dan klein. Vervolgens denkt u erover
Nieuwstadt bij Sittard te voegen en wordt Susteren nog kleiner. Het zou logischer
zijn als er een voorstel komt om Susteren en Echt samen te voegen. Die gemeente
is dan minder klein. In dat geval kun je erover denken Nieuwstadt bij de gemeente
Sittard te voegen.De heerBalemans(VVD)In eerste instantie behoort, zoals gebruikelijk in een Arhi-procedure,
de provincie het voortouw te nemen. Als de provincie niet tot die durf, daadkracht
en duidelijkheid komt, zullen wij het zelf moeten doen. Hoe dat uitpakt, zullen
wij dan wel zien.Bij de samenvoeging van Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst en de samenvoeging
van Venlo en Tegelen heeft de VVD-fractie grote twijfels of in dit voorstel
wel voldoende rekening is gehouden met de toekomstige ontwikkelingen in de
regio Noord-Limburg en de centrale rol die een centrumgemeente als Venlo in
een landelijk gebied moet gaan spelen. Ook de minister heeft blijk gegeven
van die twijfel en ziet dat in de toekomst een nieuwe herindelingsronde wellicht
noodzakelijk is. Betekent dat ook de minister van mening is dat het vorige
provinciebestuur broddelwerk heeft afgeleverd? Is het dan niet beter nu al
voor een deel een echte opmaat te realiseren tot een bestuurskrachtige centrumgemeente
Venlo-Tegelen?Mevrouw de voorzitter! Voor de regio Noord-Limburg is het van groot belang
dat er binnen afzienbare tijd een krachtige centrumgemeente ontstaat die niet
alleen als motor kan functioneren in de regio, maar ook in relatie tot Eindhoven,
Nijmegen, Arnhem en het Duitse achterland. Dat wordt onderkend door de omringende
gemeenten en de provincie. Aangezien wij niet over de landsgrens heen kunnen
herindelen, zit Venlo aan de oostkant op slot. De samenvoeging van Venlo-Tegelen
lost in dat opzicht geen enkel knelpunt op. Ook de visitatiecommissie Grotestedenbeleid
en de stuurgroep Krachtige gemeenten constateren dat voor de centrumstad Venlo
in de regio Noord-Limburg een verdere versterking van het stedelijk gebied
absoluut noodzakelijk is. Maar wat dan wel?Als gevolg van de prestaties van het vorige provinciebestuur is het niet
mogelijk geheel Limburg in de discussie over de ingediende wetsvoorstellen
te betrekken. Voor Venlo-Tegelen betekent dit dat voorlopig de oplossing eventueel
alleen gevonden kan worden in zuidoostelijke of noordwestelijke richting.
Voor alle duidelijkheid zeg ik erbij dat dit respectievelijk in de richting
van Belfeld en Grubbenvorst gaat.Met betrekking tot Belfeld geeft de minister zelf reeds aan dat deze gemeente
op termijn niet in staat zal zijn zich te ontwikkelen tot een zelfstandige,
krachtige gemeente. Verder stelt de minister vast dat op grond van enerzijds
het feit dat nu al een belangrijke grenscorrectie tussen Belfeld en Venlo-Tegelen
plaatsvindt en anderzijds het gegeven dat Belfeld een duidelijke sociaal-economische
oriëntatie op Venlo kent, de gedachte om geheel Belfeld samen te voegen
met Venlo-Tegelen begrijpelijk is, maar ondanks de valide argumenten ongepast.
In navolging van de heer De Cloe vraag ik de minister of hij mij duidelijk
kan maken wat hieraan ongepast is. Waarom wordt dit besluit weer doorgeschoven
naar de toekomst? Is het niet veel daadkrachtiger nu reeds die knoop door
te hakken?De VVD-fractie hecht aan duidelijkheid, durf en daadkracht. De centrumpositie
van Venlo zal versterkt moeten worden, wil deze gemeente zich in de toekomst
verder kunnen ontwikkelen. Ondanks de bewegingen van Beesel en Swalmen in
de richting van Belfeld ligt het dan voor de hand, mede gelet op de oriëntatie
en de sociaal-economische positie van Belfeld, deze gemeente in haar geheel
samen te voegen met Venlo en Tegelen.De heerRietkerk(CDA)U hebt eind vorig jaar in de Staatscourant een helder pleidooi gehouden
nog eens goed te kijken naar het herindelingsbeleid, met name als het gaat
om de ruimte die centrumgemeenten nodig hebben. U stelt ook dat niet iedere
gemeente op eigen grondgebied voor de komende 30 jaar moet bouwen. Daarmee
nam u toch wat afstand van het regeerakkoord. Staat u nog steeds achter die
passage? Vindt u het behoorlijk en ook zorgvuldig, want ik ken uw partij als
een behoorlijke en zorgvuldige partij, te elfder ure Belfeld volledig toe
te voegen aan Venlo en Tegelen?De heerBalemans(VVD)Voorzitter! Ik ben blij met het compliment van de heer Rietkerk aan het
adres van mijn partij. Ik neem niets terug van die woorden. Op een gegeven
moment zul je wel maatwerk moeten leveren. In alle debatten over herindelingen
heb ik dat steeds gezegd. Aangezien een belangrijk deel van Belfeld al wordt
overgeheveld naar Venlo-Tegelen en er weinig vooruitgang wordt geboekt in
de discussies die tussen Belfeld en Swalmen gevoerd worden en gegeven de sociaal-economische
oriëntatie van Belfeld op Venlo, is het naar mijn mening beter in dit
geval de gehele gemeente Belfeld toe te voegen aan Venlo-Tegelen.De heerRietkerk(CDA)Wil de heer Balemans daarmee zeggen dat hij het proces dat het huidige
provinciebestuur, dat hij zo roemt, voorstaat in het streekplan en het omgevingsplan
doorkruist, terwijl ook Belfeld, Swalmen en Beesel vanuit ruimtelijk perspectief
overleg voeren?De heerBalemans(VVD)Ik weet niet of het een doorkruising is. Ik heb het huidige provinciebestuur
gecomplimenteerd met de intenties die het heeft ten aanzien van herindeling
en bestuurskracht. Ik zie niet in dat het een wezenlijke doorkruising is van
het streekplan.De heerVan den Berg(SGP)Voorzitter! Ik mis een echt goede inhoudelijke argumentatie.
Dat lijkt mij toch ook van enig belang bij herindelingen van deze omvang.
Ik kijk even naar de positie van de gemeente Belfeld en de algemene oriëntatie
en kwalificatie als landelijke gemeente. Dat vind ik toch doorslaggevend.
Dan ligt de oplossing die de heer Balemans nu kiest in het amendement niet
voor de hand. Wat betreft de bedrijventerreinen vindt al een grenscorrectie
plaats. Kan hij inhoudelijk aanvoeren waarom daarmee niet kan worden volstaan?
Dan kan Belfeld de meer landelijke oriëntatie in overleg met de naburige
gemeenten zelf verder ontwikkelen.De heerBalemans(VVD)Voorzitter! Ik ontken niet dat Belfeld een zeker landelijk karakter heeft.
Maar ook een centrumgemeente is in staat om de belangen van de landelijke
aspecten van de gemeente goed te behartigen. Ik heb gezegd dat Belfeld in
de ogen van de VVD heel sterk sociaal en economisch is georiënteerd op
Venlo. Dat maakt het voor ons wenselijker om niet alleen deze substantiële
wijziging in het wetsvoorstel te accepteren, maar zelfs een stapje verder
te gaan door de gehele gemeente over te hevelen naar de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen.Voorzitter! In de relatie tussen Grubbenvorst en Venlo speelt het gebied
van de veiling ZON en haar mogelijke uitbreidingsgebied een cruciale rol.
Dat is ook de kern van een van de problemen tussen deze twee wetsvoorstellen.
De eerste vraag die rijst, is waarom de minister hier twee separate wetsvoorstellen
van heeft gemaakt. Was het niet gemakkelijker geweest om ze ineen te schuiven?
Of heeft hier in het licht van de discussie rondom de veiling een diepere
politieke reden achter gelegen? Ten aanzien van de veiling ZON stellen zij
die de veiling wensen toe te delen aan de nieuwe gemeente Horst aan de Maas,
dat het past binnen de agribusiness, terwijl door hen die voorstander zijn
van een toedeling aan Venlo-Tegelen gewezen wordt op de logistieke en infrastructurele
verbondenheid met Venlo.Een afweging tussen die individuele argumenten van de gemeente Grubbenvorst
en Horst en van de gemeente Venlo en Tegelen aan de andere kant is voor de
VVD-fractie een worsteling geweest. Voor alle visies viel wat te zeggen. Stad
en platteland lijken tegenover elkaar te staan en dan wordt het moeilijk afwegen.
Toch zijn stad en platteland op elkaar aangewezen, zozeer zelfs dat zij niet
zonder elkaar kunnen binnen de regio Noord-Limburg. Vanuit het regioperspectief
heeft de VVD-fractie andermaal bekeken welke oplossing op regionaal niveau
de meest wenselijke zou zijn, ondanks alles wat ook hiertegen in te brengen
valt. Duidelijk is dat de regio gebaat is bij een krachtige centrumstad, die
niet alleen een initiërende rol in de regio speelt, maar ook daarbuiten.
Binnen dit kader past het om de economische, de industriële en de infrastructurele
activiteiten en ontwikkelingen onder de regie van één bestuurlijk
centrum te brengen. Daarom kiest de VVD-fractie ervoor om de veiling ZON en
het te verwachten uitbreidingsgebied in de richting van de kern Grubbenvorst
niet op te laten gaan in de nieuwe gemeente Horst aan de Maas, maar toe te
voegen aan de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen.Deze keuze doet overigens niet af aan het feit dat de veiling ook goed
bestuurd zou kunnen worden vanuit Horst aan de Maas. Horst aan de Maas heeft
ook zonder de veiling in de toekomst voldoende perspectief om een bestuurskrachtige
gemeente te worden naast Venlo. In dezen heeft de VVD-fractie er dan ook voor
gekozen om het belang van de regio Noord-Limburg te laten prevaleren boven
de belangen van de individuele gemeenten.Ook ten aanzien van de kern Grubbenvorst was er bij mijn fractie twijfel
over de samenvoeging met Horst aan de Maas. De antwoorden van de minister
op onze vragen hebben een belangrijk deel van deze twijfel weggenomen. Vandaar
dat wij ook deze kern laten behoren tot de nieuwe gemeente Horst aan de Maas.Mevrouw de voorzitter! Ik stelde aan het begin van mijn betoog dat naar
de mening van de VVD-fractie de vorige gedeputeerde bestuurlijke organisatie
en het vorige provinciebestuur geen duidelijkheid, durf en daadkracht hebben
getoond, maar slechts broddelwerk hebben afgeleverd. Ik heb geconcludeerd
dat deze voorstellen, ook na amendering, niet de oplossingen bieden voor de
komende 25 jaar, indachtig de motie-Remkes. Daarom zal een nieuwe herindelingsronde
in Limburg binnen niet al te lange tijd niet ondenkbaar zijn.De heerDe Cloe(PvdA)In de motie-Remkes, waar de heer Balemans het steeds over heeft, kom ik
geen jaartal tegen. Hij heeft het zo-even ook al gezegd, maar toen had hij
het over 30 jaar en nu over 25.De heerBalemans(VVD)Ik geloof dat ik gesproken heb over "indachtig". Wij hebben in dit huis
vele malen gediscussieerd over de motie-Remkes. Ik wil die discussies niet
over doen, maar ik geloof dat wij het er wel met ons allen over eens waren,
dat dit de aantallen jaren waren waar het om draaide.Voorzitter! Ik heb geconcludeerd dat deze voorstellen ook na de behandeling
alhier nieuwe oplossingen vergen. De minister heeft zich in de nota naar aanleiding
van het verslag in vergelijkbare termen uitgelaten. Mijn vraag aan de minister
is, of hij bereid is om de provincie de opdracht te verstrekken om in Noord-Limburg
onder andere gemeenten als Maasbree, Beesel, Swalmen, Kessel, Meijel, Sevenum
en Arcen en Velden opnieuw te beoordelen op hun bestuurskracht voor de komende
periode in het licht van de Wet Arhi. Hoe kijkt de minister aan tegen een
vergelijkbaar onderzoek voor Midden- en Zuid-Limburg?Mevrouw de voorzitter! Ik sluit af. Wil er ook in de toekomst in Limburg
sprake zijn van mooi bronsgroen eikenhout naast de ontwikkeling van een provincie
waarin het goed wonen en werken is, dan kunnen deze wetsvoorstellen in geamendeerde
vorm alvast een eerste aanzet zijn tot het optimaliseren van de regio waarin
stad en platteland gezamenlijk optrekken. Ik hoor graag de reactie van de
zijde van de regering.De heerRietkerk(CDA)Mevrouw de voorzitter! De CDA-fractie vindt het de hoogste tijd om te
debatteren over de wetsvoorstellen Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst, Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelen en Samenvoeging
van de gemeenten Sittard en Geleen. Inwoners, maatschappelijke organisaties,
gemeentebesturen en ook ambtenaren wachten al veel te lang op duidelijkheid
van de rijksoverheid. Het heeft al met al wat ons betreft veel
te lang geduurd bij het ministerie. Ik ben overigens blij dat deze minister
er alles aan wil doen om de wetsvoorstellen op 1 januari 2001 van kracht te
laten worden. Wij steunen de minister om tempo te maken. Er is behoefte aan
duidelijkheid in de betrokken gebieden in Limburg.De CDA-fractie zal de voorstellen tot gemeentelijke herindeling beoordelen
op basis van de knelpuntenbenadering (ruimtelijke, financiële en bestuurlijk-juridische
knelpunten) en uitgaande van doelmatigheid en maatschappelijke kosten, waaronder
de lasten voor de burgers. Daarnaast hecht de CDA-fractie eraan, dat herindeling
van onderop wordt gedragen en dat er sprake is van regionale en provinciale
afstemming. Ook kijken wij naar de zorgvuldigheid als het gaat om de betrokkenheid
van de inwoners van de her in te delen gebieden in Limburg. Hier kom ik bij
de beoordeling van de amendementen nog op terug.Het past ons om de betrokken gemeentebesturen en de provincie Limburg
te bedanken voor hun inzet, doorzettingsvermogen en geduld bij het proces
van de drie herindelingsvoorstellen. Het was niet altijd gemakkelijk. Overigens
meld ik dat de maatschappelijke en economische processen, zoals woningmarkt,
arbeidsmarkt, verkeer en vervoer en landbouw, zich bewegen op bovengemeentelijke
schaal en vaak niet overeenkomen met de schaal van de provincie. Dat vraagt
nu, maar ook straks na de herindelingen om intergemeentelijke samenwerking.Mede gelet op de tijd ga ik nu achtereenvolgens in op de drie wetsvoorstellen.
Ik begin bij het wetsvoorstel tot vorming van de gemeente Horst aan de Maas,
waarin de huidige gemeenten Horst, Grubbenvorst en Broekhuizen samengaan.
In de 18de eeuw werden in Horst drie rekeningen opgemaakt: een rekening voor
de gemeente Horst, voor de gemeente Sevenum en voor de mairie Horst. In 1836
werden Horst en Sevenum zelfstandige gemeenten. Jawel, dat was destijds een
Belgische gedachte! Vanaf de 18de eeuw is de regio Noord-Limburg steeds in
beweging geweest. En gelet op het feit dat Sevenum niet meedoet in het wetsvoorstel,
zal dit naar mijn idee nog even zo blijven. Op basis van vrijwilligheid zie
ik meerdere bewegingen in Limburg.Reeds vele jaren Is er in de gemeenten Horst, Grubbenvorst en Broekhuizen
op eigen verzoek gewerkt aan het herindelingsvoorstel. Het betreft hier een
initiatief van onderop, met veel maatschappelijk draagvlak. De CDA-fractie
is van mening dat de Tweede Kamer dat moet honoreren.Er zijn twee onderwerpen, die steeds door andere dan de drie betrokken
gemeenten op de agenda worden geplaatst: de veiling en de kern Grubbenvorst.
Dat bleek ook al in dit debat. Over beide onderwerpen heeft mijn fractie een
uitgesproken mening. Voor ons staat voorop, dat de veiling van grote waarde
is voor de regio. De veiling is gehecht aan de agriketen. De nieuwe gemeente
Horst aan de Maas kenmerkt zich door het landelijke karakter, met een accent
op de agribusiness. Het huidige bestuurlijke zwaartepunt van de agrarische
economie is gestoeld op het bestuurlijke netwerk in het plattelandsgebied
van de nieuwe gemeente Horst aan de Maas. Ook de Limburgse land- en tuinbouwbond
onderschrijft deze lijn. De waarde van de veiling voor een krachtige nieuwe
landelijke gemeente Horst aan de Maas is naar ons idee groter dan de waarde
voor de nieuwe gemeente Venlo. Op dat punt verschillen wij dus principieel
van mening met de PvdA- en de VVD-fractie. Kortom, voor de CDA-fractie blijft
de veiling bij de nieuw te vormen gemeente Horst aan de Maas en zij steunt
dus niet alleen de provincie in haar voorstellen, maar ook het kabinet in
zijn beargumentering waarom de veiling bij de nieuwe gemeente Horst aan de
Maas zou moeten blijven.Over de kern Grubbenvorst – ik ben overigens blij dat dit niet in
amendering voorligt – is de minister mij in de memorie van antwoord
wat vaag. Hij stelt zelfs dat de overgang van Grubbenvorst naar Venlo niet
als een aanzienlijke verzwakking van de basis voor de nieuwe gemeente Horst
aan de Maas kan worden omschreven. Ik vraag hem of hij kan zeggen of de betrokken
gemeentebesturen hier ook zo over denken? Is het juist niet zo dat als Grubbenvorst
zou overgaan naar Venlo-Tegelen het draagvlak fundamenteel wordt aangetast?
De CDA-fractie is het hier absoluut mee oneens! Grubbenvorst hoort gewoon
bij Horst aan de Maas! De inwoners van Grubbenvorst – ik zeg dit ook
tegen democraat de heer Hoekema – zijn bijna allemaal voor de nieuwe
gemeente Horst aan de Maas. De sociale cohesie van Grubbenvorst in de nieuwe
gemeente Horst wordt als sterker ervaren dan toevoegen aan Venlo. Ook de gerichtheid
op voorzieningen in de kern Horst zoals welzijnsinstellingen, het zwembad,
voortgezet onderwijs, volwasseneneducatie, zorgvoorzieningen en niet in de
laatste plaats de agribusiness, waarvan de veiling een onderdeel is. De inwoners
rekenen hier ook op. Grubbenvorst mag niet opgegeten worden door Venlo, nu
niet en over een paar jaar niet, zeg ik nog maar tegen de heer De Cloe van
de PvdA-fractie.De heerHoekema(D66)Voorzitter! Ik ben erg blij dat de heer Rietkerk zich bekent als voorstander
van het referendum. Is hij het met mij eens dat de mening van de bevolking
van de gemeente of kern waarom het gaat van belang is bij een afweging over
een herindeling, maar dat ook andere factoren een rol spelen, zoals de knelpunten,
waarover hij altijd spreekt als hij het over een herindeling heeft?De heerRietkerk(CDA)Voor mij begint het altijd bij mensen, dus ook als het gaat om herindelingsprocessen.
Mijn fractie luistert daar altijd goed naar en weegt dat mee. Natuurlijk zult
u in mijn algemene beschouwing ook hebben gehoord dat wij nadrukkelijk ook
kijken naar financiële en ruimtelijke knelpunten en maatschappelijke
kosten.Mevrouw de voorzitter! Ik rond het onderdeel Horst aan de Maas af met
de opmerking dat wij de minister steunen in zijn uiteindelijke keuze dat de
kern Grubbenvorst bij de nieuwe Horst aan de Maas hoort! Dat werd nog eens
onderstreept door de brieven d.d. 6 juni jl. uit de gemeenten Broekhuizen,
Grubbenvorst en Horst van maar liefst 17 maatschappelijke organisaties, waarin
nog eens heel duidelijk is aangegeven hoe die organisaties aankijken tegen
de nieuwe gemeente Horst aan de Maas, inclusief Grubbenvorst en inclusief
de veiling.Dan kom ik op Venlo-Tegelen. Het is goed dat de huidige gemeente Venlo
tijdig haar knelpunten in beeld heeft gebracht. Naar ons idee is de ruimte
voor wonen en werken in Venlo onvoldoende. De samenvoeging van
Venlo en Tegelen en de noodzakelijke grenscorrecties Tradeport-Noord en deeltje
Belfeld, zoals nu in het huidige wetsvoorstel is opgenomen, zorgt er naar
ons idee voor dat de knelpunten die vanuit Venlo en andere gemeenten zijn
aangedragen, opgelost worden voor de komende 25 jaren. Ook als het gaat om
woningbouwlocaties zijn er dan ook voldoende mogelijkheden. Er zijn echter
ook extra investeringen nodig in de stedelijke omgeving in Noord-Limburg.
Alleen door de herindeling vinden deze investeringen niet of onvoldoende plaats.
Het stedenbeleid is niet gebaseerd op aantallen inwoners, zoals soms wel gedacht
wordt, maar op het benutten van kansen en oplossen van knelpunten. Zo overlegt
bijvoorbeeld de minister van Justitie op aandringen van mijn fractiegenoot
Van de Camp met de gemeente Venlo over de aanpak van de drugsproblemen. Er
zijn echter meer stedelijke problemen in de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen.
Heeft de minister al contact gehad met minister Van Boxtel over het oplossen
van deze toekomstige grootstedelijke problemen? Kan hij ook aangeven of de
nieuwe gemeente Venlo, gelet op haar bijzondere knelpunten, extra kan meeprofiteren
van het stedenbeleid? Laat duidelijk zijn dat de CDA-fractie daar voor zou
zijn! In het schriftelijk verslag hebben wij kritische vragen gesteld over
de herindeling Venlo-Tegelen. De minister heeft steeds in heldere antwoorden
de zaak uiteen gezet. Zo deelt hij de bezwaren van Venlo en Tegelen niet.
Ook over de veiling is de minister duidelijk: behoud van de veiling voor de
nieuwe gemeente Horst aan de Maas. Kortom, vanuit onze visie op gemeentelijke
herindeling kunnen wij zonder wijziging van de amendementen die nu voorliggen,
de minister steunen met het huidige wetsvoorstel Venlo-Tegelen.Nu gonsde het natuurlijk van mogelijke wijzigingen rondom Venlo-Tegelen.
Maar het gaat niet om gonzen, maar om de realiteit. Tot vrijdag jongstleden
kon ik ervan uitgaan dat de minister ook gesteund zou worden door de coalitiepartijen.
Onder aanvoering van de VVD volgden er echter twee fundamentele wijzigingen
op het wetsvoorstel. De VVD met in haar kielzog de PvdA en voor Belfeld ook
D66, zorgde voor een aantal wijzigingsvoorstellen. Was het niet de VVD die
bij eerdere herindelingsvoorstellen strak vasthield aan het regeerakkoord
waarin staat: "In principe volgen wij de provinciale voorstellen."?De heerBalemans(VVD)Voorzitter! Een feitelijke correctie: beide amendementen zijn door D66
getekend. Er is zojuist een gewijzigd amendement voorgelegd.De heerRietkerk(CDA)Die wijziging van het amendement is mij niet bekend, maar ik neem dit
als feit mee. Ik had overigens gehoopt dat D66 zou openstaan voor het signaal
uit Grubbenvorst, inclusief de veiling. Op basis van een opiniepeiling onder
de burgers – waaraan D66 toch altijd zo hecht – ligt een keuze
van Grubbenvorst en de veiling bij Horst aan de Maas voor de hand.Eerder werd D66 verweten af te wijken van deze passage. Ik heb daarover
al iets gezegd in een interruptie. Deze passage lijkt nu wat rekbaarder te
zijn en is als trekdrop geworden. Tegen het kabinet en tegen de provinciale
voorstellen in heeft de VVD het initiatief genomen om twee wijzigingsvoorstellen
in te dienen.In de eerste plaats over de veiling. Ik had willen zeggen dat ik het opvallend
vond dat D66 in dit geval luisterde naar wat de mensen in het gebied belangrijk
vinden, maar de fractie van D66 heeft dit nu laten varen. Nu lag de veiling
erg voor de hand. Zeker toen VVD-burgemeester Schreijen zijn gewicht –
en als u hem kent snapt u mij stelling – in de strijd gooide, kon je
op je klompen aanvoelen dat de VVD-fractie het initiatief tot een amendement
rondom de veiling zou nemen.Dat de VVD het initiatief zou nemen tot een amendement om Belfeld toe
te voegen aan Venlo was op z'n zachtst gezegd verrassender. Het kwam in Belfeld
in ieder geval aan als een donderslag bij heldere hemel. Ik ken de VVD als
een partij die zorgvuldigheid huldigt en als bewaker van procedures. Is het
nu wel zo zorgvuldig en bestuurlijk correct om Belfeld te elfder ure geheel
toe te voegen aan Venlo-Tegelen, zo vraag ik de minister. Mochten de betrokkenen
uit Belfeld niet uitgaan van een betrouwbare overheid? Zie het regeerakkoord
dat ik zojuist heb geciteerd. Waarom hebben de inwoners en maatschappelijke
organisaties van Belfeld geen gelegenheid gehad zich in de procedure van de
Tweede Kamer te laten horen? De burgemeester heeft zich wel ingedrongen in
de hoorzitting in Grubbenvorst, maar inwoners en maatschappelijke organisaties
zijn niet gehoord. Hoe kan D66 als partij die de betrokkenheid van de burger
hoog in het vaandel heeft, dit onzalige voorstel steunen? Laat duidelijk zijn:
de CDA-fractie vindt het onzorgvuldig en naar de inwoners en maatschappelijke
organisaties van Belfeld ongepast en onbehoorlijk om nu een amendement in
te dienen of te steunen.Daar komt nog bij dat in het kader van het nieuwe streekplan en het omgevingsplan
nog discussie gaande is over Belfeld, Swalmen en Weesel. In de brief van 13
juni 2000 van de gemeente Belfeld wordt nog eens klip en klaar uiteengezet
dat het overheidshandelen op dit punt niet doorzichtig en voorspelbaar is.
Gelet op de tijd verwijs ik naar die brief.De heerHoekema(D66)Voorzitter! De heer Rietkerk gebruikt nu wel heel forse woorden. Daarom
vraag ik hem of het niet de consequentie van zijn stelling is dat de rol van
de wetgever bij herindeling moet worden beperkt. Hij heeft daarvoor niet gekozen.
Als er een procedure is, dan hoort bij die procedure het wikken en wegen van
verschillende opties. Zowel in de hoorzitting, als in het schriftelijk verslag
als in de verdere procedure is de optie Belfeld bij Venlo aan de orde geweest.
Ik denk niet dat hij het recht van de Kamer kan ontkennen om één
van die opties te kiezen, daarbij gebruik makend van het recht van amendement.
Daaraan is staatsrechtelijk gezien niets onzorgvuldigs.De heerRietkerk(CDA)Ik gebruik de woorden "ongepast" en "onbehoorlijk" om de volgende reden:
Belfeld is in beeld geweest toen indertijd bij de provincie het proces liep.
Ik vind het echter ongepast en onzorgvuldig als de Tweede Kamer de inwoners
en de maatschappelijke organisaties van Belfeld niet betrekt bij het proces
van hoorzittingen et cetera. De bewoners worden min of meer naast het spoor
gezet. Bovendien is te elfder ure een amendement ingediend om heel Belfeld
aan Venlo toe te voegen. Ik karakteriseer die werkwijze als ongepast en onbehoorlijk.De heerBalemans(VVD)Ik heb hier toch moeite mee. Hier wordt een beeld geschetst alsof de Tweede
Kamer absoluut niet luistert. Ik neem aan dat ook de heer Rietkerk een stroom
van correspondentie heeft gehad, onder andere van de Belfeldse democraten,
die klip en klaar aangeven wat zij de beste oplossing vinden. Mijn fractie
heeft dat ook meegewogen, maar is echter tot een andere keuze gekomen. Dan
kunt u niet zeggen dat wij niet luisteren naar de burgers, mijnheer Rietkerk.
"Luisteren naar" betekent niet automatisch "gelijk krijgen". Wij moeten een
zelfstandige afweging maken en dan passen dit soort woorden echt niet!De heerRietkerk(CDA)Ik heb zo gereageerd omdat de maatschappelijke organisaties van zowel
Venlo, Tegelen als Horst aan de Maas volledig deelgenomen hebben aan de hoorzitting.
Bij de Belfeldse samenleving is dat naar mijn mening niet het geval geweest.
U kunt mij verwijten dat ik zware woorden in de mond neem, mijnheer Balemans,
maar ik doe dat bewust. Maatschappelijke betrokkenheid is een wegingsfactor
voor mijn fracties en ik leg de vinger bij deze gevoelige plek.De heerBalemans(VVD)Zouden de gedachten over deze herindeling in Belfeld niet van een andere
waarde zijn dan de emoties die in andere gebieden leven?Belfeld is betrokken geweest bij de hoorzitting. De vaste commissie heeft
daar een rondreis gemaakt. Er is gesproken door de burgemeester. Men heeft
gelegenheid genoeg gehad om zijn mening kenbaar te maken. U kunt het ons toch
niet verwijten wanneer maatschappelijke organisaties niet voor het Kamergebouw
de trom roeren?De heerRietkerk(CDA)Ik heb reeds gezegd dat de burgemeester van Belfeld zélf het initiatief
heeft genomen en ingebroken heeft in de procedure. De Kamer was het vergeten,
laat dat duidelijk zijn. Vervolgens heeft hij ingesproken op het punt van
de grenscorrectie. De achterbannen hebben het als volgt begrepen. In het regeerakkoord
staat uitdrukkelijk dat in principe de provinciale voorstellen gevolgd worden,
ook als het gaat om een proces dat gelopen is. Bovendien leidt hetgeen waarmee
de provincie nu in het kader van het streekplan bezig is, niet tot wijziging
in die zin dat Belfeld volledig bij Venlo gevoegd zou worden, zoals nu gebeurt
door dit amendement.De heerDe Cloe(PvdA)Ik denk dat de heer Rietkerk een belangrijk element vergeet. Vanaf het
begin is door Venlo steeds gepleit voor toevoeging van Belfeld aan Venlo.
Dit is steeds een discussiepunt geweest zowel in de provincie als in het desbetreffende
gebied. Het komt niet plotseling uit de lucht vallen.De heerRietkerk(CDA)Dan kan ik ook Arcen en Velden en andere gebieden noemen, waarnaar Venlo-plus-plus-plus
heeft gewezen. Als het gaat om een zorgvuldige procedure vanuit deze Kamer,
is in ieder geval bij de mensen en de maatschappelijke organisaties in Belfeld
het beeld ontstaan wat ik zojuist heb geschetst.De heerDe Cloe(PvdA)Dan verschillen wij toch van mening. Zij zijn volop erbij betrokken geweest.
Ik heb in mijn eerste termijn aangegeven, dat zij ook bij de hoorzitting zijn
uitgenodigd in tegenstelling tot Arcen en Velden.Vervolgens wijs ik u erop dat mijn fractie gesproken heeft met Beesel,
Belfeld en Swalmen ver voordat wij aan de slag gingen met het verslag. Ik
neem aan dat ook collega's van andere fracties dergelijke gesprekken gevoerd
zullen hebben.De heerRietkerk(CDA)Voorzitter! We vervallen nu in herhaling van zetten. Ik blijf bij mijn
standpunt, vooral omdat de brief die door het gehele gemeentebestuur van Belfeld
wordt gesteund, nog eens klip en klaar aangeeft dat het overheidshandelen
voorspelbaar en doorzichtig moet zijn. In de brief wordt aan de hand van deze
zes punten aangetoond dat dit niet het geval is. Dit signaal is gisteren,
nota bene op een vrije dag, naar de Tweede Kamer gezonden.Voorzitter! Dan wil ik iets zeggen met betrekking tot Venlo-Tegelen. In
Twente heeft zich op veel kleinere schaal, namelijk in het geval van Oldenzaal
en Weerselo, hetzelfde voorgedaan als nu bij Belfeld. Graag krijg ik van de
minister een reactie op de bezwaren van prof. Engel tegen deze gang van zaken.MinisterDe VriesVoorzitter! Kan de geachte afgevaardigde mij misschien vertellen wie prof.
Engel is? Ik heb nog nooit van die persoon gehoord en nu moet ik op de opvattingen
van die professor commentaar gaan geven. Dat gaat toch echt ver.De heerRietkerk(CDA)Voorzitter! Ik heb de actualiteit bijgehouden. Deze week speelt wellicht
een kort geding dat door de gemeente Weerselo is aangespannen. Dat kort geding
zou verband houden met de schets van prof. Engel over de gevolgde procedure.
Op het laatste moment werd namelijk met een amendement gekomen. Graag hoor
ik wat de mening van de minister op dit punt is. Hij mag die ook schriftelijk
geven.MinisterDe VriesIk heb wel eens gehoord van engeltjes op doelpalen, maar dat is iets anders.De heerVan den Berg(SGP)Voorzitter! Misschien kan ik de heer Rietkerk en de minister helpen met
te zeggen dat het hierbij niet gaat om prof. Engel, maar om dr. Engels, wetenschappelijk
hoofdmedewerker.MinisterDe VriesNu is voor mij het probleem opgelost.De heerRietkerk(CDA)Maar mijn punt blijft staan. Graag krijg ik een reactie van de minister.Voorzitter! De CDA-fractie is het met de minister eens, dat het niet nodig
is de gemeente Belfeld toe te voegen aan de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen
om knelpunten bij die gemeente op te lossen. Dat is ook een veel te drastische
variant. Ik hoop dat de minister in dit debat bij zijn op papier helder uiteengezette
standpunt zal blijven. Wij zullen hem op dit onderdeel in ieder geval steunenHet initiatief van de VVD, dat ingaat tegen het kabinetsvoorstel en tegen
het door onder andere de VVD, de PvdA en het CDA gesteunde provinciale voorstel,
is van grote, doorslaggevende en negatieve invloed op het stemgedrag van de
CDA-fractie.Voorzitter! Tot slot wil ik iets zeggen over het voorstel met betrekking
tot Sittard-Geleen. De CDA-fractie heeft in de schriftelijke inbreng een groot
aantal kritische vragen gesteld. Het wetsvoorstel was het minst inhoudelijk
onderbouwd van de drie voorstellen. Ook de betrokken gemeenten
blijven verschillend denken. Recent bleek nog een artikel in het dagblad De
Limburger dat Geleen en Sittard met elkaar botsen als het gaat om de plaats
van de meubelboulevard. De concurrentie tussen Sittard en Geleen heeft geleid
tot en suboptimale ontwikkeling van de stedelijke voorziening, aldus de minister.
Kan hij aangeven welke ruimteclaims het noodzakelijk maken dat de aansturing
in één hand zou moeten zijn?De CDA-fractie neemt kennis van de stelling van de minister, dat de nieuwe
gemeente Sittard-Geleen voldoende ruimte op eigen grondgebied heeft om de
komende 25 jaar woningbouw, bedrijventerreinen en overige centrumfuncties
te realiseren. Overigens blijft regionale afstemming op het gebied van de
woningbouw noodzakelijk. In de westelijke mijnstreek en directe omgeving moet
een dergelijke gemeente Sittard-Geleen in staat worden gesteld om zich tot
een centrumgemeente te ontwikkelen: een belangrijke trekkersrol op sociaal-economisch
gebied als industriegemeente met twee grote industriële complexen met
vele duizenden arbeidsplaatsen.Het wetsvoorstel is in een ander vaarwater terechtgekomen nu er een amendement
ligt om geheel Born toe te voegen aan Sittard-Geleen. Tijdens de rondrit bij
de hoorzitting bleek de vitaliteit van de gemeenschappen in de gemeente Born.
Op ludieke wijze werd ons duidelijk gemaakt dat Born zelfstandig moet blijven.
Ik noem graag een voorbeeld: de schutterijen en de schuttersgilden. Opvallend
maar zeker niet vreemd is dat dit cultureel erfgoed nagenoeg uitsluitend in
de dorpen en kleinere plaatsen van Limburg plaatsvindt. Born beschikt in de
vijf kerkdorpen over maar liefst zes bloeiende schutterijen. Vanuit een gegroeide
situatie ontvangen de schutterijen goede ondersteuning van de gemeente Born.
De sterke onderlinge verbondenheid en de verbondenheid met de gemeente zorgen
voor sociale samenhang en een veilig gevoel. Met het voorliggende wetsvoorstel,
gebaseerd op het provinciale voorstel, en de tekst uit het regeerakkoord onder
het hoofdkussen waren de uitgangspunten voor een goede afloop verankerd, dacht
men in Born. Ook de minister wijst er terecht op dat tussen de coalitiepartijen
is afgesproken dat herindelingsvoorstellen waarmee een aanvang is gemaakt
verder in procedure worden gebracht en in principe worden uitgevoerd conform
de provinciale voorstellen. Ook hier wordt het regeerakkoord door de Tweede-Kamerfracties
van PvdA, VVD en D66 opgerekt. Waar blijft de betrouwbare overheid, vroegen
de mensen uit Born zich af. Afspraak is toch afspraak, dachten zij. De CDA-fractie
vraagt de minister in dit licht eens te reageren op het amendement van de
PvdA, VVD en D66. Dat amendement schijnt nodig te zijn voor de regie op het
gebied van de economische ontwikkeling. Zijn de gemeenten Stein, Beek, Schinnen
en Susteren ook niet van economisch belang voor de regio? Ik wijs op de positieve
ontwikkeling van de bedrijfsregio Sittard-Geleen-Born en Stein-Beek-Schinnen-Susteren
en de provincie. Er blijft hoe dan ook een regionaal overleg nodig over de
planning van regionale bedrijfsterreinen, over de afstemming van uitgifte
van terreinen, over bedrijfsverplaatsingen en over de revitalisering van terreinen,
dus over de ruimtelijk en economische effecten van bestaande en nieuwe bedrijfsterreinen.De heerDe Cloe(PvdA)Als er geen amendement over Born was gekomen zou u, uw redenering volgend,
ook tegen het kabinetsvoorstel en tegen dat van de provincie moeten zijn.
U ziet dan ook geen meerwaarde in de samenvoeging van Sittard en Geleen alleen.De heerRietkerk(CDA)Dan heeft u mij niet goed begrepen. Ik heb heel duidelijk gezegd dat de
minister in zijn antwoorden heel helder is geweest. Maar ik heb hem expliciet
gevraagd naar een aantal voorbeelden van ruimteclaims op dit gebied, die het
nodig maken om een centrale aansturing te hebben. Die antwoorden wacht ik
af, om daarover een oordeel te geven. Maar gelet op het amendement over Born
is die weging helaas ingehaald.De heerDe Cloe(PvdA)U was dus niet bij voorbaat voor het voorstel van de provincie Limburg
om Sittard en Geleen samen te voegen?De heerRietkerk(CDA)Ik was ook niet bij voorbaat tegen het voorstel van Sittard en Geleen.
Ik had dit debat nodig, want het lag voor mij niet gisteren al vast. Dit debat
zou ik nodig hebben om het uiteindelijke oordeel over Sittard-Geleen te geven.
Maar nogmaals, dat is in het kader van het amendement over Born in een heel
ander daglicht komen te staan. Daar zullen wij tegen zijn.Overigens snap ik de toelichting op het amendement niet helemaal, zeker
in het licht van de stelling van de minister, dat de uitbreiding Holtum-Noord
binnen afzienbare tijd gerealiseerd wordt, waarna er verder geen uitbreidingsplannen
meer worden verwacht. Het bestemmingsplan heeft alle procedures doorlopen.
De exploitatie wordt via PPS geregeld. Wat voor extra regie is er dan nog
nodig? De bargeterminal heeft een functie voor heel Zuid- en een deel van
Midden-Limburg. Dat is ook geen reden, anders zou je vliegveld Beek om dezelfde
drogreden kunnen toevoegen aan Sittard-Geleen. De CDA-fractie is het eens
met de minister dat de gemeente Born voor het overige deel – exclusief
NedCarterrein, deel industrie – zelfstandig kan blijven voortbestaan.
Overigens zijn wij van mening dat via herindelingvoorstellen geen ruimtelijke
ordening bedreven dient te worden. Terecht stelt de minister dat het streekplan
het geëigende kader vormt voor de bedrijvenproblematiek.Voorzitter! Ik heb begrepen dat na de nota van wijziging via de Tweede
Kamer een goed voorstel is aangenomen om ƒ 30 per inwoner voor de komende
vier jaar ook voor de betrokken gemeenten beschikbaar te stellen. Is dit voldoende
voor de nieuw te vormen gemeenten?De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heerHoekema(D66)Voorzitter! Het is vandaag een beetje de omgekeerde wereld. Het CDA is
de kampioen van het regeerakkoord geworden. De VVD is de kampioen opschaling
geworden, de partij van duidelijkheid, durf en daadkracht. Dat zal wel te
maken hebben met deze bijzondere dag of het bijzondere karakter van de provincie
Limburg. Ik zal vandaag ook niet mijn gebruikelijke gedicht ten beste geven
en ook geen historische beschouwing. Collega Balemans is al op de historie
ingegaan. Ik wil wel een hartenkreet slaken. Mijn fractie zou vandaag namelijk
wat graag hebben gesproken over een volledig plan voor de bestuurlijke
organisatie van geheel Limburg om van deze belangrijke, maar met veel kleine
gemeentes toegeruste provincie een krachtige en op de toekomst voorbereide
bestuurslaag te maken. Dat is vandaag helaas niet aan de orde. Het debat over
de herindeling zal onvermijdelijk een vervolg krijgen in de toekomst. Er komt
dus ook nog geen bestuurlijke rust in de betrokken gebieden. Dat geldt ook
voor de gebieden die wij vandaag aan bod hebben, Sittard-Geleen en Venlo.
Het huidige provinciebestuur valt daar als zodanig geen verwijt van te maken.
Terugkijkend in de geschiedenis van pakweg drie decennia herindeling in Limburg
valt het op dat er veel plannen zijn ontwikkeld, dat er vele zijn verworpen,
dat er vele zijn herzien en dat er vele vernuftige politieke compromissen
zijn gesloten, tot in de Tweede Kamer toe. Ik verwijs wat dat betreft naar
1982. Het eind is nog niet in zicht.Een paar jaar terug is de provincie, als gevolg van het C20-beleid van
staatssecretaris Van de Vondervoort uit het vorige kabinet, aan de slag gegaan
met een aantal gebieden. Er ligt echter nog steeds geen integraal plan. Er
is ook nog geen sprake van een behandeling van alle gebieden die onder het
C20-beleid vielen. Immers, Maastricht en Heerlen zijn eruit gevallen. Nogmaals,
wij maken niet al te veel verwijten in de richting van de vorige provinciebesturen,
maar wij verzoeken het nieuwe provinciebestuur, in 1999 aangetreden, klemmend
om op grond van de nota Gewikt en gewogen en het POL, het Provinciaal omgevingsplan
Limburg, nu echt snel en goed aan de slag te gaan. Vooral de discussie over
de minimum gemeentelijke basiskwaliteit is van belang, naast die over de toekomst
na het in 2005 aflopende streekplan. Welke verwachtingen heeft de minister
van de provincie op dit punt? Welke instrumenten heeft hij om de provincie
aan het werk te houden? Het is namelijk nog niet duidelijk hoe de meting van
de basiskwaliteit zal uitmonden in bepaalde concrete voorstellen over eventuele
herindelingen. Ik stel die vraag, omdat het antwoord in de nota naar aanleiding
van het verslag mij niet helemaal bevredigt. De minister schrijft daarin:
"Momenteel is nog niet duidelijk of en, zo ja, in hoeverre dit zal resulteren
in een integrale aanpak en visie op de toekomst van de bestuurlijke indeling
van geheel Zuid-Limburg". Het gaat hier over het wetsvoorstel Sittard-Geleen.
Mutatis mutandis geldt dit ook voor Midden- en Noord-Limburg. Kortom, er is
sprake van een tall order voor de provincie. Deze krijgt van mijn fractie
het voordeel van de twijfel, zeker gelet op de nieuwe gedeputeerden, maar
men moet nu wel flink aan de slag, met een stok van de minister achter de
deur. Ik krijg graag een reactie op zijn rol voor de komende jaren.Dan de inhoud van Sittard-Geleen. Er zijn in het verleden talloze voorstellen
gedaan rondom dit gebied. In 1982 kwam er een beperkte herindeling rond Geleen
tot stand, waarbij Munstergeleen en Limbricht wel, maar Beek niet bij Geleen
werd gevoegd. Misschien vanuit deze beperkte aanpak gemotiveerd heeft het
gemeentebestuur van Geleen, onder aanvoering van de onvermoeibare burgemeester
Lurvink, krachtig gepleit voor een mega-aanpak voor de westelijke mijnstreek,
resulterend in de samenvoeging van vijf gemeentes. Alles afwegend, heeft mijn
fractie geoordeeld dat dit te veel van het goede zou zijn en dat er wel degelijk,
en zeker voorshands, goede gronden zijn Stein en Beek zelfstandig te laten.
Zowel het volume van de nieuwe gemeente Sittard-Geleen als de positie van
de omliggende gemeentes, die terecht alsnog in de Arhi-procedure zijn betrokken,
maken dit een logische uitkomst, ondanks de grote economische verwevenheid
van het gebied. Die verwevenheid maakt het bovenregionale bedrijventerrein
bij Beek mede ten behoeve van de Maastrichtse behoeften wel van cruciaal belang.
Deelt de minister de mening van de provincie over de door haar te spelen sturende
rol bij dit bovenregionale bedrijventerrein?Die afweging is uiteindelijk – zie het amendement-De Cloe c.s. –
anders komen te liggen bij de gemeente Born. Zoals het Kolpron-rapport van
14 augustus 1998 al aangeeft, zijn er goede argumenten, zij het minder prangend
dan voor NedCar, te geven voor toevoeging van Holtum-Noord en de railterminal
aan Sittard-Geleen. Met name de economische argumentatie, die ene bestuurlijke
hand die effectiever kan werken dan twee, en het besef dat het volume van
Born na overheveling van Holtum-Noord aan de kleine kant zou zijn, maakte
voor mijn fractie deze optie logisch en denkbaar. In feite zinspeelde de ambtsvoorganger
van de minister bij zijn bezoek eind 1998 en in latere perspublicaties daar
al op. En ook deze minister stelt op bladzijde 15 van de nota naar aanleiding
van het verslag dat "een andere beoordeling mogelijk is". Welnu, mijn fractie
heeft die andere beoordeling opgemaakt.Een ander punt van overweging voor mijn fractie vormde de positie van
de kern Nieuwstadt. Deze kern biedt weliswaar geen ruimtelijke uitbreidingsmogelijkheid
voor de centrumstad Sittard-Geleen, maar is daar wel zeer dichtbij gelegen
en zwaar op georiënteerd. Niet voor niets vormde Nieuwstadt in oudere
voorstellen van 1981 en 1982 reeds onderdeel van Sittard. Het is er toen niet
van gekomen, maar toevoeging van Nieuwstadt aan Sittard-Geleen zou ook qua
grensbeloop en samenhang logisch zijn. Waarom dan geen amendement? De Wet
Arhi verzet zich daar immers niet tegen. Die redenen zijn puur praktisch.
De korte voorbereidingstijd, maar vooral het besef dat aanneming van dit amendement
niet alleen in Sittard-Geleen, maar ook in Susteren tot nieuwe verkiezingen
zou leiden, hebben mijn fractie ertoe gebracht alsnog af te zien van een amendement
thans. Wij overwegen echter wel in tweede termijn een motie in te dienen,
waarin minister en provincie wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen
waar het gaat om het verwezenlijken van de toevoeging van Nieuwstadt aan Sittard-Geleen.
Uiteraard moeten wij daarbij nauwlettend acht slaan op de ontwikkelingen in
Susteren en Echt. Sprekers voor mij hebben al gerefereerd aan de samenvoegingsplannen
van onderop die kennelijk het departement nog niet hebben bereikt. Wanneer
zal dat het geval zijn en hoever staat het met die samenvoeging? Ik vraag
de minister om de samenvoeging van Susteren en Echt een warm hart toe te dragen
en om gedachten te ontwikkelen over de toekomst van Nieuwstadt. Uit bladzijde
17 van de nota naar aanleiding van het verslag leid ik af dat hij dat eigenlijk
al doet. Ten slotte zal bij een behandeling van een voorstel inzake Nieuwstadt
en Susteren-Echt ook het grensbeloop rond NedCar nog nader moeten worden bezien.
Ik verwijs naar de brief van de provincie aan de minister van
11 april. Mijn fractie deelt de reactie van de minister dat hij dat nu nog
niet in behandeling kan nemen, aangezien er nog meningsverschillen in het
gebied zijn. Dat is ook een onderwerp voor de toekomst.Voorzitter! De samenvoeging Venlo-Tegelen en Broekhuizen-Grubbenvorst-Horst
was een heel lastige, moeilijke en ingewikkelde. Zoals ook is gebleken uit
de inbreng die mijn fractie mocht leveren in het verslag, zijn wij bezorgd
over het wel erg beperkte karakter van het voorstel; Venlo plus Tegelen, in
het betrokken gebied wel eens heel oneerbiedig de lamme en de blinde genoemd.
Geen aanpak van nabijgelegen gebieden in Midden- en Noord-Limburg die voor
een belangrijk deel relevant zijn voor Venlo. Mede daardoor is er onvoldoende
inhoudelijk antwoord op de reëel aanwezige centrumproblematiek van Venlo,
om deze zo kort samen te vatten. Tegelijk is er het door mijn fractie gedeelde
uitgangspunt om provinciale voorstellen te volgen, maar niet zonder inhoudelijk
toets. Het kabinet heeft die toets ook uitgebracht. Die toets heeft er bij
mijn fractie toe geleid Venlo reeds nu in een wat ruimere jas te willen hullen,
om een beeldspraak van de ambtsvoorganger van deze minister over te nemen,
en om daar ook voor de verdere toekomst aanzetten toe te geven. Wij wegen
daarbij niet alleen de uitgesproken standpunten van de gemeente Tegelen mee,
die zich heel creatief en loyaal heeft opgesteld in dit fusieproces met ongeveer
het motto, om burgemeester Lurvink te parafraseren, "als je het doet, doe
het dan goed", maar wij hebben ook een eigen objectief oordeel over de centrumgemeente
Venlo die – zie ook het rapport-De Zeeuw – veel zware taken als
logistiek en infrastructureel knooppunt heeft te vervullen naast een zekere
maatschappelijk-sociale kwetsbaarheid. Het kabinet onderkent dat in de stukken,
zeker, maar concludeert dat het wetsvoorstel voorshands voldoende ruimte aan
Venlo biedt en wijst op de toekomst.Het was en is een moeilijke afweging, maar uiteindelijk kiest mijn fractie
nu voor het concrete voorstel van collega Balemans om Venlo met Belfeld uit
te breiden. Tussen Venlo, Tegelen en Belfeld liggen ruimtelijke en economische
relaties en zij grenzen aan elkaar. De gemeente Belfeld heeft ook een overloopfunctie
voor de economische functie van Venlo en Tegelen. Als de minister stelt dat
die gedachte ongepast is en dat de keuze voor Belfeld een arbitraire en willekeurige
keuze is, heeft hij misschien formeel een punt, maar tegelijkertijd zal ook
hij willen erkennen dat die willekeurigheid voor een belangrijk deel in de
procedure is ingebakken. Immers, andere opties voor Venlo, zoals Arcen-Velden
en Baarlo-Maasbree, zijn slechts in de vorm van beperkte grenscorrecties in
het voorstel opgenomen en amendering op die punten zou ook staatsrechtelijk
problemen oproepen, bijvoorbeeld als het gaat om de positie van de resterende
gedeelten van de gemeenten Arcen-Velden en Maasbree-Baarlo. Mijn fractie overweegt
om in tweede termijn over die twee kernen Kameruitspraken voor te leggen,
bij wijze van zoekopdracht voor provincie en kabinet.Belfeld is aan de orde geweest in de hele procedure. Toevoeging van Belfeld
is staatsrechtelijk en wetstechnisch goed mogelijk en daar zijn ook goede
ruimtelijke en economische argumenten voor te geven. Er is weliswaar een stil
ontluikende liefde tussen Belfeld, Swalmen en Beesel aan het ontstaan, maar
veel meer dan met elkaar lopen doen deze drie gemeentes nog niet. Een toevoeging
van Belfeld aan Venlo laat overige opties voor het tussengebied Venlo-Roermond
overigens onverlet.Buitengewoon lastig was de afweging over de onderlinge relatie tussen
het voorstel Venlo en het voorstel met betrekking tot Horst aan de Maas, de
resultante van een vrijwillige samenvoeging van onderop, een ontwikkeling
die kabinet en Kamer plegen toe te juichen. Maar ook hier geldt dat een toets
wenselijk en noodzakelijk is. Het is zeker zo, zoals de minister ook schrijft,
dat er eigenstandige argumenten waren, waardoor deze vrijwillige samenvoeging
in beeld kwam, zoals de zeer slechte positie van de gemeente Broekhuizen (pagina
4 van de nota naar aanleiding van het verslag). Er zijn ook twee procedures
geweest, die echter – en daar wijkt mijn fractie een beetje van de minister
af – een zeer sterke samenhang vertonen. Ik concludeer niet dat er strijd
is met de Wet Arhi of de geest van de Wet Arhi, maar merk op dat de start
van de samenvoegingsdiscussie niet geheel toevallig nauw samenhangt met de
besluitvorming in het kader van het C20-beleid. De feiten, de jaartallen en
de data spreken voor zich. Dat is niet illegitiem, dat mag. Ik vind dat als
het gaat om Grubbenvorst, je niet te snel moet roepen: met de rug tegen de
stad. Grubbenvorst heeft immers loyaal meegewerkt aan een aantal grenscorrecties
in de richting van Venlo als het gaat om Tradeport-Noord. Dat duurde echter
wel een tijdje en Venlo claimt dat er ook schade is geleden op grond van de
wet inzake de verwerving van gronden. Daar zit wel een element van strategisch
denken in, maar ook dat is niet verboden.Bij een nuchtere blik op het grensbeloop Grubbenvorst-Venlo en een toets
van het karakter van de kern Grubbenvorst als deels suburbane kern, zou men
kunnen concluderen dat een samenvoeging van de kern Grubbenvorst met Venlo
voor de hand zou liggen. Dat zou ruimtelijk en planologisch niet onlogisch
zijn. Tegelijk moet worden gewogen het resultaat van vijf jaar bouwen aan
samenwerking en samenvoeging en de effecten van een eventuele amputatie van
Grubbenvorst op de nieuwe gemeente. Die effecten zijn onlangs op indringende
wijze door de twee betrokken gemeentebesturen van Horst en Grubbenvorst onder
onze aandacht gebracht. Vandaar dat de kern Grubbenvorst wat D66 betreft bij
Horst aan de Maas kan blijven.De heerRietkerk(CDA)U zegt dat Grubbenvorst bij de nieuwe gemeente Horst aan de Maas kan blijven.
Is dat voor nu en in de toekomst?De heerHoekema(D66)Voorlopig wel. Bij herindelingsvoorstellen gaat het meestal om 20, 25,
30 jaar. Ik heb geen intentie om een geheime agenda op tafel te leggen om
als het ware Grubbenvorst in de rebound weer te gaan betrekken bij een zoektocht
voor Venlo, want de overheid moet consistent en betrouwbaar zijn.De winst van Venlo zit ook, alles afwegend, meer in het agro-industriële
terrein van de veiling ZON, dan in de 5000 inwoners van de kern Grubbenvorst.
Ook daar heeft mijn fractie zeer gewetensvol en zorgvuldig naar
gekeken. Het is immers een aderlating voor de nieuwe gemeente Horst. Er is
sprake van een agribusiness die van belang is, zowel voor Horst als voor Venlo.
De minister schrijft over de meerwaarde voor Horst, maar de veiling heeft
ook een meerwaarde voor Venlo. Er is tevens sprake van een duidelijke samenhang
tussen het gebied Tradeport-Noord en de veiling, evenals van een knooppuntfunctie
van Venlo op economisch terrein. Je kunt die meerwaarde dus ook heel goed
bij de gemeente Venlo leggen.Mijn fractie is ervan overtuigd dat de gemeente Horst aan de Maas ook
zonder veiling een toekomst heeft. In de toekomst zal Sevenum daar misschien
bij worden betrokken. Mijn fractie overweegt om daarover in tweede termijn
een Kameruitspraak te doen.Na aanvaarding van dit voorstel is een versterking van de positie van
Venlo gerealiseerd. Dat is van belang. Venlo is een trekkergemeente in een
kwetsbare positie. Het voorstel en de amendementen die voorliggen, zullen
deze trekkersfunctie versterken. De Kamer geeft ook haar zegen aan een nieuwe,
gezonde, vitale, prachtige agrarische gemeente Horst. In de komende maanden
kan de burgemeestersvacature in Horst wel eens een van de meest begeerde burgemeestervacatures
van de minister van BZK worden.Mijn fractie spreekt van harte steun uit voor de warme woorden van collega
De Cloe over de binnengemeentelijke decentralisatie. Ik wil graag van de minister
weten of hij van plan is de desbetreffende motie, waaraan ook mijn naam is
verbonden, spoedig uit te voeren en de daarvoor benodigde middelen ter beschikking
te stellen.Wat zijn de gevolgen voor de nieuwe gemeente Horst aan de Maas van de
overgang van de veiling naar Venlo? Dat kan een slok op een borrel –
OZB en dergelijke – schelen.De heerDe Cloe(PvdA)Stel dat hierop een antwoord komt. Waar leidt dat toe?De heerHoekema(D66)Ik ga nu geen compensatie beloven aan de nieuwe gemeente Horst aan de
Maas. Ik wil het gewoon weten. Je moet immers alles wegen en daarom moet je
weten wat de gevolgen zijn van de overgang van de veiling naar Venlo. Ik ben
daar een voorstander van. Mijn handtekening staat inmiddels onder het amendement,
zo kan ik de heer Rietkerk ter geruststelling melden.De heerRietkerk(CDA)Ik heb nog een vraag over een ander amendement inzake Sittard en Geleen.Artikel 4 luidt: de grens van de gemeente Susteren wordt gewijzigd als
aangegeven op de bij deze wet behorende kaart. De kaart die bij het amendement
zit, is naar mijn idee hetzelfde als de kaart die bij het wetsvoorstel is
gevoegd. Zie ik dat goed of niet?De heerHoekema(D66)Ik neem aan en ik hoop dat de heer Rietkerk het niet goed ziet. Als hij
het wel goed ziet, hebben wij een probleem en dat lossen wij dan op, want
wetstechnisch moet de zaak in orde zijn.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Voorzitter! Terecht heeft u aan het begin van deze vergadering gezegd
dat wij vandaag op een speciale dag vergaderen. Vandaag is derde pinksterdag
en het is in dit huis gebruikelijk om op die dag niet te vergaderen. Vandaag
doen wij dat wel omdat het zo belangrijk is dat de ingangsdatum, 1 januari
2001, wordt gehaald. Het heeft al veel te lang geduurd voordat een beslissing
wordt genomen over de herindeling in Limburg. Het is geen gewone herindeling,
het is een moeilijke herindeling. Daar zullen wij dus zorgvuldig naar moeten
kijken. Het is daarom terecht dat wij hier vandaag vergaderen. Laten wij hopen
dat wij morgen tot stemming kunnen overgaan, dat het wetsvoorstel onmiddellijk
naar de Eerste Kamer gaat en dat daar snel besluiten genomen kunnen worden,
zodat Limburg aan de slag kan gaan. Dat is voor ons heel belangrijk.Het is geen gewone herindeling; het gaat om de C20-gemeenten. De afgelopen
maanden is het in Limburg vaak gezegd: men doet het goed of men doet het niet.
Dat is voor mijn fractie van groot belang. Mijn fractie zal bekijken hoe evenwichtig,
duidelijk en levensvatbaar het wetsvoorstel van het kabinet is, hoe lang een
en ander duurt en wat er nog boven het hoofd van de gemeenten hangt als het
wetsvoorstel niet levensvatbaar is. Het gaat tenslotte om Sittard, Geleen,
Horst aan de Maas, Venlo en Tegelen. Horst aan de Maas, Venlo en Tegelen hebben
naar de mening van mijn fractie met elkaar te maken.Allereerst ga ik in op Sittard en Geleen.Voorzitter! Het knelpunt bij Sittard en Geleen ligt voor ons bij de gemeente
Born. Over Nieuwstadt zal ik dadelijk nog spreken. Ik heb net al aangegeven
dat mijn fractie dit wetsvoorstel wil beoordelen op duidelijkheid en evenwichtigheid.
Wat dat betreft heb ik bij Born toch een aantal vragen. De minister heeft
bij de gemeente Born, dus Sittard en Geleen, en ook bij de andere voorstellen,
naar de mening van mijn fractie als volgt gedacht. We doen nu een beetje aan
herindeling en in de toekomst moet er een nieuwe herindeling komen. Wanneer
dat is, is de vraag. Dat blijft in de lucht hangen. Zo willen wij er niet
naar kijken. Wat betreft de gemeente Born vindt mijn fractie dat de gemeente
Born óf geheel naar Sittard en Geleen moet gaan óf zelfstandig
moet blijven. Als de gemeente Born zelfstandig blijft, dan zijn wij het niet
eens met de minister. De minister haalt een kernpunt bij de gemeente Born
weg en brengt dat onder bij Sittard en Geleen. Hoe levensvatbaar is de gemeente
Born als de kern, dus de bedrijvigheid – NedCar en DSM – weggehaald
wordt? Laten we naar de toekomst kijken, over een periode van 30 jaar. Hoe
sterk is de gemeente Born dan? De minister zegt dat de gemeente Born dan een
bestuursgemeente is. Het wordt dan een beheersgemeente. Wat is een beheersgemeente?
Wat zijn dan de taken van de gemeente Born? Hoe sterk is de gemeente Born
en kan zij met het oog op de komende dertig jaar aan de gang gaan? Wat mij
betreft blijft de gemeente Born zelfstandig met alle mogelijkheden die de
gemeente heeft om een zelfstandige functie te vervullen. Wij willen niet,
zoals de minister voorstelt, een gedeelte afsplitsen. Een andere mogelijkheid
is dat de gemeente Born niet zelfstandig blijft en geheel naar Sittard en
Geleen gaat. Dat zou moeten gebeuren. Er moet een keuze gemaakt worden: óf
het één, óf het ander en niet een beetje van het één
en een beetje van het ander, zoals nu uit het voorstel van de minister naar
voren komt.De heerRietkerk(CDA)Hoe denkt mevrouw Oedayraj Singh Varma over het voorstel
dat er nu ligt? Er zit een knip: NedCar, met een stukje industrie, komt bij
de nieuwe gemeente Sittard-Geleen en Born houdt Holtum-Noord. Vindt de GroenLinks-fractie
dat de gemeente Born vanuit dat perspectief zelfstandig kan blijven of niet?MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Ik heb al gezegd dat deze herindeling bijzonder moeilijk is. Voor ons
zijn er drie vragen van belang. Hoe evenwichtig is het? Wat is de toekomst?
Hoe duidelijk is het? Het gaat nu om de toekomst. Gesteld dat Born zelfstandig
zou blijven, met alles erop en eraan, en Sittard en Geleen niet dat gedeelte
van Born hebben. Hoe sterk zijn Sittard en Geleen dan? Een andere vraag is
de volgende. Gesteld dat Born zelfstandig blijft met alle sterke punten erbij.
Wat hangt Born dan in de toekomst boven het hoofd? Dat is niet duidelijk in
de voorstellen van de minister. Bij alle drie voorstellen hangt ze een zwaard
van Damocles boven het hoofd. Naar aanleiding van het antwoord van de minister
op deze vragen wil ik hiernaar kijken. Er liggen drie amendementen die ik
nog moet bespreken in mijn fractie. Het dilemma heb ik net al aangegeven.
Dat is voor ons belangrijk.Voorzitter! De fractie van GroenLinks heeft altijd gezegd dat een draagvlak
bij herindelingen gehonoreerd zou moeten worden. De herindeling van Susteren
en Echt is zo'n herindeling waar draagvlak voor is. Waarom duurt het zo lang
voordat die herindeling een feit is? Het is een vrijwillige herindeling waar
de kern Nieuwstadt bij hoort. Susteren en Echt hebben in verband met Nieuwstadt
afgesproken dat ze in die samenwerking kunnen gaan werken. Er nu een stuk
uithalen, vindt mijn fractie niet sterk. Bij Susteren en Echt hoort Nieuwstadt.Dan kom ik bij een nog moeilijker punt, voorzitter, te weten Horst aan
de Maas en Venlo. De gemeente Venlo heeft, zo zou je kunnen zeggen, heel veel
grotestedenproblemen, zoals de al genoemde drugsproblematiek. Wij dienen ons
daar ernstig zorgen over te maken. Op dit punt is de onduidelijkheid in het
wetsvoorstel van de minister het sterkst. Onze fractie steunt de vrijwillige
herindeling tot vorming van de gemeente Horst aan de Maas. Maar ook in dit
geval is de vraag aan de minister wat de toekomst van Grubbenvorst is. Immers,
het staat niet met zoveel woorden in het wetsvoorstel, maar boven Grubbenvorst
hangt toch het zwaard van Damocles. Wat is de toekomst van Grubbenvorst? En
als je dat vraagt, kun je ook vragen wat de toekomst is van de gemeente Horst
aan de Maas.Dat was de ene kant van het verhaal. De gemeente Venlo vormt de andere
kant ervan. Venlo is dus een kwetsbare gemeente met veel grotestadsproblemen.
Hoe kunnen wij die oplossen? Als je de gemeente Venlo wilt upgraden en versterken,
kun je de vraag stellen of het dan niet goed is om in verband met Tradeport
de veiling over te brengen naar Venlo samen met Belfeld. Mijn fractie heeft
altijd vrijwillige samenwerking ondersteund en ondersteunt dus de vorming
van de gemeente Horst aan de Maas, maar constateert aan de andere kant de
bijzonder kwetsbare positie van de gemeente Venlo. Wat is de toekomst van
de gemeente Venlo? Wij moeten ons grondig in die vraag verdiepen.Wat de samenvoeging van Venlo en Tegelen betreft, wijs ik erop dat de
minister schrijft: het is begrijpelijk als Belfeld wordt toegevoegd, maar
het is ook ongepast. Wat is in dit verband begrijpelijk en wat ongepast? Dat
rijmt toch niet met elkaar?MinisterDe VriesMevrouw de voorzitter! Iedere spreker tot nu toe heeft gevraagd naar de
betekenis van het woord ongepast. Aangezien ik dat woord zelf heb opgeschreven,
moet ik die vraag ook beantwoorden. Ik zal er in mijn antwoord nog wel iets
over zeggen, maar wil nu alvast melden dat het mijn bedoeling was daarmee
aan te geven dat ik het op dat moment niet gepast vond om het zelf voor te
stellen, omdat er van de zijde van het kabinet nooit zo over is gesproken
met de gemeenten. Dat laat de vrijheid van de Kamer onverlet. Er is voor de
Kamer geen enkele beperking om daar haar oordeel over te geven. Alleen, ik
vond het niet op mijn weg liggen. Ik heb het misschien wat scherp uitgedrukt,
zoals van alle kanten is gesignaleerd.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Ik ben blij dat u het zo uitlegt. Mijn fractie was van oordeel dat die
twee termen absoluut niet met elkaar te rijmen waren. Ik accepteer uw uitleg
van het "ongepast". De uitleg van het "begrijpelijk" horen we nog wel.Voorzitter! Bij de fractie van GroenLinks leven een heleboel vragen. Wij
willen in ieder geval evenwichtigheid in de herindeling. Die ontbreekt in
de voorstellen van het kabinet. De door ons gewenste ten minste dertigjarige
levensvatbaarheid bestaat in de voorstellen niet voor Sittard-Geleen zonder
Born noch voor een geheel zelfstandig Born, dat dan waarschijnlijk in de toekomst
weer een herindeling boven het hoofd hangt. Die levensvatbaarheid ontbreekt
ook voor Horst aan de Maas en voor Venlo en Tegelen als Venlo zijn kwetsbare
positie blijft behouden en de veiling niet naar Venlo gaat. Gebeurt dat wel,
wat gebeurt er dan met Grubbenvorst en met Horst aan de Maas?Voorzitter! Dit zijn de vragen die mijn fractie in eerste termijn wil
stellen. Wij zullen goed luisteren naar de antwoorden van de minister. Er
ligt een aantal amendementen die nog in mijn fractie moeten worden besproken.
U weet wel, dat wij geen grote voorstanders zijn van grootschalige herindelingen,
maar deze herindeling is een bijzondere, waarbij een aantal kwetsbare posities
een rol spelen, zoals de positie van Venlo, terwijl ook na aanvaarding van
de wetsvoorstellen het zwaard van Damocles boven het hoofd van een aantal
gemeentes blijft hangen.De heerVan den Berg(SGP)Mevrouw de voorzitter! Bij wetsvoorstellen en zeker bij herindelingsvoorstellen
wordt vaak gesproken over snelheid en zorgvuldigheid als vereisten waaraan
moet worden voldaan. Ik moet zeggen dat in de voorbereiding van dit wetsvoorstel
sprake is geweest van snelheid noch zorgvuldigheid. Nu aan het slot van de
hele procedure de Kamer aan bod is, moet het helemaal snel, want het moet
voor een bepaalde datum zijn afgerond, met het gevaar dat de zorgvuldigheid
nog verder onder druk komt te staan. Ik meen dat al te kunnen bespeuren uit
een aantal ingediende amendementen.Wij hechten zeer aan zorgvuldigheid in alle fases van de voorbereiding,
omdat herindelingen buitengewoon ingrijpende gebeurtenissen zijn waarbij de
relatie burger-bestuur ook direct in het geding is. Daarbij gaat het vaak
om bestuurlijke banden die al vele jaren bestaan en nu met één
streep op de kaart verbroken lijken te worden met alle consequenties van dien.
Vandaar dat wij altijd zeggen dat wij niet zorgvuldig genoeg kunnen zijn.
Daarom hecht mijn fractie altijd aan een knelpuntenbenadering in die zin dat
herindeling als ultimum remedium pas kan plaatsvinden als er aantoonbare knelpunten
zijn en dus niet op basis van allerlei veronderstellingen over mogelijke toekomstige
ontwikkelingen, zoals ook hier weer als argument wordt aangevoerd.Voorzitter! Ik heb nog een kanttekening die wellicht ook onder het kopje
zorgvuldigheid thuishoort. Is hier geen sprake van een verbrokkelde voorbereiding
en een verbrokkelde aanpak? Alleen al het feit dat twee naastgelegen gebieden
in Noord-Limburg in twee wetsvoorstellen zijn ondergebracht, vind ik niet
of nauwelijks begrijpelijk. In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie
daar ook vragen over gesteld en de antwoorden daarop lijken ons niet echt
bevredigend. Het had natuurlijk aan elkaar geknoopt moeten worden en, kijkende
naar de termijnen, ook kunnen worden. Dat blijft dus niet echt helder.Een andere vraag die te maken heeft met de zorgvuldigheid is in hoeverre
de zaken ook in breder kader, dus integraal kunnen worden bekeken. Mijn fractie
is bepaald geen voorstander van grootschalige regionale herindelingen, maar
heeft er altijd bij gezegd dat voorstellen moeten worden bekeken in het ruimere
verband van het desbetreffende gebied. Zowel bij Noord- als bij Midden-Limburg
zijn er allerlei ontwikkelingen gaande in aangrenzende gebieden die hierin
niet zijn meegenomen. Ik denk aan hetgeen de commissie-De Zeeuw zegt en aan
allerlei vrijwillige herindelingen in de omgeving van deze gemeenten. Dat
wordt nu allemaal los van elkaar bekeken en zo krijgen wij een geweldige ad-hocbenadering
met inderdaad als risico dat wij over enkele jaren misschien weer met herindelingen
moeten komen. Als één ding voor mijn fractie altijd vooropstaat,
is het wel dat een gebied dat aan herindeling onderworpen is een tijdje rust
moet krijgen, opdat men zijn bestuurlijke taken kan gaan vervullen en niet
voortdurend moet blijven denken dat het over een paar jaar misschien weer
moet. Wij hebben daar onlangs bij de herindeling Over-Betuwe over gesproken
in verband met de relatie van Arnhem tot de nieuwe gemeente Elst. De minister
zal het zich herinneren. Maar, dat soort zaken speelt ook hier! Deze opmerkingen
vooraf nopen mij toch tot een kritische benadering!MinisterDe VriesMevrouw de voorzitter! Wil de heer Van den Berg eigenlijk niet het beste
van twee werelden hebben? Als ik hier met een grootschalig voorstel kom, is
het altijd te grootschalig, maar nu kom ik met iets dat aan de maat is en
zegt hij dat het niet grootschalig genoeg is omdat hij de context niet kan
zien. Zo is het natuurlijk nooit goed! Wat heeft nu eigenlijk zijn voorkeur?De heerVan den Berg(SGP)Voorzitter! Ik vrees toch dat de minister niet goed naar mij geluisterd
heeft, iets waar ik hem niet vaak op kan betrappen. Ik heb absoluut niet gezegd
dat het veel grootschaliger moet qua herindeling, want ik ben helemaal niet
voor grootschalige herindeling. Dat is bekend en ik zal dat straks ook bij
deze voorstellen uitleggen. Ik heb gezegd dat, ook als het gaat om herindelingen
op kleine schaal, je wel moet kunnen bekijken hoe het zich verhoudt tot hetgeen
er in de omgeving gebeurt. Dat is toch volstrekt helder? Dat hoeft niet te
nopen tot grootschalige herindeling, maar ik heb wel graag een integrale visie
op een gebied! Daar ging het mij om en dat mis ik in deze benadering. Maar
nogmaals, dat leidt absoluut niet tot grootschalige oplossingen!Op Venlo en Tegelen zijn een aantal van de algemene opmerkingen die ik
heb gemaakt, van toepassing. Als de minister mijn mening over de schaal wil
horen, ik vind het voorgelegde voorstel Venlo-Tegelen al rijkelijk groot.
In de voorfase is de vraag gesteld wat de noodzaak ervan is. Wat kan Tegelen
betekenen voor de oplossing van de grootstedelijke problematiek van Venlo?
Welke ruimteproblemen worden hierdoor opgelost? Tegelen heeft vrijwel geen
ruimte meer en is bijna tot aan de grenzen volgebouwd. Ik zie niet in hoeverre
Tegelen een oplossing kan bieden voor de grotestadsproblemen die Venlo heeft.
Venlo en Tegelen hebben beide geen al te sterke sociale structuur. Ik vrees
dat niet evident is dat wij het zo echt goed doen.Er zijn nog meer ontwikkelingen gaande. Ik sluit niet uit dat mijn fractie
zich door de regering had laten overtuigen om dit voorstel te steunen, maar
ik bespeur nu bewegingen van de coalitie om in de richting te gaan van een
veel grotere schaal. Het zal duidelijk zijn dat dit voor mijn fractie bijzonder
grote problemen oproept.Wat betreft Grubbenvorst spreekt de voorgestelde gemeente Horst aan de
Maas onze fractie erg aan. Deze heeft een groot draagvlak en er ligt een visie
onder. Dat vind ik zo belangrijk. Er zijn wel eens vrijwillige herindelingen
waarvan wij ons afvragen of zij een reactie zijn op wat anders dreigt, terwijl
er nauwelijks een visie op het gebied ook vanuit bedrijfseconomisch perspectief
achter ligt.Juist omdat dit hier wel het geval was, vind ik het zo te betreuren dat
de ZON-veiling bij amendement uit het voorstel dreigt te worden gestreept.
In mijn ogen werd de gezamenlijke visie hierdoor versterkt. Het hele veilinggebeuren
is volgens mijn fractie een onmisbare component van de agribusiness. Het biedt
niet alleen infrastructuur wat betreft transport, maar vooral een samenbindend
element voor dit bedrijfsleven. De positie van de nieuwe gemeente wordt hiermee
niet versterkt en dat vind ik erg jammer. Zoals ik bij interruptie al heb
gezegd tegen de heer De Cloe, kan dit amendement absoluut niet op onze sympathie
rekenen.Tot mijn grote verdriet komt nu ineens de positie van Belfeld aan de orde.
De minister zegt terecht dat hij daar zeker niet mee kan komen, maar ik vind
het ook niet zorgvuldig dat de Kamer er bij amendement mee komt, terwijl dit
geen officiële variant in de Arhi-procedure was. Op die manier kunnen
wij bij herindelingen voortdurend alles overhoop halen.Bovendien doet dit afbreuk aan de conceptie die in het gebied van onderop
is ontstaan en groeit, van Beesel, Belfeld en Swalmen als drie plattelandsgemeenten
met een duidelijke samenhang in ruimtelijke visie en positie. Ik vind het
niet juist dat daar nu gewoon een streep door wordt gehaald. Dit zijn drie
samenhangende plattelandsgemeenten, die voortreffelijk één grotere,
regionale plattelandsgemeente kunnen vormen, als zij dat willen. Wij willen schaalvergroting in het landelijk gebied, juist om daar goede
plattelandsgemeenten te kunnen krijgen, zoals de minister onlangs heeft onderstreept.
Ik blijf het als onzorgvuldig betitelen dat dit initiatief van onderop op
deze manier onderuit wordt gehaald en ik zal dit amendement dan ook niet steunen.
Als deze amendementen worden aanvaard – waar het politiek gezien wel
op lijkt, gezien de ondertekening – is het voor mijn fractie niet mogelijk
om het voorliggende wetsvoorstel te steunen.De heerBalemans(VVD)De heer Van den Berg ziet een grotere plattelandsgemeente ontstaan, als
Beesel, Belfeld en Swalmen dat willen. Hoe kijkt hij tegen de positie van
deze gemeenten aan als blijkt dat men niet tot die plattelandsgemeente komt?
Moet er dan toch een herindeling plaatsvinden?De heerVan den Berg(SGP)Het is misschien een formeel antwoord, maar voor mij is het ook een inhoudelijk
antwoord: wij zijn niet aan bod om hierover iets te zeggen. Ik vind het draagvlak
in de gemeenten erg belangrijk. Die gemeenten zijn met iets bezig. Mocht dit
hen onverhoopt niet lukken, dan vind ik het in de eerste plaats de verantwoordelijkheid
van de provincie zich te beraden op de situatie die dan is ontstaan. Ik vind
niet dat de wetgever – die in de eindfase aan bod komt – moet
zeggen hoe het moet. Wij gaan dan echt een paar bruggen te ver.Voorzitter! Nog een opmerking over de procedure. Ik verwijs naar de gemeente
Tegelen die destijds een procedure bij de commissie van onafhankelijke deskundigen
heeft gevoerd. De commissie heeft de gemeente formeel niet, maar materieel
wel gelijk gegeven. Vervolgens heeft de rechtbank Tegelen in het gelijk gesteld,
maar het hof weer niet. De Hoge Raad ten slotte zegt dat de rechter het oordeel
van de formele wetgever – regering en Staten-Generaal – over de
vraag of procedurevoorschriften in acht zijn genomen, heeft te eerbiedigen.
Dit is formeel juist. Ik wil hierover echter twee dingen zeggen. In de eerste
plaats ontstaat er een leemte in de zorgvuldigheidstoets nu de commissie van
onafhankelijke deskundigen dreigt te worden geschrapt. In de tweede plaats
vind ik dat de procedurevoorschriften niet in acht zijn genomen en dat wij
daaraan consequenties moeten verbinden.De heerHoekema(D66)In die procedure bij de rechtbank over de gemeente Tegelen is het karakter
van het overleg met Belfeld aan de orde gesteld. Zoals de gemeente Venlo op
pagina 4 van haar pleitnota schrijft, heeft de provincie in de juridische
procedure gesteld dat de gemeente Belfeld desgevraagd verklaard heeft dat
het gevoerde Arhi-overleg (dus over Belfeld) een open overleg was en dat zij
zich niet in dat opzicht tekort gedaan voelde. Ik wil de heer Van den Berg
vragen – met alle begrip voor de inhoud van het dossier – of hij
dan kan stellen dat Belfeld niet in de Arhi betrokken is geweest.De heerVan den Berg(SGP)Nee, maar de heer Hoekema moet wel nagaan hoe Belfeld daarbij betrokken
is. Belfeld is niet bij officiële alternatieven betrokken, maar is erbij
betrokken omdat Venlo op een gegeven ogenblik heeft gesproken over Belfeld.
Natuurlijk hebben individuele gemeenten altijd allerlei wensen, mogelijkheden
en varianten ten aanzien van omliggende gemeenten, maar ik spreek pas over
een zorgvuldige procedure als een gemeente ook in de officiële alternatieven
een rol heeft gespeeld en dat is hier bij mijn weten niet het geval geweest.Voorzitter! Ik rond af met het voorstel Sittard-Geleen. Daarmee heb ik
zo mogelijk nog grotere problemen dan met Venlo-Tegelen. Wat levert het voorliggende
voorstel op? Beide gemeenten zijn zeer wel in staat zelfstandig hun huidige
taken te vervullen. De meerwaarde van deze samenvoeging is voor ons niet evident,
integendeel, wij zien daar zelfs bezwaren tegen. Ik heb tijdens de hoorzitting
wel mooie verhalen gehoord over bipolaire ontwikkelingen, maar de praktijk
wijst meestal uit dat de ontwikkeling van een centrumfunctie nooit op twee
plaatsen tegelijk plaatsvindt en ook kan plaatsvinden. Het een gaat altijd
ten koste van het andere. Ik vrees dan ook dat in een samenvoeging als deze
met name de centrumpositie van Geleen zwaar onder druk komt te staan. Deze
herindeling lost als zodanig niets op. Er is iets te zeggen voor de gedachte:
of niets of iets veel groter. Mijn fractie is geen voorstander van groter,
wij vinden dat ook niet nodig, daarom kiezen wij voor beter niet herindelen
dan zo herindelen.Het wordt nog erger gemaakt nu ook de positie van Born erbij wordt betrokken.
Ik vind dat Born juist een heel goed beleid heeft gevoerd. Het heeft zelfstandig
een industrie- en overslagfunctie ontwikkeld. Die ontwikkelingen gaan nog
door. Ik zie absoluut niets in het onderscheid tussen beheersgemeenten en
ontwikkelingsgemeenten. Ik vind dat Born nu gestraft wordt voor een goed beleid
door de amputatie en eventueel zelfs door een dreigende opheffing. Dit kan
natuurlijk niet de bedoeling zijn van ons herindelingbeleid. Born is in mijn
ogen heel wel in staat om zich zelfstandig verder te ontwikkelen. Ik ben zeer
onthutst over het amendement dat nu voorligt, waardoor een goede, krachtige
en zelfstandige gemeente niet alleen wordt onthoofd maar zelfs geheel van
de kaart verdwijnt.Voorzitter! Wij hebben grote twijfels ten aanzien van Venlo-Tegelen. Verdergaande
schaalvergroting in dat gebied wijst mijn fractie af. Het voorliggende voorstel
met betrekking tot Sittard-Geleen lost in deze vorm niets op. Voorstellen
die daarbij voorliggen als varianten wijst mijn fractie af.De heerSchutte(RPF/GPV)Mevrouw de voorzitter! De voorstellen die we vandaag behandelen, zijn
in meer dan één opzicht opmerkelijk. Anders dan gewoonlijk is
er geen sprake van voorstellen die voortvloeien uit een samenhangende visie
op de toekomst van het gebied. Sittard en Geleen hebben wel wat met elkaar
maar willen niet sámen verder. Hetzelfde geldt voor Venlo en Tegelen.
Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst daarentegen willen sedert enige tijd en
wellicht door de nood gedwongen graag samen verder als Horst aan de Maas.Als de wetsvoorstellen ongewijzigd aanvaard worden – daar ziet het
overigens niet naar uit – zullen zij die nu alleen maar samen met ándere
één gemeente willen vormen, toch samen verder moeten. Dat de
regering hiervoor gekozen heeft, heeft niet in de laatste plaats te maken
met het feit dat de provincie Limburg het zo heeft voorgesteld. Ik ga hier
vanuit Den Haag niet filosoferen over de achtergronden van de voorstellen
van de provincie of over het bestuurlijk handelen van het provinciebestuur
of individuele leden daarvan, maar een feit is dat deze en de vorige minister
van Binnenlandse Zaken aan het uiteindelijke provinciale standpunt een grote
betekenis hebben toegekend. In onze staatsrechtelijke verhoudingen is daar
niets mis mee, zolang de uiteindelijke verantwoordelijkheid van de wetgever
erkend wordt.Opmerkelijk is in dit verband wel, dat met name de PvdA-fractie, die bij
de behandeling van de herindelingsvoorstellen voor Overijssel haar partners
voortdurend wees op de afspraken in het regeerakkoord, nu de regering lijkt
te verwijten dat zij aan het regeerakkoord te veel gewicht heeft toegekend.
Ik vind dit een positieve ontwikkeling, die recht doet aan de eigen verantwoordelijkheid
van de hele Kamer als medewetgever. Na D66 inzake Twentestad en de VVD inzake
Ommen is nu ook de derde coalitiepartner er kennelijk van overtuigd dat een
regeerakkoord regering en Kamer niet al te zeer behoort te binden. Ik hoop
dat die les ook zichtbaar resultaat zal hebben bij de volgende formatie!Het gebrek aan een samenhangende visie maakt een beoordeling van de wetsvoorstellen
er overigens niet eenvoudiger op. De vraag of ook andere dan de voorgestelde
gemeenten bij de herindeling kunnen worden betrokken, is immers nauwelijks
te beantwoorden zonder de procedure weer grotendeels opnieuw te moeten volgen.
En dat is wel het laatste waar de betrokken gemeenten op zitten te wachten.
Gegeven de ontstane situatie is het dan ook het beste de voorstellen te beoordelen
zoals ze nu voorliggen.Er is nog enige discussie geweest over de vraag, of de nieuw te vormen
gemeenten over enige tijd opnieuw bij een herindeling kunnen worden betrokken.
Het uitgangspunt dient mijns inziens te zijn, dat een gemeentelijke herindeling
moet leiden tot gemeenten die ten minste 25 jaar in die vorm zullen kunnen
blijven bestaan. In dit geval doet zich de complicatie voor dat geen sprake
is van een streeksgewijze herindeling. Daardoor kan het zich voordoen dat
over enige tijd het thema herindeling in de omgeving aan de orde komt. Ik
versta het standpunt van de regering dan zo, dat gemeenten als Venlo-Tegelen
en Sittard-Geleen niet buiten beschouwing hoeven te blijven, maar dat aan
functie en positie van die gemeenten dan geen argumenten kunnen worden ontleend
voor een nieuwe herindeling. Dat zou immers betekenen dat met terugwerkende
kracht alsnog wordt geconstateerd dat de nu voorliggende voorstellen ontoereikend
zijn. Mag ik het standpunt van de regering zo verstaan?De gemeenten Sittard en Geleen vormen een wat merkwaardig duo. Ze zijn
beide groot en sterk genoeg om zelfstandig te kunnen blijven. Beide vervullen
ook een zekere centrumfunctie. Bestuurskracht en voorzieningenniveau nopen
ook niet direct tot schaalvergroting. Hoewel collega Van den Berg het mij
wellicht zo niet zal nazeggen, vond ik zijn karakterisering van het gebied
in het verslag nog de beste argumentatie om te komen tot samenvoeging van
beide gemeenten. Op bladzijde 3 van het verslag constateert de SGP-fractie
namelijk dat de westelijke mijnstreek een hoog ontwikkeld gebied is met een
complexe infrastructuur, ingewikkelde ruimtelijke vraagstukken en veel en
samenhangende industrie. Ik ben het ermee eens dat het niet eenvoudig is in
een dergelijk gebied de juiste en de beste bestuurlijke grenzen te trekken,
maar ik vind wel dat juist in zo'n gebied de behoefte aan een zekere centrale
sturing ook op gemeentelijk niveau groot is. Het gevaar is anders groot dat
de meest betrokken gemeenten elkaar vooral beconcurreren.Uiteraard kan men dat zoveel mogelijk tegengaan door hoger toezicht of
door intergemeentelijke samenwerking, maar dat lijken mij niet de eerst aangewezen
instrumenten als het gaat om een complexe infrastructuur, ingewikkelde ruimtelijke
vraagstukken en een samenhangende industrie. Samenvoeging van Sittard en Geleen
kan de positie van beide gemeenten in de regio ten goede komen.Een andere vraag is of hiermee moet worden volstaan. De regering wil hoofdzakelijk
het NedCarterrein van de gemeente Born toevoegen aan de nieuwe gemeente. De
argumentatie daarvoor vind ik niet erg sterk. Het gaat om een andersoortige
industrie. Het grootschalige karakter ervan zou er dan toe nopen het geheel
van de industriële bedrijvigheid in de westelijke mijnstreek zoveel mogelijk
onder één regie te brengen. Dit lijkt mij een wat halfslachtige
redenering. In de eerste plaats grenst het NedCarterrein vrijwel aan het terrein
Holtum-Noord met weer een andere vorm van industrie. Dat terrein wordt, vooral
met het oog op de gevolgen voor de gemeente Born, niet onder één
gemeentelijke regie gebracht. Maar ook zonder die verdere ingreep ondergaat
de gemeente Born met de overheveling van het NedCargebied al een fikse aderlating.Tegen die achtergrond is er wat te zeggen voor het amendement-De Cloe
c.s. om dan maar de gehele gemeente Born samen te voegen met Sittard en Geleen.
Een belangrijk bezwaar daarvan is dat een aanzienlijk landelijk gebied ten
westen van het Julianakanaal toegevoegd wordt aan de stedelijke gemeente Sittard-Geleen.
Wat hebben kernen als Obbicht en Papenhoven gemeen met Sittard en Geleen?
Hebben zij niet veel meer gemeen met bijvoorbeeld Urmond en Stein?Alles afwegend ben ik dan ook geneigd de gemeente Born in hoofdzaak te
laten wat zij is, met inbegrip van het NedCargebied. Gaat dit gebied wel deel
uitmaken van de gemeente Sittard-Geleen, dan raakt de kern Nieuwstadt van
de gemeente Susteren wel ingeklemd tussen de gemeente Sittard-Geleen en de
Duitse grens, maar dit is onvoldoende reden om Nieuwstadt ook maar even toe
te voegen aan de nieuwe gemeente. Terecht zegt de minister dat de kern onvoldoende
meerwaarde heeft voor de nieuwe centrumgemeente. Anderzijds, als zich hier
een gemeente vormt van zo'n 100.000 inwoners, is het zaak de aangrenzende
gemeenten, zoals nu Susteren en in de toekomst misschien Echt-Susteren, niet
bij voorbaat te verzwakken.Voorzitter! De discussie over Venlo gaat hoofdzakelijk over de vraag hoeveel
grondgebied de nieuwe gemeente zal moeten krijgen, veel minder over de vraag
of hier sprake moet zijn van schaalvergroting in de vorm van een combinatie
Venlo-Tegelen. De memorie van toelichting noemt het gebied van Venlo en Tegelen
de belangrijkste stedelijke concentratie van Noord-Limburg. Er gebeurt daar
van alles en er staat nog meer te gebeuren. Samenvoeging van beide gemeenten
is in feite het formaliseren van een gegroeide situatie, maar
wat is de toegevoegde waarde van de samenvoeging? Het antwoord van de regering
is in feite simpel: daardoor zal aan de ontwikkelingen van de centrumfunctie
met meer kracht gestalte kunnen worden gegeven. Ik kan mij echter voorstellen
dat met name Tegelen zich afvraagt of dat voldoende is om de eigen gemeente
op te heffen. Samen met Tegelen roept Venlo dat het wetsvoorstel onvoldoende
oplossingsmogelijkheden biedt voor de problemen van de centrumstad Venlo.
Op z'n minst zou de kern Grubbenvorst en Belfeld aan de nieuwe gemeente moeten
worden toegevoegd. Ik nodig de minister uit op de stellingname van Venlo en
Tegelen concreet in te gaan. Op grond waarvan meent hij dat de voorgestelde
gemeente de centrumfunctie van Venlo gedurende lange tijd wel zal kunnen waarmaken?
Ik wil hierbij enkele kanttekeningen namens onze fracties maken.Het begrip centrumgemeente is naar onze mening een relatief begrip, mede
afhankelijk van de functie van de gemeente in het betrokken gebied en voor
een groter gebied. Een centrumfunctie behoeft ook niet samen te gaan met een
bepaald grondgebied of een bepaald inwonertal. Dat er rond een centrumgemeente
suburbane kernen bestaan is logisch, maar geen zelfstandig argument om zulke
kernen aan de centrumgemeente toe te voegen.Het beleid ten aanzien van centrumgemeenten is verbonden met het beleid
ten aanzien van de randgemeenten. Zeker als het gaat om de vorming van nieuwe
gemeenten, is het zaak dat deze randgemeenten een voldoende schaal hebben.
In dit geval betekent het dat het geen echte oplossing is een deel van de
nieuwe gemeente Horst aan de Maas toe te voegen aan de nieuwe gemeente Venlo.
Integendeel, de kern Grubbenvorst heeft voor Horst aan de Maas een grotere
toegevoegde waarde dan voor Venlo. Hetzelfde geldt ook voor het veilingcomplex.
Een veiling is immers primair een functie van en voor het agrarisch bedrijfsleven.Onder die omstandigheden is het zaak rekening te houden met het aanwezig
zijn van een draagvlak voor de plannen onder bestuur en bevolking. In de verschillende
kernen van de nieuwe gemeente Horst aan de Maas is dit draagvlak ruimschoots
aanwezig. Het is dan te gemakkelijk dit af te doen met een zekere vrees voor
of afkeer van de grote buurgemeente Venlo. Wat betreft de gemeente Belfeld
wreekt zich het feit dat de samenvoeging van Venlo en Tegelen niet streeksgewijs
is benaderd. Door Belfeld nu toe te voegen aan de nieuwe centrumgemeente zou
alsnog partieel sprake zijn van een streeksgewijze benadering, maar zonder
de mogelijkheid van een afweging met andere alternatieven. Dat vind ik niet
gepast.Voorzitter! Ik sluit af met een compliment aan de minister. Hij heeft
laten weten de motie-Barth/Hoekema over een experimentenfonds binnengemeentelijke
decentralisatie feitelijk niet uit te voeren. Minister Peper had bij de indiening
en de moeizame aanvaarding ervan al laten blijken er weinig in te zien. Minister
De Vries sluit zich daar nu bij aan. Gemeenten gaan zelf over binnengemeentelijke
decentralisatie. Zij hebben daarbij een keur van mogelijkheden. Aan inmenging
van het Rijk bestaat geen behoefte. Leve de gemeentelijke autonomie!De heerDe Cloe(PvdA)Betekent dit dat u een stimuleringsfonds voor gemeenten, in welke zin
dan ook, nooit goed zult vinden?De heerSchutte(RPF/GPV)Ik vind dat dit een zodanige zaak van gemeentelijke autonomie is, dat
je daarvoor de gemeenten alle ruimte moet geven. Een stimuleringsfonds heeft
altijd het gevaar in zich dat het niet alleen het denken stimuleert, maar
ook sturing omvat inzake de uitwerking van dat denken. Dat moeten we helemaal
niet doen! Geef vertrouwen aan die gemeentelijke autonomie. Er zijn tal van
varianten denkbaar. Ik heb er het volste vertrouwen in dat de gemeenten daarmee
op de meest geëigende wijze om zullen gaan. Ik heb minister noch fonds
nodig om dat te stimuleren, want er zal altijd een bepaalde richting aan verbonden
zijn. U zult ook niet met een experimentenfonds willen komen zonder enige
voorwaarde!De heerDe Cloe(PvdA)Je kunt daaraan bepaalde voorwaarden stellen, zodat je de gemeenten de
ruimte geeft, maar het wel in het belang vindt van kernen die onderdeel uitmaken
van een grotere gemeente. Als je dat belangrijk vindt, kun je daarop toch
een stimuleringsbeleid voeren? In uw gedachtegang zou je dus nooit een stimuleringsbeleid
voor gemeenten kunnen voeren.De heerSchutte(RPF/GPV)Als er een noodsituatie is die van landelijke betekenis is, is er natuurlijk
een mogelijkheid om iets te gaan stimuleren, bijvoorbeeld via experimenten.
Maar daarvan is hier geen sprake. Bovendien is de verscheidenheid zo groot,
dat ik het wil overlaten aan de gemeentelijke autonomie om daarin zelf een
keuze te maken, en niet meer gestimuleerd te worden door een fonds.De heerDe Cloe(PvdA)Ik zeg niet dat dat fonds op een bepaalde manier vorm moet worden gegeven,
want wij hebben ook in de notitie die wij vorig jaar bij de begroting hebben
gepresenteerd, ervoor gepleit om een ruime schakering mogelijk te maken. Waar
het om gaat, is dat je gunstige ontwikkelingen moet kunnen stimuleren, wat
iets anders is dan dat je ze oplegt. Bovendien moet er volgens de Wet Arhi
een verantwoording zijn, maar die is er nooit geweest. Dat is op dit moment
een lege huls in de wet.De heerSchutte(RPF/GPV)Ik heb nog nooit een experimentenfonds meegemaakt waaraan geen voorwaarden
waren verbonden!De vergadering wordt van 13.15 uur tot 14.00 uur geschorst.Eerste termijn van de zijde van de regeringMinisterDe VriesVoorzitter! Ik ben u en de commissie zeer erkentelijk voor het feit dat
wij deze wetsvoorstellen vandaag op derde pinksterdag kunnen behandelen. Ik
weet dat dit voor de Kamer een opoffering is, maar het is nodig om op tijd
tot besluitvorming te kunnen komen. Ik ben blij dat wij dat kunnen doen. Ik
ben ook blij, voorzitter, dat u en de commissie zich enigszins in het tijdschema
willen voegen dat wordt opgelegd door de activiteiten die met het EK 2000
te maken hebben. Ik constateer overigens tot mijn grote vreugde dat het EK
tot nu toe een feest is. Dat is niet niks na een weekend, waarin zeer veel
is geëist van bestuur, politie en vrijwilligers in binnen- en buitenland.
Daar zijn wij heel tevreden over, het allermeest over de wijze
waarop de supporters zich hebben gedragen. Een aantal niet-supporters is niet
gekomen, heb ik begrepen. Wij hebben ook nog een aantal teruggestuurd dat
per ongeluk wel was gekomen. Een en ander leidt ertoe dat wij vandaag uitvoerig,
maar wel binnen zekere tijdsgrenzen, over dit voorstel kunnen spreken.Ik kom eerst te spreken over de klacht van een aantal leden van de commissie
over de lengte van dit soort procedures. Ik deel die, maar het is niet altijd
gemakkelijk de vinger te leggen op waar het niet goed gaat, want iedereen
is er altijd heel erg mee bezig. Het duurt echter inderdaad veel te lang.
Ik wil er met de commissie en alle andere betrokkenen naar streven om die
tijdsduur terug te brengen. Een van de vervelendste dingen voor het bestuur
is om heel lang in onzekerheid te zijn over wat er nu eigenlijk gaat gebeuren.
Het tempo is echt belangrijk. Ik begrijp dat de vertegenwoordiger van de grootste
oppositiepartij het daarmee eens is. Wij moeten proberen flink op te schieten.Er zijn ook vragen gesteld over de scope van de voorstellen. In een interruptiedebatje
met de heer Van den Berg heb ik al vastgesteld dat het eigenlijk nooit goed
is, of het deugt niet. Of het is te groot, of het is te klein. Natuurlijk
willen wij alles in samenhang zien, maar je moet het ook weer per stuk beoordelen.
Het is lastig om de goede maatvorming te krijgen. Ik zou al mijn besluiten
ook het liefst bezien in de totaliteit van alle mogelijke opties, maar dat
is niet altijd overzichtelijk voor mensen. Er moeten keuzen worden gemaakt.In het kader van het C20-beleid hebben wij de provincies gevraagd het
voortouw te nemen en aan te geven of de positie van centrumgemeenten moet
worden versterkt. Ik heb het dan over de centrumgemeenten buiten de kaderwetgebieden.
Daar hebben de provincies zich toe gezet, ook Limburg. Limburg is met voorstellen
gekomen die mijn ambtsvoorganger en ik hebben overgenomen. De heer Schutte
heeft mij daarvoor geprezen. Daarvoor dank, maar ik sluit niet uit dat wij
die voorstellen af en toe niet zullen volgen. Ik hecht eraan, als de provincie
tot een oordeel is gekomen, daar alleen maar van af te wijken als ik daar
zwaarwegende redenen voor heb. De vraag is dan of je, als je afwijkt van wat
een provincie heeft gezegd, wel betrouwbaar bent in de richting van de bevolking.
Bij betrouwbaarheid hoort natuurlijk ook dat in de voorlichting aan de bevolking
precies aangegeven wordt wat er in zo'n procedure kan gebeuren en wat de bevoegdheden
van de verschillende organen zijn. Een provincie kan dan wel verwachtingen
wekken over het eigen gedrag, maar geen enkele provincie kan zeggen wat de
Tweede Kamer en de wetgever zullen beslissen. Bij goede voorlichting en betrouwbaarheid
hoort dus consistent gedrag. In dat licht maakte ik mijn opmerking –
ik weet niet of de heer De Cloe dat vernomen heeft – met het woord "ongepast".
Ik bedoelde daarmee dat het mij niet paste. Ik had dat anders kunnen opschrijven,
maar ik vond dat het kabinet geen discussie voerde die tot bredere opties
leidde. Dat laat volstrekt onverlet dat de Tweede Kamer die, ter onderscheiding
van de Eerste Kamer, het recht van amendement heeft, dat recht ook moet kunnen
gebruiken. Dit gezegd hebbende, is het goed dat er vandaag in besluitvormende
zin wordt gedebatteerd. De tijd is nooit rijp voor het perfecte besluit en
de vraag is ook of dat bestaat. Het is toch altijd weer een bestuurlijke afweging
en het belangrijkste is dat die op een gegeven moment gemaakt wordt. Als wij
de hele tijd blijven aarzelen en het steeds mooier of anders willen, komen
wij niet tot besluitvorming. Dat verlamt en dat is niet goed.Regelmatig wordt gerefereerd aan een gedachte die van de zijde van het
kabinet ook wel eens geopperd is, namelijk dat herindelingsplannen voor zo'n
20 à 25 jaar de problemen moeten oplossen. Naarmate ik ouder word,
krijg ik meer de indruk dat het moeilijk is om 25 jaar vooruit te kijken,
zeker in dynamische tijden. Er verandert heel veel in ons land. Er moet natuurlijk
geprobeerd worden om een flink aantal jaren vooruit te kijken, maar ik weet
niet of dat altijd 20 of 25 jaar kan zijn. Als ik luister naar de inbreng
van de Kamer over deze voorstellen, moeten wij inzake de provincie Limburg
nog eens wat verder nadenken over de bestuurlijke verantwoordelijkheden die
wij daar moeten gaan nemen. Het is natuurlijk niet waar dat het allemaal af
is, dat het in evenwicht is en dat wij daar vele jaren niet meer naar behoeven
te kijken.Wat is nu de rol van de provincie? Ik vind zelf dat die rol tweeledig
is, in tegenstelling tot het alleen maar luisteren naar hetgeen er allemaal
leeft. Ik heb de afgelopen tijd veel met gedeputeerden en colleges van GS
uit verschillende provincies gesproken en dan blijkt dat men altijd heel goed
luistert naar hetgeen iedereen te zeggen heeft. Dat is natuurlijk nodig en
dat doen u en ik ook. Tegelijkertijd moeten provincies ook hun eigen verstand
gebruiken en nadenken over dat wat zij goed vinden in hun provincie. Dat gaat
nog wel eens buiten de grenzen van waarover degene naar wie zij luisteren
over nadenkt. Het past altijd in een ruimer verband. De provincie moet in
een discussie niet alleen luisteren maar daarin ook een inbreng hebben en
heel actief zijn. De provincie is volgens mij niet een bestuurslaag die alleen
maar met de oren op de rails moet liggen om te horen of er een plan aankomt.
Er moet ook met de betrokken bestuurders gepraat worden over mogelijk goede
ontwikkelingen en over manieren waarop het bestuur op kracht blijft en zijn
taken blijft aankunnen. In het wetsvoorstel zit een aantal onderdelen waaruit
al eerder geconstateerd had kunnen worden dat voor sommige gemeenten het voortbestaan
langzamerhand bijna een lege huls wordt, omdat zij de eigen taken nauwelijks
meer aankunnen. De voorbeelden daarvan zijn besproken in de schriftelijke
behandeling.Ik verwacht dus dat provincies in ieder geval zeer actief zijn en dat
zij de dialoog durven aan te gaan met de bestuurders, omdat zij mede verantwoordelijkheid
dragen voor de omgeving, hetgeen onverlet laat de verantwoordelijkheid die
ook anderen hebben. Ik begrijp overigens dat de provincie Limburg weer visitatierondes
zal houden. Dat is op zichzelf goed, maar ik hoop dat dit ook van een stevige
dialoog vergezeld gaat. Dat neemt niet weg dat het oordeel "broddelwerk van
de provincie Limburg" dat hier op tafel werd gelegd, mijns inziens niet al
te gemakkelijk uitgesproken moet worden. Kritiek en kanttekeningen zijn altijd
mogelijk, maar wij moeten ervan uitgaan dat men onder de omstandigheden tot
voorstellen komt die men denkt onder de gegeven omstandigheden te kunnen uitvoeren.
Ik zou niet graag met terugwerkende kracht zulke scherpe kwalificaties
willen gebruiken. Men heeft zijn werk gedaan en men heeft voorstellen gedaan.
Die heb ik zelfs overgenomen. Dat kan dus nooit broddelwerk zijn geweest.De heerHoekema(D66)Ik wil de minister voorhouden dat het een bijna onloochenbaar feit is
dat de herindelingsdiscussie in Limburg over de laatste 20 jaar gezien betrekkelijk
moeizaam is geweest. Er is niet nog niet veel ontwikkeld aan voorstellen en
er moet dus nog veel ontwikkeld worden. De minister schetst een rol van de
provincie die zich niet tot luisteren zou moeten beperken. Welke rol ziet
de minister voor zichzelf weggelegd bij het stimuleren, het aanjagen, het
opjagen van de provincies om datgene te doen wat zij zouden moeten doen, ook
op grond van de visie van het kabinet over de optimale schaalgrootte en de
optimale bestuurlijke organisatie.MinisterDe VriesIk vind dat ik vooral een stimulerende rol moet vervullen, zodat zij zich
bewust worden van de functie die zij zelf moeten vervullen. Als wij een beetje
ordelijk willen besturen, moeten wij er wel voor zorgen dat er niet op alle
momenten door alle instanties over hetzelfde wordt gesproken. In de dialogen
die ik nu met een aantal colleges van gedeputeerde staten heb gehad, heb ik
duidelijk gemaakt dat ik verwacht dat men zelf een bestuurlijke rol vervult.
Het zijn per slot van rekening bestuurlijke colleges en geen enquêtebureaus.
Het college van GS moet niet rondlopen en vragen: vindt u nog iets? Het zijn
bestuurders en daar worden zij voor gekozen.De heerSchutte(RPF/GPV)Ik ben het zeer eens met hetgeen de minister zojuist zei. Is hij het echter
met mij eens dat het dan niet erg passend is om al de richting aan te geven
waar men heen zou moeten gaan?MinisterDe VriesNiet in directieve zin. Als ik echter met mensen praat, praten wij over
onderwerpen. Ik stuur echter niet, want het is hun taak om de eerste keuze
te maken.De heerSchutte(RPF/GPV)Ik stel deze vraag, omdat de heer Hoekema in zijn termijn opmerkingen
maakte over mogelijke moties die al in dit debat ingediend zouden kunnen worden.
Vindt u het opportuun nu een debat als dit te hebben, terwijl u nog met Limburg
moet gaan praten om dan allerlei directieven mee te geven?MinisterDe VriesIk kan de Kamer natuurlijk niet zeggen wat verstandige moties zijn en
wat niet. De Kamer is vrij om elke motie aan te nemen, maar als het om moties
gaat die eigenlijk leiden tot een aanpassing van een wetsvoorstel, dan moet
de Kamer amendementen indienen. Als het gaat om moties waarin wordt gevraagd
onderwerpen te agenderen, dan mag dat, maar ik neem aan dat de provincies
dat dan wel zullen horen. Het ligt echter niet op mijn weg om tegen de provincies
te gaan zeggen wat zij moeten gaan doen. Ik toets hun voorstellen en kijk
of het verstandige voorstellen zijn. Als de voorstellen die toets der kritiek
kunnen doorstaan, zal ik ze overnemen, maar als ik denk dat de plank echt
mis wordt geslagen, moet ik mijn eigen verantwoordelijkheid nemen. Dan heeft
de Kamer weer haar eigen verantwoordelijkheid, want dit is belangrijke wetgeving.Is de situatie in Limburg uitgekristalliseerd? Nee. Ik heb in 1943 mijn
eerste "werkbezoek" aan Limburg gebracht! Dat was in de gemeente Hoensbroek,
die door een tragisch misverstand is opgeheven. Ik moet eerlijk zeggen dat
toen ik daar dit weekend was en een bezoek bracht aan een deel van de her
in te delen gebieden, ik toch tot de conclusie moest komen dat het nog niet
zo slecht heeft uitgepakt. Het leed dat je denkt dat aangericht wordt, valt
dus nog wel eens mee. Na verloop van tijd zeggen mensen dan dat het toch eigenlijk
wel een goede zaak is geweest. Ik denk dat het voor Limburg een goede zaak
is als Sittard en Geleen, die de afgelopen decennia naar elkaar toe zijn gegroeid,
toe gaan naar één bestuurlijke regie. Dat vereist dat gebied
ook. Als je vanaf de Windrakerberg naar beneden fietst, zie je het al voor
je liggen: Sittard-Geleen. Dan kun je Born nog niet zien liggen, maar als
je even doorrijdt, kom je er gauw. Ik ben er dus zeer voor dat wij naast de
andere stevige clusters van gemeenten, die wij nu in Limburg hebben, een stevige
gemeente Sittard-Geleen neerzetten, die een heel moeilijke en zware bestuurlijke
taak naar behoren zal kunnen uitvoeren.Ik heb geconstateerd dat de meeste woordvoerders over deze samenvoeging
in feite niet zoveel problemen willen maken. Het blijkt mij ook met enig genoegen
dat de heer Rietkerk, alhoewel niet zo expliciet, zei misschien nog wel een
vraag te hebben over Sittard-Geleen. Voor een vertegenwoordiger van het CDA
is dat natuurlijk hetzelfde als "daar ben ik het mee eens".De heerRietkerk(CDA)Ik hoop niet dat mijn scherpe vraag over de knelpuntenbenadering aan dovemansoren
is gericht. Ik heb serieus gevraagd welke knelpunten of ruimteclaims wellicht
tussen wal en schip vallen als de gemeenten zelfstandig blijven. Het antwoord
daarop heb ik nodig voor de uiteindelijke afweging. Op basis daarvan zal ik
in mijn tweede termijn duidelijkheid geven.MinisterDe VriesIk kan de heer Rietkerk als oud-Limburger niet verwijten dat hij dat als
niet-Limburger niet zomaar kan beantwoorden. Ik moet wel zeggen dat er in
Limburg heel weinig mensen zullen zijn die niet begrijpen dat Sittard-Geleen
bestuurlijk een eenheid moet zijn vanwege de problematiek in die regio. De
groei in de laatste decennia, ongeveer vanaf 1960, maakt het voor de hand
liggend dat de twee gemeenten de krachten bundelen en een bestuurlijke eenheid
vormen. Ik kan mij daarom niet voorstellen dat een partij zoals het CDA, die
per slot van rekening toch geschiedenis heeft gemaakt in Limburg, het nu nog
van het antwoord van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
laat afhangen of het hier positief over kan oordelen. Dat begrijp ik niet.
In hoofdzaak is het volstrekt evident. In de omgeving van de voorstellen is
natuurlijk een aantal vragen te stellen, maar de kern is dat Sittard en Geleen
bestuurlijk horen samen te gaan. Dat is voor de regie over dat gebied, met
een enorme importantie ook voor de ontwikkeling van Limburg, voor de hand
liggend. Naar mijn smaak kan zo'n antwoord dan niet doorslaggevend zijn.Gevraagd is of de scope van het wetsvoorstel wel voldoende is. Ik heb
de provincie gevolgd en ik vind dat het zo kan. Dat heb ik gezegd. Verschillende
afgevaardigden hebben gevraagd wat het perspectief is voor Born, Holtum, Grevenbicht,
Obbicht en Graetheide als NedCar bij Sittard-Geleen wordt gevoegd. Men komt
daarbij tot een andere afweging. Zoals ik al zei: het is natuurlijk nooit
zwart-wit. De provincie kon volgens mij met recht constateren dat dit voorstel
voldoende zou zijn, maar het is ook goed te begrijpen dat de potentie van
de bestaande gemeente Born wel zeer beperkt wordt als NedCar daar wordt weggehaald
en men zelfs het oog laat vallen op het industriegebied ten noorden van Holtum.
Ik bespreek straks nog de amendementen, maar ik laat alvast blijken dat het
hier niet om een zwart-witbenadering gaat. Ik heb vooral de behoefte gehad
om zo dicht mogelijk bij het provinciale voorstel te blijven.Misschien mag ik nog even aangeven waarom ik dat doe. De Kamer weet dat
niet alleen in deze Kamer, maar ook aan de overzijde heel kritisch wordt gekeken
naar wetsvoorstellen. Ik zeg aan de overzijde altijd dat men wel zijn eigen
opvattingen moet hebben, maar ook goed moet kijken naar wat er is gebeurd.
Ik moet zelf ook kijken naar de beste kans dat iets wat nodig is, ook wordt
gerealiseerd.Ik wil zoveel mogelijk legitimatie zoeken bij het draagvlak dat provinciaal
is opgebouwd. Dat rechtvaardigt naar mijn smaak een keuze voor het voorstel
dat de regering heeft gedaan. In de provincie is hier steun voor gevonden.
Dan is er voor mij geen aanleiding om te zeggen: laat ik het nog eens wat
mooier maken.Ik geef de indieners van het amendement voor de tweede termijn in overweging
of zij het gevoel hebben dat geestverwanten aan de overzijde deze ontwikkeling
ook meemaken. Het zou wel bijzonder tragisch zijn als men aan de overzijde
vraagt of wij het wel op goede gronden hebben gedaan, als wij het hier mooier
en beter proberen te maken. Mijn neiging om zelf dit voorstel te doen, was
zeer gering, alhoewel ik het goed begrijp.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Er ligt een amendement om een sterk gedeelte van Born over te laten gaan
naar Sittard-Geleen. Hoe zorgvuldig is het om te zeggen dat de rest bij de
gemeente Born kan blijven, in een soort beheersfunctie? Kunnen wij niet beter
vooruitkijken, omdat er over een aantal jaren misschien opnieuw een herindeling
moet plaatsvinden? Kunnen wij niet nu de keuze maken in plaats van over een
aantal jaren weer een herindeling boven Born te laten plaatsvinden? Een herindeling
heeft heel veel impact en emoties. Wij kunnen toch zorgvuldiger kijken naar
hoe wij deze herindeling laten plaatsvinden?MinisterDe VriesIk heb net uiteengezet dat die keuze mogelijk is, maar dat ik deze niet
heb gemaakt, omdat ik zo nauw mogelijk wilde aansluiten bij de voorstellen
die de provincie heeft gedaan. Dat heeft te maken met enige zorg die bij mij
bestaat over de voortgang van herindelingen. Ik heb tegen de Kamerleden aan
de overzijde gezegd: luister eens, wij zijn hier met bestuur bezig. Dit is
bestuur via wetgeving. Dat betekent dat wij tot een bestuurlijke uitspraak
moeten komen. Aangezien het zo'n gewichtig traject is, met alle waarborgen
eromheen, is het heel erg als het niet goed gaat, vind ik, want dan zit je
weer voor jaren in het slop, terwijl er wel behoefte bestaat aan die bestuurlijke
uitspraak.Mijn aarzeling wordt ingegeven door mijn behoefte om het ruimer in te
kleden, maar ik begrijp die afweging heel goed. Als men er in gemoede van
overtuigd is dat men deze keuze straks ook had gemaakt, is er niets dat de
Kamer belet om daarover een oordeel te hebben.Ik probeer duidelijk te maken dat ik mij er wel verantwoordelijk voor
voel om te zorgen dat wij op een gegeven moment knopen doorhakken. Ik zal
proberen om de gemeentelijke herindelingen er niet mee op te zadelen dat ik
elders nieuwe vragen moet beantwoorden, waar wel eens anders over de zaken
wordt geoordeeld dan hier.De heerDe Cloe(PvdA)Bedoelt de minister te vragen of degenen die amendementen indienen, deze
wellicht hebben afgestemd met de Eerste Kamer? Hij zei het niet zo letterlijk,
maar dat was ongeveer de redeneertrant die achter zijn opmerking verscholen
was. Ik snap dat niet. Mijn fractie heeft zelfstandig nagedacht over het wetsvoorstel
dat de minister ons heeft voorgelegd, en wij komen tot een bepaalde afweging.
Als wij van tevoren alles moeten afstemmen met de Eerste Kamer, zouden wij
de Eerste Kamer in feite het recht van amendement geven. Ik kan mij niet voorstellen
dat de minister daar een groot voorstander van is, want dan kun je de zaken
beter in een keer hier regelen.MinisterDe VriesU zei al dat ik het niet precies zo had gezegd, maar ik wijs erop dat
de ervaring bij andere herindelingen is dat er binnen partijen heel verschillend
wordt gedacht over de wijze waarop wij met wetgeving moeten omgaan. Als je
met bestuur bezig bent, is het wel een beetje lastig dat mensen van een partij
in deze Kamer iets totaal anders zeggen dan mensen van dezelfde partij in
een andere Kamer. Aan het eind van de rit loop je dan het risico dat je met
lege handen staat, terwijl wij allemaal weten dat wij de verantwoordelijkheid
hebben om besluiten te nemen. Het is absoluut niet de bedoeling om te vragen
of hierover afstemming heeft plaatsgevonden. Ik zou het buitengewoon belangrijk
vinden voor de consistentie van het optreden van de partijen die in deze Kamer
voorstellen doen, dat men binnen een kader opereert waaraan partijgenoten
aan de overzijde ook nog een boodschap hebben.De heerDe Cloe(PvdA)Bij de fractie van de Partij van de Arbeid is dat door de bank genomen
het geval. Het valt mij op dat de minister deze opmerking nu maakt en niet
bij eerdere debatten, bijvoorbeeld over Utrecht of de Over-Betuwe. Zijn zorgen
zijn in die gevallen aanmerkelijk minder aanwezig.MinisterDe VriesAch, je probeert in elk debat weer wat nieuws te zeggen. Ik kan niet steeds
al te veel aandachtspunten in zo'n debat opbrengen. Ik vind het echt zorgelijk –
dat heb ik overigens wel in de Eerste Kamer gezegd – dat binnen partijen
zoveel variëteit aan opvatting bestaat. Ik heb in de Eerste Kamer het
voorbeeld genoemd van Overijssel. De provincie Overijssel was in grote meerderheid
voor Twentestad en voor de omliggende geplande herindelingen. Dat liep allemaal
prachtig. Maar dan komen we in de Eerste Kamer en die zegt daar allemaal niks
mee te maken te hebben. Dat is erg lastig! Het mag allemaal wel. Formeel heb
ik daar geen bezwaar tegen. Wat ik probeerde te zeggen, is dat
het de moeite waard zou zijn als binnen partijen iets van een gelijke optiek
op het fenomeen herindelingen werd ontwikkeld. Anders krijg ik in de direct
gekozen Kamer de handen op elkaar voor prachtige voorstellen of de Kamer zorgt
er zelf voor dat zij nog mooier worden, terwijl als ik aan de overzijde kom,
een niet direct gekozen Kamer – nota bene een door de provincies gekozen
Kamer– vaak zegt aan die provincies helemaal geen boodschap te hebben!
Dat is een reuze probleem!De heerHoekema(D66)Er zal veel afhangen van de overtuigingskracht van deze minister, ook
aan de overzijde. Mijn fractie heeft daar alle vertrouwen in. Ik interpreteer
de woorden van de minister zo dat hij, om in actuele termen te spreken, het
resultaatvoetbal predikt in de schaduw van de Eerste Kamer. Ik zou erop willen
wijzen dat het amendement over Belfeld niet volledig uit de lucht is komen
vallen. Er is een wetsgeschiedenis aan verbonden. De ambtsvoorganger van deze
minister heeft dat uitgedragen bij een werkbezoek. Het is in de pers vermeld.
De minister schrijft zelf in de nota naar aanleiding van het verslag dat hij
zich een ander beoordeling kan voorstellen. Met andere woorden: er is een
wetsgeschiedenis rond dit amendement wat het aannemen van het amendement terdege
mogelijk maakt. Met de nodige overtuigingskracht zal dat ook in de senaat
lukken, dunkt mij.MinisterDe VriesDe heer Hoekema kan erop rekenen dat als de Kamer straks zou beslissen
dat het wetsvoorstel op deze wijze moet worden aangepast – dat geldt
natuurlijk ook voor andere onderwerpen – ik dat met hartstocht en verstand
zal verdedigen. Ook al zijn dit vragen die de kern niet helemaal raken, toch
kun je er anders over oordelen. In de stukken is aangegeven dat je je met
recht en reden kunt afvragen waarom dit niet in een keer wordt gedaan. Ik
heb gezegd waarom ik dat niet heb gedaan, namelijk omdat ik probeer de legitimatie
van de wordingsgeschiedenis van de wetsvoorstellen zo maximaal mogelijk te
maken. Ik probeer daarmee in de Eerste Kamer duidelijk te maken dat men aan
het einde van een traject zit en niet het werk moet overdoen dat aan het begin
van het traject gedaan behoort te worden.De heerRietkerk(CDA)De minister zei het wetsvoorstel dat uiteindelijk zal worden aangenomen
niet alleen met hartstocht, maar ook met verstand te zullen verdedigen. Kan
hij in het vervolg van zijn betoog iets duidelijker zijn over de amendementen?
In de nota van wijziging volgt hij een heldere lijn, die wij op hoofdlijnen
kunnen steunen. Nu geeft hij aan dat als er wijzigingen zijn, hij die met
eenzelfde hartstocht en verstand zal verdedigen. Dat roept bij mijn fractie
vragen op.MinisterDe VriesZoals gebruikelijk zal ik aan het einde van mijn betoog iets over de verschillende
amendementen in concreto zeggen. Ik heb nu al aangegeven, zoals in de stukken
is gedaan, dat je natuurlijk tot een ander oordeel kunt komen, ook tot een
ander oordeel dan de provincie. Dat mag ook nog. Ik heb alleen gezegd waarom
ik nu de keuze gemaakt heb het provinciale voorstel aan deze Kamer voor te
leggen als mijn voorstel, maar dat redelijk denkende bestuurders tot de conclusie
kunnen komen dat het verstandiger is Born in één keer mee te
nemen. Men zal mij dat niet horen betwijfelen. Zowel voor het een als voor
het ander is veel te zeggen. Ik meen dat ik daarover nu voldoende gezegd heb.De heer Rietkerk heeft in dit verband nog een aantal vragen gesteld over
het regeerakkoord, waaraan hij zeer hecht. Hij heeft het liefst dat daar nooit
van afgeweken wordt. Ja, dat zou de wereld inderdaad zeer overzichtelijk maken.
Een regeerakkoord is natuurlijk een regeerakkoord, maar dat mag het verstand
natuurlijk nooit stilzetten.De heerRietkerk(CDA)Voordat mij de verkeerde woorden in de mond gelegd worden. Ik vind het
prettig om te ervaren dat een minister een ontspannen houding tegenover het
regeerakkoord heeft. Ik heb met name de fracties die het regeerakkoord getekend
hebben – wij niet als CDA-fractie – aangesproken op hun eerdere
invulling van het volgen van provinciale voorstellen. Er was een pittig debat
over Twentestad en Ommen. Dat hoef ik hier niet naar voren te halen. Ik heb
alleen geconstateerd dat de PvdA-fractie zich daar als laatste bij aansluit
en dat het daarmee is opgerekt. Als trekdrop, heb ik gezegd.MinisterDe VriesDat is zo. Het regeerakkoord wordt tussen fracties gesloten en zij mogen
daar natuurlijk ook in prudentie mee omgaan. Ik heb mij natuurlijk keurig
aan het regeerakkoord gehouden. Daarvoor zal de heer Rietkerk mij prijzen.
Ik vind ook dat een kabinet af en toe moet kunnen zeggen dat het misschien
toch anders moet, maar daar moeten wij dan heel open mee omgaan. Dat zal de
heer Rietkerk ook prettig vinden, want anders kan hij niet volgen wat er gebeurt.Voorzitter! Dan kom ik bij het andere complex van vraagstukken dat ons
vandaag bezighoudt. Dat is de problematiek rond Venlo-Tegelen.De heerHoekema(D66)Ik wil de orde van de minister niet verstoren, maar ik vraag mij af of
Nieuwstadt nog in zijn beschouwingen voorkomt. Sluit hij daarmee af? Misschien
moet hij het zuiden nog even afronden, voordat hij naar het noorden gaat.MinisterDe VriesIk wil nu niet graag de beslissing nemen om Nieuwstadt bij deze herindeling
te betrekken. Er zullen nog discussies plaatsvinden in de regio, waarbij de
toekomst van Nieuwstadt betrokken moet kunnen worden, zonder dat wij daarop
preluderen. Overigens vind ik het terecht dat een van de afgevaardigden zei
dat we wel met Nederlandse herindelingen bezig zijn, maar dat we er rekening
mee moeten houden dat de verwevenheid van dat gebied met de andere kant van
de landsgrens steeds groter wordt. Wij zien dat al jaren gebeuren in Kerkrade,
waar bestuurlijke samenwerking komt over de landsgrens heen en ik verwacht
dat dit de komende jaren versneld door zal gaan. Het is absoluut niet de bedoeling
dat Nieuwstadt daarop moet wachten, maar ik vind het niet juist om Nieuwstadt
een plek te geven in deze herindeling. Daarmee leg ik een hypotheek op wat
er verder zou moeten gebeuren. Het is evident dat de provincie daar even goed
naar moet kijken.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Voorzitter! De minister maakt mij nu een beetje in de war en ik wil graag
iets meer duidelijkheid van hem krijgen. De herindeling van Susteren
en Echt betreft een herindeling van twee gemeenten die vrijwillig met elkaar
willen samengaan. Daar is Nieuwstadt een onderdeel van. Is Susteren, Echt
en Nieuwstadt een optie voor de minister? Of wil de minister eerst Susteren,
Echt en Nieuwstadt samenvoegen, om dan later weer Nieuwstadt eruit te halen?
Ik begrijp niet wat hij bedoelt.MinisterDe VriesIk heb net al gezegd dat ik het niet verstandig vind om als eerste in
de rij te gaan vertellen wat er moet gebeuren. Wat ik wel vind, is dat het
op dit moment onverstandig is om Nieuwstadt te betrekken bij de herindeling
Sittard-Geleen. Dat betekent dat de positie van Nieuwstadt bij een toekomstige
ontwikkeling ter discussie kan komen. Welke kant dat dan uitgaat, durf ik
nu niet te zeggen. Als ik dat nu wist, had ik het er wel bij betrokken.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Maar de minister weet wel dat Susteren en Echt met Nieuwstadt een geheel
willen vormen.MinisterDe VriesJa, maar ik wacht wel tot die voorstellen op mijn bureau terechtkomen.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Herindeling van onderaf is altijd beter.MinisterDe VriesIk begrijp dat ik plotseling de instemming van mevrouw Varma heb gekregen
voor iets op dit gebied. Dat is mooi. In ieder geval ben ik het vandaag met
haar eens dat wij hiermee even moeten wachten op wat zich in de verdere discussies
gaat afspelen.Dan kom ik in de buurt van het tweede wetsvoorstel, te weten Venlo, Tegelen
en Grubbenvorst. Evenals voor Sittard-Geleen geldt dat Venlo-Tegelen zich
ontwikkeld heeft tot één stedelijke regio. Voor een behoorlijke
stedelijke regie van die belangrijke stad in Noord-Limburg is het van belang
dat de krachten gebundeld worden en dat er geen verdere versnippering plaatsvindt.
Ik geloof dat daarover ook niet zoveel onenigheid is, temeer daar de gedachte
aan de vorming van de gemeente Horst aan de Maas in de Kamer veel steun heeft
gekregen. Ik ben met beide ontwikkelingen heel gelukkig. Wie zich het gebied
Venlo-Tegelen-Blerick voor ogen haalt, ziet dat het duidelijk één
stedelijke agglomeratie is geworden, waarin men de problemen beter aan zal
kunnen onder één gemeentelijke regie. Enerzijds gaat het om
lastige problemen in de sociale infrastructuur. Collega Van Boxtel is daarmee
bezig, zoals duidelijk zal zijn. Ik wissel wel eens een woordje met hem om
te horen hoe het allemaal gaat. Anderzijds heeft de regio enorme potenties,
die veel beter tot ontwikkeling kunnen worden gebracht als men de krachten
bundelt. Venlo is de afgelopen decennia uitgegroeid tot een van de belangrijkste
distributiecentra in ons land. Er zijn ook andere ontwikkelingen in de regio
die zeker met het oog op het Duitse achterland van het allergrootste belang
zijn.Er is een aantal malen gevraagd: waarom nu precies dit voorstel? Eigenlijk
is mijn argumentatie daarvoor niet veel anders dan die welke ik heb gebruikt
in de context van Sittard-Geleen. Ik heb in het provinciale voorstel dat niet
zonder langdurig nadenken tot stand is gekomen, geen dringende aanleiding
gevonden om ervan af te wijken. Volgens mij is het een goed voorstel. Als
het zo wordt aanvaard, zullen wij daarmee naar mijn mening bestuurlijk Noord-Limburg
een dienst bewijzen. Natuurlijk kun je er allerlei dingen om heen verzinnen,
maar voor mij is ook een gegeven, dat er grote overeenstemming is over de
noodzaak van de totstandkoming van de gemeente Horst aan de Maas. De vraag
is opgeworpen of het een puur defensieve actie is geweest. Het is altijd erg
moeilijk om in de harten te kijken van iedereen die bij iets betrokken is,
maar als het al door sommigen bedoeld is geweest als een defensieve actie,
dan moet ik vaststellen dat het een goede actie is geweest die het woord defensief
helemaal niet nodig heeft. Het wordt qua oppervlakte een flinke gemeente en
gaat bestaan uit gemeenten die qua karakter veel met elkaar te maken hebben.
Vorming van deze gemeente lost in belangrijke mate de problemen van Broekhuizen
op, dat de facto toch veel te klein is om zijn gemeentelijke taken naar behoren
uit te voeren. Die tweeslag Horst aan de Maas en Venlo-Tegelen leidt naar
mijn smaak tot een verbetering van de bestuurlijke structuur van Noord-Limburg
die er zijn mag.Uiteraard zijn er ook weer vragen over de context: wat moet er dan gebeuren
aan de kant van Arcen en Velden en aan de kant van Belfeld en andere gemeenten,
en hoe zit het met Sevenum? Dat zijn allemaal vragen die niet onmiddellijk,
maar wel op termijn een degelijke beantwoording moeten krijgen. Ik onderstreep
de stelling van de heer Schutte dat de argumentatie dan niet ontleend moet
worden aan de positie van de gemeenten die nu bij de herindeling betrokken
zijn, maar dat die argumentatie zelfstandig ontleend moet zijn aan de betere
structuur die voor andere bestuurlijke gremia moet worden gekozen. Dat lijkt
mij verstandig. Als wij vandaag zouden vaststellen dat de bestuurlijke structuur
daar onvoldoende is en dat er dus in de richting van Sevenum of andere gemeenten
nog veel andere dingen moeten gebeuren dan in de context van dit wetsvoorstel
aan de orde zijn, dan zou er een probleem zijn. Dat neemt niet weg dat de
Kamer hier natuurlijk haar aandacht heeft gericht op een aantal onderdelen
van de plannen.Ik wil bij de afhandeling daarvan beginnen met de positie van Grubbenvorst.
Ik heb Grubbenvorst recentelijk nog gezien. Naar mijn smaak is het nergens
voor nodig dat de kern van Grubbenvorst deel van Venlo-Tegelen wordt. Die
kern past heel goed in de gemeente Horst aan de Maas, die door de aanwezigheid
van Grubbenvorst de nodige body krijgt om verder te gaan. Discutabeler en
ingewikkelder is de positie van de veiling ZON. Als ik het overigens goed
heb, komt die veiling oorspronkelijk uit Venlo en is zij wat naar het noorden
verhuisd.Wij hebben daar Tradeport-Oost, Tradeport-Noord, de veiling ZON en Tradeport-West.
Als men goed naar de kaart kijkt, kan men zich inderdaad wel afvragen of het
niet verstandiger is om al die belangrijke distributieve en commerciële
functies onder één bestuurlijke regie te brengen, omdat de rol
van het bestuur bij dit soort activiteiten toch van eminent belang is. Als
ik niet zou denken dat het zonder ZON zou kunnen, had ik het u ook niet voorgesteld.
Als de Kamer zou vinden dat er heel wat voor te zeggen is om nog eens goed
te kijken naar de afbakening van Tradeport-Noord, Tradeport-West, Tradeport-Oost
en veiling ZON, waarbij dan ook nog Grubbenvorst-dorp wat noordelijker
ligt aan de andere kant van de spoorbaan, dan kan ik mij voorstellen dat zij
dat in een ruimtelijk concept wil brengen, temeer omdat de aansluitende hoofdwegenstructuur
daar ook aanleiding toe geeft. Ik vind dat zeker een zinnige optie. Grubbenvorst-dorp
zou ik nooit voorstellen, maar over de veiling ZON valt heel goed te spreken.Aan de zuidkant van Venlo-Tegelen doet zich ook een beweging voor, althans
in de sfeer van geruchten over defensieve acties die worden overwogen. Ik
heb geschreven dat door het ministerie van Binnenlandse Zaken alleen maar
gesproken is met Belfeld in de sfeer van grenscorrecties omdat ik vond dat
wij eigenlijk niet de vrijheid hadden om tot andere opvattingen te komen.
De situatie ten zuiden van Venlo-Tegelen is er natuurlijk wel een die op termijn
tot bestuurlijke vragen aanleiding zal geven. Zelf denk ik – misschien
wat in tegenspraak met hetgeen ik zojuist zei, namelijk dat ik niet al te
ver vooruit moet kijken – dat Belfeld, Beesel en Swalmen bij elkaar
toch niet de sterke gemeente opleveren die je van een herindeling kunt verwachten.
Ik denk dat in de toekomst, al hoeft dat niet de nabije toekomst te zijn,
maar toch wel over een aantal jaren, de vraag over Belfeld wel degelijk aan
de orde zal komen. Ik vind dat een moeilijke, ook omdat het ambtelijk niet
zo met Belfeld besproken is. Tegelijkertijd echter staat voor mij als een
paal boven water dat er wel overleg met Belfeld heeft plaatsgevonden waarin
dit soort opties aan de orde waren. Het staat de Kamer, anders dan de heer
Van den Berg kennelijk dacht, volgens mij, dan ook volstrekt vrij om hierover
een besluit te nemen. Alle verwachtingen die daar gewekt zouden zijn door
anderen, kunnen zeker niet gewekt zijn waar het gaat om de rol van de Kamer.
De gevolgde procedure is exact equivalent aan een procedure bij een totale
overname van een gemeente. Alles is ter sprake geweest en is ter sprake kunnen
komen. Ik geloof dan ook niet dat er in die zin een formele belemmering voor
besluitvorming is. Ik zou het overigens zeer op prijs stellen om, voordat
ik er een definitief oordeel over geef, nog eens van de indieners iets te
horen over de toekomst, omdat het daar zonder eigenlijk niet kan. Als wij
in de richting van Belfeld kijken, doemen die andere gemeenten ook op. De
verantwoordelijkheid die men neemt met het aannemen van een amendement moet
daar dan ook rekening mee hebben gehouden. Ik zou het dus wel prettig vinden
om er in tweede termijn nog het een en ander over te horen.De heerRietkerk(CDA)Voorzitter! Begrijp ik het goed dat de minister zelf of zijn ambtenaren
in het vooroverleg niet gesproken hebben over de mogelijkheid om Belfeld volledig
toe te voegen aan de gemeente Venlo-Tegelen?MinisterDe VriesIk ga dit even na, omdat ik dit niet zelf heb meegemaakt. Er is door het
ministerie alleen gesproken over een grenscorrectie met Belfeld.De heerRietkerk(CDA)Ik vind het heel zorgvuldig dat u nu met het wetsvoorstel komt zoals het
voorligt. In mijn eerste termijn heb ik gezegd dat ik het onzorgvuldig vind
dat de Tweede Kamer bij de hoorzittingen alleen heeft gesproken over grenscorrectie
en niet over het volledig toevoegen van Belfeld aan de gemeente Venlo-Tegelen.
Ik kom hierop in tweede termijn terug.MinisterDe VriesU bent dan in gesprek met uw collega's. Ik kan hierbij alleen maar aantekenen
dat er formeel noch materieel enig bezwaar zou kunnen zijn tegen verdergaande
besluiten. De Kamer moet zelf haar oordeel vormen.De heerRietkerk(CDA)Acht de minister het wel aanvaardbaar als de Kamer tot dit besluit komt?MinisterDe VriesIk zal aan het einde van mijn betoog de amendementen nalopen.De heerSchutte(RPF/GPV)Voorzitter! De minister heeft in de schriftelijke voorbereiding een term
gebruikt die ik inhoudelijk zie, namelijk "arbitrair". Bedoelt hij daarmee
dat in de afweging wel de vraag aan de orde is geweest of Belfeld een rol
zou kunnen spelen ten gunste van de combinatie Venlo-Tegelen, maar dat alternatieven
vanuit Belfeld gezien daarbij niet aan de orde zijn geweest? In een normale
procedure moet toch de vraag worden gesteld of een gemeente iets kan betekenen
voor A of in een regio die groter is dan A?MinisterDe VriesDit was mijn uitdaging aan de indieners van het amendement. Het ministerie
heeft in de richting van Belfeld vooral gesproken over correctie. Andere opties
worden daardoor niet aangetast. Belfeld als totaal werd door het ministerie
niet als optie gezien. Overigens heeft mijn ambtsvoorganger in juni 1999 ook
wel over samenvoeging gesproken. Ik weet nu echter niet precies hoe dit toen
is gegaan. Onze officiële lijn – en die van de provincie –
is echter altijd geweest dat Belfeld als grenscorrectie bij dit wetsvoorstel
wordt betrokken. Er is geen aanleiding om de bakens te verzetten. Toen ik
de behandeling van dit wetsvoorstel heb overgenomen, heb ik mij daarin ook
wel gevonden.De heerSchutte(RPF/GPV)Ik heb dit gezegd, omdat ik denk dat het goed is als algemene stelregel
aan te houden dat iedere gemeente er recht op heeft in een procedure een afweging
te maken naar twee kanten. Uiteindelijk nemen natuurlijk de provincie, respectievelijk
de minister en het parlement de beslissing.MinisterDe VriesIk neem aan dat dit gebeurt. Wij kunnen de gemeenten dit recht niet onthouden,
maar er is met de gemeente Belfeld gesproken, ook door de Kamer. Ik denk dat
het de gemeente Belfeld duidelijk is dat hier vandaag een besluit wordt genomen.
Nogmaals, dat dit niet van mijn kant komt, heeft te maken met twee dingen.
In de eerste plaats heeft de provincie dit niet noodzakelijk geoordeeld. In
de tweede plaats zie ik geen reden daarvan af te wijken, omdat ik vind dat
er nog andere mogelijkheden zijn. Ik denk echter dat niemand kan volhouden
dat het niet juist zou zijn hierover vandaag een besluit te nemen. Ik zou
het echter op prijs stellen iets meer te horen van de afwegingen van de indieners
van het amendement.Voorzitter! Ik denk dat er voor de provincie Limburg als dit wetsvoorstel
is aanvaard – en ik hoop dat wij in 2001 met nieuwe gemeenten aan de
slag kunnen – nog een taak is weggelegd om samen met betrokkenen nog
eens goed te kijken hoe een en ander moet verlopen. Ik heb de overtuiging
dat de belangrijke componenten die wij nu in het Limburgse bestuurlijke beeld
aanbrengen, echt van grote betekenis zijn en de provincie zeer ten goede zullen
komen.Ik heb de heer Rietkerk al een paar keer beloofd dat ik nog iets preciezer
op de amendementen zou ingaan. Ik kom dan allereerst bij het amendement op
stuk nr. 6 van de heer De Cloe c.s. over het creëren van een nieuwe centrumgemeente
Sittard-Geleen-Born. Ik heb al duidelijk laten doorschemeren dat ik dat een
volstrekt redelijke optie vind. Ik zal het oordeel aan de Kamer overlaten.Dan kom ik bij het amendement van de heer Balemans c.s. dat ertoe strekt
om "de grens tussen de nieuw te vormen gemeente Horst aan de Maas en de nieuw
te vormen gemeente Venlo zodanig te wijzigen dat de veiling ZON, inclusief
een mogelijk toekomstige uitbreiding ervan, zal gaan behoren tot de nieuw
te vormen gemeente Venlo". Ook dat lijkt mij een redelijk afweging, waarbij
ik heel uitdrukkelijk de afgrenzing naar Grubbenvorst markeer. Ik vind dat
Grubbenvorst er recht op heeft om met zijn kern inderdaad zijn toekomst te
gaan opbouwen in het kader van de gemeente Horst aan de Maas.Vervolgens is er een amendement van de heer Balemans c.s. om Belfeld onderdeel
te laten uitmaken van de nieuw te vormen gemeente Venlo. Over dat amendement
hebben wij uitgebreid met elkaar gesproken. Ik zou mijn oordeel daarover graag
even opschorten tot het einde van de tweede termijn.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Tweede
termijn van de zijde van de commissieDe heerDe Cloe(PvdA)Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn heldere uiteenzetting. Hij heeft
gezegd wat hij vindt van de voorstellen van de Kamer voor verandering van
het wetsvoorstel. De minister was in zijn beantwoording kort en helder. Ik
zal ook proberen dat te zijn, maar ik weet niet of mij dat lukt.De minister heeft er met name op gewezen dat dit soort procedures lang
kunnen duren en dat dat buitengewoon vervelend voor de bestuurders is. Dat
klopt. Af en toe hebben de procedures het tempo van een slak op een teerton.
Ik heb de minister gevraagd wat hieraan gedaan kan worden en hoe de ontwikkelingen
zullen zijn met betrekking tot de Wet Arhi. Die zou wellicht tot verscherping
van de termijnen kunnen leiden. Op die vraag heb ik geen antwoord gekregen.
Voor het bekorten van de termijn zou met de behandeling van dat Arhi-wetsvoorstel
enige tempo gemaakt moeten worden.Voorzitter! Mijn tweede opmerking betreft het uitblijven van een antwoord
op de vraag over een stimuleringsfonds voor binnengemeentelijke decentralisatie.
Het is ook mogelijk dat de minister het helemaal eens is met wat collega Schutte
hierover heeft gezegd. Dat sluit ik overigens niet uit, want de opvatting
van de heer Schutte lag niet in de door mij aangegeven lijn. Dit laat echter
onverlet dat ik de vraag anders heb geformuleerd dan collega Schutte. Een
antwoord op de vraag van de heer Schutte is bovendien geen antwoord op mijn
vraag.De minister zei dat je wat Sittard-Geleen en de toevoeging van de gemeente
Born betreft tot een andere keus kunt komen: redelijke bestuurders zouden
daartoe kunnen komen. Ik neem aan dat die redelijke bestuurders ook in de
Eerste Kamer kunnen zitten. Daar gaan wij maar van uit; dan is dat probleem
voor een deel opgelost. Ik kan melden dat mijn fractie daarover reeds met
leden van de Eerste Kamer contact heeft gehad. Dat vond ik zojuist niet zo'n
relevant feit voor de minister. Overigens is de woordvoerder bij de behandeling
van dit voorstel in de Eerste Kamer, dezelfde die in 1982 de gemeentelijke
herindeling in Limburg behandelde: oud-collega Castricum. Hij heeft destijds
een aantal behartigenswaardige woorden gesproken, onder andere over de kern
Nieuwstadt. Het is interessant nog eens te lezen wat hij destijds daarover
heeft gezegd.Voorzitter! De minister zegt dat het provinciebestuur niet alleen moet
luisteren, maar ook initiatief moet nemen. Toch is het heel vaak zo dat voor
het nemen van initiatieven het provinciebestuur geprikkeld moet worden door
activiteiten van het kabinet. Denk aan het C20-beleid. Dat is hier geboren
en niet bij de provincies. Denk ook aan het onderzoek van de commissie-De
Zeeuw. Het kabinet heeft daartoe het initiatief genomen en het leidt wellicht
in een aantal gebieden van het land tot activiteiten die versterking van de
gemeenten tot gevolg hebben. Dus tot nu toe blijft dat prikkelen nodig. Het
provinciebestuur handelt blijkbaar niet uit zichzelf. Dus dat initiatief nemen
gebeurt te weinig. Als men positief op een prikkel reageert, komt er toch
weer een terugval. Ik herinner mij dat toen met het C20-beleid werd gestart,
met name het IPO daarop reageerde. Het zei: wij zullen er alles aan doen om
dat tot een succes te maken. Ik kan thans melden dat de pogingen daartoe langzamerhand
zijn verwaterd. Zoiets deed zich ook in Limburg voor. Men begon daar met Maastricht
en Heerlen. Men deed er zelf Roermond bij. Die stad is nu van het lijstje
verdwenen. Maastricht is nog steeds aan het nagaan hoe men daar verder zou
kunnen opereren.Maar goed, wat de opmerking van de minister betreft over de toevoeging
van Born, vind ik dat hij een redelijke optie weergeeft. Ik ben het met hem
eens dat redelijk denkende mensen hiermee uit de voeten kunnen. Daarom hebben
wij op dit punt ook een amendement ingediend.Voorzitter! De minister zei dat het nergens voor nodig is dat de kern
Grubbenvorst bij de gemeente Venlo-Tegelen gevoegd wordt. Wat de veiling ZON
betreft, wijst hij uitdrukkelijk op de commerciële en de Tradeportfuncties
en het aanwezig zijn van de spoorbaan naar Venlo. Die zouden een goede grond
voor het voorstel vormen. Daarom meent hij dat het hierbij om een zinnige
en bespreekbare optie gaat. Ik ben blij met die beantwoording.De minister vraagt nog om een nadere beschouwing inzake Belfeld. Collega
Balemans zal daar zeker nog een opmerking over maken. Ik wil de minister erop
wijzen dat op een aantal momenten zijn voorganger gesprekken heeft gevoerd
met de gemeente Belfeld. Er heeft een oriëntatiegesprek plaatsgevonden
met minister Peper op 30 november 1998 in aanwezigheid van vertegenwoordigers
van de gemeente Belfeld. Dit is ook gebeurd op 24 juni 1999. Dat gesprek ging
over het door minister Peper aan gedeputeerde staten gepresenteerde voorstel.
Ook bij dat gesprek waren vertegenwoordigers van Belfeld aanwezig. Het provinciaal
bestuur van Limburg schrijft op 6 april in een brief aan de minister,
waarvan wij een afschrift hebben gekregen, dat er op 22 maart een gesprek
is geweest met de minister van Binnenlandse Zaken, waarin deze onder andere
aangaf ook toevoeging van de gehele gemeente Belfeld aan Venlo-Tegelen te
overwegen. Dat staat tenminste in het verslag waarvan de provincie ons een
afschrift gestuurd heeft. Met andere woorden, op verschillende momenten heeft
de voorganger van deze minister gesproken met de gemeente Belfeld, maar ook
met de provincie. Overigens is ook in een eerdere fase, zoals ik reeds heb
gemeld, de gemeente Belfeld betrokken bij de Arhi-procedure en bij de hoorzitting.
Dus op dat punt, waarvan de minister heeft gezegd het toch wat raar te vinden,
kan ik aangeven dat er momenten zijn geweest waarop zijn departement volop
betrokken is geweest bij dit onderdeel van het voorstel. Terecht merkte de
minister op dat onder "ongepast" zoveel verstaan moet worden, dat hij het
niet passend vindt, maar dat hij het oordeel natuurlijk aan de Kamer overlaat.
Ik ben benieuwd hoe hij daar in tweede termijn op zal reageren.De heerRietkerk(CDA)De overleggen van de vorige minister, waar ook Belfeld bij betrokken was,
gingen primair over de grenscorrectie Belfeld. U heeft in het verslag gelezen
over het wellicht toevoegen van de volledige gemeente Belfeld, maar wat is
daar vervolgens dan mee gebeurd, met name in het verkeer tussen gemeente en
minister? Ik denk dat de minister daar heel helder op heeft geantwoord.De heerDe Cloe(PvdA)In de brief van het provinciaal bestuur van 6 april 1999 wordt verwezen
naar een overleg met de minister op 22 maart. In dat overleg is gesproken
over de gehele gemeente Belfeld, dus niet over de grenscorrectie die in het
provinciale voorstel is opgenomen. Dat staat hier letterlijk. Ik neem aan
dat het provinciaal bestuur goed weet wat het opschrijft.De heerRietkerk(CDA)Ik neem daar kennis van, maar mijn vervolgvraag is wat daar vervolgens
mee gebeurd is.De heerDe Cloe(PvdA)Uiteindelijk heeft de minister het niet gehonoreerd. Dat klopt. Maar dat
wisten wij al, want het wetsvoorstel is ingediend zoals het er nu ligt.De heerBalemans(VVD)Mevrouw de voorzitter! De minister bracht zijn eerste werkbezoek aan Limburg
in 1943 aan Hoensbroek. Achttien jaar later, in 1961, bracht ik mijn eerste
werkbezoek aan Sittard. Ik heb dezelfde verwachting ten aanzien van de nieuwe
gemeenten Sittard-Geleen en Born, als die de minister bewaarheid zag worden
met de herindeling van Hoensbroek. Ook de visie van de minister op de rol
van de provincie is een verademing: niet alleen luisteren, maar ook duidelijkheid,
durf en daadkracht, eindelijk in lijn met de wens van de VVD.Over de rol van de Eerste Kamer kan ik heel kort zijn. Volgens mij ligt
daar nog een notitie van uw ambtsvoorganger, waarover nog het nodige met die
Kamer bediscussieerd moet worden.Ten aanzien van de gehele voorstellen en de beoordeling door de minister
van de amendementen, ben ik in ieder geval verheugd over zijn positieve grondhouding.
Hetzelfde geldt voor zijn constatering dat een nieuwe degelijke discussie
in Limburg zeker nog zal moeten plaatsvinden.Collega De Cloe heeft al gewezen op de positie van Belfeld. In de brief
van 6 januari die wij van het provinciebestuur hebben ontvangen, wordt inderdaad
letterlijk gesproken over de toevoeging van de gehele gemeente Belfeld aan
Venlo en Tegelen. Toenmalig minister Peper zou gezegd hebben daarmee aan te
geven dat een herindeling van die omvang ook zal bijdragen aan het draagvlak
voor Venlo als centrumstad. In aanvulling daarop kan ik nog stellen dat ook
de minister – de huidige minister – in zijn nota naar aanleiding
van het verslag constateert, na informatie te hebben ingewonnen bij de provincie
Limburg, dat van een oriëntatie van de gemeente Belfeld en Beesel op
Venlo sprake is. Hij schrijft verder dat het voor de hand ligt dat Belfeld
in de toekomst gericht zal zijn op de nieuwe gemeente Venlo-Tegelen. Vanuit
die optiek en gelet op wat de minister in eerste termijn zelf aangaf, namelijk
dat de potentiële gemeente Beesel-Swalmen en Belfeld in de praktijk niet
zal leiden tot een nieuwe daadkrachtige, zij het plattelandsgemeente, heeft
de VVD-fractie, in samenspraak met de collega's van de PvdA en D66, ervoor
gekozen Belfeld reeds nu toe te voegen aan de gemeente Venlo-Tegelen. Dat
is anders voor Beesel en Swalmen, want die zijn niet betrokken geweest bij
die procedure. Collega Hoekema zal daar nog een paar opmerkingen over maken.
Hier laat ik het bij. Ik ben blij met de reactie van de minister.De heerRietkerk(CDA)Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn heldere en bevlogen antwoord,
dat ook met verstand was gegeven, moet ik zeggen. Mijn fractie hecht wel aan
zorgvuldigheid. Daarom kom ik straks nog terug op het amendement over Belfeld.Ik ben het met de minister eens dat het gestelde door de heer Balemans
over het broddelwerk door zijn eigen statenfracties en gedeputeerden niet
echt gepast is. Ik ben blij dat de heer Balemans daar in tweede termijn niet
op is teruggekomen. Ik ben blij met de woorden van de heer Hoekema, want hij
zette de VVD neer als de partij van de grootschaligheid. Het feit dat de heer
Balemans toen bleef zitten, wijst erop dat hij deze woorden accepteert. Dan
nog een algemene opmerking over binnengemeentelijke decentralisatie. Wij steunen
de invalshoek die collega Schutte in zijn bijdrage uiteen heeft gezet. Dat
geldt ook voor die van de minister. De autonomie van de gemeenten staat voorop.
Ieder experimenteerfonds, of het nu om stedelijke vernieuwing gaat of anderszins,
zal vroeg of laat leiden tot kaders, richtlijnen en een batterij ambtenaren
dat mee loert bij wat de gemeenten doen. Daar zijn wij tegen.Wij stemmen in met de stimulerende rol die de minister voor zichzelf ziet
weggelegd in de richting van de provincies. Hij onderstreepte dat de provinciale
besturen, breed samengesteld en rechtstreeks gekozen, via de collegiale verantwoordelijkheid
van de gedeputeerden van de colleges mans genoeg zijn hun verantwoordelijkheid
te nemen, door hem gestimuleerd. Onze fractie heeft geen behoefte aan Kameruitspraken,
zoals die zijn aangekondigd door de heer Hoekema en die sturend zijn voor
het vervolg. Centralistische directieven passen wat ons betreft niet bij volwassen
democratische afspraken, zoals die in dit huis zijn gemaakt.De heerDe Cloe(PvdA)Voorzitter! Betekent dit, als de nauwkeurig voorbereide provinciale voorstellen
hier aan bod komen, dat de CDA-fractie geen centralistische amendementen zal
indienen om een en ander te verkleinen? Dat is dan ook centralistisch ingrijpen.De heerRietkerk(CDA)Absoluut niet, want ik heb het over moties naar de toekomst toe. De heer
Hoekema suggereerde een motie rondom Nieuwstadt en Arcen-Velden. Ik hecht
wat dat betreft aan een zorgvuldige procedure. Wij zijn erop tegen om, vooruitlopend
op de afspraken die wij in dit huis hebben gemaakt, in die zin dat de provincies
het initiatief nemen om van onderop of samen met de gemeenten tot voorstellen
te komen, een aantal centralistische directieven mee te geven. Er is nu echter
sprake van een wetgevingsoverleg over deze voorstellen. Het past de wetgever
al dan niet met die voorstellen in te stemmen of met wijzigingen te komen,
op basis van moverende redenen.De heerDe Cloe(PvdA)Wij zijn het er dus over eens dat wij in dit kader centralistisch kunnen
ingrijpen.De heerRietkerk(CDA)Dat is geen centralistisch ingrijpen, maar de rol van de wetgever serieus
nemen.De heerDe Cloe(PvdA)Dat is wel centraal.De heerRietkerk(CDA)Neen. Het is niet gepast om in een motie vooruit te lopen op afspraken
die in de regio zijn gemaakt, op een broze manier, zonder dat er een afweging
van het totaal van Limburg kan worden gemaakt. Het voorstel over Nieuwstadt
en Susteren-Echt ligt momenteel bij de provincie. Een motie, waarin wordt
gesteld dat Nieuwstadt naar Sittard-Geleen moet, is niet gepast. Als het voorstel,
via de geëigende procedure en voorbereid door de provincie naar de Kamer
komt, nadat de minister zich erover heeft gebogen, dan wegen wij een en ander
in de hoorzitting, want anders is die ook een fake. Dan is onze fractie bereid
om te bekijken wat er met Susteren-Echt en in het bijzonder met de kern Nieuwstadt
moet gebeuren.Ik was gebleven bij het punt van Horst aan de Maas. Ik was blij met de
weekendpost, in die zin dat ik toen nog niet de fractie van D66 onder het
amendement zag staan. Dat is wel een cruciaal punt, omdat Grubbenvorst met
de veiling, ook via peilingen onder burgers waaraan de fractie van D66 hecht,
een duidelijk signaal heeft afgegeven. Bij Twentestad is dat opgepikt en bij
Grubbenvorst gelukkig ook, maar bij de veiling helaas niet. Ik ben overigens
wel blij dat de minister klip en klaar was over Grubbenvorst nu en in de toekomst.
Dat heeft te maken met onze visie op een duurzaam Horst aan de Maas, te weten
geen dubbele agenda's. Mijn fractie overweegt, ondanks de aderlating van de
veiling, het wetsvoorstel inzake Horst aan de Maas te steunen.Over de veiling ben ik duidelijk geweest: naar ons idee hoort deze bij
Horst aan de Maas. Ik heb net gezegd op welke manier wij dat uiteindelijk
zullen beoordelen. Met betrekking tot Belfeld ligt het echter anders. Om de
afweging te maken of Belfeld in de toekomst volledig bij Venlo-Tegelen moet
horen, bij Swalmen-Beesel of wellicht bij een andere variant, is een zorgvuldige
procedure en een inhoudelijk debat nodig. Ik heb dat, zoals collega Schutte
al aangaf, nu gewoon gemist. Toenmalig minister Peper heeft er in Limburg
veel meer over gezegd dan slechts in relatie tot deze gemeenten. Ook op andere
gemeenten heeft hij een aantal losse flodders losgelaten. Ik ga hem hier niet
citeren. Zoals de huidige minister heeft aangegeven, heeft slechts de grenscorrectie
het tot de Kamer gebracht. Daarover ging het debat en daarover heeft de burgemeester
van Belfeld uiteindelijk op eigen initiatief kunnen inspreken. Ik blijf er
daarom bij dat het een onvolledige en onzorgvuldige procedure betreft. In
antwoord op de vraag van minister De Vries geef ik daarom aan dat mijn fractie
zal overwegen, mede vanwege het amendement over Belfeld, tegen het wetsvoorstel
over Venlo-Tegelen te stemmen. Het telt voor ons heel zwaar.Over het wetsvoorstel aangaande Sittard-Geleen kan ik kort zijn. Ik heb
in eerste termijn al gezegd dat het amendement over Born de discussie over
Sittard-Geleen in een heel ander daglicht stelt. Ik merk dat de minister,
anders dan bij Belfeld, in dit geval het oordeel aan de Kamer overlaat. Gezien
het feit dat het amendement over Born door een meerderheid van de Kamer ondertekend
is, geef ik aan dat de CDA-fractie overweegt, vanwege dit amendement, tegen
het gewijzigde wetsvoorstel inzake Sittard-Geleen te stemmen. Ik ben overigens
blij dat de minister aangeeft dat hij met betrekking tot Belfeld een andere
procedure voor ogen heeft dan met betrekking tot Born. Ik ben daarom zeer
benieuwd naar de reactie van de minister in tweede termijn op het amendement
inzake Belfeld.De heerHoekema(D66)Uit de woorden van de heer Rietkerk leid ik af dat hij zonder het amendement
over Born vóór het wetsvoorstel inzake Sittard-Geleen zou hebben
gestemd.De heerRietkerk(CDA)Dat is nu niet meer aan de orde. Helaas heeft de heer Hoekema zelf ervoor
gezorgd dat de CDA-fractie deze stelling heeft ingenomen. Als het amendement
er niet had gelegen, was ik via interrupties bij de minister opnieuw ingegaan
op het wetsvoorstel inzake Sittard-Geleen. Dat is nu niet meer aan de orde.
De meerderheid van de Kamer is er debet aan dat ik nu heel helder de overwegingen
bij ons waarschijnlijke stemgedrag aangeef. Ik denk dat niet alleen de Kamer
en de minister, maar ook de mensen in Limburg er recht op hebben om van de
CDA-fractie te horen waar zij staat.De heerHoekema(D66)Voorzitter! De minister heeft sober, doelmatig en effectief geantwoord,
zoals wij dat van hem gewend zijn. Hij was echter zo sober, dat hij niet is
ingegaan op mijn concrete vraag over de financiële gevolgen van de overheveling
van de veiling ZON naar de nieuwe gemeente Horst aan de Maas. Daar kan hij
wat mij betreft ook schriftelijk op antwoorden. Het is al gewisseld in het
interruptiedebatje met de heer De Cloe. Het is voor mij geen reden om af te
zien van het amendement, maar ik ben gewoon benieuwd naar de gevolgen, ook
in termen van de OZB en dergelijke, voor de nieuwe gemeente Horst aan de Maas.
Die veiling is natuurlijk wel een belangrijke kostendrager.Verder heeft de minister helaas niet de gebruikelijke warme woorden gesproken
over de motie over binnengemeentelijke decentralisatie, waar
ook mijn naam aan is verbonden. Ik hoop dat hij elke keer een graadje warmer
zal willen zijn in zijn beantwoording. Dan komen wij vanzelf uit op een goed
gevuld fonds met goede criteria om binnengemeentelijke decentralisatie niet
dirigistisch, niet centralistisch, maar van onderop te stimuleren. Ik hoop
dat de Kamer dan in zijn geheel – er was maar een krappe meerderheid
voor die motie– blij zal zijn met het bereikte resultaat.De heerRietkerk(CDA)Kunt u die criteria nu invullen? Dat is namelijk het punt waar mijn fractie
ook problemen mee heeft.De heerHoekema(D66)Ik kijk met heel veel spanning en verwachting naar de minister, die veel
weet van gemeenten. Het gaat natuurlijk om de kwaliteit van de plannen en
om het soort binnengemeentelijke decentralisatie dat wordt toegepast. Daar
zijn allerlei varianten voor ontwikkeld. De ene gemeente zal een vrijblijvende
wijk- of dorpsraad binnengemeentelijke decentralisatie noemen. Een andere
gemeente zal het echter weer anders uitwerken. Wij hoeven het niet allemaal
dirigistisch tot achter de komma uit te werken, maar het stellen van een paar
criteria, aan de hand van geslaagde voorbeelden van binnengemeentelijke decentralisatie,
kan helemaal geen kwaad.De heerRietkerk(CDA)De minister heeft aangegeven dat hij ermee omgaat, zoals de CDA-fractie
dat ook wenst. U geeft aan dat de minister met wat suggesties moet komen,
maar er ligt bij u ook een verantwoordelijkheid om die motie met criteria
in te vullen. Dan wordt het echt helder waarom wij tegen die lijn zouden zijn.De heerHoekema(D66)Tot het tegendeel blijkt, heb ik alle vertrouwen in de minister dat hij
zowel mij als de CDA-fractie zal overtuigen. Anders moeten wij misschien met
een initiatief komen. De motie is echter aangenomen door de Kamer en de minister
moet die op een goede manier uitwerken en uitvoeren.Voorzitter! Van het voorstel inzake Sittard-Geleen heeft de minister gezegd
dat het met Born erbij kan en dat die optie kan worden overwogen. Mijn fractie
heeft in de eerste termijn laten blijken dat wij op grond van de argumenten
die zijn gewisseld, voorstander zijn van toevoeging van Born. Dat hoofdstuk
is wat mij betreft gesloten.Wat betreft de kern Nieuwstadt denk ik dat wij inderdaad de ontwikkelingen
zullen moeten afwachten. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat wij een amendement
hadden overwogen, maar dat niet hebben ingediend vanwege de gevolgen op korte
termijn, zoals de verkiezingen en het proces dat parallel gaat plaatsvinden,
namelijk de samenvoeging van Susteren en Echt. Aan de andere kant zou de Kamer
wel degelijk een opinie kunnen uitspreken over de wenselijke richting, want
bij een herindeling spreek je immers per definitie over de context waarin
een herindelingsvoorstel zich situeert. Wij hebben hier te maken met twee,
drie beperkte herindelingsplannen. In het verleden hebben wij echter te maken
gehad met herindelingsplannen die of een gehele provincie betroffen of grote
delen van een provincie. Zelfs toen wij een aantal jaren geleden over Brabant
spraken, sprak de gewaardeerde collega Van Heemst van de PvdA over de rafelranden
van het herindelingsvoorstel. Er waren bijna altijd wel kleine elementen die
nog overschoten en waarvan de Kamer dacht dat die niet helemaal goed terecht
zijn gekomen. Ik herinner aan de beroemde motie over Vierlingsbeek van een
aantal jaren geleden. Er was ook een motie, die binnenkort misschien weer
ter sprake zal komen, over Bathmen. Er zijn nog andere voorbeelden in Brabant
te noemen. Dat zijn overgeschoten elementen, waarvan de Kamer wel vindt dat
er iets moet gebeuren, maar waarvan de Kamer nog niet met recht en reden tot
amendering over kan gaan. Het is dan ook helemaal niet verkeerd om op die
punten vanuit de Kamer enige richting te geven. Daarom heb ik de eer de volgende
motie voor te stellen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de kern Nieuwstadt zeer dicht bij de nieuwe centrumgemeente
Sittard-Geleen is gelegen en in sterke mate op deze gemeente is georiënteerd;kennisgenomen hebbend van de plannen tot samengaan van de gemeenten Susteren
en Echt;verzoekt de regering te doen bevorderen dat de provincie nadrukkelijk
de bestuurlijke toekomst van de kern Nieuwstadt in relatie tot Sittard-Geleen
in beeld brengt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, De Cloe en Balemans.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (26968).De heerHoekema(D66)Voorzitter! De discussie over Belfeld is scherp en interessant geweest.
Ik ben dan ook zeer benieuwd naar het eindoordeel van de minister. Ik denk
dat de Kamer het recht heeft om de toekomst van de gehele gemeente Belfeld
in een amendement ter discussie te brengen. Over die toekomst is gesproken,
ook in de verschillende stukken. De heer De Cloe heeft een aantal voorbeelden
genoemd. Niet alleen de grenscorrectie, maar ook de toekomstige positie van
de gemeente is onderwerp geweest in de procedure. Tegelijkertijd doet zich
de vraag voor wat je doet met het resterende tussengebied van Roermond. Ik
denk dat dat aan bod kan komen. Er zijn verschillende opties mogelijk. De
minister heeft in zijn nota naar aanleiding van het verslag geconcludeerd
dat er sprake is van verschillende oriëntaties van de gemeente Belfeld
en van de gemeenten Swalmen en Beesel op respectievelijk Venlo, Tegelen en
Roermond. Ik kijk dan ook met spanning uit naar de toekomstige activiteiten
van de provincie om de bestuurlijke toekomst van het resterende gebied tussen
Belfeld en de gemeente Roermond bestuurlijk vorm te geven.De heerRietkerk(CDA)Het CDA hecht aan betrokkenheid van de burgers en de raad. Kan de heer
Hoekema aangeven hoe de burgers, de maatschappelijke organisaties en de raad
betrokken zijn bij het volledig toevoegen van Belfeld aan Venlo-Tegelen? Heeft
hij daar ook stukken van, zoals de heer De Cloe?De heerHoekema(D66)Het is geen geheim dat de gemeente Belfeld niet blij is
met deze oplossing. Dat blijkt ook uit mijn post, e-mail en faxberichten.
Dan is het een kwestie van kiezen en afwegen. Er zijn ook brieven van de Democraten
Belfeld; ik weet niet precies in welke verhouding zij staan tot de Democraten
66, maar de naam is nogal verwant. Ik heb verder echt geen illusies dat het
eventuele besluit over het amendement dat wij vandaag indienen, met groot
gejuich zal worden ontvangen. Wij gaan in deze Kamer echter niet altijd op
voor gejuich, maar wel voor afwegingen en beslissingen die te maken hebben
met de bestuurlijke toekomst van een bepaald gebied. De ondertekenaars van
het amendement hebben naar beste vermogen geprobeerd een goed besluit te nemen
over de toekomst van dat gebied.De heerRietkerk(CDA)Heeft de heer Hoekema stukken afkomstig van de inwoners en de raad van
Belfeld uit de periode na hun reactie op het volledig toevoegen van Belfeld
aan de gemeente Venlo-Tegelen? Kan de heer Hoekema deze vraag met een ja of
nee beantwoorden?De heerHoekema(D66)Ik geef nooit antwoord op vragen die alleen maar met ja of nee beantwoord
moeten worden, want dan zijn het strikvragen. Dat heb ik geleerd toen ik in
de Kamer kwam. Er zijn wel degelijk vergaderingen geweest en stukken gewisseld
over de optie toevoeging van geheel Belfeld. Dat is uitdrukkelijk aan de orde
geweest. Ik weet ook dat de gemeente Belfeld vrijageplannen heeft met andere
gemeenten in de omgeving. Daarmee vertelt men mij niks nieuws. Ik herhaal:
wij hebben naar beste vermogen een afweging gemaakt die te maken heeft met
het belang van Venlo en de gehele regio en die andere ontwikkelingen ten zuiden
van Belfeld niet uitsluit. Ik ben zeer benieuwd wat de minister daarvan vindt.
Het lijkt mij dat collega Terlouw en andere collega's aan de overzijde de
Handelingen van dit debat zeker zullen lezen en daar ook verstandig mee zullen
omgaan.Dan kom ik te spreken over Venlo, Tegelen en omgeving. Venlo is nog niet
af. De versterking van de centrumgemeente Venlo-Tegelen is een proces dat
nog loopt. Dat schrijft de minister ook. Daarom vinden de coalitiefracties
het van belang dat de Kamer meedenkt over de toekomst en tegenover de provincie
en de minister een richtinggevende uitspraak doet waaruit blijkt waar gezocht
kan worden naar een mogelijke versterking van Venlo en Tegelen. Tegen die
achtergrond wil ik de volgende motie aan de Kamer voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de vorming van een nieuwe centrumgemeente Venlo-Tegelen
nog niet is afgerond;kennisgenomen van het rapport-De Zeeuw;overwegende, dat de kernen Velden en Baarlo een sterke oriëntatie
op Venlo hebben;constaterende, dat de gemeenten Arcen-Velden en Maasbree in de huidige
procedure alleen met het oog op grenscorrecties zijn betrokken;overwegende, dat de provincie voornemens is een bestuurlijke kwaliteitsmeting
voor onder meer Midden- en Noord-Limburg uit te voeren;verzoekt de regering te doen bevorderen dat de kernen Velden en Baarlo
in beeld worden gebracht in relatie tot Venlo-Tegelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Balemans en De Cloe.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (26970).De heerHoekema(D66)Voorzitter! In diezelfde geest – de Kamer denkt mee over toekomstige
ontwikkelingen – legt mijn fractie graag een Kameruitspraak voor over
de gemeente Horst aan de Maas. In het verleden is door meer gemeenten dan
de drie die nu bij het fusieproces zijn betrokken, gesproken over Horst aan
de Maas. Wij willen ook daarbij graag een zoekrichting aangeven.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat met de gemeente Horst aan de Maas een krachtige plattelandsgemeente
is gevormd;overwegende, dat in het recente verleden Sevenum en Meerlo-Wanssum betrokken
zijn geweest bij de vorming van de gemeente;van oordeel, dat verdere versterking van Horst wenselijk zou zijn;verzoekt de regering te doen bevorderen dat bij de verdere planvorming
door de provincie voor Midden- en Noord-Limburg Sevenum en Meerlo-Wanssum
in beeld worden gebracht in relatie tot Horst aan de Maas,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Balemans en De Cloe.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (26970).De heerHoekema(D66)Voorzitter! Ten slotte wil ik de minister vragen vooral door te gaan met
het prikkelen en stimuleren van de provincie. Wij hebben alle vertrouwen in
het nieuwe provinciebestuur, en met terugwerkende kracht ook nog wel een beetje
in het oude. Ik heb niet over broddelwerk gesproken, maar wel over nut en
noodzaak van een krachtige aanpak door de provincie van het gehele grondgebied
van de provincie Limburg. Waar de minister kan stimuleren, zal hij dat zeker
niet nalaten, verwacht mijn fractie.MevrouwOedayraj Singh Varma(GroenLinks)Voorzitter! Ik ben blij dat de minister heeft gezegd dat de tijdsduur
van dit soort wetsvoorstellen ingekort kan worden. Zo'n herindeling heeft
heel veel impact in de gebieden waar het om gaat. Soms lopen de emoties hoog
op. Daarom is het goed dat deze wetsvoorstellen niet alleen zorgvuldig, maar
ook binnen een redelijke termijn worden afgerond.De minister heeft een opmerking gemaakt over het aantal jaren waarvoor
het besluit over zo'n gebied moet gelden. Ik heb gezegd dat zo'n gebied 20,
25 of 30 jaar te besturen moet zijn. De minister zegt dat soms niet te overzien
is of een besluit dat wij nu nemen, over 25 jaar nog zal gelden.Ik denk dat dit wel belangrijk is. Ik kan mij wel voorstellen dat er omstandigheden
zijn dat er na een kortere tijd een herindeling plaatsvindt, maar het is heel
goed om besluiten te nemen waar gebieden 20, 25 of 30 jaar mee uit de voeten
kunnen en niet steeds besluiten te nemen over 10 of 15 jaar. Ik heb al gezegd
dat zo'n besluit heel veel impact heeft in die gemeentes en heel veel emoties
oproept. Er kunnen altijd omstandigheden zijn om te besluiten dat het korter
moet duren, maar wij zouden toch besluiten moeten nemen over een langere termijn.Ik heb goed naar de minister geluisterd. Hij heeft gezegd dat hij niet
betwijfelt dat de gemeente Born geheel aan Geleen en Sittard wordt toegevoegd.
Ik heb ook bijzonder goed geluisterd naar wat de minister heeft gezegd over
de sterkte van de gemeente Venlo als distributiecentrum. Hij heeft genoemd
de Tradeport-Noord, -West, -Oost en de ZON-veiling. Daardoor krijgt Venlo
een bijzonder sterke positie in Limburg. Dat heb ik goed in mijn oren geknoopt.Ik heb ook bijzonder goed geluisterd naar wat de minister heeft gezegd
over de vrijwillige herindeling van de gemeente Horst aan de Maas, waarbij
hij de kern Grubbevorst een must noemt. Ik hoop dat er snel een voorstel ligt
voor de herindeling van Susteren-Echt, met de kern Nieuwstadt.Ik moet heel eerlijk zeggen tegen de minister en mijn collega's dat deze
herindelingsvoorstellen mijn fractie voor een nieuw feit plaatsen. Ik ben
al zes jaar woordvoerder over herindelingsvoorstellen. Mijn fractie is nooit
een groot voorstander geweest van grootscheepse herindelingen, maar ik moet
zeggen: Limburg is Limburg. Limburg is niet vergelijkbaar met welke andere
provincie dan ook, maar heeft haar eigen problemen en identiteit.Ik denk dat het past dat er opnieuw naar wordt gekeken door de fractie
van GroenLinks. Ik heb goed geluisterd naar wat de minister heeft gezegd over
Venlo, Sittard-Geleen, inclusief Born, en Horst aan de Maas. Ik kan er nu
geen uitsluitsel over geven. Morgenochtend spreekt mijn fractie over dit wetsvoorstel
en de amendementen. Ik zal morgen met een stemverklaring vooraf laten weten
hoe mijn fractie zal stemmen. Ik denk dat het tijd is om met Limburg een andere
koers te varen.De heerVan den Berg(SGP)Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording die
over het algemeen helder was. Dat betekent niet dat wij het op alle punten
eens zullen zijn, maar dat had hij waarschijnlijk ook niet verwacht. Een ervaring
die ik helaas al vele jaren in dit soort debatten heb, is dat zij zich over
het algemeen kenmerken door een teleurstellend verloop. Ik vrees dat dit zo
blijft, zolang wij blijven aannemen dat schaalvergroting een panacee voor
alle kwalen is. Het is nog steeds de heersende visie. Eenieder die het waagt
daarbij wat kanttekeningen te plaatsen, wordt als niet van deze tijd beschouwd.
Dat laatste verwijt hoor ik wel eens vaker, dus daar lig ik niet wakker van.Mij gaat het erom dat wij heel goed in de gaten moeten hebben welke tendensen
er zijn. Er zijn inderdaad tendensen tot schaalvergroting, maar er zijn ook –
wij zien dat in het maatschappelijk leven en in zorgsectoren – tendensen
om die schaalvergroting te laten ophouden en te kijken naar mogelijkheden
tot schaalverkleining. Ik vind het frappant dat sommige fracties die voortdurend
roepen om schaalvergroting, dezelfde fracties zijn die met heel veel nadruk
en extra overheidsstimulering, ook financieel, binnengemeentelijke decentralisatie
bepleiten. Waar zijn wij dan mee bezig? Laten wij eerst eens goed kijken of
het wel nodig is die grotere schaal te kiezen, als je daarna toch weer behoefte
hebt bestuursvormen op kleinere schaal te introduceren.Voorzitter! Mijn fractie zal in komende debatten het goed recht blijven
bepleiten, ook van kleinere gemeenten en gemeenschappen met een eigen identiteit,
op een eigen bestuurlijke vormgeving. Wij vinden dat vanuit een oogpunt van
verhouding tussen bestuur en bestuurden een grote toegevoegde waarde hebben.
Wat is trouwens klein en een kleinere gemeente? Een zeker niet kleine gemeente
als Born die de achterliggende jaren veel werk heeft verzet, dreigt met één
streek van de kaart te worden geveegd. Je vraagt je dan wel af of je op deze
wijze op de goede weg bent.Ik was op zichzelf zeer positief gestemd over de opmerkingen van de minister
over de rol van de provincie. Dat sprak mij aan. Een soortgelijke benadering
heb ik steeds bepleit. Ik vraag mij wel of hoe die zich verhoudt tot het wetsvoorstel
Arhi dat nu bij de Eerste Kamer ligt en waarin juist sprake is van een in
mijn ogen te vergaande centralisatie en afbreuk aan de rol van de provincies.
Dat is althans nog steeds mijn waarneming van dat wetsvoorstel. Het is ook
mijn bezwaar daartegen. Ik vind het prima dat wij nu weer zeggen dat de provincie
een goede, eigen rol moet kunnen spelen. Ik heb dat altijd bepleit, zonder
uiteraard de eigen verantwoordelijkheid van de minister en de wetgever daarmee
onderuit te halen.Voorzitter! Ik wil toch nog iets zeggen over Venlo-Tegelen. Ik heb gezegd
dat ik bereid was mij door de minister te laten overtuigen van de noodzaak
van het wetsvoorstel zoals het voorligt. Edoch, hoe gaat het wetsvoorstel
er nu uitzien? Anders dan de regering voorstelde, moet ik vrezen. Ik denk
aan de twee amendementen die op deze regio betrekking hebben. Het amendement
betreffende de veiling gaat mij een stap te ver. Ik heb dat al uiteengezet
en zal dat niet uitgebreid herhalen. Het is een gemiste kans om de gemeente
Horst aan de Maas een goede start te geven. Deze veiling is het sluitstuk
op de gehele ontwikkeling van de agribusiness in deze gemeente. Ik vind dat
geen goede zaak. Daarom kan ik dat amendement niet steunen. Ik beschouw het
als een verzwakking van de nieuwe gemeente Horst aan de Maas die wij graag
willen steunen.Het tweede amendement betreft Belfeld. Ik blijf de gang van zaken gezien
de procedurele aspecten onzorgvuldig vinden. Want wat is het geval? Hoe is
Belfeld in de discussie gekomen? Dat is niet gebeurd via alternatieven of
provinciale voorstellen, maar via de wens van Venlo om Belfeld bij de herindeling
te betrekken. Varianten of alternatieven waarover de bevolking en bestuur
zich hebben kunnen uitspreken, zijn er niet. Ik vind het te ver gaan en zelfs
onzorgvuldig om bij amendement deze gemeente haar zelfstandigheid te ontnemen. Daar komt nog bij dat ik ook inhoudelijke bezwaren daartegen heb. Door
dit amendement wordt de ontwikkeling van een goede plattelandsgemeente in
het gebied van Midden-Limburg waarvan Belfeld onderdeel uitmaakt en waaraan
men met Beesel en Swalmen vorm wil geven, feitelijk onmogelijk. Dan zullen
we ongetwijfeld zien dat ook de andere gemeenten naar grote naburige kernen
moeten worden opgeschaald. Op die manier werken wij het proces van schaalvergroting
en verstedelijking van het platteland alleen maar in de hand. Als het wetsvoorstel
zo geamendeerd wordt, zullen wij dat niet kunnen steunen.Ik heb in eerste termijn reeds mijn twijfels over Sittard-Geleen uiteengezet.
Die zijn niet verdwenen door de beantwoording van de minister. Ik moet tot
mijn spijt constateren dat de toevoeging van Born een grote politieke kans
van slagen lijkt te hebben en dat de minister dat op zichzelf als een goede
optie ziet. Ik vind dat buitengewoon teleurstellend. Een gemeente met een
eigen identiteit, een eigen karakter en een buitengewoon goede taakvervulling,
ook ten aanzien van grootschalige taken, wordt op deze manier het bestaan
ontnomen en dat, in mijn ogen, zonder voldoende argumentatie en motivatie.
Dat vind ik een slechte zaak voor een zo ingrijpende beslissing.Dan moet ik helaas constateren dat het fenomeen van herindeling bij motie
een nieuwe impuls krijgt. Dat hebben wij in het verleden ook wel meegemaakt
en dat was een slechte ervaring. Ik kan ook aan het voorbeeld van Haaglanden
denken, wat ook geen echt gelukkige situatie is geweest. Er zijn maar liefst
drie moties die in feite voorsorteren – ik kan het niet anders zien –
op toekomstige herindelingen en verdere schaalvergroting. Hoewel er bij een
enkele van die motie – ik denk dan aan Nieuwstadt – inhoudelijk
best veel voor te zeggen is, vind ik het een verkeerd signaal om als Kamer,
als wetgever, nu opties op dit punt neer te leggen. Om die formele reden zal
mijn fractie die moties niet steunen.De heerSchutte(RPF/GPV)Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn korte en bondige
beantwoording. Er is deze dag veel gezegd over de rol van de provincies, ook
in kritische zin als het om Limburg ging. Ik heb daar niet te veel van willen
zeggen. Ik wil nog wel één kanttekening maken. Alle kritische
opmerkingen die wellicht gemaakt worden, kunnen natuurlijk niet los gezien
worden van het feit dat de procedure van deze herindelingsvoorstellen onder
het licht van de C20-operaties stond en dat vroeg haast om een benadering
vanuit een centrumgemeente en niet zozeer vanuit de totaliteit. Dat is een
keuze die het vorige kabinet heeft gemaakt. Dat hoeft natuurlijk niet te betekenen
dat de provincie niet verder mocht kijken, maar het werd de provincie wel
erg makkelijk gemaakt op die manier. Dat is misschien een kleine kanttekening
bij de opmerkingen die daarover gemaakt kunnen worden.De minister heeft ook het belang om waar mogelijk aan te sluiten bij de
voorstellen van de provincies als een zelfstandig argument gebruikt. Ik denk
dat dit uit de systematiek van onze wetgeving voortvloeit en ook uit de verhoudingen
tussen provincie en Rijk. Tussen haakjes plaats ik daarbij nog even een opmerking
over de haalbaarheid in de Eerste Kamer. Dat is voor ons natuurlijk geen inhoudelijk
argument. Dat zal de minister ook met mij eens zijn. Ik kan mij er overigens
wel iets bij voorstellen, want hij kan ook tellen. Hij weet ook dat de brede
politieke steun die Paars hier heeft, in de Eerste Kamer marginaal is. Bovendien
is de cultuur binnen de fracties in de Eerste Kamer iets anders dan de cultuur
hier. Het is dus geen argument, maar ik kan mij er iets bij voorstellen dat
hij dit genoemd heeft.Het zwakke punt in het voorstel voor Sittard-Geleen is volgens mij Born.
De minister heeft daar ook geen geheim van gemaakt. Onze voorkeur ging ernaar
uit om Born als geheel zelfstandig te laten. Door de amendering lijkt het
nu juist de andere kant op te gaan. De aanleiding voor deze discussie vond
ik dus legitiem, maar de keuze die erin gemaakt wordt, zou de mijne niet zijn.Wat betreft Venlo-Tegelen zou ik voor de veiling een andere keuze hebben
gemaakt. Ik blijf nog steeds van mening dat de argumenten voor Horst aan de
Maas sterker zijn dan voor Venlo, maar ik erken wel dat het een kwestie van
het wegen van argumenten is. In die zin moet je daar geen messen over trekken.Moeilijker ligt het wat mij betreft met Belfeld. Het gaat om een zelfstandige
gemeente die, zoals elke zelfstandige gemeente, een zeker procedureel recht
heeft om alternatieven mee te kunnen wegen. Weliswaar is er in de procedure
enige betrokkenheid van Belfeld geweest, maar dan toch allemaal in het licht
van de vraag: toevoegen ja of nee aan de combinatie Venlo-Tegelen. Het ging
daarbij niet zozeer om de vraag wat de beste plaats is voor Belfeld in het
geheel van de regio. Nu worden we toch genoopt hierin een keuze te maken.
Dan moeten we volgens mij de vraag stellen wat Belfeld echt toevoegt aan Venlo-Tegelen.
Moet Belfeld de nieuwe centrumgemeente dan de body geven die zij anders wellicht
niet heeft? Er zijn misschien wel enkele argumenten voor aan te voeren, maar
Belfeld is, dunkt mij, te klein om Venlo-Tegelen echt te kunnen redden, om
het wat gechargeerd uit te drukken. De ruimtelijke mogelijkheden zijn ook
niet al te groot. Het gaat dan dus hooguit om een graduele versterking van
mogelijkheden, maar niet om een echt zwaar argument. Als dat zo is, is er
volgens mij temeer reden om de koninklijke weg te volgen door in een open
situatie af te wegen waar Belfeld in de toekomst het best past. Als in dat
bredere kader blijkt dat Belfeld toch het best bij Venlo-Tegelen past, dan
is er een goede afweging geweest en is toevoeging alsnog mogelijk. De minister
heeft gezegd dat dit soort discussies in de toekomst kunnen worden gevoerd
als het niet gaat om een vooropgezette noodzaak van correctie van de besluitvorming
nu. Vandaar mijn conclusie: geef Belfeld een kans! Dat betekent dat het amendement
niet moet worden gesteund.Voorzitter! Ik vind het wat moeizaam dat wij opnieuw over het punt van
de moties moeten spreken. In feite wordt nu bij dit betrekkelijk kleine pakket
van voorstellen een drietal moties ingediend met sturende adviezen richting
de provincie om aan bepaalde punten bijzondere aandacht te schenken. Óf
er is sprake van driemaal een open deur, omdat het vanzelfsprekend is dat
een provincie die zichzelf respecteert dit soort elementen zal meenemen in
haar afweging. Zij heeft ook kunnen horen wat er vandaag over is gezegd en
zij heeft ook kunnen lezen wat er allemaal over is geschreven.
De provincie kent de plaatselijke situatie ook, en misschien wel beter dan
wij. Óf er is sprake van betutteling, want ik vind dat het gewoon tot
de taak van de provincie behoort om ernaar te kijken. Wat de taak van een
provincie is, hoeven wij niet nog eens een keer bij motie te bevestigen. In
ieder geval is het voortijdig. Wij spreken voor onze beurt als wij dit soort
moties in de Kamer inbrengen. Dat is niet alleen verkeerd in de bestuurlijke
verhouding Rijk-provincie, maar het is ook slecht voor de Kamer. Immers, wij
spreken in de Kamer vaak over de verwatering van het instrument motie. Ik
mag herinneren aan de uitspraak die de heer Wallage in zijn functie als fractievoorzitter
hier herhaaldelijk over het instrument motie heeft gedaan: de motie is vanouds
een machtig wapen in de hand van de Kamer om datgene voor elkaar te krijgen,
wat in een debat alleen niet kan. En dan moet je echt niet deze weg opgaan
van het indienen van drie moties die voortijdig zijn en een open deur bevatten,
en van het met een meerderheid van stemmen door de Kamer jagen van die moties.
Ik vind dat heel slecht voor de positie van de Kamer. Alleen al om die reden
zou ik een appèl willen doen op de ondertekenaars van de drie moties
om er eens goed over na te denken of dit wel de juiste weg is om met de rechten
van de Kamer om te gaan.De heerHoekema(D66)Voorzitter! Ik zou de heer Schutte willen zeggen dat het toch niet zo'n
open deur is als bijvoorbeeld over Nieuwstadt een Kameruitspraak wordt gedaan
waar het gaat om een kern die al in 1981 bij een voorstel betrokken is geweest.
Van een zaak die al zo'n 20 jaar loopt, kun je toch niet zeggen dat het een
open deur is.In de tweede plaats zou ik hem erop willen wijzen dat het feit dat drie
moties worden ingediend natuurlijk ook een beetje de resultante is van het
feit dat er een beperkt voorstel ligt. Bij andere herindelingsvoorstellen,
bijvoorbeeld die over Drenthe, Twente en West-Overijssel over de resterende
delen van Overijssel heeft de Kamer geen moties ingediend. Misschien is het
dus wel een beetje te begrijpen vanuit de beperkte context van de voorstellen
die er nu liggen.De heerSchutte(RPF/GPV)Dat laatste weet de provincie Limburg inmiddels ook. Zij is ook bezig
zich te oriënteren op verdergaande herindelingen in de rest van de provincie
en zij weet ook dat Nieuwstadt daar ligt tussen Sittard en de Duitse grens
als onderdeel van de gemeente Susteren, maar wat dan nog? Als de provincie
in uw ogen nalatig zou zijn en Nieuwstadt niet zou betrekken bij een samengevoegd
Sittard en Geleen, dan nog hebt u alle mogelijkheden van amendement om dat
te regelen, want ook een vrijwillige samenvoeging van die twee gemeenten zal
hier langs moeten gaan. U kunt dan alsnog uw rechten – en dan ook op
het goede moment – gebruiken om te regelen wat u graag wilt, maar dat
moet u niet nu al bij voorbaat willen sturen!De heerDe Cloe(PvdA)Op dat punt zijn er dus ook geen opmerkingen van de heer Schutte over
het amendement over Belfeld, want dat doet de Kamer op het juiste moment?De heerSchutte(RPF/GPV)Op dat punt niet. Ik heb gezegd dat ik het beter vind, maar niet met deze
orde. De moties vind ik in ieder geval veel slechter dan het amendement over
Belfeld.Voorzitter! Ik kom op de eindconclusie van onze fracties. Wij hadden de
neiging om de wetsvoorstellen te steunen. De amendementen die thans voorliggen,
zullen wij uiteraard moeten meewegen. Ik kan bij voorbaat niet zeggen of aanvaarding
van de amendementen zal leiden tot steun aan alle drie wetsvoorstellen. Daarvoor
moet ik naar onze fracties terug. Morgen zult u ons eindoordeel wel horen.
Als de moties in stemming komen, zal inmiddels wel duidelijk zijn geworden
wat wij daarmee zullen doen.De vergadering wordt van 15.50 uur tot 16.00 uur geschorst.Tweede termijn van de zijde van de regeringMinisterDe VriesMevrouw de voorzitter! In tweede termijn is een aantal afgevaardigden
op enkele punten teruggekomen. Zo heeft de heer De Cloe erop gewezen dat de
procedures wel erg lang duren. Hij maakte de vergelijking met een slak op
een teerton. Ik hoop dat de nieuwe Wet Arhi inderdaad tot versnelling leidt.
Ik verwacht een dezer dagen de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer te
kunnen sturen. Het wetsvoorstel kan daar dan waarschijnlijk voor de zomer
worden behandeld.De heer De Cloe heeft een vraag gesteld over het stimuleringsfonds voor
binnengemeentelijke decentralisatie. Ook de heer Schutte heeft hierover gesproken.
Hij gaf aan dat ik dit punt krachtig terzijde heb gelegd. Ik schrok daarvan
en heb dit nog eens nagelezen, maar zo krachtig heb ik mij toch niet uitgedrukt.
Ik heb de Kamer bij een eerdere behandeling toegezegd dat ik haar in het najaar
een notitie zal voorleggen over binnengemeentelijke decentralisatie. Het zal
de Kamer niet zijn ontgaan dat er voor sommige vraagstukken een bestuurlijke
regie nodig is die op hoofdlijnen voor een bepaald gebied de ontwikkelingen
in kaart en tot uitvoering brengt, maar dat het heel goed mogelijk is daarbinnen
de identiteit van kernen op het platteland of van stadsdelen in de grote steden
vorm te geven. Ik verwijs naar een stad als Joure die een groot aantal kernen
bedient, of Dokkum met 15 of 16 kernen, Haren-Karspel in Noord-Holland en
Lemsterland in de Noordoostpolder. Het is dus heel goed mogelijk een aantal
vragen uit een punt te benaderen en tegelijkertijd mensen zelf verantwoordelijkheid
te laten dragen voor hun eigen leefomgeving. Hierin zijn verschillende schakeringen
denkbaar, van zeer vergaand tot beperkt. Ik geloof niet dat het op mijn weg
ligt aan alle gemeenten te vertellen hoe zij dit moeten doen. Ik vind het
echter wel belangrijk dat men zich mentaal verantwoordt over die tweeslag.
Sommige problemen hebben inderdaad een aanpak nodig die wat verder reikt en
wat centraler moet plaatsvinden, maar tegelijkertijd bestaat er behoefte bij
mensen om zelf verantwoordelijkheid te dragen voor hun woon- en leefomgeving
en daaraan inhoud te kunnen geven.Moet dit nu vergezeld gaan van een stimuleringsfonds? Ik heb in de Kamer
gezegd dat ik kennis heb genomen van de motie, maar ook dat mij is opgevallen
dat zich daarvoor geen grote meerderheid aftekent.De heerDe Cloe(PvdA)Ik neem aan dat de minister ook geen wetsvoorstel terugstuurt
als het met een meerderheid van één stem wordt aangenomen?MinisterDe VriesIk zal mij in het kader van de notitie bezinnen op de noodzaak van een
financiële ondersteuning. Ik wijs erop dat in sommige gemeenten de indruk
bestaat dat decentralisatie voor die gemeenten kostenbesparend werkt. Wij
moeten dit in proportie bezien, maar in ieder geval wordt dit waar mogelijk
al gestimuleerd door management by speech. Ik heb hieraan tijdens het VNG-congres
ook een paar hartelijke woorden gewijd. Het is heel belangrijk dat hierover
wordt nagedacht en dat er keuzes worden gemaakt, maar ik vind niet dat iedereen
in het land precies dezelfde keuzes moet maken. Het is belangrijk dat men
eerst zegt "dit willen wij" en dat vervolgens wordt nagedacht over de vraag
of hiervoor een financiële impuls nodig is. Ik betwijfel dat eigenlijk,
want de meeste initiatieven op dit gebied zijn zonder enige financiële
impuls tot stand gekomen. Die komen voort uit de bestuurlijke overtuiging
van gemeentebestuurders dat het goed is om daaraan te werken. Nogmaals, ik
pleit ervoor die discussie in het najaar te hernemen.De rol van de provincie bestaat niet alleen uit luisteren. Het gaat er
ook om de bestuurlijke verantwoordelijkheid waar te maken, initiatief te nemen,
ervoor zorgen dat er ook iets gebeurt, dat er conclusies worden getrokken
en niet alleen wordt afgewacht. De heer De Cloe zegt dan dat de initiatieven
toch meestal hier vandaan komen. Nu is dit niet de plaats om te ontkennen
dat veel initiatieven hier vandaan komen, maar de provincie verzint zelf ook
wel eens wat. Laten wij nu niet doen alsof de provincie nooit initiatieven
neemt. Het zou echter misschien wat sterker kunnen, zeker op dit dossier.
Je proeft af en toe wat gelatenheid en berusting omdat het allemaal moeilijk
is. Mij lijkt echter dat besturen pas besturen is als het een beetje moeilijk
is. Makkelijke dingen kan iedereen, maar je stort je toch niet in de politiek
met de pretentie dat je keuzes wilt maken en mensen keuzes wilt voorhouden
om dan vervolgens eens goed na te gaan wat iedereen wil. Er behoort een zekere
prikkel te zijn om zelf actief in dat proces te staan. Dat draag ik ook uit
in gesprekken met commissarissen en gedeputeerde staten. Ik heb in de Eerste
Kamer vrij nadrukkelijk onder de aandacht gebracht dat ik geen enkele behoefte
heb om de komende jaren mee te doen aan allerlei discussies over de vraag:
wat moet er nu met de provincie? De provincie moet gewoon haar werk doen en
dat is heel veel. Als men mij vraagt "wat moeten wij met het rapport-De Zeeuw?",
is mijn antwoord: dat moet u niet aan mij vragen, daar moet u zelf over nadenken
en mee aan de slag gaan. Als ik alle vragen in Nederland moet beantwoorden,
kom ik hier nooit meer weg. Het is ontzettend belangrijk dat men zelf oordeelt,
dat men er zelf kennis van neemt en beziet of het iets betekent voor de provincie.
Als het wat betekent, moet men aan de slag gaan, met elkaar gaan praten en
proberen het bestuur beter te maken.De heerHoekema(D66)Volgens mij is de minister straks een halfuur eerder weg dan gepland.
Dat scheelt dus weer. Ik heb de minister in eerste termijn een zin voorgehouden
die hijzelf heeft opgeschreven. Volgens mij is dat de kernzin van dit debat
over de rol van de provincie. Hij schrijft: Momenteel is nog niet duidelijk
of en, zo ja, in hoeverre dit (dat is de bestuurlijke kwaliteitsmeting van
de provincie) zal resulteren in een integrale aanpak en visie op de toekomst
van de bestuurlijke indeling van geheel Limburg. Daar staat in feite: de provincie
is bezig met een kwaliteitsmeting, maar ik weet nog niet of het zal leiden
tot voorstellen. Ik denk dat de minister met de provincie de slag moet meemaken
van visie richting voorstellen. Als het vanzelf gaat, des te beter; als de
provincie een duwtje in de goede richting nodig heeft, is de minister neem
ik aan bereid om dat duwtje te geven. Zo simpel is het volgens mij.MinisterDe VriesKijk eens aan, dan heb ik het dus goed onder woorden gebracht.Dan is er nog een aanzienlijk probleem uit de eerste termijn, namelijk
wat ik moet vinden van het amendement met betrekking tot Belfeld. Nu kan de
Kamer zeggen dat ik daarvan niet zoveel hoef te vinden want dat de Kamer zelf
daarover gaat stemmen. Het moet volstrekt helder zijn dat mijn aarzeling gelegen
is in het feit dat de provincie niet gekozen heeft voor opheffing van Belfeld
en dat mijn ambtsvoorganger niet gekozen heeft voor opheffing van Belfeld
maar voor een beperkte grenscorrectie. Kijkend naar de wordingsgeschiedenis
van het wetsvoorstel heb ik gemeend dat dat verstandig was. Het is niet voor
niks dat deze hele operatie om die centrumfuncties te versterken, haar gedachtegoed
opbouwt vanuit die centrumsteden. Naar mijn oordeel kan Venlo-Tegelen met
een door mij zeer goed begrepen aanvulling van de veiling ZON, het doen zonder
Belfeld. Ik zou er dus de voorkeur aan geven als wij een procedure konden
vinden waarin over Belfeld breder nagedacht kan worden. Dat is ook niet helemaal
onredelijk, omdat er in de voorgeschiedenis natuurlijk nog een aantal andere
gemeenten is geweest die voor partiële herindeling bij dit voorstel in
discussie zijn geweest en bij de gesprekken zijn betrokken. Dat heeft geleid
tot een aantal beperkte grenscorrecties: bij Maasbree, bij Belfeld dus, maar
ook bij Arcen en Velden. Het zou mijn voorkeur hebben dat die discussieruimte
werd opengelaten en dat wij niet zeiden: het is essentieel voor Venlo-Tegelen
nu Belfeld erbij te voegen. Dat kan naar mijn smaak op een later tijdstip
en meer met inachtneming van de bredere bestuurlijke problematiek. Daarbij
kan gelet worden op de behoeften van Belfeld zelf. Is dat aanleiding om te
zeggen: dit is onaanvaardbaar? Nee, op zichzelf kan deze optie in de besprekingen
naar voren komen. Zij is ook heel redelijk. In die zin begrijp ik dat er heel
sterke overtuigingen zijn. Ik zeg alleen wat mijn voorkeur heeft. De Kamer
heeft namelijk ook op andere punten gewezen. Ik denk aan de drie moties die
door de heren De Cloe, Hoekema en Balemans zijn ingediend. Daarbij worden
heel sterke wensen verwoord om op grond van een wat bredere oriëntatie
na te gaan wat er moet gebeuren. Ik zit dus wat ongemakkelijk in de discussie
zelf, omdat de keuze van het provinciebestuur en het kabinet tot nu toe is
geweest: partiële herindeling bij andere gemeenten. In de toekomst moeten
wij erop letten hoe het beeld zich ontwikkelt. Daarover is een aantal moties
ingediend en straks zal ik daarover nog iets zeggen. Dit zou dus mijn voorkeur
hebben. De heer Schutte heeft volstrekt gelijk, dat de Kamer hierbij volledig
in haar recht staat. Daarover is wat mij betreft geen discussie
mogelijk: zij staat volledig in haar recht. Het zou echter mijn voorkeur hebben
als op dit punt niet zou worden gehandeld als is voorgesteld.De heerRietkerk(CDA)Mevrouw de voorzitter! Minister De Vries zet heel helder uiteen welke
overwegingen hierbij kunnen gelden en wat zijn advies aan de Kamer is. Hij
spreekt niet het onaanvaardbaar uit. Als het gaat om de zorgvuldigheid doet
hij echter een beroep op de Kamer om nu het amendement met betrekking tot
Belfeld niet in te dienen.MinisterDe VriesIk heb geen enkele klacht over de zorgvuldigheid van de Kamer. Ik heb
alleen gezegd wat mijn voorkeur heeft. Voor de aangegeven mogelijkheid hadden
wij anders wel eerder kunnen kiezen. Het heeft dus mijn voorkeur dat met betrekking
tot de positie van de omliggende gemeenten wat rustig aan te doen en de beoordeling
daarvan in een bredere discussie aan de orde te stellen. De discussie over
de centrumgemeenten is namelijk geïnitieerd met het oog op de mogelijkheden
van die gemeenten om in een bepaalde regio een cruciale rol waar te maken.
Mijn oordeel, dat van mijn ambtsvoorganger en dat van de provincies is geweest:
dat is mogelijk met een aantal partiële correcties en de overige wijzigingen
die zijn voorgesteld. De Kamer zou kunnen zeggen: we nemen de ruimte om hieraan
breder aandacht te besteden. Ik denk in dit verband aan wat de heer Hoekema
in een aantal moties vraagt met betrekking tot een aantal gebieden. Mijn voorkeur
heeft het ook in dit geval nog eens aandacht aan de mogelijkheden te besteden.De heerBalemans(VVD)Voorzitter! Ik snap de minister niet helemaal. Hij zegt dat hij nog eens
aandacht wil besteden aan de mogelijkheden in de toekomst. Dat sluit niet
uit dat op termijn Belfeld toch aan Venlo-Tegelen wordt toegevoegd. In de
nota naar aanleiding van het verslag schrijft de minister dat juist Belfeld
is georiënteerd op Venlo en dat er wat dat betreft sprake is van een
logische lijn. Gelet op het feit dat de minister zegt dat de procedure als
zodanig zorgvuldig is verlopen, zeg ik: laten wij doortastend zijn en het
amendement gewoon aannemen. Ik zie voor deze minister het probleem niet.MinisterDe VriesIk neem het amendement niet aan. Dat moet de Kamer doen. Het feit dat
een gemeente op een grote gemeente in de omgeving is georiënteerd, betekent
toch niet dat die daarmee samengevoegd moet worden.De heerBalemans(VVD)U weet zelf ook dat wij door de tijdsbeperking bij dit debat niet alle
20 of 30 amendementen de revue kunnen laten passeren. De oriëntatie is
van sociaal en economische aard. Dat heeft bij de hele voorbereiding meegespeeld.
De provincie heeft dat in zekere zin ook gewogen. Destijds is zij er niet
toe overgegaan om dit aspect te betrekken bij het advies aan u. Minister Peper
heeft dat uiteindelijk ook niet gedaan. Hij heeft wel in de richting van de
provincies aangegeven, dat hij de logica van deze redenering zou inzien. De
provincie heeft ook geaccepteerd dat de minister de logica van de redenering
inzag, maar zij was het er niet mee eens. Met andere woorden: ten aanzien
van Belfeld hebben alle kaarten ter tafel gelegen. Ik zie niet in waarom wij
nu niet met een positief advies van de minister een besluit zouden kunnen
nemen, gelet op het feit dat de verwachting is dat de gemeente Belfeld uiteindelijk
aan de gemeente Venlo-Tegelen zal worden toegevoegd. En het laatste waar ik
op zit te wachten – dan verwijs ik naar de discussies in Overijssel –
is om in Nederland in bestuurlijk opzicht een tweede Bathmen boven de markt
te hebben zweven.MinisterDe VriesJa, maar zo is de situatie bepaald niet. Bathmen is echt een heel ander
verhaal dan Belfeld, met alle respect. Wat kan ik hier nu nog aan toevoegen?
Ik geloof dat mijn positie helder is. Het heeft mijn voorkeur dat de Kamer
deze motie niet aanvaardt, maar de Kamer staat natuurlijk volledig in haar
recht als zij dat wel doet. Alleen, als de Kamer voor een aantal andere gebieden
dit punt onder de aandacht wil brengen met het oog op toekomstige afwegingen,
welke dwingende reden is er dan om vandaag te bepalen dat het voor Belfeld
al duidelijk is? Waarschijnlijk is dat dan toch de uitkomst. Dat moet toch
door Belfeld en door omliggende gemeenten eens even rustig bekeken worden?De heerBalemans(VVD)Misschien kan ik de minister even helpen. Belfeld is wel degelijk gedurende
de hele procedure in discussie geweest. Dat geldt niet voor de gebieden die
genoemd worden in de motie. Dat maakt voor ons het essentiële verschil
in de discussie over de huidige positie van Belfeld en het voorliggende amendement.MinisterDe VriesDe gemeenten Maasbree en Arcen-Velden zijn ook bij de open discussie betrokken
geweest, maar altijd in het perspectief van een beperkte correctie. Nogmaals,
ik denk dat het helder is. Mijn voorkeur is anders. Wellicht is het mogelijk
dat de Kamer dit nog in overweging neemt.Er is een aantal opmerkingen gemaakt over Sittard en Born, vooral inzake
de verschillende afwegingen van de fracties. Ik zou het erg jammer vinden
als voor het CDA de toevoeging van Born aanleiding zou zijn om Sittard-Geleen
niet te steunen. Dat zou toch een miskenning zijn van het belang van de kwestie
voor Limburg. Eigenlijk zegt de CDA-fractie daarmee: liever geen samenvoeging
Sittard-Geleen als Born daar bijkomt. Eerlijk gezegd geloof ik dat wij de
ontwikkeling van Limburg toch het zwaarst zouden moeten laten wegen.Wat de moties betreft, moet u het mij maar niet kwalijk nemen, maar ik
heb het daar moeilijk mee. Ik kan mij heel goed voorstellen dat de Kamer in
een debat articuleert welke overwegingen er in de toekomst bij betrokken moeten
worden. Ik heb zelf vroeger ook wel eens gebruik gemaakt van een motie en
ik vind het een uitstekend middel om dat soort zaken helder onder woorden
te brengen. Maar voordat zo'n motie in stemming komt, moet er toch ook een
moment zijn om te heroverwegen of die nog nodig is. Nu weet echt iedereen
wat er in de Kamer op dit punt leeft, althans bij een aantal fracties. Ik
neem aan dat de provincie op het ogenblik nadrukkelijk meedenkt en meeluistert.
Ik heb er zelf in ieder geval goed kennis van genomen. Maar ik vind het niet
zo geweldig als de Kamer aan een minister vraagt of hij wil bevorderen dat
de provincie ergens over nadenkt. Ik kan op het denken in de provincie hooguit
een stimulerende invloed hebben en daar ben ik ook best toe
bereid. Maar nu weet iedereen al dat het aangelegen punten zijn. Als wij het
nu nog voor de provincie moeten uitschrijven, is de vraag in hoeverre wij
nog staande kunnen houden dat de provincies ook wel begrijpen wat er aan de
orde is. Ik zie het liefste dat de Kamer zegt: het punt is gemaakt en aan
de motie als zodanig is minder behoefte, want het is evident dat deze punten
in de toekomst bij allerlei kwesties betrokken zullen worden, in welke zin
dan ook.De heerHoekema(D66)Maakt de minister nog een onderscheid in zijn beschouwend oordeel tussen
de motie inzake Nieuwstadt en de moties inzake de andere gebieden? Bij Nieuwstadt
loopt immers een procedure met betrekking tot Susteren-Echt en dat voorstel
is op weg naar Den Haag, terwijl de andere gebieden nog niet eens aan de procedure
begonnen zijn. Ik vraag dit temeer, daar de minister zo-even in zijn opmerkingen
over het amendement over Belfeld uitdrukkelijk aangaf dat hij hoopte dat het
element Belfeld ook in de moties zou worden opgenomen. Ik ben een beetje verbaasd
over de reactie van de minister, met name als het gaat om de moties inzake
Venlo.MinisterDe VriesIn de motie wordt mij gevraagd te bevorderen dat de provincie de bestuurlijke
toekomst nadrukkelijk in beeld brengt. Hoe doe ik dat? Als de moties worden
aangenomen, dan stuur ik een briefje naar de provincie. Daarin staat dat drie
Kamerleden moties in de Kamer hebben ingediend die zijn aangenomen. Ik verzoek
de provincie vervolgens om die moties te lezen en de verzoeken daarin op te
volgen. Dat is toch geen manier van bestuurlijk met elkaar communiceren! Dat
hebben wij toch niet nodig! Men hoort dit toch! Men weet toch dat dit de wens
van de Kamer is! Overigens had men zelf ook wel kunnen verzinnen dat men daarover
zou moeten nadenken. In ieder geval weten wij dat wij erover moeten nadenken.
Naar mijn smaak is dit een beetje overbodig.De heerDe Cloe(PvdA)Voorzitter! Ik begrijp daaruit dat de minister ten volle instemt met het
feit dat er in Maastricht niets gebeurt. Maastricht maakte echter wel deel
uit van de C20-gemeenten. De provincie heeft ervoor gekozen niets te doen
omdat er in de Kamer nooit iets over is gezegd? Berust de minister erin dat
daar nooit iets gebeurt? Is dat de redeneertrant van de minister?MinisterDe VriesNeen, maar als de Kamer dat tot uitdrukking wil brengen, dan moet zij
een motie indienen waarin staat de provincie Limburg haar werk niet doet.De heerDe Cloe(PvdA)Dat staat al in de moties.MinisterDe VriesNeen, dat is niet waar. Dat staat niet in de moties. Daar staat alleen
in waar de provincie over moet nadenken. Als de Kamer vindt dat de provincie
Limburg haar werk niet goed doet, dan moet zij dat uitspreken. Eerlijk gezegd,
is dat meer aan de staten. Ik heb ervan gezegd wat ik ervan wilde zeggen.
Ik vind dat de moties verder geen toegevoegde waarde hebben als het gaat om
wat de provincie voor zich heeft liggen.De heerRietkerk(CDA)Voorzitter! Deze reactie van de minister sluit naadloos aan bij de mening
van de CDA-fractie. Hoe staat het echter met de politieke conclusie over de
moties? Verbindt de minister daar het "onaanvaardbaar" aan?MinisterDe VriesWaarom zou ik de moties onaanvaardbaar vinden? Ik vind het vanzelfsprekend
wat hier gebeurt. Ik ontraad het in stemming brengen van de moties, omdat
die vanzelfsprekend zijn. Als ze wel in stemming komen en als ze worden aangenomen,
dan stuur ik een brief naar de provincie over de moties.De heerRietkerk(CDA)Helder, maar ik zocht naar het woord "ontraden".MinisterDe VriesDat ga je toch niet onaanvaardbaar noemen? Moet ik aftreden, omdat deze
moties worden ingediend?De heerRietkerk(CDA)Ik heb gezegd dat ik zocht naar het woord "ontraden". Dat kan een keer
voorkomen.MinisterDe VriesVoorzitter! Dan rest mij het antwoord op de vraag van de heer Hoekema
of ik inzicht kan geven in de financiële gevolgen van de aanvaarding
van het amendement over ZON. Dat kunnen wij wel, maar ik red dat niet vóór
de stemmingen. Als u, voorzitter, het goedvindt dat ik de vaste commissie
daar later over inlicht, dan zal ik dat graag doen.De heerHoekema(D66)Voorzitter! Ik kom even terug op wat de minister zei over het amendement
over Belfeld. De minister raadt de Kamer aan dit amendement te heroverwegen.
Hij biedt daarbij een bestuurlijke "vluchtheuvel" aan, want hij verwijst naar
het voornemen van de Kamer via een motie een uitspraak te doen over de omgeving
van Venlo. Ik zie daar een zekere tegenspraak in, ook gelet op de glimlach
van de minister. Ik begrijp de verdedigingslinie als het gaat om het ontraden
van de aanneming van het amendement over Belfeld dus niet helemaal.De minister constateert in de nota naar aanleiding van het verslag dat
het niet zeker is dat de provincie tot voorstellen zal komen op grond van
de bestuurlijke kwaliteitsmeting die nu voorligt. Als de Kamer via een motie
uitspraken doet, vanuit een inhoudelijke visie, over de gemeente Venlo, die
nog geen volwaardige centrumgemeente is, dan is het – tegen de achtergrond
dat het nog niet zeker is dat er voorstellen terzake komen – toch niet
verkeerd dat de Kamer daarin uitspreekt welke elementen bij de vorming van
Venlo centrumstad betrokken zouden moeten worden? Er is nog een zeker verschil
tussen Nieuwstadt, waarover een voorstel komt, en Venlo, waarvan nog niet
duidelijk is dat er een voorstel komt.MinisterDe VriesEerst iets over die ogenschijnlijke tegenspraak. Als de Kamer het gevoel
heeft – dat heb ik bijna van iedereen gehoord – dat het noodzakelijk
is na te denken over de toekomst van Belfeld en andere gemeenten, dan kun
je ook kijken naar de relatie met de omliggende gemeenten. Dat signaal is
zo duidelijk als wat. Dat zal ook gebeuren. Daar heb ik geen motie voor nodig.
Het ligt meer in de sfeer van dat soort uitspraken. Ook ten aanzien van de
andere punten die aangeroerd zijn, denk ik dat de signalen zo helder zijn
als glas. Het is echter beter om dat mee te nemen in de nadere afweging in
plaats van nu bij amendement alvast een besluit te nemen. Stel dat de Kamer
het op dit moment in de besluitvorming een beetje vroeg vindt
voor een amendement en mij vraagt of ik bereid ben om bij een volgende ronde
over de toekomst van de omliggende gemeenten de relatie tussen Belfeld en
Venlo-Tegelen bij de beschouwingen te betrekken. In dat geval zou het antwoord
"ja" zijn, want dat moet natuurlijk gebeuren. Wij kunnen daar de ogen niet
voor sluiten. Dat geeft dan wel meer ruimte om tot een afweging te komen met
betrekking tot Belfeld en andere gemeenten die in het debat genoemd zijn en
waarvoor oplossingen gevonden moeten worden in samenspraak met de gemeenten
en de provincie. Daarna kan daar door mij in samenspraak met u over besloten
worden.De voorzitter:Dan zijn wij hiermee aan het eind gekomen van dit overleg. Ik dank de
collega's en de minister voor hun inbreng en ik wens met name de bezoekers
op de publieke tribune wel thuis.Sluiting 16.25 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Schutte (RPF/GPV), Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter,
De Cloe (PvdA), voorzitter, Van de Camp (CDA), Van den Berg (SGP), Scheltema-de
Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66), Dankers (CDA), Cornielje
(VVD), O.P.G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld (VVD),
De Boer (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks), Kant
(SP), Duijkers (PvdA), Balemans (VVD). Plv. leden: Rouvoet (RPF/GPV), Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Van Wijmen
(CDA), Ravestein (D66), Augusteijn-Esser (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA),
Rabbae (GroenLinks), Cherribi (VVD), Gortzak (PvdA), Dittrich (D66), Wijn
(CDA), Nicolaï (VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou
(PvdA), Kuijper (PvdA), Mosterd (CDA), Eurlings (CDA), Van Gent (GroenLinks
), Poppe (SP), Belinfante (PvdA), Essers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26968-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl