Jaarverslag en slotwet Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2006; Jaarverslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31031-VIII, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-04-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

31031-VIII nr. 1

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOntvangsten naar beleidsterrein (in mln €)Uitgaven naar beleidsterrein (in mln €)INHOUDSOPGAVE blz.A. ALGEMEENVOORWOORDDECHARGEVERLENINGOndertekeningLichaamLEESWIJZERA. Het algemeen deel bevat het voorwoord, de dechargeverlening
en deze leeswijzer.B. Het beleidsverslag kent de volgende elementen:1. Terugblik beleidsprioriteiten2. De beleidsartikelen3. De niet-beleidsartikelen4. BedrijfsvoeringparagraafC. De jaarrekening.D. De volgende bijlagen zijn opgenomen:B. BELEIDSVERSLAGBELEIDSTERUGBLIK1. Naar een slimme, vaardige en creatieve samenlevingInleidingBelangrijkste resultaten 20062. Naar een slimme samenlevingLissabondoelstellingenExcellent onderzoek3. Naar een vaardige samenlevingOnderwijs-arbeidsmarktVernieuwing in het vmboMaatschappelijke stages in het voortgezet onderwijsHistorisch bewustzijn4. Naar een creatieve samenlevingDiversiteit cultuuraanbodCultuur en schoolCreativiteit rendeertVerschil maken (herziening cultuurnotasystematiek)5. De werkvloer staat centraalTekorten helpen aanpakkenMinder gedoe voor de werkvloer6. Goed bestuur7. Stelsel in beeldTerugblik onderwijsstelselTerugblik wetenschapsbestelTerugblik cultuurnotastelsel en mediastelselBELEIDSARTIKELENARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS1.1 Algemene beleidsdoelstelling: alle kinderen moeten
passend en kwalitatief goed onderwijs krijgen in deugdelijk toegeruste scholen.Doelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingSuccesfactoren1.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting1.3 Operationele doelstellingen1.3.1 Stelselonderhoud: toerusten van scholenDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoekenToelichtingOverzicht deelnamegegevens en uitgaven per leerling1.3.2 Kwaliteit en innovatie: zorgen voor waarborging
van de kwaliteit van het onderwijsDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoekenToelichting1.3.3 School en omgeving: ondersteunen van leerlingen
die extra zorg nodig hebben en het voorkomen van onderwijsachterstandenDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoekenToelichtingARTIKEL 3. VOORTGEZET ONDERWIJS3.1 Algemene beleidsdoelstelling: Leerlingen zijn
voorbereid voor een vervolgopleiding uiteindelijk leidend tot de arbeidsmarkt.Doelbereiking en maatschappelijke effectenEffectgegevensSlaagkans en verblijfsduur:Doorstroom naar vervolgonderwijs:Tevredenheid ouders:Aansluiting op arbeidsmarkt:3.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichtingKerncijfers voortgezet onderwijs3.3.1 Operationele doelstelling: Stelselonderhoud:
De school centraal / bevrijd: dereguleringDoelbereikingStelselonderhoud:Empowerment:Vermindering last en regels:Innovatie:Lumpsumbekostiging:Leerplusarrangement:Doelmatige sector:Doorstroom vanuit het vmbo, havo of vwo naar de vervolgopleidingen
de prestaties aldaar na het eerste cursusjaar:ActiviteitenStelselonderhoud:Innovatie:Leerplusarrangement:ToelichtingEmpowerment:Vermindering last en regels:PrestatiegegevensToelichtingVermindering last en regels:Leerplusarrangement:Doelmatige sector:Overzicht afgeronde onderzoekenStelselonderhoud (FES: funderend onderwijs):3.3.2 Operationele doelstelling: Onderwijs is aantrekkelijk
voor de leerling; naar een boeiend, inspirerend en relevant onderwijs, waardoor
de schooluitval afneemt.DoelbereikingGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:Herijking profielen:Bredere intra- en intersectorale programma’s:ActiviteitenGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:Herijking profielen:PrestatiegegevensGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:Herijking profielen:Bredere intra- en intersectorale programma’s:Overzicht afgeronde onderzoeken3.3.3 Operationele doelstelling: Schooltypen sluiten
goed op elkaar aan, soepele schakels door middel van doorlopende leerlingvolgsystemen,
(les)-programmering, centraal examen blijft, maar beter organiseerbaar.DoelbereikingInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak met uitgewerkte maatregelen:Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:ActiviteitenInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak met uitgewerkte maatregelen:Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:ToelichtingGlobalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:PrestatiegegevensInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak:Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:3.3.4 Operationele doelstelling: Leerlingen met gedrags,
leer- en sociale/emotionele problemen worden specifiek behandeldDoelbereikingVeiligheid:Zorg in en om de School (onderdeel van Operatie Jong):ActiviteitenVeiligheid:Zorg in en om de School (onderdeel van Operatie Jong):ToelichtingVeiligheid:PrestatiegegevensToelichtingVeiligheid:Operatie Jong:3.3.5 Operationele doelstelling: Het leeraanbod gericht
op sociale en maatschappelijke vaardigheden neemt toe en de leerling krijgt
vaker te maken met maatschappelijke praktijk.DoelbereikingMaatschappelijke stage:Cultuur en school:ActiviteitenMaatschappelijke stage:Cultuur en school:ToelichtingCultuur en school:PrestatiegegevensCultuur en school:ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor een
kwalitatief goed, toegankelijk, doelmatig en beheersbaar middelbaar beroepsonderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingSuccesfactoren4.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting4.3 Operationele doelstellingen4.3.1 Instandhouding van het stelselDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevens4.3.2 Voldoende geschikt onderwijspersoneel dat ondernemend
is richting de eigen loopbaanDoelbereikingVerwijzingen beleidsstukken:ActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichting4.3.3 Meer innovatie en rendement door samenwerking tussen
instellingenDoelbereikingActiviteitenToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken4.3.4 Meer aandacht voor een variëteit in leerloopbanen
van deelnemers, verhoging rendementDoelbereikingActiviteiten ToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken4.3.5 Een aantrekkelijke onderwijsinhoud die aansluit
op de behoeften van de arbeidsmarktDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken4.3.6 De instellingen moeten breed toegankelijk zijn voor
alle soorten doelgroepenDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichting4.3.7 Meedoen in de samenlevingDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichting4.3.8 Meer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemers
voor hun leerloopbaanDoelbereikingPrestatiegegevensToelichtingARTIKEL 5. TECHNOCENTRA5.1 Algemene beleidsdoelstelling: De regering streeft
naar versterking en vernieuwing van de kennisinfrastructuur binnen de technische
sector en naar een betere aansluiting tussen technisch beroepsonderwijs en
het bedrijfsleven.Doelbereiking en maatschappelijke effecten5.2 Budgettaire gevolgen van beleidActiviteitenToelichtingARTIKEL 6 en 7 HOGER ONDERWIJS6.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor kwalitatief
hoogwaardig, toegankelijk en doelmatig hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek.Doelbereiking en maatschappelijke effectenAlgemene toelichtingSuccesfactoren6.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichtingToelichting6.3. Operationele doelstellingen6.3.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en onderzoekDoelbereikingToelichting6.3.2 Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijsDoelbereikingToelichtingToelichting6.3.3 Versterken innovatief vermogen en de kennisinfrastructuur
van Nederland door optimale benutting hoger onderwijs.DoelbereikingToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken6.3.4 Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking door
maximale participatie aan hoger onderwijsDoelbereikingOverzicht afgeronde onderzoeken6.3.5 Meer onderzoekers van meer kwaliteit door verbeteren
en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingenDoelbereikingToelichtingARTIKEL 8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEID8.1 Algemene beleidsdoelstelling: Bevorderen van internationale
oriëntatie en samenwerking van onderwijsdeelnemers en onderwijsinstellingenDoelbereiking en maatschappelijke effectenMeetbare gegevensSuccesfactoren8.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting8.3 Operationele doelstellingen8.3.1 Stimuleren van internationalisering in het onderwijsActiviteiten Toelichting8.3.2 Ondersteunen van internationaal opererende
organisaties in binnen- en buitenlandActiviteitenToelichting8.4 Overzicht afgeronde onderzoekenOverzicht afgeronde onderzoeken8.5 Overzicht van de uitgaven voor Internationaal
beleid op de OCW-begroting8.5.1 Overzicht van de internationale uitgaven per artikelARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Algemene beleidsdoelstelling: in samenwerking met
werkgevers- en werknemersorganisaties zorgen voor een goed werkende onderwijsarbeidsmarktDoelbereiking, succesfactoren en maatschappelijke effecten9.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting9.3 Operationele doelstellingen9.3.1 Een goed functionerende arbeidsmarktDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevens9.3.2 Ziektekosten voor onderwijs- en onderzoekspersoneel
(zvoo)DoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensOVERZICHTSCONSTRUCTIE ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID1. Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeel
van voldoende kwaliteit op korte, middellange en lange termijn in alle regio’sDoelbereiking2. Versterken van de arbeidsmarktpositie van onderwijs-
en onderzoeksinstellingen en een betere afstemming in de regioDoelbereikingBetere afstemming van vraag en aanbod in de regioVerbeteren concurrentiepositie op de arbeidsmarktVergroten arbeidsparticipatieActiviteitenToelichtingPrestatiegegevens3. De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatieDoelbereikingActiviteiten ToelichtingPrestatiegegevensToelichting4. Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en
het opleidingsstelselDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoekenToelichtingARTIKEL 10. INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE10.1 Algemene doelstellling: Het verbeteren van de
kwaliteit van het onderwijs door de inzet van ict.Doelbereiking en maatschappelijke effectenEffectgegevensPercentage docenten (po, vo, mbo) per land volledig toegerust
om ict te gebruiken in de klas.10.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting10.3.1 Operationele doelstelling: Het bevorderen
van het gebruik van ict in het onderwijsDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevens10.3.2 Operationele doelstelling: Het bevorderen
van de integratie van ict in het onderwijs door het bieden van ondersteunings-
en stimuleringsfaciliteitenDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevens10.3.3 Operationele doelstelling: Het benutten van
ict bij innovatie en versterking van de kennisinfrastructuurDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactoren11.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichtingUitgavenOntvangsten11.3 Operationele doelstellingen11.3.1 Waarborgen algemene financiële toegankelijkheid
onderwijsDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoeken11.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensNieuw zorgstelselAWIROverzicht afgeronde onderzoeken11.3.3 Waarborgen flexibiliteit in wijze van financiering
door studerendeDoelbereikingActiviteitenPrestatie-indicator «het percentage studerenden
dat werkt naast de studie»PrestatiegegevensPrestatie-indicator: «bekendheid van studenten in
het ho van het terugbetalingssysteem»11.3.4 Studerenden in staat stellen meer tijd in de eigen
studie te investerenDoelbereikingActiviteitenToelichting11.3.5 Stimuleren van internationale studentenmobiliteitDoelbereikingActiviteitenToelichtingIndicator «percentage studenten dat in het buitenland
studeert»ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE
EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactoren12.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichtingUitgavenOntvangsten12.3 Operationele doelstellingen12.3.1 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
tot 18 jaar (TS 17-)DoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensPrestatie-indicator «onderzoek niet-gebruik WTOS
TS 17- »12.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO 18+)DoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensNieuw zorgstelsel12.3.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)DoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevens12.3.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)DoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevens12.3.5 Beheersing schoolkosten in het voortgezet onderwijs
en de beroepsopleidende leerwegDoelbereikingBeheersing schoolkostenActiviteitenPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoekenARTIKEL 13. LESGELDEN13.1 Algemene beleidsdoelstelling: Vragen van een bijdrage
in de kosten van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactoren13.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting13.3 Operationele doelstellingen13.3.1 Vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijsDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensToelichtingARTIKEL 14. CULTUUR14.1 Algemene beleidsdoelstelling: Kwaliteit en diversiteit
van cultuuraanbod en publieke belangstelling voor cultuuruitingen om de culturele
factor in de samenleving te behouden en waar nodig te versterkenDoelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingSuccesfactoren14.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting14.3 Operationele doelstellingen14.3.1 Zorg voor het kunstenstelsel waarbinnen de instandhouding
en ontwikkeling van hoogwaardig, toegankelijk en divers cultureel aanbod in
Nederland is gewaarborgdDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichting14.3.2 Zorg voor een stelsel waarbinnen het beheer en
behoud van het cultureel erfgoed is gewaarborgd en voor het publiek toegankelijk
wordt gemaaktDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken14.3.3 Zorg voor een stelsel waarbinnen de positionering
en vernieuwing van openbare bibliotheken en bijzondere bibliotheekvoorzieningen
is gewaarborgdDoelbereikingOpenbare bibliothekenBibliotheekvoorziening voor blinden en slechtziendenActiviteitenPrestatiegegevensToelichting14.3.4 Verbreden van de inzet van cultuur als stimulerende
kracht in wisselwerking met andere beleidsterreinenDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensToelichtingCultuur en ICTCulturele diversiteitOverzicht afgeronde onderzoekenARTIKEL 15. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstelling: De doelstelling van
het mediabeleid van OCW is het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd
en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, bestaande uit radio, televisie, kranten
en internetdiensten, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van
de bevolking.Doelbereiking en maatschappelijke effectenSuccesfactoren15.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting15.3 Operationele doelstellingen15.3.1 Het met voldoende draagvlak aanbieden van een gevarieerd,
kwalitatief hoogstaand radio-, televisie- en internetaanbod voor alle leeftijds-
en bevolkingsgroepen.DoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevens15.3.2. Een evenwichtige representatie van de verschillende
bevolkingsgroepen in het media-aanbod.DoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevens15.3.3 Instandhouden van de pluriformiteit van de pers,
in het bijzonder van de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.DoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichting15.3.4 Beschermen van de consument bij het wijzigen van
de elektronische infrastructuur.DoelbereikingActiviteitenToelichtingARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID16.1 Algemene beleidsdoelstelling: het scheppen van
een onderzoeksklimaat dat uitdaagt tot optimale prestaties: ruimte voor wetenschap
van hoog niveau voor welvaart en welzijnDoelbereiking en maatschappelijke effectenToelichtingSuccesfactoren16.2 Budgettaire gevolgen van beleidToelichting16.3 Operationele doelstellingen16.3.1 Zorgen voor een goede toerusting en bekostiging
van het onderzoeksstelselDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoekenToelichting16.3.2 Zorgen voor specifieke stimulering voor kennisopbouw
voor de toekomstDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoekenToelichting16.3.3 Zorgen voor instroom, behoud en doorstroom
van talentvolle onderzoekersDoelbereikingActiviteitenToelichtingPrestatiegegevensToelichtingOverzicht afgeronde onderzoeken16.3.4 Intensiveren van wetenschap en techniekcommunicatieDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoeken16.3.5 Bevorderen nationale coördinatie en internationale
samenwerking in wetenschappelijk onderzoekDoelbereikingActiviteitenPrestatiegegevensOverzicht afgeronde onderzoekenDE NIET-BELEIDSARTIKELENARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENAlgemeenToelichtingLoonbijstellingToelichtingPrijsbijstellingToelichtingNader te verdelenToelichtingOntvangstenToelichtingARTIKEL 18 T/M 20 MINISTERIE ALGEMEENAlgemeenBudgettaire gevolgen van beleidToelichtingBudgettaire gevolgen van beleidToelichtingInspectie van het OnderwijsErfgoedinspectieBudgettaire gevolgen van beleidToelichtingBEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF1. InleidingOnvolkomenheden AR2. Mededeling over de bedrijfsvoeringAd 1: Urennormen in de bve- en vo-sectorAd 2: Examens MBO/functioneren KCEAd 3: Autorisaties SAPFinancieel beheer IB-Groep.Ketenbekostiging.3. Overige risico’s en beheersmaatregelenAdequate implementatie Visie op toezichtBeleid ten aanzien van zeer zwakke scholen4. Het Audit Committee5. Heldere beleidsdoelstellingenFocus op de doelen van de organisatie en de effecten voor
gebruikersTotstandkoming prestatiegegevens6. Verbeteren van kwaliteit van producten en dienstverleningEWBService gericht uitvoerenDepartementale takenanalyse en flexibilisering7. Verder verbeteren interne bedrijfsvoeringMTO en competenties van medewerkersRisicomanagementDe omvang van het departement8. MenO beleid9. Sanctiebeleid specifieke uitkeringen10. Administratieve lastenC. JAARREKENINGDepartementale verantwoordingsstaat 2006 van het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)Samenvattende verantwoordingsstaat 2006 inzake agentschappen
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)SALDIBALANSToelichting bij de saldibalansUitgaven/ontvangsten 2006Liquide middelenRekening-Courant RHBBegrotingsreserve museaal aankoopfondsRekening courant museaal aankoopfondsReserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenRekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenUitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vordering)Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden)Extra comptabele vorderingenVoorschottenGarantieverplichtingenOpenstaande verplichtingenDeelnemingenMISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN REGELGEVINGStudiefinanciering en tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkostenWoonsituatieAanwezigheid partnerInkomen oudersPrimair OnderwijsSchoolgewichtSpeciale groepenStimuleringsregeling beginnende directeuren POVoortgezet onderwijsCulturele minderhedenCultuurSubsidies CultuurnotaJAARREKENING CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN (CFI)JAARREKENING NATIONAAL ARCHIEF1. Inleiding1.1 Algemene doelstelling1.2 Nationaal Archief en Regionale Historische Centra2. Financieel resultaat 20063. Balans4. Kasstroom5. Toelichting op het resultaatD. BIJLAGENBIJLAGE 1: ZBO’s EN RWT’sBIJLAGE 2: TOEZEGGINGEN AAN DE ALGEMENE
REKENKAMERBIJLAGE 3: TOPINKOMENSBIJLAGE 4: AFKORTINGENBIJLAGE 5: TREFWOORDENBIJLAGE 6: BEGRIPPENAANTAL GEDIPLOMEERDEN IN EEN ONDERWIJSSECTORAANTAL ONDERWIJSDEELNEMERS IN EEN ONDERWIJSSECTORACHTERSTALLIG RECHTAGENTSCHAPAPPARAATSKOSTENARTIKELARTIKELONDERDEELASPASIAASSISTENT OPLEIDINGATHENEUMATC: ACCOUNTABILITY, TOEZICHT EN CONTROLEAUDIT COMMITTEEBASISBEROEPSOPLEIDINGBASISONDERWIJSBASISVORMINGBATEN-LASTENSTELSELBEDRIJFSVOERINGBEGROTINGSWETBELEIDSEVALUATIEBELEIDSINTENSIVERINGBELEIDSTERREINBEROEPSKOLOMBEROEPSONDERWIJSBEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBEROEPSPRAKTIJKVORMINGBUDGETTAIR NEUTRAALCENTRAAL REGISTER BEROEPSOPLEIDINGENCENTRAAL EXAMENCERTIFICAATCERTIFICAATEENHEIDCOLLEGEGELDDEELKWALIFICATIEDIPLOMADOELMATIGHEIDSKENGETALDOELTREFFENDHEIDSKENGETALEDUCATIEEINDEJAARSMARGEEINDEXAMENEINDTERMENEINDTOETS BASISONDERWIJSEXAMENFINANCIEEL BEHEERFINANCIEEL BEHEERBRIEFGEDWONGEN WINKELNERINGGENOMICSGETUIGSCHRIFTGIGAPORTGROTE TECHNOLOGISCHE INSTITUTENGYMNASIUMHOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJSHOGER BEROEPSONDERWIJSHOGER ONDERWIJSINBURGERINGINDIVIDUELE LEERREKENINGIN HUN ONTWIKKELING BEDREIGDE KLEUTERSINDIVIDUEEL VOORBEREIDEND BEROEPSONDERWIJSINK MODELINTENSIVERINGKANJERSKAS-/VERPLICHTINGENADMINISTRATIEKASVERSCHUIVING/KASSCHUIFKENNISCENTRA BEROEPSONDERWIJS BEDRIJFSLEVENKENGETALKWALIFICATIENIVEAU BEROEPSONDERWIJSKWALIFICATIENIVEAU EDUCATIEKWALIFICATIEWINSTKWALITEITSCENTRUM EXAMINERINGLECTORATEN/KENNISKRINGENLEER- EN OPVOEDINGSMOEILIJKHEDENLEERWEGEN: BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGLEERWEGONDERSTEUNEND ONDERWIJSLIQUIDITEIT (CURRENT RATIO)LOONBIJSTELLINGLYCEUMMEDEDELING OVER DE BEDRIJFSVOERINGMEEVALLERMIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSMIDDENKADEROPLEIDINGMOEILIJK LERENDE KINDERENNEMONIET – RELEVANTNOTA VAN WIJZIGINGOMBUIGINGONDERWIJS- EN EXAMENREGELINGONDERWIJSKUNDIG RAPPORTONDERWIJSOVEREENKOMSTONTWERPBEGROTINGONVOLKOMENHEIDOPEN UNIVERSITEITOPLEIDINGEN GERICHT OP BREED MAATSCHAPPELIJK FUNCTIONERENOPLEIDINGEN GERICHT OP SOCIALE REDZAAMHEIDOPLEIDINGEN NEDERLANDS ALS TWEEDE TAALOVERBOEKINGPEDAGOGISCHE ACADEMIE BASISONDERWIJSPRAKTIJKONDERWIJSPRIMAIR ONDERWIJSPRIJSBIJSTELLINGREALISATIERELEVANTRENTABILITEITREVIEWSRISICOMANAGEMENTSCHOLENGEMEENSCHAPSCHOOLONDERZOEKSOLVABILITEIT (EXCLUSIEF VOORZIENINGEN)SPECIAAL BASISONDERWIJSSPECIAAL ONDERWIJSSPECIALISTENOPLEIDINGSTARTKWALIFICATIESTUDIEHUISSUBSIDIEREGELING INDEMNITEIT BRUIKLENENTEGENVALLERTOP-MODELUITGAVEN OCW VOOR EEN ONDERWIJSSECTORVAKOPLEIDINGVBTBVERNIEUWINGSIMPULSVOLWASSENENEDUCATIEVOORBEREIDEND MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSVOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSVOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENENONDERWIJSVOORTGEZET ONDERWIJSVOORTIJDIG SCHOOLVERLATERWETENSCHAPPELIJK ONDERWIJS
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31031-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 771 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 031 VIIIJaarverslag en slotwet ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2006nr. 1JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
(VIII)Aangeboden 16 mei 2007Ontvangsten naar beleidsterrein (in mln €)Uitgaven naar beleidsterrein (in mln €)INHOUDSOPGAVE blz.A.ALGEMEEN6 Voorwoord6 Dechargeverlening7 Leeswijzer10    B.BELEIDSVERSLAG12 Beleidsterugblik12 De beleidsartikelen24 1.Primair
onderwijs24 3.Voortgezet
onderwijs44 4.Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie60 5.Technocentra76 6 en 7.Hoger
onderwijs78 8.Internationaal
onderwijsbeleid94 9.Arbeidsmarkt en personeelsbeleid101  Overzichtconstructie arbeidsmarkt en personeelsbeleid105 10.Informatie-
en communicatietechnologie115 11.Studiefinancieringsbeleid122 12.Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten135 13.Lesgelden144 14.Cultuur146 15.Media159 16.Onderzoek
en wetenschappen167 De niet-beleidsartikelen181 17.Nominaal
en onvoorzien181 18 t/m 20.Apparaatskosten185 Bedrijfsvoeringparagraaf188    C.JAARREKENING196 1.Verantwoordingsstaat
van het ministerie van OCW196 2.Verantwoordingsstaat
van de agentschappen197 3.Saldibalans198 4.Misbruik
en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving207 5.Jaarrekening
Centrale Financiën Instellingen (CFI)211 6.Jaarrekening
Nationaal Archief (NA)214    D.BIJLAGEN219 1.Toezichtrelaties
RWT’s en ZBO’s219 2.Toezeggingen
aan de Algemene Rekenkamer220 3.Topinkomens222 4.Afkortingen223 5.Trefwoorden229 6.Begrippen233A. ALGEMEENVOORWOORDHet jaarverslag 2006 beschrijft de prestaties en resultaten van het beleid
dat in de begroting 2006 is aangekondigd. Daarnaast geeft het inzicht in de
uitgaven die daarmee gemoeid zijn. In dit jaarverslag zijn meer prestaties
vastgelegd in meetbare prestatie-indicatoren dan in voorgaande jaren. In aanvulling
op de begroting 2006 is op 24 november 2005 een brief naar de Tweede Kamer
verzonden met een overzicht van die extra prestatie-indicatoren.Een belangrijke indicator is het voorkomen van voortijdig schoolverlaten.
De cijfers laten zien dat het aantal jongeren dat voortijdig de school verlaat
in 2006 is gedaald. Toch blijft het een weerbarstig probleem. Om de daling
te versnellen, is met de perspectievennota Aanval op de
uitval; perspectief en actie een groot aantal extra maatregelen en
acties in gang gezet.Verder hebben de professionals in het onderwijs in 2006 meer verantwoordelijkheden
gekregen. Zo is de lumpsumfinanciering in het primair onderwijs ingevoerd
en zijn knellende regels voor de basisvorming en de tweede fase van het voortgezet
onderwijs ingetrokken.Om ons historisch bewustzijn te versterken en de gedeelde kennis over
de Nederlandse geschiedenis te vergroten is een cultuurhistorisch canon geïntroduceerd
die bestaat uit 50 «vensters». Deze bieden zicht op de geschiedenis
en cultuur van Nederland.Belangrijke doelstellingen in de bedrijfsvoering waren onder meer: helder
formuleren van doelstellingen en resultaten in begroting en jaarverslag, voorkomen
van misbruik en oneigenlijk gebruik en de verbetering van de interne bedrijfsvoering.
Op deze gebieden is behoorlijk vooruitgang geboekt. Voorbeelden hiervan zijn
de verbeterde aandacht voor het misbruik en oneigenlijk gebruik bij de beleidsvoorbereiding
en de stappen die gezet zijn bij het wegnemen van de door de Algemene Rekenkamer
gesignaleerde onvolkomenheden.De opbouw van het jaarverslag 2006 volgt de Rijksbegrotingsvoorschriften.
Het jaarverslag is onderverdeeld in een algemeen gedeelte, een beleidsterugblik
en een jaarrekening.DECHARGEVERLENINGVerzoek tot dechargeverlening van de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap decharge te verlenen over het in het jaar 2006 gevoerde
financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting van
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld
van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:a. het gevoerde financieel en materieelbeheer;b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;c. de financiële informatie in het jaarverslag en de jaarrekening;d. de departementale saldibalans;e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dit rapport wordt
separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden.Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag
en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende,
wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:a. Het financieel jaarverslag van het Rijk over 2006; dit jaarverslag
wordt separaat aangeboden.b. De slotwet van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over het jaar 2006; de slotwet is als afzonderlijk kamerstuk gepubliceerd.
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken
slotwet is aangenomen;c. Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2006 met betrekking
tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001.
Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van de centrale administratie
van ’s Rijks schatkist en van het financieel jaarverslag van het Rijk,
wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.d. De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het financieel jaarverslag van het Rijk over 2006 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2006, alsmede met betrekking
tot de saldibalans van het Rijk over 2006 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 84, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,R. H. A. PlasterkDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,S. A. M. DijksmaDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartDechargeverlening door de Tweede KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering vanDe Voorzitter van Tweede Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
voorzitter van de Eerste Kamer.Dechargeverlening door de Eerste KamerOnder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering vanDe Voorzitter van de Eerste Kamer,Handtekening:Datum:Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën.LEESWIJZERHet departementaal jaarverslag 2006 bestaat uit de volgende onderdelen:A. Een algemeen deelB. Het beleidsverslagC. De jaarrekeningD. BijlagenA. Het algemeen deel bevat het voorwoord, de dechargeverlening
en deze leeswijzer.B. Het beleidsverslag kent de volgende elementen:1. Beleidsterugblik2. De beleidsartikelen (inclusief overzichtsconstructies)3. De niet-beleidsartikelen4. Bedrijfsvoeringparagraaf1. Terugblik beleidsprioriteitenIn de beleidsterugblik kijken we terug op de hoofdpunten van het beleid
in 2006. Dit doen we aan de hand van de onderwerpen zoals deze zijn opgenomen
in de beleidsagenda 2006, aangevuld met tijdens het jaar opgekomen onderwerpen.2. De beleidsartikelenIn de begroting 2006 is bij elk artikel aandacht besteed aan de kritische
succesfactoren die de resultaten van het beleid mogelijk kunnen beïnvloeden.
In deze verantwoording wordt alleen op deze factoren teruggekomen indien zij
daadwerkelijk van invloed zijn geweest op het al dan niet behalen van de beoogde
doelstellingen.Net als in de begroting 2006 zijn de volgende overzichtsconstructies opgenomen:• Internationaal beleid• Arbeidsmarkt en personeelsbeleid3. De niet-beleidsartikelenOp artikel 17 (Nominaal en onvoorzien) wordt een overzicht gegeven van
de verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals bijvoorbeeld de loon-
en prijsbijstelling. De apparaatsuitgaven van het bestuursdepartement, de
inspecties en de adviesraden worden op artikel 18 t/m 20 (ministerie algemeen)
verantwoord.4. BedrijfsvoeringparagraafIn de bedrijfsvoeringparagraaf wordt verslag gedaan over de bedrijfsvoering.
De paragraaf bevat tevens de mededeling bedrijfsvoering. Deze heeft betrekking
op het financieel en materieel beheer en de daarvoor bijgehouden administraties.C. De jaarrekening.De jaarrekening bevat de Departementale Verantwoordingsstaat 2006, de
samenvattende verantwoordingsstaat 2006 van de agentschappen, de saldibalans,
misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving en de jaarrekeningen
van de agentschappen CFI en het Nationaal Archief.D. De volgende bijlagen zijn opgenomen:1. Toezichtsrelaties ZBO’s en RWT’s2. Toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer3. Topinkomens4. Afkortingen5. Trefwoorden6. BegrippenB. BELEIDSVERSLAGBELEIDSTERUGBLIK1. Naar een slimme, vaardige en creatieve samenlevingInleidingOnderwijs, cultuur en wetenschap raken iedereen. Kennis, vaardigheden
en creativiteit zijn bepalend voor onze prestaties. Daarom luidt onze missie:
OCW werkt aan een slim, vaardig en creatief Nederland. Dit zijn de eigenschappen
die ons land nodig heeft om een sterke samenleving te kunnen zijn. Een samenleving
die binnen Europa tot de kennistop behoort. Die samen mét Europa de
rest van de wereld aankan. Kortom: Onderwijs, cultuur en wetenschap vormen
de basis voor welzijn en welvaart.Onze missie is gericht op de mensen die het moeten doen: de onderwijzers,
de kunstenaars, de wetenschappers. Maar ook op de mensen voor wie zij het
doen: leerlingen, studenten, ouders, bedrijven, televisiekijkers en museumbezoekers.
Deze mensen bieden we ruimte. Ruimte om als professional les te geven, kunst
te maken, te onderzoeken. En ruimte om te leren en te studeren, te genieten
van kunst en cultuur.De resultaten van ons beleid laten zien dat we in 2006 stappen voorwaarts
hebben gemaakt. Niet dat we er nu zijn. Dat kan niet. Onderwijs, cultuur of
wetenschap zijn nooit «af». In een continuproces van verandering
en verbetering blijven we bezig. Soms doen we twee passen vooruit om meteen
weer een stapje terug te zetten. Soms moeten we constateren dat de lat te
hoog is gelegd. Dat de werkelijkheid weerbarstiger is dan we hoopten. Maar
al met al mogen we niet ontevreden zijn.Zo is Nederland slimmer geworden. Er zijn
meer jongeren aan het werk, er is minder schooluitval, meer studenten in bèta/technische
vakken, het analfabetisme wordt teruggedrongen, «leven lang leren»
staat op de agenda en er is veel extra geld voor onderzoek en innovatie.Nederland is bovendien vaardiger geworden.
De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is sterk verbeterd, de vernieuwing
van het vmbo is fors opgeschoten en de maatschappelijk stages zijn op steeds
meer scholen een feit.En tot slot is Nederland creatiever. De diversiteit
en kwaliteit van het Nederlandse cultuuraanbod is aanhoudend hoog, de creatieve
bedrijfstakken groeien bovengemiddeld. Minder regeldwang en meer aandacht
voor «goed bestuur» geven professionals de ruimte.Een overzicht van de belangrijkste beleidsresultaten worden weergegeven
in de onderstaande tabel. Vervolgens wordt dieper ingegaan op een aantal van
deze resultaten.Belangrijkste resultaten 2006Naar een slimme samenleving– VSV terug naar 56 000 in schooljaar 2005–2006– Invoering kwalificatieplicht per 1 augustus 2008– Aantal brede scholen deze kabinetsperiode van 300 naar 600
in 2006– Meer studenten in beta/technische WO-opleidingen– Meeneembare studiefinanciering naar het buitenland (per 1
september 2007)– €100 miljoen extra voor wetenschappelijk onderzoek (Smart-mix-regeling)Naar een vaardige samenleving– € 300 miljoen voor praktijkgerichte leeromgeving
in het vmbo– Uitbreiding maatschappelijke stages– Invoering innovatieboxNaar een creatieve samenleving– Nieuwe cultuurnotasystematiek– Cultuurhistorische canon van Nederland– € 140 miljoen extra voor restauratie van rijksmonumentenDe werkvloer staat centraal– Verbeteringslag kwaliteit lerarenopleiding– Administratieve lasten bij onderwijsinstellingen per 2007
met 22% teruggebracht (ten opzichte van 2003)Goed bestuur– Invoering Wet Medezeggenschap Scholen– Invoering lumpsum in het primair onderwijs– Aantal kerndoelen PO en VO teruggebracht2. Naar een slimme samenlevingLissabondoelstellingenHet kabinet Balkenende is vier jaar geleden ambitieus aan de slag gegaan
met de doelstellingen die de Europese regeringsleiders in 2000 in Lissabon
met elkaar hebben afgesproken. Doel van de Lissabondoelstellingen is Europa
binnen tien jaar om te vormen tot een concurrerende en sociaal hechte kennissamenleving.
In 2002 zijn hiervoor zes doelstellingen afgeleid voor onderwijs en wetenschap.
Om de voor Nederland afgeleide doelstellingen te realiseren moeten nog grote
stappen gemaakt worden; reden voor het kabinet om zich in 2006 hier extra
voor in te spannen.• Eerste Lissabondoelstelling: ten minste 85%
jongeren een startkwalificatieEen goede opleiding is één van de belangrijkste voorwaarden
voor een goede loopbaan. Nederland heeft in 2003 de Lissabondoelstelling aangenomen:
in 2010 moet meer dan 85% van alle jongeren tussen de 20 en 24 jaar
een startkwalificatie hebben (minimaal examen op havo- of mbo-2-niveau). In
2004 stond de teller nog op 75%, en in 2005 is dit percentage niet
veel verder gestegen (75,6%). Dit komt deels omdat het beleid zich
voornamelijk richt op het voorkomen van voortijdig schoolverlaters, die voor
een aanzienlijk deel in jongere leeftijdscategorieën zitten. De inspanningen
die we in 2006 hebben gedaan om voortijdig schoolverlaten te voorkomen, worden
in de volgende paragraaf beschreven.Het kabinet Balkenende III heeft in 2006 een wetsvoorstel aan de Raad
van State aangeboden dat gemeenten de mogelijkheid biedt om een zogenoemde
leerwerkplicht in te voeren. Dit houdt in dat jongeren in de leeftijd van
18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie óf een opleiding volgen óf
aan het werk zijn. Het commentaar van de Raad van State op dit wetsvoorstel
en ook het Coalitieakkoord maken het noodzakelijk om meer tijd te nemen voor
de uitwerking. Het streven is om een wetsvoorstel in het najaar van 2007 aan
de Tweede Kamer aan te bieden.• Tweede Lissabondoelstelling: drastisch terugdringen
voortijdig schoolverlatenVoortijdig schoolverlaten is en blijft een complex en weerbarstig probleem.
Jongeren stoppen om heel verschillende redenen met school: ze hebben genoeg
van school, ze krijgen een leuke baan aangeboden, ze nemen een zorgtaak op
zich of ze komen met justitie in aanraking. Nederland heeft de Europese doelstelling
voor het voortijdig schoolverlaten omgezet in een nationale doelstelling.
Ten opzichte van 2002 moet het aantal voortijdige schoolverlaters met 50%
zijn verminderd in 2010.In 2002 waren er 71 000 voortijdig schoolverlaters tussen de 12 en
23 jaar. In het schooljaar 2005 – 2006 bedroeg het aantal voortijdig
schoolverlaters circa 56 000. De Tweede Kamer is hierover in februari
van dit jaar geïnformeerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 26 695, nr.
37). In 2006 constateerde OCW dat het aantal voortijdig schoolverlaters
niet snel genoeg daalde. Met de perspectievennota Aanval
op de uitval; perspectief en actie hebben we in 2006 een groot aantal
maatregelen en acties in gang gezet:• We hebben de Tweede Kamer een wetsvoorstel aangeboden over de invoering
van een kwalificatieplicht tot de leeftijd van 18 jaar in de Leerplichtwet.• We hebben convenanten gesloten met de 14 regio’s met de meeste
uitvallers. Met als beoogd resultaat 10% minder uitval in het schooljaar
2006–2007 ten opzichte van het schooljaar 2005–2006.• Derde Lissabondoelstelling: meer bèta
en techniekDe bedoeling is dat in 2007 15% meer hoger opgeleiden, ten opzichte
van 2000, instromen in de opleidingen bèta en techniek. In 2010 zouden
er dan 15% meer hoger opgeleiden deze opleidingen moeten afronden.
In 2006 heeft het Platform Bèta/techniek een midterm
review gedaan om te kijken of dat daadwerkelijk haalbaar is met de
middelen die er nu beschikbaar zijn. Het blijkt dat de overall-strategie van het Platform Bèta/techniek goed werkt.
Zelfsturing door organisaties en werken van «onderop» blijken
succesvolle strategieën te zijn.Om meer hoger opgeleiden te laten instromen is het belangrijk dat er aandacht
komt voor het hbo. Hoewel er in 2006 meer studenten voor exacte vakken hebben
gekozen, kan deze stijging grotendeels toegeschreven worden aan een hogere
instroom in het wetenschappelijk onderwijs. Hier is de doelstelling in 2006
bereikt. Op het hbo is er sprake van een daling. Meer aandacht voor meisjes
en allochtonen op het hbo en meer aandacht voor de doorstroom mbo-hbo zou
moeten leiden tot meer hbo-studenten die kiezen voor exacte vakken.• Vierde en vijfde Lissabondoelstelling: leesvaardigheid & «leven
lang leren»Hoewel de leesvaardigheid van jongeren hoog is, telt Nederland ongeveer
1,5 miljoen mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Voor het bestrijden
van dit «functioneel» analfabetisme is het aanvalsplan
laaggeletterdheid «Van A tot Z betrokken» ontwikkeld. Naast de bestrijding van het analfabetisme besteden we
ook aandacht aan de taalvaardigheid van leerlingen.Het «aanvalsplan» is op 25 november 2005 naar de Tweede Kamer
gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII,
nr. 142) en bevat een overzicht van alle beleidsmaatregelen die relevant
zijn in de strijd tegen laaggeletterdheid. Voor nieuwe initiatieven is vanaf
2006 jaarlijks € 4 miljoen beschikbaar. Bij de uitvoering van het
plan wordt voor specifieke activiteiten samengewerkt met het Centrum voor
innovatie van opleidingen (Cinop), Stichting Lezen & Schrijven en ETV.nl.
De activiteiten betreffen onder andere een landelijke campagne en een TV-serie.
De maatregelen uit het aanvalsplan worden jaarlijks geëvalueerd in een
voortgangsrapportage. De eerste rapportage ontvangt de Tweede Kamer in het
voorjaar van 2007.De aanpak van «functioneel» analfabetisme sluit aan bij het
beleid voor een «leven lang leren». De Europese doelstelling is
dat in 2010 tenminste 12,5% van de 25–64 jarigen een cursus of
opleiding volgt. Hoewel het percentage in Nederland van 16,6% in 2005
tot 15,8% in 2006 is teruggelopen, zit Nederland hier nog steeds boven.
Het kabinet Balkenende I heeft voor Nederland de lat echter hoger gelegd dan
het Europese streefcijfer en wil op het niveau van de best presterende landen
in Europa uitkomen, namelijk 20%. De snelheid waarmee het aandeel volwassen «studenten»
nu groeit, is daarvoor niet voldoende. Om de doelstelling te bereiken heeft
de projectdirectie Leren en Werken van de ministeries van SZW en OCW, in 2006
met 36 regionale en sectorale samenwerkingsverbanden afspraken gemaakt voor
de realisatie van 15 000 duale trajecten (trajecten van leren en werken
waarin mensen een diploma kunnen halen) en 20 000 EVC-trajecten (EVC=
erkenning van verworven competenties).• Zesde Lissabondoelstelling: onderzoeksinvesteringenNederland heeft begin 2006 de ambitie uitgesproken om in 2010 3%
van het bruto binnenlands product (BBP) te investeren in research & development (R&D). Deze 3% moet uit 1%
publiek en 2 % privaat gefinancierde R&D bestaan. Uit recente internationale
cijfers (2004) blijkt dat Nederland 1,78 % van het BBP aan R&D
uitgeeft. Hiervan is 1,07% privaat gefinancierd (Nederland en buitenland).
Hier is de «achterstand» dus het grootst. De uitdaging voor Nederland
is om private investeringen in R&D te stimuleren.Het kabinet heeft in 2005 en 2006 extra geld, ondermeer via eenmalige
FES-impulsen en de WBSO-regeling (fiscale subsidiering van R&D), uitgetrokken
voor onderzoek en innovatie. Hierdoor is een trendbreuk gerealiseerd met de
periode daarvoor. Het gaat om € 100 miljoen (2005) en € 352
miljoen (2006) uit het FES. Daarnaast is er ook € 175 miljoen extra
uitgetrokken voor de WBSO voor de periode 2005–2006. Dit extra geld
is bedoeld om private investeringen in R&D te stimuleren. In totaal neemt
in 2006 de publieke financiering van R&D, ten opzichte van 2004, toe met
zo’n 0,08% van het BBP. Het effect van meer publiek gefinancierde
R&D op de privaat gefinancierde R&D is moeilijk in kaart te brengen,
omdat beslissingen van bedrijven om (meer) te investeren in R&D afhankelijk
zijn van een groot aantal factoren, waarop de overheid geen invloed heeft.Excellent onderzoekNederland moet de kennis van slimme mensen benutten. Hiervoor heeft OCW
in het Wetenschapsbudget 2004 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 338, nr. 1) aangekondigd de beste onderzoekers en de
beste onderzoeksgroepen de meeste armslag te willen geven. Daaraan wordt samen
met het ministerie van Economische Zaken uitwerking gegeven aan de subsidieregeling
Smart Mix. Naast de Smart Mix is besloten € 100 miljoen uit de Strategische
Overwegingen Component afhankelijk te maken van de prestaties van de universiteiten
in de tweede en derde geldstroom. De Smart Mix is gepubliceerd in deStaatscourant van 27 maart 2006 (nr. 61, p. 11). Het Smart Mix programma
betreft een strategische inzet van € 100 miljoen (vanaf 2007) uit
de extra middelen voor de kenniseconomie, met als doel twee knelpunten in
de Nederlandse kenniseconomie aan te pakken: het versterken van focus en massa
in het excellente wetenschappelijk onderzoek en de kennisparadox. In april
2007 zullen de eerste voorstellen voor de Smart Mix worden gehonoreerd. De
beschikbare Smart Mix middelen in de periode 2004–2007 zijn onder andere
ingezet voor de continuering van het ICT-regieorgaan, voor drie Maatschappelijke
Topinstituten, voor polair onderzoek, voor digitalisering van onderzoeksgegevens
en wetenschappelijke collecties en voor versterking van het wiskundecluster.Excellent onderzoek kan niet plaatsvinden zonder onderzoekstalent. Nederland
doet het momenteel goed wat niet alleen blijkt uit de citatiescores die al
jaren tot de hoogste van Europa behoren, maar ook uit het feit dat Nederland
meer geld binnenhaalde uit het 6de EU-Kaderprogramma (2002–2006)
dan dat Nederland er aan bijdroeg. Echter blijvende ondersteuning is gewenst.
Eind 2005 is de beleidsnotitie «Onderzoekstalent
op waarde geschat» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006,
30 300 VIII, nr. 11) uitgebracht. In 2006 is OCW verder gegaan met het
uitvoeren van de maatregelen uit deze nota en is er een samenhangend geheel
van persoonsgebonden subsidies (bijna € 30 miljoen) tot stand gebracht
om de carrièreperspectieven van talentvolle jonge onderzoekers te verbeteren.• Toekomst publieke omroepNederland heeft een publieke omroep nodig met een duidelijk eigen taak
en «gezicht». Een omroep die met de maatschappelijke en technologische
veranderingen meegaat en de kijkers en luisteraars een samenhangend en boeiend
programma-aanbod kan bieden voor radio, televisie, internet, themakanalen
en combinaties daarvan. Om dit te bereiken heeft het kabinet in 2006 de aansturing
en programmering van en het toezicht op de publieke omroep verbeterd.• Om de aansturing te verbeteren is op 1 januari 2006 een onafhankelijke
raad van toezicht van de publieke omroep aangetreden. De omroepen zelf zijn
vertegenwoordigd in het college van omroepen. Er is nu een heldere scheiding
tussen toezicht, bestuur en uitvoering en er is een duidelijke regie op de
programmering.• In september 2006 heeft de publieke omroep een nieuwe indeling
van de radio- en televisiezenders gepresenteerd. Een van de doelen is de programma’s
van de publieke omroep beter aan het publiek te presenteren. Een ander doel
is om de kijkers onder de 50 jaar beter te bereiken. De nieuwe zenderindeling
leidde al in de eerste maanden tot het gewenste effect.• Er is nog geen prestatiecontract afgesloten met de publieke omroep.
De discussie over de toekomst van de publieke omroep speelde daarbij een rol.
Er komt nu een afspraak op hoofdlijnen. OCW is daarover met de publieke omroep
in gesprek.• Op 24 mei 2006 heeft het kabinet een wetsvoorstel aan de Tweede
Kamer aangeboden dat voortkwam uit de nota «Met het
oog op morgen... de publieke omroep na 2008» (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 800 VIII, nr. 234). Door de val
van het kabinet is dit wetsvoorstel niet meer in behandeling genomen.• In de nacht van 10 op 11 december is de analoge ethertelevisie
omgeschakeld naar digitale televisie. Sindsdien zijn Nederland 1, 2 en 3 en
de regionale omroepen gratis en zonder smart card digitaal te ontvangen.3. Naar een vaardige samenlevingOnderwijs-arbeidsmarktOm het onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt is in 2006
gestart met de invoering van vernieuwingen in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
(BVE). Dat was al aangekondigd in de kabinetsreactie op het rapport «Beroepswijs beroepsonderwijs»(Tweede
Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII, nr. 13).De vernieuwingen houden in dat onderwijsinstellingen met hun regionale
partners concrete afspraken maken over zaken als praktijkgericht onderwijs,
competentiegericht beroepsonderwijs, de doorstroom naar het bedrijfsleven
en ondernemerschap. Deze vernieuwingen zijn ook terug te vinden in de landelijke
innovatieagenda.Onderwijsinstellingen hebben hiervoor vanaf 2006 geoormerkte middelen
gekregen uit de zogenoemde «innovatiebox» (hierin zit geld van
voorheen afzonderlijke innovatieregelingen). Ook is € 76 miljoen
uit het FES in de innovatiebox opgenomen. De eerste resultaten zijn in 2007
beschikbaar.Om de doorstroom tussen mbo en hbo te bevorderen, zijn in het schooljaar
2006/2007 de eerste studenten met mbo-3 diploma en ongediplomeerden op mbo-4-
en havo/vwo-niveau gestart met een hbo-opleiding, op basis van een intake.
De resultaten van dit traject worden geëvalueerd.Vernieuwing in het vmboHet kabinet heeft uit het FES € 300 miljoen voor 2006 en 2007
beschikbaar gesteld voor vernieuwingen in het funderend onderwijs. Zoals gemeld
in de brief van 24 november 2005 aan de Tweede Kamer, is daarvan € 237
miljoen uitgetrokken voor de praktijkgerichte leeromgeving in het vmbo. Vrijwel
alle scholen, die hun leeromgeving nog niet hadden gerealiseerd, hebben een
beroep gedaan op de «Regeling aanvullende subsidie praktijkgerichte
leeromgeving 2006». Scholen zijn voortvarend bezig met het (voorbereiden
van) de aanpassing van de leeromgeving. De verwachting is dat het merendeel
(65%) de leeromgeving eind 2007 of eerder zal hebben gerealiseerd.
In hoeverre de doelstellingen van de regeling worden bereikt zal moeten blijken
uit evaluatieonderzoek te verrichten in het voorjaar van 2008 en 2009.Maatschappelijke stages in het voortgezet onderwijsBurgerschap en besef van waarden en normen leer je door het te doen, door
te ervaren wat het is en door contact te maken met elkaar. In de school maar
ook daarbuiten. Vanuit dat besef stimuleren we de maatschappelijke stage in
het voortgezet onderwijs. In het schooljaar 2006/2007 doen 481 scholen mee
aan de maatschappelijke stage. Hiermee wordt de doelstelling – in 2007
biedt minimaal een kwart van de scholen hun leerlingen de mogelijkheid een
maatschappelijke stage te doen – ruimschoots gehaald. Vanwege het succes
van deze maatschappelijke stages willen we ze graag verder uitbreiden. Vanaf
2007 wordt de financiering van de maatschappelijke stage opgenomen in de lumpsum. Momenteel vindt er een discussie plaats over
het verplicht stellen van de maatschappelijke stage. Het kabinet
Balkenende IV heeft aangegeven hiervoor te willen gaan.Historisch bewustzijnVooral bij de jeugd is onvoldoende historisch besef en gedeelde kennis
aanwezig over de Nederlandse geschiedenis. De introductie van de cultuurhistorische
canon en extra aandacht voor ons archeologisch erfgoed en monumenten dragen
bij aan de versterking van ons historisch bewustzijn.• CanonOp 16 oktober 2006 presenteerde de door de minister van OCW ingestelde
commissie Van Oostrom de canon van Nederland. Het kabinet kon zich vinden
in veel van de conclusies en aanbevelingen van het rapport zoals het belang
van gedeelde kennis van de Nederlandse geschiedenis en cultuur. De canon bestaat
uit 50 vensters die zicht bieden op die geschiedenis en cultuur. De canon
is er voor alle Nederlanders en in het bijzonder voor het primair onderwijs
en de onderbouw van het voortgezet onderwijs met als doel de gemeenschappelijke
cultuurhistorische kennis te bevorderen. Ook kan zij een bijdrage leveren
aan de sociale cohesie in de samenleving. Het canonrapport is over het algemeen
positief ontvangen en geeft aanleiding tot een voortdurende discussie. De
commissie evalueert in mei 2007 alle reacties en baseert daarop zijn eindrapport.
In een definitieve beleidsreactie van het kabinet zal aandacht zijn voor de
implementatie van de canon in onderwijs en cultuur.• ErfgoedBij historisch bewustzijn past ook een goede omgang met ons archeologisch
erfgoed. Daarom is € 10 miljoen van de FES-middelen gereserveerd
voor de uitvoering van het verdrag van Malta (bescherming archeologisch erfgoed).
In december 2006 stemde de Eerste Kamer in met de Wet op de archeologische
monumentenzorg, dat voorstellen bevat waarmee dit verdrag in Nederland wordt
ingevoerd. Op basis van deze wet kunnen archeologen bij toekomstige bodemingrepen
ook inventariseren welke archeologische vondsten er in het geding zijn en
hoe deze het beste te behouden zijn. De wet zal medio 2007 van kracht zijn.• MonumentenVoor de restauratie van rijksmonumenten met ernstige bouwkundige problemen
is in 2005 € 97,5 miljoen beschikbaar uit de extra aardgasbaten.
In de najaarsnota 2006 stelde het kabinet nog eens € 140 miljoen
beschikbaar voor dit doel. Daarmee wordt het mogelijk om de restauratieachterstand
terug te brengen.4. Naar een creatieve samenlevingIn de beleidsbrief Meer dan de Som (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 314, nr. 1) was het versterken
van het culturele bewustzijn een belangrijke doelstelling. In het kader van
de voorbereiding van de nota’s Museale Strategie (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 989, nr. 27)
en Verschil Maken (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 29 939, nr. 22) zijn dan ook meerdere debatten geïnitieerd,
maar ook rondom het thema Cultuur in de economie, bij de ruimtelijke ordening
en in het onderwijs zijn gesprekken gevoerd met het veld, professionals en
gebruikers. Concrete activiteiten om het cultureel bewustzijn te versterken
zijn onder andere de Creative Challenge Call (cultuur en economie), de cultuurvouchers
en Kosmopolis.Diversiteit cultuuraanbodIn 2006 heeft OCW zich ingezet om te zorgen dat aanbod, personeel en publiek
gaan matchen en dat daarbij recht wordt gedaan aan de verscheidenheid van
de samenleving van vandaag. Kosmopolis is in de vier grote steden van start
gegaan. Kunst en cultuur worden door Kosmopolis ingezet om kennis over én
contact tussen de verschillende culturen in onze samenleving tot stand te
brengen. Kosmopolis wordt een artistiek platform, waarvan het uitgangspunt
is dat door cultuuruitingen contact tussen groepen met een uiteenlopende achtergrond
tot stand komt.In de mediasector zijn FunX, een multiculturele radiozender, en Mira Media
actief. Het project Cultureel Erfgoed Minderheden heeft bijgedragen aan het
breed toegankelijk maken van het erfgoed van minderheden. Via het programma
Van Talent naar Beroep hebben talentvolle kunstenaars met een diverse achtergrond
de weg gevonden naar een professionele beroepspraktijk.Cultuur en schoolIn 2006 is goede voortgang geboekt met het verder verankeren van cultuur
in zowel basis- als voortgezet onderwijs. Uit onderzoek is gebleken dat de
belangstelling en de inzet van scholen voor cultuur groeit. Inmiddels komen
via het vouchersysteem jaarlijks ruim een half miljoen leerlingen in het voortgezet
onderwijs met culturele instellingen in contact. In het primair onderwijs
geeft circa 80% van de scholen aan dat er jaarlijks voor de leerlingen
meerdere activiteiten georganiseerd worden.Creativiteit rendeertCultuur en creativiteit dragen bij aan het innovatief vermogen van de
samenleving, maar zijn nog steeds onderbenut, zo blijkt uit onderzoek. Cultuur
verbetert het vestigingsklimaat voor bedrijven en talent aanzienlijk en heeft
een positief effect op de economie. Recent onderzoek laat zien dat de creatieve
sector in Nederland bovengemiddeld groeit. Innovatie blijkt in creatieve steden
bovendien makkelijker tot stand te komen. In het najaar van 2005 presenteerden
OCW en EZ de kabinetsvisie op de samenhang tussen cultuur en economie en de
rol die de overheid daarin zou moeten spelen. Het gaat daarbij om twee doelstellingen:
enerzijds de economische effecten van cultuur en creativiteit beter benutten,
anderzijds creatieve sectoren versterken. Op basis van deze visie is in 2006
door EZ in samenwerking met OCW, via de Creative Challenge Call € 3
miljoen in de creatieve sector geïnvesteerd.Verschil maken (herziening cultuurnotasystematiek)De overheid schept voorwaarden om onafhankelijkheid, verscheidenheid,
kwaliteit, bescherming en toegankelijkheid van cultuur te waarborgen en verstrekt
in aanvulling op de markt subsidies. Om de transparantie van het subsidiesysteem
te waarborgen, is in de jaren tachtig van de vorige eeuw de cultuurnotasystematiek
geïntroduceerd. Door de subsidies aan culturele instellingen niet jaarlijks,
maar steeds voor vier jaar toe te kennen, kon continuïteit worden geboden,
terwijl de vierjarige cyclus het ook mogelijk maakte subsidies ter discussie
te stellen en opnieuw te verdelen.Bij de laatste Cultuurnota 2005–2008 heeft het kabinet besloten
voorstellen te ontwikkelen ter verandering van de procedure. De nota Verschil Maken (september 2005) (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 28 939, nr. 22), voorziet in differentiatie van de subsidieregelingen,
uitbreiding van de rol van de cultuurfondsen en meer ruimte voor andere beoordeling
(o.a. visitiatie).5. De werkvloer staat centraalTekorten helpen aanpakkenLeerkrachten maken het onderwijs. Daarom volgt OCW nauwlettend de bewegingen
en omvang van de groep onderwijsprofessionals. In het derde kwartaal van 2006
was het aantal openstaande vacatures voor leraren in het primair en voortgezet
onderwijs 850 fte: ruim anderhalf maal zoveel als een jaar eerder. Daarmee
ligt het tekortpercentage nog ruim binnen de norm van 1% van de werkgelegenheid.
Met de toename van het aantal vacatures voor leraren is echter wel een einde
gekomen aan de dalende trend tussen 2002 en 2005. De stijging in 2006 van
het aantal vacatures voor leraren kwam niet onverwachts: de economie trekt
aan, waardoor de schaarste op de arbeidsmarkt toeneemt. Bij ongewijzigd beleid
zullen steeds meer oudere leraren uitstromen, waardoor de lerarentekorten
toenemen, met name in het voortgezet onderwijs. Het tekortpercentage voor
leraren kan daar oplopen tot zo’n 6 % in 2011. Voor leraren in
het primair onderwijs gaat het om 2,5 %. In deze sector dreigt overigens
een ernstig tekort aan schoolleiders te ontstaan: zo’n 4 % in
2011.De lerarenopleidingen hebben in 2006 belangrijke stappen gezet om de kwaliteit
van de opleidingen te verbeteren. De lerarenopleidingen hbo hebben gezamenlijke
afspraken vastgelegd in het bestuurscharter «Kwaliteit vergt keuzes».
Daarmee wordt niet alleen het HO-niveau van de opleidingen verbeterd, maar
ook de kwaliteitszorg, het instroomniveau voor reken- en taalvaardigheid,
en de kwaliteit en transparantie van examens en EVC-procedures. Inmiddels
werken de instellingen aan de uitvoering van de afspraken. Zo zijn de eerste
toetsen reken- en taalvaardigheid afgenomen bij eerstejaars studenten van
de PABO. Eind 2007 ontvangt de Tweede Kamer een verslag over de voortgang
van de kwaliteitsverbeteringen door de lerarenopleidingen.Het programma Opleiden in de School heeft
in het speciaal basisonderwijs een stevige impuls gegeven aan het begeleiden
en scholen van onderwijspersoneel; scholen zeggen duidelijke vooruitgang te
hebben geboekt op het gebied van integraal personeelsbeleid. Om de resultaten
goed te borgen en verankeren is een aanvullende subsidie gegeven. Concrete
uitstroom- en doorstroomgegevens over de laatste jaren van de projectperiode
(2005 en 2006) zijn er nog niet. In de eerste twee jaren (2003 en 2004) was
de instroom hoger dan de uitstroom; in de jaren daarvoor was dat nog omgekeerd.Minder gedoe voor de werkvloerOCW werkt aan het verminderen van de bureaucratie voor de werkvloer. In
het regeerakkoord van het tweede kabinet Balkenende zijn deregulering en ontbureaucratisering
belangrijke speerpunten. De Tweede Kamer heeft ingestemd met een pakket aan
maatregelen die leidt tot 29% minder administratieve lasten voor de
instellingen op het gebied van zowel onderwijs, cultuur als wetenschap in
2007 oplopend tot 40% in 2010.Vanwege de val van het kabinet is het voorstel voor de nieuwe Wet op het
hoger onderwijs en onderzoek (WHOO) nog niet ingediend bij de Tweede Kamer.
Dit voorstel bevat tal van maatregelen om de regeldruk voor instelling in
het hoger onderwijs drastisch te verminderen. Nu de WHOO uitgesteld is, wordt
in 2007 een reductie van de administratieve lasten van 22% gehaald.De minister van OCW heeft verder in 2006 de Tweede Kamer toegezegd voor
elke onderwijssector een bureaucratiebenchmark te laten ontwikkelen,
die per onderwijsinstelling inzichtelijk maakt hoe de omvang van de bureaucratie
(overhead), afgezet tegen de kwaliteit van onderwijs, zich verhoudt tot vergelijkbare
instellingen binnen de sector. De verwachting is dat de uitkomsten van de
benchmarks medio 2007 beschikbaar zijn.6. Goed bestuurOCW stelt minder eisen aan het «hoe» in het onderwijs, maar
meer aan het «wat». Daardoor veranderen de verhoudingen tussen
OCW en de onderwijsinstellingen. De Tweede Kamer is in 2006 via de nota «Voortgang
good governance in het onderwijs» (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 183, nr. 9) uitvoerig geïnformeerd
over de voortgang van governance in het onderwijs (tegenwoordig «goed
bestuur»). We hebben de ruimte in het onderwijs verder vergroot door
te dereguleren, lumpsumfinanciering in het primair onderwijs in te voeren
en regels voor de basisvorming en de tweede fase van het voortgezet onderwijs
in te trekken. Het primair onderwijs werkt aan stapsgewijze decentralisatie
van de arbeidsvoorwaarden. De positie van leerlingen, ouders en personeel
is met de invoering van het Wetsvoorstel Medezeggenschap op Scholen verder
versterkt. Daarnaast heeft het vmbo meer mogelijkheden gekregen om zelf het
onderwijsaanbod te bepalen. In het BVE komt een volledige scheiding tussen
de taken en verantwoordelijkheden van de interne toezichthouder en die van
bestuurder. Een wetsvoorstel daarvoor is inmiddels aan de Tweede Kamer aangeboden
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 599, nr.
2).Ook het toezicht wordt aangepast aan de veranderende verhoudingen. Zo
heeft in 2006 de samenwerking tussen de Inspectie van het Onderwijs, Auditdienst
en Centrale Financiële Instellingen gestalte gekregen: instellingen worden
in de toekomst nog maar één keer bevraagd en bezocht. Verder
baseert de inspectie de frequentie en aard van het bezoek op het risicoprofiel
van de betrokken instellingen. Bij het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
werkt de inspectie al op deze manier. In de loop van 2007 volgen primair onderwijs,
voortgezet onderwijs en hoger onderwijs.7. Stelsel in beeldDe beleidsterugblik bevat in deze paragraaf ook een korte analyse van
de belangrijkste ontwikkelingen in het stelsel. Deze analyse is gebaseerd
op de belangrijkste beelden uit «Bestel in beeld 2006».Terugblik onderwijsstelselDe toegankelijkheid van het onderwijs is toegenomen. Meer jonge mensen
volgen onderwijs. Meisjes volgen vaker de leerweg havo/vwo-ho, terwijl jongens
in de leerweg vmbo-mbo in de meerderheid zijn. In het zorgonderwijs (speciaal,
voortgezet speciaal, praktijk- en leerwegondersteunend onderwijs, alsmede
leerlinggebonden financiering) zijn jongens weliswaar nog steeds oververtegenwoordigd,
maar het aandeel meisjes is de laatste jaren sterk gestegen. Allochtonen zijn
relatief sterk vertegenwoordigd in de leerweg vmbo-mbo.Uit de OESO-publicatie Education at a Glance blijkt dat het opleidingsniveau
van de Nederlandse bevolking de afgelopen jaren is gestegen. In 2001 beschikte
28% van de 25–34 jarigen over een diploma hoger onderwijs, in
2005 was dit 34%.Tegelijkertijd blijft voortijdig schoolverlaten een knelpunt. Er verlaten
teveel leerlingen zonder startkwalificatie het onderwijs. De nieuwe registratie
op basis van het onderwijsnummer laat een lichte daling zien in het aantal
nieuwe voortijdig schoolverlaters. Deze daling is echter nog niet voldoende
om de Lissabon-doelstelling – een daling van 50% in de periode
2000–2010 – te realiseren.Nederlandse leerlingen blijken in internationaal perspectief over uitstekende
vaardigheden te beschikken. Nederlandse deelnemers aan de PISA en TIMSS onderzoeken
presteren gemiddeld zeer goed in wiskunde, natuurwetenschappen en lezen. Bovendien
heeft Nederland internationaal gezien weinig leerlingen met een laag of zeer
laag niveau in lezen en rekenen. Binnen Nederlandse scholen zijn de verschillen
in leerprestaties tussen kinderen relatief gering, de verschillen tussen scholen
zijn daarentegen betrekkelijk groot. Dit laatste hangt samen met het relatief
gedifferentieerde karakter van ons onderwijsstelsel.Het beeld van de kwaliteit van het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs
dat oprijst uit het onderwijsverslag van de Onderwijsinspectie is overwegend
positief.De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) borgt op onafhankelijke
wijze de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland (en Vlaanderen) door
middel van het beoordelen van opleidingen en het verlenen van een keurmerk
en draagt bij aan de bevordering van deze kwaliteit. Het beeld in totaliteit
is voldoende maar is per opleiding gedifferentieerd.Ook de ouders oordelen over de kwaliteit van het onderwijs, de leraren
en de school van hun kinderen. Uit de Onderwijsmeter 2005 blijkt dat zij redelijk
positief oordelen over het onderwijs en de leraren, en positief over de school
van hun kinderen.Het onderwijs is in internationaal perspectief doelmatig. Nederlandse
leerlingen halen relatief hoge resultaten met de beschikbare middelen. De
uitgaven aan onderwijsinstellingen per leerling in het primair en secundair
onderwijs zijn in Nederland vergelijkbaar met het gemiddelde uitgavenniveau
in de OESO-landen. De uitgaven per student in het tertiair onderwijs (exclusief
R&D) liggen iets boven het OESO-gemiddelde.Terugblik wetenschapsbestelDe kwaliteit van het Nederlandse onderzoek van (publieke) kennisinstellingen
is van een hoog niveau. Nederlandse onderzoekers publiceren relatief vaak,
en die publicaties worden relatief veel geciteerd. De vele internationale
visitatiecommissies, die het Nederlandse publieke onderzoek beoordelen, ondersteunen
dit met hun oordeel over kwaliteit, productiviteit, relevantie en levensvatbaarheid.Tegenover deze goede kwalitatieve prestaties staat een uitgavenniveau
in de publieke sector dat in vergelijking met de OESO-landen nog wel boven
het gemiddelde uitkomt (0,8 versus 0,7 procent van het BBP), maar in vergelijking
met het niveau van begin jaren negentig met bijna 20 procent is afgenomen.
De R&D-uitgaven in de private sector zijn in internationaal perspectief
ver onder het gemiddelde niveau (1,0 versus 1,5 procent van het BBP), ook
als rekening wordt gehouden met een andere structuur van de private sector.
Het rapport van de commissie Chang en de kennisinvesteringsagenda van het
Innovatieplatform wijzen op de gevolgen hiervan voor de positie van het Nederlandse
onderzoek. Sinds enkele jaren is de verslechterde positie wat de publieke
R&D betreft tot staan gebracht door de investeringen van het kabinet via
enveloppemiddelen en het FES.We moeten ons wel realiseren dat Nederland slechts 2,5% van de
kennis die in de wereld wordt geproduceerd voor zijn rekening neemt. Een goed
opgeleide beroepsbevolking is van groot belang om de elders ontwikkelde kennis
te absorberen. Nederland heeft wat dat betreft een gunstige uitgangspositie.Een deel van die beroepsbevolking is werkzaam als onderzoeker in het wetenschapsbestel.
In vergelijking met andere EU-Ianden heeft Nederland echter weinig onderzoekers
en relatief veel ondersteunend personeel, dat al dan niet direct bij onderzoek
is betrokken. Vrouwen en allochtonen vormen nog een onderbenut potentieel,
al neemt hun aandeel langzaam toe.Door de betrekkelijk geringe omvang van Nederland staan Nederlandse onderzoekers
open voor samenwerking met onderzoekers uit andere landen. Dit is versterkt
door de Europese Kaderprogramma’s. Nederland profiteert goed van deze
internationale samenwerking, want het blijkt dat internationale co-publicaties
beter geciteerd worden dan publicaties zonder samenwerking of publicaties
met alleen samenwerking binnen Nederland.Terugblik cultuurnotastelsel en mediastelselIn 2006 heeft de Tweede Kamer ingestemd met een wijziging van de Cultuurnotasystematiek
die per 2009 moet zijn ingevoerd («Verschil Maken: Herijking cultuurnotasystematiek»,Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr. 35).
Kern van deze herinrichting is dat er meer differentiatie moet komen in de
aanvragen. Een van de belangrijkste veranderingen is dat instellingen die
vooral vanuit artistiek-inhoudelijke overwegingen subsidie ontvangen, in de
toekomst door de fondsen worden gefinancierd. Een ander deel van de culturele
instellingen (de «basisinfrastructuur») blijft een subsidierelatie
houden met het Ministerie van OCW, hetzij in de vorm van een langjarig subsidieperspectief
(bijvoorbeeld de rijksmusea of de orkesten), hetzij in de vorm van een vierjaarlijks
Subsidieplan. De Raad voor Cultuur zal meer op hoofdlijnen van beleid adviseren.Ter verbetering van de aansturing van de Publieke Omroep is op 1 januari
2006 een onafhankelijke raad van toezicht van de Publieke Omroep aangetreden.
De omroepen zelf zijn vertegenwoordigd in het college van omroepen. Er is
nu een heldere scheiding tussen toezicht, bestuur en uitvoering en een duidelijke
regie op de programmering. Sinds 6 oktober gelden er nieuwe regels voor neventaken
van de publieke omroepen. De Publieke Omroep kan daarmee de taakopdracht op
een multi- en crossmediale manier uitvoeren en komen tot een afgewogen mix
van distributiekanalen.BELEIDSARTIKELENARTIKEL 1. PRIMAIR ONDERWIJS1.1 Algemene beleidsdoelstelling: alle kinderen moeten
passend en kwalitatief goed onderwijs krijgen in deugdelijk toegeruste scholen.Doelbereiking en maatschappelijke effectenHet primair onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de voorbereiding
van kinderen op hun latere zelfstandige deelname aan de Nederlandse samenleving.
Het primair onderwijs moet passend en kwalitatief goed zijn en het de kinderen
mogelijk maken naar die vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste
aansluit bij hun talenten.Gelet op het maatschappelijke belang van onderwijs, is in de Grondwet
vastgelegd dat «het onderwijs een voorwerp van de aanhoudende zorg der
regering is». De overheid houdt daartoe een stelsel van (speciale) basisscholen
en scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs in stand en waarborgt de kwaliteit
van het onderwijs. De overheid verplicht ouders door middel van de Leerplichtwet
om hun kinderen onderwijs te laten volgen. Voor leerlingen die extra zorg
nodig hebben, heeft de overheid de taak om ondersteuning te bieden en onderwijsachterstanden
te voorkomen.De bijdrage die de minister aan de algemene beleidsdoelstelling levert,
is uitgewerkt in drie operationele beleidsdoelstellingen, te weten «stelselonderhoud», «kwaliteit
en innovatie» en «school en omgeving». Om de operationele
doelstellingen te bereiken, is een aantal instrumenten ingezet. De resultaten
van deze instrumenten dragen bij aan het behalen van de operationele doelstellingen
en daarmee aan de algemene beleidsdoelstelling.Hieronder staan de meest recente realisaties van de effectgegevens bij
deze algemene doelstelling:Tabel
1.1 Effectgegevens artikel 1Effectgegevens1999200120032005Realisatie
20061.  Percentage leerlingen op basisscholen met havo- of vwo-advies38%37%39%38%–  Bron: NWO cohortonderzoek     2. Percentage leerlingen op basisscholen met adviezen tot aan vmbo gemengde
leerweg24%25%25%27%–  Bron: NWO cohortonderzoek     3. Percentage leerlingen op basisscholen met havo- of vwo-advies
dat in leerjaar 3 feitelijk havo/vwovolgt83% 87% –  Bron: NWO cohortonderzoek     4. Percentage leerlingen op basisscholen met een lager advies
dat in leerjaar 3 toch havo/vwovolgt14% 15% –  Bron: NWO cohortonderzoek     5. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde score
op science» in groep 6 van het basisonderwijs  6 –  Bron: TIMSS     6. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde wiskundeprestaties»
in groep 6 van het basisonderwijs  10 –  Bron: TIMSS     7. Positie op internationale ranglijst «gemiddelde leesvaardigheid»
in groep 6 van het basisonderwijs 2  –  Bron: PIRLS     8. Gemiddelde vaardigheidsscores taal in groep acht  1 1151 114–  Bron: NWO Cohortonderzoek     9. Gemiddelde vaardigheidsscores begrijpend lezen in groep acht53 5454–  Bron: NWO cohortonderzoek     10. Gemiddelde vaardigheidsscores rekenen in groep acht116 117117–  Bron: NWO cohortonderzoek     Toelichting1. t/m 4. Het is in het kader van de Lissabon-afspraken gewenst dat
50% van de leerlingenpopulatie in 2010 naar het hoger onderwijs doorstroomt.
Om deze doelstelling te bereiken, is het gewenst dat meer leerlingen in het
primair onderwijs een hoger prestatieniveau bereiken en dat zij dat niveau
ook vasthouden in het voortgezet onderwijs. De laatste gegevens dateren uit
2005. Het volgende cohortonderzoek komt uit in het najaar van 2007.5. t/m 7. Het internationaal vergelijken van prestaties van leerlingen
in het primair onderwijs brengt eveneens het nationale prestatieniveau in
beeld (bron: TIMSS 2003http://timss.bc.edu/timss 2003i/mcgdm.html en PIRLS 2001http://isc.bc.e du/pirls2001i/PIRLS2001_Pubs_IR.html
). Aan TIMSS 2003 hebben 25 landen deelgenomen en aan PIRLS 2001 hebben 35
landen deelgenomen. In 2008 (PIRLS) en 2009 (TIMSS) zullen de nieuwe internationale
vergelijkingen uitkomen.8. t/m 10. Uit de vergelijking van de meest recente gegevens van
het NWO cohortonderzoek (2005) met die van voorgaande cohorten blijkt onder
andere dat de gemiddelde taalscore in groep 8 van de basisschool stabiel is
gebleven. Dit geldt ook voor de gemiddelde scores voor begrijpend lezen en
voor rekenen. De eenheid is conform de scores van het CITO en het leerlingvolgsysteem.Daarnaast zijn effectgegevens zoals genoemd in de begroting 2006 de jaarlijkse
gegevens over de kwaliteit van het onderwijs in het onderwijsverslag van de
Inspectie van het Onderwijs. Een aantal gegevens uit het onderwijsverslag,
zoals het percentage scholen dat de kwaliteitszorg op orde heeft of het percentage
scholen met een goede zorgstructuur, is opgenomen onder de operationele
doelstellingen «kwaliteit en innovatie» en «school en omgeving».
De effectgegevens over de deelname aan het primair onderwijs en de tevredenheid
van ouders over het onderwijs worden weergegeven bij de operationele doelstelling «stelselonderhoud».Een meer gedetailleerd beeld van het primair onderwijs kan worden verkregen
in Bestel in Beeld 2006 (http://www.minocw.nl/documenten/bestelinbeeld2006.pdf), Kerncijfers 2002–2006 (http://www.minocw.nl/documenten/KERNCIJFERS_2002_2006.pdf)
en het Onderwijsverslag 2005/2006 (http://www.staatvanhetonderwijs.nl/pdf/onderwijsverslag.pdf).SuccesfactorenEen kritische succesfactor van het primair onderwijs is de onderwijsarbeidsmarkt:
er dient voldoende en goed onderwijspersoneel te zijn. In hoeverre dit van
invloed is geweest is moeilijk te zeggen. Kengetallen over de onderwijsarbeidsmarkt
zijn opgenomen in de overzichtsconstructie Arbeidsmarkt en Personeelsbeleid
(artikel 9).Daarnaast zouden ook demografische ontwikkelingen, zoals veranderingen
in de samenstelling van de leerlingpopulatie en het lerarenbestand, van invloed
kunnen zijn. De sterke vergrijzing van het onderwijspersoneel is één
van de belangrijkste oorzaken van de groeiende vraag naar nieuwe leraren.
De uitstroom vanwege vergrijzing bereikt zijn hoogtepunt in 2010. Veranderingen
in de samenstelling van de leerlingenpopulatie worden geraamd in de referentieraming (http://www.minocw.nl/documenten/referentieraming_2006_onderwijsdeelname.pdf). Tot 2010 blijft het aantal leerlingen in het primair onderwijs
ongeveer gelijk. Het aantal geboorten daalt, waardoor daarna een daling van
het totaal aantal leerlingen in het primair onderwijs wordt verwacht. In 2006
is het aantal leerlingen met een leerlinggebonden financiering sterker toegenomen
dan was geraamd. Of demografische ontwikkelingen in 2006 van invloed zijn
geweest op het beleid, is moeilijk te onderbouwen.1.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
1.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen6 874 6317 275 9727 514 1437 922 74312 891 1397 805 5795 085 560* waarvan garantieverplichtingen030 00000000Uitgaven:6 876 9917 245 2337 574 3417 881 5888 314 9907 806 673508 317        Programma-uitgaven6 876 9917 245 2337 568 3347 875 8698 309 2357 801 498507 737        Stelselonderhoud5 331 5095 642 4595 860 6436 119 8007 891 8916 078 9431 812 948• Personele vergoedingen (incl. budget personeels- en arbeidsmarktbeleid)4 468 0494 757 7074 933 7585 157 0366 712 8795 089 4031 623 476• Invoering lumpsumfinanciering30 71935 79253 32959 762111 37992 82618 553• Materiële vergoedingen815 482832 366858 359888 0971 041 296881 162160 134• Overig17 25916 59415 19714 90526 33715 55210 785        Kwaliteiten
innovatie63 31968 10775 14379 51980 41783 034– 2 617• Vergroten kwaliteitszorg00666676505666– 161• Cultuur en school007505 8127 6057 650– 45• Innovatie in het primair onderwijs001 9557673 9403 000940• Schoolbegeleiding57 21259 38364 38565 47366 73667 197– 461• Overig6 1078 7247 3876 7911 6314 521– 2 890        School en omgeving1 482 1641 534 6671 586 9521 633 914297 9531 626 311– 1 328 358• WSNS: onderwijs aan leerlingen met een specifieke zorgbehoefte313 733320 919332 013341 2465 059328 120– 323 061• LGF: onderwijs aan leerlingen met een handicap of gedragsstoornis538 127595 700637 367714 04329 185732 316– 703 131• Onderwijsachterstandenbeleid609 144597 221597 338548 515170 480528 999– 358 519• Eerste opvang aan leerplichtige
asielzoekers4 6062 7082 4942 1821 0731 848– 775• Veiligheid op school0008 75815 90621 000– 5 094• Brede scholen28530930939528 52034628 174• Tussenschoolse opvang3 7534 9544 8858 1193 2986 000– 2 702• Vergroten zwemvaardigheid4 3555 2554 6331 9351783 038– 2 860• Dagarrangementen en Combinatiefuncties000018 466018 466• Buitenschoolse opvang000017 954017 954• Overig8 1617 6017 9138 7217 8344 6443 190        Programmakosten overig0045 59642 63538 97440 761– 1 787• Informatie Beheer Groep009 75411 49710 93616 949– 6 013• CFI (incl. servicegericht uitvoeren)0035 84231 13828 03823 8124 226        Voorcalculatorische uitdelingen00000– 27 55127 551        Apparaatsuitgaven006 0075 7185 7545 175579Ontvangsten49 59028 41788 99843 151115 93223 30692 626Toelichting• Verplichtingen: De overgang van declaratiestelsel naar lumpsumbekostiging
gaat gepaard met een boekhoudtechnische wijziging in de verplichtingen.• De reguliere financiering aan scholen voor «Weer Samen Naar
School» (WSNS), «Leerlinggebonden financiering»
(LGF), Onderwijsachterstandenbeleid en «Tussenschoolse opvang»
is per 1 augustus 2006 onderdeel geworden van lumpsum en daarom opgenomen
in «Personele vergoedingen» en «Materiële vergoedingen».
Hierdoor lijkt het alsof er grote mutaties plaatsvinden op de bovengenoemde
instrumenten. Voor het overgrote deel betreft dit echter de gewijzigde indeling
naar instrumenten. Dit leidt tot de volgende wijzigingen in de vastgestelde
begrotingsbedragen in tabel 1.2:• Personele vergoedingen: + 1 271 906• Materiële vergoedingen: + 83 044• Overig stelselonderhoud: + 5 628• Weer samen naar school: – 323 241• Leerlinggebonden financiering: – 688 605• Onderwijsachterstandenbeleid: – 346 082• Tussenschoolse opvang: – 2 650Het resterende verschil tussen de raming en realisatie van de uitgaven
voor «Personele vergoedingen» en «Materiële vergoedingen»
wordt veroorzaakt door een stijging van lonen, compensatie voor de prijsontwikkeling
en veranderingen in de leerlingenontwikkeling.• Invoering lumpsumfinanciering: Voor het flankerend beleid invoering
lumpsumfinanciering zijn de uitgaven € 18,6 miljoen hoger dan bij
de miljoenennota was geraamd. Dit is het gevolg van een kasschuif van 2007
naar 2006 binnen de regeling Bestuur en Management.• Innovatie: In 2006 is er door middel van kasschuiven € 0,9
miljoen meer beschikbaar gekomen dan oorspronkelijk was geraamd. Dit is ook
gerealiseerd.• Eerste opvang asielzoekers: Als gevolg van de afgenomen instroom
van minderjarige asielzoekers is er minder uitgegeven dan begroot.• Veiligheid op school: Het inrichten van de 1 000 veiligheidsplaatsen
in het (voortgezet) speciaal onderwijs (cluster 4; zeer moeilijk opvoedbare
kinderen) heeft meer tijd gekost dan was voorzien.• Brede school: Uit het FES heeft OCW middelen (€ 36 miljoen)
gekregen voor huisvestingskosten van de brede school. VWS draagt voor de sportaccommodaties € 10
miljoen bij.• Vergroten zwemvaardigheid: De regeling voor gemeenten voor het
verbeteren van het zwemonderwijs is niet per 1 augustus 2006 gestopt, maar
met ingang van 1 januari 2006. De vrijkomende middelen zijn ingezet voor de
invoering van het onderwijsnummer.• Dagarrangementen en Combinatiefuncties regeling: In 2006 heeft
het kabinet € 100 miljoen beschikbaar gesteld voor dagarrangementen
en combinatiefuncties voor de periode 2006 – 2010, waarvan € 50
mln in 2006. Uiteindelijk is hiervan € 18 mln gerealiseerd. Er waren
minder projectaanvragen dan verwacht en ook de budgettaire omvang van de projecten
was lager dan verwacht.• Buitenschoolse opvang: Voor het uitvoeren van de motie Van Aartsen/Bos
(Motie om scholen te verplichten voor- en naschoolse opvang te bieden of faciliteiten
daartoe te bieden (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300, nr.
14)) is bij de Miljoenennota 2007 in 2006 een bedrag van € 18
miljoen gereserveerd voor basisscholen om zich voor te bereiden op deze taak.
Dit bedrag is in 2006 tot betaling gekomen.• Informatie Beheer Groep: Op dit begrotingsonderdeel is ook het
budget voor de uitvoering van werkloosheiduitkeringen voor onderwijspersoneel
door UWV ondergebracht. De oorzaak van de onderuitputting is een lagere instroom
van I/D-werknemers in de werkloosheid dan verwacht.• CFI: Met name voor de informatie-architectuur voor de invoering
van lumpsum heeft CFI extra uitgaven moeten doen.• Voorcalculatorische uitdelingen: Het verschil tussen de raming
en de realisatie is het gevolg van het indalen van de loonbijstelling in de
personele bekostiging en de prijsbijstelling in de materiële bekostiging.• Ontvangsten: Het grote verschil bij de ontvangsten wordt verklaard
uit de teruggevorderde middelen voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid,
vooral in verband met de beëindiging van de OALT-bekostiging. Het totaal
van de terugvordering bedraagt circa € 53 miljoen. De overige ontvangsten
zijn voornamelijk middelen die uit het (FES) beschikbaar zijn gesteld voor
arbeidssimulaties in het (voortgezet) speciaal onderwijs en voor- en vroegschoolse
educatie (VVE). Deze ontvangsten (in totaal circa € 37 miljoen)
worden gebruikt om de uitgaven op deze terreinen te financieren.1.3 Operationele doelstellingen1.3.1 Stelselonderhoud: toerusten van scholenDoelbereikingOm scholen in staat te stellen te voldoen aan de toegankelijkheids- en
kwaliteitseisen, heeft de overheid de wettelijke verantwoordelijkheid om de
door haar bekostigde scholen deugdelijk toe te rusten. Om scholen en schoolbesturen
beter te laten inspelen op specifieke omstandigheden en onderwijs op maat
te bieden, is een omslag naar meer eigen verantwoordelijkheid voor de sector
primair onderwijs nodig. Een andere manier van bekostigen is daarvoor noodzakelijk.
Per 1 augustus 2006 is lumpsumbekostiging in het primair onderwijs ingevoerd.De overheid heeft – hoewel grondwettelijk niet verplicht –
ook een verantwoordelijkheid genomen voor het toerusten van Nederlandse scholen
in het buitenland.ActiviteitenTabel
1.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Personele bekostiging:
Scholen ontvangen op basis van leerlingaantallen en leerlingkenmerken middelen
van de rijksoverheid om onderwijspersoneel aan te kunnen stellen. ja2. Personele bekostiging:
Afschaffen formatiebudgetsysteem per 1 augustus 2006 en omzetten in lumpsumbekostigingja3. Personele bekostiging:
Het «flankerend beleid invoering lumpsumbekostiging»
in eerste helft 2006 vooral richten op de besturen die nog een extra stap
moeten maken om voldoende voorbereid te zijn op de invoering van lumpsumbekostigingja4. Personele bekostiging:
Investeren in versterking van bestuur en management met geld, voorlichting
en directe ondersteuning van besturen en scholen.ja5. Personele bekostiging:
Tegelijk met de invoering van lumpsumbekostiging gaat
een vierjarige overgangsregeling van start, om herverdeeleffecten te verzachten.ja6. Personele bekostiging:
Inrichten vangnetja7. Personele bekostiging:
De bestuurlijke maatregelen (versterking medezeggenschap, invoering van het
managementstatuut) worden in de eerste helft van 2006 van kracht.ja8. Personeels- en arbeidsmarktbeleid:
Scholen ontvangen vrij besteedbare middelen voor personele doeleinden, om
hun personeelsbeleidtoe te spitsen
op de specifieke omstandigheden van de school. De grondslag voor het personeels-
en arbeidsmarktbeleid die afhankelijk
is van het aantal leerlingen, wordt jaarlijks bij ministeriële regeling
vastgesteld.ja9. Materiële vergoedingen:
Het rijk verstrekt schoolbesturen een lumpsumvergoeding voor de materiële
instandhouding van scholen, die gebaseerd is op programma’s van eisen.
Afhankelijk van het aantal leerlingen en de prijzen worden de materiële
vergoedingen per kalenderjaar vastgesteld. Met de invoering
van lumpsumbekostiging vervalt
het schot tussen de materiële en personele vergoedingen.ja10. Materiële vergoeding: Aanpassen van de methodiek van
bijstelling van prijzen conform de bijstellingsmethodiek in de Wet op het
Voortgezet Onderwijs.nee11. Servicegericht uitvoeren: CFI past zijn processen, systemen
en organisatie aan en richt «informatieportals» in, om de service
aan de scholen te verbeteren en administratieve lasten te verminderen.neeToelichting1. t/m 6. In 2006 is lumpsumbekostiging succesvol ingevoerd in het
primair onderwijs. De personele bekostiging vindt voortaan alleen plaats in
geld en niet meer op basis van formatieplaatsen. Besturen en scholen hebben
daardoor meer bestedingsvrijheid gekregen. In januari 2006 heeft de Tweede
Kamer groen licht gegeven voor de invoering op 1 augustus 2006. Omdat in januari
nog niet alle scholen voldoende waren voorbereid, is de ondersteuning geïntensiveerd.
In juni was 82% van de besturen klaar voor lumpsum, 15% was
goed op weg, 3% bleef teveel achter (Bron: Projectbureau Lumpsum PO).
Daarom is besloten het flankerend beleid ook in de tweede helft van 2006 voort
te zetten. Ook is speciaal aandacht gegeven aan de ondersteuning van de medezeggenschapsraden.
Er is structureel geïnvesteerd in de versterking van bestuur en management.De invoering is goed uitgevoerd. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het beperkte
aantal bezwaarschriften. Uiteindelijk zijn er 18 bezwaarschriften ingediend.
Acht zijn weer ingetrokken. Zes zijn ongegrond of niet ontvankelijk verklaard.
Vier bezwaarschriften gaan over het gebruik van gegevens voor de overgangsregeling.
Deze laatste besturen krijgen een nieuwe beschikking op basis van gecorrigeerde
gegevens die zij hebben aangeleverd.De rekenregels voor de nieuwe lumpsumbekostiging zijn bij de invoering
zo gemaakt dat de herverdeeleffecten zo klein mogelijk blijven. Voor het verzachten
van de herverdeeleffecten is er een overgangsregeling. Bovendien is er een
vangnet voor besturen die als gevolg van de invoering van lumpsum toch in financiële problemen komen. Tot nu toe is geen beroep gedaan
op dit vangnet. Tot 1 augustus 2011 is een beroep op het vangnet mogelijk.
Lopende aanvragen zullen ook na die datum worden afgehandeld. In de eerste
helft van 2011 wordt beoordeeld of een aanvullende regeling nodig is.7. Als onderdeel van de invoering van lumpsumbekostiging is in de eerste
helft van 2006 de medezeggenschap van ouders en personeel versterkt ten aanzien
van financiële (beleids)keuzes van schoolbesturen en de informatievoorziening
daarover. Hiermee is vooruitgelopen op een complete herziening van de wetgeving
over medezeggenschap in het funderend onderwijs. De parlementaire behandeling
daarvan is in 2006 afgerond en heeft per 1 januari 2007 geleid tot inwerkingtreding
van de Wet medezeggenschap op scholen (WMS). De WMS vervangt de Wet medezeggenschap
in het onderwijs (WMO 1992) en waarborgt dat op school- en bovenschools niveau
ouders en personeel niet alleen goed geïnformeerd worden, maar ook vooraf
goed betrokken worden bij en mee kunnen denken over beleidsbeslissingen van
bestuur en management. Dit is een belangrijk element van het in de praktijk
brengen van het gedachtegoed van goed bestuur.9. Eens in de 5 jaar wordt de vergoeding voor de materiële instandhouding
geëvalueerd. De evaluatie kan leiden tot een herijking van het prijsniveau
of tot een herijking van de onderbouwing (de programma’s van eisen).
In 2006 heeft de evaluatie plaatsgevonden. De vergoeding aan het schoolbestuur
wordt jaarlijks geïndexeerd om prijsstijgingen op te kunnen vangen. Uit
de evaluatie materiële bekostiging (Kamerstukken Tweede Kamer,
vergaderjaar 2006–2007, 30 822, nr. 1) blijkt dat deze
prijsaanpassing de prijsstijgingen hebben gedekt. Er is daarom geen aanleiding
voor een herijking van het prijsniveau. De omgeving, de maatschappij stelt
andere, nieuwe eisen aan het schoolgebouw en de inrichting.10. De Kamerbehandeling van het wetsvoorstel tot «afschaffing automatische
prijsbijstelling materiële voorzieningen in het primair onderwijs»
(Kamerstukken Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 246,
nr. 6) die plaats vond in het voorjaar van 2006, is opgeschort. Met
de verdere behandeling van dit wetsvoorstel is gewacht totdat de Tweede Kamer
is geïnformeerd over de evaluatie van de materiële voorzieningen
en de evaluatie invoering lumpsum (voorjaar 2007).11. De uitvoeringsorganisatie CFI moderniseert de processen en systemen.
Hiermee kan CFI de besturen met behulp van webtechnologie via het bestaande
CFI-instellingsportaal voorzien van informatie over de eigen bekostiging,
de wet- en regelgeving en van informatie waarmee besturen de eigen financiën
kunnen vergelijken met uitkomsten van andere besturen. In verband met een
vertraging de ontwikkeling van de nodige nieuwe componenten, zal het bestaande
CFI-instellingsportaal in de loop van 2007 worden uitgebreid voor het PO-veld.
Besturen en scholen kunnen inmiddels via een simulatietool lumpsumfinanciering
op de website van CFI kennisnemen van de resultaten voor hun begrotingsvoorbereiding.PrestatiegegevensTabel
1.4 PrestatiegegevensIndicator    RealisatieStreefwaarde 2002200320042005200620061. Rapportcijfer ouders over de school van hun kind7,57,67,67,77,6   Bron: Onderwijsmeter      2. Vermindering last en regels: totale
regeldruk voor de PO-sector    ––Toelichting1. Rapportcijfer ouders over de school van hun kind: Aan ouders wordt
jaarlijks gevraagd naar hun oordeel over de kwaliteit van de school van hun
kind. In 2006 is het rapportcijfer 7,6. Het is de ambitie om dit cijfer minimaal
te behouden. Daarbij zal het toekomstige realisatiecijfer overigens niet alleen
beïnvloed worden door het departementale beleid, waaronder specifiek
het beleid met betrekking tot de ouderbetrokkenheid, maar ook door factoren
waar het departement minder direct invloed op kan en wil uitoefenen.2. Het opnemen van het prestatiegegeven vermindering last en regels voor
het primair onderwijs is niet meer opportuun. Het is niet mogelijk hierover
een betrouwbaar resultaat op het niveau van de sector primair onderwijs te
tonen. In algemene zin wordt op het verminderen van last en regels voor alle
OCW sectoren teruggekomen in de beleidsterugblik.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
1.5 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoeksonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekEvaluatie financiering vervangingsfonds en participatiefonds20062006http://www.minocw.nl Materiële bekostiging20052006Kamerstukken TK, 2006–2007,
30 822, nr. 1 Monitoring
lumpsum20052006http://www.minocw.nl Analytical
evaluation of the financing on primary schools20052006http://www.cpb.nlToelichting• De evaluatie «financiering vervangingsfonds» heeft
plaatsgevonden in 2006. Het evaluatieonderzoek «financiering participatiefonds»
is uitgesteld. Zo kort na de invoering van lumpsumbekostiging en parallel
aan de invoering van de nieuwe gewichtenregeling is besloten om nog niet meteen
een onderzoek te starten naar het participatiefonds.Overzicht deelnamegegevens en uitgaven per leerlingTabel
1.6: Leerlingen primair onderwijs (x
1 000) RealisatieRaming 200220032004200520062006Leerlingen basisonderwijs      – geen gewicht1 147,91 164,61 182,71 199,81 228,41 207,7– 0.25197,6183,3170,6158,5117,0153,7– 0.3––––39,1–– 0.41,11,11,01,11,01,0– 0.73,13,02,92,92,23,0– 0.9200,0195,4191,3186,8137,5189,2– 1.2––––23,6–Subtotaal1 549,71 547,41 548,51 549,11 548,61 554,6Leerlingen trekkende bevolking0,30,30,50,50,50,3Totaal1 550,01 547,71 549,01 549,61 549,01 554,9Leerlingen in het sbao52,151,450,148,346,347,4– waarvan anderstalige leerlingen in het
sbao9,19,39,49,38,89,0Leerlingen in het (v)so52,154,957,160,163,458,2– waarvan anderstalige leerlingen in het
(v)so10,210,610,811,311,510,8Ambulant begeleide leerlingen10,412,514,220,529,215,9Bron: CFI-tellingen en referentieraming, op teldatum 1 oktober van de
respectievelijke jaren. De realisatie voor 2006 is op basis van een voorlopige
telling.Tabel
1.7: (Gesaldeerde) uitgaven per leerling, excl. IBG, CFI en apparaatskosten
(x € 1 000) RealisatieRaming 200220032004200520062006WPO      Waarvan3,84,04,14,34,44,2– Basisonderwijs3,73,94,04,24,34,1– Speciaal basisonderwijs7,78,28,89,39,58,9WEC      – (Voortgezet) speciaal
onderwijs13,614,215,016,117,417,1Primair onderwijs4,14,44,54,74,94,7Bron: CFI-tellingen, op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren1.3.2 Kwaliteit en innovatie: zorgen voor waarborging
van de kwaliteit van het onderwijsDoelbereikingHet primair onderwijs moet kwalitatief goed zijn, zodat het de leerling
voorbereidt op de Nederlandse samenleving en het de leerling mogelijk maakt
naar die vorm van voortgezet onderwijs te gaan die het beste aansluit bij
zijn of haar talenten.De Inspectie van het Onderwijs concludeert in het «Onderwijsverslag
2005–2006» dat de kwaliteit van het primair onderwijs in het schooljaar
2005–2006 niet ingrijpend is veranderd. Dat is aan de ene kant positief
omdat de kwaliteit van het basisonderwijs volgens de inspectie heel behoorlijk
en in sommige opzichten zelfs goed te noemen is. Zo is het niveau van de opbrengsten
aan het eind van de basisscholen nu op 93 procent van de scholen tenminste
voldoende. Aan de andere kant is er nog veel winst te behalen, bijvoorbeeld
op het gebied van lezen en zorg en begeleiding voor kinderen met problemen.
De inspectie stelt vast dat in 2006 1,5 procent van de basisscholen onder
de maat presteert. Dit percentage is iets lager dan in het schooljaar 2004–2005.ActiviteitenTabel
1.8 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Kwaliteitszorg:
Scholen worden gestimuleerd de kwaliteit van
het onderwijs systematisch te bewaken en te verbeteren. Q*Primair ontwikkelt
en beoordeelt instrumenten voor kwaliteitszorg,
activeert samenwerkingsverbanden en schakelt ondersteuningsinstanties in voor
verspreiding van kennis en materialen.ja2. Innovatie in het primair onderwijs:
OCW geeft in 2006 via projectenorganisaties stimuleringssubsidies aan scholen
om innovatieve ideeën te ontwikkelen, uit te voeren en over te dragen.nee3. Schoolbegeleiding:
In de loop van 2006 is de doeluitkering «schoolbegeleiding»
aan de gemeenten opgenomen in het lumpsumbudget voor de scholen. Er is een
overgangsperiode ingebouwd die is gestart in 2006 om scholen en schoolbegeleidingsdiensten
aan de nieuwe situatie te laten wennen.jaToelichting2. In 2006 is het Innovatieplan 2006–2007 van het PO Platform Kwaliteit
en Innovatie goedgekeurd en in uitvoering genomen. Scholen konden subsidies
aanvragen voor innovatieve projecten. De belangstelling hiervoor was groot.
Zeker 20% van de scholen heeft projectsubsidies aangevraagd. Het toekennen
van subsidie heeft vertraging opgelopen. Dit is het gevolg van het besluit
om scholen voldoende tijd te geven om een goed projectvoorstel in te dienen
en van het grote aantal ingediende subsidieaanvragen. In 2007 worden 625 projectsubsidies
toegekend voor de activiteit «Scholen leren van elkaar» en 40
projectsubsidies voor het uitdiepen van innovatieve thema’s. De uitkomsten
van de projecten «Scholen leren van elkaar» worden verspreid zodat
andere scholen deze opbrengsten kunnen gebruiken in het onderwijs. Hiermee
is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een krachtige innovatiebeweging
van onderop.Naast de activiteiten uit bovenstaande tabel zijn de volgende resultaten
vermeldenswaardig:Het programma Verbreding Techniek in het Basisonderwijs (VTB) verloopt
succesvol. In 2006 zijn er 800 VTB scholen bijgekomen, 300 meer dan voorzien.
In totaal zijn er nu 1330 VTB scholen, de belangstelling van scholen in het
primair onderwijs voor wetenschap en techniek blijft groot. Uit de evaluatie
blijkt dat bij de integratie van wetenschap en techniek de deskundigheid van
leraren een aandachtspunt is. In 2007 wordt hierin extra geïnvesteerd.Vanaf 1 februari 2006 is actief burgerschap en sociale integratie in het
onderwijs wettelijk verplicht geworden (http:// www.minocw.nl/documenten/Burgerschapenintegratie.pdf). De nieuwe wet regelt dat scholen voor primair en voortgezet onderwijs
in hun onderwijs aandacht dienen te besteden aan actief burgerschap en sociale
integratie om op die manier een bijdrage te leveren aan de integratie van
leerlingen in de Nederlandse samenleving. Binnen het onderwijs dienen leerlingen
te leren over en in aanraking te komen met leeftijdgenoten met verschillende
achtergronden en culturen. Op deze manier kan een school een belangrijke bijdrage
leveren aan de voorbereiding van leerlingen op deelname aan de pluriforme
samenleving. De Inspectie voor het Onderwijs houdt hier toezicht op en rapporteert
hierover in het Onderwijsverslag 2005–2006.Sinds maart 2006 zijn er nieuwe kerndoelen van kracht voor het basisonderwijs.
Alle basisscholen zijn hierover uitgebreid geïnformeerd. Met ingang van
het schooljaar 2006–2007 gelden de nieuwe kerndoelen in elk geval in
de kleutergroepen. Vanaf het schooljaar 2009–2010 moeten deze in de
gehele basisschool zijn ingevoerd. De 58 nieuwe kerndoelen vervangen de 115
kerndoelen uit 1998 en leggen een basis die meer past bij de autonomievergroting
in het basisonderwijs. Ze geven scholen de mogelijkheid om maatwerk te bieden
en om goed te kunnen blijven aansluiten bij de veranderende vak- en leergebieden.
De nieuwe kerndoelen zijn precies waar het moet (taal en rekenen) en globaal
waar het kan (expressievakken). Scholen die meer houvast wensen bij het vertalen
van de kerndoelen naar de praktijk kunnen terecht bij de Stichting Leerplan
Ontwikkeling (SLO) (www.slo.nl) voor meer concrete tussendoelen en leerlijnen. De SLO
evalueert bovendien de invoering van de herziene kerndoelen en brengt daarover
in 2007 verslag uit. De Inspectie voor het Onderwijs houdt toezicht of het
leerstofaanbod op scholen toereikend is voor de kerndoelen en rapporteert
hierover jaarlijks in het Onderwijsverslag.PrestatiegegevensTabel
1.9 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2002200320042005200620061. Kwaliteitszorg:
percentage scholen dat de kwaliteitszorg
op orde heeft.––45%45%55%50%  Bron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag      2. Innovatie in het primair onderwijs:
percentage scholen dat een projectsubsidie ontvangt voor «scholen leren
van elkaar».––0%0%9%5%  Bron: PO Platform Kwaliteit en
Innovatie      Toelichting1. Vergroten kwaliteitszorg: Met een stapsgewijze aanpak is de ambitie
er op gericht om uiteindelijk het overgrote deel van de scholen een voldoende
scoort op kwaliteitszorg volgens de normen van de inspectie. In het «Onderwijsverslag
2006–2007» zal de inspectie meer gedetailleerd ingaan op verschillen
tussen scholen en daarnaast ook vergelijkingen maken met de situatie uit de
eerste bestandsopname over de jaren 1998 tot 2002.2. Innovatie in het primair onderwijs: Het genoemde percentage voor 2006
is gebaseerd op de 625 scholen die een projectsubsidie gaan ontvangen voor
de activiteit «Scholen leren van elkaar». Het resultaat wordt
gemeten in de Innovatiemonitor 2007. Door vertraging zijn in 2006 nog geen
projectsubsidies uitbetaald.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
1.10 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoeksonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekOnderwijsverslag 2004–2005 –
Inspectie van het onderwijs20042006http://www.onderwijsinspectie.nl/publicaties/ Kwaliteitszorg
in het primair onderwijs –
GION & RISBO20032005http://www.gion.nl/ Evaluatie
onderwijskundige opbrengsten Team Onderwijs op Maat (TOM)–2007– Inventarisatie
PO platform kwaliteit en innovatie –
IVA, ITS, SCO Kohnstamm Instituut20062006http://www.iva.nl/index.php Techniek
aan de basis – Regioplan20052006http://www.techniekbasisonderwijs.nl Midterm
review Platform bèta en techniek – B&A Groep20052006http://www.bagroep.nl Het nieuwe
leren – SCO Kohnstamm Instituut20062006http://www.sco-kohnstamminstituut.uva.nl/pdf/sco746.pdf Effecten
van de formatie-inzet in de onderbouw van het basisonderwijs – GION20022006http://www.gion.nlToelichting• In 2006 is besloten dat Team Onderwijs op Maat (TOM) nog één
jaar doorloopt. De evaluatie van de opbrengsten van TOM wordt daarom uitgesteld
en opgenomen in de Innovatiemonitor 2007.1.3.3 School en omgeving: ondersteunen van leerlingen
die extra zorg nodig hebben en het voorkomen van onderwijsachterstandenDoelbereikingOok voor leerlingen die zonder extra zorg niet goed in staat zijn onderwijs
te volgen, is het noodzakelijk dat zij passend onderwijs kunnen volgen. Het
gaat hier bijvoorbeeld om leerlingen met leermoeilijkheden, grote leerachterstanden
of lichamelijke handicaps die een belemmering kunnen zijn bij het volgen van
regulier onderwijs. In de afgelopen jaren is het aantal leerlingen met ernstige
gedragsproblemen (cluster 4) sterk toegenomen. Naar aanleiding daarvan is
onderzoek uitgevoerd naar de oorzaken en achtergronden van de groei en zijn
de eerste stappen gezet om tot een betere beheersing van de leerlingontwikkeling
te komen.De fysieke en sociale infrastructuur van de Nederlandse samenleving is
nog onvoldoende ingericht op nieuwe leefpatronen en samenlevingsverbanden.
Voor een landelijk dekkend aanbod van sluitende dagarrangementen is het nodig
dat de overheid hierop regie voert. In 2006 zijn verdere stappen gezet op
weg naar dit doel door de verantwoordelijkheid voor tussenschoolse opvang
bij de schoolbesturen te beleggen en de schoolbesturen vanaf 2007 ook verantwoordelijk
te laten zijn voor de aansluiting met de buitenschoolse opvang. Om het tot
stand komen van brede scholen te bevorderen heeft het kabinet
in 2006 middelen beschikbaar gesteld voor de huisvesting van brede scholen
en het meer multifunctioneel maken van sportaccommodaties.ActiviteitenTabel 1.11 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Weer samen naar school:
De inspectie geeft het toezicht op het niveau van samenwerkingsverbanden van
reguliere basisscholen en scholen voor speciaal basisonderwijs vorm.nee2. Weer samen naar school:
OCW subsidieert de activiteiten van de stuurgroep WSNS+, die gericht zijn
op de verbetering van de kwaliteit van
zorg in het onderwijs.ja3. Leerlinggebonden financiering:
Om de kwaliteit van het onderwijs
te verbeteren, worden ook in het (voortgezet) speciaal
onderwijs kerndoelen ingevoerd.nee4. Leerlinggebonden financiering:
Activiteiten om de kwaliteit van
het speciaal onderwijs te verbeteren,
worden bekostigdja5. Leerlinggebonden financiering:
Vanaf 2006 worden middelen ingezet om de toeleiding van leerlingen in het
voortgezet speciaal onderwijs naar
de arbeidsmarkt te bevorderen.
Uit het FES (Fonds Economische
Structuurversterking) wordt extra geïnvesteerd in het aanpassen van gebouwen
en inrichten van praktijklokalen in het voortgezet speciaal
onderwijs; voor leermiddelenzijn
structureel middelen vrijgemaakt.ja6. Onderwijsachterstandenbeleid:
De middelen voor de G30 worden, in het kader van het Grote Stedenbeleid, op
1 augustus 2006 opgenomen in de brede doeluitkering «sociaal, integratie
en veiligheid».ja7. Onderwijsachterstandenbeleid:
De gewichtenregeling wordt zodanig
aangepast dat meer wordt aangesloten bij feitelijke achterstanden van leerlingen.ja8. Onderwijsachterstandenbeleid:
Uit het FES wordt in totaal € 19
mln geïnvesteerd in VVE om leidsters te scholen in de VVE-methoden, een
toezichtskader voor de Inspectie te ontwikkelen en om pilots te laten uitvoeren
door de Onderwijsinspectie.nee9. Herijking zorg: Een herijking van de verschillende zorgstructuren
is gestart. Het doel is om met concrete voorstellen te komen ter verbetering
van de afstemming van de zorgstructuren binnen het onderwijs, het kind komt
centraal te staan, niet de structuur. Op deze manier moet een passend onderwijsaanbod
voor elk kind worden gerealiseerd. Dit heeft betrekking op de instrumenten «Weer
samen naar school», «Leerlinggebonden
financiering» en Onderwijsachterstandenbeleid.ja10. Onderwijs aan leerplichtige
asielzoekers: Gemeenten richten op lokaal niveau een centrale opvang voor
asielzoekers in.ja11. Veiligheid op school: Subsidiëring van het landelijk
Centrum School en Veiligheid om verschillende vormen van informatie te verstrekken
en advies aan scholen en leerlingen te geven.ja12. Veiligheid op school: Subsidiëring van extra inzet voor
schoolmaatschappelijk werk voor de opvang van risicoleerlingen.ja13. Veiligheid op school: Bekostiging van
1 000 extra zmok-plaatsen.nee14. Brede scholen: Voorlichting en communicatie, onder andere
in de vorm van een website (www.bredeschool.nl), landelijke en regionale conferenties,
onderzoek naar knelpunten en succesfactoren van de brede school.ja15. Brede scholen: Vanuit het FES wordt
geïnvesteerd in multifunctionele schoolgebouwen zodat aansluiting tussen
verschillende voorzieningen mogelijk wordt (voor- en
vroegschoolse educatie, basisonderwijs, tussenschoolse
opvang, kinderdagverblijven e.d.).ja16. Tussenschoolse opvang: Om overblijfmedewerkers te kunnen scholen,
kunnen schoolbesturen een subsidie aanvragen bij OCW.ja17. Tussenschoolse opvang: Schoolbesturen worden verantwoordelijk
voor het (laten) organiseren van een overblijfvoorziening. Via de ouder- en
besturenorganisaties wordt voorlichting gegeven over deze wetswijziging.ja18. Tussenschoolse opvang: Scholen voor speciaal basisonderwijs
ontvangen een subsidie om gedurende de middagpauze een extra onderwijsassistent
in te zetten.ja19. Vergroten zwemvaardigheid: Voorlichting en informatie-uitwisseling,
om de effectiviteit van gemeentelijke activiteiten te vergroten en om gemeenten
er toe aan te zetten de veiligheid in zwembaden te vergroten.jaToelichting1. In 2006 zijn alle scholen voor speciaal basisonderwijs bezocht. Pas
daarna kan het toezicht op de samenwerkingsverbanden starten. Het toezicht
door de inspectie op de samenwerkingsverbanden in het primair onderwijs start
dan ook vanaf 1 januari 2007.3. De kerndoelen van het speciaal onderwijs dienen zo goed mogelijk aan
te sluiten bij de kerndoelen voor het basisonderwijs. In het afgelopen jaar
is een aantal wijzigingen aangebracht in de doelen voor het speciaal
onderwijs. Er heeft in 2006 een laatste raadpleging van het betrokken onderwijsveld
door de WEC-raad plaatsgevonden en er is gewerkt aan de uitwerking van de
conceptkerndoelen in leerlijnen. Doordat de veldraadpleging langer duurde
dan was gepland, is het streven om de doelen in 2007 vast te stellen en te
implementeren.7. Sinds 1 augustus 2006 is de nieuwe gewichtenregeling basisonderwijs
van kracht. Het criterium om een basisschool voor een leerling al dan niet
extra middelen toe te wijzen is voortaan het opleidingsniveau van de ouder(s).
Het criterium etniciteit is komen te vervallen. Er wordt gewerkt met twee
gewichten: 0,3 en 1,2. De nieuwe regeling wordt in vier jaar ingevoerd. De
eerste telling van leerlingen van vier en vijf jaar volgens de nieuwe regeling
heeft op 1 oktober 2006 plaatsgevonden. Bij de totstandkoming van de nieuwe
gewichtenregeling is afgesproken dat de drempel in de regeling de komende
jaren daalt van 9% naar 6,4%. Voor de eerste vier schooljaren
wordt het percentage bij ministeriële regeling vastgesteld. Voor het
schooljaar 2007–2008 is de drempel vastgesteld op 8%. Verder
is afgesproken dat er een compensatieregeling komt om negatieve herverdeeleffecten
te beperken. Eind december 2006 is de compensatieregeling van kracht geworden.
De compensatie wordt bepaald per bevoegd gezag.8. In 2006 zijn extra middelen (€ 18 miljoen) uit het Fonds
Economische Structuurversterking (FES) beschikbaar gesteld voor de professionalisering
van het personeel en het toezichtskader van de voor- en vroegschoolse educatie
(VVE). Als gevolg van een langlopend Europees aanbestedingsproject zijn pas
in het najaar 2006 de eerste voorbereidingen getroffen voor dit traject. Met
deze middelen zullen zo’n 6500 leidsters uit de kinderopvang en peuterspeelzalen
en leerkrachten uit de onderbouw van het basisonderwijs worden geschoold.
Daarnaast zullen ook modules voor ROC’s en Pabo’s, een Teleac-cursus
en een breed voorlichtingstraject worden ontwikkeld. Met de scholing zal in
maart 2007 worden gestart. De scholing zal tot in 2008 doorlopen.Voor de ontwikkeling van een toezichtskader voorschoolse educatie is € 1
miljoen beschikbaar gesteld. Het toezicht zal zich in eerste instantie richten
op voorschoolse voorzieningen in de vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam,
Den Haag en Utrecht). Inmiddels heeft de inspectie met betrokken partijen
een toezichtskader ontwikkeld aan de hand waarvan het uitoefenen van het toezicht
ter hand is genomen.9. Met de Tweede Kamer is overleg gevoerd over de uitgangspunten voor
de herstructurering van speciale leerlingenzorg. De Tweede Kamer heeft ingestemd
met een nadere uitwerking van de uitgangspunten om een zorgplicht in te voeren.
Dat de organisatie van passend onderwijs voor elke leerling vindt vanuit de
bestaande zorgstructuren plaats, zoals samenwerkingsverbanden WSNS en zorgvoorzieningen
in het voortgezet onderwijs. Daarnaast is de problematiek van de groei van
het (voortgezet) speciaal onderwijs en het aantal leerlingen met een leerlinggebonden
financiering (rugzakjes) van belang. In 2006 zijn er enkele studies uitgevoerd
naar de achtergronden van deze groei.13. Het inrichten van 1000 veiligheidsplaatsen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs (cluster 4; zeer moeilijk opvoedbare kinderen) is deels gelukt.
Er zijn iets meer dan 600 plaatsen bezet. Om plaatsen toegekend te krijgen,
moeten afspraken zijn gemaakt met het reguliere voortgezet onderwijs. Dit
bleek meer tijd te kosten dan was voorzien.15. De FES-middelen voor de brede scholen zijn in 2006 ingezet voor een
regeling (Staatscourant 20 april 2006, nr. 77, Regeling stimulering aanpassing huisvesting brede scholen en aanpassing sportaccommodaties
in verband met multifunctioneel gebruik 2006) waarmee aan gemeenten
een specifieke uitkering is verleend om de huisvesting van brede
scholen aan te passen in verband met multifunctioneel gebruik. Een bedrag
van € 35,7 miljoen is beschikbaar gesteld aan de gemeenten en € 0,3
miljoen was beschikbaar voor de uitvoering van de regeling door SenterNovem,
het agentschap van EZ. Er is voor ruim € 74 miljoen aan aanvragen
binnengekomen. In totaal konden 160 van de 575 aanvragen worden gehonoreerd.
Gemeenten hebben tot april 2008 de mogelijkheid de gevraagde aanpassing van
de huisvesting van brede scholen te realiseren. De regeling was een co-productie
van OCW en VWS, omdat via dezelfde regeling gemeenten ook sportaccommodaties
konden aanpassen in verband met multifunctioneel gebruik. VWS had daar € 10
miljoen voor beschikbaar.18. Met ingang van 1 augustus 2006 zijn schoolbesturen verantwoordelijk
voor het (laten) organiseren van de tussenschoolse opvang. In overleg met
ouders bepalen zij de wijze waarop het overblijven wordt georganiseerd. De
oudergeleding van de medezeggenschapsraad heeft instemmingsrecht op de wijze
waarop het overblijven wordt georganiseerd. Naast de middelen voor scholing
van overblijfmedewerkers, worden aan schoolbesturen middelen ter beschikking
gesteld voor de organisatie van het overblijven en voor het oplossen van personele
knelpunten. In 2006 heeft een onderzoek naar de voorlichtingscampagne rondom
de wetswijziging tussenschoolse opvang (onder 500 schoolleiders) plaatsgevonden.
Op grond van dit onderzoek zijn er geen aanwijzingen dat er als gevolg van
de wetswijziging grote problemen zijn ontstaan in de tussenschoolse opvang.Daarnaast zijn de volgende resultaten vermeldenswaardig:Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen over de kabinetsplannen voor
2006 is de motie Van Aartsen/Bos (Kamerstukken Tweede Kamer,
vergaderjaar 2005–2006, 30 300, nr. 14) aangenomen. Deze
motie verzoekt de regering om wettelijk te regelen dat scholen voor- en naschoolse
opvang (laten) verzorgen tussen 7.30 uur en 18.30 uur zodat het voor ouders
makkelijker is om betaalde arbeid en zorg voor hun kinderen te combineren.
Het resultaat van het uitwerken van deze motie is een wetswijzing om het bevoegd
gezag van basisscholen per 1 augustus 2007 te verplichten de aansluiting met
buitenschoolse opvang te regelen wanneer ouders daar om verzoeken. Scholen
voor speciaal (basis-) onderwijs zijn voorlopig uitgesloten van de plicht
om aansluiting met buitenschoolse opvang te verzorgen. Voor de voorbereidingen
in 2006 en 2007 is eenmalig € 50 miljoen ter beschikking gesteld
aan de basisscholen. Hiermee kan landelijk gezien op iedere basisschool een
onderwijsondersteunend medewerker een jaar lang ongeveer 5 uur per week de
coördinerende werkzaamheden voor het organiseren van de buitenschoolse
opvang uitvoeren.Voor de regeling Dagarrangementen en Combinatiefuncties is voor de periode
2006–2008 € 100 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 50
mln in 2006. Met deze regeling wordt een doorlopend aanbod van opvang, onderwijs
en activiteiten gestimuleerd in gemeenten en provincies. Aan de regeling is
een ESF-conforme verantwoording gekoppeld waardoor er minder aanvragen zijn
ingediend. In 2006 zijn de partijen gestart met de activiteiten waarvoor zij
zijn bevoorschot.PrestatiegegevensTabel
1.12 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2002200320042005200620061. Weer samen naar school:
de school voert de zorg planmatig uit––80%76%69%75%  Bron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag      2. Weer samen naar school:
de leraren stemmen de instructie en verwerking af op de verschillen in ontwikkeling
tussen de leerlingen––50%48%53%50%  Bron: Inspectie van het Onderwijs, onderwijsverslag      3. Weer samen naar school:
aantal leerlingen op een wachtlijst4752407255790  Bron: Inspectie van het Onderwijs, Rapportage wachtlijsten
speciaal basisonderwijs      4. Leerlinggebonden financiering:
percentage leerlingen met een handicap dat wordt ingeschreven in het reguliere
onderwijs––––31%25%  Bron: Cfi      5. Onderwijsachterstandenbeleid:
reductie taalachterstand doelgroepleerlingen aan het eind van de basisschool–––– 21%–– 25%  Bron: PRIMA-onderzoek      6. Onderwijsachterstandenbeleid: deelname aan
vve-programma’s door doelgroep   52%59%50%  Bron: Effectmeting vve 2005 / Quick Scan Sardes, 2006      7. Veiligheid op school: percentage scholen met preventieve maatregelen.  –––90%  Bron: Quick Scan van Regioplan 2006/2007      8. Veiligheid op school: percentage scholen dat samenwerkt met
andere ketenpartners  –––80%  Bron: Quick Scan van Regioplan 2006/2007      9. Brede scholen: aantal brede scholen 500 600––  Bron: Jaarbericht Brede scholen in Nederland 2005      10. Tussenschoolse opvang: aantal geschoolde overblijfmedewerkers
per schooljaar4 9007 2007 34210 5107 1675 000  Bron:Cfi      Toelichting1. en 2. Weer samen naar school: Vanaf 2005 is het toezichtskader primair
onderwijs van de inspectie van het onderwijs gewijzigd. Naar aanleiding daarvan
zijn door de inspectie de gemiddelde scores van de scholen op de kwaliteitsindicatoren
herberekend. Dit geldt voor de indicatoren «de school voert de zorg
planmatig uit» en «de leraren stemmen de instructie en de verwerking
af op de verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen». In de begroting
2006 was nog de vroegere formulering van deze indicatoren opgenomen. De daling
van de indicator «de school voert de zorg planmatig uit» wordt
veroorzaakt doordat basisscholen en scholen voor speciaal basisonderwijs te
weinig concrete doelstellingen formuleren in de handelingsplannen van de leerlingen.
De handelingsplannen zijn te algemeen en bevatten te weinig op het probleem
toegespitste doelstellingen en zorg die nodig zijn om de doelstelling
te bereiken. Scholen kunnen zich daardoor te weinig verantwoorden over de
effectiviteit van de zorg en begeleiding. De Inspectie van het Onderwijs heeft
de onderliggende criteria die bepalen of de school al dan niet voldoet aan
de eisen, aangescherpt. .3. De omvang van de indicator «aantal leerlingen op een plaatsingslijst
van het speciaal basisonderwijs» wordt jaarlijks per 1 oktober gemeten
door de Inspectie van het Onderwijs. De doelstelling is dat er geen kinderen
op een plaatsingslijst behoren te staan.4. Leerlinggebonden financiering: Ouders kunnen kiezen of zij hun geïndiceerde
kind willen inschrijven in het (voortgezet) speciaal onderwijs of in het reguliere
onderwijs met een rugzak. Op basis van internationaal onderzoek is de verwachting
dat circa 25% van de geïndiceerde leerlingen naar het reguliere
onderwijs gaat. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat internationaal gezien,
in tegenstelling tot Nederland, geen onderscheid wordt gemaakt tussen «lichte»
problematiek (WSNS) en «zwaardere» problematiek ((V)SO/ LGF).
In de 25% kunnen dan ook leerlingen met lichtere problematiek zitten.
In 2006 is 31% van de geïndiceerde leerlingen naar het reguliere
onderwijs gegaan.5. Onderwijsachterstandenbeleid: Het doel is om de taalachterstand van
doelgroepleerlingen (met name allochtone leerlingen met laag opgeleide ouders,
waarvan de Turkse en Marokkaanse leerlingen het leeuwendeel uitmaken) ten
opzichte van niet-doelgroepleerlingen aan het einde van de basisschool steeds
met 5% per twee jaar te reduceren. Uit het Prima cohortonderzoek in
2005 blijkt dat de taalvaardigheid van de doelgroep leerlingen aan het toenemen
is. Zo blijkt uit de taalvaardigheidscores van Turkse en Marokkaanse achterstandsleerlingen
uit groep 8 in een periode van zes jaar (1999–2005), dat het grote verschil
dat er bestond tussen doelgroepleerlingen en niet doelgroepleerlingen verkleind
is met 21%. In leerjaren uitgedrukt varieert de achterstand van achterstandsleerlingen
van iets minder dan één tot iets minder dan twee jaren.6. Onderwijsachterstandenbeleid: In 2006 heeft Sardes een quick scan uitgevoerd
onder de VVE-gemeenten. In de voorschoolse periode wordt 46% van de
doelgroepkinderen bereikt en in de vroegschoolse periode wordt 69%
bereikt. Als de voor- en de vroegschoolse periode worden samengenomen is er
een bereik van 59%. De streefwaarde voor 2006 is dus ruim gehaald.
Het is niet de bedoeling dat een dergelijke scan jaarlijks wordt gehouden.
Momenteel wordt er een landelijke monitor VVE opgezet. De resultaten daarvan
zijn pas in 2009 bekend. Het doel is dat het percentage doelgroepleerlingen
onder 2 tot 6-jarigen, dat feitelijk deelneemt aan een VVE programma over
de periode 2006 tot 2010 groeit, van 50% naar 70%.7. en 8. Veiligheid op school: Het veiligheidsbeleid van het ministerie
van OCW is erop gericht dat veiligheid een structurele inbedding krijgt in
het schoolklimaat. De aanwezigheid van preventieve maatregelen in een school
duidt erop dat scholen beschikken over een (actief) veiligheidsbeleid. De
realisatiecijfers zullen later in 2007 verschijnen9. Brede scholen: Gemeenten streven naar 1200 brede scholen in 2010. OCW
ondersteunt deze ambitie. Het aantal brede scholen zoals dat in het Jaarbericht
Brede Scholen in Nederland is vermeld, is een indicator voor de mate waarin
deze ambitie is gerealiseerd. Het volgende jaarbericht verschijnt
in het najaar van 2007. Op basis van de gegevens uit het verleden blijkt dat
de autonome groei van het aantal brede scholen ongeveer vijftig scholen per
jaar bedraagt.10. Tussenschoolse opvang: Onderzoek van Research voor Beleid geeft aan
dat het gebruik van de regeling bijdraagt aan de deskundigheidsbevordering
van de overblijfmedewerkers en daarmee aan de verbetering van de kwaliteit
van de tussenschoolse opvang (Research voor beleid, 2004: Evaluatie van de subsidieregelingen scholing overblijfkrachten 2002,2003).
Het aantal medewerkers dat is geschoold geeft aan in hoeverre er gebruik is
gemaakt van de «regeling scholing overblijfmedewerkers». Per jaar
worden middelen aan scholen toegekend voor de scholing van overblijfmedewerkers.
In 2006 zijn voor het schooljaar 2006–2007 in totaal middelen voor het
scholen van 7167 overblijfmedewerkers beschikbaar. Als gevolg van extra middelen
die beschikbaar zijn gesteld vanuit de samenwerkingsverbanden, zijn er in
2006 meer overblijfmedewerkers geschoold.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
1.13 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoeksonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekMonitor WSNS––– Analytische
evaluatie herijking zorg PO en VO20052006http://www.sco-kohnstamminstituut.uva.nl/pdf/sco756.pdf VVE: evaluatie
startblokken en basisontwikkeling20052006http://www.sco-kohnstamminstituut.uva.nl/pdf/sco751.pdf Opbrengsten
brede school20062006http://bredeschool.nl Tussenschoolse
opvang20062006http://opmaatnieuw.sdu.n l/opmaat/show.do?key= BLG10298&type= op#firsthit De onafhankelijkheid
van de CVI’s20042006http://www.sco-kohnstamminstituut.uva.nl/pdf/sco745.pdf Leerlingen
die niet deelnemen aan onderwijs20042006http://www.ppsw.rug.nl/~bve/llzo/llzo.pdf Functioneren
van de LCTI20052006http://www.sco-kohnstamminstituut.uva.nl/pdf/sco745.pdf Na vier
jaar voortgezet onderwijs20022006http://www.its.kun.nl Onderwijsachterstanden
en ontwikkelingen in prestaties20052006http://www.gion.nl Onderwijsachterstanden
tussen 1988 en 2002: ontwikkelingen in basis- en voortgezet onderwijs20052006http://www.its-nijmegen.nl/pdf/view.asp ?id=290Toelichting• De monitor WSNS wordt niet meer uitgebracht in verband met de ontwikkelingen
met passend onderwijs.ARTIKEL 3. VOORTGEZET ONDERWIJS3.1 Algemene beleidsdoelstelling: Leerlingen zijn
voorbereid voor een vervolgopleiding uiteindelijk leidend tot de arbeidsmarkt.Doelbereiking en maatschappelijke effectenHet voortgezet onderwijs omvat het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo), het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo), het voortgezet middelbaar
onderwijs (vmbo) en het praktijkonderwijs (pro).Het voortgezet onderwijs bereidt de leerlingen in de leeftijdsgroep van
12 tot en met 18 jaar voor op het behalen van een zo hoog mogelijk diploma
ten behoeve van vervolgopleidingen of de arbeidsmarkt.Het draagt bij aan de vorming en persoonlijke ontplooiing van de leerlingen
en versterkt hun oriëntatie op de samenleving, zodat zij een volwaardige
plaats in de samenleving kunnen behalen. (zie verder: «effectgegevens»)EffectgegevensSlaagkans en verblijfsduur:De slaagkans (% van de ingestroomde leerlingen dat een uiteindelijk
diploma haalt) steigt bij vo-leerlingen. Voor 2005 ligt de slaagkans bij het
vo boven de 80%. Vo heeft een gemiddelde verblijfsduur van gediplomeerden
die slechts enkele maanden boven de nominale studieduur ligt (Bestel in beeld
2006, fig. 4.3.1 en 4.3.2).Doorstroom naar vervolgonderwijs:Er wordt vaker doorgeleerd (procentueel): van vmbo naar mbo en van havo/vwo
naar het ho. Bovendien gaan meer leerlingen die de theoretische leerweg in
het vmbo hebben gevolgd naar het havo toe. De aansluiting tussen de onderwijssoorten
wordt dus steeds beter; het opleidingsniveau in Nederland stijgt (Bestel in
beeld 2006, fig. 4.3.3).Tevredenheid ouders:De waardering van de ouders over de school van hun kind vertoont over
de jaren 2002 t/m 2006 in het vo een vrijwel stabiel beeld, met een rapportcijfer
van 7,5 voor 2006. (Bestel in beeld 2006, fig. 4.2.9).Aansluiting op arbeidsmarkt:De aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt lijkt over het algemeen
goed te verlopen: 88% van de vmbo-schoolverlaters had in 2005 een baan
(Bestel in beeld 2006, fig. 4.4.4).3.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
3.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen5 165 2495 201 7965 337 6617 460 6005 964 6515 655 661308 990Waarvan garantieverplichtingen    1 000  Totale uitgaven (programma + apparaat)4 932 0215 125 3275 281 5725 570 7615 735 2565 687 60447 652        Programma-uitgaven4 932 0215 125 3275 254 1045 540 0695 729 5415 682 46447 077Stelselonderhoud: de school centraal/bevrijd    5 580 0525 535 60744 445• Personele en materiële bekostiging4 860 0935 053 1825 180 1025 470 8035 242 1735 136 304105 869• Middelen uit het FES    90 749150 000– 59 251• Onderwijsverzorging en projecten71 92872 14574 00269 26672 21869 1153 103• Empowerment van het veldonderdeel van stelselonderhoud   • Vermindering last en regelsonderdeel van stelselonderhoud   • Innovatie    5 2147 500– 2 286• Lumpsumbekostigingpraktijkonderwijs    169 698172 688– 2 990        Onderwijs is aantrekkelijk voor de leerling    25 15325 000153Globalere wettelijke kaders onderbouwonderdeel van stelselonderhoud   (Herijking) profielen    15 153015 153Bredere intra- en intersectorale programma’s    10 00025 000– 15 000        Schooltypen sluiten goed op elkaar aan, soepele
schakels       • Inventarisatie
drempels tussen opeenvolgende schooltypen en opstellen plan van aanpak met
uitgewerkte maatregelenonderdeel van stelselonderhoud   • Globalere eindtermen vmbot.b.v.
goede aansluiting met het mboonderdeel van stelselonderhoud           Leerlingen met gedrags-, leer- en sociale/emotionele
problemen worden specifiek behandeld    89 87390 200– 327• Uitvoeren maatregelen plan van aanpak veiligheid    86 70086 7000• Operatie Jong    1 1731 500– 327• Kwaliteitsimpuls
ZAT’s    200020000        Het leeraanbod gericht op sociale en maatschappelijke
vaardigheden neemt toe en de leerling krijgt vaker te maken met maatschappelijke
praktijk    8 9059 254– 349• Bevorderen maatschappelijke stages    8 9059 254– 349• Cultuur en School / sport en bewegenCultuur en school:
zie artikel 14 (cultuur)           Programmakosten overig  22 39525 12925 55822 4033 155• IBG  9 38714 59015 14713 5091 638• CFI  13 00810 53910 4118 8941 517        Apparaatsuitgaven  5 0685 5635 7155 140575Ontvangsten3 2212 5313 9404 88699 675151 361– 51 686ToelichtingDe totale onderwijsuitgaven op dit beleidsartikel zijn circa € 47,7
miljoen hoger uitgevallen dan geraamd in de vastgestelde begroting. De belangrijkste
mutaties zijn hieronder weergegeven.De loonbijstellingen (voornamelijk premies) en prijsbijstellingen hebben
gesommeerd tot een verhoging geleid van circa € 114 miljoen. De
belangrijkste beleidsmatige mutaties waren de verhoging met € 8,9
miljoen in verband met de middelen voor functie- en beloningsdifferentiatie
vmbo en met € 7 miljoen in verband met de middelen voor de realisatie
van de streefdoelen zoals opgenomen in het convenant professionalisering en
begeleiding van onderwijspersoneel.Ook is per saldo het budget verlaagd met € 14,3 miljoen als
gevolg van een bijstelling van het aantal leerlingen. Daarnaast zijn vanuit
andere artikelen en departementen diverse bedragen overgeboekt en was op diverse
onderdelen de realisatie lager dan geraamd (in totaal per saldo – € 9,4
miljoen).Voor het overige (– € 58,5 miljoen) zijn de mutaties
volledig technisch van aard.Voor – € 39,7 miljoen betreft het het aandeel artikel
1 (€ 31,5 miljoen) en LNV (€ 8,2 miljoen) in de ontvangen
middelen uit het Fonds Economische Structuurversterking. Deze waren in eerste
instantie op artikel 3 geboekt (zie ook de ontvangsten artikel 3). Daarnaast
een desaldering van – € 18,8 mln. in verband met aanpassing
van de financiering van de regeling praktijkgerichte leeromgeving vmbo/pro
en uitvoeringskosten brede school (zie ook hiervoor de ontvangsten artikel
3).De ontvangsten zijn ten opzichte van de ontwerpbegroting 2006 met € 51,7
miljoen neerwaarts bijgesteld. Op de eerste plaats door het overboeken van
het aandeel van artikel 1 (– € 31,5 miljoen) en LNV (– € 8,2
miljoen) in de ontvangen middelen uit het Fonds Economische Structuurversterking.
Deze waren in eerste instantie op artikel 3 geboekt (zie ook de uitgaven artikel
3). Daarnaast gaat het om een bedrag van – € 18,8 mln. in
verband met aanpassing van de financiering van de regeling praktijkgerichte
leeromgeving vmbo/pro en uitvoeringskosten brede school (zie ook hiervoor
de uitgaven artikel 3). Tenslotte zijn er extra ontvangsten (in totaal + € 6.8
mln.), enerzijds als gevolg van terugvorderingen in verband met samenwerkingsverbanden
tussen scholen voor voortgezet onderwijs en bve-instellingen en de risicoleerlingen
vo/bve en anderzijds terugontvangsten op in voorgaande jaren verstrekte gelden.De stijging van de aangegane verplichtingen met ruim € 309 miljoen
wordt verklaard door het in 2006 aangegaan van verplichtingen met kasgevolgen
voor 2007.Kerncijfers voortgezet onderwijsTabel
3.2 Kerncijfers voortgezet onderwijs 2006 (peildatum 1 oktober 2006)Totaal aantal ingeschreven leerlingen906 138Totaal aantal scholen652Gemiddeld aantal leerlingen per school1 390Bruto uitgaven per leerling excl. huisvesting (x
1 €)6 286Voor de overige kerncijfers van de sector voortgezet onderwijs wordt verwezen
naar de publicatie «Kerncijfers 2002–2006».3.3.1 Operationele doelstelling: Stelselonderhoud:
De school centraal / bevrijd: dereguleringDoelbereikingStelselonderhoud:• Personele en materiële vergoeding: De reguliere personele
en materiële vergoeding betreft het overgrote deel van de bekostiging
die naar de scholen gaat. Zij bekostigen daarmee hun primaire onderwijsproces
waardoor zij hun leerlingen zo goed mogelijk onderwijs bieden. Daarbij gaat
het zowel om de kwantiteit (voldoende onderwijstijd) als de kwaliteit (leerlingen
ontwikkelen hun talenten en halen hun diploma op een zo hoog mogelijk niveau).• FES: Funderend onderwijs: Uit de FES middelen is een budget van € 237
miljoen uitgetrokken voor de praktijkgerichte leeromgeving v(m)bo voor 2006
en 2007. Vrijwel alle scholen, die nog geen aangepaste leeromgeving hadden,
hebben een beroep gedaan op de «Regeling aanvullende subsidie praktijkgerichte
leeromgeving 2006». De verwachting is dat het merendeel daarvan (65%)
de leeromgeving eind 2007 of eerder zal hebben gerealiseerd. In hoeverre de
doelstellingen van de regeling worden bereikt, zal moeten blijken uit het
evaluatieonderzoek, te verrichten in 2008 en in 2009.Empowerment:• De school in staat stellen het onderwijs in te richten naar de
leerling: In 2006 zijn de voorbereidingen van start gegaan voor een aanpassing
van de inrichtings- en examenvoorschriften vmbo. Scholen en leerlingen krijgen
door deze voorziene wetswijziging meer zeggenschap over hun eigen onderwijsprogramma
en het afsluiten van onderdelen daarvan (zie ook: operationele doelstelling
3.3.3, globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting met het mbo).• Condities scheppen voor het versterken van het toezicht en verantwoordingsbeleid:
Het experiment horizontale verantwoording is uitgevoerd in 2006. De resultaten
zullen begin 2007 worden gepresenteerd.• Met de Wet Medezeggeschap op scholen (WMS) is de medezeggenschap
binnen het onderwijs, ook in het kader van de horizontale verantwoording,
opnieuw vormgegeven.• De sector en betrokken belanghebbenden in positie brengen: De VO-Raad
is op 1 april 2006 opgericht. Met de oprichting van deze sectororganisatie
heeft OCW één vast aanspreekpunt voor het vo-veld. Verder heeft
de sector (VO-Raad) een code Goed Bestuur ontwikkeld, welke zal worden vastgesteld
in mei 2007. Beoogd wordt de kwaliteit van het bestuur in het vo-veld te optimaliseren
door middel van zelfregulering.• De Rijksoverheid in staat stellen op hoofdlijnen te sturen: De
voorbereiding voor een Wetsvoorstel Goed Bestuur en Goed Onderwijs po/vo is
in 2006 gestart. De WVO wordt gewijzigd met als doel het vo-veld inrichten
vanuit de Goed Bestuur gedachte. De twee hoofdpijlers zijn daarbij de inhoudelijke
onderwijskwaliteit en de kwaliteit van het bestuur binnen het onderwijs. De
voorbereidingen voor de introductie van zorgplichten binnen het vo-veld zijn
van start gegaan. Hiermee krijgt de zelfregulering van het vo-veld vorm. Verwacht
wordt dat deze zorgplichten in 2007 vorm zullen krijgen.Vermindering last en regels:OCW neemt deel aan het interdepartementale project VVM (Vaste Verander
Momenten). Hiermee wordt beoogd: jaarlijks twee vaste veranderdata
voor wet- en regelgeving; een minimale implementatietermijn van drie maanden
na publicatie; informatievoorziening over voorgenomen wet- en regelgeving
via één loket. Vanaf 1 april 2007 zal een jaar met dit systeem
worden geëxperimenteerd. Na 2007 zal worden bezien of deze werkwijze
Rijksbreed kan worden ingevoerd.In 2006 is het onderzoek voortgezet naar de eventuele mogelijkheden de
onderwijswetgeving te harmoniseren, met behoud van afzonderlijke sectorwetten
of in één onderwijswet.De voorbereidingen zijn gestart voor een jaardocument maatschappelijke
verantwoording («Geïntegreerd Jaardocument»). In het project
wordt door OCW de mogelijkheid onderzocht om te komen tot een geïntegreerd
verantwoordingsdocument voor scholen waarin jaarrekening, jaarverslag en een
zogeheten «resultatenbox» zijn opgenomen. De sector wordt bij
de vormgeving hiervan expliciet betrokken.Naar aanleiding van het rapport «Bureau of Lessenaar» dat
in 2005 in opdracht van OCW is uitgebracht heeft de VO-Raad in 2006 opdracht
gegeven voor het opzetten van een bureaucratiebenchmark voor de sector. De
benchmarkresultaten zullen in de loop van 2007 worden opgeleverd.Innovatie:De VO-Raad heeft zelf het heft in handen genomen bij de aanpak van de
innovatiestrategie in het voortgezet onderwijs. Zie in dat verband ook de
Innovatiebrief vo van september 2006 (Tweede Kamer, 2006–2007,
30 800 VII, nr. 6). Uit de innovatiemonitor blijkt dat 95%
van de vo-scholen innoveert. De innovatiestrategie die ontwikkeld is, is gericht
op optimalisering van de bijdrage die voortgezet onderwijs levert aan talentontwikkeling
van jongeren.Lumpsumbekostiging:De lumpsumbekostiging vo is met ingang van 1 augustus 2006 voor het gehele
praktijkonderwijs ingevoerd. Binnen het praktijkonderwijs bestonden er nog
verschillen op het gebied van het bekostigingsstelsel en de rechtspositie.
Door een aanpassing van het besluit (Staatsblad 2006, nr. 49) zijn deze verschillen
opgeheven en is de lumpsumbekostiging vo nu ook van toepassing voor die scholen
voor praktijkonderwijs die tot 1 augustus 2006 nog op declaratiebasis werden
bekostigd. In dit besluit zijn verder maatregelen getroffen op het gebied
van de structurele personele bekostiging en is een overgangsregeling getroffen
voor die schoolbesturen die er bij de overgang naar de lumpsumbekostiging
vo op achteruit dreigden te gaan (Tweede Kamer, 2005–2006,
29 399, nr. 15). Binnen dit kader is ook een overgangsregeling
opgenomen voor leerlingen met een taalachterstand en zijn de overlopende personeelskosten
geregeld.Daarnaast is, in samenwerking met de onderwijs- en vakorganisaties, het
flankerend beleid in 2006 geïntensiveerd om een goede overgang te waarborgen.
De hiervoor vermelde activiteiten zijn volgens planning verlopen.Leerplusarrangement:De doelstelling is dat scholen met meer dan 30% leerlingen uit
probleemcumulatiegebieden even goed presteren als de overige scholen. De regeling
Leerplusarrangement vo en Nieuwkomers vo, bedoeld voor de aanpak van probleemcumulatie
op scholen en adequate bekostiging van opvang van nieuwkomers, is per 1 januari
2007 in werking getreden. Het Leerplusarrangement vo beoogt bij te dragen
aan vermindering van voortijdig schoolverlaten en het maximaliseren van de
schoolprestaties door onder meer het voeren van expliciet taal(achterstanden)beleid.Doelmatige sector:• Aantal gediplomeerden: 165 200 in 2005 (164 200 in 2004).• Aantal uitvallers: 22 300 / 11% in 2005 (26 800
/ 13% in 2004).• Aantal zittenblijvers: Zie cijfers over VSV, artikel 4 .(bron:
OCW, CFI: onderwijsmatrices, tabellen 5.6 en 5.7)Doorstroom vanuit het vmbo, havo of vwo naar de vervolgopleidingen
de prestaties aldaar na het eerste cursusjaar:Cijfers van prestaties in de vervolgopleidingen na het eerste cursusjaar
zijn nog niet bekend. De verwachting is dat er in 2007 een onderzoek zal worden
ingesteld naar de prestaties in de vervolgopleidingen na het eerste cursusjaar.ActiviteitenStelselonderhoud:FES: Funderend onderwijs: De beschikkingen voor de standaardbijdrage en
de extra bijdrage voor de praktijkgerichte leeromgeving zijn in 2006 aan de
scholen toegestuurd. De betaling vindt deels in 2006 en deels in 2007 plaats.
In 2006 heeft 28% van de scholen, die bijdragen hebben aangevraagd,
de praktijkgerichte leeromgeving gerealiseerd («Monitor praktijkgerichte
leeromgeving; meting september 2006», Regioplan oktober 2006).Innovatie:Er is een «Innovatiemakelaar» ingericht, die bedoeld is om
scholen hun innovatie kennis en ervaring te laten delen. De samenspraak tussen
wetenschap en onderwijspraktijk is gestimuleerd, dit om te bewerkstelligen
dat scholen meer doen met resultaten van wetenschappelijke kennis. De innovatiecampagne «durven
delen doen» is gericht op het versterken van het innovatieklimaat en
het toekennen van prijzen aan bewezen innovatie.Leerplusarrangement:De regeling is in april 2006 gepubliceerd. Scholen en gemeenten hebben
in mei 2006 een uitgebreide voorlichtingsbrochure ontvangen. Vier jaar na
de start komt er een kwalitatief onderzoek. Via het ICO-leerplus houden scholen
(vrijwillig) hun doelen, activiteiten en realisaties bij. De informatie uit
beide instrumenten wordt gebruikt bij een evaluatieonderzoek in 2010. Hiermee
wordt bezien of het instrument effectief is danwel nadere aanpassing behoeft.Tabel
3.3 ActiviteitenJaar 2006RealisatieStelselonderhoud: 1. De personele en materiële vergoedingsbedragen zijn vastgesteld
en gepubliceerd.ja2. FES:
subsidie praktijkgerichte leeromgeving v(m)bo.jaEmpowerment: 1. Intern en extern overleg voeren met relevante (bestuurlijke)
partners.ja2. Ontwikkelingsstrategie bepalen, tussentijds bijstellen en uitvoeren.ja3. Aan de hand van stelselindicatoren afspraken maken
met de sector, organisatie(s) en/of schoolbesturen.neeVermindering last en regels: 1. Op basis van Koers vo
zijn trajecten gestart die een bijdrage leveren aan de reductie (o.a. vereenvoudiging bekostiging,
vo uit Participatiefonds/Vervangingsfonds,
voorstellen onderbouw en tweede fase, wet BIO, uitwerkingsnotities examinering
en voorzieningenplanning).ja2. Het monitoren of 25% van de vermindering administratieve
lasten wordt gehaald per 1–1–2007.nee3. Initiëren van aanvullende trajecten die leiden
tot reductie (vermindering last en regels).jaInnovatie: 1. Opzetten en realiseren innovatievoorziening bij de VO-Raad.ja2. Invulling innovatievoorziening, kennisdelen en wetenschap.ja3. Innovatiebeweging monitorjaLumpsumbekostigingpraktijkonderwijs: 1. Wetgeving: wijziging Besluit RVC’s, regionaal zorgbudget en
praktijkscholen met declaratiebekostiging (Stb.
2006, nr. 49).ja2. Overgangsregelingen praktijkonderwijs: regeling overgang scholen
voor praktijkonderwijs naar lumpsumbekostiging per
1–8–2006; Regeling overlopende personeelskosten scholen voor praktijkonderwijs
met declaratiebekostiging 2006;
Voorlichtingspublicatie overgang praktijkonderwijs naar lumpsumbekostiging per
1–8–2006; Wijziging van de regeling gegevensregeling onderwijsnummer
vo.ja3. Uitvoeren flankerend beleid praktijkonderwijs (congressen,
handboek, nieuwsbrieven).jaLeerplusarrangement: 1. Nieuw beleidskader; publicatie Regeling Leerplusarrangement
vo en Nieuwkomers vo.ja2. Voorlichting aan scholen over nieuwe regeling.ja3. Vormgeving monitoring (L+A).jaToelichtingEmpowerment:3. De activiteit loopt momenteel nog. In de loop van 2007 zal getracht
worden in samenspraak met de sector de beoogde resultaten te behalen.Vermindering last en regels:2. De resultaten van de inspanningen van de afgelopen jaren zullen in
2007 zichtbaar worden gemaakt doordat de administratieve belasting per 1 januari
2007 wordt vergeleken met de oorspronkelijke nulmeting. Verwacht wordt dat
per 1 januari 2007 de beoogde 25% reductie nog niet zal zijn gehaald.
In de loop van 2007 zullen op dit vlak echter nog de nodige aanpassingen worden
doorgevoerd waarmee beoogd wordt eind 2007 alsnog te komen tot de beoogde
reductie van de administratieve lasten.PrestatiegegevensTabel
3.4 PrestatiegegevensIndicator2002200320042005Realisatie
2006Streefwaarde 2006Stelselonderhoud:      Aantal scholen dat gedurende 3 jaar achtereen onder
de maat presteert. 91111150Empowerment:      overlegpartners    11gedragscode    11Lumpsumbekostigingvoor
alle scholen voor praktijkonderwijs10%10%10%10%100%(1 aug 2006)1 aug
2006ToelichtingVermindering last en regels:Prestatie indicator «Totale regeldruk voor de vo-sector»:
De resultaten zullen pas in 2007 zichtbaar worden gemaakt.Leerplusarrangement:Prestatie indicator «Prestaties van scholen met > 30%
probleemcumulatiegebiedleerlingen»: Pas in 2010 komt er een evaluatieonderzoek.
Hiermee wordt bezien of het instrument effectief is danwel nadere aanpassing
behoeft.Doelmatige sector:Prestatie indicatoren «Aantal gediplomeerden, aantal uitvallers,
aantal zittenblijvers»: Zie doelbereiking.Overzicht afgeronde onderzoekenStelselonderhoud (FES: funderend onderwijs):Omdat het in 2006 (nog) niet mogelijk was om de effecten te meten via
evaluatieonderzoek, is een monitor («Monitor praktijkgerichte leeromgeving;
meting september 2006», Regioplan oktober 2006) uitgevoerd zowel om
te peilen wat de voortgang is met het realiseren van de praktijkgerichte leeromgeving
als wat de verwachte effecten zijn op vervolgonderwijs en arbeidsmarkt, schoolklimaat
en schooluitval. Uit de monitor blijkt dat de voortgang bij de realisatie
goed is.Tabel
3.5 Afgeronde onderzoeken OnderzoekOnderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekStelselonderhoud (FES:
funderend onderwijs):Monitor praktijkgerichte leeromgeving.sep 2006okt 2006Tweede Kamer, 2006–2007,
30 800 VIII, nr. 75 Lumpsumbekostigingpraktijkonderwijs:Voorbereidingen op lumpsum in het praktijkonderwijs (2e meting monitor).20062006Tweede Kamer, 2005–2006,
29 399, nr. 133.3.2 Operationele doelstelling: Onderwijs is aantrekkelijk
voor de leerling; naar een boeiend, inspirerend en relevant onderwijs, waardoor
de schooluitval afneemt.DoelbereikingGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:De Wet van 29 mei 2006 tot wijziging van de WVO inzake vervanging van
de basisvorming door een nieuwe regeling voor de onderbouw (regeling onderbouw
vo) en het Besluit van 7 juni 2006, houdende vaststelling van de kerndoelen
voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs alsmede van het Inrichtingsbesluit
WVO (Besluit kerndoelen onderbouw vo) zijn door het parlement aanvaard en
in het Staatsblad gepubliceerd. Regeling (Stb. 2006, 281) en Besluit
(Stb. 2006, 316) zijn op 1 augustus 2006 in werking getreden.Herijking profielen:Beperking tot 60% van de examenstof per vak bij het centraal examen.
De Wet «aanpassing Profielen tweede fase vwo en havo» is door
het parlement aanvaard (27 april 2006, Stb. 251) en de bijbehorende wijzigingen
van het Inrichtings- en Examenbesluit zijn na schriftelijk overleg met de
Tweede Kamer aangeboden ter publicatie in het Staatsblad (ingangsdatum: 1
augustus 2007).Bredere intra- en intersectorale programma’s:Er zijn in 2006 diverse intrasectorale programma’s vastgesteld,
waarmee scholen aan de slag kunnen. Voor de intersectorale programma’s
is wijziging van de WVO nodig; deze zal naar verwachting in het voorjaar van
2007 bij de Tweede Kamer worden ingediend. Na vaststelling van de wet en onderliggende
regelgeving kunnen de goedgekeurde intersectorale programma’s onder
de aangegeven voorwaarden door de scholen worden aangeboden.ActiviteitenGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:Het Besluit Kerndoelen vo (Stb. 2006, 316) is voorgehangen bij beide Kamers der
Staten-Generaal. Bij Koninklijk Besluit van 7 juli (Stb. 2006, 342) is het Besluit per 1 augustus 2006 in werking getreden.Herijking profielen:De nieuwe, geglobaliseerde examenprogramma’s voor alle vakken zijn
in concept gepubliceerd ter informatie aan scholen en uitgevers. Na bekrachtiging
van de herziene Besluiten zullen deze formeel worden vastgesteld (ingangsdatum:
1 augustus 2007).Tabel
3.6 ActiviteitenJaar 2006RealisatieGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo: 1. Kerndoelen in procedure bij de Tweede Kamer brengen.ja2. Uitwerken voorstellen Expertgroep Vernieuwing Basisvorming voor
de eerste leerjaren van het voortgezet onderwijs in wetgeving.ja3. Ondersteuning van scholen door Projectgroep Onderbouw
vo.jaHerijking profielen: 1. Overleg met onderwijsorganisaties en raadplegen docenten over
de nieuwe examenprogrammering.ja2. Conceptpublicatie van de nieuwe, geglobaliseerde
examenprogramma’s voor alle vakken ter informatie aan scholen en uitgevers.jaBredere intra- en intersectorale programma’s: 1. In samenwerking met het veld verder ontwikkelen van de kaders
om ruimte te bieden voor de eigen programmering na 2005/2006.ja2. Stimuleren van samenwerking in regionale arrangementen.ja3. Ondersteunen bij de implementatie vanaf 1–8–2006
van de kaders en de criteria (regionale programmering).ja4. 10 brede projecten vmbo-mbo.jaPrestatiegegevensGlobalere wettelijke kaders onderbouw vo:Prestatie indicator «Mate waarin scholen kerndoelen aanbieden»:
Het wettelijk voorgeschreven inhoudelijk kader voor het onderwijs in de eerste
leerjaren van het voortgezet onderwijs wordt gegeven door de kerndoelen (Stb. 2006, 316). Scholen moeten het onderwijsprogramma zo inrichten,
dat alle 58 kerndoelen aan bod komen. De Inspectie ziet hier op toe. De nieuwe
(58) kerndoelen gelden sinds 1 augustus 2006, en het is de wettelijke opdracht
deze in het onderwijsprogramma van de eerste twee leerjaren te concretiseren.Herijking profielen:Prestatie indicator «Mate waarin het centraal examen de volle breedte
van de examenstof bevat»: De nieuwe examenprogramma’s worden pas
in 2007 formeel vastgesteld.Bredere intra- en intersectorale programma’s:Prestatie indicator «Mate waarin scholen gebruik maken van de nieuwe
programma’s, de mate van tevredenheid van de leerlingen en minder uitval»:
De intersectorale programma’s kunnen pas worden aangeboden, nadat de
wijziging van de WVO heeft plaatsgevonden (naar verwachting in 2007 bij de
Tweede Kamer ingediend).Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
3.7 Afgeronde onderzoeken OnderzoekOnderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekGlobalere wettelijke kaders
onderbouw vo:Jaarlijkse monitor Onderbouw vo door Projectgroep Onderbouw
vo.20062006 (publicatie 2007)http://www.onderbouwvo.nl/ventura/?694_53monitoring.htm Herijking profielen:Monitor aanpassingen profielen tweede
fase per 2007, Peiling 1: voornemens en beslissingen m.b.t. 2007 (Tweede Fase
Adviespunt, april 2006).20062006http://www.tweedefase-loket.nl/doc/Verslag-peiling-1.doc3.3.3 Operationele doelstelling: Schooltypen sluiten
goed op elkaar aan, soepele schakels door middel van doorlopende leerlingvolgsystemen,
(les)-programmering, centraal examen blijft, maar beter organiseerbaar.DoelbereikingInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak met uitgewerkte maatregelen:Scholen en instellingen zijn verantwoordelijk om op basis van de wettelijke
kwalificatie-eisen, kerndoelen en eindtermen doorlopende leerlijnen te realiseren.
Bij een aantal schakels in het onderwijssysteem is het echter lastig om daar
als school zelf (de volledige) verantwoordelijkheid voor te nemen, omdat er
sprake is van aansluitpunten met delen van het onderwijssysteem waarvoor zij
die verantwoordelijkheid niet kunnen nemen. Hiervoor is het vanuit de systeemverantwoordelijkheid
van de overheid goed om per aansluitpunt een referentieniveau te formuleren,
zodat de aanleverende school / instelling weet wat leerlingen in de ontvangende
school / instelling nodig hebben, en de ontvangende school / instelling weet
welke kennis en vaardigheden de leerlingen intussen hebben verworven.Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:In 2006 is met betrokkenen uit het onderwijsveld gewerkt aan de globalisering
van de eindtermen van alle examenprogramma’s van het vmbo. De scholen
krijgen meer ruimte in het schoolexamendeel, voor regionale invulling, schoolprofilering
of maatwerk per leerling. De kwaliteit van het onderwijs blijft gewaarborgd
via het centraal examen.ActiviteitenInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak met uitgewerkte maatregelen:Er is een Actieplan in voorbereiding, waarbij een «Expertgroep doorlopende
leerlijnen rekenen en taal» uiterlijk 31 december 2007 zes referentieniveaus
voor rekenen en taal zal formuleren, waarmee alle schakels worden «gedekt».
Hiervoor is een conceptueel kader gemaakt, waarin verschillende
schakels, drempels en niveaus zijn geïdentificeerd (in het conceptueel
kader «referentieniveaus» genoemd). Door vast te stellen wat de
minimaal benodigde basisvaardigheden voor rekenen en taal zijn op de verschillende
referentieniveaus, wordt vastgelegd wat leerlingen moeten kennen en kunnen
op het moment dat zij bij een schakel in de onderwijsloopbaan zijn aangekomen.
Verder kunnen onderwijsgevenden, door referentieniveaus te formuleren, sectoroverstijgende
leerlijnen realiseren.Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:Alle activiteiten rond verbetering van het centraal examen en de globalisering
van de eindtermen vmbo zijn in 2006 volgens schema uitgevoerd (zie: begroting
OCW 2006, p. 42). Begin 2007 worden de herziene examenprogramma’s vastgesteld
en in 2008 zullen de eerste examens worden afgenomen. Het scholenveld is uitgebreid
geïnformeerd en geraadpleegd over de veranderingen. Via handreikingen
van de SLO en syllabi van de CEVO krijgen scholen ondersteuning bij het voorbereiden
van de leerlingen op respectievelijk het school- en centraal examen. In 2006
is in diverse experimenten (conform Uitwerkingsnotitie Examens Voortgezet
Onderwijs, december 2004, 29 800 VIII, nr. 125) gewerkt aan meer flexibele
vormen van centrale examinering. Het traject «Invoering van het cspe
voor de kaderberoepsgerichte leerweg» is een voorbeeld van een geslaagd
(evaluatie was zeer positief) en in 2006 afgerond traject.Tabel
3.8 ActiviteitenJaar 2006RealisatieInventarisatie
drempels tussen opeenvolgende schooltypen en opstellen plan van aanpak: 1. Inventarisatie
of het lopende beleid bevorderend is voor doorlopende leerlijnen.ja2. Identificatie aansluitpunten, drempels en niveaus (conceptueel
kader)ja3. Opstellen Actieplan Doorlopende leerlijnen rekenen
en taal (op basis van 1)jaGlobalere eindtermen vmbo ten
behoeve van aansluiting met het mbo: 1. Globalere eindtermen vmbo t.b.v.
aansluiting mboja2. Subsidie aan PEP (Projectgroep Examen(s) Programma’s)/
CEVO/CITOja3. Het aanpassen van het wettelijk kader (examenbesluiten en examenprogramma’s)nee4. Flexibilisering in vorm en tijd van de van de centrale
examensjaToelichtingGlobalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:3. De planning hiervoor is 2007.PrestatiegegevensInventarisatie drempels tussen opeenvolgende schooltypen
en opstellen plan van aanpak:Prestatie indicator «Het aantal leerlingen dat uitvalt of vertraagd»:
Zie beschrijving bij operationele doelstelling 3.3.1, doelbereiking: «Doorstroom
vanuit het vmbo, havo of vwo naar de vervolgopleidingen de prestaties aldaar
na het eerste cursusjaar».Globalere eindtermen vmbo ten behoeve van aansluiting
met het mbo:Prestatie indicator «Mate waarin onderwijsprogramma’s , examens,
en de aanluiting op het mbo op één lijn liggen»: Hier
geldt een meerjarenplanning. De planning loopt op schema.3.3.4 Operationele doelstelling: Leerlingen met gedrags,
leer- en sociale/emotionele problemen worden specifiek behandeldDoelbereikingVeiligheid:Het overgrote deel van de leerlingen en het onderwijspersoneel voelt zich
veilig op school. Dit blijkt uit de Veiligheidsmonitor Voorgezet (Speciaal)
Onderwijs 2006 die is uitgevoerd (Tweede Kamer, 14 september
2006, 29 240, nr. 14). Uit dit onderzoek blijkt ook dat nog
steeds een belangrijk deel van het personeel en de leerlingen te maken heeft
met onveilige situaties. Streven naar een veilig schoolklimaat is een noodzakelijke
voorwaarde voor goed onderwijs en verdient daarom structureel aandacht van
bij het onderwijsbetrokkenen op lokaal niveau zoals de leerplichtambtenaar,
het maatschappelijk werk, gemeenten, politie en jeugdzorg.Zorg in en om de School (onderdeel van Operatie Jong):Het doel is om ervoor te zorgen dat alle kinderen en jongeren op scholen
voor voortgezet onderwijs met (vermoedens van) emotionele, gedrags-, ontwikkelings-
en/of schoolleerproblemen zo snel en adequaat mogelijk geholpen worden. Middel
hiervoor is bespreking in een zorg-adviesteam (ZAT), een multidisciplinair
team waarin professionals uit het onderwijs, welzijnswerk, de jeugdzorg, de
gezondheidszorg en veiligheid structureel samenwerken.ActiviteitenVeiligheid:Alle samenwerkingsverbanden voortgezet onderwijs hebben in 2006 extra
bekostiging ontvangen voor het realiseren van reboundvoorzieningen waar gedragsmoeilijke
leerlingen tijdelijk onderwijs en opvang krijgen. Alle scholen voor voortgezet
onderwijs hebben in de lumpsum extra middelen voor leerlingbegeleiding ontvangen. Zorg in en om de School (onderdeel van Operatie Jong):In het kader van Operatie Jong is het project Zorgstructuren in en rond
de school (ZioS) gesubsidieerd, uitgevoerd door het APS in samenwerking met
LCOJ. Doel van dit project is om het aantal ZAT’s uit te breiden (het
streven is 100% dekking), zo veel mogelijk partijen te laten samenwerken
in het ZAT en om de ZAT’s kwalitatief zo goed mogelijk te laten werken
(zie prestatiegegevens).Tabel
3.9 ActiviteitenJaar 2006RealisatieVeiligheid: 1. Advies aan scholen en leerlingen door landelijk Centrum School
en Veiligheidja2. Ondersteuning deskundigheidsbevorderende activiteiten in het
kader van SLOAja3. Sociale competenties: het inzicht bieden in beschikbare methoden
via het onderhouden van een digitale keuzegids.ja4. Er wordt een veiligheidsmonitor uitgevoerd in het voortgezet
onderwijs.ja5. Inspectie van het onderwijs zorgt voor instrumenten
in het toezichtskader voor veiligheid.jaOperatie Jong: 1. De realisatie van een landelijk dekkend zorgnetwerk in en rond
scholen. Eén van de aangrijpingspunten van daarbij is 91% dekking
Zorgadviesteam’s (ZAT’s) ja2. Verbeteren kwaliteit van
de zorgadviespunten.ja3. Monitoring proces en beoogde resultaten (jaarlijkse LCOJ-monitor «Voortgezet
onderwijs en externe instellingen»).ja4. ZAT’s ontvangen middelen voor case-management en deskundigheidsbevordering
zodat problemen van kinderen worden gesignaleerd door professionals in de
ZAT’s en er snel een passend sluitend hulpaanbod komt.jaToelichtingVeiligheid:4. De eerste veiligheidsmonitor heeft geen aanleiding gegeven het lopende
beleid te wijzigen. Derhalve is er geen evaluatieonderzoek uitgevoerd.PrestatiegegevensTabel
3.10 PrestatiegegevensIndicator2002200320042005Realisatie
2006Streefwaarde 2006Operatie Jong:      Het aantal scholen dat beschikt over een zorgadviesteam.   89%91%100%ToelichtingVeiligheid:Prestatie indicator «Percentage betrokkenen dat zich veilig voelt
in en om de school»: Voor 2006 is het precentage 92,8%. De veiligheidsmonitor
2005 geldt als nulmeting.Operatie Jong:Prestatie indicator «Kwaliteitscriteria waaraan een goed functionerend
zorgadviesteam moet voldoen»: De planning hiervoor is 2007.3.3.5 Operationele doelstelling: Het leeraanbod gericht
op sociale en maatschappelijke vaardigheden neemt toe en de leerling krijgt
vaker te maken met maatschappelijke praktijk.DoelbereikingMaatschappelijke stage:De maatschappelijke stage laat leerlingen kennis maken met vrijwilligerswerk.
Door het doen van vrijwilligersactiviteiten maken de leerlingen actief kennis
met allerlei aspecten van de samenleving. Hierdoor wordt positief bijgedragen
aan het vergroten van hun maatschappelijke betrokkenheid, sociale vaardigheden
en hun besef voor waarden en normen. Zo wordt actief burgerschap gestimuleerd.
In 2006 maakten in totaal 70% van de scholen (481) gebruik van de regeling
maatschappelijke stages. De meeste maatschappelijke stages worden uitgevoerd
binnen het VMBO (39%). De stages worden uitgevoerd binnen alle leerjaren.Cultuur en school:Er is goede voortgang geboekt met het verankeren van cultuureducatie in
het voortgezet onderwijs. Middels de voortgangsrapportage (19 september 2006,
kenmerk DK/C&S/2006/35671) over het project Cultuur en School aan Tweede
Kamer is hierover verslag gedaan en over de middellange termijn visies ten
aanzien van verschillende thema’s.ActiviteitenMaatschappelijke stage:De regeling aanvullende bekostiging maatschappelijke stage in het voortgezet
onderwijs 2005 en 2006 (Staatscourant 19 mei 2005, nr. 94, pag. 14) is gecontinueerd,
zodat er in 2006 een tweede en een derde aanvraagronde heeft plaatsgevonden.
De maatschappelijke stage is ondersteund met een promotie- en implementatiecampagne.
Onderdeel daarvan waren een helpdesk en een website.Cultuur en school:De regeling cultuurprofielscholen is afgerond en de opbrengsten van de
binnen deze regeling ontwikkelde projecten zullen middels de vereniging «Cultuurprofielscholen
i. o.» en een helpdesk worden overgedragen aan zo veel mogelijk geïnteresseerde
en enthousiaste scholen die zich ook tot cultuurprofielschool willen ontwikkelen
(en zich daar ook stevig voor in willen zetten). De kwaliteit zal worden gewaarborgd
door een nog op te zetten (en door de vereniging zelf te dragen) keurmerktraject.Middels een deelproject in de onderbouw wordt gepoogd de kerndoelen met
en voor leraren op het deelgebied kunst en cultuureducatie zo concreet mogelijk
uit te werken op de verschillende niveau’s en in de verschillende scenario’s.
Uit een peiling van Oberon («Monitor cultuureducatie voortgezet onderwijs»,
peiling 2006) blijkt voor vo-scholen, die werken aan onderwijsvernieuwing
(en dat is de overgrote meerderheid van de scholen), cultuur een centraal
thema te zijn. In 2006 werkt bijna driekwart van de scholen aan verankering
van cultuureducatie in het onderwijs.Tabel
3.11 ActiviteitenJaar 2006RealisatieMaatschappelijke stage: 1. Uitvoeren van de regeling en het bewaken van de voortgang.ja2. Begeleiden ondersteunende activiteiten richting
scholen voor invoering en verdere stimulering van de maatschappelijke stage.jaCultuur en school: 1. Visie m.b.t. tot toekomst cultuurprofielscholen, onderbouw
en monitor.ja2. Visies op «cultuureducatie en
inhoud» en «cultuureducatie en
bovenbouw».neeToelichtingCultuur en school:2. De planning hiervoor is 2007. Visies op «cultuureducatie en inhoud»
en «cultuureducatie en bovenbouw» zijn nog volop in ontwikkeling.PrestatiegegevensCultuur en school:Percentage vo-scholen met cultuurbeleid eind 2006/begin 2007: Een kleine
groep koplopers (13%; 150 locaties) heeft cultuureducatiebeleid voor
een heel groot deel verankerd in het onderwijs (deze locaties voldoen aan
meer dan 6 indicatoren die voor de meting van de mate van verankering zijn
opgesteld). 73% (900 locaties) behoort tot de groep «volgers»
(dit zijn scholen die aan 2 tot 5 of meer indicatoren voldoen). 14%
behoort tot de groep «achterblijvers» (175 locaties). Zij voldoen
aan 1 of geen van de indicatoren («Monitor cultuureducatie voortgezet
onderwijs. Peiling 2006», Oberon).Tabel
3.12 PrestatiegegevensIndicator2002200320042005Realisatie
2006Streefwaarde 2006Maatschappelijke stage:      Aantal scholen dat de maatschappelijke stage aan hun
leerlingen aanbiedt.  0%20%75%25% voor 2007Cultuur en school:      Het percentage vo-scholen met cultuurbeleid eind 2006/begin 2007.    13%2006 1ste ramingHet gemiddeld landelijk percentage cultuurbonnen dat is besteed.  72%76%p.m.80%ARTIKEL 4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE4.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor een
kwalitatief goed, toegankelijk, doelmatig en beheersbaar middelbaar beroepsonderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenDeelnemers aan het beroepsonderwijs goed voorbereiden voor een plaats
op de arbeidsmarkt, een vervolgopleiding en goed burgerschap. Stimuleren dat
deelnemers aan de volwasseneneducatie volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving.OCW draagt eraan bij dat zoveel mogelijk jongeren hun talenten kunnen
ontplooien, hun school afmaken en minimaal een startkwalificatie halen. Zij
schept hiervoor via de huidige bekostiging, regelgeving en afspraken met bestuurlijke
partijen de randvoorwaarden. Daarnaast wordt veel energie gestoken in de vernieuwing
en innovatie van het beroepsonderwijs (bijvoorbeeld de omslag naar een competentiegerichte
kwalificatiestructuur en een daarbij passende goede examinering) en is het
belangrijk dat leerkrachten voldoende de ruimte krijgen om deze ontwikkelingen
te volgen. Tevens stimuleert OCW dat volwassenen, gehandicapten en autochtone
en allochtonen analfabeten door het volgen van een cursus beter kunnen participeren
in de samenleving.De algemene ontwikkelingen in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
laten het volgende beeld zien: Het aantal deelnemers aan het mbo stijgt in
2006 met 4% ten opzichte van 2005. Het percentage gediplomeerden op
de eerste drie mbo niveaus neemt jaarlijks toe. Op niveau 4 is sprake van
een lichte afname. De doorstroom van gediplomeerde mbo’ers op niveau
4 naar het hbo blijft vrijwel stabiel. Het percentage gediplomeerde schoolverlaters
mbo dat na 1 ½ jaar werk vindt neemt in 2004 ten opzichte van 2003
en 2002 licht af. Het percentage in 2005 (44%) heeft enkel betrekking
op het aantal bol-deelnemers en is daarom niet te vergelijken met de percentages
in 2002 t/m 2004. Vanaf 2006 worden weer alle gediplomeerde mbo-schoolverlaters
gemeten. De tevredenheid van ouders/deelnemers over de kwaliteit van het onderwijs
en de leraren blijft constant.Tabel
4.1 Effectgegevens artikel 4EffectgegevensRealisatie 20022003200420052006– Verwachte verblijfsduur     – Uitstroom van
gediplomeerden (absoluut en % van totale uitstroom)     Niveau 19 384 (40%)10 328 (45%)8 837 (50%)8 803 (58%) Niveau 226 279 (50%)26 588 (52%)28 128 (52%)30 945 (57%) Niveau 329 335 (62%)30 308 (63%)30 919 (64%)31 647 (66%) Niveau 442 901 (63%)45 831 (69%)46 815 (68%)48 656 (64%) – Doorstroom van
gediplomeerde mbo’ers op niveau 4 naar het HBO*37,9%40,1%42,5%41,1% – Percentage gediplomeerde schoolverlaters
dat na 1 ½ jaar werk vindt.59615344 – Tevredenheid deelnemers (gemiddelde
cijfer)       • Kwaliteitopleiding 6,7 6,7   • School 6,3 6,4 * Zie ook paragraaf 4.3.4Toelichting• Omdat nog te weinig historische gegevens via het onderwijsnummer
beschikbaar zijn zal het nog enkele jaren duren voordat betrouwbare informatie
over de verwachte verblijfsduur van mbo’ers voorhanden is.• In 2006 zijn nog geen gegevens beschikbaar over de effectgegevens «aantal
gediplomeerde», «doorstroom van gediplomeerde mbo’ers op
niveau 4 naar het HBO» en «percentage gediplomeerden dat na 1 ½
jaar werk vindt» omdat de definitieve gegevens over 2006 pas in juni
2007 beschikbaar komen.• Onderzoek Deelnemersinformatie (ODIN) op de instellingen. De JongerenOrganisatie
Beroepsonderwijs (JOB) voert iedere twee jaar dit ODIN onderzoek uit onder
alle mbo-leerlingen. Het aantal respondenten is 135 duizend. ODIN –
4 komt dit voorjaar uit. ODIN -3 (uitgebracht in juni 2005) bevat de meest
actuele gegevens.SuccesfactorenDe conjuncturele ontwikkeling en de mate waarin de partners in het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie, binnen hun eigen opdracht en verantwoordelijkheid,
keuzes maken en met elkaar samenwerken zijn van invloed geweest op het gevoerde
beleid. Ze spelen een constante en blijvende rol in de realisatie van de algemene
en operationele doelstellingen. Inmiddels is bijvoorbeeld gebleken dat door
de aantrekkende economie het aantal door het bedrijfsleven beschikbaar gestelde
leerwerkplekken toeneemt.4.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid
artikel 4 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen2 631 0642 705 2322 886 1732 974 6763 371 8062 902 303469 503Waarvan garantieverplichtingen   41 75560 645  Uitgaven2 545 6432 576 2302 692 9622 848 3723 138 1402 884 547253 593        Programma uitgaven:2 545 6432 576 2302 663 9342 828 4743 134 5082 881 033253 475        Instandhouding van het stelsel    2 550 0432 392 975157 068– Lumpsum    2 550 0432 392 975157 068        Voldoende geschikt onderwijs personeel dat
ondernemend is richting eigen loopbaan       – Budget toevoegen decentraal instellingsbudget    4 2744 274         Meer innovatie en rendement door
samenwerking tussen instellingen    103 540107 800– 4 260– Innovatiearrangement beroepskolom    20 00020 000 – Cultuur en school    400400 – Kenniscirculatie MKB    6 0006 000 – Kenniscentrum SenterNovem    400400 – Innovatiebox FES-middelen    76 74081 000– 4 260        Meer aandacht voor een variëteit leerloopbanen,
verhoging rendement    118 56074 52544 035– Regeling impuls beroepskolom    35 76536 165– 400– Voortijdig schoolverlaten    33 79338 360– 4 567– Convenanten
VSV    10 894 10 894– ESF/VSV/BBL    38 108 38 108        Aantrekkelijke onderwijsinhoud die aansluit
op de arbeidsmarkt    51 43416 30035 134– Herontwerp kwalificatiestructuur/mbo    5 0005 000 – Examens mbo    11 53411 300234– Stage- en Simulatieplaatsen    34 900 34 900        De instellingen zijn breed toegankelijk    27 83818 5009 338– Algemeen    6 3156 30015– Programmalijn duale trajecten    6 2874 0002 287– Programmalijn leerwerkloket    14 7367 7007 036– Programmalijn drempels slechten    500500         Meedoen in de samenleving    255 694251 5164 178– Inkoop educatieactiviteiten    248 470244 6163 854– Alfabetisering    400400 – Gehandicapten    6 6446 500144– Overige    1800180        Meer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemers    5 7155 715 – Versterking loopbaan oriëntatie en begeleiding    2 8592 859 – Medezeggenschap    1 6001 600 – Overige instrumenten    1 2561 256 Programmakosten overig       – IBG  14 0246 9325 1522 1123 040– CFI  11 2439 38612 2587 3164 942        Apparaatsuitgaven   3 5803 6323 514118Ontvangsten17 78133 0487 0702 85297 55881 00016 558* De bedragen in de jaren 2002 t/m 2005 zijn niet ingevuld omdat
de indeling naar operationele doelstellingen in de begroting 2006 sterk is
veranderd ten opzichte van die in de begrotingen van voorgaande jaren.ToelichtingDe realisatie van de uitgaven voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie
ligt in 2006 € 253,6 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand.
Deze stijging is met name het gevolg van de extra middelen voor een deel van
het transitiebudget inburgering (€ 62 miljoen), de uitgekeerde loon-
en prijsbijstelling 2006 (€ 55,4 miljoen) en de extra middelen als
gevolg van de voorjaarsnota besluitvorming in het kabinet (€ 115,8
miljoen). Overige extra middelen (€ 20,4 miljoen) zijn beschikbaar
gekomen voor onder andere Compensatie Pseudo WW, mobiliteit zij-instroom en
intertemporele compensatie Leren en Werken.4.3 Operationele doelstellingen4.3.1 Instandhouding van het stelselDoelbereikingHet stelsel van het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie is zodanig
toegerust dat voldaan is aan de door de wet gestelde toegankelijkheids-, doelmatigheids-
en kwaliteitseisen bij het verzorgen van het middelbaar beroepsonderwijs en
de volwasseneneducatie.ActiviteitenTabel
4.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Verstrekken van lumpsumja2. Harmonisatie wetgeving en dereguleringja/nee3. Gezamenlijke intentieverklaring met de bve-sectorja4. Evaluatie van de bekostigingja5. Goed bestuur: implementatie van acties uit de beleidsbriefja6. Wijziging bekostiging in
aansluiting op uitkomsten IBO bve en evaluatie bekostigingjaToelichting2. Met betrekking tot harmonisatie en deregulering zijn de mogelijkheden
en verwachte opbrengsten in 2006 onderzocht en voor de korte termijn vertaald
in het wetsvoorstel Deregulering en Administratieve Lastenverlichting (DAL).
Het wetsvoorstel is eind oktober 2006 naar de Tweede Kamer verstuurd en aangehouden.
Op welke wijze een verdere harmonisering en deregulering van de onderwijswetgeving
vanaf 2007 wordt nagestreefd is afhankelijk van de voornemens van het nieuwe
kabinet. Het afschaffen van de Onderwijs- en examenregeling als verplicht
instrument en de verplichting om vooraf Crebo-licenties aan de vragen voor
bekostigd onderwijs en de vermindering van de administratieve last samenhangend
met de beroepspraktijkvorming maken onderdeel uit van het wetsvoorstel DAL.3. De uitvoering van de afspraken, zoals die zijn vastgelegd in de intentieverklaring
met de bve-sector in november 2005, is volgens planning gestart en loopt door
in 2007. Afronding van de meeste zaken loopt door in 2007 (bijvoorbeeld implementatie
bestuurscode, scheiding interne toezichthouder en bestuurder, ontwikkelingen
t.b.v. een nieuwe kwalificatiestructuur en competentiegericht beroepsonderwijs).4. In 2005 is de evaluatie van de mbo bekostiging afgerond en aangeboden
aan de Tweede Kamer. In 2006 is deze evaluatie in een algemeen overleg met
de Tweede Kamer besproken.5. In 2006 zijn belangrijke stappen gezet met de uitvoering van de acties
uit de beleidsbrief (kamerstukken II 2005/2006, 30 183, nr. 6). Eén
hiervan is de structurele verhoging van het mbo budget als gevolg van de uitkomsten
van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek IBO bve. De uitvoering van de
acties uit de beleidsbrief over governance zijn voor een groot deel gerealiseerd.
Om de scheiding tussen de taken en verantwoordelijkheden van enerzijds de
interne toezichthouder en anderzijds die van bestuurder binnen de instelling
helder en formeel te regelen is juni 2006 het voorstel tot wijziging van de
WEB inzake Colleges van Bestuur en Raden van Toezicht aangeboden aan de Tweede
Kamer.6. In 2006 heeft de stuurgroep competentiegericht beroepsonderwijs nieuwe
kwalificatiedossiers opgesteld. Het onderwijsnummer is in 2006 ingevoerd in
de bve sector. Het IBO bve heeft geleidt tot extra middelen voor het versterken
van de zorgstructuur in het mbo.PrestatiegegevensTabel
4.4 Deelnemers mboBron: bekostigingstelling
mbo  Realisatie   2002/20032003/20042004/20052005/20062006/2007Totaal mbo445 932451 779449 150453 603*Bol-vt264 516280 792300 176314 869*bbl155 881151 018133 467124 469*Bol-dt25 53519 96915 50714 275* 2003200420052006 Gemiddelde prijs per mbo deelnemer (x € 1 000)5,15,45,76,1 * De realisatie van de door de accountant gecontroleerde deelnemersaantallen
schooljaar 2006/2007 komen uiterlijk 1 juli 2007 binnen.4.3.2 Voldoende geschikt onderwijspersoneel dat ondernemend
is richting de eigen loopbaanDoelbereikingDe overheid is verantwoordelijk voor de randvoorwaarden van het arbeidsmarkt-
en personeelsbeleid. De instellingen zijn primair verantwoordelijk voor het
personeelsbeleid. Het overheidsbeleid is gericht op versterking van de ondernemende
professional (competentieontwikkeling) voor het verzorgen van innovatief beroepsonderwijs
en educatie, het behoud en het voorkomen van uitstroom van personeel als gevolg
van arbeidsongeschiktheid, het terugdringen van het ziekteverzuim en het aantrekken
van voldoende bekwaam personeel dat zich al werkend voor de onderwijsfunctie
in de sector kwalificeert.Verwijzingen beleidsstukken:Koers bve (27 451, nr. 33), beleidsplan Onderwijspersoneel (bijlage bij Kamerstuk 29 200 VIII, nr. 151), Arboplusconvenant
en «de Kwaliteit van Arbeid» (vervolg op het Arboplusconvenant).ActiviteitenTabel
4.5 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Budget toevoegen aan decentrale instellingsbudgetja2. Registreren ziekteverzuimgegevensja3. Meten vervulling vacaturesja4. Uitvoeren plan van aanpak versterking IPB 2005–2007 van
MBO-RaadjaToelichting1. In het kader van de beperking van regelgeving wordt de regeling duale
opleidingstrajecten niet verlengd en wordt voor de bve-sector geen nieuwe
regeling zij-instroom gepubliceerd. De middelen voor duale opleidingstrajecten
en zij-instroom zijn toegevoegd aan het lumpsum-budget van de instellingen
om de instellingen in staat te stellen een actief arbeidsmarkt- en een versterkt
(integraal) personeelsbeleid te voeren. Om deze reden is het aantal trajecten
pedagogisch didactische cursus bve, andere zij-instroom trajecten voor een
leraarsfunctie en het aantal duale opleidingstrajecten voor onderwijsgevend-
en onderwijs ondersteunend personeel in 2006 niet meer gemeten.PrestatiegegevensTabel
4.6 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Openstaande vacatures voor leraren -> onvervulde vacaturevoorraad
als percentage van de totale formatie.  0,4*0,6**1.00,6***Ziekteverzuimpercentage  5,75,95,85,8***       Oordeel mbo’ers over docenten uitgedrukt op een vijfpuntsschaal   3,3 3,4**** Geldt voor het schooljaar 2003–2004** Geldt voor het schooljaar 2004–2005*** Het gaat hier om streefwaarden 2007 (zie ook tabel 4.5 uit de begroting
2007)ToelichtingDe gegevens in 2006 met betrekking tot «het oordeel van mbo’ers
over docenten» komen in het voorjaar van 2007 beschikbaar (ODIN-4).4.3.3 Meer innovatie en rendement door samenwerking tussen
instellingenDoelbereikingHet realiseren van regionale/sectorale innovatie via een gezamenlijke
inzet van de onderwijsinstellingen en hun samenwerkingspartners om bijvoorbeeld
doorlopende leerlijnen, ondernemerschap en kenniscirculatie te bevorderen.
Zodat het mbo blijft voorzien in de vraag naar voldoende gediplomeerde mbo-ers
op de niveaus 3 en 4 en voldoende doorstroom naar het hbo.ActiviteitenTabel
4.7 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Ontwikkelen van een systeem waarbij innovatiemiddelen worden
ondergebracht in een innovatiebox gekoppeld aan de lumpsumja2. Onderbrengen van een aantal regelingen in de innovatiebox,
w.o. de middelen Kenniscirculatie MKBja3. Ontwikkelen van een innovatieagendaja4. Ontwikkelen van een systeem waarbij de FES-middelen
worden ondergebracht in de innovatieboxja5. Opstellen van een regeling stagebox beroepsonderwijs 2006
t/m 2010jaToelichting1. t/m 4. Met de innovatiebox wordt getracht regionale innovaties te stimuleren,
gerealiseerd door de onderwijsinstellingen met hun samenwerkingspartners.
Richtinggevend hiervoor zijn de landelijke thema’s van de innovatieagenda.
Om dit te realiseren hebben de onderwijsinstellingen «geoormerkte»
middelen gekoppeld aan de reguliere bekostiging ontvangen. De
innovatiebox is vorm gegeven in de regeling innovatiebox beroepsonderwijs
2006–2009. De FES-middelen 2006 zijn meegenomen in de systematiek van
de innovatiebox. In 2006 is gestart met de bve-sector. In de innovatiebox
zijn zo veel mogelijk afzonderlijke innovatiemiddelen (zoals voor de projecten
kenniscirculatie MKB) gebundeld. De onderwijsinstellingen worden zo min mogelijk
nog via afzonderlijke regelingen tot innovatie gestimuleerd. Ook de middelen
voor kenniscirculatie MKB zijn sinds 2006 ondergebracht in de innovatiebox.
Naast de innovatiebox, wordt het innovatiearrangement gehandhaafd. Het innovatiearrangement
is vorm geven in de regeling innovatiearrangement 2006 tot en met 2009.5. Met de stagebox ontvangen onderwijsinstellingen en kenniscentra aanvullende
middelen om de stageproblematiek in het mbo aan te pakken. De stagebox is
vormgegeven in de regeling stagebox beroepsonderwijs 2006 tot en met 2010,
die op 24 oktober 2006 in de Staatscourant is gepubliceerd.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
4.8 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekOnderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekrapport over de werking en effecten van de
regeling innovatiearrangement 2006 t/m 2009, «Het Platform Beroepsonderwijs» 2013 4.3.4 Meer aandacht voor een variëteit in leerloopbanen
van deelnemers, verhoging rendementDoelbereikingHet terugdringen van voortijdig schoolverlaten moet resulteren in een
vergroting van de sociale cohesie, meer doorstroom naar hogere niveaus en
een grotere output van gediplomeerden. Dit draagt bij tot een goed opgeleide
en breed inzetbare beroepsbevolking. De nota «aanval op de uitval»
van april 2006 schetst een perspectief op de aanpak van voortijdig schooluitval
en acties op de korte en middellange termijn. Het gaat dan om preventie van
uitval door het snel signaleren en aanpakken van taal- en leerachterstanden
en versoepelen van de overgangen in de leerloopbaan van jongeren. Daarnaast
wordt de curatieve aanpak versterkt door de leerplicht (kwalificatieplicht
tot 18e verjaardag) te verlengen en goed te handhaven en door jongeren via
een combinatie van leren en werken alsnog een startkwalificatie te laten halen
(de praktijk als leermeester).Activiteiten Tabel
4.9 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. De regeling beroepskolom 2002–2005:
Bevorderen dat scholen en instellingen deelnemers die doorstromen intensiever
voorlichten en begeleiden, de programmatische aansluiting verbeteren en een
herkenbare pedagogiek en didactiek van het beroepsonderwijsontwikkelen. ja2. Implementatie wetsvoorstel samenwerkingsconstructie vo-bve
voor meer ruimte voor maatwerk in
de samenwerking tussen vo en bve. Wetsvoorstel is op 1 januari 2006 geïmplementeerd.ja3. Verbeteren van de doorstroomvmbo-mbo,
d.m.v. «het preventieproject vmbo-mbo».
Hiervoor hebben de 39 RMC-contactgemeenten in 2006 extra geld gekregen (€ 20 000,-)
via de RMC specifieke uitkering. ja4. Het wetsvoorstel kwalificatieplicht is eind 2006 aan de Tweede
Kamer aangeboden, de beoogde invoeringsdatum van 1 augustus 2007 komt hiermee
niet in het geding.ja5. Brief aan vo en bve-instellingen om tijdig verzuim en voortijdig
schoolverlaten te melden en het verscherpen van het
toezicht van de Inspectie van het Onderwijs op een tijdige melding. ja6. Convenanten met
14 RMC-regio’s met de grootste aantallen vsv-ers om aan ’t einde
van ’t schooljaar 2007–2008 het aantal vsv-ers met 10%
verminderd te hebben t.o.v. het schooljaar 2004–2005. ja7. Inrichten van een interne zorgstructuur door bve-instellingen,
als resultaat van het IBO-bve. bve-instellingen krijgen hiervoor extra middelen
via de lumpsum. ja8. De IB-G route: pilot waarbij gemeenten gegevens uit BRON via
de IB-groep kunnen koppelen aan de eigen RMC-registratie, om zo gegevens op
juistheid en volledigheid te controleren. jaToelichting1. De regeling impuls beroepskolom 2002–2005 is beëindigd,
de middelen voor de impuls beroepskolom zijn vanaf 2006 voor het mbo in de
innovatiebox ondergebracht.2. Bovengenoemd wetsvoorstel zal in het voorjaar van 2007 worden geëvalueerd
om mogelijk de eerste gesignaleerde knelpunten eruit te halen.4. Het uitwerken van een juridisch kader dat gemeenten in staat stelt
meer dwang toe te passen om jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie,
die niet meer aan het leren of werken zijn, hier weer naar terug te leiden
(de zogenaamde «leerwerkplicht»). De Raad van State heeft hierover
negatief geadviseerd.6. Deze doelstelling komt overeen met ruim 8 000 minder nieuwe en
bestaande vsv-ers. De convenanten zijn in partnership tussen onderwijsinstellingen,
gemeenten (RMC-functie) en evt. andere ketenpartners tot stand gekomen en
worden momenteel uitgevoerd.7. Uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek bve bleek dat naast het
VOA-budget (budget voor voorbereidende en ondersteunende activiteiten) de
middelen voor de inrichting van een systematische zorgstructuur ontbraken.
Om die reden is het budget in het mbo structureel verhoogd. Er zijn extra
middelen beschikbaar gekomen voor de zorgstructuur in het mbo, voor zogenaamde
Zorg Advies Teams in het mbo, voor de inrichting van experimenten en voor
de uitrol van bewezen «good practices».PrestatiegegevensTabel
4.10 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062010Het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters (volgens BRON) (zie
toelichting)n.b.n.b.n.b.62 50056 50035 000Het aantal gemelde en geregistreerde nieuwe voortijdig schoolverlaters
(bron: Sardes op basis van RMC-registratie) (zie toelichting)70 50063 84967 46956 96356 364 Het aantal herplaatste vsv-ers (bron: Sardes op basis van RMC-registratie)20 00020 00024 00029 00030 800 Percentage gediplomeerde vmbo’ers
dat naar het mbo gaat (onderwijs matrix)71%69%83%77%*  Deelnemerssucces mbo (verhouding gediplomeerde uitstromers / totaal
aantal uitstromers) (bron: OCW onderwijsmatrices)56%60%60%62%n.n.b. * Gegevens over 2006 komen in juni 2007 beschikbaarToelichtingPer brief (Kamerstuk 2006–2007, 26 695, nr. 37, Tweede Kamer) is de Kamer in februari 2007 geïnformeerd over de ontwikkeling
in het jaarlijks aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters. Met de registratie
via het Basisregister Onderwijsnummer (BRON) is voor het eerst een volledige
en betrouwbare registratie mogelijk van voortijdig schoolverlaten. Het is
een solide en valide registratie, die aansluit bij de bekostigingsgegevens.
In genoemde brief is dan ook aangekondigd dat BRON de tot nu toe gebruikte
RMC-registratie zal vervangen bij het vaststellen van aantallen nieuwe vsv’ers
in begroting en jaarverslag. De RMC-cijfers worden in dit jaarverslag nog
een laatste maal, naast de BRON-cijfers, vermeld. BRON geeft een aanzienlijke
daling te zien in het aantal nieuwe vsv’ers ten opzichte van het aantal
in 2005 (zie tabel 4.9).De stagnatie in het aantal nieuwe vsv’ers volgens de RMC-registratie
(zie tabel 4.9) lijkt daarmee in tegenspraak, maar is toe te schrijven aan
een vollediger registratie van uitval in vergelijking tot het vorige jaar.
Daardoor is in 2006 een groter deel van de vsv’ers in de RMC-registratie
waargenomen en meegeteld dan in 2005. Bij dalende aantallen levert dit een
nagenoeg onveranderd cijfer op.Gegevens over de slaagkans van mbo’ers zijn te vinden in tabel 4.1,
tweede regel (aantal gediplomeerde mbo’ers per niveau).Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
4.11 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postRapport «Quick Wins en Good Practice»
(intern rapport Ministerie OCW), inventarisatie
van goede voorbeelden uit de praktijk 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl «Kafkabrigade
Voortijdig Schoolverlaten», Stichting Nederland Kennisland 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl Kosten en
baten van voortijdig schoolverlaten,
Rebelgroup Roel in ’t Veld 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl Beoordeling KBA voortijdig schoolverlaten,
CPB 2006www.voortijdigschoolverlaten.nlOverig evaluatieonderzoekEvaluatie van het besluit van 1 januari 2006 «samenwerkingsconstructie
vo-bve» door Cap Gemini. Eind maart 2007www.capgemini.nl «Vroeg
is nog niet voortijdig», naar een nieuwe beleidstheorie voortijdig
schoolverlaten(KBA) 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl «Voortijdig
schoolverlaten en criminaliteit, een verkenning op
basis van onderzoeksliteratuur en gegevens van het NSCR Schoolproject»
(NSCR) 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl De uitkomst
van de RMC-analyse 2005 (Sardes) April 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl Risicoleerlingen en hun leerloopbanen (Werkgroep IBO-bve).Uit
dit onderzoek bleek, dat het ontbreken van middelen voor de inrichting van
een systematische zorgstructuur een belangrijk knelpunt was in het MBO. 2006www.voortijdigschoolverlaten.nl4.3.5 Een aantrekkelijke onderwijsinhoud die aansluit
op de behoeften van de arbeidsmarktDoelbereikingHet onderwijsaanbod van instellingen moet voortdurend goed aansluiten
op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, de samenleving en de beroepskolom.
Er moet vertrouwen zijn in de – landelijk geldige – diploma’s
en daarmee in de kwaliteit van de examens van de opleidingen. Met de ontwikkeling
van de nieuwe kwalificatiestructuur en de daarop gerichte nieuwe opleidingen
en examens wordt een betere aansluiting bereikt op de arbeidsmarkt, de maatschappij
en op wijzigingen in de samenstelling van het leerlingenbestand.De volgende instrumenten zijn ingezet om dit doel te bereiken: de regeling
vaststelling kwalificatieprofielen 2006–2007 en de beschikking procesmanagement
herontwerp kwalificatiestructuur/mbo. OCW financiert het herontwerpproces.
In 2006 is een additioneel bedrag van € 5 miljoen beschikbaar gesteld
voor:– het ontwikkelen van kwalificatieprofielen;– het ontwikkelen en implementeren van experimentele opleidingen;– het procesmanagement herontwerp kwalificatiestructuur/mbo.ActiviteitenTabel
4.12 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Herontwerp kwalificatiestructuur/mbo   – OCW faciliteert de kbb’s,
onderwijsinstellingen en het procesmanagement bij het ontwikkelen en implementeren
van nieuwe kwalificatieprofielen.ja  – OCW draagt zorg voor
de benodigde regelgeving, de vaststelling van kwalificatieprofielen als ze
voldoen aan de kwaliteitseisen,
de financiering van het procesmanagement en van de experimentele opleidingen.   – OCW start wetgevingstraject
herontwerp kwalificatiestructuur/mbo
(t.b.v. structurele situatie).   – OCW betrekt herontwerp kwalificatiestructuur bij
ontwikkeling nieuwe bekostiging mbo
en kbb’s. 2. Examens mboja  – OCW faciliteert het KCEvoor
de beoordeling van de kwaliteit van
de examens.   – OCW legt
maatregelen op aan opleidingen waar de kwaliteit van
examinering onder de norm is.start in 2006, afronding in 2007PrestatiegegevensTabel
4.13 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Aantal kwalificatieprofielen   52182280 (100%)Aantal experimentele opleidingen   152790 Aantal deelnemers aan experimentele opleidingen   9 60041 500 Percentage mbo-opleidingen met voldoende kwaliteit van
examinering   52%74%85%Toelichting• Het aantal deelnemers aan experimentele opleidingen is gegroeid
van 9 600 (in het studiejaar 2004–2005) naar 41 500 (in het
studiejaar 2005–2006). Op het totale deelnemersbestand in het mbo is
het voornoemde aantal respectievelijk circa 2% en circa 9%.• Het aantal kwalificatieprofielen is toegenomen van 52 ( t.b.v.
de experimentele opleidingen 2004–2005) naar 182 (t.b.v. de experimentele
opleidingen 2005–2006). De streefwaarde van 280 kwalificatieprofielen
(t.b.v. toekomstige experimentele opleidingen) is niet gerealiseerd, omdat
de kenniscentra zich hebben toegelegd op een andere, betere beschrijvingswijze
van kwalificatieprofielen. Hierdoor was tijd nodig om wijzigingen door te
voeren.• Hoewel uit het Examenverslag 2005–2006 van het Kwaliteitscentrum
Examinering (KCE), blijkt dat een stijging is gerealiseerd van 22%
ten opzichte van de kwaliteit van de examens 2004–2005 (namelijk van
52% bij examens 2004–2005 naar 74% bij de examens 2005–2006),
is de streefwaarde voor 2005–2006 van 85% niet bereikt.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
4.14 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postExamenverslag 2005–2006 (KCE,
2007) + beleidsreactie20052006/2007http://www.minocw.nl/documenten/46749.pdf Functioneren van KCE (Inspectie
van het Onderwijs, 2006)20052006Tweede Kamer, 27 451,
nr. 48http://www.minocw.nl/documenten/46749.pdfOverig evaluatieonderzoekLeren langs nieuwe wegen: Evaluatie-onderzoek
experimenten «herontwerp kwalificatiestructuur/
mbo» 2005–2006 (CINOP, 2006)20052006http://www.cinop.nl/(expertisecentrum)4.3.6 De instellingen moeten breed toegankelijk zijn voor
alle soorten doelgroepenDoelbereikingElke deelnemer moet de mogelijkheid krijgen om zijn of haar talenten te
ontplooien in een leeromgeving die het best past. Het gaat hierbij niet alleen
om het initiële leertraject, maar ook om trajecten voor mensen die reeds
werkzaam zijn of (weer) willen zijn (leven lang leren).ActiviteitenTabel
4.15 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Het uitvoeren van de programmalijnen (1. duale trajecten 2.
leerwerkloket 3. drempels slechten, stimuleren en vernieuwen)ja2. Tijdelijke stimuleringsregeling leren en werken (bevorderen
EVC- en duale trajecten en stimuleren samenwerking tussen betrokken partijen)ja3. Realiseren online marktplaats leren en werken (www.opleidingenberoep.nl)ja4. Pilots Associate Degreeja5. Individuele leerrekeningjaToelichting1. In de begroting 2006 was bij deze operationele doelstelling alleen
het uitvoeren van de programmalijnen opgenomen als activiteit. De activiteiten
2 t/m 5 maken deel uit van deze programmalijnen.2. In 2006 zijn er 35 samenwerkingsverbanden tot stand gekomen. In deze netwerken spannen onderwijs, overheid en bedrijfsleven zich in
om samen de planning voor in totaal 20 000 extra EVC-trajecten en 15 000
extra duale trajecten te realiseren in 2007. Daarvoor is in 2006 de stimuleringsregeling
Leren & Werken in het leven geroepen.3. In september 2006 is de portal opleidingenberoep.nl gelanceerd, de
informatie en toepassingen zullen het komende jaar verder worden uitgebreid.
Via deze portal wordt het overzicht van informatie op het gebied van leren
en werken inzichtelijk gemaakt.4. Daarnaast zijn 11 pilots met korte programma’s in het HBO (Associate
Degree) van start gegaan.5. Tenslotte is er een experiment gestart waarbij met een individuele
leerrekening voor laagopgeleide werknemers nagegaan wordt of een eigen budget
voor lager opgeleiden motiveert tot deelname aan scholing.PrestatiegegevensTabel
4.16 PrestatiegegevensIndicator2002200320042005Realisatie
2006Streefwaarde 2006*Extra EVC-trajecten–––– 20 000Extra duale trajecten–––– 15 000Beschikbaarheid «portal» on-line marktplaats voor
scholing    ja * de streefcijfers voor EVC en duale trajecten zijn bepaald voor
de periode 2007Toelichting• Aantallen EVC-trajecten en duale trajecten in 2006 komen in april
2007 beschikbaar via een monitor die door CINOP wordt uitgevoerd.4.3.7 Meedoen in de samenlevingDoelbereikingOnderwijs moet bereikbaar zijn voor iedereen. Volwassenen moeten door
het volgen van een opleiding of cursus kunnen (blijven) meedoen in de Nederlandse
samenleving. Dit kan zowel betrekking hebben op de persoonlijke ontplooiing
als op het vinden van een baan. De sociale cohesie en het maatschappelijke
rendement van de samenleving worden hierdoor vergroot.ActiviteitenTabel
4.17 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Aanvragen leerlinggebonden budgetja2. Inkopen educatieactiviteitenja3. Overheveling middelen voor NT2-opleidingen naar Justitieja4. Invoeren eigen bijdrage NT-2-opleidingen niveau 3 t/m 5ja5. Toevoegen rijksbijdrage aan
de Brede doeluitkering sociaal, integratie en veiligheid van het grote stedenbeleidnee6. Wijziging van de WEBja7. Campagne activiteiten voor autochtone analfabetenja8. Uitvoering van het Meerjarenplan alfabetisering 2003–2006ja9. Onderzoek naar aantal autochtone Nederlanders dat deelneemt
aan een basiscursus bij één van de roc’s.jaToelichting1. De (tijdelijke) subsidieregeling voor leerlinggebonden financiering
in het mbo is per 1 januari 2006 van start gegaan.3. Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de nieuwe Wet Inburgering
op 1 januari 2007, zijn de middelen voor de opleidingen Nederlands als tweede
taal, niveau A1 en A2, overgeheveld naar de begroting van het ministerie van
Justitie (Vreemdelingenzaken en Integratie).5. De rijksbijdrage educatie van de GSB-gemeenten is niet per 1 januari
2006, maar per 1 januari 2007 toegevoegd aan de Brede Doeluitkering Sociaal,
Integratie en Veiligheid van het grotestedenbeleid. Het uitstel van één
jaar is het directe gevolg van het uitstel van de inwerkingtreding van de
Wet Inburgering tot 1 januari 2007.8. Om tot betere resultaten te komen, is het Actieplan
Alfabetisering Autochtonen in 2006 vervangen door het veel bredere Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006–2010 «Van A tot
Z betrokken». Eén van de zes ambities van het Aanvalsplan
Laaggeletterdheid is om binnen nu en 2010 een verhoging te realiseren van
het aantal deelnemers aan alfabetiseringscursussen tot rond de 12 500.PrestatiegegevensTabel
4.18 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2002200320042005200620061. LGF subsidieverstrekkingen    1 8008002. Aantal deelnemers alfabetiseringscursus5 0005 6005 3005 500Nog niet bekend**12 500** te bereiken in 2010.** cijfers verwacht voorjaar 2007Toelichting• Gelet op het hoger aantal verstrekte subsidies ten opzichte van
de raming, kan geconstateerd worden dat de introductie van de leerlinggebonden
financiering in het mbo boven verwachting is verlopen.• Jaarlijks wordt het aantal deelnemers aan een alfabetiseringscursus gemonitord. In verband met de totstandkoming van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid
2006–2010 «Van A tot Z betrokken» zal de monitor 2005–2006
een bredere opzet kennen dan de voorgaande jaren. De bredere monitor zal cijfers
en indicaties bevatten over de bestrijding van laaggeletterdheid en de maatregelen
die hieraan op alle fronten moeten bijdragen. In het voorjaar van 2007 zal
de monitor 2005–2006 aan de Tweede Kamer worden gezonden. Gelijktijdig
zal de realisatie van het aantal deelnemers aan een alfabetiseringscursus
in 2006 bekend worden gemaakt.4.3.8 Meer eigen verantwoordelijkheid van de deelnemers
voor hun leerloopbaanDoelbereikingDeelnemers moeten als stakeholder, zowel op instellingsniveau als op landelijk
niveau, de sector kunnen aanspreken op de kwaliteit van het onderwijs. Via
de medezeggenschapsraden en de onderwijsovereenkomst, waarin de rechten van
de deelnemer zijn opgenomen kan de deelnemer invloed uitoefenen op de instelling.Tabel
4.19 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Faciliteren JOBja2. Versterken medezeggenschap deelnemersja3. Verstrekken gelden vanuit de lumpsumja4. Financiële middelen ter beschikking stellen ter verbetering
van het imago van het mbo, versterking van de keuzevoorlichting. jaPrestatiegegevensTabel
4.20 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Tevredenheid deelnemers ODIN*      Kwaliteitstoetsing
Inspectie van het Onderwijs   96% voldoende  * zie paragraaf 4.1, tabel 4.1 en paragraaf 4.3.2, tabel 4.5Toelichting• De inspectie heeft de kwaliteit van het onderwijs beoordeeld op
een aantal kwaliteitsaspecten in het schooljaar 2004–2005. Het gaat
hierbij onder meer om de kwaliteitsaspecten: kwaliteitsborging, onderwijsleerproces
en opbrengsten. Van de onderzochte eenheden (groep van opleidingen) is 96%
van voldoende kwaliteit en 4% zwak. Het Onderwijsverslag over het schooljaar
2005–2006 bevat de meest actuele kwaliteitsoordelen over de onderwijskwaliteit
van de bekostigde en niet-bekostigde instellingen en wordt omstreeks mei 2007
openbaar.ARTIKEL 5. TECHNOCENTRA5.1 Algemene beleidsdoelstelling: De regering streeft
naar versterking en vernieuwing van de kennisinfrastructuur binnen de technische
sector en naar een betere aansluiting tussen technisch beroepsonderwijs en
het bedrijfsleven.Doelbereiking en maatschappelijke effectenMet de Kaderregeling Technocentra 2006–2010 is in het jaar 2006
subsidie verleend aan de technocentra;a) ter versterking en vernieuwing van de kennisinfrastructuur in de regio,b) ter verbetering van de aansluiting tussen het technische beroepsonderwijs
en het bedrijfsleven.Op basis van de Kaderregeling Technocentra 2006–2010 hebben de technocentra
hun basis- en speerpuntplannen ingediend. De plannen voor de basissubsidie
van de technocentra sluiten aan bij de doelen zoals vastgesteld in de hierboven
genoemde regeling:a. bevordering van de circulatie en de toepassing van kennis tussen instellingen,
tussen instellingen en ondernemingen of tussen instellingen, ondernemingen
en derden;b. gezamenlijke benutting door verschillende instellingen van hoogwaardige
en moderne apparatuur ten behoeve van technisch beroepsonderwijs op de opleidingsbehoeften
van de arbeidsmarkt.De plannen voor de speerpuntsubsidie van de technocentra sluiten aan bij
een van de doelen van de basissubsidie en nog een additionele doelstelling:
bevordering van de regionale structuur voor scholing naar een hoger opleidingsniveau,
of de aanpak van specifieke arbeidsmarktknelpunten en ambities in de technische
sector.Over de doelrealisatie van technocentra wordt in de jaarverslagen gerapporteerd.
De jaarverslagen over 2006 komen in juli 2007 beschikbaar.5.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
5.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen 8 59617 6022809 03709 037Waarvan garantieverplichtingen    000Totale uitgaven (programma + apparaat)5 4458 5968 6759 2079 03709 037Ontvangsten5 44513917 2709 0769 19909 199ActiviteitenTabel
5.2 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Het beschikbaar stellen van de basissubsidie aan de technocentraja2. Het beschikbaar stellen van de speerpuntsubsidie aan de technocentrajaToelichtingHet Platform Bèta Techniek heeft de aanvragen van basis- en speerpuntsubsidie
van de technocentra beoordeeld, daarover een advies opgesteld en dat advies
laten beoordelen door een expertgroep bèta techniek op kwaliteit en
onafhankelijkheid. Vervolgens heeft het bestuur van het Platform Bèta
Techniek over de plannen van de technocentra geadviseerd aan de minster. In
2006 is aan alle 14 technocentra een basissubsidie verleend. In 2006 is aan
16 speerpuntplannen van de technocentra speerpuntsubsidie verleend.ARTIKEL 6 en 7 HOGER ONDERWIJS6.1 Algemene beleidsdoelstelling: Zorgdragen voor kwalitatief
hoogwaardig, toegankelijk en doelmatig hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek.Doelbereiking en maatschappelijke effectenOCW heeft gewerkt aan een onderwijs- en onderzoeksklimaat dat universiteiten
en hogescholen uitdaagt tot optimale prestaties. Doel: studenten kansen geven
om hun talenten te ontdekken, te ontwikkelen en te gebruiken. Op die manier
is bijgedragen aan de ontwikkeling van een duurzame kennissamenleving en de
versterking van de innovatiekracht van de economie.Algemene toelichtingOm de beoogde groei van het hoger onderwijs (wenselijk vanwege het belang
van meer hoger opgeleiden voor onze kennissamenleving) goed te faciliteren
en te verbinden aan het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs is in
2006 geïnvesteerd in: de deelname aan het hoger onderwijs, de verblijfsduur
van studenten in het hbo en wo, de slaagkans in het hbo en wo, de waardering
van Nederlanders van de kwaliteit van het onderwijs en de doorstroom naar
de arbeidsmarkt. Dit heeft plaatsgevonden over zowel de gehele linie als door
het creëren van meer differentiatie in de vorm van o.a. excellente opleidingen.
Het referentiekader hiervoor is uitgewerkt in de in 2006 uitgebrachte beleidsreactie
op het rapport van de Onderwijsraad «2020: de helft van Nederland hoger
opgeleid» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 410, nr.
41).Uit tabel 6.1 blijkt dat de verblijfsduur van hbo-studenten redelijk stabiel
is gebleven, terwijl die van de wo-studenten fors is gedaald. De slaagkansen
in het hbo en wo zijn gedaald. De waardering van Nederlanders van de kwaliteit
van het onderwijs stabiel is gebleven. De doorstroom naar de arbeidsmarkt
laat t.o.v. 2000 voor het hbo een stijging zien en voor het wo een lichte
daling. Tabel 6.5 geeft aan dat de deelname aan het hoger onderwijs ten opzichte
van 2002 stijgt.Tabel
6.1 Effectgegevens artikel 6 en 7 Realisatie  20022003200420052006Effectgegevens     Verwachte verblijfsduur gediplomeerden in jaren     Hbo4,44,44,44,54,5Wo*5,95,95,85,65,4Bron: OCW (CFI) 1 cijfer ho     Slaagkans     Hbo6875747371Wo7173747067Bron: OCW (CFI) 1 cijfer ho     Belangrijke overgangen tussen onderwijssoorten     Doorstroompercentage
van gediplomeerden uit voorafgaand onderwijs bol-hbo25.327.928.427.8Nog niet bekend**Doorstroompercentage
van gediplomeerden uit voorafgaand onderwijs hbo-wo12,413,113,013,5idemBron: OCW (CFI) Onderwijsmatrices     Mening van Nederlanders over de kwaliteit van
het onderwijs (rapportcijfer)     Hbo––6,66,66,5Wo––6,86,76,7Bron: Onderwijsmonitor     Schoolverlaters met baan. Als percentage van
de beschikbare schoolverlaters     Hbo––9495Nog niet bekend**Wo––9596idemPercentage op niveau     Hbo––7577idemWo––6361idemBron: Roa     * Na een periode van betrekkelijke stabiliteit neemt de verwachte verblijfsduur
van wo-gediplomeerden langzaam af van 5,9 jaar in 2002 naar 5,4 jaar in 2006.
Er zijn drie grote effecten verantwoordelijk voor de daling van de verblijfsduur.Ten
eerste het feit dat steeds meer studenten alleen een (korte) masteropleiding
volgen. Ten tweede een «echte» daling van de verblijfsduur van
de studenten die zijn ingestroomd in een ongedeelde of een bacheloropleiding.
En ten derde de slaagkans die daalt. Uitvallers hebben in het algemeen een
kortere verblijfsduur dan afgestudeerden. Als het aandeel van de afgestudeerden
daalt, daalt daardoor de gemiddelde verblijfsduur van alle studenten.** Nieuwe cijfers van het Roa en de onderwijsmatrix worden gepubliceerd
in september 2007.N.B.: De in de begroting 2006 overig genoemde effectgegevens zijn opgenomen
in de naslagwerken Kerncijfers (rendementen en contractinkomsten), Bestel
in Beeld en Kennis in Kaart. Deze worden jaarlijks door OCW gepubliceerd.
De tabellen met gegevens over toegankelijkheid zijn opgenomen onder de operationele
doelstelling 6.3.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen van hoger
onderwijs en onderzoek, tabel 6.5.SuccesfactorenHoewel maatschappelijke vraagstukken en economische groei in het algemeen
van invloed zijn op succesfactoren, wordt met het inzetten van de operationele
doelstellingen uit paragraaf 6.3 beoogd de succesfactoren in het hoger onderwijs
positief te beïnvloeden.Het aantal studenten in het hoger onderwijs is gestegen. Gesteld zou kunnen
worden dat de bereidheid van de bevolking om verder te leren, is toegenomen.Het succes van de lectoraten en het Raak-programma (versterken van de
samenwerkingsprojecten met het mkb en de publieke sector) bevestigen de toegenomen
bereidheid van ho-instellingen om samen verder te werken met
bedrijven, evenals de responsiviteit van bedrijven naar onderwijs, onderzoek
en innovatie.Door de stimulering van ondernemerschap en excellentie in het ho (in 2006
zijn extra uitgaven ten behoeve van ondernemerschap en excellentie & rendement
gehonoreerd) wordt bijgedragen aan de succesfactor: «ambitieuze, kritische
en ondernemende studenten».6.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 6.2 Budgettaire gevolgen van beleid
artikel 6 hoger beroepsonderwijs (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen1 727 5351 628 6041 760 8351 858 2902 039 5031 872 468167 035Waarvan garantieverplichtingen   31 50039 000  Uitgaven1 603 5691 634 1461 720 2381 802 9211 881 7951 827 38654 409        Programma-uitgaven1 603 5691 634 1461 714 5661 797 7391 886 7981 822 87353 925        Stelsel1 568 7891 601 8781 656 5571 720 7951 767 4301 717 29050 140– Toerusting van instellingen
voor het verzorgen van hoger onderwijs en
onderzoek1 568 7891 601 8781 656 5571 720 7951 767 4301 717 29050 140        Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijs4024874472 4083 0705 616– 2 546– Toelatingsbeleid in het hoger
onderwijs   1 9607593 307– 2 548– Internationalisering in het hoger
onderwijs4024874474483113092– Voortzetting Delta-beurzen    200020000        Versterken innovatief vermogen van Nederland
door optimale benutting hoger onderwijs34 12530 48748 77863 98782 09680 3581 738– Lectoren en kenniskringen29 75429 75429 75429 43536 96136 9610– Zorgopleidingen in het hoger
onderwijs  4 1005 3759 3009 3000– Deltaplan Bèta/techniek4 3717338 92422 77727 03525 2971 738– Regionale Actie en Aandacht voor Kennisinnovatie  6 0006 0005 0005 0000– Versterking kennisinfrastructuur
publieke sector    3 8003 8000– Ondernemerschap   400           Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking
door maximale participatie aan hoger
onderwijs2531 2942 5393 9837 4285 8501 578– Studiekeuze informatie voor
het hoger onderwijs 1 2031 1481 7332 5808001 780– E-learning  1 30020003 3003 3000– Verhoging deelname allochtone
studenten/Ambassadeursnetwerk   1501 4481 650– 202– Emancipatie25391911001001000        Meer onderzoekers van meer kwaliteit door
verbeteren en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen    1 5001 000500– Promotievouchershbo-docenten    1 5001 000500Programmakosten overig  6 2456 56615 27412 7592 515– IBG  1 8721 9467 8657 79372– CFI  4 3734 6207 4094 9662 443        Apparaatsuitgaven Hoger Onderwijs  5 6725 1824 9974 513484Ontvangsten358771 4631 79846 8481746 831ToelichtingDe realisatie van de uitgaven voor het hoger beroepsonderwijs ligt in
2006 € 54,4 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand. Deze
toename houdt met name verband met de toename van het aantal studenten en
de toekenningen van loon-prijsstijging.De realisatie van de ontvangsten is vanaf 2006 hoger omdat de verrekeningen
in het kader van het Schutte-dossier verwerkt zijn.Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid
artikel 7 wetenschappelijk onderwijs (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 200220032004200520062006 Verplichtingen3 192 2863 227 9833 327 0193 445 9783 531 9593 570 612– 38 653Waarvan garantieverplichtingen       Uitgaven3 045 2443 131 6453 215 6423 337 8953 396 5973 364 04832 549        Programma-uitgaven3 045 2443 131 6453 215 6423 337 8953 396 5973 364 04832 549        Stelsel3 045 2443 131 6453 167 9383 304 8353 366 8803 324 69342 187– Toerusting van instellingen voor het verzorgen van hoger
onderwijs en onderzoek3 032 1403 118 6043 149 2563 283 9503 341 5533 303 19638 357– Toerusting van faciliterende organisaties gericht op het hoger
onderwijs13 10413 04118 68220 88525 32721 4973 830        Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent onderwijs004 0705 2108 8199 625– 806– Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs  1 9161 2351 5671 645– 78– International centres of excellence    05 000– 5 000– Internationalisering in het hoger
onderwijs  2 1543 9756 2521 9804 272– Voortzetting Deltabeurzen    1 0001 0000        Versterken innovatief vermogen van Nederland
door optimale benutting hoger onderwijs0025 8005 6002 5706 473– 3 903– Zorgopleidingen in het hoger onderwijs  5 8005 6002 5702 675– 105– Dynamisering eerste geldstroom wetenschappelijk Onderzoek   003 798– 3 798– Numerus fixus geneeskundeopleidingen
in het wetenschappelijk onderwijs*  12000    – Sectorplan technische universiteiten  6 000    – Sectorplan wiskunde  2000            Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking
door maximale participatieaan hoger
onderwijs004 7005 1108 3959 045– 650– Studiekeuze-informatie voor het hoger
onderwijs   00650– 650– Surf Educatiefonds
in het hoger onderwijs  4 0004 0004 0004 0000– Digitale universiteit in het hoger
onderwijs  7001 0001 7001 7000– Verhoging deelname studenten
met een handicap   1102 6952 6950        Meer onderzoekers van meer kwaliteit door
verbeteren en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingen009 0009 9109 93314 212– 4 279– Jonge universiteiten  3 0006 0006 0006 0000– Onderzoeksmasters in het wetenschappelijk Onderwijs  6 0003 9102 9337 212– 4 279– Promotievouchershbo-docenten    1 0001 0000        Programma-uitgaven overig004 1347 230000– IBG  2 4135 648000– CFI  1 7211 582000        Apparaatsuitgaven Hoger Onderwijs0000000Ontvangsten1 3901 5351 4202 0811 4781 40078* Vanaf 2005 maken de middelen deel uit van toerusting (lumpsum).ToelichtingBij het wetenschappelijk onderwijs ligt de realisatie van de uitgaven
in 2006 in totaal € 32,5 miljoen hoger dan de vastgestelde begrotingsstand.
Deze stijging is grotendeels te verklaren uit enerzijds een verhoging van € 55,2
miljoen voor loon- en prijsbijstelling 2006 en anderzijds uit een verlaging
van het macrokader door een daling (ten opzichte van de raming 2005) van het
aantal studenten in het wetenschappelijk onderwijs (-€ 25,1 miljoen).6.3. Operationele doelstellingen6.3.1 Toerusten van instellingen voor het verzorgen
van hoger onderwijs en onderzoekDoelbereikingHet stelsel van hoger onderwijs is zodanig toegerust dat het voldoet aan
de eisen die de wet stelt aan het verzorgen van hoger onderwijs en het verrichten
van onderzoek.Tabel
6.4 Instrumenten/activiteitenJaar 2006RealisatieInstrumenten 1. Via de lumpsum (reguliere bekostiging)
die is verstrekt aan de instellingen van hoger onderwijs (inclusief
de levensbeschouwelijke instellingen en de Open Universiteit Nederland) is
bijgedragen aan het verzorgen van hoger onderwijs en
(academisch) onderzoek. ja2. Via de instellingen voor internationaal onderwijs en onderzoek
is bijgedragen aan de wetenschappelijke opleiding van studenten, vooral uit
ontwikkelingslanden. Deze zijn middels een penvoerderovereenkomst gelieerd
aan een universiteit. Het International Institute for Infrastructural, Hydraulic
and Environmental Engineering (IHE) heeft een Unesco status.Daarnaast ontvangt
een aantal instellingen voor internationaal onderzoek rechtstreeks een subsidie.ja3. Via subsidies aan de zogenaamde faciliterende organisaties
is bijgedragen aan de coördinatie van kennis en het stimuleren van ontwikkelingen
op het gebied van internationale samenwerking en
uitwisseling (NUFFIC en EUA*), aan deelname van
gehandicapten aan het hoger onderwijs (Stichting
Handicap en Studie; basissubsidie), aan deelname van
vluchtelingstudenten (SUS/UAF), aan ondersteuning van belangenbehartiging
van studenten (LSVb en ISO) en aan de accreditatie van het hoger
onderwijs door de Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie
(NVAO).ja4. Een nieuwe wet op het hoger onderwijs(WHOO):
de WHOO is in juni 2006 naar de Tweede Kamer gestuurd, maar nog voor behandeling
controversieel verklaard.Een nieuw bekostigingsmodel hoger
onderwijs: op basis van bestuurlijk overleg met de
VSNU en de HBO-raad is op 26 oktober 2006 de keuze gemaakt het stelsel van
leerrechten niet per 1 september 2007 maar per 1 september 2008 in te voeren.De
TK heeft op 20 juni 2006 ingestemd met het wetsvoorstel Financiering in het hoger
onderwijs. Op 5 december 2006 heeft de Eerste Kamer
het wetsvoorstel controversieel verklaard, evenals het verwante wetsvoorstel Rechtspositie studenten
en raden van toezicht.jaActiviteiten5. Met de Open Universiteit
en met de levensbeschouwelijke instellingen zijn afspraken gemaakt, gericht
op gepaste inbedding van de deze instellingen in de bekostigingssystematiek
die voor de vergelijkbare instellingen voor hoger onderwijs van
toepassing is of zal worden.ja6. In het studiejaar 2007–2008 gaan de experimenten open
bestel in het hoger onderwijs van
start. Deelnemers zijn private en aangewezen instellingen (alle opleidingen),
evenals bekostigde instellingen (voor de opleiding Small Business en Retailmanagement).
In 2006 is:ja  – de Commissie experimenten open bestel ingesteld
(Staatscourant 9 juni 2006, nr. 110, pag. 18);   – de regeling gepubliceerd (Staatscourant
10 november 2006, nr. 220, pag. 19); en   – een onderzoeksbureau aangewezen voor begeleiding
van de experimenten. * De OESO en NACEE zijn vanaf 2006 overgeheveld naar artikel 8 Internationaal
onderwijsbeleid. Zie ook tabel 6.4 in de begroting 2006.Tabel
6.5 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 2002/20032003/20042004/20052005/20062006/20072006/2007Uitstroom van
studenten (x 1 000 exclusief landbouw) op peildatum:      Hbo- voltijd      Gediplomeerden44,546,047,146,247,248,1Hbo-deeltijd      Gediplomeerden12,813,414,114,614,213,9Wo      Gediplomeerden (doctoraal/master)*20,621,422,624,927,423,1Instroomen doorstroom (x
1 000 exclusief landbouw) op peildatum:      Hbo-voltijd      Eerstejaars65,170,973,974,877,876,7Ingeschrevenen247,0257,3268,9280,8293,9289,9Hbo-deeltijd      Eerstejaars16,215,914,513,913,614,2Ingeschrevenen62,063,862,860,659,860,5Wo      Eerstejaars34,536,738,840,541,241,4Ingeschrevenen**174,5183,7193,6199,9201,8212,1Bron: referentieraming 2005 (streefwaarden), 2006 en
2007 (wo is gecorrigeerd voor uitwisselings-studenten, hbo is conform de OCW-begrotingsraming).   200220032004200520062006Uitgevan per student (x €1 000)      Hbo:5,85,65,55,55,45,3Wo:5,75,65,65,65,65,6Uitgaven per student in constante prijzen 2006. Aantallen studenten
conform de referentieraming 2007 (begrotingsraming en gecorrigeerd met de
uitgekeerde loon- en prijsbijstellingen).      * Het aantal afgestudeerden met een ongedeeld doctoraaldiploma neemt af.
Het aantal afgestudeerden met een masterdiploma daarentegen neemt sinds de
invoering van de BaMa snel toe.** De achterblijvende realisatie 2006 t.o.v. de raming is het gevolg van
een afname van de gemiddelde verblijfsduur van wo-afgestudeerden, met name
voor studenten met een hbo-vooropleiding (zie ook tabel 6.1). Afgestudeerden
met een masterdiploma hebben gemiddeld een kortere verblijfsduur dan afgestudeerden
met een ongedeeld doctoraal. Daarnaast speelt ook verhoogde uitval een rol.
Er is echter geen duidelijk verband met het vaker door instellingen gehanteerde
bindend studieadvies.ToelichtingIn de brief met nieuwe/aanvullende indicatoren OCW van 24 november 2005
aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300VIII,
nr. 88) zijn ook de uitgaven per student (excl. en incl. onderzoek)
in de EU-landen, de VS en Australië als aanvullende indicator over doelmatigheid
genoemd. Wat betreft de uitgaven per student exclusief onderzoek staat Nederland achter het Verenigd Koninkrijk en Denemarken
op de derde plaats binnen de EU. Bij de uitgaven per student inclusief onderzoek staat Nederland eveneens op de derde plaats,
ditmaal achter Denemarken en Zweden. Nederland ligt 36% boven het gemiddelde
van de 19 oude EU-lidstaten en 19% boven het OECD-gemiddelde. Meer
informatie is te vinden in Kennis in Kaart 2006, figuur 26 en 27.Ook de administratieve lasten zijn als aanvullende indicator van de doelmatigheid
genoemd. Door vertraging in de nieuwe wetgeving zijn nog geen meetbare resultaten
geboekt rondom het terugdringen van de administratieve lasten in het ho.6.3.2 Getalenteerde studenten (binnen en buiten Nederland)
aantrekken met uitdagend en excellent hoger onderwijsDoelbereikingNederland heeft behoefte aan meer kwalitatief hoogwaardige opleidingen
voor talentvolle studenten. In 2006 is dit gestimuleerd in het kader van het
traject «Ruim baan voor talent». Dit traject is in 2004 gestart
en wordt gemonitord door de commissie «Ruim baan voor talent»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 388, nr.
4).In hoeverre de programma’s in het kader van «Ruim baan voor
talent» erin slagen om getalenteerde studenten aan te trekken met uitdagend
en excellent onderwijs zal in 2007 worden geëvalueerd door de commissie
Ruim Baan voor talent. De commissie heeft in 2006 een tussenrapportage over
2005 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 388, nr.12) en over 2006 (Tweede Kamer, 2006–2007, 29 388, nr. 13)
uitgebracht.Tabel
6.6 Instrumenten/activiteitenJaar 2006RealisatieInstrumenten 1. Toelatingsbeleid: experimenten «Ruim baan voor talent»
(deels met selectie en collegegeldverhoging)
bij opleidingen met een «erkende evidente meerwaarde». Er zijn
in het kader van een nieuwe ronde «Ruim baan voor talent» veertien
honours programma’s gesubsidieerd.In de tussenrapportage 2006 Commissie
Ruim Baan voor talent (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 388, nr.
13) staat als voorlopige conclusie dat de erkende evidente meerwaarde
geen hanteerbaar begrip is als voorwaarde voor selectie. Er zijn daarom in
de tussenrapportage geen indicatoren benoemd. ja2a. Internationaal excelleren:Centres of Excellence zijn aangekondigd
in de internationaliseringsbeleidsbrief «Koers op Kwaliteit»
die in november 2004 naar de Kamer is gestuurd.nee2b. Het beurzenprogrammaDeltaI
wordt (onder flexibele voorwaarden) voortgezet tot september 2007, onder de
naam Delta-II. Hiervoor is voor 2006/2007 € 3,0 miljoen beschikbaar. ja2c. In 2006 is het programma Huygens Scholarship Programme (HSP)
ingesteld, dat oudere beursprogramma’s (Talentenprogramma, Huygens,
CV-programma’s) vervangt. Hiervoor is € 5,0 miljoen beschikbaar.ja2d. Studenten die in hun eigen land het studeren om politieke
redenen onmogelijk wordt gemaakt, kunnen vanaf 2006 een beroep doen op het
Libertas Noodfonds (budget € 1,0 miljoen). Voorlopig is het programma
alleen voor Wit-Rusland opengesteld. ja2e. Om de wereldwijde vraag en aanbod van Nederlands hoger
onderwijs beter bij elkaar te brengen is een scenario
ontwikkeld voor een communicatiestrategie «Beeldmerk Nederland»,
zijn Nederlandse steunpunten in geselecteerde landen, de Netherland Support
Offices (NESO’s), gevestigd in Vietnam en Mexico en zijn drie NIB’s
(Nederlandse Instituten in het Buitenland) gerealiseerd. Daarnaast zijn door
de Nuffic voorbereidingen getroffen voor de opening van vijf verdere NESO’s.
De in 2006 voorziene opening in Rusland is uitgesteld tot 2007.ja2f. Subsidie projecten internationale samenwerking en beurzenprogramma’s.
Ten behoeve van de internationalisering voert de NUFFIC taken uit. Daarnaast
beheert de NUFFIC Europese en Nederlandse onderwijsprogramma’s (zoals
Socrates, HSP en Libertas (zie ook ad 2d.). jaToelichting2a. De in de internationaliseringsbeleidsbrief «Koers op Kwaliteit»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 800 VIII,
nr. 72) aangekondigde Centres of Excellence blijken vooralsnog niet
het juiste instrument te zijn om internationale excellentie te stimuleren.
Het animo onder de Nederlandse instellingen bleek onvoldoende. In de begroting
2007 is opgenomen dat het doel «internationaal excelleren» met
deze middelen ook bereikt kan worden door het inzetten van specifieke
beurzenprogramma’s. Deze zullen in 2007 worden opgezet, in samenhang
met de uitwerking van excellentie in het onderwijs.Tabel
6.7 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Delta I/Delta II: inkomende studenten*7577561 0531 291Nog niet bekend**1 291Delta I/Delta II: uitgaande studenten*124117181219Nog niet bekend**219Bron: jaarverslagen DELTA (Nuffic)      Internationalisering Algemeen: buitenlandse studenten in Nl.3,7%4,0%5,8%6,6%Nog niet bekend** Bron: Bison monitor (Nuffic)      * Delta I is gestopt in 2005 en overgegaan in Delta II.** De monitor internationale mobiliteit (Nuffic) is per september 2007
beschikbaar.ToelichtingIn de brief met nieuwe/aanvullende indicatoren OCW van 24 november 2005
aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII,
nr. 88) is ook de verdeling van de scores bij onderzoek visitaties
2003–2005 opgenomen als aanvullende indicator voor uitdagend onderwijs
en hoogwaardig onderzoek. De hbo-visitatiecommissies zijn tevreden over de
faciliteiten en gerealiseerde kwalificaties, maar minder over inhoud/niveau
van toetsen, samenhang/integratie, bewaking van kwalificaties en het interne
kwaliteitszorgsysteem. In het wo kan alleen naar twee groeperingen van inhoudelijke
of facilitaire aspecten worden gekeken. De gemiddelde beoordeling voor deze
groepen is voldoende tot goed en loopt weinig uiteen. Meer informatie is te
vinden in Kennis in Kaart 2005, figuur 35 en 36.6.3.3 Versterken innovatief vermogen en de kennisinfrastructuur
van Nederland door optimale benutting hoger onderwijs.DoelbereikingVolgens plan is in 2006 een aantal beleidsinstrumenten succesvol ingezet
om het bedrijfsleven en de maatschappelijke sectoren te laten profiteren van
de publieke kennisinfrastructuur. Het maatschappelijke bereik van lectoren
en het RAAK-programma wordt groter door middel van toegepast onderzoek. De
instroom in het topsegment van de bèta- en technische opleidingen –
de universitaire opleidingen- is in 2006 fors gestegen.Tabel 6.8 Instrumenten/activiteitenJaar 2006RealisatieInstrumenten 1. Raak-MKB: In 2006 is de Raak-regeling (regionale actie en aandacht
voor kennisinnovatie) voortgezet. Doel van deze regeling is om de kennisbrugfunctie
van hogescholen en innovatie in het MKB te versterken. De regeling biedt hiertoe
financiële ondersteuning aan samenwerkingsprojecten op het gebied van
kennisontwikkeling en uitwisseling tussen hogescholen en MKB-bedrijven. De
regeling is uitgevoerd door de Stichting Innovatie Alliantie (SIA) waarin
deelnemen: MKB-Nederland, de HBO-raad, VNO-NCW, TNO, het Telematica Instituut
en Syntens. ja2. Raak-publiek: Analoog aan de Raak-regeling gericht op het MKB
is in 2006 een Raak-regeling specifiek gericht op maatschappelijke sectoren
van start gegaan. Deze regeling biedt financiële ondersteuning aan samenwerkingsprojecten
op het gebied kennisontwikkeling en uitwisseling tussen hogescholen en maatschappelijke
sectoren.Voor Raak-publiek werd een gezamenlijk plan van aanpak Raak-publiek
met de HBO-Raad opgesteld in 2006. De eerste twee projectronden zijn toegekend.ja3. Zorg: Het beleid is gericht op het complementeren van het bestaande
aanbod van zorgopleidingen met nieuwe opleidingen, die aansluiten op de gewenste
taakherschikking in de zorg. Dit beleid omvat de implementatie van nieuwe
opleidingen in het hbo en wo via subsidies en de rijksbijdrage.
Daarnaast stromen meer studenten in in de bestaande opleidingen geneeskunde
door de verhoging van de numerus fixus (2003–2004)
naar 2850 studenten.In september 2006 zijn in het hbo 62 extra plaatsen van
de geplande 75 extra opleidingsplaatsen (tweede cohort) bij de opleidingen
tot nurse practitioner en physician assistant gerealiseerd. Deze opleidingsplaatsen
komen bovenop de aanvankelijke jaarlijkse instroom van
250 studenten. De oorzaak van deze iets lagere groei ligt in de discussie
die binnen de zorginstellingen wordt gevoerd over de positie en financiering
van deze medewerkers (zie ook tabel 6.9). ja4. Het Platform Bèta/Techniek heeft voor het tweede achtereenvolgende
jaar de activiteiten uitgevoerd ten behoeve van het Deltaplan Bèta/Techniek.In
2006 heeft er een midterm review plaatsgevonden van de programmalijnen van
het Platform Bèta/Techniek om vast te stellen of de (beoogde) inzet
van middelen en aanpak daadwerkelijk zal leiden tot het realiseren van de
doelstellingen (15% meer instroom in
2007 en 15% meer uitstroom in
2010 t.o.v. 2000). De hoofdconclusie is dat de overall strategie van het Platform
Bèta Techniek – resultaatgerichte ketenaanpak van po tot en met
de arbeidsmarkt – succesvol
is. Wel dient er speciaal aandacht te komen voor het hbo- en het mbo met daarbij
vooral aandacht voor meisjes en allochtonen.
Dit in verband met de achterblijvende instroom in
het hbo (zie tabel 6.9). Er zijn hierbij echter wel grote verschillen bij
de hbo-instellingen (8 instellingen vertonen een significante stijging). Voor
het wo is in 2006 de tussendoelstelling voor 2007 van 15% meer instroom ruim
gehaald. De totale uitstroom (hbo
en wo) groeit, die is inmiddels 7% t.o.v 2000 (zie tabel 6.9).Het Platform
Bèta/Techniek werkt met vijf programmalijnen. Voor meer informatie
wordt verwezen naar het beleidskader 2005/2006, het beleidskader 2007/2008
dat op 6 april 2007 naar de Tweede Kamer is gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800, nr. 111)
van het Platform (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII,
nr. 139) en de websitewww.platformbetatechniek.nl.ja5. Extra investeringen in lectoren en kenniskringen: Lectoren
en kenniskringen hebben tot doel te komen tot verbetering van de externe oriëntatie,
curriculumvernieuwing, professionalisering van docenten en versterking van
kenniscirculatie en kennisontwikkeling. Lectoren spelen een belangrijke rol
in de ontwikkeling van hogescholen van «onderwijsinstituten» naar «kennisinstituten».Een kwaliteitszorgsysteem
ontwerp-ontwikkeling en onderzoek hbo wordt ontwikkeld samen met de HBO-raad,
en is gereed op 1–1–2009. Tussen 1–1–2007 (indalen
in lumpsum van instellingen van middelen voor lectoren) en 1–1-2009
zal de SKO de kwaliteitsborging
van lectoren verzorgen.ja6. Dynamisering eerste geldstroom wo. Een besluit om de eerste
geldstroom middelen voor wetenschappelijk onderzoek te dynamiseren is doorgeschoven
naar een volgend kabinet.Het gaat bij de dynamisering om omvangrijke plannen
zoals die o.a. zijn voorgesteld door de commissie Chang.neeActiviteiten 7. Om meer ondernemerschap in het onderwijs, van po tot en met
ho, te stimuleren, zijn in 2006:– de fes-claim
(voor alle onderwijssectoren en EZ) ter ondersteuning van het beleidsdoel
gehonoreerd;– in het
kader van het partnership «leren ondernemen» activiteiten zoals
roadshows georganiseerd;– betrokkenheid po-
en vo-veld vergroot.jaTabel
6.9 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Raak:      Raak-mkb: aantal MKB-bedrijvennvtnvtnvt324716–Raak-publiek: aantal betrokken instellingennvtnvtnvt2731–Bron: SIA       2002/20032003/20042004/20052005/20062006/20072006/2007Zorg:      aantal opleidingsplaatsen voor de zorgmasteropleidingen nurse
practioner en physician assistent*nvtnvt232318312325Bron: VWS       RealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Deltaplan Bèta/techniek:      % instroom t.o.v.
2000      Hbo– 5,9– 6,1– 6,9– 7,1– 7,5–Wo– 0,48,713,917,021,7–Totaal hbo+wo– 4,1– 1,5– 0,40,41,6–Bron: CFI, tellingen 1 cijfer HO      % uitstroom t.o.v.
2000      Hbo2,02,43,8– 0,5– 1,2–Wo10,412,918,325,529,5–Totaal hbo+wo4,35,27,76,57,1–Bron: CFI, tellingen 1 cijfer HO      Lectoren en kenniskringen:      – aantal fte’s (cumulatief)50,5112,0130,7134,5160,5169,0– aantal aangestelde lectoren in personen (cumulatief)55195248245282–Bron: Stichting Kennisontwikkeling hbo      * Zie tabel 6.8 onder 3.ToelichtingIn de brief van 24 november 2005 aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 30 300 VIII, nr. 88) is als aanvullende indicator
voor bèta en techniek het percentage afgestudeerden bèta/techniek
in internationaal perspectief gegeven. Uit Education at a Glance (OECD, 2006)
blijkt dat dit percentage in Nederland 18,7% bedraagt. Dit is internationaal
gezien erg laag, alleen Hongarije scoort lager (12,5%). Duitsland scoort
het hoogst: 32,8% en het OECD-gemiddelde bedraagt 26,4%.Het
Deltaplan Bèta/techniek wordt als beleidsinstrument ingezet om de deelname
aan het hoger onderwijs te stimuleren.Voor informatie inzake prestatie-indicatoren voor ondernemerschap wordt
verwezen naar Kennis in Kaart 2006, figuur 43 Startende ondernemers uit 1998–2000
naar opleidingsniveau.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
6.10 OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek Ex postEerste effectmeting lectoraten in het hbo2006200630 800 VIII nr. 116.3.4 Werken aan een goed opgeleide beroepsbevolking door
maximale participatie aan hoger onderwijsDoelbereikingNaar aanleiding van het advies «De helft van Nederland hoogopgeleid»
heeft het kabinet in juni 2006 een beleidsreactie uitgebracht, waarin op hoofdlijnen
een integrale aanpak is beschreven voor het streven om in 2020 de helft van
de Nederlandse beroepsbevolking tussen de 25 en 44 jaar hoger opgeleid te
laten zijn (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 410, nr.
41). Deze aanpak is onder een aantal voorwaarden haalbaar. Aangegeven
is dat een volgend kabinet nadere en vergaande besluiten op deze terreinen
moet nemen.Tabel
6.11 InstrumentenJaar 2006RealisatieInstrumenten 1. Emancipatie: Voor het vergroten van de deelname van
vrouwen aan de sectoren techniek en onderwijs is de ondersteuning aan de Stichting
vrouwen en hoger technisch onderwijs (VHTO) voortgezet.ja2. De Stichting Handicap & Studie heeft subsidie ontvangen
voor het verhogen van de deelname van
studenten met een handicap.Aan 34 ho-instellingen is subsidie verleend ten
uitvoering van projectplannen om de kansen op succesrijk studeren voor studenten
met een functiebeperking te verbeteren. De aangekondigde onderzoeken in het
Plan van Aanpak (Tweede Kamer,vergaderjaar 2005–2006, 29 410, nr 31) zijn in 2006 nog niet van start gegaan omdat dubbeling moest worden
vermeden met gedeeltelijk vergelijkbaar onderzoek dat bij het Expertise centrum
handicap +studie van start is gegaan, met ondersteuning van het Europees Sociaal
Fonds. ja3. Studiekeuze hoger onderwijs:
Zorgen dat aanstaande studenten beschikken over deugdelijke (vergelijkings)informatie
over opleidingsmogelijkheden in het hoger onderwijs,
waaronder feiten en oordelen van deskundigen en studenten over (de kwaliteit van)
het onderwijs.De studiekeuze-informatie wordt niet alleen ontsloten via de
papieren Keuzegids, maar sinds 1 januari 2006 ook via een website, onder aansturing
van de koepel- en studentenorganisaties.Medio 2006 is een bestuurlijke afspraak
gemaakt met de HBO-raad, VSNU en de studentenorganisaties over het publiek
toegankelijk maken van deugdelijke (vergelijkings)informatie via een website.
Met de ontwikkeling van deze website is de opdracht voor de papieren Keuzegids
per 2007 beëindigd.ja4. E-learning: In 2006 is aan SURF subsidie gegeven voor het in
2005 opgestelde actieprogramma. Het actieprogramma vertrekt vanuit de strategische
doelen zoals beschreven in de notitie e-learning in het hoger
onderwijs. SURF heeft de coördinatie op zich genomen
van de totstandkoming en uitvoering van het actieprogramma. Bij het actieprogramma
zijn alle (bekostigde) universiteiten, hogescholen en de consortia Digitale
Universiteit, E-merge en Apollo betrokken.ja5. Verhogen deelname allochtone
studenten: Aan 13 hogescholen en 8 universiteiten is subsidie verleend voor
verhoging instroom allochtone
studenten en vermindering uitval.
Het gaat om concrete prestatieafspraken over verhoging instroom, doorstroom en uitstroom van
allochtone studenten. De uitval van
allochtone studenten is momenteel hoger dan die van autochtone studenten (5%
meer in het hbo, 2% meer in het wo na twee jaar). De projecten zijn
september 2006 gestart.De effecten worden gemeten in wetenschappelijk onderzoek
(nulmeting in 2006 door het IMES en eindresultaat in 2009) ja5a. Startsubsidie voor het ambassadeursnetwerk ECHO. Via dit initiatief
wordt een kweekvijver van excellent allochtoon talent ingesteld dat zich als
ambassadeurs zal inzetten in het hoger onderwijs en
in het bedrijfsleven. De subsidie van OCW (€ 0,3 miljoen) wordt
gematcht door het bedrijfsleven.jaTabel
6.12 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Participatiegraad:      Cumulatieve deelname van
26-jarige t.o.v. actuele bevolking (1 januari) aan bekostigd hoger
onderwijs in Nederland*38,0%39,7%41,1%42,5%43,8%43,7%Bron: CriHO, CBS, berekening OCW: gegevens tot en met
januari 2006      Deelname vrouwen
in bèta/techniek:      Hbo Basiswaarde: 15,6% in 2000 van de eerstejaars
in de sector natuur en techniek is vrouw14,213,713,914,014,3een stijgende
lijnWo Basiswaarde: 23% in 2000 van de eerstejaars in de sector
natuur en techniek is vrouw23,123,224,824,525,9een stijgende
lijnBron: CFI, tellingen 1 cijfer HO       2001–20022002–20032003–20042004–2005  Instroomniet-westerse allochtonen in
hbo en wo** (1-cijfer domein hoger onderwijs 2004v2)      Niet-westerse allochtenen hbo-instroom8 98510 07510 65711 238––Fractie van hbo-instroom11,113,012,913,4––Niet-westerse allochtonenwo-instroom2 5812 9483 6623 807––Fractie van wo-instroom10,011,68,213,0––Bron: Kerncijfers 2000–2005      * Op de langere termijn streeft de overheid ernaar dat in 2020 50%
van de Nederlandse beroepsbevolking tussen 25 en 44 jaar hoger opgeleid is.
Een aandeel van 50% hoogopgeleiden in 2020 is haalbaar onder de voorwaarden
dat institutionele hervormingen die tot nu toe onorthodox heten, worden doorgevoerd
en succesvol zijn en dat financiering voor deze ambitie beschikbaar is. Afgelopen
jaar is aangegeven dat, na het starten van experimenten op het terrein van
deze institutionele hervormingen in 2006, een volgend kabinet nadere en verdergaande
besluiten op deze terreinen zal moeten nemen.In 2004 beschikte 34%
van de 25–34 jarigen over een diploma hoger onderwijs. In de OESO was
dit 31%. (Bron: Education at a Glance 2006, tabel A1.3a)** De aantallen en fractie niet-westerse allochtonen liggen in Kerncijfers
2001–2005 hoger dan in Kerncijfers 2000–2004. Dit komt doordat
er een grote categorie onbekend was, waarvan niet duidelijk was of deze personen
allochtonen of autochtonen waren (het GBA geeft geen uitsluitsel over geboorteland
(ouders). Van de categorie onbekend is alsnog de herkomst bekend geworden.
De toewijzing heeft vooral de categorie allochtonen verhoogd. Het beeld is
daardoor met terugwerkende kracht veranderd. Toch is er ook nu nog een behoorlijke
categorie onbekend die voor volgend jaar het beeld weer kan veranderen.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
6.13 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekStudentenmonitor20052006200630 800 VIII nr. 746.3.5 Meer onderzoekers van meer kwaliteit door verbeteren
en aantrekkelijker maken van onderzoekersopleidingenDoelbereikingIn 2005 is de notitie «Onderzoekstalent op waarde geschat»
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII,
nr. 11) uitgebracht. In deze notitie is ingegaan op het aantrekkelijker
maken van het promoveren door vernieuwing van promotietrajecten en meer variatie
in promotietrajecten te stimuleren. In het verlengde van deze notitie zijn
in 2006 subsidies aan de universiteiten gegeven voor vernieuwing van promotietrajecten.
Of het doel van «meer onderzoekers van meer kwaliteit» daadwerkelijk
wordt bereikt, zal op termijn moeten blijken. De universiteiten zullen daarvoor
ook zelf moeten investeren in het aantrekkelijker maken van het promoveren.Tabel
6.14 Instrumenten/activiteitenJaar 2006RealisatieInstrumenten: 1. Onderzoeksmaster: Verlenging van de onderzoeksmasters met één
jaar en daardoor verlenging van de studiefinanciering met één
jaar.ja2. Promotievouchers Hbo-docenten:
hbo-docenten worden gestimuleerd te gaan promoveren. Door het aantal promoties
van hbo-docenten te verhogen, wordt beoogd een algemene kwaliteitsverhoging
van het hbo te bewerkstelligen.De middelen voor de promotievouchers Hbo-docenten
zijn aan het eind van 2006 aan de instellingen (door toevoeging aan de lumpsum)
beschikbaar gesteld. De eerste promovendi uit dit arrangement zullen in 2007
starten. nee3. In 2006 is subsidie verleend voor de ontwikkeling van de opleiding
tot onderzoeker en de onderzoeksomgeving. De middelen zijn verdeeld naar rato
van de promoties bij de universiteiten en mogen alleen ingezet worden voor
verbetering van de kwaliteitsaspecten
zoals genoemd in de notitie «Onderzoekstalent op waarde geschat».ja4. Jonge universiteiten: Als gevolg van amendement 143 bij de
begrotingsbehandeling 2005 (29 800 VIII, nr. 159) is voor 2006 € 3
miljoen beschikbaar gekomen voor de drie jonge universiteiten de Universiteit
van Tilburg, Erasmus Universiteit Rotterdam en de Universiteit Maastricht.jaActiviteiten: 5. PromotievouchersHbo-docenten:
Met de HBO-raad en de VSNU is overlegd over de precieze wijze waarop en de
voorwaarden waaronder de middelen verdeeld gaan worden. ja6. Voorbereiden van een nieuwe wet op het hoger
onderwijs en onderzoek, onderdeel onderzoek, waarin
de kwaliteitszorg van doctoraatsopleidingen
en loopbanen jong talent nader wordt geregeld.jaTabel
6.15 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Aantal Hbo-docenten die gaan promoverennvtnvtnvtnvt–40Aantal promovendi ( aan de universiteit en in loondienst)2 1582 3192 2932 4502 5122 500Bron: Opgave universiteiten t.b.v. de bekostiging van
genoemde jaren      ToelichtingIn de brief met nieuwe/aanvullende indicatoren OCW van 24 november 2005
aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 300 VIII, nr. 88) is ook de verdeling van de scores bij onderzoek visitaties
2003–2005 opgenomen als aanvullende indicator over het onderzoeksbeleid.
De gemiddelde waardering voor de kwaliteit en relevantie van het onderzoek
varieert van voldoende tot goed. Productiviteit en levensvatbaarheid scoren
wat lager. De uitkomsten volgens het nieuwe SEP-protocol laten hetzelfde beeld
zien. Meer informatie is te vinden in Kennis in Kaart 2005, figuur 42 en 43.ARTIKEL 8. INTERNATIONAAL ONDERWIJSBELEID8.1 Algemene beleidsdoelstelling: Bevorderen van internationale
oriëntatie en samenwerking van onderwijsdeelnemers en onderwijsinstellingenDoelbereiking en maatschappelijke effectenDe meest recente trendanalyse van de mate waarin de internationale mobiltiteit
en samenwerking is bevorderd, is verwerkt in de publicatie «Internationale
Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland» 2005 (medio 2006 aan de Kamer
verstuurd). Daaruit blijkt dat de uitstroom binnen de nationale en Europese
programmamobiltiteit in het funderend onderwijs en het hoger onderwijs na
jarenlange stijging een lichte daling kent, terwijl in het bve-veld een forse
stijging heeft plaastgevonden. Ook de instroom van buitenlandse studenten
in het hoger onderwijs geeft een genuanceerd beeld, met name van buiten de
EU: was in 2003 en 2004 nog spraken van een forse daling, in 2005 is weer
een lichte stijging te zien (met overigens grote verschillen tussen landen).Meetbare gegevensEffecten van de operationele doelstellingen als het participeren in internationale
organisaties (zoals de EU, OESO, UNESCO en Nederlandse Taalunie), het ondersteunen
van internationaal opererende organisaties (zoals het Duitsland Instituut
Amsterdam en het Frans Nederlands Netwerk (FNN) en de diverse samenwerkings-
en mobiliteitsprogramma’s (zoals die van het Europees Platform), zijn
alleen meetbaar als het gaat om fysieke uitwisseling en mobiliteit van scholieren,
studenten, docenten etcetera.De publicatie «Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland»
(voorheen de BISON-monitor) geeft een beeld van de internationale mobiliteit.
Deze publicatie wordt jaarlijks aan de kamer gezonden en is te vinden op de
website van de Nuffic,http://www.nuffic.nl/pdf/netwerk/monitor2005-NL.pdf.
Er zijn derhalve geen meetbare gegevens opgenomen bij de operationele doelstellingen
van dit beleidsartikel.SuccesfactorenHet kabinetsbeleid zet in op verbeterde toelating van kennismigranten
(de kennismigrantenregeling). In goede interdepartementale samenwerking is
een verbetering gerealiseerd in het wegnemen van onnodige belemmeringen voor
toelating van kenniswerkers van buiten de EU, met positieve gevolgen voor
de instroom in het HO. Het is onduidelijk of en in hoeverre de buitenlandpolitieke
situatie, i.c. het beeld dat men in het buitenland in de afgelopen periode
van Nederland heeft gekregen, van invloed is geweest of nog zal zijn op de
instroom van buitenlands talent.8.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschilHGIS realisatie 2002200320042005200620062006 Verplichtingen20 99815 99324 10718 51517 81514 8982 917143Waarvan garantieverplichtingen        Uitgaven18 03919 31726 77315 90316 50715 0661 441143Programma-uitgaven18 03919 31724 90312 70013 59212 2531 339143Stimuleren van internationalisering in het
onderwijs12 45513 24213 5237 5247 6287 717– 89 • Subsidiëren van uitwisselingsprogramma’s
voor lerenden en docenten9 2389 86410 3014 9244 9694 819150 • Subsidiëren van internationale
samenwerkingsverbanden3 2173 3783 2222 6002 6592 898– 239          Ondersteunen van internationaal opererende
organisaties in binnen- en buitenland5 5846 07511 3805 1765 9644 5361 428143• Subsidiëren van internationaal
opererende organisaties in Nederland4 4564 5944 8944 3684 2754 332– 57143• Bijdragen aan (multilaterale)
organisaties in het buitenland711581340209096– 6 • OCW-vertegenwoordiging te Brussel   382835 835 • Steunpunt Nederlands Onderwijs
te Brussel    454 454 • Internationaal beleidsonderzoek,
kennisuitwisseling en benchmarking417472306209310108202 • EU-voorzitterschap 2004 4285 840197             Apparaatsuitgaven  1 8703 2032 9152 813102 Ontvangsten525419391068199– 18 De apparaatsuitgaven zijn voor het eerst in de begroting 2004 bij dit
artikel opgenomen.ToelichtingOp het totale artikel is in 2006 € 1,5 miljoen meer uitgegeven
ten opzichte van de vastgestelde begroting. Hieraan liggen aantal begrotingsmutaties
ten grondslag.De belangrijkste mutaties zijn:• Een verhoging van de programma-uitgaven op dit artikel met € 0,5
miljoen voor het Steunpunt Nederlands Onderwijs te Brussel.• Voor loon- en prijsbijstelling is het artikel verhoogd met € 0,3
miljoen.• Daarnaast is het artikel verhoogd met een intertemporele compensatie
van € 1,3 miljoen voor uitgaven in het jaar 2006 op verplichtingen
uit het jaar 2005. Het betreft verplichtingen voor de OCW-vertegenwoordiging
te Brussel, voor EU-projecten en voor beleidsonderzoek en -evaluatie.8.3 Operationele doelstellingen8.3.1 Stimuleren van internationalisering in het onderwijsActiviteiten Tabel 8.2 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Nationale programma’s voor internationalisering in het primair
onderwijs en het voortgezet onderwijs, gericht op leerlingenuitwisseling,
docentenmobiliteit, tweetalig onderwijs en internationalisering door middel
van onder meer ict en overige programma’s van het Europees Platform. ja2. Programma Leven Lang Leren 2007–2013ja3. Koninkrijk der Nederlanden, algemeen programma voor nauwe samenwerking
tussen scholen (KANS).ja4. Suriname ontvangt van 2005–2008 jaarlijks een subsidie
ten behoeve van onderwijsprojecten die een relatie hebben met NTU-activiteiten
in voorbereidende en ondersteunende zin.ja5. Duitsland Instituut Amsterdam (DIA).ja6. Frans Nederlands Netwerk voor hoger onderwijs en
onderzoek (FNN).ja7. Samenwerking met Rusland en de (pre-)accessielanden in Zuid-Oost
Europaja8. Fulbright-beurzenprogramma.
Binationaal beurzenprogramma tussen
Nederland en de Verenigde Staten van Amerika voor afgestudeerden in het hoger
onderwijs, promovendi en wetenschappers. jaToelichting1. Het Europees Platform stimuleert en ondersteunt de internationalisering
binnen het primair en voortgezet onderwijs. Het betreft de uitvoering voor
OCW van de nationale en de EU-programma’s voor internationale mobiliteit
en samenwerking (zie ook de mobiliteitsmonitor). Verder betekent dit onder
andere de coördinatie van de nog steeds groeiende scholennetwerken van
tweetalig onderwijs en «Europa als leeromgeving voor scholen»,
het toewerken naar (internationale) erkenning daarvan (CertiLingua) en een
advies inzake een Europa-competentie. In 2006 heeft het Europees Platform
een heroriëntatie ingezet die moet leiden tot (verdere) professionalisering
als kennisorganisatie en tot stevige verankering in het veld. In 2006 is tevens
een externe evaluatie gestart van het functioneren van het Europees Platform
en de nationale programma’s. Naar verwachting zijn de uitkomsten in
het voorjaar 2007 beschikbaar.2. Programma Leven Lang Leren. Vanaf 1 januari 2007 gaan alle mobiliteitsprogramma’s
van de Europese Unie (o.a. Comenius, Grundtvig, Erasmus en Leonardo da Vinci)
op in één integraal Europees «Leven Lang Leren»-programma,
teneinde betere aansluiting tussen de programma’s en meer efficiëntie
te bereiken. In Nederland heeft dit tot wijzigingen in de uitvoering geleid;
de uitvoeringsorganisaties Europees Platform, CINOP en Nuffic zijn voor deze
specifieke programma’s een samenwerkingsverband aangegaan en gekomen
tot één Nationaal Agentschap, waarbinnen Nuffic penvoerder is.
Vanuit OCW is in het jaar 2006 € 0,2 miljoen beschikbaar gesteld
voor de aanloopkosten van dit Nationaal Agentschap, voor ondermeer het opzetten
van een nieuwe website, promotie van het nieuwe programma en het organiseren
van een lanceringsbijeenkomst.3. KANS-programma. Begin 2006 zijn de activiteiten in het kader van het
KANS-programma gestart en in november vond een nieuwe subsidieronde
plaats. Vrijwel alle schooltypen zijn binnen KANS vertegenwoordigd, van kleuterschool
(in Nederland onderbouw po) tot beroepsopleidingen. Het speciaal onderwijs
neemt relatief een belangrijke plaats in, omdat samenwerking juist daar concrete
resultaten oplevert. De thema’s zijn zeer divers, variërend van
een leerlingenvolgsysteem tot een project over slavernij.5. Duitsland Instituut Amsterdam (DIA). Op 1 januari 2006 is het derde
Duitslandprogramma Hoger Onderwijs (DPHO) in werking getreden. Het programma
loopt door tot en met het jaar 2010. In het najaar van 2006 heeft het DIA
haar 10-jarig bestaan gevierd, met vele sprekers en gasten uit binnen- en
buitenland. Naast minister Maria van der Hoeven spraken o.a. Paul Schnabel,
directeur van het Sociaal Cultureel Planbureau, en Kurt Beck, SPD-voorzitter
en minister-president van Rijnland-Palts. De grote belangstelling voor de
bijeenkomst, ook in de media, laat zien dat het DIA een prominente plaats
heeft ingenomen in de relatie Nederland – Duitsland en ook als zodanig
door overheden, instellingen en derde partijen wordt erkend.6. Frans Nederlands Netwerk voor hoger onderwijs en onderzoek (FNN). Aan
het eind van 2006 is de bestaande subsidiëring beëindigd. In de
afgelopen jaren heeft het FNN goede resultaten geboekt. Zo organiseert men
jaarlijks een groot aantal goed bezochte evenementen, seminars en werkgroepen
op het terrein van hoger onderwijs en wetenschap, met deelname uit instellingen
en overheden. Voorts is een adviesraad in het leven geroepen, bestaande uit
vertegenwoordigers van hogescholen en universiteiten uit geheel Nederland.
Tot slot is het FNN in staat gebleken steeds meer externe financiële
middelen te genereren. Deze resultaten laten zien dat het FNN zichtbaarder
wordt voor de onderwijsinstellingen in Nederland en Frankrijk en een duidelijk
herkenbare plaats heeft verworven. Op basis van deze resultaten, de zelfevaluatie
van het FNN en de strategienota die het FNN voor de periode 2007–2012
heeft opgesteld, is besloten het FNN subsidie te verlenen.7. Samenwerking met Rusland en de (pre-)accessielanden in Zuid-Oost Europa.
Onderwijs: de samenwerking is in 2006 voortgezet (Werkplan voortvloeiend uit
het MOU 2003–2008). In Nederland is bureau CROSS (EVD) uitvoerder, in
Rusland worden de projecten uitgevoerd door verschillende Nederlandse en Russische
instellingen. Een ambtelijke OCW-missie heeft in oktober 2006 te Moskou eerste
afspraken gemaakt over de evaluatie van de onderwijssamenwerking. De samenwerking
op wetenschapsgebied is in 2006 eveneens voortgezet (MOU 2004–2007).
Voor de periode na afloop van het MOU heeft eerste afstemming plaatsgevonden
tussen OCW en het Ministerie van Onderwijs en Wetenschap van de Russische
Federatie. Aan Nederlandse zijde is de samenwerking belegd bij NWO, aan de
Russische zijde bij het Russian fund for Basic Research.Onderwijssamenwerking
met landen in ZO-Europa is verbonden met het Education Reform Initiative of
South-Eastern Europe (ERISEE). In april 2006 was Nederland gastland voor de
halfjaarlijkse ERISEE-conferentie (georganiseerd door EVD/CROSS).8. Het Fulbrightprogramma. In het jaar 2006 zijn in het kader van het
binationale Fulbrightprogramma beurzen verstrekt aan 7 wetenschappers uit
Amerika en Nederland, aan 7 promovendi, 32 Nederlandse Graduate studenten
en aan 24 Amerikaanse Graduate en PhD studenten. In het kader van het Campus
Scholarship Program kregen 40 Nederlandse studenten (VWO schoolverlaters)
een beurs. Tot slot is de deelname van 8 studenten aan een intensief zomerprogramma
in de Verenigde Staten van Amerika gerealiseerd.8.3.2 Ondersteunen van internationaal opererende
organisaties in binnen- en buitenlandActiviteitenTabel
8.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Nederlandse Taalunie (NTU). Samen met de Vlaamse Gemeenschap
en Suriname neemt Nederland deel aan de Taalunie. ja2. Europa College Brugge. In Europees verband neemt Nederland
hieraan deel. Het betreft het Nederlands aandeel in de jaarlijkse bijdrage
aan het Europa College.ja3. Europees Platform (EP). Het EP verzorgt een aantal programma’s
(zie 8.3.1) . Het betreft de kosten die het EP (als organisatie) maakt voor
de uitvoering van deze programma’s.ja4. Economische Voorlichtingsdienst (EVD). Bij de EVD voert bureau
CROSS programma’s uit betreffende de onderwijssamenwerking met de Russische
Federatie en landen in Centraal- en Oost-Europa, waaronder de (pre-)accessielanden.ja5. Permanente Vertegenwoordiging UNESCO. Vanuit OCW is bij de
UNESCO een plaatsvervangend vertegenwoordiger gedetacheerd, om de OCW belangen
te behartigen. ja6. Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO).ja7. OCW-vertegenwoordiging te Brusselja8. Steunpunt Nederlands Onderwijs te Brussel ter ondersteuning
van vertegenwoordigers van Nederlandse organisaties op OCW- terrein bij hun
optreden in Brussel.ja9. Onderzoek met als centrale thema’s «leren van elkaar»
(internationaal gezien); de Lissabondoelstellingen; internationalisering/mobiliteit;
het beter benutten van internationale kennis. jaToelichting6. OESO – Nederland is betrokken bij de onderwijsactiviteiten van
de OESO. De projecten worden aangestuurd door het OESO-onderwijscomité
en door het Centre for Educational Research and Innovation (CERI). Nederland
is in beide gremia vertegenwoordigd en betaalt een jaarlijkse contributie
ten behoeve van CERI-activiteiten. In 2006 is de OESO voor OCW een belangrijk
forum gebleven (vgl. PISA en Education at a Glance). OCW hecht veel waarde
aan de activiteiten van CERI. Nederland heeft in 2006 aan een aantal projecten
actief deelgenomen. Voorbeelden zijn Evidence-based Policy Research, dat als
doel heeft beleid van een steviger kennisbasis te voorzien, en Schooling for
Tomorrow met als doel het onderwijs zich meer toekomstgericht te laten ontwikkelen.
OCW heeft ook in 2006 geparticipeerd in het Education Committee van de OESO.
Nederland is in het jaar 2006 toegetreden tot een werkgroep die stroomlijning
en vergroting van de transparantie van de OESO-onderwijsactiviteiten voorbereidt.7. OCW-vertegenwoordiging te Brussel. Deze vertegenwoordiging draagt zorg
voor een betere aansluiting van de vormgeving en uitvoering van nationale
prioriteiten van OCW bij de Europese (besluitvormings-) circuits, zowel op
de eigen OCW-terreinen, als op daaraan rakende terreinen (interne markt, werkgelegenheid,
staatssteun etcetera). De personele bezetting te Brussel is in 2006 geëffectueerd
en wordt begin 2007 geëvalueerd. Maandelijks verschijnt een Brusselbrief
met informatie over en invloed op EU-besluitvorming en structuur.8. Het Steunpunt Nederlands Onderwijs te Brussel. Om te bevorderen dat
vertegenwoordigers van het onderwijsveld actief optreden in Brussel is een
steunpunt opgericht. OCW stelt de faciliteiten voor het steunpunt voor een
periode van 5 jaar ter beschikking. Het Steunpunt te Brussel is sinds september
2006 operationeel en is bemand met een drietal deskundigen. Een aantal organisaties
heeft besloten tot oprichting van de vereniging Neth-ER (Netherlands House
for Education and Research) die namens de betrokken organisaties
afspraken zal maken met het steunpunt over de inzet in Brussel. Op 21 februari
2007 vindt de opening van Neth-ER plaats door de minister van OCW en de president
van de Europese Commissie, de heer Barroso.8.4 Overzicht afgeronde onderzoekenIn 2006 heeft de nadruk gelegen op evaluatietrajecten. Evenals in andere
jaren is in 2006 het Rapport Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in
Nederland (IMON-rapport) uitgebracht, dat inzicht geeft in de mobiliteit in
PO, VO, Beroepsonderwijs en HO (in het jaar 2005). In 2006 zijn evaluatietrajecten
zijn gestart betreffende de nationale programma’s voor internationalisering
als uitgevoerd door het Europees Platform voor het Nederlandse Onderwijs en
betreffende de Nationale UNESCO Commissie.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
8.4 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpOperationele DoelstellingStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatie-onderzoekOnderzoek naar
effecten EU-richtlijn diensten8.3.220052006 Effectenonderzoek ex postRapport Internationale Mobiliteit
in het Onderwijs in Nederland (IMON-rapport 2005): Onderzoek naar effecten
(internationaliserings)beleid op mobiliteit inPO, VO, Beroepsonderwijs,
HO8.3.12006 (jaarlijks uitgevoerd)2006http://www.nuffic.nl/pdf/netwerk/monitor2005-NL .pdf Evaluatie
Nationale UNESCO Commissie8.3.220062007  Evaluatie
nationale internationaliseringsprogramma’s (Europees Platform)8.3.120062007 8.5 Overzicht van de uitgaven voor Internationaal
beleid op de OCW-begrotingDeze paragraaf biedt een overzicht van de totale internationale uitgaven
van OCW per beleidsartikel.8.5.1 Overzicht van de internationale uitgaven per artikelTabel
8.5 Internationale uitgaven OCW (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschilHGIS realisatie 20022003200420052006200620062006Primair onderwijs (artikel
1)13 38213 61614 79915 48915 80615 144662 Voortgezet onderwijs (artikel 3)1 4451 5501 8242 1152 5392 171368 Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie (artikel
4)1 782676709835728835– 107 Hoger beroepsonderwijs (artikel
6)4024894477 3584 0064 142– 1363 762Wetenschappelijk onderwijs (artikel
7)59 34960 90864 63969 76572 34068 0274 31355 368Internationaal onderwijsbeleid (artikel 8)18 03919 31724 90312 70013 59212 2531 339143Informatie en communicatietechnologie (artikel 10)550157166100100100  Studiefinanciering(artikel
11)1 2491 5391 711–5771 626– 1 049 Internationaal cultuurbeleid (artikel
14)1 9951 6892 2842 3692 4302 688– 2581 270Kunsten (artikel 14)5 2755 8735 9614 4876 8646 050814 Cultureel erfgoed (artikel
14)4591 6311 2641 0981 0491 374– 325110Media (artikel 15 en 14.02)47 01047 86844 99745 20744 46844 597– 129 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)72 27375 00674 20574 58474 94075 397– 457454Totaal223 210230 319237 909236 107239 439234 4045 03561 107De uitgaven op de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS) maken
deel uit van de totale realisaties in het jaar 2006. De beleidsprestaties
zijn toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.ARTIKEL 9. ARBEIDSMARKT EN PERSONEELSBELEID9.1 Algemene beleidsdoelstelling: in samenwerking met
werkgevers- en werknemersorganisaties zorgen voor een goed werkende onderwijsarbeidsmarktWanneer het aantal openstaande vacatures van onderwijspersoneel niet groter
is dan 1% van de werkgelegenheid, zijn scholen goed in staat dit tekort
op te vangen met tijdelijke maatregelen.Doelbereiking, succesfactoren en maatschappelijke effectenDe onderwijsarbeidsmarkt was in de afgelopen periode in evenwicht. In
het derde kwartaal van 2006 bedroeg het vacaturepercentage onder leraren 0,3%
in het PO en 0,5% in het VO. Eind 2006 liep het aantal vacatures zowel
in het primair als in het voortgezet onderwijs echter weer op (zie tabel 9.1
hieronder); dit zijn de eerste signalen van de tekorten die vanaf 2007 naar
verwachting zullen gaan toenemen.Tabel
9.1: Openstaande vacatures in derde kwartaal in fte’s. DirectieLerarenOndersteunend personeel 200220032004200520062002200320042005200620022003200420052006Primair onderwijs3502301501801901 150410240190310330806050120Voortgezet onderwijs604030203041026017014028013050404040Totaal4102701802002201 56067041033059046013010090160Bron: Regioplan, Arbeidsmarktbarometer PO, VODe vervangingsvraag versus de verwachte instroom is vervallen als indicator.
Dit cijfer is wel een indicator van de te verwachten matchingsproblemen in
de toekomst, maar geeft geen heldere extra informatie t.o.v. de indicator
vacature-intensiteit.9.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
9.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen74 85595 933118 489154 301179 443228 258– 48 815waarvan garantieverplichtingen       Uitgaven:84 93588 479117 405140 683160 342228 258– 67 916Programma-uitgaven84 93588 479114 071135 442155 165222 872– 67 707Arbeidsmarkt40 87748 51566 54885 59896 970175 930– 78 960ZVOO44 05839 96447 52349 84458 19546 94211 253Programma-uitgaven overig       CFI   20022 1471 994153        Apparaatsuitgaven  3 3343 2393 0303 392– 362Ontvangsten684 2213751374630463ToelichtingDe totale uitgaven op dit beleidsartikel zijn ca. € 68 miljoen
lager uitgevallen dan geraamd in de vastgestelde begroting. De belangrijkste
mutaties zijn:• € 48,5 miljoen is naar PO en VO (beleidsartikelen 1 en
3) overgeboekt ten behoeve van het personeels- en arbeidsmarktbeleid. De middelen
worden ingezet voor de uitvoering van het convenant professionalisering en
begeleiding onderwijspersoneel, de versterking van de arbeidsmarktpositie
en de vermindering van belemmeringen voor mobiliteit.• Naar BVE is € 9 miljoen overgeboekt voor (op- en door)scholing
onderwijsondersteunend personeel, onderhoud bekwaamheid en het ontwikkelen
van bekwaamheidsdossiers.• Voor diverse onderwerpen is per saldo € 1,5 miljoen overgeboekt
naar andere directies.• De loon- en prijsbijstelling hebben geleid tot een verhoging van
circa € 3,5 miljoen.• Aan de ZVOO-regeling is € 3,3 miljoen minder uitgegeven
dan begroot. De aanvragen in 2006 over 2005, het laatste jaar waarover vergoedingen
konden worden aangevraagd, bleven achter bij de verwachting.• Op diverse overige onderdelen, optellend tot € 7,9 miljoen,
is minder uitgegeven dan voorzien vooral doordat aangevraagde projectsubsidies
achterbleven bij de voor 2006 verwachte bedragen.• Door diverse overige oorzaken is de begroting € 1,2 miljoen
neerwaarts bijgesteld.Door het afrekenen van in voorgaande jaren verstrekte projectsubsidies
is op de ontvangsten een bedrag van € 0,5 miljoen binnengekomen.9.3 Operationele doelstellingen9.3.1 Een goed functionerende arbeidsmarktSamenwerking en afstemming tussen scholen en opleidingen in de regio leidt
tot een betere aansluiting van vraag en aanbod van onderwijspersoneel.DoelbereikingEnerzijds mogen we vaststellen dat de samenwerking tussen scholen bij
de ontwikkeling van regionaal arbeidsmarktbeleid verder uitgebreid en versterkt
is, anderzijds is nog altijd geen sprake van een voldoende gevoel van urgentie
dat de voorspelde tekorten alleen gezamenlijk bestreden kunnen worden. Zo
is het aantal regionale platforms toegenomen van 29 in 2003 naar 42 in 2006.
In 11 van de 42 regio’s zijn afspraken gemaakt over de structurele inbedding
van het regionale overleg over de arbeidsmarkt. In de andere regio’s
zijn daarover nog geen besluiten genomen. Er zijn steeds meer scholen die
integraal personeelsbeleid voeren en werken aan meerjarige personeelsplanning.
Maar ook wordt één op de tien lessen in het voortgezet onderwijs
door onbevoegde docenten gegeven. Scholen zullen dus nog meer moeten investeren
in de opleiding van hun personeel. De lerarenopleidingen hebben in de planperiode
gezamenlijk kwaliteitsbeleid ontwikkeld waarmee een antwoord wordt gegeven
op de beoordeling door visitatiecommissies. Tegelijkertijd zullen de opleidingen
nog veel energie moeten steken in de daadwerkelijke realisering van dit beleid.ActiviteitenZie overzichtsconstructie arbeidsmarkt- en personeelsbeleidPrestatiegegevensZie overzichtsconstructie arbeidsmarkt- en personeelsbeleid9.3.2 Ziektekosten voor onderwijs- en onderzoekspersoneel
(zvoo)Voorkomen dat (gewezen) particulier verzekerd onderwijs- en onderzoekspersoneel
hogere ziektekosten ervaart dan vergelijkbaar ziekenfondsverzekerd personeel
in de marktsector.DoelbereikingMet de invoering van de Zorgverzekeringswet is het verschil tussen particulier
en ziekenfondsverzekerden verdwenen. De ZVOO-regeling is dan ook ingetrokken
per 2006 (Stb. 2005, 629). In 2006 zijn de laatste ZVOO-uitkeringen
over 2005 uitbetaald. Ook is een eenmalige slotuitkering uitgekeerd aan gerechtigden
in die onderwijssectoren die daarover afspraken hebben gemaakt in het arbeidsvoorwaardenoverleg.ActiviteitenOCW beheert het budget en maakt uitvoeringsafspraken met de uitvoerder
van de regeling (KPMG Flexsourcing), die op aanvraag van de (ex)-werknemer
een tegemoetkoming in overmatige ziektekosten verstrekt.PrestatiegegevensIn 2006 zijn 38 003 ZVOO-uitkeringen uitgekeerd over 2005, waarvan
35 353 aan post-actieven. OVERZICHTSCONSTRUCTIE ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID1. Zorgen voor de beschikbaarheid van voldoende personeel
van voldoende kwaliteit op korte, middellange en lange termijn in alle regio’sGoed onderwijs staat of valt met de beschikbaarheid van voldoende goed
gekwalificeerd personeel.DoelbereikingIn het derde kwartaal van 2006 was het aantal openstaande vacatures voor
leraren PO en VO 590 voltijdbanen: driekwart meer dan een jaar eerder. Daarmee
ligt het tekortpercentage nog wel ruim binnen de norm van 1% van de
werkgelegenheid. Met de toename van het aantal vacatures voor leraren is echter
een eind gekomen aan de dalende trend tussen 2002 en 2005. De stijging in
2006 van het aantal vacatures voor leraren was conform verwachting; de economie
trekt aan en de schaarste op de arbeidsmarkt neemt toe. Dat het tekortpercentage
ruim binnen de norm van 1 % blijft, is mede te danken aan de gezamenlijke
beleidsinspanningen van sociale partners en overheid. Voor een overzicht van
deze beleidsinspanningen: zie de activiteiten onder de doelstellingen 2 t/m
4 hierna.2. Versterken van de arbeidsmarktpositie van onderwijs-
en onderzoeksinstellingen en een betere afstemming in de regioEen sterke positie van de scholen en een goede afstemming tussen vraag
en aanbod op de arbeidsmarkt in de regio is van belang voor een flexibele
en open arbeidsmarkt, waarbij scholen een gelijkwaardige concurrentiepositie
hebben.DoelbereikingBetere afstemming van vraag en aanbod in de regioHet in evenwicht brengen van de regionale arbeidsmarkt in de risicoregio’s1.Verbeteren concurrentiepositie op de arbeidsmarkt• Decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming: scholen is meer ruimte
geboden voor maatwerk in arbeidsvoorwaarden, waardoor ze beter kunnen inspelen
op hun eigen omstandigheden.• Kinderopvang: onderwijspersoneel met kinderen is in staat gesteld
arbeid en zorg te combineren.Vergroten arbeidsparticipatie• Bevordering arbeidsparticipatie ouderen: behoud van menselijk kapitaal
en daardoor het bijgedragen aan het voorkomen van (toekomstige) personeelstekorten.• Terugdringing ziekteverzuim: daling van het ziekteverzuim in het
PO, VO en SO, waardoor het beschikbaar arbeidspotentieel beter is benut.• Terugdringen arbeidsongeschiktheid: benutten van beschikbaar arbeidspotentieel
en verminderen inactiviteit.• Vermindering werkloosheid: een meer activerend uitkeringsstelsel
bij werkloosheid door preventief beleid, volumebeleid en regelgeving.ActiviteitenTabel
9.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Betere afstemming van vraag en aanbod in de regioja2. Totstandkoming van een cao,
sector onderwijs (PO, VO)nee3. Scholen meer ruimte bieden voor maatwerk in arbeidsvoorwaardenja4. Onderwijspersoneel met kinderen in staat stellen arbeid en
zorg te combinerenja5 Bevorderen arbeidsparticipatie ouderen:
behoud van menselijk kapitaal en bijdragen aan voorkomen (toekomstige personeelstekortenja6. Terugdringing ziekteverzuim:
het ziekteverzuim in het PO,
VO en SO de komende jaren te laten dalen om het beschikbaar arbeidspotentieel
beter te benuttenja7. Terugdringing arbeidsongeschiktheid: benutten beschikbaar arbeidspotentieel
en verminderen inactiviteitja8. Vermindering werkloosheid: een meer activerend uitkeringsstelsel
bij werkloosheid door preventief beleid, volumebeleid en regelgevingjaToelichting1. Betere afstemming van vraag en aanbod in de regioTot en met 2007 zijn aan de regio’s met de grootste knelpunten op
de onderwijsarbeidsmarkt, op basis van prestatieafspraken, extra middelen
beschikbaar gesteld. In 2006 hebben de schoolbesturen voor PO, VO en BVE een
deel van hun beleidsvoornemens voor de periode 2005–2007 uitgevoerd.
Daarnaast is in regio’s met een verhoudingsgewijs hoog aantal werkloze
pabo-studenten geïnvesteerd in doorstroom van leraren PO naar VO en behoud
pasafgestudeerden pabo. In het jaar 2006 zijn er, in de eerste vier maanden
dat er aanspraak gemaakt kon worden op financiële middelen, 25 leraren
doorgestroomd van PO naar VO, en 396 pasafgestudeerden behouden voor het onderwijs.Voor het schooljaar 2006–2007 was beoogd 137 leraren primair onderwijs
door te laten stromen naar het voortgezet onderwijs, en 394 pasafgestudeerden
te behouden voor het onderwijs. Belangrijk is dat de aantallen die nu zijn
gerealiseerd, gelden voor het hele jaar 2006 (de eerste vier maanden dat er
aanspraak gemaakt kon worden op de financiele middelen), en dat de verwachte
aantallen gelden voor een heel schooljaar. De extra beschikbare middelen kunnen
nog tot en met het schooljaar 2007–2008 worden ingezet. Tenslotte is
extra geld uitgetrokken voor de samenwerking op het gebied van de onderwijsarbeidsmarkt
tussen scholen en opleidingen in de regio.2. Totstandkoming van een cao, sector onderwijs (PO,
VO):Op 13 december 2005 is het definitieve akkoord over de sector Onderwijs,
PO en VO, 2005–2007 ondertekend. Dit akkoord heeft een looptijd tot
1 juli 2007, derhalve hoefde er in 2006 geen nieuwe CAO te worden gesloten.
In 2007 zullen partijen starten met verkenningen voor het sluiten van een
nieuwe CAO. In verband met de doordecentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming
voor het VO, zal deze nieuwe CAO alleen gelden voor het PO.3. Scholen meer ruimte bieden voor maatwerk in arbeidsvoorwaarden:Decentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming maakt het mogelijk dat
de arbeidsvoorwaarden optimaal kunnen worden afgestemd op de arbeidsmarktsituatie
van de onderwijsinstellingen.Per 1 augustus 2006 is de verantwoordelijkheid voor de secundaire arbeidsvoorwaarden
in het PO overgedragen aan de instellingen.In de CAO PO, VO 2005–2007 was al gemarkeerd dat na expiratie van
die CAO ook de verantwoordelijkheid voor de primaire arbeidsvoorwaarden aan
de werkgevers in het vo wordt overgedragen («doordecentralisatie»).
De daarvoor benodigde wijziging van de wetgeving is afgerond. Nu de partijen
in najaar 2006 ook overeenstemming hebben bereikt over het convenant decentralisatie
arbeidsvoorwaardenvorming voor het VO, kan de doordecentralisatie per 1 juli
2007 worden gerealiseerd.4. Onderwijspersoneel met kinderen in staat stellen
arbeid en zorg te combinerenOm onderwijspersoneel dat arbeid en zorg wil combineren te behouden en
aan te trekken, is er een regeling op grond waarvan het onderwijspersoneel
een werkgeversbijdrage in de kosten voor kinderopvang kan ontvangen. Met de
extra middelen die bij CAO 2005–2007 beschikbaar zijn gesteld konden
in 2006 alle aanvragen voor een werkgeversbijdrage worden gehonoreerd (zie
tabel 9.4 Prestatiegegevens).Per 1 januari 2007 is een wettelijke werkgeversbijdrage ingevoerd. Deze
wettelijke werkgeversbijdrage komt in de plaats van arbeidsvoorwaardelijke
regelingen zoals die voor het onderwijspersoneel golden. Met de centrales
van overheids- en onderwijspersoneel is daarom afgesproken dat deze regeling
per 1 januari 2007 wordt ingetrokken.5. Bevorderen arbeidsparticipatie ouderenIn de CAO PO, VO 2005–2007 zijn afspraken gemaakt over het stimuleren
van leeftijdsbewust personeelsbeleid. Hierbij ligt de nadruk op het inventariseren
en toegankelijk maken van concrete initiatieven, projecten en instrumenten
voor het veld. Werkgeversorganisaties geven – in overleg met werknemersorganisaties –
uitvoering aan deze afspraak. Door OCW worden hiervoor middelen beschikbaar
gesteld.In 2006 is de FPU-instroom in het onderwijs sterk gedaald; in 2005 bedroeg
de instroom 9 229 fte’s en in 2006 3 983. Dit is een daling
van 57%.6. Terugdringing ziekteverzuim  Het in het Hoofdlijnenakkoord gestelde doel om het ziekteverzuim
in het PO, VO en SO de komende jaren te laten dalen was, onder andere door
diverse intensiveringen van het beleid, al in 2005 gehaald (één
jaar eerder dan voorgenomen). In 2006 is het ziekteverzuim voor alle onderwijssectoren
(licht) blijven dalen of gelijk gebleven.7. Terugdringing arbeidsongeschiktheidIn 2006 is het beleid van intensivering van preventie, begeleiding en
re-integratie van (langdurig) zieke werknemers en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten
voortgezet. Uitvoering is gegeven aan de afspraken in de arbo«plus»convenanten
in PO, VO en BVE (deze lopen door tot medio 2007) en aan CAO-afspraken in
het PO en VO over verdere reductie van het ziekteverzuim (zie hiervoor punt
6 ziekteverzuim). Voorts is op 1 januari 2006 de Wet inkomen naar arbeidsvermogen
(WIA) van kracht geworden. Vanaf die datum vindt geen nieuwe instroom in de
WAO meer plaats (uitgezonderd herleving van oudere WAO-rechten). Ook is in
2006 nog uitvoering gegeven aan de herbeoordeling van zittende WAO-ers.De sectorspecifieke beleidsinzet gericht op reductie van (langdurig) ziekteverzuim
en arbeidsongeschiktheid heeft, in combinatie met de uitwerking van het kabinetsbeleid
op dit terrein, grote effecten gehad. In de periode 2001 – 2005 is het
aantal WAO-ers in de onderwijssector met 20% afgenomen. Verwacht kan
worden dat deze ontwikkeling zich door de introductie van de WIA – ook
in het onderwijs – zal voortzetten. Er zijn echter nog geen WIA-gegevens
voor de onderwijssector beschikbaar, wel totaalcijfers over alle sectoren.
Hieruit blijkt dat in 2006 12000 WIA-uitkeringen door het UWV zijn toegekend,
waarvan bijna 2 600 IVA-uitkeringen (voor volledig én duurzaam
arbeidsongeschikten) en bijna 9 500 WGA-uitkeringen (voor
gedeeltelijk arbeidsongeschikten en volledig maar niet duurzaam arbeidsongeschikten).  De stand van zaken van de herbeoordelingsoperatie WAO-ers in september
2006 was als volgt: in de onderwijssector zijn 4 707 van de 8 830
gevallen herbeoordeeld. Van de herbeoordeelde WAO-ers is in 52% van
de gevallen het arbeidsongeschiktheidspercentage gelijk gebleven, bij 10%
hoger geworden en bij 38% is sprake van een lager percentage. Bij een
klein deel van deze laatste groep is de WAO-uitkering ingetrokken (het betreft
654 personen).8. Vermindering werkloosheidDe regelgeving is aangepast aan de nieuwe WW, maar de wijzigingen zijn
vooral technisch van aard en beogen een vereenvoudiging van de uitvoering.
Het overleg over meer activering en preventie loopt nog.Het re-integratiebeleid is ingericht op doelgroepenaanpak (bijv. ouderen,
voormalig ID-ers) en de re-integratieverantwoordelijkheid die geheel bij de
werkgever ligt.De werkloosheid in PO en VO kent een dalende trend in 2006 met een lichte
stijging in het derde kwartaal. De oorzaak daarvan is zeer waarschijnlijk
conjunctureel (veel baanopeningen en -wisselingen). In 2004 en 2005 liepen
de werkloosheidsuitgaven tijdelijk op, vooral in het PO, als gevolg van het
ontslag van voormalig OALT-leraren en ID-werknemers.PrestatiegegevensTabel
9.4 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Aantal kinderen geplaatst via kinderopvangregeling
PO, VO12 06814 53218 64620 25424 567–Aantal werknemers PO, VO met kinderen in opvangregeling8 0459 68812 43113 91316 395–Ziekteverzuimpercentage
*      – Primair onderwijs7,6%6,8%6,5%5,9%5,8%6,1%– Voortgezet onderwijs7,0%5,8%5,6%5,4%5,1%6,0%– Speciaal onderwijs8,7%7,6%7,2%6,4%6,4%6,9%LesuitvalVoortgezet
Onderwijs   6,8%6,7% Arbeidssatisfactie: percentage tamelijk tot zeer tevreden onderwijswerknemers   52%  Werkloosheidsuitgaven**137,9122,9135,7153,2142,3 Bron: Kinderopvang: KintentZiekteverzuim en lesuitval: regioplanArbeidssatisfactie: POMOWerkloosheidsuitgaven: Participatiefonds* de ziekteverzuimpercentages voor 2006 betreffen een prognose op basis
van de voorlopige trendcijfers tot en met het derde kwartaal, de gepresenteerde
streefwaarden zijn die voor 2007 uit het Hoofdlijnenakkoord.** alle met werkloosheid samenhangende uitgaven in PO en VO in miljoenen €.Het rendement van reïntegratie-inspanningen is eerder genoemd als
indicator maar wordt alsnog geschrapt. In verband met stelselwijzigingen kan
geen reeks en geen streefwaarde worden geformuleerd met een betekenisvolle
inhoud. Ook de indicator «verloopintentie» vervalt. Deze wordt
niet periodiek eenduidig gemeten, is sterk afhankelijk van de conjunctuur
en levert daarom geen zinvolle eenduidige interpretabele informatie op.3. De onderwijsinstelling als professionele arbeidsorganisatieDe schoolbesturen voor PO, VO en BVE zijn beter in positie gebracht om
hun sleutelrol in vraag naar en aanbod van personeel in de regio te vervullen.DoelbereikingDat is gebeurd door uitbreiding van de beleids- en financiële ruimte
van scholen voor personeelsbeleid en door goede voorbeelden en modellen van
meerjaren personeelsplanning en bekwaamheidsdossiers breed beschikbaar te
stellen.Activiteiten Tabel
9.5 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Het verspreiden van goede voorbeelden van bekwaamheidsdossiers
in samenwerking met de onderwijsorganisaties naar de onderwijsinstellingenja2. Het verspreiden van goede voorbeelden van meerjarige personeelsplanning
in samenwerking met de onderwijsorganisaties naar de onderwijsinstellingenja3. Het met de branches PO en VO en instellingen voor BVE maken
van prestatieafspraken over inzet van middelen voor professionalisering personeeljaToelichting1. en 2. Om scholen te helpen bij de opzet van bekwaamheidsdossiers en
te ondersteunen bij de ontwikkeling van hun eigen meerjaren personeelsplanning,
zijn door een aantal projectscholen modellen ontwikkeld voor de opzet van
het bekwaamheidsdossier en de meerjaren personeelsplanning. Deze modellen,
gebaseerd op de eigen onderwijskundige inrichting van de school, zijn bedoeld
als handreiking aan scholen en zijn beschikbaar gesteld via de websitehttp://www.ipb-onderwijs.nl./Bovendien is in oktober 2006 een boekje, Professionals
sturen samen, aan de scholen gestuurd met daarin mogelijkheden en
suggesties voor de ontwikkeling van hun eigen meerjaren personeelsplanning
en bekwaamheidsdossiers voor leraren.3. Op 30 juni 2006 is met de sociale partners in primair en voortgezet
onderwijs een convenant gesloten. In het convenant zijn ondermeer afspraken
vastgelegd over scholing en begeleiding van personeel. De tekst van het convenant
is meegezonden met de voortgangsrapportage beleidsplan onderwijspersoneel
die op 26 september 2006 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Met het convenant
is structureel € 100 miljoen gemoeid.Met het BVE-veld zijn eveneens prestatieafspraken gemaakt en is ruim € 9
miljoen ter beschikking gesteld, onder andere voor (op- en door)scholing onderwijsondersteunend
personeel, onderhoud bekwaamheid en het ontwikkelen van bekwaamheidsdossiers.PrestatiegegevensTabel
9.6 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Aantal werkgevers die over een bekwaamheidsdossier
per werknemer beschikken   PO: 38%VO: 41%BVE:
19% PO: 100%VO:
100%BVE: 100%Meerjarige personeelsplanning   PO: 14%VO: 27%BVE: 32% PO: 50%VO: 100%BVE: 100%Bron: Monitor «professionele arbeidsorganisatie voor de onderwijssectoren
PO, VO en BVE»;SCO Kohnstamm Instituut Amsterdam, juni 2006.ToelichtingOp 1 augustus 2006 is de Wet op de beroepen in het onderwijs (wet BIO,
Stbl. 2004 nr. 344) en het Besluit bekwaamheidseisen onderwijspersoneel (Stbl.
2005 nr. 460) in werking getreden. Deze wet gaat over de basiskwaliteit waaraan
leraren moeten voldoen. In de wet is vastgelegd dat scholen hun personeel
in de gelegenheid moeten stellen hun bekwaamheid te onderhouden. Voor elke
leraar moet daartoe een bekwaamheidsdossier worden bijgehouden.De in de tabel opgenomen gegevens over de aanwezigheid van bekwaamheidsdossiers
zijn gebaseerd op onderzoek in het najaar 2005. Op dat moment was de wet BIO
nog niet in werking getreden.Voor de gegevens van PO en VO is gebruik gemaakt van de uitkomsten van
de vragenlijsten van de inspectie van het onderwijs. In de inspectievragenlijsten
wordt weliswaar gesproken over het onderhouden van bekwaamheden en bekwaamheidsdossiers,
maar wordt bij het inventariseren van de gegevens die over medewerkers op
school worden bijgehouden, de term personeelsdossier gebruikt.In het BVE-veld is als criterium gehanteerd dat het persoonlijke opleidingsplan
(POP) in veel of in (bijna) alle personeelsdossiers zit.De doorstroom tussen functies en sectoren is vervallen als prestatie-indicator,
omdat die geen goede indicatie geeft van het al dan niet goed functioneren
van de arbeidsmarkt. Doorstroomcijfers zijn van vele factoren tegelijk afhankelijk,
zoals conjunctuur, demografische sectorstructuur, specifieke beleidsmaatregelen,
wetgeving etc.4. Meer samenhang in de kwalificatiestructuur en
het opleidingsstelselVoor een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt is een samenhangende ontwikkeling
nodig van de beroepen in het onderwijs en een opleidingsstelsel dat daarbij
aansluit.DoelbereikingZowel in de ontwikkeling van beroepen in het onderwijs, als een daarbij
passend opleidingsstelsel zijn belangrijke stappen gezet. Zie hiervoor de
beschrijving van activiteiten.ActiviteitenTabel
9.7 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Deelnemende instellingen aan het project opleiden in de school
(breedte) zo goed mogelijk in staat stellen om het project op school te laten
slagen Dit door het organiseren van regionalenetwerkbijeenkomsten waarin deelnemers
ervaringen en goede voorbeelden uitwisselen en bij elkaar en bij een deskundige
terecht kunnen met vragen en praktijkproblemenjaja2. OCW start dieptepilots Opleiden in de schoolja3. Het opstarten van acties en uitvoeren van activiteiten voor
het inrichten van een kwalificatiestructuur voor
de beroepen in het onderwijsja4. Het bieden van ondersteuning bij het in samenhang verder ontwikkelen
en valideren van het eerder verworven competenties (evc-) instrumentarium,
het opvullen van de witte vlekken en het verspreiden van good practicesja5. Het treffen van maatregelen door alle lerarenopleidingenbasisonderwijs
en VO/BVE die moeten leiden tot kwaliteitsverbeteringja6. Een wettelijke verankering van de kopopleidingnee7. Uitspraak ontvangen over de vraag wat de behoefte is aan educatieve
hbo-masters in het PO, speciaal onderwijs,
VO en BVEjaToelichting1. Opleiden in de school (breedte)  In 2006 is de tweede tranche opleiden in de school afgesloten.
Alle scholen (verdeeld over 223 besturen in het PO, 31 besturen in het VO
en 13 instellingen voor BVE) die in september 2004 met gebruikmaking van subsidiemiddelen
gestart zijn met opleiden in de school, zijn er in geslaagd een infrastructuur
voor opleiden en begeleiden in de school te realiseren. De meerderheid van
de scholen (85%) heeft het opleiden in de school bovendien ook tot
onderdeel gemaakt van het integraal personeelsbeleid.  Een van de belangrijkste verworvenheden van opleiden in de school
is dat de onderwijsinstellingen en opleidingen voor onderwijspersoneel steeds
meer tot de overtuiging komen dat zij een gemeenschappelijk belang en verantwoordelijkheid
hebben in het samen opleiden van nieuw onderwijspersoneel. Van de onderwijsinstellingen
die nieuw onderwijspersoneel opleiden in de school, heeft 85% afspraken
gemaakt over taakverdeling en verantwoordelijkheden. De gemaakte afspraken
zijn meestal niet vrijblijvend en in 78% van de gevallen schriftelijk
vastgelegd. In februari 2007 wordt de eindrapportage van het project uitgebracht,
die uitvoerig ingaat op de relatie tussen de onderwijsinstellingen en de opleidingen
voor onderwijspersoneel en de concrete afspraken die zij maakten.2. Opleiden in de school (diepte)  37 samenwerkingsverbanden van scholen/instellingen voor PO, VO
en BVE zijn in samenwerking met opleidingen voor onderwijspersoneel van start
gegaan met een project (lopend tot en met juli 2008) voor een opleidingsschool
of een academische school. In de opleidingsscholen is een relatief groot deel
van de formatie bezet door leraren die duaal worden opgeleid en die veelal
na afronding van de lerarenopleiding elders een betrekking zullen vinden.
Deze scholen leiden zo mede op voor de markt. In de academische scholen wordt
het opleiden in de school verbonden met een sterk op de praktijk gerichte
onderzoeks- en innovatiecomponent. De studenten werken samen met de docenten
in de school aan onderzoek en schoolontwikkeling.In de dieptepilot wordt op basis van de praktijkvoorbeelden van de pilotscholen
onderzocht onder welke randvoorwaarden een opleidingsschool
of een academische school een succes kan zijn, welke investeringen dat van
een school en van een opleiding vraagt en hoe de kwaliteit van het opleiden
in de school duurzaam kan worden geborgd en toetsbaar gemaakt. Ook wordt bekeken
hoe op termijn financiering vanuit OCW vorm kan krijgen.3. Kwalificatiestructuur  Het landelijk platform Beroepen in het onderwijs (LPBO) heeft zich
in 2006 toegelegd op het beantwoorden van de drie actuele vragen uit de begroting
(blz. 92). Twee daarvan hebben geresulteerd in rapporten (zie onder). De werkzaamheden
voor het beantwoorden van de vraag welke ondersteunende beroepen in het onderwijs
moeten worden onderscheiden, is gestart en heeft goede voortgang geboekt.
Gelet op de complexiteit van de materie wordt deze eerst in het voorjaar van
2007 afgerond.  Op 18 mei 2006 verscheen het rapport Competentieprofiel
leraar (V)MBO? De conclusie daaruit is dat het niet wenselijk is
om een afzonderlijk competentieprofiel voor de leraar (v)mbo te onderscheiden.
Er hoeven naar het oordeel van het LPBO derhalve geen nieuwe bekwaamheidseisen
voor de leraar in het (v)mbo te worden vastgesteld. Bij brief van 18 mei 2006,
kenmerk AP/OKP/2007/21 717, heb ik het rapport en mijn standpunt daarbij
aan de Tweede Kamer doen toekomen.  Op 8 november 2006 verscheen het rapport Educatieve
masteropleidingen: Beeld van de behoefte. De conclusie van het LPBO
is dat er behoefte bestaat aan een educatieve masteropleiding op Hbo-niveau
met een generiek inhoudelijk (met een sterke focus op schoolontwikkeling)
en een specifiek didactisch (duale opzet met een sterke relevantie voor de
leraar en de school) profiel. Het rapport en mijn standpunt daarbij is in
februari 2007 naar de Tweede Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 27 923, nr. 38).  Het rapport met het antwoord op de vraag welke ondersteunende beroepen
zijn te onderscheiden, zal in het voorjaar van 2007 verschijnen.  Bij brief van 28 maart 2006 heeft het LPBO het voorstel voor bekwaamheidseisen
van schoolleiders in het primair onderwijs, ontwikkeld door de NSA, in positieve
zin becommentarieerd.4. Trajecten eerder verworven competenties (evc)  De ambitie zoals aanvankelijk geformuleerd, is in het kader van
de Beleidsagenda lerarenopleiding 2005 – 2008 teruggebracht tot het
onderzoek door het Ruud de Moor Centrum, gedaan naar de kwaliteit van EVC
in de lerarenopleiding. Een van de conclusies van het onderzoek dat eind 2006
is verschenen is, dat veel EVC-praktijken (nog) niet voldoen aan de kwaliteitsstandaard,
maar dat er wel naar gestreefd moet worden dat alle EVC-praktijken in de lerarenopleidingen
gaan voldoen aan de kwaliteitsstandaard. De hogescholen hebben afgesproken
deze kwaliteitsstandaard EVC als leidraad bij de lerarenopleidingen te zullen
gebruiken (Bestuurscharter Lerarenopleidingen van de HBO-raad).5. Lerarenopleiding  De lerarenopleidingen hbo hebben in 2006 gezamenlijke afspraken
vastgelegd in het bestuurscharter «Kwaliteit vergt keuzes», als
uitwerking van de beleidsagenda 2005–2008. Ze vormen de basis voor verbetering
van het HO-niveau van de opleidingen, het instroomniveau voor reken- en taalvaardigheid,
kwaliteit en transparantie van examens en EVC-procedures en van de kwaliteitszorg.
De implementatie van de afspraken is ter hand genomen.6. Kopopleiding hoger beroepsonderwijs  Op 2 juni 2006 is het convenant «Kopopleiding leraar in het
hoger beroepsonderwijs» voor een jaar verlengd, dit vooruitlopend op
de wettelijke verankering per 1 september 2007.7. Educatieve masteropleidingen in het hoger onderwijs  Zie punt 3 Kwalificatiestructuur hiervoor.PrestatiegegevensVoor 2006 zijn geen prestatiegegevens voorhanden. De doelstelling is dat
er in 2007 voor alle onderwijsberoepen door het veld gelegitimeerde en actuele
competentieprofielen zijn en dat die zijn vertaald in bekwaamheidseisen. Dat
geldt eveneens voor de indicator mate van on(der)bevoegdheid en invloed daarvan
op leerprestaties en de indicator kwaliteit van de docent.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
9.8 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekVoortgangsrapportage beleidsplan onderwijspersoneel
200620062006Zie toelichting
1 Aandachtsgroepenmonitor
200620052006Zie toelichting
2 Arbeidsmarktbarometers
PO, VO, BVE 200620052006Zie
toelichting 2 Loopbaanmonitor
200620052006Zie toelichting
2 Kengetallen ziekteverzuim 200520062006Zie toelichting 2 Lesuitval VO
2005–200620052006Zie
toelichting 2 Monitor
Arbeid, Zorg en Levensloop 200620062006Zie toelichting 2 Onderwijsarbeidsmarktramingen
2004–201420052006Zie
toelichting 2 Monitor
Full Color 220062006SBO Monitor
decentrale budgetten PO 2005 VervallenZie toelichting 3 Beloningsverschillen
in het onderwijs 2001–200420062006Zie toelichting 2Toelichting1. Op 26 september 2006 is de voortgangsrapportage beleidsplan onderwijspersoneel
2004 «Een goed werkende onderwijsarbeidsmarkt» aan de Tweede Kamer
aangeboden (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 27 923, nr.
35) (www.minocw.nl/documenten/37564.pdf).Eind 2007 zal de beleidsdoorlichting over de volledige programmaperiode
worden opgeleverd.2. De resultaten van alle onderzoeken op het terrein van de onderwijsarbeidsmarkt
en het onderwijspersoneel worden ieder jaar gepubliceerd in de Nota Werken
in het onderwijs die samen met de andere begrotingstukken op Prinsjesdag wordt
aangeboden aan de Tweede Kamer.  De onderliggende eindrapportages worden gepubliceerd in de reeks
Beleidsonderzoek Arbeidsmarkt en Personeelsbeleid Onderwijs en op de
internetsite van OCW (www.minocw.nl/publicaties/index.html) bij het onderwerp «werken
in het onderwijs».3. Redenen voor het vervallen van de voor 2006 voorgenomen monitor decentrale
budgetten PO:• De uitkomsten van de monitor voor het schooljaar 2004–2005
bleken nagenoeg identiek aan die voor het schooljaar 2003–2004.• Voor het schooljaar 2005–2006 wordt geen ander beeld verwacht,
zodat een monitor over 2005–2006 ook geen toegevoegde waarde heeft.• Vermindering van de bevragingslast voor de scholen.  De monitor over 2006–2007 moet inzicht bieden in de mogelijke
gevolgen van de invoering van lumpsum op de inzet en besteding van het schoolbudget
in het PO. Ook zal via de monitor PO 2006–2007 de inzet van de convenantmiddelen
voor de professionalisering en begeleiding van het onderwijspersoneel op onderdelen
worden gemonitord (integraal personeelsbeleid, professionalisering onderwijspersoneel,
begeleiding van nieuwe medewerkers en van zij-instromers en leraren in opleiding).ARTIKEL 10. INFORMATIE- EN COMMUNICATIETECHNOLOGIE10.1 Algemene doelstellling: Het verbeteren van de
kwaliteit van het onderwijs door de inzet van ict.Doelbereiking en maatschappelijke effectenIct is een krachtig middel om het leren, toegespitst op individuele capaciteiten
en behoeften, plaats- en tijdsonafhankelijk mogelijk te maken. Uitgangspunt
van het OCW beleid is het geven van beleidsmatige en financiële ruimte
aan onderwijsinstellingen in het primair, voortgezet en beroepsonderwijs.
Uit het EU onderzoek Benchmarking Access and Use of ICT
in European Schools 2006 (http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/benchmarking/index_en.htm) blijkt dat Nederland koploper is als het gaat om het gebruik van
Ict in het onderwijs. Van de Nederlandse leraren geeft 93% aan dat
leerlingen computers goed kunnen gebruiken om zelfstandig informatie te verzamelen
en 89% is er van overtuigd dat het gebruik van ict in de klas bijdraagt
aan het beter leren door leerlingen. Uit de onderstaande effectgegevens van
de monitor «4 in balans» blijkt dat ruim 80% van de scholen
in een (ver)gevorderd stadium van computergebruik zijn. De onderstaande tabel
uit het eerder aangehaalde EU onderzoek toont aan dat relatief veel Nederlandse
docenten volledig zijn toegerust om ict te gebruiken in de klas.EffectgegevensTabel
10.1 Effectgegevens artikel 10IndicatorRealisatie 20022003200420052006Percentage scholen (po/vo) met (ver)gevorderd stadium van computergebruik     Primair onderwijs3659717781Voortgezet onderwijs4276837786Bron: Monitor 4 in balans / TNS NIPOPercentage docenten (po, vo, mbo) per land volledig toegerust
om ict te gebruiken in de klas.Bron: Benchmarking Access and Use of ICT in European Schools 200610.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
10.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 10 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen127 7158 75551 00837 87436 31833 0753 243waarvan garantieverplichtingen  Uitgaven:       Programma-uitgaven79 269101 29050 92640 51435 62333 0752 548Ict-bijdrage per leerling, inclusief internetvoorziening*       Ict ondersteunings- en stimuleringsfaciliteiten    22 02522 042– 17Innovatie en versterking kennisinfrastructuur       * Innovatie Balkenende II    03 000– 3 000* Overige innovatieve projecten    6 955 6 955* Centrale voorzieningen    6 4697 800– 1 331Doorlopende verplichtingen    174233– 59Ontvangsten47 91848 22047 87752 79648 26147 776485ToelichtingDe totale uitgaven op dit artikel zijn € 2,6 miljoen hoger dan
geraamd in de vastgestelde begroting.De belangrijkste mutaties zijn:• Een verhoging van het budget betreffen de intertemporele compensatie
van het innovatieprogramma «Kennisrotonde» en de projecten «contentontwikkeling»
en «e-portfolio» (€ 2,8 miljoen).• Daarnaast hebben verhogingen plaatsgevonden voor de aanvullende
prijscompensatie (€ 0,4 miljoen) en voor de toezegging van de minister
voor bevordering van digitale leermiddelen voor visueel gehandicapten (€ 0,7
miljoen).• Een verlaging van het budget heeft plaatsgevonden voor intertemporele
compensaties van het actieplan «Verbonden met ict» en «Maatschappelijke
sectoren en ict» (€ 1,2 miljoen).• Tot slot heeft er tussen de operationele doelen innovatie Balkenende
II en overige innovatieve projecten een overboeking plaatsgevonden voor een
bedrag van € 3 miljoen ten gunste van de financiering van het actieplan «Verbonden
met ict» en ten laste van het programma «Kennisrotonde».
Dit is mogelijk geworden door het later starten (in 2007) van de kennis ontwikkelprojecten
van dit programma.10.3.1 Operationele doelstelling: Het bevorderen
van het gebruik van ict in het onderwijsDoelbereikingScholen moeten de ruimte krijgen ict in te zetten conform hun eigen specifieke
wensen en behoeften. In de lumpsum bekostiging van de onderwijsinstellingen
is een ict vergoeding opgenomen. Dit deel van de bekostiging is opgenomen
in de begrotingen van de betrokken onderwijsdirecties: het primair, het voortgezet
en het middelbaar beroeps onderwijs. Met deze bekostiging kunnen scholen onder
andere computers kopen en/of vervangen, software aanschaffen, deskundigheid
van docenten bevorderen of voorzien in een internetaansluiting.ActiviteitenTabel
10.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Bekostiging van
scholen voor ict in reguliere bekostigingja2. Uitvoering Monitor «4 in balans»jaPrestatiegegevensDe discrepantie tussen het aantal computers dat aan vervanging toe is
en het aantal computers dat daadwerkelijk wordt vervangen, is de afgelopen
jaren steeds kleiner geworden. Het aantal scholen met beheersproblemen is
sinds 2001 gedaald van 40% naar 11% in het primair onderwijs
en van 32% naar 8% in het voortgezet onderwijs (Monitor 4 in
balans, p. 43). In december 2006 (Tweede Kamer, 2005–2006,
30 800 VII, 58) is de materiële bekostiging in het vo geëvalueerd.
De functionaliteit van de informaticalokalen scoort hoog.De leerling internetratio is 6.4 in het po, 4.7 in het vo en 3.3 in het
mbo (Use of Computers and the Internet in Schools in Europe 2006 Country Brief:
Netherlands 6/2006). Er is geen cijfer-indicator voor het gebruik ict in het onderwijsprogramma. De monitor «vier in balans» geeft
een fijnmaziger indicatie van het gebruik van ict in de klas.Tabel
10.4 PrestatiegegevensIndicatorRealisatie 20022003200420052006Leerlingcomputerratio po77777Leerlingcomputerratio vo9997710.3.2 Operationele doelstelling: Het bevorderen
van de integratie van ict in het onderwijs door het bieden van ondersteunings-
en stimuleringsfaciliteitenDoelbereikingOm scholen te ondersteunen bij het integreren van ict in het onderwijs
heeft het onderwijsveld in 2001 de stichtingen «Kennisnet» en «Ict
op School» opgericht. Op basis van een evaluatie in 2005 zijn de stichtingen «Kennisnet»
en «Ict op School» per 1 januari 2006 gefuseerd tot één
stichting.ActiviteitenTabel
10.5 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Financiering activiteiten Stichting «Kennisnet Ict
op School»ja2. Bijstelling organisatorische vormgeving van de Stichting «Kennisnet»
en de Stichting «Ict op School»jaToelichting1. In 2006 zijn de activiteiten van de gefuseerde stichting gesubsidieerd.2. De stichting behartigt de belangen van het onderwijs op het gebied
van ict, biedt hulpmiddelen bij het maken van keuzes voor ict-producten en
levert educatieve diensten en producten om het leren te vernieuwen. Viahttp://www.kennisnet.nlwordt educatieve content geordend, veilig en op maat aangeboden aan
leerlingen, docenten, ouders, managers en ict-coördinatoren. Ook fungeert
de stichting als expertisecentrum als het gaat om ict en onderwijs. De activiteiten
zijn ondergebracht in twee takenclusters: Dienstverlening en Belangenbehartiging.PrestatiegegevensIn december 2006 is de websitehttp://www.kennisnet.nldoor het publiek bij de verkiezing
website van het jaar verkozen tot de beste binnen de categorie Onderwijs,
Overheid & Non-profit.De kwaliteitsindex 2006 is gebaseerd op de relevantie
en het gebruik van een aantal specifieke producten en diensten. De gegevens
worden jaarlijks door TNS-Nipo verzameld.De kwaliteitsindex van het cluster belangenbehartiging voor 2006 bedraagt
122 (de norm voor voldoende functioneren is 100). Dit betekent dat de belangenbehartiging
in 2006 door het onderwijsveld ruim boven de norm wordt gewaardeerd.Tabel
10.6 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Doelen cluster belangenbehartiging
stichitng Kennisnet Ict op School
(v.h. Ict op School)      Kwaliteitsindex
(minimale streefwaarde = 100)   127122100       Doelen Kennisnet Ict
op School      Maandelijks gebruik leerlingen vanwww.kennisnet.nl  po 16%, vo 15 bve 6po 20%, vo 20, bve 9po 32%, vo 37,
bve 58po 35%, vo 25%, bve 14Maandelijks gebruik docenten vanwww.kennisnet.nl  po 76%, vo 29, bve 25po 66, vo 33, bve 23po 91%, vo 72, bve
47po 90%, vo 55 bve 25Oordelen over KennisnetIct
op School      Oordeel managers en ict-coördiatoren over Kennisnet  po 7.4, vo 7.0, bve 7.0po 7.4, vo 6.9, be 7.0po 7.3, vo 7.0 bve 6.9po 7.8. vo 7.4, bve 7.5Oordeel docenten over Kennisnet  po 7.2, vo 6.5, bve 7,6po 7.5, vo 7.2. bve 7.0po 7.4, vo 7.0, bve 7.0po 7.8, vo 7.0, bve 7.810.3.3 Operationele doelstelling: Het benutten van
ict bij innovatie en versterking van de kennisinfrastructuurDoelbereikingNaast ruimte geven aan scholen voor investeringen in de ict voorzieningen,
zijn er aanvullende innovatietrajecten nodig om de mogelijkheden van ict bij
het vormgeven van innovatie in de school verder te benutten en te stimuleren.ActiviteitenTabel
10.7 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Afsluiting Educatieve
contentketen en inbedding in de basisactiviteitenja2. Afsluiting Internet voorzieningen en inbedding in de basisactiviteitenja3. Voortzetting Kennisrotondeja4. Uitvoering Innovatieprogramma PCD (Surfnet/Kennisnetproject)ja5. Actieplan «Verbonden met Ict»ja6. Interdepartementale actieprogramma «Maatschappelijke
Sectoren en Ict»jaToelichting1. Het programma «Educatieve Contentketen» heeft knelpunten opgelost in het traject dat educatief materiaal
doorloopt: het maken van het materiaal, het zoeken ernaar, het
vinden ervan, het arrangeren in de les en het uiteindelijke gebruiken ervan
door docenten en leerlingen. Er zijn vier open standaarden opgeleverd, waarvan één
gezamenlijke open standaard voor zowel po, vo als bve voor de beschrijving
van educatieve content. Het project is afgesloten en is vanaf 2007 ingebed
in de basisactiviteiten van stichting«Kennisnet Ict op School».
Er zijn stimuleringsregelingen uitgevoerd om het gebruik van die standaarden
en daarmee de ontwikkeling van digitaal lesmateriaal in het reguliere en het
speciale onderwijs te stimuleren.2. De separate ondersteuning van scholen bij het inrichten van hun internetvoorziening
is afgebouwd. Het onderdeel de ISPwijzer wordt ingebed in de basisactiviteiten
van stichting «Kennisnet Ict op School». De Kwaliteitsregeling
is overgedragen aan de branchevereniging ICT~Office.3. Het doel van de «Kennisrotonde»
is het ondersteunen van onderwijsinnovatie met ict. Complexe vernieuwingen,
zoals het bevorderen van ict in het onderwijs, vragen allereerst om een schooleigen
aanpak. De aanpak en producten van de «Kennisrotonde» voorzien
in die behoefte. De «Kennisrotonde» is vertraagd, maar loopt inmiddels
beter en wordt in 2007 voortgezet. Op de «Kennisrotonde» staan
109 vraagstukken waarvan er 34 in uitvoering zijn.4. Het «Innovatieprogramma Surfnet/Kennisnet» (voorheen «innovatieprogramma PCD») heeft door middel
van samenwerkingsverbanden van scholen en stimuleringsregelingen de markt
verleid tot het aanleggen van glasvezelverbindingen. Dat heeft geresulteerd
in 360 aansluitingen bij scholen, 84 bij andere instellingen en bij 110 scholen
zijn de voorbereidingen begonnen. Via het videoportaal wordt ondermeer historisch
beeldmateriaal van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid aan het onderwijs
ter beschikking gesteld. Het onderwijs is bediend met meerdere innovatieve
diensten zoals «Expert op Afstand», «KlasseStudio»
en de video- en gamewedstrijden. De wedstrijd «make-a-game» heeft
op de NOT de innovatieprijs gekregen. De overweging van de jury was dat de
wedstrijd niet alleen innovatief was, maar ook goed aansloot op de leefwereld
van jongeren. Het aantal inschrijvingen voor de wedstrijd was 213 teams, 913
teamleden van 121 verschillende scholen. Uiteindelijk hebben 56 teams feitelijk
een game ingeleverd.5. De stichting «Kennisnet Ict op School» heeft samen met
de sectororganisaties in het po, het vo en het mbo een actieplan voor 2006–2008 «verbonden met ict» uitgebracht
(TK 2006, 25 733, nr. 110). De twee prioriteiten in het actieplan, waar
in oktober 2006 projecten voor zijn gestart, zijn: eigentijdser, inspirerender
onderwijs en professionalisering van docenten en management.6. In het Interdepartementale actieprogramma Maatschappelijke
sectoren en Ict zijn acht projecten voor onderwijs goedgekeurd: de
opschaling van de contentstimuleringsregeling, het «geen-school»
project en zes projecten bij de prijsvraag over «gaming». De activiteit
is ook opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie van Economische Zaken
in art 10.3.3.PrestatiegegevensTabel
10.8 PrestatiegegevensIndicatorStreefwaardeRealisatieKennisrotonde10% van de scholen maakt gebruik van de producten Kennisrotonde7% Bekendheid Kennisrotonde bij scholen 30%25%Educatieve
contentketenOntwikkeling van minimaal
3 afspraken4 (waarvan 3 in beheer
bij Edustandaard) 4 proof-of-concept
projecten uitgevoerd in de Bve sector (inclusief 1 «groen project»
in samenwerking met LNV) en minimaal 4 proof-of-concept projecten opgestart
in het vo;Ja 23 contentstimuleringsprojecten uitgevoerd in de sectoren PO,
VO en BVE22 uitgevoerd
en 7 opgestart die in 2007 worden afgerondCentrale voorzieningen80% van de scholen heeft gehoord van één
of meer producten/diensten van ISPwijzer50% van de scholen heeft bij
het kiezen en kopen van internetvoorzieningen gebruik gemaakt van één
of meer producten/diensten van ISPwijzer35% van de schoolbesturen in het PO kent de ISPwijzer-website
en 49% in het VO. Het gebruik is niet gemeten, wel vindt 82%
in het PO het belangrijk dat ISPwijzer er is en 90% in het VO.Samen snel op glas600 aantal scholen voorzien van een glasvezelverbinding360 scholen/84 andere instellingenARTIKEL 11. STUDIEFINANCIERING11.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenOnderwijs bevordert een duurzame groei van de Nederlandse (kennis)economie
en levert een belangrijke bijdrage aan de maatschappelijke participatie van
burgers.OCW waarborgt de toegankelijkheid van en de deelname aan het onderwijs
door de financiële belemmeringen van deelname weg te nemen voor de volgende
doelgroepen:• Deelnemers van 18 jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg;• Studenten in het hoger beroepsonderwijs en• Studenten in het wetenschappelijk onderwijs.De overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo in, dat het onderwijs
voor iedereen toegankelijk is, ook voor mensen met een lager inkomen. Van
de ouders wordt verwacht dat zij, wanneer mogelijk, bijdragen in de financiering
van de studie van hun kinderen. Hiervoor zijn richtbedragen opgesteld door
de overheid, maar de hoogte van de bijdrage is een zaak tussen ouders en kinderen.
Omdat de studie ook een investering in de eigen toekomst is, is het redelijk
dat ook de student een bijdrage levert.SuccesfactorenDe bekendheid en het gebruik van de regeling is toereikend. Uit onderzoek
is gebleken dat financiële aspecten nagenoeg geen belemmering zijn om
in het mbo of het ho door te studeren (zie paragraaf 11.3.1).11.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
11.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen1 804 2542 318 8452 675 3022 849 3113 572 7613 129 815442 946* Waarvan garantieverplichtingen0000000Totale uitgaven (programma + apparaat)1 804 2542 318 8452 675 3022 849 3113 572 7613 129 815442 946Programma-uitgaven studiefinanciering1 804 2542 318 8452 673 9442 848 2873 571 7413 128 656443 085waarvan:       Algemene toegankelijkheid       * Basisbeurs703 154741 020759 405792 154963 855938 18825 667* Reisvoorziening155 300472008537 353573 249929 175620 853308 322Toegankelijkheidbij
minder draagkrachtige ouders       * Aanvullende beurs426 700445 157490 627537 169628 252599 61528 637        Flexibiliteit financiering studerende       * Bijverdiengrens in regelgeving0000000* Leenfaciliteit477 900578 624726 146867 430942 940872 60070 340Studenten in staat stellen meer tijd in de
eigen studie te investeren (collegegeldkrediet)    000Stimuleren internationale Studentenmobiliteit    000Overige uitgaven SF41 20082 03686 29615 18035 84633 7332 112Programma-uitgaven overig       IB-Groep*  74 11763 10471 67363 6678 006Totaal programma-uitgaven1 804 2542 318 8452 673 9442 848 2873 571 7413 128 656443 085* waarvan relevant920 5031 326 4181 609 1931 658 6451 928 0141 524 432403 582* waarvan niet-relevant883 751992 4271 064 7511 189 6421 643 7271 604 22439 503Apparaatsuitgaven  1 3581 0241 0201 159– 139Totaal ontvangsten studiefinanciering332 613356 483372 863351 610340 897363 800– 22 903* Flexibilisering financiering studerende236 413253 698264 047278 810298 257313 600– 15 343* Overige ontvangsten SF96 200102 785108 81672 80042 64050 200– 7 560Uitsplitsing relevant/niet-relevant       * relevant245 571251 756256 910219 185190 042206 100– 16 058* niet-relevant87 042104 727115 953132 425150 855157 700– 6 845* Deze reeks betreft het apparaatskostendeel van de IB-Groep dat i.r.t.
de WSF vanaf 2004 is toegerekend aan dit beleidsartikel.De uitgavenstanden vastgestelde begroting 2006 betreffen de standen na
de nota van wijziging.ToelichtingUitgavenHet verschil tussen realisatie en begroting 2006 bij het onderdeel basisbeurs
bedraagt € 25,7 miljoen meeruitgaven (voor € 38,6 miljoen
relevante en – € 12,9 miljoen niet-relevante uitgaven).
Dit verschil ontstaat voor per saldo € 69,8 miljoen door meeruitgaven
bij de beroepsopleidende leerweg (bol). Een hoger aantal deelnemers dan begroot
aan wie de basisbeurs als gift wordt uitgekeerd en een lager aantal deelnemers
dan geraamd aan wie de basisbeurs als prestatiebeurs wordt toegekend speelt een belangrijke rol bij genoemde totale meeruitgave; zie ook
tabel 11.3 en 11.4. Daarnaast per saldo – € 44,1 miljoen
voor het grootste deel veroorzaakt door minder basisbeursomzettingen van prestatiebeurs
ho naar gift, dan was begroot voor 2006.Bij de uitgaven voor de reisvoorziening is de realisatie € 308,3
miljoen hoger dan de raming, waarvan relevant € 279,2 miljoen en
niet-relevant € 29,1 miljoen. Het relevante verschil wordt in belangrijke
mate veroorzaakt door een vooruitbetaling van € 300,0 miljoen in
2006 voor de kosten van het ov-contract in 2007 en € 8,7 miljoen
in relatie tot totale kosten van de basisraming van de OV-studentenkaart voor
2006 én een afrekening over 2005. Daarnaast waren de relevante uitgaven
in relatie tot de prestatiekaart in 2006 € 31,6 miljoen lager. Het
verschil bij de niet-relevante uitgaven wordt veroorzaakt door per saldo hogere
uitgaven voor de OV-kaart waarbij de waarde van de kaart in eerste instantie
als een lening wordt geboekt.De aanvullende beursuitgaven geven een verschil van € 28,6 miljoen
waarvan € 118,9 miljoen relevant en – € 90,3
miljoen niet-relevant. Net als bij de basisbeursuitgaven zijn de extra relevante
uitgaven voor een groot deel (€ 94,2 miljoen) toe te schrijven aan
extra uitgaven bij de bol (meer uitgaven als gift in plaats van prestatiebeurs).
Een bedrag van € 24,7 miljoen relevant betreft meer omzettingen
dan geraamd van aanvullende prestatiebeurs naar gift. De – € 90,3
miljoen niet-relevant heeft betrekking op per saldo minderuitgaven in de sfeer
van de aanvullende prestatiebeurs die voorlopig als lening wordt aangemerkt.Het verschil bij de niet-relevante leenfaciliteit bedraagt € 70,3
miljoen. De belangrijkste verklaringen zijn de volgende; er wordt nog steeds
meer geleend waardoor op het onderdeel normale betaling rentedragende leningen
de uitgaven € 80,9 miljoen hoger zijn dan geraamd voor 2006 en daarnaast
heeft een bedrag van – € 10,6 miljoen betrekking op minderomzettingen
van kortlopende schulden en prestatiebeurs naar rentedragende leningen.De uitgaven voor de apparaatskosten van de IB-Groep vallen in 2006 € 8,0
miljoen hoger uit dan begroot. Dit wordt naast technische mutaties ondermeer
veroorzaakt door een mutatie van € 5,1 miljoen ten behoeve van systeemontwikkelingen.OntvangstenHet verschil bij de ontvangsten bedraagt – € 22,9
miljoen, waarvan – € 16,1 miljoen relevante en – € 6,8
miljoen niet-relevante ontvangsten. Aan terugbetalingen hoofdsom van oude
rentedragende leningen en rente voor zowel oude als nieuwe rentedragende leningen
is in 2006 voor totaal € 8,9 miljoen minder ontvangen dan geraamd.
Op het onderdeel kortlopende schulden ontstaat in 2006 een verschil van – € 7,6
miljoen. Het niet-relevante verschil van – € 6,8 miljoen
wordt veroorzaakt door minder ontvangsten in 2006 aan aflossingen op verstrekte
rentedragende leningen.11.3 Operationele doelstellingen11.3.1 Waarborgen algemene financiële toegankelijkheid
onderwijsDoelbereikingHet beoogde doel om de algemene financiële toegankelijkheid tot het
onderwijs te waarborgen is bereikt door aan rechthebbenden in de doelgroepen
een basisbeurs en een reisvoorziening in de vorm van een ov-kaart
te verstrekken. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld; aangenomen
wordt dat het gebruik van de basisbeurs, vanwege de bekendheid van de regeling,
al optimaal is.De prestatie-indicator «aantal studerenden met studiefinanciering»
geeft een indicatie van het gebruik van de regelingen (zie tabel 11.3). De
tabellen 11.4 en 11.5 geven aan welke kosten daarmee gemoeid waren.Door middel van evaluatieonderzoeken (zie tabel 11.6 ) is verder nog nagegaan
in hoeverre studiefinanciering de toegankelijkheid tot het onderwijs waarborgt.Onderstaande activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van het
gestelde doel.ActiviteitenTabel
11.2 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Leveren van een bijdrage aan het normbudget van studerenden
in de vorm van een basisbeurs en
een reisvoorzieningja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
11.3 PrestatiegegevensTotaal aantal studerenden met studiefinancieringRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Wo98 21599 490102 037104 613107 367112 700– 5 333Hbo202 738205 405212 971221 627232 363231 700663Bol156 144164 257178 927195 689213 791198 70015 091Totaal studerenden met basisbeurs457 097469 152493 935521 929553 521543 10010 421Wo26 63430 16933 80738 49739 47737 5001 977Hbo28 57128 56231 80031 53729 80132 300– 2 499Totaal alleen ov-kaart en/of lening55 20558 73165 60770 03469 27869 800– 532Totaal512 302527 883559 542591 963622 799612 9009 889Bron: realisatiegegevens IB-GroepHet aantal studerenden met een basisbeurs is in 2006 hoger uitgekomen
dan geraamd. Bij het ho daalt het, maar in de bol is het aantal met zo’n
15 000 gestegen. De stijging is ongeveer in lijn met de meest recente
ontwikkelingen in de aantallen ingeschreven studenten.De financiële toegankelijkheid van het onderwijs is onderzocht. Uit
het onderzoek blijkt dat financiële aspecten nagenoeg geen belemmering
vormen om toe te treden tot het hoger onderwijs en mbo. Minder dan een half
procent van de leerlingen die niet (meteen) gaan studeren na het voortgezet
onderwijs (havo en vwo) heeft daarvoor een financieel motief. Onder vmbo-leerlingen
worden geen financiële motieven genoemd als reden voor
het (tijdelijk) niet vervolgen van hun opleiding na afronding van het vmbo.Het onderzoek wordt in de eerste helft van 2007 naar de Tweede Kamer gestuurd. Tabel
11.4 UitgavenUitgaven basisbeurs (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Bol-beurs169,9189,9215,6236,2242,4145,197,3Prestatiebeurs(ho)*533,2551,1543,8547,3651,1695,2– 44,1Prestatiebeurs(bol)0,00,00,08,770,497,9– 27,5Totaal basisbeurs703,1741,0759,4792,2963,9938,225,7– waarvan relevant481,9554,8631,0695,0622,6584,038,6– waarvan niet-relevant221,2186,2128,497,2341,3354,2– 12,9Bron: realisatiegegevens IB-Groep, * inclusief de beperkte uitgaven tempobeurs.De uitgavenstanden vastgestelde begroting 2006 betreffen de standen na
de nota van wijziging.De uitgaven basisbeurs zijn hoger dan in de begroting geraamd, grotendeels
door toedoen van de bol. Door ondermeer de reguliere indexering van de beursbedragen
en de stijging van het aantal deelnemers in de bol (zie tabel 11.3) stijgen
de uitgaven basisbeurs. Ten opzichte van de raming voor 2006 vielen in 2006
toch minder deelnemers in de bol onder de per 1 augustus 2005 ingevoerde
prestatiebeurssystematiek voor de bol en werd nog voor een hoger dan geraamd
bedrag aan basisbeurs als gift toegekend. Bij het opstellen van de raming
voor 2006 waren nog geen ervaringscijfers beschikbaar over de werking van
de prestatiebeurssystematiek bol. Dit kan de relatief grote afwijking tussen
raming en realisatie verklaren.Voor het ho zijn de uitgaven per saldo lager dan voor 2006 geraamd; dit
wordt voor het grootste deel veroorzaakt door minder omzettingen van prestatiebeurs
in een gift dan was begroot.Tabel
11.5 UitgavenUitgaven reisvoorziening (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006OV-kaart147,9462,9523,5561,1916,1607,8308,3Reisvoorzieningoverig7,59,213,912,213,113,10,0Totaal reisvoorziening155,4472,1537,4573,2929,2620,9308,3– waarvan relevant29,9287,4360,8394,7638,4359,1279,3– waarvan niet-relevant125,5184,6176,6178,5290,8261,829,0Bron: realisatiegegevens IB-Groep.De toename van de uitgaven voor de reisvoorziening ten opzichte van de
begroting betreft voornamelijk een intertemporele compensatie. In 2006 is
een bedrag van € 300 miljoen voor 2007 vooruitbetaald aan de OV-bedrijven.
Deze vooruitbetaling was nog niet in de begroting opgenomen.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
11.6 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEvaluatieonderzoekHet niet-gebruik studiefinanciering en
de algehele toegankelijkheid20062007Het onderzoek wordt naar de Tweede
Kamer gezonden Het gebruik
van het openbaar vervoer door studenten met een ov-kaart.20062006  Studentenmonitorhoger
onderwijs(2004)20052005www.studentenmonitor.nl Deelnemersmonitor
bve (bol-deelnemers)20062007Het onderzoek loopt en is naar verwachting eind 2007 gereed11.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studerenden
met minder draagkrachtige oudersDoelbereikingHet beoogde doel is bereikt door studerenden met recht op studiefinanciering,
waarvan de ouders gezamenlijk een belastbaar inkomen hebben dat minder bedraagt
dan € 30 000 een aanvullende beurs te verstrekken. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld; aangenomen wordt dat het gebruik
van de aanvullende beurs, vanwege de bekendheid van de regeling, al optimaal
is.De prestatie-indicator «aantal studerenden met een aanvullende beurs»
geeft een indicatie van het gebruik van de regeling (zie tabel 11.8). Tabel
11.9 geeft aan welke kosten hier mee gemoeid waren.Door middel van evaluatieonderzoek (zie tabel 11.10 ) wordt verder de
rol van ouders bij studiefinanciering nagegaan.Onderstaande activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van het
gestelde doel.ActiviteitenTabel
11.7 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Een aanvullende beursverstrekken
indien de ouders van een studerende minder draagkrachtig zijnja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
11.8 PrestatiegegevensTotaal aantal studerenden met
een aanvullende beursRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Wo25 84724 31524 07124 78525 86726 200– 333Hbo77 18273 22873 09177 05283 25879 2004 058Bol82 42784 94093 112103 657118 437106 80011 637Totaal185 456182 483190 274205 494227 562212 20015 362Bron: realisatiegegevens IB-GroepEvenals bij de basisbeurs is het aantal studerenden met een aanvullende
beurs in 2006 toegenomen, voor een deel bij het ho maar voornamelijk bij de
bol.Tabel
11.9 UitgavenUitgaven aanvullende
beurs (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Bol-beurs232,6248,6287,6314,2371,5320,650,9Prestatiebeurs(ho)*194,2196,6203,0214,5247,2248,7– 1,5Prestatiebeurs(bol)0,00,00,08,59,530,3– 20,8Totaal aanvullende
beurs426,8445,2490,6537,2628,2599,628,6– waarvan relevant367,5402,0456,9499,3559,5483,975,6– waarvan niet-relevant59,343,233,737,868,7115,7– 47,0Bron: realisatiegegevens IB-Groep, * inclusief de beperkte uitgaven tempobeursDe uitgavenstanden vastgestelde begroting 2006 betreffen de standen na
de nota van wijziging.De uitgaven aanvullende beurs zijn per saldo hoger dan geraamd. Door indexering
van de beursbedragen en door hogere aantallen bij voornamelijk de bol zijn
de aanvullende beursuitgaven gestegen.Ook hier geldt een afwijkende realisatie ten opzichte van de raming, voornamelijk
als gevolg van het ontbreken van ervaringscijfers op het gebied van de prestatiebeurs
bol. Ten opzichte van de raming vielen in 2006 minder bollers onder de per
1 augustus 2005 ingevoerde prestatiebeurssystematiek voor de bol.Nieuw zorgstelselPer 1 januari 2006 is het nieuwe zorgstelsel in werking getreden. De aparte
tegemoetkoming in de studiefinanciering voor particulier verzekerde studenten
is met ingang van 2006 komen te vervallen. Hiervoor is in 2005 een aantal
maatregelen in de studiefinanciering doorgevoerd om studenten in 2006 te compenseren
in het nieuwe zorgstelsel.Om de groep studenten te compenseren is de basisbeurs met ingang van 2006
met € 150 per jaar verhoogd. Verder is de aanvullende beurs in 2006
met € 250 verhoogd. Hiervan is € 180 een structurele verhoging
per jaar en € 70 euro een eenmalige verhoging voor 2006.AWIRPer 1 januari 2006 is de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen
(AWIR) in werking getreden. De IB-Groep heeft deze wetswijziging in de automatiseringssystemen
verwerkt. Geconstateerd is dat de IB-Groep niet in staat is geweest de systematiek
van deze wetswijziging volledig te verwerken voor de toekenningen van de aanvullende
beurs. Daarbij heeft de IB-Groep voor een groot deel van de toekenningen een
te hoge norm voor de vrije voet 2006 gehanteerd. Door de afwijkende berekening
van de vrije voet ontvangen circa 75 000 studenten een te hoge aanvullende
beurs van maximaal € 20 per maand. Het gaat hier om studerenden
die een gedeeltelijke aanvullende beurs ontvangen. In totaal bedragen de meeruitgaven
2006 circa € 18 miljoen, waarvan € 11,5 miljoen direct
relevant en € 6,5 miljoen niet-relevant. Thans is in dit verband
een wetsvoorstel in voorbereiding, waarmee de Wet Studiefinanciering 2000
in lijn wordt gebracht met de systematiek die uitvoeringstechnisch mogelijk
is. Voor het uitvoeringsjaar 2006 wordt ook de norm vrije voet die de IB-Groep
heeft gehanteerd, van toepassing verklaard voor alle studerenden. Hiermee
wordt een wettelijke basis onder de uitvoering gelegd.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
11.10 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEvaluatieonderzoekDe rol van ouders. Hiermee wordt in kaart
gebracht wat de feitelijke financiële bijdrage van ouders is. Anderzijds
wordt in het onderzoek extra aandacht besteed aan de invloed die ouders hebben
op het leengedrag van hun studerende kinderen.20052006Onderzoek is afgerond en te vinden ophttp://www.minocw.nl/documenten/bhw117.pdf11.3.3 Waarborgen flexibiliteit in wijze van financiering
door studerendeDoelbereikingHet beoogde doel is bereikt door studerenden de mogelijkheid te geven
om hun eigen bijdrage aan de studiefinanciering met werken te verdienen (bijverdiensten
peiljaar 2005 circa € 10 500 per jaar) of daarvoor te lenen.Onderstaande activiteiten hebben bijgedragen aan het bereiken van het
gestelde doel.ActiviteitenTabel
11.11 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Studerenden de mogelijkheid geven hun eigen bijdrage aan de studiefinanciering met
werken te verdienen. ja2. Studerenden de mogelijkheid geven om hun eigen bijdrage te
kunnen lenen bij de overheid.ja3. Het bestaan van de regelingen onder de aandacht brengen bij
de doelgroep (via de IB-Groep)jaPrestatie-indicator «het percentage studerenden
dat werkt naast de studie»Uit tabel 4.4 van de Studentenmonitor 2004 blijkt dat het totale percentage
van zowel eerste- als ouderejaars studerenden dat werk verricht naast de studie
in totaal 67% bedraagt (hbo: 70% en wo: 62%). Uit tabel
09.01 van de Studentenmonitor 2005 blijkt dat dit percentage is gedaald naar
64% (hbo: 67% en wo: 59%).Tabel 11.12 geeft inzicht in het aantal studerenden dat gebruik maakt
van de leenfaciliteit. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld
omdat het niet het streven van de overheid is dat zoveel mogelijk studenten
een zo hoog mogelijk bedrag lenen. De overheid wil met de leenfaciliteit een
reëel alternatief bieden voor betaalde arbeid.PrestatiegegevensTabel
11.12 PrestatiegegevensTotaal aantal studerenden dat gebruik maakt
van de leenfaciliteit200420052006Wo58 78465 24069 353Hbo59 58168 76477 527Bol18 41422 91328 421Totaal136 779156 917175 301Bron: realisatiegegevens IB-Groep, geen gegevens over 2002 en 2003 bekendHet aantal studerenden dat gebruik maakt van de leenfaciliteit is net
als in 2005 ook in 2006 weer gestegen.Tabel
11.13 PrestatiegegevensVorderingstanden ultimo van het jaar (bedragen
x € 1 miljoen, aantallen x 1)Ultimo van het jaar20022003200420052006Renteloze voorschotten verstrekt
t/m 1986112,694,679,862,551,0Rentedragende leningen
verstrekt vóór 1992278,6240,3203,2170,2137,5Rentedragende leningen
verstrekt na 19922 743,33 291,23 988,54 767,65 611,6Aantallen renteloze voorschotten t/m
1986  14 54610 2217 588Aantallen rentedragende leningen
vóór 1992  101 63191 27180 961Aantallen rentedragende leningen
na 1992  545 920666 293714 338Bron: realisatiegegevens IB-Groep. In deze tabel zijn niet de voorwaardelijke
leningen prestatiebeurs opgenomen die na afloop van de studie worden omgezet
in een gift of een definitieve lening, afhankelijk van de studieprestaties.
Aantallen ultimo 2002 en 2003 niet bekend.In bovenstaande tabel is zichtbaar dat de hoogte van de uitstaande leningen
toeneemt, zoals ook uit de tabellen 11.14 en 11.15 valt af te leiden.In tabel 11.14 staan de uitgaven vermeld die gemoeid waren met de leenfaciliteit.
Tabel 11.15 geeft de ontvangsten van de leenfaciliteit.Prestatie-indicator: «bekendheid van studenten in
het ho van het terugbetalingssysteem»In 2005 was de bekendheid 20%. Bron: Evaluatie-onderzoek Leengedrag
en- kennis van studenten.Tabel
11.14 UitgavenNiet-relevante uitgaven rentedragende
lening (x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Rentedragende lening477,9578,5726,1867,4942,9872,670,3Bron: realisatiegegevens IB-Groep.In verhouding tot de vermelde aantallenstijging van studerenden dat gebruik
maakt van de leenfaciliteit (tabel 11.12) stijgen ook de uitgaven daarvan.Tabel
11.15 OntvangstenOntvangsten leenfaciliteit (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Renteloze voorschotten (verstrekt
tot 1986)18,614,311,49,76,86,40,4Rentedragende lening217,8239,4252,7269,1291,5307,2– 15,7Totaal236,4253,7264,1278,8298,3313,6– 15,3– waarvan relevant149,4149,0148,1146,4147,4155,9– 8,5– waarvan niet-relevant87,0104,7116,0132,4150,9157,7– 6,8Bron: realisatiegegevens IB-Groep.De ontvangsten studiefinanciering (rente en aflossing van uitstaande leningen)
waren in 2006 lager dan geraamd.11.3.4 Studerenden in staat stellen meer tijd in de eigen
studie te investerenDoelbereikingHet beoogde doel wordt bereikt door invoering van het collegegeldkrediet
en een nieuw aflossingssysteem en de voorlichting aan studenten hierover.
Het collegegeldkrediet is bij nota van wijziging opgenomen in het wetsvoorstel
uitbreiding Studiefinanciering Buitenland. Door het collegegeldkrediet kunnen
studenten het verschuldigde collegegeld lenen en achteraf terugbetalen. De
beoogde invoeringsdatum is 1 september 2007. Door het nieuwe aflossingssysteem
gaan alle debiteuren die binnenlands belastingplichtig zijn, via een inkomensafhankelijke
systematiek terugbetalen. Deze maatregel is opgenomen in het wetsvoorstel
Financiering in het hoger onderwijs dat op 25 november 2005 aan de Tweede
Kamer is aangeboden (kamerstukken 2005–2006, 30 387, nrs. 1–2).
De Regering heeft besloten het wetsvoorstel Financiering in het hoger onderwijs
tot nader order aan te houden.Onderstaande activiteiten staan in de begroting 2006 genoemd voor het
bereiken van het gestelde doel.ActiviteitenTabel
11.16 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Wijzigen van de Wet studiefinanciering 2000nee2. Verstrekken van voorlichting aan studentenneeToelichtingGezien het hiervoor vermelde is duidelijk dat genoemde activiteiten niet
konden worden gerealiseerd.Met een intensieve voorlichting kan pas worden gestart na realisatie van
de wetgeving.Over de indicatoren die direct verband houden met het collegegeldkrediet
en het inkomensafhankelijk terugbetalen, kunnen uiteraard geen gegevens worden
vermeld. Immers deze maatregelen zijn nog niet ingevoerd.11.3.5 Stimuleren van internationale studentenmobiliteitDoelbereikingDe in de begroting 2006 aangekondigde doelen worden door het volgende
bewerkstelligd (zie ook tabel 11.17);• Afspraken maken in EU-verband over verantwoorde uitbreiding van
meeneembaarheid van studiefinanciering en• Terughoudendheid implementeren van aanspraak EU-studenten in NederlandActiviteitenTabel
11.17 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Afspraken in EU-verband over verantwoorde uitbreiding van meeneembaarheidstudiefinanciering (beheersbaar,
doelmatig en controleerbaar). Verkenning van noodzaak en mogelijkheid van
bi- en multilaterale afspraken. ja2. Wetstrajecten doorlopenjaToelichting1. In 2006 is voortgang geboekt op beide deelterreinen.De meeneembaarheid van studiefinanciering is succesvol geagendeerd in
het Bologna Proces. Een werkgroep «Meeneembaarheid van beurzen en leningen»
onder Nederlands voorzitterschap is ingesteld om gezamenlijke activiteiten
voor de betrokken landen in kaart te brengen. De verwachting is dat het binnen
afzienbare tijd mogelijk wordt afspraken te maken om samen te werken met een
aantal van de voor Nederland meest belangrijke landen.2. Het wetsvoorstel Uitbreiding Studiefinanciering Buitenland is in procedure
gebracht. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel op 3 april 2007 aanvaard.
Beoogde invoeringsdatum is 1 september 2007. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk
dat studenten hun studiefinanciering kunnen «meenemen» naar de
gehele wereld. Het moet daarbij gaan om hoger onderwijs dat vergelijkbaar
is met Nederlands hoger onderwijs. Ter beheersing van de doelgroep is bepaald
dat de studenten die hun studiefinanciering mee willen nemen, ten minste drie
van de zes jaar voorafgaand aan het buitenlands gebruik legaal in Nederland
moeten hebben gewoond. Uiteraard dienen zij aan de overige voorwaarden voor
aanspraak op studiefinanciering te voldoen. Tot de uitwerking van de hiervoor
bedoelde afspraken met andere landen zal de IB-Groep de controle op de rechtmatigheid
van de toekenning van studiefinanciering vormgeven door studenten te bevragen
en hen zo nodig om bewijsmiddelen verzoeken.Voor wat betreft de aanspraak van niet-Nederlandse studenten in Nederland
is in 2006 de regelgeving aangepast (conform richtlijn 2004/38/EG). Dit
betekent dat studenten uit EU/EER-landen die in Nederland niet behoren tot
de kring van de economisch actieven, aanspraak op studiefinanciering krijgen
voor levensonderhoud als zij het duurzaam verblijfsrecht in Nederland hebben
verworven. Dat is in de regel na 5 jaar legaal verblijf in Nederland.Indicator «percentage studenten dat in het buitenland
studeert»Ter stimulering van internationalisering wordt Nederlandse studiefinanciering
vanaf 1–9-2007 beschikbaar gesteld voor het volgen van hele HO-opleidingen
in de gehele wereld.Deze indicator dient om het succes van deze maatregel te kunnen volgen.In 2003 verbleven er 13 000 studenten in het buitenland voor het
volgen van een volledige studie, waarvan 3 000 met studiefinanciering.Daarnaast gaan Nederlandse studenten voor kortere tijd naar het buitenland.
Bron: Internationaal mobiliteit in het onderwijs in Nederland 2005.De IBG zorgt uiteraard voor de cijfers met betrekking tot studenten in
het buitenland met Nederlandse studiefinanciering.De Nuffic zorgt voor cijfers met betrekking tot studenten in het buitenland
zonder Nederlandse studiefinanciering.ARTIKEL 12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE
EN SCHOOLKOSTEN12.1 Algemene beleidsdoelstelling: Waarborgen financiële
toegankelijkheid van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenOnderwijs bevordert een duurzame groei van de Nederlandse (kennis)economie
en levert een belangrijke bijdrage aan de maatschappelijke participatie van
burgers. Met de WTOS wordt de algemene beleidsdoelstelling bereikt door financiële
belemmeringen voor deelname weg te nemen voor de doelgroepen:• Scholieren in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg tot 18 jaar (TS17-)• Scholieren in het voortgezet onderwijs boven de 18 jaar (VO18+)• (Deeltijd)studenten in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(TS 18+, vavo) en• Studenten aan de lerarenopleiding die geen recht (meer) hebben
op studiefinanciering op grond van de WSF2000 (TS 18+, tlo).Als ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig genoeg zijn om de kosten
van hun schoolgaande (minderjarige) kinderen alleen te dragen, voorziet de
overheid in een (gedeeltelijke) tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid
voor het volgen van onderwijs primair bij de leerling / student zelf. Hij/zij
komt daarmee zelf in aanmerking voor een tegemoetkoming.SuccesfactorenHet behalen van de doelstelling hangt af van de beheersing van de schoolkosten.
In paragraaf 12.3.5 worden de ontwikkelingen beschreven.12.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
12.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen347 751363 174398 176285 295286 358310 673– 24 315* Waarvan garantieverplichtingen0000000Totale uitgaven347 751363 174398 176285 295286 358310 673– 24 315Programma-uitgaven347 751363 174386 471268 295269 228293 900– 24 672* TS 17-289 263294 560314 838204 717197 136219 800– 22 664* VO 18+48 42550 13454 70650 34457 54757 000547* TS 18+9 05917 52815 87112 24713 95115 900– 1 949Niet relevante uitgaven1 0049521 0569875941 200– 606Programma-uitgaven overig       IB-Groep *  11 70517 00017 13016 773357Ontvangsten13 02510 43613 17018 49211 55913 200– 1 641* Deze reeks betreft het apparaatskostendeel van de IB-Groep dat
i.r.t. de WTOS vanaf 2004 is toegerekend aan dit beleidsartikel.De uitgavenstanden vastgestelde begroting 2006 betreffen de standen na
de nota van wijziging.ToelichtingUitgavenDe gerealiseerde WTOS-uitgaven zijn € 24,3 miljoen lager dan
begroot. Dit wordt voor het grootste deel veroorzaakt door € 22,7
miljoen minderuitgaven bij de TS17- waarvan – € 18,2 miljoen
in het vo en – € 4,5 miljoen in de bol. Tabel 12.3 geeft de
daling van het aantal gebruikers van de TS17-regeling weer.Een bedrag van – € 1,8 miljoen wordt veroorzaakt door
lagere aantallen gerechtigden in de tegemoetkoming lerarenopleidingen dan
geraamd. Zie tabel 12.15.OntvangstenDe WTOS-ontvangsten betreffen terugontvangsten van teveel of onterecht
uitgekeerde tegemoetkomingen. Deze ontvangsten zijn moeilijk in te schatten
en zijn in 2006 € 1,6 miljoen lager (waarvan bij de VO18+ – € 1,2
miljoen) uitgekomen dan begroot.12.3 Operationele doelstellingen12.3.1 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
tot 18 jaar (TS 17-)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor scholieren tot 18 jaar is
bereikt door een genormeerde inkomensafhankelijke tegemoetkoming in de schoolkosten
en de onderwijsbijdrage. Omdat het lesgeld is afgeschaft met ingang van schooljaar
2005–2006 zijn er in 2006 nagenoeg geen kosten geweest voor vergoeding
van die onderwijsbijdrage. De vergoedingen die in 2006 zijn gedaan hebben
betrekking op een beperkte groep scholieren die niet profiteert van afschaffing
van het lesgeld, bijvoorbeeld leerlingen in het aangewezen niet-bekostigd
onderwijs.Een tweetal prestatie-indicatoren, «Aantal gebruikers TS 17- naar
onderwijssoort» en «Percentage gebruikers TS 17- naar onderwijssoort»,
geeft een indicatie van het gebruik van de regeling (zie tabellen 12.3 en
12.4). Tabel 12.5 geeft aan welke kosten daarmee gemoeid waren.Onderstaande activiteiten hebben in 2006 bijgedragen aan het bereiken
van het gestelde doel.ActiviteitenTabel
12.2 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Verstrekken van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming om
minder draagkrachtige ouders bij te staanja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij ouders
en scholieren (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
12.3 PrestatiegegevensAantal gebruikers TS17- naar onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vo299 962294 109292 506290 496271 342312 600– 41 258Bol62 74173 13673 28673 18366 92581 100– 14 175Totaal362 703367 245365 792363 679338 267393 700– 55 433Bron: realisatiegegevens IB-Groep.Tabel
12.4 PrestatiegegevensPercentage gebruikers TS17- naar
onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vo  31,4%29,9%27,8%31,4%– 3,6%Bol  43,8%41,5%37,9%43,8%– 5,9%Bron: realisatiegegevens IB-Groep en begrotingen OCW, Gegevens 2002 en
2003 niet bekend.Het aantal gebruikers is vooral in het voortgezet onderwijs beduidend
lager dan geraamd. Enerzijds komt de totale daling door een daling van het
aantal WTOS-gerechtigde leerlingen in 2006, anderzijds heeft ook een kleiner
percentage gebruik gemaakt van de regeling. De systematiek van de tegemoetkoming
voor gebruikers van de TS17-regeling is in 2006 niet gewijzigd.Prestatie-indicator «onderzoek niet-gebruik WTOS
TS 17- »Het onderzoek naar het niet-gebruik van de WTOS maakt deel uit van een
omvangrijk onderzoek naar het niet-gebruik van diverse inkomensafhankelijke
regelingen. Dit onderzoek, uitgevoerd door het Sociaal Cultureel Planbureau,
heeft veel vertraging opgelopen maar wordt medio 2007 verwacht.Tabel
12.5 UitgavenUitgaven TS17- naar onderwijssoort
(x € 1 miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vo196,8201,6213,2154,8151,7169,9– 18,2Bol92,593,0101,649,945,449,9– 4,5Totaal289,3294,6314,8204,7197,1219,8– 22,7Bron: realisatiegegevens IB-GroepIn lijn met de daling van het aantal gebruikers van de TS17-regeling zijn
ook de uitgaven voor deze regeling in 2006 lager dan geraamd.12.3.2 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor scholieren
in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO 18+)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor scholieren van 18 tot en
met 30 jaar in het voortgezet onderwijs wordt bereikt door verstrekking van
een basistoelage (inkomensonafhankelijk) voor de kosten van levensonderhoud
en een ouderinkomen afhankelijke toelage voor de schoolkosten.Omdat het lesgeld is afgeschaft met ingang van schooljaar 2005–2006
zijn er in 2006 nagenoeg geen kosten geweest voor vergoeding van de onderwijsbijdrage.
De vergoedingen die in 2006 in dit kader zijn gedaan hebben betrekking op
een beperkte groep scholieren die niet profiteert van de afschaffing van het
lesgeld.Een tweetal prestatie-indicatoren, «Aantal gebruikers VO 18+ naar
onderwijssoort» en «Procentuele verdeling gebruikers VO 18+ naar
onderwijssoort», geeft een indicatie van het gebruik van de regeling
(zie tabellen 12.7 en 12.8). Tabel 12.9 geeft aan welke kosten daarmee gemoeid
waren in 2006.Onderstaande activiteiten hebben in 2006 bijgedragen aan het bereiken
van het gestelde doel.ActiviteitenTabel
12.6 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Verstrekken van een basistoelage en een inkomensafhankelijke
toelageja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij ouders
en scholieren (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
12.7 PrestatiegegevensAantal gebruikers VO18+ naar onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vso1 7451 6801 7921 9271 8942 100– 206Vo24 44725 43926 88427 67028 63529 300– 665Totaal26 19227 11928 67629 59730 52931 400– 871Bron: realisatiegegevens IB-Groep.Tabel
12.8 PrestatiegegevensPercentage gebruikers VO18+ naar
onderwijssoortRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vso thuiswonend73,9%72,473,574,775,173,51,6Vso uitwonend26,1%27,626,525,324,926,5– 1,6Waarvan vso lesgeld/ov. schoolkosten20,2%21,118,014,40,018,0– 18,0Vo thuiswonend91,6%92,392,692,993,192,60,5Vo uitwonend8,4%7,77,47,16,97,4– 0,5Waarvan vo lesgeld/ov. schoolkosten32,5%33,633,433,332,933,4– 0,5Bron: realisatiegegevens IB-GroepDe gerealiseerde aantallen en de percentages gebruikers wijken beperkt
af van de raming.De systematiek van de tegemoetkoming voor gebruikers van de VO18+ regeling
is in 2006 niet gewijzigd.Tabel
12.9 UitgavenUitgaven VO18+ (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Vo/vso (gift)48,450,154,750,357,657,00,6leningen1,01,01,11,00,61,2– 0,6Totaal49,451,155,851,358,258,20,0Bron: realisatiegegevens IB-GroepDe gerealiseerde uitgaven verschillen in 2006 alleen van de raming wat
betreft de onderverdeling tussen relevante- of niet-relevante uitgaven.Nieuw zorgstelselPer 1 januari 2006 is het nieuwe ziektekostenstelsel ingegaan. De meerderjarige
scholieren in het voortgezet onderwijs die gebruik maken van een tegemoetkoming
op grond van de WTOS zouden er hierdoor op achteruit gaan. Vanaf 18 jaar kunnen
kinderen niet meer worden meeverzekerd bij hun ouders en zij dragen nu zelf
de lasten van de ziektekostenverzekering. Dit leidt voor sommige scholieren
tot extra lasten. De netto inkomensachteruitgang is € 560 per jaar
per verzekerde. Daarom is er een compensatiemaatregel voor deze groep ingesteld.
De (inkomensafhankelijke) tegemoetkoming in de schoolkosten voor meerderjarige
scholieren in het voortgezet onderwijs en in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
is daarom voor het schooljaar 2005–2006 met € 560 per jaar
verhoogd. Voor het schooljaar 2006–2007 geldt de zelfde compensatiemaatregel.12.3.3 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor (deeltijd)studenten
in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (TS 18+ vavo)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor (deeltijd)studenten in het
vavo wordt bereikt door verstrekking van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming.De prestatie-indicator «Aantal gebruikers TS 18+ vavo» geeft
een indicatie van het gebruik van de regeling (tabel 12.11). Tabel 12.12 geeft
aan welke kosten daarmee gemoeid waren in 2006.Onderstaande activiteiten hebben in 2006 bijgedragen aan het bereiken
van het gestelde doel.ActiviteitenTabel
12.10 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Toekenning van een inkomensafhankelijke tegemoetkomingja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
12.11 PrestatiegegevensAantal gebruikers TS18+ vavoRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006vavo1 8822 7373 3322 7422 7523 300– 548Bron: realisatiegegevens IB-Groep.Het aantal gebruikers van deze regeling ligt zo’n 20% lager
dan begroot, maar is wel in lijn met het aantal uit voorgaand jaar. De systematiek
van de tegemoetkoming voor gebruikers van de TS18+ vavo-regeling is in 2006
niet gewijzigd.Tabel
12.12 UitgavenUitgaven TS18+ vavo (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006vavo1,21,31,51,31,41,5– 0,1Bron: realisatiegegevens IB-Groep.12.3.4 Waarborgen toegankelijkheid onderwijs voor studenten
aan de lerarenopleiding (TS 18+ tlo)DoelbereikingDe beoogde algemene beleidsdoelstelling voor studenten aan de lerarenopleiding
wordt bereikt door verstrekking van een inkomensafhankelijke tegemoetkoming.
De student die niet in aanmerking komt voor studiefinanciering op grond van
de WSF 2000 kan in aanmerking komen voor een (gedeeltelijke) tegemoetkoming
in de studiekosten en/of de onderwijsbijdrage.De prestatie-indicator «Aantal gebruikers TS 18+ tlo» geeft
een indicatie van het gebruik van de regeling (tabel 12.14). Tabel 12.15 geeft
aan welke kosten daarmee gemoeid waren in 2006.Onderstaande activiteiten hebben in 2006 bijgedragen aan het bereiken
van het gestelde doel.ActiviteitenTabel
12.13 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Verstrekken van een inkomensafhankelijke tegemoetkomingja2. Het bestaan van de regeling onder de aandacht brengen bij de
doelgroep (via de IB-Groep)jaPrestatiegegevensTabel
12.14 PrestatiegegevensAantal gebruikers TS18+ tloRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006tlo7 82214 28213 3559 68810 81713 400– 2 583Bron: realisatiegegevens IB-Groep.Bij de begrotingsvoorbereiding 2006 is de raming gebaseerd op de ervaringscijfers
uit 2004. Nu blijkt dat deze raming wordt onderschreden. De systematiek van
de tegemoetkoming voor gebruikers van de regeling is in 2006 niet gewijzigd.Tabel
12.15 UitgavenUitgaven TS18+ tlo (x € 1
miljoen)RealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006tlo9,116,314,410,912,614,4– 1,8Bron: realisatiegegevens IB-Groep.De daling van de uitgaven is in lijn met de hiervoor beschreven gedaalde
aantallen.12.3.5 Beheersing schoolkosten in het voortgezet onderwijs
en de beroepsopleidende leerwegDoelbereikingOm het beoogde doel te bereiken worden de instrumenten «monitoring»
en «begeleiding» van het proces van zelfregulering (gedragscode
vo, faciliteren van werkconferenties) gebruikt.Beheersing schoolkostenOp 20 juni 2006 is de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over een
onderzoek naar de boekenmarkt en een onderzoek naar de acceptatiegraad van
de gedragscode schoolkosten voortgezet onderwijs (vergaderjaar 2005–2006,
30 300, nr. 244). Uit onderzoek uitgevoerd naar de werking van de schoolboekenmarkt
in het vo kwam naar voren dat er sprake is van concentratie binnen de bedrijfskolom.
Er is concurrentie in de boekenmarkt en ook ruimte voor eventuele nieuwe toetreders,
maar dit is niet eenvoudig. Het onderzoek naar de acceptatiegraad van de gedragscode
schoolkosten, in februari 2005 vastgesteld door de gezamenlijke besturen-,
management- en ouderorganisatie met uitzondering van het VOO, toont aan dat
alle onderzochte scholen het belang inzien van transparantie en beheersbaarheid
van de schoolkosten. Eind 2006 hebben ongeveer 350 scholen de gedragscode
schoolkosten voortgezet onderwijs ondertekend. Deze «witte lijst»
is in het voorjaar van 2007 aan de Kamer gezonden. Begin december 2006 is
de schoolboekenscan uitgevoerd door de Nma, aan de Tweede Kamer gezonden (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 800, nr.
78), dit ter ondersteuning van het Plan van aanpak «gratis
schoolboeken».In september 2006 is gestart met de schoolkostenmonitor 2006. Dit tweejaarlijkse
periodieke onderzoek wordt uitgevoerd om de ontwikkeling van schoolkosten
in beeld te brengen. De onderzoeksresultaten zullen de scholen de mogelijkheid
bieden zich te positioneren ten opzichte van andere scholen door middel van
benchmarking. De resultaten van dit onderzoek zijn in het voorjaar van 2007
aan de Kamer gezonden.Omdat de WTOS dateert van 2001 is in 2006 begonnen met de doorlichting
van dit beleid. De resultaten hiervan zullen medio 2007 aan de Kamer worden
verzonden.ActiviteitenTabel
12.16 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Stimuleren van zelfregulering en monitoring van de mate waarin
zelfregulering van de grond komtja2. Het monitoren van de kwantitatieve ontwikkeling van de schoolkosten in
het vo en de bolja3. Wetgeving medezeggenschapjaMet de Wet Medezeggenschap op scholen (WMS) is de medezeggenschap binnen
het onderwijs, ook in het kader van de horizontale verantwoording, opnieuw
vormgegeven.Prestatiegegevens• Het «percentage scholen dat de gedragscode over heeft genomen»
is ruim 53%. In februari 2007 hebben 349 van de 655 scholen in het
voortgezet onderwijs de gedragscode scholen ondertekend.• «procentuele ontwikkeling van de schoolkosten ten opzichte
van 2004»; hoeveel de schoolkosten ten opzichte van 2004 zijn gestegen
is nog niet bekend. In het voorjaar van 2007 is de schoolkostenmonitor 2006
aan de Tweede Kamer gezonden. In deze monitor staat aangegeven wat de procentuele
stijging is van de schoolkosten.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel 12.17 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsEvaluatieonderzoekAcceptatiegraad gedragscode vo20052005Onderzoek is afgerond, te vinden
op:http://www.minoc w.nl/documenten/tns-nipo-kwantitatief-onderzoek-2.pdfTweede Kamer, 30 300 VIII, nr. 244. Ontwikkeling
van schoolkosten in het vo en
de bol2006Voorjaar 2007Het onderzoek
is naar de Tweede Kamer gezonden. De WTOS.
De WTOS dateert van 2001 en zal uiterlijk in 2006 geëvalueerd worden.20062007Vanwege de afschaffing van het lesgeld in
2005, de geplande overheveling van de kosten voor schoolboeken naar de lumpsum
en de aanstaande integratie van de WTOS in de kindertoeslag, wordt de evaluatie
van de WTOS op beperkte schaal via een beleidsdoorlichting uitgevoerd.ARTIKEL 13. LESGELDEN13.1 Algemene beleidsdoelstelling: Vragen van een bijdrage
in de kosten van het onderwijs.Doelbereiking en maatschappelijke effectenDe doelstelling wordt bereikt door het vragen van een bijdrage in de kosten
voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs (inning van lesgeld) aan deelnemers
in de bol en het vavo die op 1 augustus van het schooljaar 18 jaar of ouder
zijn.Met ingang van schooljaar 2005–2006 is het lesgeld afgeschaft voor
alle leerlingen in het voltijd vo (vmbo, havo, vwo), het speciaal onderwijs
(so) en het voortgezet speciaal onderwijs (vso). Ook voor deelnemers in de
bol en het vavo die 16 of 17 jaar zijn vervalt de bijdrage. Met de afschaffing
van het lesgeld voor deze categorieën vervalt een belangrijke uitgavenpost
voor gezinnen met kinderen. Nederland loopt hiermee in de pas met andere westerse
landen. De maatregel draagt verder nog bij aan het kabinetsstreven om de administratieve
lasten te verminderen.In tabel 13.1 staan de lesgeldontvangsten vermeld voor 2006 (en voorgaande
jaren). De prestatie-indicator «Aantal lesgeldplichtigen» geeft
een indicatie van de grootte van de groep lesgeldplichtigen (tabel 13.3).SuccesfactorenDe «kwaliteit van het onderwijs» en «flexibele betalingsvormen».
Op dit punt zijn in 2006 geen veranderingen opgetreden die van invloed zijn
geweest op de doelbereiking.13.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006IB-Groep verplichtingen *  3 5487 0695 5277 008– 1 481IB-Groep uitgaven *  3 5487 0695 5277 008– 1 481Ontvangsten totaal388 764409 373449 549202 978181 013191 800– 10 787* Deze reeks betreft het apparaatskostendeel van de IB-Groep dat i.r.t.
Lesgelden vanaf 2004 is toegerekend aan dit beleidsartikel.De uitgavenstanden vastgestelde begroting 2006 betreffen de standen na
de nota van wijziging.ToelichtingDoor de daling van het aantal lesgeldplichtigen in verband met de afschaffing
van het lesgeld (zie paragraaf 13.1), zijn ingaande 2005 de ontvangsten lager
dan voorgaande jaren. Zie ook tabel 13.3.De lesgeldontvangsten zijn in 2006 € 10,8 miljoen lager dan
begroot. Voor – € 7,0 miljoen heeft dit betrekking op
lagere ontvangsten dan geraamd uit schooljaren vóór 2004–2005.13.3 Operationele doelstellingen13.3.1 Vragen van een bijdrage in de kosten van het onderwijsDoelbereikingZie paragraaf 13.1.ActiviteitenTabel
13.2 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Inning van lesgeldjaPrestatiegegevensTabel
13.3 PrestatiegegevensAantal lesgeldplichtigenRealisatieBegrotingVerschil 2002200320042005200620062006Bol/vo incl. vso446 426467 077481 627187 249193 081203 900– 10 819Bron: realisatiegegevens IB-Groep.ToelichtingVanaf 2005 betreft het aantal lesgeldplichtigen alleen de groep deelnemers
in de bol. Het aantal lesgeldplichtigen van 2006 ligt bijna 11 000 lager
dan geraamd. Dit betreft nagenoeg geheel de inschatting van het aantal lesgeldplichtigen
voor het schooljaar 2006–2007.ARTIKEL 14. CULTUUR14.1 Algemene beleidsdoelstelling: Kwaliteit en diversiteit
van cultuuraanbod en publieke belangstelling voor cultuuruitingen om de culturele
factor in de samenleving te behouden en waar nodig te versterkenDoelbereiking en maatschappelijke effectenDe cultuurnota is het belangrijkste instrument voor het borgen van de
kwaliteit en diversiteit van het cultuuraanbod. In een vierjaarlijkse procedure
worden de middelen, mede op advies van de Raad voor Cultuur, verdeeld en toegekend.
Het algemene beoogde effect is om cultuurinstellingen in staat te stellen
om voor een breed en geografisch gespreid publiek een kwalitatief hoogstaand
en divers aanbod aan te bieden. De praktische uitvoering vindt plaats binnen
de afzonderlijke cultuurstelsels: kunsten, cultureel erfgoed (musea, monumenten,
archieven, archeologie), bibliotheken en letteren. Voor de huidige Cultuurnota
2005–2008 geldt dat deze zich volgens plan ontwikkelt (m.b.t. te leveren
prestaties in termen van voorstellingen en bezoekers).Behoud en versterking van de culturele factor in de samenleving hangen
nauw samen met de publieke belangstelling voor en kennis van cultuur. Een
indicator daarvan is de gemiddelde tijdsbesteding aan cultuur. Om het beoogde
doel te bereiken hebben instellingen in de cultuurnota onder andere een publieksinkomsteneis.
Daarnaast zijn enkele beleidsprogramma’s uitgevoerd met specifieke doelstellingen
(zie o.a. ook paragraaf 14.3.4). Hierbij was het versterken van het cultureel
bewustzijn een belangrijke doelstelling. In de afgelopen periode is hier veel
aandacht voor geweest. De concrete uitvoering van de programma’s is
steeds begeleid met debatten in en met het veld.Het streven is om de regeldruk voor cultuurinstellingen en -fondsen ten
opzichte van meetjaar 2003 met meer dan een kwart af te laten nemen (DCE/06/33 199).
De invoering van de nieuwe cultuurnotasystematiek (Tweede Kamer, vergaderjaar
2004–2005, 28 989, nr. 22 enTweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 28 989, nr. 35) speelt hierbij een belangrijke
rol. De nieuwe systematiek zal ook tot een reductie van de administratieve
lasten leiden.Tabel
14.1 Trends in cultuurparticipatieGeïndexeerde ontwikkeling trends
in de cultuurparticipatie (beoefening,
kunstprogramma’s radio/tv, bezoek). Gebaseerd op percentage mensen dat
minimaal één maal per jaar participeerde. 1983198719952003Amateurkunst:    Zelf theater spelen100986658Zelf musiceren en/of zingen1001029695Zelf beeldende kunstmaken100977285Radio/tv:    Kunstprogramma’s radio/tv10011410099Bezoek:    Cinema10093101118Populaire muziek100113138172Klassieke muziek100113133106Cabaret10097101127Ballet10012499115Beroepstoneel100102109115Toneel (inclusief uitvoeringen amateurtoneel)100102110111Monumenten100103100104Musea10011198107Bron: Cultuurminnaars en CultuurmijdersSCP 2005ToelichtingBovenstaande tabel geeft meerjarige trends weer in de cultuurparticipatie,
vanaf het jaar 1983. Omwille van de inzichtelijkheid is gekozen voor de vorm
van de index, waarbij 1983 op 100 is gezet. Het niveau
van 1983 dient niet gelezen te worden als norm. Het behalen van de
algemene beleidsdoelstelling heeft als effect dat de participatie aan cultuur
gelijk blijft of omhoog gaat. Ontwikkelingen in de cultuurparticipatie zijn
in belangrijke mate afhankelijk van maatschappelijke ontwikkelingen, die de
(rijks)overheid in beperkte mate kan beïnvloeden. Het Rijk levert een
bijdrage via het in stand houden van de stelsels, gecombineerd met aanvullende
beleidsinspanningen in de vorm van specifieke programma’s. Naast het
rijk spelen met name gemeenten een belangrijke rol (accomodaties, ondersteuning
amateurkunst en buitenschoolse kunsteducatie). Recentere onderzoeksgegevens
dan 2003 zijn niet beschikbaar.SuccesfactorenHet cultuurbeleid vindt plaats binnen de context van brede maatschappelijke
ontwikkelingen. Het daadwerkelijke maatschappelijke effect van dit beleid
is mede afhankelijk van deze ontwikkelingen, bijvoorbeeld een positieve economische
ontwikkeling, de stijging van het gemiddeld opleidingsniveau, gunstige omstandigheden
creatieve bedrijvigheid (juridische, fiscale, administratieve lasten), internationale
uitwisseling, stabiliteit in de internationale verhoudingen, een gunstige
ontwikkeling van het culturele klimaat in gemeenten en provincies en een succesvol
integratie- en inburgeringsbeleid.14.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
14.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 200220032004200520062006 Verplichtingen374 477266 8521 969 990992 5971 348 621584 823763 798Waarvan garanties111 50753 475149 931317 700831 300148 600682 700Totaal uitgaven654 024668 656804 787887 742932 844778 524154 320        Programma-uitgaven   831 588878 403734 800144 023        Cultuurnota 2005–2008   426 741439 388426 91212 476• Cultuurproducerende instellingen   290 063290 033311 670– 21 637• Cultuurondersteunende instellingen   50 93853 35435 81017 544• Fondsen   80 74082 50179 4323 069• Film   5 00013 500013 500        Behoud en Beheer Cultureel Erfgoed   275 378300 356176 940123 416• Subsidies Monumentenzorg   169 538207 42368 989138 434• Archieven   23 93522 99423 935– 941• Huisvesting   50 39654 65653 769887• Musea(Niet-CuNo)   3 5786 90612 706– 5 800• Behoud en Beheer (overig)   20 6316 0244 2411 783• Verdrag van Malta en subsdies archeologie   7 3002 25313 300– 10 947        Bibliotheken   26 40729 27228 675597• Subsidies   11 61314 53714 635– 98• Monitoring en evaluatie   1 3151 3681 380– 12• RVP Blinden en slechtzienden   13 47913 36712 660707        Verbreden inzet cultuur   50 69258 03957 090949• Regionale Dynamiek   30 75432 61930 8951 724• Cultuur en Ruimte   2 2933 4122 2931 119• Cultuur en School   13 30315 50716 148– 641• Cultuur en ICT   2 6503 6184 850– 1 232• Cultuur en Economie   4221 4231 434– 11• Internationaal Cultuurbeleid (HGIS)   1 2701 4601 470– 10        Overig   36 86136 03030 0505 980        Nationaal Archief   15 50915 31814 713605        Apparaatsuitgaven  57 68356 15454 44144 14410 297• Bestuursdepartement  10 55010 91310 9557 8533 102• Uitvoeringsdiensten47 13345 24135 97545 24143 48636 2917 195Ontvangsten4 9703 05315 949114 92012 1015 9946 107Toelichting• De realisatie 2006 is in totaal € 154 miljoen hoger dan
begroot. De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de extra middelen van € 140
miljoen die zijn toegevoegd aan het budget voor het Behoud en Beheer van het
Cultureel Erfgoed ten behoeve van het inlopen van de restauratieachterstand
van monumenten. Daarnaast worden de verschillen veroorzaakt door loon- en
prijsbijstellingen (€ 13,2 miljoen).• Voor het stimuleren van de artistieke film is € 7,5 miljoen
aan het budget toegevoegd.• In verband met de restitutie van oorlogskunst is het budget Cultureel
Erfgoed verhoogd met € 7 miljoen, daarvan is € 5,7 niet
in 2006 uitgegeven en verschoven naar 2007 voor de dan te verwachten kosten.• Voor de uitvoering van het verdrag van Malta door de andere overheden
is € 8 miljoen overgeheveld naar het Provincie- en het Gemeentefonds.• Voor de restauratie van het Dudok-gebouw te Parijs heeft het departement
van Buitenlandse Zaken een bijdrage geleverd van in totaal € 0,9
miljoen.14.3 Operationele doelstellingen14.3.1 Zorg voor het kunstenstelsel waarbinnen de instandhouding
en ontwikkeling van hoogwaardig, toegankelijk en divers cultureel aanbod in
Nederland is gewaarborgdDoelbereikingOCW creëert randvoorwaarden zodat cultuurinstellingen in staat zijn
een kwalitatief hoogstaand en divers aanbod aan te bieden verspreid over het
land dat toegang biedt aan een groot verscheiden publiek. Met de zorg voor
de stelsels geeft het Rijk invulling aan haar publieke taken. In 2007 wordt
verder gewerkt aan de implementatie van de nota «Verschil Maken».
Waardoor onder meer de cultuurfondsen een grotere rol zullen krijgen in de
uitvoering van beleid (Tweede Kamer, 2004–2005, 28 989, nr. 22 en Tweede Kamer, 2005–2006, 28 989, nr. 35).ActiviteitenTabel
14.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Uitvoering van de Cultuurnota 2005–2008ja2. Voorwaarden aan instellingen in de podiumkunstsector om doelstellingen
als publieksbereik en spreiding aantoonbaar te realiserenja3. Evalueren van de Cultuurnota 2001–2004ja4. Herijken van de cultuurnotasystematiekja5. Herinrichting van de ondersteunende infrastructuurneeToelichting5. De herinrichting van de culturele ondersteuningsstructuur... is bedoeld
om de zelfstandigheid van de sector te vergroten. Er zijn besteltaken benoemd
die per sector steeds door één zgn. sectorinstituut zullen worden
uitgevoerd. (Uitgangspuntenbrief ondersteuningstructuur). In 2006 is in de
sectoren amateurkunst, muziek, film en cultureel erfgoed een begin gemaakt
met de bundeling van ondersteunende instellingen in één sectorinstituut.
De nieuwe organisaties dienen met ingang van 1–1–2009, de nieuwe
cultuurnotaperiode, operationeel zijn. Hiermee ligt de voorgenomen herinrichting
van de ondersteuningsstructuur op schema.PrestatiegegevensTabel
14.4 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Uitvoeringen gesubsidieerde podiumkunsten (incl
buitenland)15 20015 30016 10015 300nnb Aantal bezoekers gesubsidieerde podiumkunsten (incl
buitenland)3,7 mln3,9 mln3,8
mln3,5 mlnnnb Realisatie «15%-norm» podiumkunsten  24%27%nnbMin 15%Aantal Nederlandse filmproducties293329392920–25Marktaandeel publiek Nederlandse film11,5%12,1%9,4%12,1%10%12%ToelichtingIn bovenstaand overzicht staan de indicatoren, die betrekking hebben op
de podiumkunsten en de film. Beleid op het gebied van beeldende kunst wordt
voornamelijk uitgevoerd via kunstmusea, presentatie-instellingen beeldende
kunst en het Fonds Beeldende Kunst Vormgeving en Bouwkunst (ondersteuning
aanbod) en de Mondriaan Stichting (ondersteuning afname).Podiumkunsten: de vermelde cijfers betreffen uitsluitend de door OCW gesubsidieerde
uitvoeringen in binnen- en buitenland (exclusief festivals en exclusief voorstellingen
gesubsidieerd door de cultuurfondsen). Uitvoeringen en bezoeken fluctueren
aanzienlijk over de jaren. 2004 was een bovengemiddeld jaar. De terugval in
het jaar 2005 deed zich vooral voor binnen de discipline theater, onder meer
als gevolg van de overgang naar een nieuwe cultuurnotaperiode. De publieksinkomsten
in de podiumkunsten zijn gemiddeld iets gestegen. Als ondergrens geldt een
percentage van 15% .In de begroting voor 2006 was ten onrechte een streefwaarde van 20%
marktaandeel publiek Nederlandse film opgenomen. Het marktaandeel publiek
Nederlandse film is het aantal bezoekers van Nederlandse films ten opzichte
van het totale aantal bioscoopbezoekers. De streefwaarde moet zijn 12%.14.3.2 Zorg voor een stelsel waarbinnen het beheer en
behoud van het cultureel erfgoed is gewaarborgd en voor het publiek toegankelijk
wordt gemaaktDoelbereikingOm aan deze operationele doelstelling verder invulling te geven, is binnen
de verschillende erfgoedstelsels die onder mijn verantwoordelijkheid vallen,
te weten de musea, monumentenzorg, archeologie en archieven, beleid ontwikkeld.ActiviteitenTabel
14.5 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Ontwikkelen selectiebeleid cultureel
erfgoednee2. Versnelde overbrenging en selectie rijksarchievenja3. Ontwikkelen Museaal
beleidja4. Implementeren BRIM (Monumentenzorg)ja5. Opheffen adviesplichtnee6. Invoering Verdrag van Malta (bescherming archeologisch erfgoed)jaToelichting1. Het erfgoedselectiebeleid moet de keuzes met betrekking tot kwaliteit,
betekenis en samenstelling van het erfgoedbestand duidelijker inzichtelijk
maken en herbevestigen en hiervoor de behorende kaders voor selectie en herselectie
verhelderen (herijken).2. De ontwikkelingen in het selectiebeleid zijn, voor wat betreft de museale
collecties en de archieven ondergebracht in twee andere lopende beleidstrajecten:
museale strategie en de uitwerking van de kabinetsvisie «Informatie
op orde» (kamerstuk 29 363, nr. 101).3. Over de herijking van het selectiebeleid is advies gevraagd aan de
Raad voor Cultuur. De Raad constateert in zijn advies dat op het terrein van
de monumentenzorg (archeologische en gebouwde monumenten) een stelseldiscussie
moet worden gevoerd.4. Het huidig Kabinet beslist over een op de toekomst gericht en vernieuwd
monumentenstelsel.5. Het opheffen van de adviesplicht is onderdeel van de stelseldiscussie
monumentenzorg die in 2007 van start gaat.6. In december 2006 stemde de Eerste Kamer in met het wetsvoorstel archeologische
monumentenzorg waarmee in Nederland het verdrag van Malta ingevoerd wordt.
De wet zal medio 2007 in werking treden.PrestatiegegevensTabel
14.6 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Monumenten      Monumentenmet een
restauratie-achterstand   33%17,1% Aantal rijksmonumenten   51 00052 00052 000Percentage gemeenten met een monumentencommissie    93%93%Aantal afgegeven adviezen door RDMZ   3 5003 500        Archeologie      Aantal in situ bewaarde archeologische monumenten   12 94912 69012 690Aantal archeologische opgravingen  407527573        Archieven      Publieksbereik Nationaal Archief en evt. Regionale Historische
Centra      – bezoeken fysiek   271 682486 488 – bezoeken via internet (x 1 000)   3 3044 461        Musea      Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea (aantallen
x 1 mln.)  5,25,0 5,1ToelichtingMonumenten met een restauratie-achterstand: uit het onderzoek dat PRC
Bouwcentrum in 2006 heeft uitgevoerd, blijkt het percentage rijksmonumenten
met restauratieachterstand aanzienlijk minder te zijn dan het percentage uit
2005. Dit wordt veroorzaakt doordat in dat jaar ook achterstallig onderhoud
werd meegerekend.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
14.7 Overzicht afgeronde onderzoekenEffectenonderzoek ex postOnderzoek naar restauratieachterstand monumenten  Kamerstukken TK 2006–2007, 30 800 VIII, nr. 65Overig evaluatieonderzoekOnderzoek naar mogelijkheid gratis openstelling musea  Kamerstukken TK 2006–2007,
30 800, nr. 8914.3.3 Zorg voor een stelsel waarbinnen de positionering
en vernieuwing van openbare bibliotheken en bijzondere bibliotheekvoorzieningen
is gewaarborgdDoelbereikingHet beleidstraject «bibliotheken in beweging» is erop gericht
het fijnmazig stelsel van openbare bibliotheken te vernieuwen en toe te rusten
voor de vereisten van de huidige en toekomstige kennissamenleving. Parallel
hieraan is er een bestuurlijke en kwalitatief inhoudelijke vernieuwingsslag
van de bijzondere bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtzienden gaande.
Het beleid is er op gericht een integratie te realiseren van de bijzondere
bibliotheekvoorziening met het openbaar bibliotheekwerk.Openbare bibliothekenDe vernieuwingsoperatie omvat een breed scala aan actielijnen op het gebied
van de inhoudelijke vernieuwing en de daarvoor benodigde stelselversterking.
De mate waarin beoogde resultaten zijn bereikt, verschilt per actielijn. Zoals
aangegeven in de beleidsbrief (Tweede Kamer, 2005–2006, 28 330, nr. 24)
ligt de operatie – alles overziend – redelijk op koers. Er is
er al veel bereikt, maar er dient ook nog het nodige te gebeuren (zie beleidsprestaties).
De vernieuwingsoperatie «staat duidelijk op de agenda». Ook de
media-aandacht voor de bibliotheekvernieuwing nam in 2006 merkbaar toe.Op tal van punten werden in 2006 duidelijk zichtbare resultaten behaald.
Zo werden belangrijke vorderingen geboekt bij de vorming van basisbibliotheken
en bij de implementatie van kwaliteitszorginstrumenten (bv. introductie certificering).
Daarnaast valt te denken aan de vernieuwing en verbreding van kerntaken van
bibliotheken en de digitale informatievoorziening. Het aantal fysieke en digitale
informatiepunten c.q. loketten, waarbij de bibliotheek nauw samenwerkt met
andere organisaties, groeit gestaag. Dit markeerde tevens het groeiend cultureel
ondernemerschap van bibliotheken. Er zijn ook aandachtspunten. Hierbij valt
vooral te denken aan de inrichting van de provinciale netwerken, die nog te
vrijblijvend is.Bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtziendenOnder regie van de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) is in 2006
een operationeel plan tot stand gekomen waarin de integratie van beide stelsels
nader is uitgewerkt. Dit plan is op 19 december 2006 aan de Tweede Kamer aangeboden
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 330, nr.
25). Per 1 januari 2007 zal de integratie onder andere gestalte krijgen
met de vorming van een centraal loket voor blinden en slechtzienden.ActiviteitenTabel
14.8 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Inhoudelijke vernieuwing van bibliotheekdiensten. ja2. Stelselversterking: bestuurlijke schaalvergroting en netwerkvorming,
introductie kwaliteitszorg (INK),
HRM-beleid, herpositionering ondersteunende instellingen op provinciaal niveau.ja3. Operationeel plan maken voor de vernieuwing van de bijzondere
bibliotheekvoorziening voor blinden en slechtzienden, onder ander door integratie
met stelsel van openbare bibliotheken. jaPrestatiegegevensTabel
14.9 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062007Aantal basisbibliotheken  070103154Cursusdeelname    4541 070Percentage INK-gecertificeerde bibliotheken   05%40%ToelichtingDe vorming van de basisbibliotheken ligt op schema. Het certificeren blijft
enigszins achter bij de raming, omdat hiermee pas eind 2006 een start is gemaakt.Het cijfer cursusdeelname betreft het aantal deelnemers aan meerdaagse
cursussen.14.3.4 Verbreden van de inzet van cultuur als stimulerende
kracht in wisselwerking met andere beleidsterreinenDoelbereikingKunst en cultuur kunnen op velerlei manieren bijdragen aan brede sociale
en economische vraagstukken: van stadsvernieuwing tot werkgelegenheid, van
integratie tot ontwikkeling. In de loop van 2005 heeft OCW verschillende programma’s
met elkaar verbonden onder één noemer: versterking van de culturele
factor in de samenleving (Meer dan de som, ACB/2003/51730). Cultuur wordt
niet als een geïsoleerde sector gezien, maar als een element dat ook
op andere beleidsterreinen van betekenis is. De inspanningen die OCW levert
om de culturele factor in de samenleving te vergroten en de waarde van cultuur
beter en breder te benutten krijgen gestalte via nieuwe coalities met overheden
en andere culturele en maatschappelijke organisaties. Het beleid kan in de
meeste gevallen moeilijk worden geëvalueerd aan de hand van het direct
meetbaar maatschappelijk effect, maar kan wel worden bezien aan de hand van
de kracht van deze inspanningen.De inspanningen voor 2006 zijn geleverd met de uitvoering van de volgende
programma’s:• Regionale dynamiek: om een bloeiend en dynamisch cultureel leven
in de steden en regio’s te versterken.• Cultuur en ruimte: om hoge architectonische en cultuurhistorische
kwaliteit van stedelijke en landelijke gebieden te bevorderen.• Cultuur en school: duurzame relaties tussen scholen en culturele
instellingen bevorderen en meer aandacht voor cultuureducatie binnen het primair
en voortgezet onderwijs bewerkstellingen.• Cultuur en ICT: om digitale culturele waardevolle bronnen en informatie
toegankelijk te maken in samenhang met digitale innovatie van cultuuruitingen.• Cultuur en economie: om creatieve bedrijfstakken te versterken
en de economische benutting van cultuur te verbeteren.• Culturele diversiteit: om het cultureel bewustzijn in de samenleving
te vergroten.• Internationaal cultuurbeleid: om internationale samenwerking te
bevorderen.ActiviteitenTabel
14.10 ActiviteitenJaar 2006Realisatie  Regionale dynamiek 1. Actieplan Cultuurbereik en Geldstroom Beeldende
kunst en Vormgeving: met provincies en gemeenten zijn
voor de looptijd van het Actieplan en Geldstroom (2005–2008) prestatieafspraken
gemaakt. De uitvoering van het Actieplan wordt tussentijds gevolgd door de
speciaal daarvoor ingestelde midtermreview commissie. De bevindingen van deze
commissie zijn in maart 2007 beschikbaar. Een midtermreview van de Geldstroom
BKV staat gepland voor medio 2007. ja    Cultuur en ruimte 2. Actieprogramma Ruimte en Cultuurja    Cultuur en school 3. Regeling Versterking cultuureducatie primair
onderwijsja4. Cultuurvouchersvoortgezet
onderwijsja    Cultuur en ICT 5. Subsidies (Vereniging DEN en Virtueel Platform, Bibliotheek.nl)ja6. Stimuleringsregeling (subsidieregeling Digitaliseren met beleid)ja7. Centrale voorzieningen en infrastructuur (GvN, Woonomgeving,
Collectiewijzer, KICH)ja    Cultuur en economie 8. Financiële condities voor de creatieve bedrijfstakken
versterken: programma cultuurmecenaatja9. Randvoorwaarden intellectueel eigendom verbeteren: Creative
Commonsja10. Internationalisering intensiveren: geschenkenbeleid Premsela
Stichting, Designed in Holland,ja11. Professionaliseren cultureel management stimuleren: project
kunstenaars en ondernemerschap, pilot Huis van Bourgondië, regeling videoclips
2006–2008 van het Fonds BKVB en het Stifoja    Culturele diversiteit 12. Start Kosmopolis (voorheen Huis voor de Culturele Dialoog)ja13. Programma van Talent naar Beroep (periode 2005–2008)ja14. Ondersteuning instellingen onder noemer culturele
diversiteit (Atana, Netwerk CS, Bijbels Openluchtmuseum,
Imagine IC etc., periode 2005–2008)ja15. Projecten Cultureel Erfgoed Minderheden (periode 2005–2008)ja16. Ondersteuning projecten in het kader van culturele
diversiteit (o.a. project Stepping Stones van Netwerk
CS, project Culture2, opstart website migratiegeschiedenis en expertmeeting
Atana)ja    Internationaal
cultuurbeleid 17. SICAja18. HGiS-c (in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse
Zaken)ja19. Projectsubsidies: o.a. opstarten China-stichtingjaPrestatiegegevensTabel
14.11 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Cultuur en school      Aantal deelnemende scholen po  10%40%80%40%Aantal deelnemende scholen vo  22  22  Percentage bestede vouchers 70%75%76% 75%Culturele diversiteit      Percentage bestuurders met een cultureel diverse achtergrond  12,5%  15%Internationaal cultuurbeleid      Aantal Nederlandse uitvoeringen in het buitenland (gesubsidieerd)1 8401 9601 9001 930nnb Bezoeken aan Nederlandse uitvoeringen in het buitenland708 000663 000715 000663 000nnb ToelichtingCultuur en ICTIn 2006 is een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar de stand van
zaken met betrekking tot de inzet van ICT in alle culturele sectoren. Het
onderzoek is kwalitatief van aard en beschrijft het digitale culturele aanbod
alsmede informatie over de afname daarvan. De conclusie is dat er belangrijke
stappen voorwaarts zijn gezet. Verder dat in de komende jaren intensivering
van het beschikbare (financiële) instrumentarium nodig is, en dat aandacht
voor specifieke knelpunten en grote samenwerking binnen en buiten de cultuursectoren
belangrijk blijft. Gelet op de uitkomsten van deze nulmeting is afgezien van
het invullen van de prestatiegegevens.Culturele diversiteitHet onderzoek naar diversiteit in besturen zal in 2007 uitgevoerd worden.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
14.12 Overzicht afgeronde onderzoeken OnderzoekonderwerpStartAfgerondVindplaatsOverig evaluatieonderzoekActieplan Cultuurbereik, Nulanalyse en Nulmeting20052006http://www.cultuurbereik.nl/ Actieplan
Cultuurbereik, Midtermreview20062007http://www.cultuurbereik.nl/ Geldstroom
Beeldende Kunst en Vormgeving, Nulanalyse20062007  Bezoek onze
site, over de digitalisering van het culturele aanbod. Sociaal Cultureel Planbureau,
200620062006http://www.scp.nl/ Studie naar
marktgerichte activiteiten musea en
kunstinstellingen20062007  Stimulering
van diversiteit: rapportage in opdracht van het Ministerie
van OCW over maatregelen om diversiteit bij culturele instellingen te stimuleren (Bureau ART)20062006http://www.bureau-art.nl/ARTIKEL 15. MEDIA15.1 Algemene beleidsdoelstelling: De doelstelling van
het mediabeleid van OCW is het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd
en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod, bestaande uit radio, televisie, kranten
en internetdiensten, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van
de bevolking.Doelbereiking en maatschappelijke effectenTer verbetering van de aansturing van de publieke omroep is op 1 januari
2006 een onafhankelijke raad van toezicht van de Publieke Omroep aangetreden.
De omroepen zelf zijn vertegenwoordigd in het college van omroepen. Er is
nu een heldere scheiding tussen toezicht, bestuur en uitvoering en een duidelijke
regie op de programmering. In september 2006 heeft de Publieke Omroep een
nieuwe indeling van de radio- en televisiezenders gepresenteerd. Doel hiervan
is de programma’s van de Publieke Omroep beter aan het publiek te presenteren
en om met name kijkers onder de 50 jaar beter te bereiken. De nieuwe zenderindeling
leidde al in de eerste maanden tot het gewenste effect.Sinds 6 oktober gelden er nieuwe regels voor neventaken van de publieke
omroepen. De Publieke Omroep kan daarmee de taakopdracht op een multi- en
crossmediale manier uitvoeren en komen tot een afgewogen mix van distributiekanalen.
In 2006 lanceerde de Publieke Omroep 17 themakanalen. Met dit aanbod sluit
de omroep aan bij de beleving en het gebruik van diverse platforms bij het
publiek. Ook worden concepten en formats zo optimaal mogelijk benut.In december 2006 is de analoge ethertelevisie omgeschakeld naar digitaal.
KPN heeft verder een start gemaakt met de landelijke uitrol van het commerciële
pakket aan zenders en met de introductie van IP-TV. Met dit digitale aanbod
wordt de concurrentie tussen infrastructuren bevorderd.In het kabinetsstandpunt op het WRR-rapport Focus op Functies heeft het
kabinet in juni zijn maatregelen op het terrein van de mediaconcentraties
neergelegd. Ter uitwerking hiervan is in december 2006 het wetsvoorstel Tijdelijke
wet mediaconcentraties ingediend. Het voorstel beoogt te voorkomen dat concentraties
in de mediasector tot aantasting van de pluriformiteit leiden.Tabel
15.1 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Kijktijdaandeel––39%35%34%33%Luistertijdaandeel––30%28%26%33%Zelfstandige dagbladconcerns–––––35% (2007)Bron kijktijdaandeel: jaarcijfers Stichting KijkonderzoekBron luistertijdaandeel: continu luisteronderzoek van IntomartgfkSuccesfactorenDe veranderende organisatiestructuur van de publieke omroep per 1 januari
2006 heeft direct positieve invloed gehad op de besturing van het bestel en
de invoering van het programmeringsmodel. De netsgewijze samenwerking in het
bestel is daarmee geëindigd. Basis voor het programmeringsmodel vormt
de «geld-op-schema» systematiek die de omroepen sinds 2005 gezamenlijk
hanteren. De nieuwe programmering en de lancering van de digitale themakanalen
heeft positief effect gehad op de aantrekkelijkheid van het aanbod van de
publieke omroep voor mensen tot 35 jaar.Met de introductie van digitale ethertelevisie en IP-televisie is het
programma-aanbod via meer distributiekanalen toegankelijk. De publieke omroep
is via DVB-T gratis en zonder smart card te ontvangen.15.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel
15.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen882 964878 0091 638 092719 780797 288798 531– 1 243waarvan garantieverplichtingen  Uitgaven:       Programma-uitgaven881 344880 707867 462844 980758 453794 984– 36 531Gevarieerd media-aanbod       * Mediawet878 944875 093863 471840 698754 578790 944– 36 366Evenwichtige representatie       * BekostigingMTNL
en FunX2 4003 4003 5183 7363 7233 70320Pluriformiteit pers       * Subsidies persorganen (via bedrijfsfonds voor de Pers)000000 Electronische infrastructuur       * Uitrollen technische voorzieningen 2 214473546152337– 185Ontvangsten222 155253 542259 312238 965252 909264 781– 11 872ToelichtingDe lagere realisatie op de uitgaven van – € 36,5
miljoen komt grotendeels doordat er minder budget beschikbaar is als gevolg
van lagere reclameontvangsten dan begroot (– € 31 miljoen),
lagere rente-inkomsten dan begroot (– € 1,1 miljoen)
en een korting op het budget 2006 in verband met een overschrijding in 2005
van – € 13,9 miljoen. Anderzijds was er op grond van
toegekende loon- en prijsbijstelling € 7,2 miljoen meer beschikbaar
en werd er € 2,4 miljoen vanuit andere artikelen (Cultuur en EZ)
toegevoegd ten behoeve van de kosten van de switch-over.De lagere realisatie op de ontvangsten van € 11,9 miljoen is
het resultaat van enerzijds lagere reclameontvangsten en rente-inkomsten van – € 32,1
miljoen en anderzijds onder meer een niet begrote dividendontvangst van het
NOB van € 20 miljoen.15.3 Operationele doelstellingen15.3.1 Het met voldoende draagvlak aanbieden van een gevarieerd,
kwalitatief hoogstaand radio-, televisie- en internetaanbod voor alle leeftijds-
en bevolkingsgroepen.DoelbereikingDe publieke omroep heeft het afgelopen jaar belangrijke inspanningen betracht
om de ontwikkelingen op de kijker- en luisteraarmarkt het hoofd te bieden.
Dit heeft geresulteerd in nieuwe profielen van de radio- en televisiezenders
per september 2006. Ook lanceerde de Publieke Omroep dit najaar 17 themakanalen.
Met deze activiteiten heeft de Publieke Omroep getracht de neerwaartse spiraal
van teruglopende belangstelling voor waardevolle programma’s te keren
en als gevolg daarvan afnemende reclame-inkomsten te voorkomen. De Publieke
Omroep heeft in het belang van de kijker en luisteraar een aantal belangrijke
maatregelen genomen. Alle omroepen hebben daar in een tijd van bezuinigingen
en veranderende bestuurlijke verhoudingen, professioneel en loyaal aan meegewerkt.
Per januari 2006 trad als gevolg van de wetswijzigingen naar aanleiding van
het visitatierapport, een nieuwe raad van toezicht aan en werd het college
van omroepen gevormd. Deze belangrijke organisatorische wijzigingen binnen
het bestel hebben bijgedragen aan de slagkracht van de publieke omroep.Vorig jaar heeft het kabinet aangegeven de publieke omroep te willen ondersteunen
bij de acties om de financiële situatie het hoofd te bieden. Er is een
aantal onderzoeken uitgevoerd dat inzicht moet geven in de mogelijkheden voor
het aanboren van alternatieve geldbronnen. Ook is een onderzoek gedaan naar
de ontwikkeling in de reclame. Op 6 oktober heeft de Minister deze rapporten
en haar reactie erop aan de Kamer gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 29 692, nr. 15).ActiviteitenOp 24 mei 2006 heeft het Kabinet Balkenende III het wetsvoorstel ter uitwerking
van de nota «Met het oog op morgen... De Publieke omroep na 2008»
aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 571, nr.
2). aangeboden. Door de val van het kabinet is dit wetsvoorstel niet
meer in behandeling genomen. De erkenningen voor de omroepverenigingen, Educom
en 39f-zendgemachtigden zijn daarom verlengd met twee jaar tot 2010. Dit is
tevens het einde van de concessietermijn van de publieke omroep als geheel
die aan de NOS is verleend.Er is in 2006 nog geen prestatiecontract gesloten met de publieke omroep.
De discussie over de toekomst van de publieke omroep speelde daarbij een rol.
Wel heeft de Minister meermalen gesproken met de raad van bestuur van de publieke
omroep over het prestatiecontract. Afgesproken is nu te komen tot een afspraak
op hoofdlijnen. Het gesprek met de publieke omroep is hierover voortgezet.Tabel
15.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Uitwerking kabinetsstandpunt over de toekomst van de publieke
omroep na 2008 in wetgeving.ja2. Toezicht op naleving programmavoorschriftenja3. AmvB over ondertitelingja4. Toezien op naleving prestatieovereenkomst publieke omroep op
basis van Tussentijds concessiebeleidsplan 2006–2010. nee5. AMvB over neventakenjaToelichting3. In 2006 is bereikt dat zowel publieke als commerciële omroepen
een deel van hun Nederlandstalige televisieprogramma’s moeten ondertitelen.
Op 1 december is de AMvB ondertiteling in werking getreden. Hierin is bepaald
dat de publieke omroep 95% en de commerciële omroep 50%
van zijn aanbod verplicht moet ondertitelen. De omroepen hebben vier jaar
de tijd om dit doel te bereiken. De publieke omroep is de afgelopen jaren
voortvarend aan de slag gegaan met de ondertiteling voor doven en slechthorenden.
In 2005 lag het totaal op 70% van de uitgezonden uren waarbij op Nederland
2 al 93% is ondertiteld. De doelstelling van de publieke omroep om
in 2010 volledige ondertiteling aan te bieden komt daarmee in zicht.4. Er is in 2006 nog geen prestatiecontract gesloten met de publieke omroep.
De discussie over de toekomst van de publieke omroep speelde daarbij een rol.PrestatiegegevensTabel
15.4 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Programmavoorschriften:      – Informatie en educatie––58%58%nb35%– cultuur inclusief kunst––14%11,8%nb12,5%Bron: rapport Mediawet 2005 (programmavoorschriften/MJB-indeling) van
de Publieke Omroep d.d. 29 maart 2006.In 2006 heeft het Commissariaat voor de Media gerapporteerd over de naleving
van de programmavoorschriften in 2005. Hierover is de Kamer Geïnformeerd
in de Mediabegrotingsbrief 2007 die op 6 oktober 2006 aan de Kamer is gestuurd
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800, nr.
13). Het Commissariaat stelt hierin onder meer vast dat de televisieprogrammering
van de Publieke Omroep over 2005 op het onderdeel kunst niet voldoet aan het
programmavoorschrift. De tekortkoming heeft te maken met de herhalingen in
de nacht van programma’s als Nova en het journaal, waardoor de totale
zendtijd aanzienlijk toenam: van 9964 uren in 2004 naar 11 881 uren in
2005. In 2005 zijn duidelijk méér uren besteed aan kunst dan
in 2004 (1402 tegen 1364), maar procentueel daalde het aandeel kunst van 13,7%
naar 11,8%. De Mediawet schrijft 12,5% voor. Bij aftrek van
de nachtcarrousel is het percentage kunst 13,9%. Het
Commissariaat vindt het daarom niet opportuun om handhavend op te treden wegens
het niet voldoen aan het programmavoorschrift«kunst».15.3.2. Een evenwichtige representatie van de verschillende
bevolkingsgroepen in het media-aanbod.DoelbereikingIn 2006 heeft Multiculturele Televisie Nederland (MTNL) voor vier grote
doelgroepen in de Randstad (Surinamers, Antillianen, Marokkanen en Turken)
programma’s geproduceerd. Per doelgroep is er wekelijks drie kwartier
tweetalig actueel nieuws en informatie in een modern programmaformat. De programma’s
worden uitgezonden door de publieke lokale en regionale omroepen en deels
centraal en decentraal geproduceerd. FunX is een publiek lokaal radiostation
in de vier grote steden, gericht op jongeren met een minderhedenachtergrond.
FunX levert ook een bijdrage aan de landelijke publieke omroep. FunX werd
in de tweede helft van 2005 positief geëvalueerd. De geraamde doelen
zijn ruimschoots gehaald. Met de vier grote steden is het convenant verlengd
tot en met 2008. Den Haag heeft daarbij aangekondigd na 2008 niet meer te
participeren.ActiviteitenTabel
15.5 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Bekostigen van Multiculturele Televisie Nederland (MTNL)ja2. Bekostigen van FunX, de multiculturele radiozender voor de
grote stedenja3. Bevorderen van de samenwerking tussen FunX en de landelijke
publieke omroepja4. Landelijke publieke omroep:
toezien op naleving programmavoorschrift programmering voor minderhedenja5. Landelijke publiek omroep: toezien op naleving prestatieafspraken
en de ontwikkeling van meetinstrumenten voor diversiteitneeToelichting4 en 5. Er is in 2006 nog geen prestatiecontract gesloten met de publieke
omroep. De publieke omroep heeft gerapporteerd over de naleving van het programmavoorschrift
minderheden door de NPS. Via onderzoek naar het mediagebruik van etnische
publieksgroepen («MEP») werd met een veel ruimer interval het
mediagebruik van minderheden in kaart gebracht. Over de activiteiten van de
publieke omroep op het terrein van diversiteit is gerapporteerd in de Mediabegrotingsbrief
2007 die op 6 oktober 2006 aan de Kamer is gestuurd (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 800, nr. 13). Daarin
constateert de minister dat concrete plannen en een inzichtelijke rapportage
op dit punt achterblijven. Zij wijst in de brief op het belang om jongeren/
minderheden ook zichtbaar te maken in het kijk- en luisteronderzoek om inzichtelijk
te krijgen wat de effecten zijn. Eind 2006 presenteerde de publieke omroep
plannen om diversiteit binnen de verschillende omroepen tot een speerpunt
van het beleid te benoemen. De publieke omroep werkt er verder aan om zowel
het reguliere kijk- en luisteronderzoek representatief te maken voor minderheidsgroepen
als het aspect «beeldvorming» een duidelijke plaats te geven in
de programmering.PrestatiegegevensTabel
15.6 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006NPS: Percentage minderhedenprogrammering TV  23,216%n.b.20%NPS: Percentage minderhedenprogrammering radio  24%21%n.b.25%Bron: rapport Classificatie Radioprogramma’s 2005 van de Publieke
Omroep van 1 mei 2006.Het Commissariaat voor de Media constateerde dat de NPS in 2005 niet heeft
voldaan aan de voorschriften voor minderhedenprogrammering. Door het uitzenden
van herhalingen in de nacht is de totale zendtijd aanzienlijk toegenomen.
Als gevolg hiervan nam het procentuele aandeel minderhedenprogrammering af
(16% van de NPS-zendtijd waar het Mediabesluit 20% voorschrijft).
Bij radio is een vergelijkbare situatie ontstaan. Door de toename van de uren
zendtijd van de NPS op radio 4 vanaf 2004 nam het percentage relatief af.
De doelstellingen destijds van de wetgever om 25% verplicht te stellen
gingen uit van andere uitzendverhoudingen dan thans ontstaan. Het Commissariaat
voor de Media heeft voor radio en televisie een sanctie opgelegd. Overigens
heeft de NPS in de jaren voor 2004 wel aan het voorschrift voldaan.15.3.3 Instandhouden van de pluriformiteit van de pers,
in het bijzonder van de dag- en nieuwsbladen en opinietijdschriften.DoelbereikingDe zorg van de overheid voor de pluriformiteit van het medialandschap
strekt zich ook uit tot de pers. De afgelopen jaren is hier sprake van toenemende
concentratie van aanbieders en titels. Om hieraan een grens te stellen en
tegelijk de dagbladuitgevers in staat te stellen om zich multimediaal te ontplooien
is in 2006 gewerkt aan de Tijdelijke wet mediaconcentraties. Dit wetsvoorstel
is in december bij de Tweede Kamer ingediend en zal gaan gelden tot 1 januari
2010 (met de mogelijkheid van verlenging) (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 30 921, nr. 2). De voorgestelde regeling stelt
een maximum aan het marktaandeel dat een dagbladuitgever door middel van concentratie
op de Nederlandse dagbladmarkt mag behalen: 35%. Verder wordt een maximum
gesteld aan het gecombineerde marktaandeel dat op de dagblad-, radio- en televisiemarkt
via concentratie behaald mag worden: 90% van het totaal, bijv. 30%
op de dagbladmarkt, 25% op de televisiemarkt en 35% op de radiomarkt.
Het voorstel biedt vooral dagbladuitgevers op korte termijn betere kansen
voor multimediale ontwikkeling, maar geeft tegelijkertijd voldoende garantie
dat er op de verschillende markten die relevant zijn voor de nieuws- en informatievoorziening
ten minste drie verschillende aanbieders kunnen blijven opereren.Bedoeling is dat het wetsvoorstel zo snel mogelijk in werking treedt.ActiviteitenTabel
15.7 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Kabinetsstandpunt WRR rapport «Focus op functies»
inzake het brede mediabeleidja2. Wijziging mediawet op
het terrein van mediaconcentratiesnee3. Verruiming mediacrossownership regelingneeToelichting2 en 3. Deze onderwerpen zijn nog in behandeling bij de Tweede Kamer.PrestatiegegevensTabel
15.8 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieStreefwaarde 200220032004200520062006Aantal redactioneel zelfstandige bladen landelijk–8888 +
28Aantal redactioneel zelfstandige bladen regionaal–2121211414Bron: PersMediaMonitorToelichtingDoor de fusie van het Algemeen Dagblad en 7 regionale dagbladen daalde
het aantal zelfstandige regionale dagbladen van 21 naar 14. Bij de landelijke
dagbladen zijn in 2006 naast de 8 betaalde krantentitels ook de 2 gratis kranten
(Spits en Metro) meegeteld. In januari 2007 kwam een derde gratis krant (De
Pers) op de markt. Die is over 2006 uiteraard niet meegerekend.15.3.4 Beschermen van de consument bij het wijzigen van
de elektronische infrastructuur.DoelbereikingIn de nacht van 10 op 11 december is de analoge ethertelevisie omgeschakeld
naar digitale televisie. Sindsdien zijn Nederland 1, 2 en 3 en de regionale
omroepen gratis en zonder smart card digitaal te ontvangen. De 74 000
huishoudens die afhankelijk waren van analoge ether en televisie kijken met
een harkantenne of een spriet moesten overstappen op digitale ethertelevisie,
de kabel, satelliet of op tv via internet. Via de voorlichtingscampagne Signaal
op digitaal (http://www.signaalopdigitaal.nl/)zijn burgers voorbereid
op de omschakeling. In overleg met de regionale omroepen is besloten om de
distributie van de televisieprogramma’s van de regionale omroepen via
de satelliet mogelijk te maken. Hierdoor kunnen veel kijkers ook regionale
televisie via de satelliet ontvangen. In april (Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 24 095, nr. 201) en augustus 2006 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 30 402, nr. 19)
heeft het Kabinet brieven aan de Tweede Kamer gezonden met het
kabinetsstandpunt over de omschakeling. Hierover heeft uitgebreid debat (vergaderingen
van 27 juni 2006 en 5 september 2006) en besluitvorming in de Tweede Kamer
plaats gevonden. De omschakeling is een gezamenlijk project van OCW en EZ.OCW realiseert in samenwerking met EZ de omschakeling van analoge naar
digitale radio. Op 15 december is de Tweede Kamer per brief geïnformeerd
over de stand van zaken.In het kabinetsstandpunt op het WRR rapport Focus op
Functies heeft het kabinet in juni 2006 een voorstel gepresenteerd
voor de verbetering van de consumenteninvloed op het dienstenaanbod van kabelexploitanten.ActiviteitenTabel
15.9 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Afschakelen van analoge ethertelevisieja2. Uitgifte frequentie T-DABnee3. Vernieuwing rol programmaraden kabelexploitanten als gevolg
van digitaliseringnee4. Wetswijziging prijsmaatregel kabeljaToelichting2. Voor de uitgifte van DAB is gekozen voor een veiling. Indien de Tweede
Kamer akkoord gaat met dit voorstel, verzorgt EZ de uitgifte van de frequenties.3. Het voorstel voor de verbetering van de consumenteninvloed op het dienstenaanbod
van kabelexploitanten is uitgewerkt. In overleg met betrokken partijen (Vecai,
kabelexploitanten) is concensus bereikt om de huidige co-regulering op hoofdlijnen
aan te passen. Bij dit proces zijn ook de consumentenbond, Kabelraden.nl,
programma-aanbieders en VNG betrokken.4. De Telecommunicatiewet is aangepast zodat de OPTA ook toezicht kan
houden op het inhoudsdeel van het kabelaanbod. De OPTA houdt al toezicht op
het transportdeel van het kabelaanbod.ARTIKEL 16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID16.1 Algemene beleidsdoelstelling: het scheppen van
een onderzoeksklimaat dat uitdaagt tot optimale prestaties: ruimte voor wetenschap
van hoog niveau voor welvaart en welzijnDoelbereiking en maatschappelijke effectenIn verlengde van het Wetenschapsbudget 2004 en in het licht van de Lissabondoelstelling
en de uitwerking daarvan in Barcelona door de Europese leiders is ingezet
op de zorg voor het in stand houden en verder ontwikkelen van het onderzoeksstelsel
en voor het scheppen van een onderzoeksklimaat dat uitdaagt tot optimale prestaties.
Naast de reguliere structurele bijdragen en subsidies aan instellingen is
ook via extra incidentele impulsen (BSIK en FES) bijgedragen aan excellente
wetenschap, focus en massa, ruimte voor talent, valorisatie, wisselwerking
tussen kennisinstellingen en bedrijfsleven en aan innovatie. Deze maatregelen
hebben het vernieuwende vermogen en de kwaliteit van het onderzoek inclusief
de kennisdiffusie bevorderd. De kwaliteit van het onderzoek is hoog. De wijze
waarop de instellingen omgaan met (jong) onderzoekstalent en hun loopbaanperspectieven
vraagt nog de nodige aandacht. Het maatschappelijke effect in de zin van wetenschappelijke,
maatschappelijke en economische waardecreatie van de gedane investeringen
en uitgevoerde onderzoeksactiviteiten wordt van groot belang geacht. Vaststelling
van maatschappelijke effecten is moeilijk realiseerbaar. Daarbij speelt mee
dat de resultaten van wetenschappelijk onderzoek veelal onvoorspelbaar zijn,
vaak indirect -via menselijke kennis en kunde- doorsijpelen en daardoor niet
direct zichtbaar zijn. Ook moet met lange doorlooptijden tussen het starten
van onderzoek en het gebruiken van de onderzoeksresultaten in de maatschappelijke
en economische context rekening worden gehouden. Meer informatie is te vinden
in de Voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid 2007 die in november naar de
Tweede Kamer is gestuurd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 338, nr.
55,http://www.minocw.nl/documenten/42527a.pdf).Tabel
16.1 Effectgegevens artikel 16EffectgegevensRealisatie 200220032004200520061. Promotiegraad (aantal promoties per 1000 personen van de leeftijdsgroep
25–34 jaar)1,071,161,201,36nnb *2. Wetenschappelijke productiviteit (aantal wetenschappelijke
publicaties per onderzoeker in de publieke sector of per hoofd van de bevolking)positie 4 binnen
de EU qua aantal publicaties per hoofd van de bevolkingnnbnnbnnb **3. Internationale wetenschappelijke kwaliteit(de
relatieve Nederlandse citatiescore (mondiale score = 1)1ste positie binnen de EUnnbnnbnnb *** Cijfers over promoties zijn afkomstig van de VSNU en komen medio 2007
beschikbaar.** Nieuwe cijfers over publicaties en citaties komen in het najaar van
2007 beschikbaar in het wetenschaps- en indicatorenrapport van het Nederlands
Observatorium van Wetenschap en Technologie (NOWT).Toelichting1. De stijging in de promotiegraad is conform het streven deze waarde
te vergroten. De stijging is enerzijds het gevolg van een stijgend aantal promoties, anderzijds het gevolg van een daling van de omvang van
de betreffende leeftijdsgroep. De beschikbare gegevens over de instroom van
promovendi, die echter geen compleet landelijk beeld geven, laten een redelijk
stabiele instroom van promovendi zien met een vrouwelijk aandeel van ongeveer
40 procent. In het kader van de nota «Onderzoekstalent op waarde geschat»
is bij de VSNU de vraag gelegd naar een verbetering van de informatievoorziening
over promoties en promovendi. Deze vraag sluit aan bij een herbezinning van
de VSNU en de universiteiten op de huidige informatieverzameling.Succesfactoren• De hoge kwaliteit en kwantiteit van het Nederlandse onderzoek en
de goede internationale aansluiting vormt een gunstige uitgangspositie bij
het beleid gericht op het bevorderen van een vruchtbaar onderzoeksklimaat.• De politieke aandacht van het kabinet voor kennis en innovatie
heeft onder meer geresulteerd in de inzet van extra FES middelen voor incidentele
investeringen in toponderzoek, innovatie en grootschalige onderzoeksfaciliteiten.• Verbeteringen in de toelating van buitenlandse onderzoekers en
studenten als gevolg van de in 2004 ingevoerde en in 2006 versoepelde regeling
kennismigranten.• Door de toegenomen maatschappelijke vraag naar wetenschappelijke
kennis (kenniseconomie) is de behoefte aan toponderzoek en dus aan talentvolle
onderzoekers sterk gestegen. Nederland kent relatief weinig onderzoekers en
promovendi in de bètawetenschappen. Het aantrekken van talent uit binnen-
en buitenland wordt belangrijker, maar de concurrentie op de nationale en
internationale arbeidsmarkt leidt ertoe dat het lastiger is om talent te werven
en te behouden.16.2 Budgettaire gevolgen van beleidTabel 16.2: Budgettaire gevolgen van beleid
artikel 16 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen737 162745 245959 785982 128991 753816 051175 702waarvan garantieverplichtingen0092 7720000Uitgaven (programma + apparaat)801 650773 264813 322839 229926 202868 46357 739        Programma-uitgaven801 650773 264809 784835 754922 965864 85458 111Operationele doelstelling 16.3.1: Zorgen voor
een goede toerusting en bekostiging van
het onderzoeksbestel       • NWO287 477313 833303 597305 969308 115301 5206 595• KNAW77 06378 39883 24386 53687 77985 9911 788• Koninklijke Bibliotheek29 87131 35932 57134 42636 24035 528712• Stichting Anno001 4002 3002 3002 3000• KNAW bibliotheek2 1892 2632 2952 3292 3522 30547• LF TUD bibliotheek6 5546 7416 8256 9276 9976 861136• IISG2622622622652702655• SURF2 2692 2702 2702 2702 2702 2700• CPG4284484554584634549• NIDI1 488000000• TNO194 036189 231194 082195 401197 257193 6673 590• BPRC/ Stichting
AAP6 6096 9398 4609 36413 2869 2883 998• Nationaal Herbarium1 0411 0761 0841 1031 1031 08122• NLR762797797797797833– 36• Waterloopkundig Laboratorium1 1901 1901 1901 1801 3161 29125• Grondmechanica Delft71371371372678577015• MARIN7716801 019848866870– 4• STT1771821841861881853• EMBC436444478510543724– 181• EMBL2 4712 6622 7162 8272 8572 898– 41• ESA30 21431 29933 18231 27233 74531 0502 695• CERN30 12928 99727 14727 15127 98927 93257• ESO5 4865 5245 7015 6144 9555 915– 960• EG-Liaison17417917920021419123• NTU/INL1 6331 3571 4121 4221 4091 476– 67• EIB1 0701 1301 1631 1771 1921 16824• COS5194884635940495– 495• Nader te verdelen4142671 5438656496– 440        Operationele doelstelling 16.3.2: Zorgen voor
specifieke stimulering voor kennisopbouw voor de toekomst       • FES–
BSIK27 49917 10937 36337 18367 29844 94722 351• FES–
extra kennisinfrastructuur000058 33827 70030 638• Genomics63 86811 34511 34520 44511 34511 3450• Kennisenveloppe005 34515 09214 76422 881– 8 117• EET013 07211 5096 6452 9857 509– 4 524        Operationele doelstelling 16.3.3: Zorgen voor instroom,
behoud van talentvolle onderzoekers       • Vernieuwingsimpuls(veni-vidi-vici)9 07610 43713 16014 48413 61313 6130• VI-vrouwencomponent004 0002 0002 0002 0000• Talent Mozaïek002 0002 0002 0002 0000• Talent Rubicon0004 0004 0004 0000• Aspasia4314314311 5002 0002 0000        Operationele doelstelling 16.3.4: Intensivering
van wetenschap- en techniekcommunicatie       • WeTeN2 7472 7852 491726000• Uitvoering WTC-beleid0002 0551 6471 670– 23        Operationele doelstelling 16.3.5: Bevorderen
nationale coördinatie en internationale samenwerking in
wetenschappelijk onderzoek       • Nationale coördinatie8 5303 6712 8521 7682 9722 367605• Bilaterale samenwerking3 9705 6854 5275 7384 3874 732– 345        Programmakosten overig       • CFI003271802722666        Apparaatuitgaven003 5383 4753 2373 609– 372Ontvangsten108 11493 270116 733116 130204 008150 91253 096ToelichtingDe uitgaven (€ 926,2 miljoen) betreffen hoofdzakelijk de bijdragen
aan het onderzoekbestel (€ 737 miljoen). Daarnaast de uitgaven aan
de specifieke beleidsthema’s (€ 178,3) en de uitgaven voor
coördinatie en samenwerking (€ 7,4 miljoen). De gerealiseerde
verplichtingen hebben in belangrijke mate betrekking op de uitgaven voor 2007
in het kader van het onderzoeksbestel.De realisatie van de uitgaven ligt € 57,7 miljoen hoger dan
oorspronkelijk vastgesteld. De verschillen worden hoofdzakelijk verklaard
door de extra uitgaven in verband met BSIK en grootschalige onderzoeksfaciliteiten.16.3 Operationele doelstellingen16.3.1 Zorgen voor een goede toerusting en bekostiging
van het onderzoeksstelselDoelbereikingHet is niet gemakkelijk om aan te geven wanneer het onderzoekstelsel goed
is toegerust en bekostigd. De geplande uitgaven zijn gerealiseerd en hebben
er mede toe geleid dat aan een groot aantal onderzoekers en onderzoeksinstellingen
ruimte kon worden gegeven om bij te dragen aan het uitvoeren van excellent
wetenschappelijk onderzoek en aan de betere benutting van de resultaten ervan.
Het gaat om resultaten die tot stand zijn gekomen met relatief beperkte middelen
in financiële en personele zin. Ook de financiële positie van de
instellingen die onder dit artikel vallen is goed te noemen, zoals blijkt
uit de financiële indicatoren voor solvabiliteit en liquiditeit (zie
ook Kerncijfers 2002–2006, onderdeel wetenschap). Echter, op verschillende
plaatsen is ook gewezen op knelpunten in het stelsel, zoals ondermeer in het
rapport van de commissie Dynamisering/Chang en het strategisch plan van NWO.
Voor nadere informatie wordt verwezen naar:• Nota Wetenschapsbudget 2004 «Focus op excellentie en meer
waarde» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 29 338, nr.
1).• Voortgangsrapportage Wetenschapsbeleid 2007, (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 338, nr. 55,http://www.minocw.nl/documenten/42527a.pdf).• Kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Dynamisering en
het Strategisch Plan 2007–2010 van NWO (Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 29 338, nr. 52).• Kabinetsreactie op het Strategisch Plan TNO 2007–2010 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 338, nr. 50).ActiviteitenTabel
16.3 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Bekostingsbijdragen, subsidies en contributies aan diverse
nationale onderzoeksinstellingen en internationale onderzoeksorganisaties
(Tabel 16.2)ja2. Subsidie aan het Biomedical Primate Research Centre (BPRC)
voor het primatenonderzoek en de nieuwe huisvesting van
de primaten en subsidie aan de Stichting AAP voor de realisatie van de opvang
van de BPRCchimpansees ja3. Maatregelen gericht op rekenschap en vermindering plan- en
beheerslast: via bestuurlijk overleg wordt de instellingen gevraagd targets
te ontwikkelen voor het terugdringen van de aanvraagdruk op onderzoekers en
deze op te nemen in hun strategische plannen ja4. Ontwikkelen en vaststellen van de regeling voor invoering van
de smart mix en dynamiseringja5. Instellen van de Commissie dynamisering universitaire onderzoek
(juli 2005)ja6. Ambtelijke en bestuurlijke dialoog met NWO, TNO, KNAW en KB
over begroting, verantwoording, en strategische planvormingja7. Via de strategische en bestuurlijke dialoog met de onderzoeksinstellingen
en universiteiten bevorderen van wisselwerking tussen
bedrijven, universiteiten en technologische instituten door in te zetten op
wetenschappelijke excellentie en valorisatieja8. Beleidsrijke bestuurlijke dialoog met de universiteiten op
basis van prestatieafsprakenja9. Om het wetenschapsbeleid te onderbouwen met analyses over de
staat en het functioneren van het Nederlandse onderzoekbestel wordt, in samenspraak
met de actieve spelers in het wetenschapssysteem en op basis van adviezen
van een door de minister ingestelde commissie, bij het Rathenau Instituut
een «Science system assessment» taak ontwikkeld jaToelichting2. De eerste uitplaatsingen van chimpansees in 2006 uit het BPRC naar
de Beekse Bergen en Almere hebben volgens planning plaatsgevonden. Voor meer
informatie zie de brief van de ministeraan de Tweede Kamer:http://www.minocw.nl/documenten/1402.pdf3. In overleg met de grote instellingen zijn diverse dereguleringsacties
in gang gezet. Deze maken onderdeel uit van de strategische plannen van NWO
en KNAW.9. Zie hiervoor de brief van de minister van 2 februari 2006 aan de Tweede
Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 338, nr.
46) over het Science System Assessment-onderzoeksprogramma, en de
brief van de minister van 13 december 2006 over de evaluatie van het Rathenau
Instituuthttp://www.minocw.nl/documenten/40349TK.pdfenhttp://www.minocw.nl/documenten/40349b.pdfPrestatiegegevensTabel
16.4 PrestatiegegevensIndicatorRealisatieRealisatieStreefwaarde 200220032004*2005200620061. R&D-investeringen als % BBP, waarvan
gefinancierd door1,72%1,76%1,78%1,75% (schatting)nnb **2,00%  – overheid0,640,640,65     – bedrijven Nederland0,860,900,91     – overig (waaronder buitenland)0,220,220,22   2. Inzet wetenschappelijk personeel voor R&D
(aantal onderzoekers per 1000 personen van de beroepsbevolking)5,35,25,75,5nnb **verbetering van de NL-positie* Voorlopig cijfer CBS, het CBS geeft vanaf 2003 slechts om het andere
jaar de uitsplitsing naar financieringsbronnen, de uitsplitsing is gebaseerd
op de cijfers van 2003.** Cijfers over investeringen in R&D en R&D-personeel zijn afkomstig
van het CBS. De cijfers over 2006 komen op zijn vroegst begin 2008 beschikbaar.
Gegevens over het aandeel in publieke instellingen uitgevoerd onderzoek, dat
door bedrijven wordt gefinancierd staan zowel in Kerncijfers 2002–2006
als in Bestel in beeld. Gegevens over co-publicaties en wetenschappelijke
partnerlanden komen in het najaar van 2007 beschikbaar in het NOWT 2007 rapport.
Gegevens over octrooicitaties zijn eenmalig verzameld door het Centrum voor
Wetenschap- en Technologie Studies (CWTS) van de Rijksuniversiteit Leiden
en derhalve niet meer beschikbaar.Toelichting1. Het CBS-cijfer voor 2004 is voorlopig. Het cijfer voor 2005 is een
schatting van OCW op basis van CBS-cijfers voor 2003. Het CBS heeft voor 2005
nog slechts cijfers voor de bedrijven en de researchinstellingen en niet voor
de universiteiten. De achtergrond is de matige kwaliteit van de cijfers over
het universitaire onderzoek waarop het CBS zijn cijfers baseert.De streefwaarde is gebaseerd op de Nederlandse honorering van het verzoek
van de Europese Commissie om een doelstelling van 3% voor de totale
R&D-uitgaven in 2010 te formuleren. Deze doelstelling impliceert een toename
van de private R&D-uitgaven tot ca. 2% van het BBP in 2010. Vooral
bij de private investeringen is er een groot verschil tussen streven en realisatie.
Het kabinet heeft de afgelopen periode fors geïnvesteerd in kennis en
innovatie, ondermeer via FES-impulsen. Daarmee is de afgelopen jaren een trendbreuk
gerealiseerd met de periode daarvoor.2. Uit internationaal vergelijkende cijfers blijkt dat Nederland ten opzichte
van de ons omringende landen relatief weinig R&D-personeel heeft als aandeel
van de beroepsbevolking en binnen de groep R&D-personeel relatief weinig
onderzoekers (zie bestel in Beeld 2006 en kerncijfers 2002–2006). Verbetering
van de Nederlandse positie past in het streven om te behoren tot de kopgroep
van Europa.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
16.5 Overzicht afgeronde onderzoeken Onderzoek
onderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postExterne evaluatie instelling KNAW20072007  Externe
evaluatie instelling NWO20072008  Externe evaluatie Rathenau InstituutJuni 2006November 2006http://www.rathenau.nlOverig evaluatieonderzoekCommissie dynamisering universitair onderzoek2005April 2006http://www.minocw.nl/documenten/15506a.pdfhttp://www.minocw.nl/documenten/15506b.pdfhttp://www.minocw.nl/documenten/16671a.pdfToelichtingDe in de begroting 2006 aangekondigde evaluatie van de KNAW is uitgesteld
tot 2007. De reden hiervoor is dat als gevolg van uitvoering van de motie
van Aartsen-Bos bij de APB over de begroting 2006 hiervoor geen budget beschikbaar
was. De evaluatie van NWO zal eind 2007 starten en in 2008 worden afgerond.16.3.2 Zorgen voor specifieke stimulering voor kennisopbouw
voor de toekomstDoelbereikingDoor naast de reguliere geldstromen naar onderzoeksinstellingen ook zorg
te dragen voor gerichte investering in een aantal specifieke thema’s
zorgt de overheid dat het Nederlandse onderzoeksbestel beter in staat is (funderend)
onderzoek te verrichten en op een aantal terreinen de aansluiting met de internationale
top kan bereiken of behouden. Deze thema’s vragen vanwege hun potenties
om bijzondere prioriteitsstelling en financiering. Bij de meeste thema’s
is sprake van cofinanciering door de betreffende onderzoeksinstelling en/of
andere departementen. De thema’s sluiten aan bij de grote nationale
onderzoeksprioriteiten en bij prioriteiten die voortkomen uit de kennis en
innovatieagenda van het Kabinet en anticiperen op de maatschappelijke kennisbehoefte.
Via de specifieke stimuleringsinstrumenten is gericht bijgedragen aan meer
focus en massa in het wetenschappelijk onderzoek op prioritaire terreinen
en is de kennisbasis voor de toekomst versterkt.ActiviteitenTabel
16.6 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Bijdragen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
in het kader van het Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur
(BSIK) ten behoeve van de continuering van veertien ICES/KIS-3 projecten waarvoor
OCW penvoerder is ja2. Bijdragen uit de FESimpuls
2006 aan toponderzoek en innovatieprojectenja3. Subsidie aan NWO ten behoeve van projecten voor departementale
vraagprioriteiten die zich moeten ontwikkelen tot maatschappelijke topinstitutenja4. Acties voortkomend uit agenda Innovatieplatform met betrekking
tot grootschalige onderzoeksfaciliteiten en onconventionele financieringsmechanismen jaToelichting1. De continuering van de 14 projecten is in 2006 gegarandeerd. Voor een
tweetal projecten (Delftcluster en Weefsel op Maat) geldt dat betaalbaarstellingen
zijn doorgeschoven naar 2007. Dit in verband met het niet tijdig leveren van
de voorgeschreven informatie.2. Naast de bijdrage aan lopende 14 BSIK-projecten zijn in het kader van
de door het Kabinet vrijgemaakte extra FES impulsmiddelen voor 2006 voor toponderzoek
en innovatie de door OCW ingebrachte onderzoeksprojecten GATE (ict-onderzoek),
ITER (kernfusie) en Parelsnoer (medisch onderzoek) gehonoreerd. Met de inzet
van FES middelen kon een belangrijke impuls worden gegeven aan wetenschappelijke
kennisopbouw op enkele terreinen met grote wetenschappelijke potentie en maatschappelijke
en economische betekenis. Voor meer informatie zie de Voortgangsrapportage
Wetenschapsbeleid 2007 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 29 338, nr.
55, pagina 9–12 (http://www.minocw.nl/documenten/42527a.pdf).3. Via NWO is een (start)subsidie verstrekt aan de consortia NETSPAR (Network
for Studies on Pensions, Aging and Retirement), HIIL (Hague Institute for
the Internationalisation of Law), en NICIS (Netherlands Institute for City
Innovation Studies). Na positieve mid term-evaluaties in 2007 (NETSPAR) en
in 2008 (NICIS en HIIL) zullen deze consortia worden aangewezen als Maatschappelijk
Topinstituut (MTI).PrestatiegegevensHet gaat hier vooral om de uitvoering van wetenschappelijk onderzoek dat
uit de FES-gelden op incidentele basis wordt gefinancierd. Gelet op de aard
van de doelstelling en de inputgerichte instrumentatie is kwantificering van
de doelstelling en het formuleren van streefwaarden niet zinvol en niet haalbaar.
Wel wordt de monitoring van de individuele projecten, die in het kader van
het FES worden uitgevoerd, gemonitord door SenterNovem.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
16.7 Overzicht afgeronde onderzoeken Onderzoek
onderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postMid-term review BSIK projectenNovember 2006Eind 2007  Eindevaluatie
NROGOktober 2006Februari 2007www.genomics.nl Mid-term
review ICT regieorgaanMedio 2007Eind 2007 ToelichtingIn verband met vertraging bij de start van de operationele uitvoeringsorganisatie
van het ICT Regieorgaan is de oorspronkelijk voor 2006 geplande mid-term review
in overleg met alle betrokken partijen uitgesteld tot 2007.16.3.3 Zorgen voor instroom, behoud en doorstroom
van talentvolle onderzoekersDoelbereikingNederland heeft de ambitie om tot de koplopers te behoren bij de ontwikkeling
van een kenniseconomie. Om dit te kunnen bereiken moet voortdurend worden
gewerkt aan excellentie in het onderzoek en aan het aantrekken en vasthouden
van excellente onderzoekers. Om de trend van vergrijzing onder het onderzoekspersoneel
te keren, om het aandeel van ondervertegenwoordigde groepen te vergroten en
om beter opgewassen te zijn tegen de toenemende wereldwijde concurrentie om
onderzoekstalenten zijn een aantal samenhangende instrumenten op het gebied
van HRM in het onderzoek ingezet. Hiermee kon ter stimulering van en in aanvulling
op maatregelen van de verantwoordelijke onderzoeksinstellingen worden bijgedragen
aan een beter en gerichter talentbeleid voor onderzoekers.Deze instrumenten blijken op zich zeer succesvol. Het bereiken van de
doelstelling hangt echter ook af van externe factoren zoals arbeidsmarktontwikkelingen
en het effect van het doorgevoerde personeelsbeleid van de autonome instellingen.
De prestatiegegevens laten zien dat er langzaamaan verjonging van het personeelsbestand
bij de universiteiten plaatsvindt en dat het aandeel van vrouwelijke wetenschappers
ook geleidelijk toeneemt. Ondanks de positieve resultaten van de talentprogramma’s
zal zeker bij de huidige beleidsinspanningen van de overheid en instellingen
nog vele jaren een samenhangende inzet nodig zijn om de gewenste resultaten
tot stand te brengen.In 2007 zal een beleidsdoorlichting plaatsvinden van deze doelstelling,
mede gebaseerd op een evaluatie van de Vernieuwingsimpuls (VI).ActiviteitenTabel
16.8 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Subsidiebijdrage aan NWO voor de uitvoering van instrumenten
(VI, Aspasia, Mozaïek, Rubicon,
Toptalent) ter verbetering van de carriereperspectieven van talentvolle (jonge)
onderzoekers (Tabel 16.2)ja2. Met NWO, TNO en de KNAW worden bestuurlijke afspraken gemaakt
over het vastleggen van hun plannen voor personeelsbeleid in
hun strategische plannennee3. In het kader van de beleidsrijke dialoog worden er met de universiteiten
prestatieafspraken gemaakt over het versterken van hun HRM-beleid gericht
op betere loopbaanperspectieven voor jonge onderzoekers, vrouwen en allochtonenneeToelichting1. De subsidies voor VI, Aspasia en Rubicon zijn eerder meerjarig vastgelegd.
In 2006 is Mozaïek voor de jaren 2007 en 2008 verlengd. In 2006 is Toptalent
van start gegaan.2 en 3. Intenties zijn wel uitgesproken. Wordt meegenomen in het kader
van het nieuwe Wetenschapsbudget.PrestatiegegevensTabel
16.9 PrestatiegegevensPrestatiegegevensRealisatieRealisatieStreefwaarde 2002200320042005200620061. Leeftijdsopbouw universitair WP (% >
50jr.)    (*)neerwaartse trend– WP totaal22,6%22,2%22,0%20,9%nnbidem– hoogleraren61,7%61,9%62,5%60,6%nnbidem– universitair hoofddocenten (UHD)54,7%55,0%54,5%51,0%nnbidem– universitair docent (UD)33,4%32,7%29,8%26,3%nnbidem– overig WP13,8%14,8%17,2%17,7%nnbidem2. Aandeel vrouwen in universitaire
wetenschappelijke functies (%)    (*)stijgende trend– WP vrouwen totaal29,7%30,3%31,4%32,0%nnbidem– hoogleraar8,1%8,5%9,3%9,9%nnbIdem– universitair hoofddocent (UHD)13,7%14,2%14,2%15,7%nnbIdem– universitair docent (UD)23,3%24,5%27,0%28,0%nnbIdem– overig WP35,3%35,3%36,2%37,2%nnbIdem– promovendi41,0%41,1%41,3%41,5%nnbidem3. Vernieuwingsimpuls(VI)
totaal honoreringen163251195286206180(meerjarig gemiddeld
215 p.j.)VI-VENI (+% vrouwen)61 (46%)146 (37%)88 (35%)180 (43%)92 (35%)80VI-VIDI (+% vrouwen)75 (20%)79 (16%)79 (30%)79 (34%)84 (33%)75VI-VICI (+% vrouwen)27 (13%)26 (23%)28 (21%)27 (14%)30 (20%)254. Mozaïek (+ % vrouwen)nvtnvt21 (67%)22 (77%)23 (61%)225. Rubicon (+ % vrouwen)nvtnvtnvtnvt95 (35%)75(*): Betreffende waarden worden ontleend aan de WOPI-cijfers van de VSNU.
De waarden voor 2006 komen medio 2007 beschikbaar.Toelichting1. De nagestreefde neerwaartse trend in de vergrijzing van het universitair
wetenschappelijk personeel vindt plaats, zij het in lichte mate, en varieert
naar functiecategorie. Met uitzondering van de categorie «overig WP»
treedt er in 2005 bij alle functiecategorieën een daling op ten opzichte
van 2004.2. Het aandeel vrouwen in de verschillende universitaire wetenschappelijke
functiecategorieën kent algemeen genomen een licht stijgende trend. Specifieke
aandacht gaat uit naar het aandeel vrouwelijke hoogleraren, waarvoor een streefwaarde
wordt gehanteerd van 15% in 2010. Stichting de Beauvoir heeft hierover
in 2006 een monitor gepubliceerd, waaruit blijkt dat zonder extra maatregelen
dit percentage waarschijnlijk pas in 2015 zal worden gehaald. Overigens is
in EU-verband sprake van een doelstelling van 25% in 2010.Het aandeel vrouwelijk academici is voor TNO niet bekend, en ligt bij
NWO en KNAW gemiddeld iets lager dan 20 procent.3. In alle categorieën van de Vernieuwingsimpuls worden in 2006 de
streefwaardes gehaald en ligt de omvang van het aantal honoreringen zelfs
iets hoger. De Veni en Vidi-groep laat momenteel een solide participatie van
vrouwen zien. Over de jaren 2002–2006 blijkt dat de percentuele verdeling
man-vrouw op basis van de honoreringen bij de veni’s 60–40 is,
bij de vidi’s 72–28 en bij de vici’s 80–20. Het aantal
vrouwelijke indieningen is ook in deze laatste categorieën gestegen in
de jaren 2002–2006.4. Opvallend is het hoge aandeel vrouwen bij de toekenning.5. Er zijn drie rondes per jaar. Het aandeel vrouwen is gelijk aan het
percentage dat een aanvraag heeft ingediend.Overig: een deel van het wetenschappelijke personeel komt uit het buitenland.
Een eenmalig onderzoek van Research voor Beleid in 2005 schat het aantal buitenlandse
kenniswerkers bij universiteiten op 20 procent. Het is niet bekend of dit
een stabiel percentage is dan wel een stijgende tendens vertoont.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
16.10 Overzicht afgeronde onderzoeken Onderzoek
onderwerpStartAfgerondVindplaatsBeleidsdoorlichtingOperationele
doelstelling 16.3.320062007 Effectenonderzoek ex postVernieuwingsimpulsEind 20062007 16.3.4 Intensiveren van wetenschap en techniekcommunicatieDoelbereikingOm de betrokkenheid van de burger bij de kennissamenleving te vergroten
en meer jongeren te laten kiezen voor een opleiding en loopbaan op het gebied
van wetenschap en techniek, is het beleid vooral gefocust op het vergroten
van interesse voor wetenschap en techniek in het primair onderwijs. Een nauwere
band tussen wetenschap- en techniekcommunicatie en wetenschap- en techniekeducatie
is daartoe essentieel. Hiervoor wordt het netwerk van samenwerkende grote
en kleine science centra ondersteund. Als landelijk science
centrum vervult NEMO daarin een coördinerende rol. Inhoudelijk is het
wtc-beleid de komende jaren vooral gericht op het vergroten van de interesse
in en het verbeteren van het imago van de bèta/techniek-vakken. Om
die reden is er ook een relatie gelegd met het Deltaplan bèta/techniek.ActiviteitenTabel
16.11 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Subsidiebijdragen aan NEMO voor het uitvoeren van wtc-activiteiten
voor o.a. Kennislink, de continuïteit van de kleine science centra, de
Wetenschaps- en techniekweekja2. Integratie van de component wetenschap in het Nationaal actieplan
verbreding techniek in het basisonderwijs (VTB) (onderdeel van Deltaplan)ja3. In het kader van het ruimtevaart educatieprogramma
worden er zgn. DRS-scholen (Deltaresearch Schools) geselecteerd, die in het
lesprogramma van het primair onderwijs een
uitwerking aan de kerndoelen geven door aandacht te geven aan ruimtevaart
in brede zinja4. Organisatie door NEMO van de wetenschaps- en techniekweekja5. Uitvoeren van de regeling door NEMO (die in samenwerking met
de Vereniging van Science Centra tot stand is gekomen) voor de continuïteitssubsidie
aan de kleine science centraja6. OCW heeft de website «Kennislink» mogelijk gemaakt,
die vooral leerlingen uit het voortgezet onderwijs ondersteunt met informatie
over een reeks exacte vakgebieden. Het project Kennislink wordt uitgevoerd
bij NEMO jaPrestatiegegevensVoor dit beleid zijn geen kwantitatieve prestatie-indicatoren te geven
omdat het primair gaat om gedragsbeïnvloeding en imagoverbetering van
wetenschap en techniek en van de bètawetenschappen meer in het bijzonder.
Het is wel de bedoeling dat dit beleid ondersteunend werkt en bijdraagt aan
de doelstelling om een 15% hogere uitstroom uit het voortgezet onderwijs
en het wetenschappelijk onderwijs te bewerkstelligen in de bètavakken
in 2010. Met enige tussenpozen voert de EU een barometer uit naar de publiekshouding
en feitenkennis bij de inwoners van de EU-landen (de laatste gegevens dateren
van 2005). Daaruit blijkt dat Nederland hoog scoort wat betreft interesse
in wetenschap en techniek en gemiddeld wat betreft feitenkennis.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
16.12 Overzicht afgeronde onderzoeken Onderzoek
onderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postEvaluatie NEMO2010*  *  De in de begroting 2006 aangekondigde evaluatie van NEMO zal in
overeenstemming met een wijziging van het oorspronkelijke subsidiebesluit
worden verplaatst naar 2010. De wijziging vloeit voort uit afspraken die de
minister in januari 2007 heeft gemaakt met het Platform bèta/techniek.16.3.5 Bevorderen nationale coördinatie en internationale
samenwerking in wetenschappelijk onderzoekDoelbereikingVanuit de verantwoordelijkheid van de minister voor de coördinatie
van het wetenschapsbeleid bevordert OCW de nationale coördinatie en samenwerking.
Dit met het doel de doelmatigheid en doeltreffendheid van de inspanningen
van de overheid ten aanzien van wetenschappelijk onderzoek te vergroten. Het
draagt bovendien bij aan het handhaven en versterken van de positie van het
Nederlandse onderzoek in Europa en in de wereld. Voor Nederland is internationale
wetenschappelijke samenwerking zowel vanuit politiek, maatschappelijk als
ook economisch oogpunt van groot belang. Met 5,7% aan succesvolle participaties
in toegekende projecten realiseerde Nederland zich in het zesde Kaderprogramma
(2002–2006) op een verdienstelijke zesde plaats van de EU-25. Een meerderheid
van deze deelname gebeurt door kennisinstellingen. Door samenwerking in grote
(Europese) netwerken en in internationale onderzoeksorganisaties konden onze
onderzoekers toegang verkrijgen tot geavanceerde onderzoeksfaciliteiten.ActiviteitenTabel
16.13 ActiviteitenJaar 2006Realisatie1. Verstrekken van subsidies en contributies aan diverse nationale
onderzoeksinstellingen en internationale onderzoeksorganisaties ter versterking
van de nationale coordinatie en internationale wetenschappelijke samenwerking
(Tabel 16.2) ja2. Creëren en ondersteunen van een sterke positie van het
Nederlandse onderzoek in het lopende en nieuwe Europese kaderprogramma voor
onderzoek en technologische ontwikkelingja3. In samenwerking met de EU-landen wordt gewerkt aan de totstandkoming
van onderzoek en (technologische) samenwerking in één Europese
Onderzoeksruimteja4. In samenwerking met de EU-landen wordt hierdoor gewerkt aan
het behalen van de Lissabon- en Barcelona doelstellingen voor 2010jaPrestatiegegevensUit analyse van de resultaten van de Nederlandse deelname aan het 6de
EU-Kaderprogramma van EG-Liaison (looptijd 2002–2006) blijkt dat Nederland
een financieel retour heeft van 6,3% tegenover een bijdrage van 5,3%.
Het retourpercentage komt overeen met een omvang van € 1,213 miljoen.
Nederlandse projectindieningen kennen ook een relatief hoog slagingspercentage:
34% tegenover 20% voor de gehele EU. Nederlandse publieke instellingen
zijn sterk vertegenwoordigd in de prioritaire gebieden van KP6: 31%
van de deelnemers zijn universiteiten en 28% zijn onderzoekorganisaties.
Dat samenwerking in Europees verband belangrijk is en loont, blijkt uit citatiescores
van wetenschappelijke publicaties voor de periode 2000–2003. Wanneer
er namelijk sprake is van internationale wetenschappelijke samenwerking is
de citatiescore van wetenschappelijke publicaties hoger dan wanneer er sprake
is van geen samenwerking of alleen nationale samenwerking (NOWT, 2005). Recentere
gegevens komen in het najaar van 2007 beschikbaar in het NOWT-2007 rapport.Overzicht afgeronde onderzoekenTabel
16.14 Overzicht afgeronde onderzoeken Onderzoek
onderwerpStartAfgerondVindplaatsEffectenonderzoek ex postNa afloop van KP6 in 2006 zal Senter/ EGLiaison
in 2007 een volledige analyse maken van de totale deelname van
Nederland aan het Zesde KaderprogrammaNajaar 2006Januari 2007http://www.senternovem.nl/eglDE NIET-BELEIDSARTIKELENARTIKEL 17. NOMINAAL EN ONVOORZIENAlgemeenTabel
17.1: Budgettaire gevolgen artikel 17 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingVerschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen0,00,00,00,00,033 341– 33 341Uitgaven0,00,00,00,00,033 341– 33 341• Loonbijstelling0,00,00,00,00,02 200– 2 200• Prijsbijstelling0,00,00,00,00,00,00,0• Nader te verdelen0,00,00,00,00,031 141– 31 141• Asielzoekers0,00,00,00,00,00,00,0Ontvangsten0,00,00,00,00,042 000– 42 000ToelichtingDoel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sectoroverstijgende middelen.
Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden
de middelen naar de desbetreffende artikelen overgeboekt. Op deze artikelen
worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.De beginstand van het artikelonderdeel loonbijstelling is opgebouwd uit
nog te verdelen arbeidsvoorwaardenmiddelen naar verschillende beleidsterreinen.
De beginstand van het artikelonderdeel nader te verdelen wordt grotendeels
verklaard door het centrale tekort en de geparkeerde middelen (€ 42
miljoen) voor de gedeeltelijke financiering van het transitietraject inburgering.
Hieronder worden deze artikelonderdelen nader toegelicht.LoonbijstellingTabel
17.2: Loonbijstelling (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilLoonbijstelling 2006 (toegevoegd uit de aanvullende post)432 048 432 048CAO-sector (po/vo/bve) – 329 827– 329 827HO-sector (hbo/wo/owb) – 81 151– 81 151Arbeidsvoorwaardengepremieerde
en gesubsidieerde sector (G&G) – 12 276– 12 276ArbeidsvoorwaardenRijk – 8 655– 8 655Arbeidsvoorwaardenprovincie
en gemeente – 139– 139CAO 2005–2006 sector Rijk944– 9440,0Interimvergoeding ziektekosten sector
onderwijs66 500– 66 5000,0Diversen: arbeidsvoorwaarden – 2 200– 2 200Totaal499 492– 501 692– 2 200ToelichtingIn 2006 hebben zich de volgende wijzigingen op dit artikelonderdeel voorgedaan:1. De ontvangen loonbijstelling bedroeg in totaal € 432 miljoen
en is in de 1e suppletore begroting toegevoegd.2. De budgetten voor arbeidsvoorwaarden in het onderwijs en wetenschap
(CAO-sector en HO-sector) zijn bijgesteld.3. Ook de budgetten van de beleidsonderdelen die vallen onder de sector
Rijk, G&G en de provincie en gemeente zijn met de reguliere loonbijstelling
2006 bijgesteld.4. Een kasschuif po/vo van € 66,5 miljoen voor de versnelde
uitbetaling van de interimvergoeding ziektekosten voor het onderwijspersoneel.5. De post arbeidsvoorwaarden tenslotte betreft een saldering van verschillende
mutaties op het terrein van arbeidsvoorwaarden.PrijsbijstellingTabel
17.3: Prijsbijstelling (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilPrijsbijstelling 2006 / indexering omroepbijdrage (toegevoegd
uit de aanvullende post)107 686 107 686    Primair onderwijs – 33 340– 33 340Voortgezet onderwijs – 9 119– 9 119Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie – 9 428– 9 428Technocentra – 6 344– 6 344Hoger beroepsonderwijs – 12 531– 12 531Wetenschappelijk onderwijs – 102– 102Internationaal onderwijsbeleid – 664– 664Arbeidsmarkt en personeelsbeleid – 415– 415Studiefinanciering – 13 313– 13 313Cultuur – 4 459– 4 459Media (indexering omroepbijdrage) – 6 697– 6 697Onderzoek en wetenschappen – 3 654– 3 654Nominaal en onvoorzien – 6 666– 6 666Ministerie algemeen – 779– 779Inspecties – 148– 148Adviesraden – 27– 27Totaal107 686– 107 6860,0ToelichtingDit artikelonderdeel heeft dezelfde functie als het artikelonderdeel loonbijstelling,
maar dan voor de uitdeling van de prijscompensatie. Op dit artikelonderdeel
is de bijstelling uit de aanvullende post van € 107,7 miljoen binnengekomen.
Bij de uitdeling van de prijsbijstelling over de verschillende beleidsartikelen
is rekening gehouden met het afwijkende (hogere) wettelijk verplichte bijstellingspercentage
op het materiële budget van het primair onderwijs. Daarnaast heeft OCW
het aandeel van € 6,7 miljoen in de taakstelling van € 23
miljoen voortvloeiende uit de moties van Algemene Politieke Beschouwingen
ter dekking van de nota wijziging begroting 2006. De bovengenoemde taakstelling
is verrekend met de uitdeling van de prijsbijstelling tranche 2006.Nader te verdelenTabel
17.4: Nader te verdelen (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilEindejaarsmarge 2005/2006– 14 994 – 14 994Eindejaarsmarge 2006/2007 – 2 221– 2 221Kasschuif voorjaarsnotabesluitvorming7 958 7 958Transitietraject inburgering – 42 000– 42 000Diversen 20 11620 116Totaal– 7 036– 24 105– 31 141ToelichtingHet verschil van € 31,1 miljoen is als volgt te verklaren:1. In 2005 eindigde OCW met een klein tekort van € 15 miljoen.
Het tekort 2005 is via de eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2006 en toegevoegd
aan dit artikelonderdeel.2. In 2006 eindigde OCW met een overschot van € 2,2 miljoen.
Het overschot 2006 wordt via de eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2007.3. Een generieke kasschuif van € 8 miljoen om de OCW-begroting
over de jaren heen sluitend te krijgen.4. Het betreft een uitdeling van de geparkeerde middelen (€ 42
miljoen) voor de gedeeltelijke financiering van het transitietraject inburgering
naar het beleidsartikel beroepsonderwijs en volwasseneneducatie.5. De mutatie wordt grotendeels verklaard door de OALT-meevaller van € 19,6
miljoen. Bij de beëindiging van de OALT-bekostiging, hadden veel gemeenten
nog niet alle middelen voor OALT besteed. Een eerste raming van de teruggevorderde
gelden was circa € 35 miljoen, waarvan de helft in 2005 werd gerealiseerd.
Uit de eindafrekeningen 2006 blijkt het om een incidentele meevaller van € 19,6
miljoen te gaan.OntvangstenTabel
17.5: Ontvangsten (x € 1 000) ToegevoegdUitgedeeldVerschilOpbrengsten hbo-fraude – 52 517– 52 517Kasschuif taakstelling hbo-fraude35 635– 25 11810 517Totaal35 635– 77 635– 42 000ToelichtingIn 2006 hebben zich de volgende wijzigingen op dit artikelonderdeel voorgedaan:1. Het betreft de verrekening van vorderingen in 2006 bij de beleidsartikelen
beroepsonderwijs en volwasseneneducatie en hoger beroepsonderwijs van in totaal € 52,5
miljoen. Deze verrekeningen vinden plaats op basis van de resultaten van het
onderzoek door de Commissie Vervolgonderzoek Rekenschap2. Op dit artikelonderdeel wordt vanuit 2005 via kasschuif € 35,6
miljoen toegevoegd en daarnaast wordt er eind 2006 € 25,1
miljoen doorgeschoven naar 2007. Ook in 2007 zullen nog vorderingen worden
vereffend.ARTIKEL 18 T/M 20 MINISTERIE ALGEMEENAlgemeenOp dit onderdeel worden de apparaatsuitgaven van het ministerie verantwoord.
Het betreft de apparaatsuitgaven van:• Het bestuursdepartement (artikel 18)• De Inspectie van het Onderwijs en de Erfgoedinspectie (artikel
19)• De drie adviesraden: de Onderwijsraad, de Raad voor Cultuur, en
de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid (artikel 20)Budgettaire gevolgen van beleidTabel
18.1: Budgettaire gevolgen van beleid artikel 18 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingverschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen170 072182 723133 016117 101115 221124 144– 8 923waarvan garantieverplichtingen005 5000000Uitgaven:164 231192 806126 016118 003116 042124 144– 8 102        Bestuursdepartement164 231192 806126 016118 003116 042124 144– 8 102Ontvangsten5814 3432773 455303567– 264ToelichtingHet verschil tussen begroting en realisatie van de uitgaven op dit artikel
bedraagt – € 8,1 miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt
door:• een verhoging van € 2,4 miljoen als gevolg van loon-
en prijsbijstelling;• een verlaging met € 1,6 miljoen door beheerste bedrijfsvoering;• een verlaging met per saldo € 4,7 miljoen door vertraging
in een aantal projecten; te noemen zijn Invoering Onderwijsnummer, OCW Verandert!
en het project Wegwerken Archiefachterstanden van voor 1976;• een verlaging met per saldo € 4,0 miljoen in verband
met herschikkingen binnen de onderwijsbegroting. Zo zijn apparaatskosten voor
Media overgeboekt naar dit beleidsterrein en zijn gereserveerde gelden voor
automatisering bij de IB-Groep overgeboekt naar Studiefinancieringsbeleid.Budgettaire gevolgen van beleidTabel
19.1: Budgettaire gevolgen van beleid artikel 19 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingverschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen53 47548 72749 74447 96947 21946 479740waarvan garantieverplichtingen0000000Uitgaven52 39648 91750 13847 96947 21946 479740Inspectie van het Onderwijs50 59647 49748 65345 52844 50343 854649Inspectie Cultuurbezit/Erfgoedinspectie1 8001 4201 4852 4412 7162 62591Ontvangsten1609131451230123ToelichtingInspectie van het OnderwijsHet verschil tussen begroting en realisatie van de Inspectie van het onderwijs
is in 2006 uitgekomen op € 0,6 miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt
door:• een verhoging van € 3,9 miljoen als gevolg van loon-
en prijsbijstelling, een kasschuif van 2005 naar 2006, incidenteel meerwerk,
een bijdrage van meerdere departementen ten behoeve van het project integraal
toezicht jeugdzaken en een bijdrage voor het project geintegreerd toezicht;• een verlaging van € 3,3 miljoen als gevolg van kasschuifvoorstellen
van 2006 naar 2007, een overboeking naar BZK (overheveling salariskosten IGO)
en ten slotte het overschot als gevolg van vacatureruimte en sobere bedrijfsvoering.ErfgoedinspectieHet verschil tussen begroting en realisatie van de Erfgoedinspectie bedraagt
in 2006 ca € 0,1 miljoen. Deze verhoging is vooral het gevolg van
loon- en prijsbijstelling.Budgettaire gevolgen van beleidTabel
20.1: Budgettaire gevolgen van beleid artikel 20 (x € 1 000) RealisatieVastgestelde begrotingverschil 2002200320042005200620062006Verplichtingen7 2176 9447 4006 9087 6156 714901waarvan garantieverplichtingen0000000Uitgaven7 2176 9447 4006 9087 6156 714901Onderwijsraad3 0352 5172 4902 3342 6202 56357Raad voor Cultuur3 1153 1393 3852 9303 4023 245157Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid1 0671 2881 5251 6441 593906687Ontvangsten0000000ToelichtingHet totaal aan realisatie voor de drie adviesraden samen is over 2006 € 0,9
miljoen hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door:• een verhoging van € 0,7 miljoen door de bijdrage van
het ministerie van Economische Zaken in de begroting van de adviesraad voor
Wetenschaps- en Technologiebeleid;• een verlaging € 0,2 miljoen als gevolg van loon- en prijsbijstellingen
bij de drie adviesraden samen.BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF1. InleidingDeze paragraaf bevat een rapportage over de bedrijfsvoering door middel
van een mededeling door het management. Hiermee geef ik aan in hoeverre sprake
is van beheerste bedrijfsprocesssen en maak ik melding van bijzonderheden
en aandachtspunten. Tevens ga ik in op de vorderingen die zijn bereikt met
betrekking tot de ambities die OCW zich had gesteld ten aanzien van• het helder formuleren van doelstellingen en resultaten in begroting
en jaarverslag.• de verbetering van de kwaliteit van producten en diensten en het
verder verbeteren van de interne bedrijfsvoering• het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik, en• het opheffen van de nog resterende onvolkomenheden in de interne
bedrijfsvoering.Ook informeer ik u over de stand van zaken over de sanctieregeling specifieke
uitkeringen en de administratieve lastendruk.Onvolkomenheden ARDe AR heeft in het Rechtmatigheidsonderzoek over 2005 twee onvolkomenheden
in het financieel beheer en materieelbeheer geconstateerd:1. De interne controle bij Cfi op de bekostigingsprocessen.De AR heeft over 2005 deze onvolkomenheid gehandhaafd, omdat de getroffen
maatregelen nog onvoldoende effect hadden gesorteerd. In 2006 is de interne
controle bij Cfi verder verbeterd, waardoor fouten tijdig worden gesignaleerd
en gecorrigeerd. Verder voldoen vrijwel alle productiedossiers begin 2007
aan de hiervoor geldende interne richtlijn.2: Het beheer van kunstvoorwerpen van het Rijk.De AR heeft over 2005 deze onvolkomenheid gehandhaafd, omdat de nieuwe
regeling voor het beheer van museale voorwerpen in 2005 nog niet van kracht
was en de overige maatregelen gericht op een beter beheersysteem in 2005 nog
niet waren geïmplementeerd.Het beheer van kunstvoorwerpen is in 2006 in opzet geregeld en volledig.
De Regeling materieelbeheer museale voorwerpen is op 6 december 2006 gepubliceerd
en treedt per 1 april 2007 in werking. Alle standaard bruikleenovereenkomsten
zijn juridisch aangescherpt en geactualiseerd op het punt van toezicht en
handhaving. De beheerders van de departementale kunstcollecties zijn geïnformeerd
over de omgang met bruiklenen en voorbereid op de invoering van de nieuwe
regeling. Het aantal uitleningen is teruggebracht. Naar verwachting zal de
AR de onvolkomenheid over 2006 nog wel handhaven, omdat nog niet van alle
verbetermaatregelen de werking kan worden vastgesteld. De werking van de verbeteracties
wordt door OCW in 2007 strikt gemonitored.In de bijlage «Toezeggingen aan de Algemene Rekenkamer» van
dit jaarverslag wordt nog verder ingegaan op deze twee onvolkomenheden en
de maatregelen die zijn getroffen om de geconstateerde tekortkomingen in het
verslagjaar 2006 en de jaren daarna te voorkomen.2. Mededeling over de bedrijfsvoeringIk verklaar dat de onder mijn verantwoording aangegane verplichtingen,
gedane uitgaven en gerealiseerde ontvangsten en de daarbij horende standen
in de jaarrekening met redelijke zekerheid conform Europese regelgeving, Nederlandse
wetten, AmvB’s en ministeriële regelingen tot stand zijn gekomen.OCW stuurt zijn bedrijfsprocessen onder meer door risicoanalyses uit te
voeren, tijdig beheersmaatregelen te treffen en door een expliciet normenkader
te geven voor het financieel en materieel beheer. Het management draagt hieraan
bij door in de planning- en controlcyclus periodiek verantwoording af te leggen
over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering. Met ingang van 2006 is in
deze verantwoordingen ook expliciet gerapporteerd over de financiële
rechtmatigheid en over de wijze waarop de beleidsinformatie is opgesteld.
Mede op grond van deze verantwoordingen ben ik van mening dat OCW het afgelopen
jaar de bedrijfsprocessen in voldoende mate heeft beheerst. De volgende processen
vragen echter nog extra aandacht:1. Urennormen in de bve- en vo-sector2. Examens MBO / functioneren KCE3. Autorisaties SAPHieronder geef ik een toelichting op deze processen.Ad 1: Urennormen in de bve- en vo-sectorDe Inspectie van het onderwijs constateerde in 2005 dat 13% van
de onderzochte opleidingen in studiejaar 2004–2005 niet voldeed aan
de 850-urennorm. Deze constatering was aanleiding voor een extra onderzoek
naar de naleving van de urennormen in de vo-sector en bve-sector in het voorjaar
van 2006. In reactie op de uitkomsten van dit extra onderzoek van de inspectie
en de AD, zijn verscheidende maatregelen aangekondigd om de naleving in het
komende jaar op niveau te brengen (Kamerstuk 27 451, nr.
60). Eén van de maatregelen betreft extra onderzoek in studiejaar
2006/2007. In het voorjaar vindt een uitgebreid onderzoek plaats. Wanneer
tekortkomingen worden geconstateerd, dan volgen sancties. Alle vo-scholen
en bve-instellingen zijn in september 2006 en februari 2007 per brief geïnformeerd
over de eisen waar aan moet worden voldaan, over de maatregelen en over de
mogelijke sancties. De Tweede Kamer (Tweede Kamer, 27 451,
nr. 63) is op 12 februari 2007 geïnformeerd over de stand van
zaken met betrekking tot uitvoering van de eerder aangekondigde maatregelen.Ad 2: Examens MBO/functioneren KCENaar aanleiding van de tekortkomingen die de Inspectie van het onderwijs
in september 2005 heeft geconstateerd zijn in 2006 met KCE diverse afspraken
gemaakt over het verbeter- en implementatietraject. Deze afspraken moeten
worden gezien als een aanvulling op de door KCE ondernomen acties. KCE heeft
voor zowel het studiejaar 2005/2006 als voor 2006/2007 wijzigingen doorgevoerd
in zijn werkwijze. Aanleidingen waren de bevindingen van de inspectie en de
uitkomsten van de zelfevaluatie van KCE. Daarnaast heeft het studiejaar 2005/2006
gediend als overgangsjaar, waarin de onderwijsinstellingen verder vorm konden
geven aan het competentiegerichte onderwijs en de daarbij behorende examinering.
KCE heeft dit jaar gebruikt om tot een aangepaste onderzoeksopzet te komen
door te experimenteren met de nieuwe werkwijze en de nieuwe standaarden, zoals
die voor het studiejaar 2005/2006 zijn vastgesteld. De evaluatie
van dit overgangsjaar heeft wederom geleid tot een aantal veranderingen in
de werkwijze van KCE. De kwaliteit van examinering is in 2005/2006 t.o.v.
2004/2005 met 18% verbeterd; 74% van de mbo-opleidingen heeft
examinering die voldoet aan de landelijke kwaliteitsstandaarden. Tegelijkertijd
heeft KCE 118 afkeurende verklaringen verstrekt. Bij 591 opleidingen die niet
aan de standaarden voldoen, heeft KCE zich onthouden van een oordeel. Een
onderdeel dat zeker voor verbetering vatbaar is, is de inrichting van de jaarlijkse
onderzoekscyclus van KCE. Het verbetertraject van KCE richt zich nu dan ook
op het (beter) toepassen van proportionaliteit in praktijk en het reduceren
van beheerslasten voor instellingen. De Inspectie van het onderwijs is, als
toezichthouder op het functioneren van KCE, verzocht haar onderzoek uiterlijk
september/oktober 2007 uit te voeren, zodra het auditjaar 2006/2007 is afgerond.Ad 3: Autorisaties SAPIn 2005 bestond het risico van doorbreking van primaire functiescheiding
in het SAP (het financieel-administratief systeem van het departement). Voor
een aantal medewerkers was het in principe mogelijk om gegevens te manipuleren
of om op onrechtmatige wijze betalingen te verrichten. Bij de accountantscontrole
en de controle van de logging over 2005 is daar echter niets van gebleken.Gedurende 2006 zijn acties uitgevoerd om deze situatie te verbeteren.
Er zijn procedurele maatregelen getroffen om de kans op misbruik van de te
ruime autorisaties te minimaliseren. Helaas bleken deze maatregelen door onder
meer technische complicaties niet te volstaan. De verwachting is dat deze
complicaties begin 2007 verholpen worden. Bij de accountantscontrole over
2006 zijn wederom geen onrechtmatigheden gebleken door het gebruiken van de
te ruime autorisaties gedurende 2006. Volledige zekerheid hierover bestaat
echter nog niet.Een aantal processen waarover ik vorig jaar rapporteerde dat deze onvoldoende
beheerst werden, beheerst OCW inmiddels wel in voldoende mate. Hieronder noem
ik deze processen en geef ik een toelichting bij de wijze waarop de control
is verbeterd.Financieel beheer IB-Groep.Gedurende 2006 is veel aandacht besteed aan de interne bedrijfsvoeringsprocessen
en de kwaliteit van het financieel beheer ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk
gebruik van OCW-regelgeving. In overleggen met de Hoofddirecteur en Raad van
Toezicht stonden deze onderwerpen prominent op de agenda. In 2006 is een audit
uitgevoerd op de procesbeheersing. De hieruit geconcludeerde verbetermaatregelen
zijn in gang gezet. De Auditdienst constateerde in 2006 dat het financieel
beheer binnen de IB-Groep is verbeterd. De structurele borging van de verbeteringen
verdient nu nog mijn aandacht. In 2007 zullen de verbeteringen worden gevolgd
en de Auditdienst zal een vervolgaudit op die van 2006 uitvoeren. Deze zal
na de zomer de voorlopige resultaten opleveren.Ketenbekostiging.Er zijn verschillende, reguliere overleggremia (ketenregieoverleg) ingesteld
waar zaken op operationeel, tactisch en strategisch niveau aangaande het BRON/VO
traject worden besproken. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt (op operationeel,
tactisch en strategisch niveau, inclusief escalatiepaden) en vastgelegd tussen
OCW, LNV, IB-Groep, IvhO en CFI inzake de vulling van BRON en de gegevenslevering
uit BRON/VO. CFI heeft verder een SLA met de IB-Groep vastgesteld voor wederzijdse gegevensleveringen en de mate van dienstverlening. Hiermee is de
ketenbekostiging VO op orde en in control.3. Overige risico’s en beheersmaatregelenIn deze paragraaf zijn een aantal onderwerpen opgenomen die niet van dusdanig
gewicht waren dat deze gemeld moeten worden in de mededeling bedrijfsvoering
(zie de vorige paragraaf), maar die toch het vermelden waard zijn.Adequate implementatie Visie op toezichtIn het najaar van 2006 heeft de minister van OCW de nota Toezicht in vertrouwen,
vertrouwen in toezicht naar de Tweede Kamer gestuurd (Tweede
Kamer, 30 183, nr. 11). Deze nota bevat voorstellen om het toezicht
en de handhaving binnen OCW sterk te verbeteren, met het oog op het verkleinen
van de risico’s zoals die zijn opgetreden bij bijvoorbeeld de HBO fraude.
De implementatie is gestart eind 2006. De volgende onderwerpen hangen samen
met de implementatie en hebben in 2006 al aandacht gekregen zijn:• De overheveling van uitvoeringstaken (van directie
Kunsten) naar de fondsenDe overheveling van uitvoeringstaken naar de fondsen en een groter aandeel
van structurele subsidies (zoals voorzien in de herijking van de cultuurnotasystematiek)
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr.
35) maakt het bestuurlijk toezicht op de taakuitvoering door de fondsen
relevanter. Bij de uitwerking van de nota «Verschil maken» (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 28 989, nr. 22),
waarin deze verschuiving in taken is aangekondigd, wordt meer aandacht besteed
aan het toezicht door het departement op de uitvoering van die taken door
de fondsen.• Het toezichtstelsel op het terrein van het cultureel
erfgoedHet toezichtstelsel op het terrein van het cultureel erfgoed is in 2006
doorgelicht en voorzien van verbeteracties. De uitvoering van deze acties
moet leiden tot een volledig sluitend toezichtstelsel.Beleid ten aanzien van zeer zwakke scholenDe Inspectie van het Onderwijs heeft gerapporteerd over de (zeer) matige
kwaliteit van onderwijs op aantal scholen, waaronder een aantal islamitische
scholen. Dit betreft een stelselrisico, waar het ministerie beheersmaatregelen
voor treft.Er is gewerkt aan een verbeterd interventiebeleid bij OCW (dat in 2007
doorloopt), dat meer mogelijkheden zal bieden in deze gevallen dwingend en
effectief op te treden. Er is een wetsontwerp Goed Onderwijs in voorbereiding
op het terrein van primair en voortgezet onderwijs, waarin voorstellen voor
een adequaat handhavingsbeleid zijn opgenomen.4. Het Audit CommitteeBij OCW functioneert een Audit Committee dat tot taak heeft de minister
van OCW te adviseren.In 2006 heeft het Audit Committee geadviseerd over de implementatie van
het Interdepartementaal Onderzoek Regeldruk en Controletoren, OCW Verandert,
de doorlichting van de toezichtsstelsels, het Geïntegreerd Toezicht,
het Jaarverslag 2005 en het samenvattend accountantsrapport, het Rechtmatigheidsonderzoek
van de Algemene Rekenkamer, Goed Bestuur, het reviewbeleid en het auditplan
2006.Aan het Audit Committee nemen, naast de ambtelijke leden, ook drie niet-ambtelijke
leden deel. Door middel van een adviesnotitie houden de niet-ambtelijke leden
OCW jaarlijks een spiegel voor over het functioneren op bovengenoemde onderwerpen.
Deze werkwijze leidt ertoe dat OCW steeds scherp blijft en kritische vragen
durft te stellen bij haar eigen functioneren. Het Audit Committee heeft in
2006 vijf keer vergaderd.5. Heldere beleidsdoelstellingenFocus op de doelen van de organisatie en de effecten voor
gebruikersVoortbouwend op de stappen die al in de begroting 2006 zijn gezet heeft
OCW de doelstellingen in de begroting 2007 scherper en concreter geformuleerd èn –
waar mogelijk – onderbouwd met outcome- en outputindicatoren (zie voor
een toelichting de publicaties Kerncijfers 2002 – 2006 OCW, Bestel in
Beeld 2006, Kennis in Kaart en Onderwijsverslag). In het jaarverslag 2006
wordt ook gebruik gemaakt van de indicatoren die in de brief aan de Tweede
Kamer (Kamerstukken II 2005/06, 30 300-VIII, nr. 88) zijn genoemd.
Deze brief kan als aanvulling worden gezien op de prestatiegegevens die in
de begroting 2006 waren opgenomen. Deze extra inzichten over de resultaten
van beleid versterken de verantwoording 2006.Totstandkoming prestatiegegevensHet managementteam van OCW heeft in 2005 een sjabloon vastgesteld voor
het beschrijven van de totstandkoming van de prestatiegegevens die in de begroting
en het jaarverslag worden opgenomen. Voor het eerst zijn deze beschrijvingen
gemaakt voor het jaarverslag 2005 en ook in 2006 is, na een evaluatie, besloten
hiermee door te gaan. Voor de begroting 2007 zijn daarom ook voor nagenoeg
alle opgenomen prestatiegegevens beschrijvingen van de totstandkoming gemaakt.
Een deel hiervan is door de auditdienst gecontroleerd en goed bevonden.6. Verbeteren van kwaliteit van producten en dienstverleningEWBHet departement heeft begin 2005 door middel van een elektronische enquête
opvattingen over het ambtelijk functioneren verzameld. Dit eerste externe
waarderings- en behoeftenonderzoek (EWB) heeft in 2006 geresulteerd in verbeteringen
die de directies in hun relatiemanagement hebben doorgevoerd. In het najaar
van 2006 zijn voorbereidingen getroffen voor het geplande EWB-herhalingsonderzoek,
begin 2007. Dat zal aanwijzingen kunnen opleveren over de effectiviteit van
de verbeteringen die uit de eerste ronde zijn voortgekomen. Ook de departementale
aanzetten tot themagericht werken worden zo aan een eerste externe toets onderworpen.Service gericht uitvoerenBinnen het programma Service gericht uitvoeren is het nodige bereikt met
betrekking tot bekostiging en informatie:• Met de invoering van Lumpsum PO is in de processen en systemen
van CFI een belangrijke basis gelegd voor een meer service gerichte, eigentijdse
uitvoering. Voorbeeld hiervan is het realiseren van de verzamelbeschikking
(voor het eerst in najaar 2006) waardoor (het bestuur van) de instelling minimaal
op twee momenten per jaar over de financiële informatie beschikt.• Met de realisatie van de 1ste release van de beleidsportalen is
het mogelijk geworden dat beleidsmedewerkers van OCW online toegang hebben
tot informatie die zij kunnen gebruiken voor de dossiers waar zij aan werken.
In 2006 zijn inmiddels meerdere releases gerealiseerd.• Met de informatieverschaffing via de instellingsportalen (PO, BVE)
ondersteunt CFI de instellingen bij de vormgeving van het eigen beleid op
basis van het lumpsum budget, het benchmarken met vergelijkbare instellingen,
en beschikken de instellingen over alle overige informatie die zij nodig hebben
voor de eigen processen.Departementale takenanalyse en flexibiliseringDe departementale takenanalyse is op het departement doorgezet volgens
de lijnen uit de notitie OCW Verandert van november 2005 aan de Tweede Kamer
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 362, nr.
68). Dat blijkt uit het verder functioneren van eenheden als Vroegtijdig
Schoolverlaten, Leren en werken, Dialoog, en OCW Verandert!. Hier werken medewerkers
aan Governance/Goed Bestuur en de modernisering van het toezicht; en verder
aan het herinrichten van OCW met een indeling in stelsel -en themadirecties,
de bundeling van de ondersteunende bedrijfsvoering en tot slot de flexibilisering.
Daarmee staat het departement klaar om de opdrachten van de nieuwe regeringsperiode
ter hand te nemen. Er is geïnvesteerd in een klimaat, waarin de goede
match tussen mensen en taken soepeler tot stand kan komen.In de loop van 2006 zijn verschillende modellen voor personele «flexibilisering»
de revue gepasseerd en zijn er instrumenten ontwikkeld om dat straks goed
vorm te geven, te beginnen met een loopbaanscan voor de medewerkers. De activiteiten
zijn er op gericht om de medewerkers en de bij hun passende, noodzakelijke
-soms ook nieuwe- taken sneller bij elkaar te kunnen brengen. Een tweede doel
is de bureaucratische reorganisatielasten te verminderen. Het overleg met
de medezeggenschap in dit traject is vruchtbaar. De medezeggenschap helpt
te verduidelijken wat er voor de medewerkers nodig is in termen van transparantie,
opleidingskansen voor medewerkers en informatievoorziening.7. Verder verbeteren interne bedrijfsvoeringMTO en competenties van medewerkersIn de tweede helft van 2006 is het tweede medewerkertevredenheidsonderzoek
(MTO) gehouden. In vergelijking met de meting van 2004 valt vast te stellen,
dat de OCW-er er naar eigen oordeel beter voor staat. Ook de vergelijking
met een rijksbrede benchmark pakt gunstig uit. Een punt van algemene kritiek
van de medewerkers is, dat -hoewel opleidingen kunnen worden gevolgd en er
voldoende aandacht voor scholing is- het bijbehorende loopbaanbeleid (de carrièrekant)
onvoldoende hierop aansluit.RisicomanagementBinnen OCW wordt gewerkt met een cyclus van managementafspraken en managementrapportages.
Risicomanagement met de bijbehorende risicoanalyse is al weer enige jaren
een vast basisonderdeel voor die managementafspraken. In 2006 is de structuur
van de managementafspraken binnen OCW afgestemd op het INK-model en is ook
de risicoanalyse met gebruikmaking van het INK-model uitgevoerd. In de managementafspraak
van 2007 zijn de resultaten daarvan voor het eerst beschikbaar.In 2006 is er, in aanvulling op de risicoanalyse op directieniveau, ook
op het niveau van de portefeuillehouders een risicoanalyse uitgevoerd. De
resultaten daarvan zijn opgenomen in de managementafspraken 2007 van de verschillende portefeuillehouders. Verder is er in 2006 weer een
workshop risicoanalyse georganiseerd binnen OCW.Risicomanagement heeft als onderwerp in de Beleidwijzer een plaats gekregen
in de vorm van een checklist die voor de directies beschikbaar is voor gebruik
in elk beleidsontwikkelingsproces. Tot slot houdt OCW door middel van regieteams
scherp toezicht op de voortgang van verbeteracties naar aanleiding van opmerkingen
van toezichthouders.De omvang van het departementMedio 2002 telde OCW 3315 fte’s. Eind 2006 was dat aantal gedaald
tot 2786 medewerkers (gemeten in fte’s, incl. herplaatsers en vacatures).
Met dat aantal voldeed het departement aan de afgesproken personeelsreductie
(taakstelling Balkenende I en II) per 31–12–2006.8. MenO beleidHet voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik begint bij kwalitatief
goede regelgeving. Om deze kwaliteit te realiseren is aandacht voor M&O
nodig tijdens de beleidsvoorbereiding. Bij OCW is in 2006 hiertoe een nieuw
hulpmiddel geïntroduceerd: de Beleidwijzer. Deze bevindt zich nu nog
in de pilotfase. Na afronding hiervan (april 2007) is het de bedoeling dat
de Beleidswijzer in alle beleidsprocessen gehanteerd zal worden.De jaarlijkse M&O-inventarisatie heeft als doel om periodiek te inventariseren
welke M&O-gevoeligheden in de regelgeving aanwezig zijn, welke risico’s
daarmee samenhangen en welke beheersmaatregelen zijn getroffen om die risico’s
te beheersen. OCW heeft sinds de inventarisatie over 2005 ingezet op een kwalitatieve
verbetering van de M&O-inventarisatie. De inventarisatie is nu bijna volledig
dekkend en besteedt bovendien aandacht aan de werking van de beheersingsmaatregelen.Een belangrijk resultaat van de M&O-inventarisatie is het in beeld
brengen van het restant M&O dat leidt tot onzekerheid over een aantal
uitgaven en ontvangsten. De desbetreffende regelingen, de daarmee gemoeide
bedragen en de onderbouwing van de keuze een bedrag aan restant M&O te
accepteren, zijn opgenomen in de jaarrekening.Ten slotte is in 2006 de richtlijn Misbruik en Oneigenlijk Gebruik aangepast.
Met name het aanscherpen van de te hanteren definities en de vaststelling
van de reikwijdte van het M&O begrip dragen bij aan een consistente argumentatie
bij de vaststelling van M&O gevoeligheid van regelingen. In 2006 hebben
we daarbij extra aandacht besteed aan de verheldering van de M&O gevoeligheid
van subsidies en het M&O beleid van de zogenaamde «verdeelstations»
zoals fondsen en platforms.9. Sanctiebeleid specifieke uitkeringenIn 2006 zijn sancties toegepast bij een aantal specifieke uitkeringen
in verband met het onrechtmatig of niet besteden van middelen. Het gaat hierbij
om de volgende specifieke uitkeringen:• Rijksbijdrage educatie 2005: In 2006 is bij de afrekening een bedrag
van € 3,6 miljoen teruggevorderd omdat gemeenten hiervoor geen verplichting
waren aangegaan.• Specifieke uitkering gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid:
Per 31-12-2005 stond een bedrag open van € 79,3 miljoen dat door
gemeenten nog niet (rechtmatig) was besteed. In augustus hebben gemeenten
toestemming gekregen om alsnog de rechtmatigheid vast te stellen van bestedingen
die door instellingen in de periode 1–8–2002 tot 1–8–2006
zijn gedaan. Bestedingen die in deze periode rechtmatig zijn gedaan, mogen
gemeenten in de verantwoording 2006 opnemen. Het terug te vorderen bedrag
zal hierdoor naar verwachting lager liggen dan€ 79,3 miljoen.10. Administratieve lastenHet kabinet heeft in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken de administratieve
lastendruk voor burgers, en bedrijven met een kwart te verminderen. Daarnaast
hebben we met de Kamer afgesproken de regeldruk voor instellingen met eenzelfde
percentage terug te dringen. In juni 2005 is de Tweede Kamer geïnformeerd
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 546, nr.
6) over de geplande reductiemaatregelen voor burgers, bedrijven en
instellingen. Deze reductiemaatregelen leiden tot een administratieve lastenreductie
voor instellingen van 29% in 2007 oplopend tot 39% in 2010.De val van het kabinet in 2006 betekent echter dat de indiening van de
WHOO aan de Tweede Kamer geen doorgang kon vinden en de daarbij behorende
reductiemaatregelen vooralsnog niet worden ingevoerd. Nu de WHOO vertraagd
is, bedraagt het gemiddelde reductiepercentage van OCW 22% in 2007.
De verwachting is dat de voorstellen uit de WHOO voor 2010 alsnog worden geïmplementeerd,
waardoor het percentage in de loop van de komende kabinetsperiode wordt gehaald.
In 2010 zal dit voor de instellingen ook als gevolg van andere maatregelen
verder oplopen tot zo’n 40%.Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat met name in het onderwijs de
beleefde en de feitelijke regeldruk sterk uiteenlopen. De minister heeft de
Tweede Kamer toegezegd voor elke onderwijssector een bureaucratiebenchmark
te (laten) ontwikkelen, waarmee per onderwijsinstelling inzichtelijk wordt
gemaakt hoe de omvang van de bureaucratie (overhead) afgezet tegen de kwaliteit
van onderwijs zich verhoudt tot vergelijkbare instellingen binnen de sector.
De besturenorganisaties is gevraagd om deze benchmark te ontwikkelen. Alle
besturenorganisaties hebben hier inmiddels positief op geantwoord. Voor het
opzetten van de benchmarks stelt OCW subsidie beschikbaar. Om de kwaliteit
van de benchmarks te waarborgen heeft OCW een klankbordcommissie opgericht,
die de methodologische kwaliteit van de door besturenorganisatie uitgezette
benchmark-onderzoeken voor alle onderwijssectoren toetst en bewaakt.C. JAARREKENINGDepartementale verantwoordingsstaat 2006 van het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)Bedragen
x € 1 000  (1)(2)(3)Art.OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting  VerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangstenVerplichtingenUitgavenOntvangsten TOTAAL27 940 43327 946 8021 338 01335 214 03429 341 3081 422 408 1 394 50684 395            Beleidsartikelen27 729 75527 736 1241 295 44635 043 97929 170 4321 421 9827 314 2241 434 308126 53601Primair
onderwijs7 805 5797 806 67323 30612 891 1398 314 990115 9325 085 560508 31792 62603Voortgezet onderwijs5 655 6615 687 604151 3615 964 6515 735 25699 675308 99047 652– 51 68604Beroepsonderwijsen
volwasseneneducatie2 902 3032 884 54781 0003 371 8063 138 14097 558469 503253 59316 55805Technocentra0009 0379 0379 1999 0379 0379 19906Hoger
beroepsonderwijs1 872 4681 827 386172 039 5031 881 79546 848167 03554 40946 83107Wetenschappelijk
onderwijs3 570 6123 364 0481 4003 531 9593 396 5971 478– 38 65332 5497808Internationaal onderwijsbeleid14 89815 0669917 81516 507812 9171 441– 1809Arbeidsmarkten personeelsbeleid228 258228 2580179 443160 342463– 48 815– 67 91646310Informatie-
en communicatietechnologie33 07533 07547 77636 31835 62348 2613 2432 54848511Studiefinanciering3 129 8153 129 815363 8003 572 7613 572 761340 897442 946442 946– 22 90312Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten310 673310 67313 200286 358286 35811 559– 24 315– 24 315– 1 64113Lesgelden7 0087 008191 8005 5275 527181 013– 1 481– 1 481– 10 78714Cultuur584 823778 5245 9941 348 621932 84412 101763 798154 3206 10715Media798 531794 984264 781797 288758 453252 909– 1 243– 36 531– 11 87216Onderzoek en wetenschappen816 051868 463150 912991 753926 202204 008175 70257 73953 096            Niet-beleidsartikelen210 678210 67842 567170 055170 876426– 40 623– 39 802– 42 14117Nominaal en onvoorzien33 34133 34142000000– 33 341– 33 341– 4200018Ministerie algemeen124 144124 144567115 221116 042303– 8 923– 8 102– 26419Inspecties46 47946 479047 21947 21912374074012320Adviesraden6 7146 71407 6157 61509019010Mij bekend,De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Samenvattende verantwoordingsstaat 2006 inzake agentschappen
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)Bedragen
x € 1 000 (1)(2)(3) Oorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begrotingNaam agentschapTotaal batenTotaal lastenSaldo baten en lastenTotaal batenTotaal lastenSaldo baten en lastenTotaal batenTotaal lastenSaldo baten
en lastenCentrale Financiën Instellingen (CFI)45 05945 059074 43877 777– 3 33929 37932 718– 3 339Nationaal Archief (NA)15 40815 407118 80818 5242843 4003 117283Totaal60 46760 466193 24696 301– 3 05532 77935 835– 3 056Naam agentschapTotaal kapitaalontvangsten Totaal kapitaalontvangstenTotaal kapitaaluitgaven Totaal kapitaalontvangstenTotaal kapitaaluitgaven Totaal kapitaaluitgavenCentrale Financiën Instellingen (CFI)5 429 2 4008 236 7 0002 807 4 600Nationaal Archief (NA)1 882 1 000487 100– 1 395 – 900Totaal7 311 3 4008 723 7 1001 412 3 700Mij bekend,De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,SALDIBALANSTabel
1: Saldibalans per 31 december 2006 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (x € 1000)Uitgaven ten laste van de begroting29 341 274 Ontvangsten ten gunste van de begroting1 422 406Liquide middelen2 022   Rekening-courant RHB  Rekening courant RHB27 909 331Te verrekenen extern museaal aankoopfonds49 679 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds49 679Rekening-courant risicopremie garantstelling88 Reserve risicopremie garantstelling88Uitgaven buitenbegrotingsverband(= intracomptabele
vorderingen)2 970 Ontvangsten buiten begrotingsverband(= intracomptabele
schulden)14 529Extra comptabele vorderingen10 074 583 Tegenrekening extra comptabele
vorderingen10 074 583Voorschotten7 758 221 Tegenrekening voorschotten7 758 221Tegenrekening garantieverplichtingen1 130 718 Garantieverplichtingen1 130 718Tegenrekening openstaande verplichtingen21 637 931 Openstaande verplichtingen21 637 931DeelnemingenPM Tegenrekening deelnemingenPMTotaal69 997 486 Totaal69 997 486Toelichting bij de saldibalansUitgaven/ontvangsten 2006De uitgaven over 2006 zijn uitgekomen op € 29 341 273 754,99
en de ontvangsten op € 1 422 405 543,93. In de departementale
jaarrekening komen de uitgaven uit op € 29 341 308 000,=
en de ontvangsten op € 1 422 408 000,=.Het verschil tussen de werkelijke uitgaven en de realisatie volgens de
departementale jaarrekening 2006 wordt veroorzaakt door de in deze rekening
gehanteerde afrondingsregels.Liquide middelenDeze balansrekening geeft de saldi van de bank- en girotegoeden weer.
De samenstelling is als volgt:Tabel
2: Liquide middelen (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–2005Informatie Beheer Groep00Cultuurinstellingen2 0221 800Overige kasbeheerders01Totaal2 0221 801Rekening-Courant RHBOp de rekening-courant wordt de financiële verhouding met het ministerie
van Financiën geadministreerd. Tevens worden door middel van deze administratie
de begrotingsuitgaven en ontvangsten met het ministerie van Financiën
afgewikkeld.Begrotingsreserve museaal aankoopfondsIn 1998 is het museaal aankoopfonds opgericht. Dit is een intra-comptabel
fonds met het karakter van een interne reserverekening. Op deze rekening wordt
bijgehouden hoeveel geld er voor kunstaankopen voor latere jaren beschikbaar
is.In 2006 hebben de volgende mutaties plaatsgevonden:• de aankoop van een collectie brieven van Vincent Van Gogh door
het Van Gogh Museum;• de aankoop van de archiefcollectie Rem Koolhaas/OMA uit 2004 is
niet doorgegaan;• verder is er een bedrag van € 2,1 miljoen, conform de
besluitvorming uit het verleden beschikbaar gesteld ten gunste van het Aankoopfonds
van de Mondriaan Stichting.Tabel
3: Rekening-courant museaal aankoopfonds (x € 1 000)Saldo 1 januari 200649 539Rentebijschrijving 20061 621Bijdrage aankopen 2006400Onttrekking Museaal Aankoopfonds2 081Terugstorting Archiefcollectie Rem Koolhaas/OMA1 000Saldo per 31 december 200649 679Rekening courant museaal aankoopfondsVoor de begrotingsreserve museaal aankoopfonds wordt een rekening-courant
aangehouden bij het ministerie van Financiën.Reserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenIn 2004 is de regeling Schatkistbankieren van kracht geworden. Idee is
dat instellingen bij het ministerie van Financiën een schatkistlening
ontvangen op basis van een strikte hypothecaire zekerheid. Het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat garant voor deze leningen. Hiervoor
ontvangt het ministerie van OCW een risicopremie van 0,1%-punt per
jaar gedurende de gehele looptijd van de schatkistlening. Deze premie wordt
gestort op een begrotingsreserve.Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor eventuele tegenvallers
voor latere jaren beschikbaar is. Dit is een intra-comptabele rekening met
het karakter van een interne reserverekening.Rekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingenVoor de begrotingsreserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
wordt een rekening-courant aangehouden bij het ministerie van Financiën.Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
vordering)Tabel
4: Uitgaven buiten begrotingsverband (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–2005Te verrekenen personeel en voormalig personeel111132Informatie Beheer Groep1 21731Cultuurinstellingen6432 091Overige kasbeheerders––Overig9998 742Totaal2 97010 996Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele
schulden)Tabel
5: Ontvangsten buiten begrotingsverband (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–2005Loonheffing en overige inhoudingen salarissen6 6997 952Informatie Beheer Groep00Cultuurinstellingen2 8643 293Overige Kasbeheerders00Diversen4 96626 134Totaal14 52937 379De af te dragen loonheffing en overige inhoudingen salarissen (departementaal
personeel) hebben betrekking op de maand december 2006. In januari 2007 is
dit verschuldigd bedrag betaald.De post diversen bestaat voor € 4,4 miljoen uit vooruit ontvangen
(= 2007) ESF-geld van het agentschap SZW.Extra comptabele vorderingenDe stand van de debiteuren per 31–12–2006 wordt als volgt
gespecificeerd naar beleidsartikel en overige onderdelen:Tabel
6: Stand debiteuren (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–200501 Primair onderwijs2 65825 54203 Voortgezet onderwijs9663 77904 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie1 4572 27806 Hoger beroepsonderwijs2 2796607 Wetenschappelijk onderwijs––08 Internationaal onderwijsbeleid162009 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid–2310 Informatie- en communicatietechnologie383811 Studiefinanciering9 848 7448 310 02112 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten11 73512 02713 Lesgelden113 683113 37914 Cultuur3681 70915 Media11 86916 Onderzoek en wetenschappen77 54877 22318 Bestuursdepartement7729319 Inspecties1314Wachtgelden onderwijspersoneel––Solvabiliteitsbuffers Participatiefonds
en Vervangingsfonds15 00015 000Totaal10 074 5838 563 281De openstaande vorderingen studiefinanciering (beleidsartikel 11) betreffen
de door de productgroep Studiefinanciering van de Informatie Beheer Groep
Groningen verstrekte leningen en voorschotten aan studenten ingevolge de oude
regeling studiefinanciering en de nieuwe Wet studiefinanciering.De verstrekte leningen en voorschotten aan studenten kunnen als volgt
worden gespecificeerd:Tabel
7: Verstrekte leningen en voorschotten (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–2005Rentedragende leningen9 751 8968 228 899Renteloze voorschotten50 98362 507Overige vorderingen45 86518 615Totaal9 848 7448 310 021De specificatie van het verloop van de posten rentedragende leningen en
renteloze voorschotten is als volgt:Tabel
8: Rentedragende leningen en renteloze voorschotten (x € 1000) Rentedragende LeningenOpenstaande
VoorschottenOpenstaande bedragen per 01–01–20058 228 89962 507Nieuw verstrekt1 911 6632 170Afgelost– 287 276– 6 752Overige mutaties, w.o. buiten invordering en kwijtschelding– 97 241– 6 940Correctie, w.o. omzettingen– 4 149– 2Totaal9 751 89650 983Voor de bedragen voor rentedragende leningen en renteloze voorschotten
geldt de nominale waarde. De werkelijke waarde (uiteindelijk inbaar) hiervan
wordt grotendeels beïnvloed door:• de mate waarin de als voorlopige rentedragende leningen uitgekeerde
studiefinanciering (prestatiebeurs) zullen worden omgezet in beurzen, vanwege
het voldoen aan de eerstejaars prestatienorm en /of diploma norm;• het sociaal risico bij de (aflosbaar gestelde) langlopende leningen
en renteloze voorschotten in verband met de wettelijk beperkte aflossingstermijnen;• de mate waarin de achterstallige vorderingen studiefinanciering
(achterstallig lager recht en aflosbaar gestelde leningen en voorschotten)
uit het deurwaarderstraject geïnd kunnen worden.De openstaande vorderingen op de onderwijsbeleidsartikelen hebben onder
meer betrekking op de afrekeningen van voorschotten.In het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten is een
aanvullende buffer voor mogelijke tijdelijke insolvabiliteit afgesproken van € 15
miljoen (Vervangingsfonds € 10 miljoen en Partipatiefonds € 5
miljoen).VoorschottenDe stand van de voorschotten per 31–12–2006 wordt als volgt
naar beleidsartikel gespecificeerd:Tabel
9: Voorschotten naar beleidsartikel (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–200501 Primair onderwijs4 248 4656 222 92903 Voortgezet onderwijs232 074676 18104 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie418 679176 70706 Hoger beroepsonderwijs106 94250 84707 Wetenschappelijk
onderwijs10 0232 98508 Internationaal onderwijsbeleid9 0019 34509 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid111 85250 05810 Informatie- en
communicatietechnologie64 32755 46411 Studiefinanciering893 767 14 Cultuur1 169 458682 17715 Media145 816110 64316 Onderzoek en Wetenschappen266 48799 06018 Bestuursdepartement81 32922 94719 Inspecties124   Permanente voorschotten––Totaal7 758 2218 159 367Verreweg het grootste deel van de voorschotten die jaarlijks worden verstekt,
bestaat uit de bekostiging van het primair onderwijs. Deze voorschotten worden
afgerekend op basis van de aanvraag vaststelling rijksvergoeding en de daarbij
gevoegde accountantsverklaring, die instellingen voor 1 juli van het daaropvolgende
jaar indienen. Voor het primair onderwijs geldt dan een aanvaardbaar tijdsverloop
van 2 jaar. De sterke daling van het bedrag openstaande voorschotten in het
primair onderwijs wordt veroorzaakt door de overgang naar Lumpsum bekostiging
met ingang van 1 augustus 2006. Het bedrag openstaande voorschotten bij Studiefinanciering
betreft de voorlopige vergoedingen 2006 en 2007 aan de OV-bedrijven.De stand van de voorschotten per 31–12–2006 wordt als volgt
gespecificeerd naar vergoedingsjaar:Tabel
10: Voorschotten naar vergoedingsjaar (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–200519962272271997001998272719990020002 7792 94720012349 478200214 59737 171200338 38775 2402004177 941844 65620051 415 6717 189 621Subtotaal scholen en instellingen1 649 8638 159 36720066 108 358–Totaal scholen en instellingen7 758 2218 159 367Permanente voorschotten––Totaal-Generaal7 758 2218 159 367Van een achterstand in de afrekening van de oude jaargangen voorschotten
is geen sprake, omdat deze vooral betrekking hebben op langlopende projecten
op de verschillende beleidsterreinen.GarantieverplichtingenIn het verleden zijn instellingen zelfstandig op de kapitaalmarkt leningen
aangegaan ter financiering van bouwinvesteringen, onder garantiestelling van
het Rijk jegens de geldverschaffers voor de rente en aflossingsverplichtingen.
De destijds vigerende garantieregelingen zijn inmiddels niet meer van kracht.
Het bedrag van de garantie verplichtingen (nog openstaande rente en aflossingsverplichtingen
op lopende leningen) is het theoretisch maximale risico dat het ministerie
ultimo 2006 nog loopt in verband met garantiestellingen op bouwleningen en
overige garantieleningen. In onderstaand overzicht zijn de openstaande garanties
gespecificeerd opgenomen in vergelijking met ultimo 2005:Tabel
11: Garantieverplichtingen (x € 1000) Openstaand per 31–12–2006Openstaand per 31–12–2005Bouwleningen aan academische ziekenhuizen354 085373 269Bouwleningen aan scholen en instellingen vo8 50312 665Bouwleningen aan scholen en instellingen bve1 7192 645Bouwleningen aan scholen en instellingen hbo617865Leningen studiefinanciering85128Garanties cultuur501 037318 580Garantie Vervangingsfonds38 00038 000Garantie Participatiefonds1200012000HuisvestingIB-Groep 5 500Garanties onderzoek en wetenschappen40 77240 772Garanties Hoger beroepsonderwijs70 50031 500Garanties Beroepsonderwijs en
volwassenen-educatie102 40041 755Garanties Voortgezet onderwijs1 000 Totaal1 130 718877 679Voor de academische ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet
meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang gezette
bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen
hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze leningen zal
omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.In het hoger beroepsonderwijs (hbo) zijn sinds 1985 geen garanties op
bouwleningen meer verstrekt.In het voortgezet onderwijs (vo) en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(bve) worden eveneens geen garanties op bouwleningen meer verstrekt. Dit in
verband met de decentralisatie van de huisvesting vo en de OKF-operatie bve.
De meeste van deze leningen hebben een looptijd van gemiddeld 25 jaar. Expiratie
van deze leningen zal omstreeks het jaar 2013 volledig hebben plaatsgevonden.
Het feitelijk risico op deze garanties wordt als beperkt ingeschat.De post leningen studiefinanciering is gebaseerd op een schatting van
de waardering van de uitstaande schuld inclusief de rente, naar de stand ultimo
2005.De uitstaande garanties bij Cultuur bedragen € 501 miljoen.
Hiervan is € 111 miljoen verstrekt door het Nationaal Restauratiefonds
en € 389 miljoen betreft een garantie onder de indemniteitsregeling.De uitstaande garanties participatie- en vervangingsfonds zijn het gevolg
van het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten en houden
verband met garantstelling in verband met het schatkistbankieren.De uitstaande garanties bij Onderzoek en Wetenschappen bedragen € 40,7
miljoen. Hiervan is een bedrag van € 7,8 miljoen een garantie aan
de Stichting AAP voor de investeringen die Stichting AAP pleegt voor de huisvesting
van de van het BPRC afkomstige chimpansees. Voorts heeft OCW zich garant gesteld
voor een lening van Stichting Biomedical Primate Research Center (BPRC) bij
de Bank Nederlandse Gemeenten (€ 33 miljoen).De uitstaande garanties bij Beroepsonderwijs en volwasseneneductie (€ 102,4
miljoen) het Hoger beroepsonderwijs (€ 70,5 miljoen) en het Voortgezet
onderwijs ( € 1,0 miljoen) hebben betrekking op de door het ministerie
van Financiën onder hypothecaire zekerheid verstrekte geldleningen aan
onderwijsinstellingen.Openstaande verplichtingenDe opbouw van de stand van de aangegane verplichtingen kan als volgt worden
weergegeven:Tabel
12: Openstaande verplichtingen (x € 1000)Stand 1 januari 200616 641 345Bij: correcties op de beginstand55 804Gecorrigeerde stand 1 januari 200616 697 149  Bij: aangegaan in 200635 214 001Waarvan garantieverplichtingen931 945Totaal aangegaan in 200634 282 056  Af: Tot betaling gekomen in 200629 341 274Stand 31 december 200621 637 931De specificatie van de openstaande verplichtingen per beleidsartikel ultimo
2006 is hieronder opgenomen.Tabel
13: Openstaande verplichtingen naar beleidsartikel (x € 1000)01 Primair onderwijs4 631 85103 Voortgezet onderwijs5 544 60804 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie2 889 93505 Technocentra–06 Hoger beroepsonderwijs1 814 49807 Wetenschappelijk onderwijs3 476 22008 Internationaal onderwijsbeleid6 07209 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid77 29710 Informatie- en communicatietechnologie6 66814 Cultuur1 390 97015 Media685 61616 Onderzoek en wetenschappen1 114 07518 Bestuursdepartement12119 Inspecties–Totaal21 637 931DeelnemingenHet betreft hier de deelneming in NOB-Holding. De deelneming is om niet
verkregen en wordt derhalve voor € 0,00 verantwoord op de saldibalans.
De begrote verkoopprijs bedraagt € 70,3 miljoen.MISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN REGELGEVINGStudiefinanciering en tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkostenWoonsituatieZowel in de WSF2000 als in de WTOS is er een mogelijkheid om in aanmerking
te komen voor een uitwonende-toelage. Het is onder beide regelingen voor een
studerende voordelig om zich als uitwonende op te geven. In totaal is het
financieel belang van uitwonende-toelagen voor de WTOS € 4 miljoen
en voor de WSF2000 € 400 miljoen. De IB-Groep controleert op uitwonendheid
door de adressen van studerende en ouders te vergelijken met gebruikmaking
van de Gemeentelijke BasisAdministratie (GBA). Waar nodig worden aanvullende
bewijsstukken opgevraagd. Een controle op de fysieke aanwezigheid van de studerende
wordt niet uitgevoerd omdat deze zeer arbeidsintensief is en maatschappelijk
onwenselijk wordt geacht. Op grond van onderzoek wordt het restant-M&O
inzake uitwonende-toelagen geschat op circa € 30 miljoen. Voor de
WTOS is een dergelijke analyse niet uitgevoerd. De omvang van het restant-M&O
WTOS is daarom te bepalen op € 4 miljoen. In 2007 zal worden bezien
in hoeverre het mogelijk is om in de WSF2000 de definitie van uitwonendheid
volledig te koppelen aan de registratie in de GBA. Daarmee zou er op dit punt
geen sprake meer zijn van restant-M&O. Bij deze afweging zal ook de ontwikkeling
van de GBA als authentiek register worden betrokken.Aanwezigheid partnerDe aanwezigheid van een partner speelt een rol bij de bepaling van de
(hoogte van de) aanspraak op een tegemoetkoming op grond van de WTOS. Het
gaat dan om de vraag of de aanvrager geen partner
met inkomen heeft. Uit een steekproef van eind 2006 is gebleken dat maximaal
2,2% van de populatie WTOS heeft aangegeven geen partner te hebben
terwijl dit mogelijk wel het geval is. Het totaal aan WTOS-toekenningen in
2006 bedraagt € 270 miljoen. Het maximale bedrag aan restant-M&O
komt hiermee uit op circa € 6 miljoen.In het kader van de WSF2000 speelt het partnerbegrip een rol bij de inning
van de studieschulden, omdat de aanwezigheid van een partner de draagkracht
beïnvloedt. Het gaat hier per jaar om een bedrag van maximaal € 67
miljoen aan inningen in totaal. Met een steekproef is onderzocht hoeveel debiteuren
die opgeven geen partner te hebben, wèl beschikken over een fiscale partner. In 4,9% van de gevallen bleek
dat zo te zijn. Aangezien de definitie van fiscale partner ruimer is dan partner
in de zin van de WSF2000, beschouwen we dit als een bovengrens voor het restant
M&O. Het bedrag aan restant-M&O bedraagt hiermee maximaal circa € 3
miljoen.De toets op de aanwezigheid van een partner is kwetsbaar. Met name de
vaststelling dat iemand géén partner heeft is moeilijk. Controle
op het partnerbegrip vindt o.a. plaats door de koppeling met de Belastingdienst
en de Sociale Verzekeringsbank. Omdat het begrip partner tot en met 2005 in
de diverse wetten verschillend was gedefinieerd, is dit echter geen sluitende
controle. Structureel is verbetering te verwachten met de inwerkingtreding
van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) per 1 januari 2006.
Hiermee wordt in de diverse inkomensafhankelijke regelingen één
partnerdefinitie gehanteerd. De IB-Groep bereidt een geïntensiveerd
controleprogramma voor dat in de eerste helft van 2007 zal worden vastgesteld
en vervolgens geïmplementeerd. Daarbij wordt gedacht aan het uitwisselen
van gegevens van de IB-Groep met gegevens van bijvoorbeeld de GBA en de Belastingdienst.
De verwachting is dat door deze controles het restant M&O in de toekomst
verder zal dalen.Inkomen oudersVan de ouders wordt verwacht dat zij, indien zij dat (financieel) kunnen,
een bijdrage leveren aan de studie van hun kind. Wanneer ouders daartoe niet
of onvoldoende in staat zijn, kan aan de studerende op grond van de WSF2000
een aanvullende beurs worden toegekend. De hoogte hiervan hangt mede af van
het ouderlijk inkomen. De M&O-gevoeligheid van deze geldstroom (circa € 629
miljoen) is beperkt omdat de inkomensgegevens van de ouder(s) door de Belastingdienst
worden verstrekt. Het controlebeleid is op zich toereikend om de rechtmatigheid
van de verstrekte aanvullende beurs te kunnen vaststellen. De Belastingdienst
is echter niet in alle gevallen in staat om van de betreffende ouders tijdig
een betrouwbaar inkomen te leveren aan de IB-Groep. In 2006 heeft de IB-Groep
gerapporteerd over de controle van de inkomens 2002 (bepalend voor de aanvullende
beurs 2004). Hieruit blijkt dat na afronding van de controle een bedrag van
circa € 5 miljoen aan restant-M&O resteert als gevolg van het
feit dat de IB-Groep voor dit bedrag niet over betrouwbare inkomensgegevens
van de Belastingdienst kon beschikken.Primair OnderwijsSchoolgewichtScholen voor basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal
onderwijs ontvangen rijksmiddelen voor personele en materiële kosten
op basis van leerlingaantallen en leerling- en personeelskenmerken. De gewichtenregeling
stelt scholen met achterstandsleerlingen in staat om deze leerlingen onderwijs
op maat te geven met behulp van extra personeelsformatie en meer materiële
vergoeding. Met ingang van 1 augustus 2006 is de gewichtenregeling gewijzigd.
De wijziging houdt onder meer in dat alleen nog het opleidingsniveau van de
ouders bepalend is voor het gewicht. De etniciteit is vervallen. De directeur
van de school bepaalt aan de hand van de verklaringen van de ouders de wegingsfactor
van de leerlingen. De juistheid van de opgave van de school wordt gecontroleerd
aan de hand van de ouderverklaringen. Sinds 1 augustus 2006 is de controle
hierop verbeterd: jaarlijks worden steeksproefsgewijs de opgaven van ouders
van hun maximale opleiding gecontroleerd aan de hand van het diplomaregister
van IBG. Dit diplomaregister is sinds relatief kortgeleden bijgehouden en
niet volledig (buitenlandse diploma’s kunnen ontbreken). Hoewel de controle
van de IBG niet 100% waterdicht is, wordt de beheersing van het risico
op restant M&O hiermee elk jaar verder teruggebracht. Van de controle
gaat bovendien een preventieve werking uit. Na invoering van het onderwijsnummer
zullen de controlemogelijkheden verder worden verbeterd.De maximale onrechtmatigheid die met de gewichtenregeling gemoeid kan
zijn (dus als geen enkele verklaring zou kloppen) is € 267,4 miljoen,
waarvan € 9,4 miljoen voor de materiële bekostiging. Daarnaast
wordt voor inzet van extra schoolmaatschappelijk werk in het kader van veiligheid
en opvang risicoleerlingen een bedrag per schoolgewicht toegekend aan het
bestuur van een centrale dienst. Dit geldt alleen als de som van de schoolgewichten
van de basisscholen binnen het samenwerkingsverband 200 of meer is. Voor de
toekenning van een bijdrage in het kader van deze regeling,
is het door de scholen opgegeven schoolgewicht bepalend. De M&O-gevoeligheid
van de gewichtenregeling werkt indirect door in het restant M&O van de
regeling schoolmaatschappelijk werk. Daarmee is een bedrag van € 6,0
miljoen gemoeid.Speciale groepenScholen in het speciaal basisonderwijs met leerlingen met een niet-Nederlandse
culturele achtergrond komen in aanmerking voor een aanvullende vergoeding.
Voor de aanvullende vergoeding is de opgave vereist van het aantal geregistreerde
leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond. Voor kinderen met
een niet-Nederlandse culturele achtergrond aan een BAO-school, die afkomstig
zijn uit een van de landen die in het bekostigingsbesluit WPO worden genoemd,
wordt een vergoeding gegeven voor Nederlands Onderwijs aan Anderstaligen.
Om in aanmerking te komen voor een dergelijke vergoeding, geeft de school
het betreffende aantal leerlingen op. Scholen komen in aanmerking voor een
aanvullende vergoeding wanneer zij het onderwijs voor kinderen van trekkende
bevolkingsgroepen (bv. schipperskinderen) en kinderen uit blijf-van-mijn-lijfhuizen
verzorgen. De aanvullende vergoeding wordt verstrekt op basis van opgave van
hoeveelheden leerlingen uit de bedoelde groepen. De opgave van aantallen leerlingen
op basis waarvan de school in aanmerking komt voor extra vergoeding, wordt
in deze gevallen gecontroleerd aan de hand van door ouders of verzorgers ondertekende
verklaringen of inschrijfformulieren. De inhoud van de ouderverklaringen kan
echter niet sluitend worden gecontroleerd. Dat is vanwege afwegingen van doelmatigheid,
privacy, en in het geval van blijf-van-mijn-lijfhuizen ook vanwege de veiligheid
van de leerlingen, niet wenselijk. Het restant M&O dat gemoeid is met
vergoedingen voor culturele minderheden bedraagt maximaal € 17 miljoen.
Voor het Nederlands Onderwijs aan Anderstaligen geldt een bedrag van € 3,8
miljoen. Voor het onderwijs voor kinderen van trekkende bevolkingsgroepen
en kinderen uit blijf-van-mijn-lijf huizen is jaarlijks maximaal € 3
miljoen beschikbaar.Stimuleringsregeling beginnende directeuren POIn de regelgeving is de voorwaarde opgenomen dat de verleende subsidie
besteed moet worden aan coaching en begeleiding van een beginnende schoolleider.
Het bevoegd gezag dient in het aanvraagformulier te verklaren dat de beginnende
schoolleider minimaal 0,4 fte aan directeurstaken zal besteden. In de praktijk
kan een beginnende schoolleider voor minder dan het genoemde aantal uren belast
zijn geweest met directeurstaken. Een controle om dit risico te vermijden
weegt niet op tegen de kosten en de daarmee gemoeide (extra) administratieve
lasten voor scholen om deze controle te bewerkstelligen. Het gaat om maximaal
450 aanvragen per schooljaar (2005/2006 en 2006/2007) en het restant-M&O
bedraagt € 2,7 miljoen.Voortgezet onderwijsCulturele minderhedenScholen met leerlingen uit culturele minderheidsgroepen (cumi’s)
komen in aanmerking voor een aanvullende vergoeding. Om de juistheid van het
opgegeven aantal cumi-leerlingen te onderbouwen, moet de school bewijsstukken
kunnen overleggen. De aanwezigheid van de genoemde verklaringen wordt gecontroleerd.
De aanwezigheid van een verklaring alleen is echter nog geen garantie dat
hetgeen verklaard wordt ook juist is. Een controle inzetten op de juistheid
van de verklaringen staat qua doelmatigheid niet in verhouding tot het risico.
De maximale onrechtmatigheid die hiermee gemoeid kan zijn is € 3
miljoen. Omdat deze regeling per 1 januari 2007 is vervangen door het leerplusarrangement,
zal per 2007 geen sprake meer zijn van restant M&O.CultuurSubsidies CultuurnotaIn het kader van de Cultuurnota worden subsidies verstrekt aan instellingen.
Aan de hand van ingediende jaarrekeningen die prestatiegegevens bevatten,
vindt de definitieve vaststelling van de subsidies plaats. Bij instellingen
kan de uiteindelijke hoogte van de subsidie worden beïnvloed door substantieel
onderpresteren en de gemaakte kosten. OCW kan dan een lagere subsidie vaststellen.
Zowel de prestatiegegevens als de gemaakte kosten worden door de instelling
zelf opgegeven. De instelling zou deze cijfers kunnen aanpassen aan de begrote
aantallen respectievelijk kosten uit het beleidsplan dat als basis voor de
aanvankelijke toekenning heeft gediend. Daardoor zou een eventuele lagere
vaststelling vermeden kunnen worden.Onder de systematiek van de Cultuurnota is het uitgangspunt dat instellingen
die per jaar € 125 000 of meer aan subsidie ontvangen hun financiële
jaarverantwoording laten certificeren door een public accountant. Waar de
jaarwaarde van de subsidie onder de € 125 000 blijft, kan die
certificering echter achterwege blijven. Bij subsidies onder € 125 000
wordt deze eis ondoelmatig geacht. De eis staat qua effect in termen van administratieve
lastenverlichting niet in verhouding tot het geriskeerde bedrag. De Raad voor
Cultuur beoordeelt de besteding zowel tijdens de midterm review als bij de
vierjaarlijkse beoordeling. Bovendien oefenen de verantwoordelijke accountmanagers
van OCW en controllers van de drie cultuurdirecties concreet toezicht uit
op de subsidie-ontvangers. Het gaat in totaal om 200 instellingen en een totaalbedrag
van maximaal € 8,6 miljoen aan restant M&O.JAARREKENING CENTRALE FINANCIËN INSTELLINGEN (CFI)CFI heeft als primaire taak het bekostigen van onderwijsinstellingen en
het verstrekken van financiële middelen aan gemeenten conform wet- en
regelgeving van de minister van OCW. Naast de bekostiging is de informatietaak
van CFI steeds belangrijker door ontwikkelingen als de instellingsportalen,
Onderwijs in Cijfers, en «horizontaal toezicht». Naast het implementeren
van belangrijke beleidswijzigingen, als bijvoorbeeld invoering Lumpsum in
het Primair Onderwijs, zijn in 2006 dan ook diverse projecten uitgevoerd op
het gebied van de informatievoorziening.Tabel
1: Samenvattende verantwoordingsstaat (bedrag x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1) Oorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begrotingTotale baten45 05974 43829 379Totale lasten45 05977 77732 718Saldo van baten en lasten–– 3 339– 3 339    Totale kapitaalsontvangsten2 4007 0004 600Totale kapitaalsuitgaven5 4298 2362 807Tabel
2: Gespecificeerde baten en lasten (bedrag x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begrotingBaten   Opbrengst moederdepartement43 77070 89227 122Opbrengst overige departementen–1 3461 346Opbrengst derden1 1891 336147Rente10013030Bijzondere baten–734734Totaal baten45 05974 43829 379    Lasten   Apparaatskosten40 75073 63632 886– personele kosten26 68927 8371 148– materiële kosten14 06145 79931 738Rentelasten500157– 343Afschrijvingskosten3 3592 721– 638– materieel3 3592 721– 638– immaterieel–––Overige lasten4501 263813– dotaties voorzieningen450125– 325– buitengewone lasten–1 1381 138Totaal lasten45 05977 77732 718    Saldo van baten en lasten–– 3 339– 3 339De oorspronkelijk vastgestelde begroting 2006 (€ 45,1 miljoen)
wijkt substantieel af van de realisatie (€ 74,4 miljoen). De oorzaak
hiervan is de grote incidentele projectenportefeuille (ondermeer
Lumpsum PO, Beleidsportalen OCW en Geïntegreerd Toezicht, Onderwijsnummer,
ESF). Deze baten (en lasten) zijn niet in de begroting opgenomen. De begrote
opbrengst vanuit het moederdepartement is gelijk aan de bijdrage van OCW t.b.v.
de going concern, de realisatie is inclusief de additionele projectfinanciering.Het exploitatietekort CFI 2006 is € 3,3 miljoen. Indien dit
tekort ten laste wordt gebracht van de exploitatiereserve, resulteert dit
in een negatief eigen vermogen van € 0,8 miljoen. Het tekort is
in hoofdzaak het gevolg van uitloop en onvoorziene nazorg van projecten. Tabel
3: Balans (bedragen x € 1 000) Balans per 31–12–2006Balans per 31–12–2005Activa  Immateriële vaste activa––Materiële vaste activa8 0344 216– Grond en gebouwen––– Installaties en inventarissen8 0344 216– Overige materiele vaste activa––Voorraden––Debiteuren1 7551 395Nog te ontvangen2 6316 533Liquide middelen14 78517 087Totaal activa27 20529 231   Passiva  Eigen Vermogen– 7702 819– exploitatiereserve2 5692 061– verplichte reserve––– onverdeeld resultaat– 3 339758Leningen bij het MvF8 6803 128Voorzieningen3 2163 672Crediteuren3 4735 794Vooruit ontvangen bedragen8 3426 564Nog te betalen4 2647 254Totaal passiva27 20529 231Tabel
4: Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1 000) (1)(2)(3) = (2)-(1)OmschrijvingOorspronkelijk vastgestelde begrotingRealisatieVerschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting1. Rekening courant RHB 1 januari 200617 85417 084– 770    2. Totaal operationele kasstroom– 4 834– 1 0683 766    3a Totaal investeringen (-/-)– 2 400– 6 538– 4 1383b Totaal boekwaarde desinvesteringen
(+)–––3. Totaal investeringskasstroom– 2 400– 6 538– 4 138    4a Eenmalige uitkering aan moederdepartement
(-/-)–– 250– 2504b Eenmalig storting van moederdepartement
(+)–––4c Aflossingen op leningen (-/-)– 3 029– 1 4481 5814d Beroep op leenfaciliteit(+)2 4007 0004 6004. Totaal financieringskasstroom– 6295 3025 931    5. Rekening courant RHB 31 december 2006
(= 1+2+3+4)9 99114 7804 789In 2006 heeft CFI voor € 6,5 miljoen geïnvesteerd. Het
grootste deel betreft inventaris en hardware ten behoeve van de oplevering
van Europaweg 2, waar CFI in september 2006 is ingetrokken. Het overige deel
betreft investeringen voor ontwikkelde portalen.De daling van het rekening courant per 1 januari 2006 met € 2,3
miljoen wordt verklaard door meerdere (en tegengestelde) effecten in het werkkapitaal.
Zo is de post nog te ontvangen met € 3,9 miljoen afgenomen, als
gevolg van een meer zuiver betalingsritme van de projectfinanciering. De posten
crediteuren en nog te betalen zijn in totaal met € 5,3 miljoen afgenomen,
doordat er minder facturen in de pijplijn zitten. Conform afspraak prestatiecontract
2006 is de storting van € 0,25 miljoen aan moederdepartement ten
laste van het eigen vermogen gebracht. Daarnaast beïnvloedt het negatieve
exploitatiesaldo de operationele kasstroom.JAARREKENING NATIONAAL ARCHIEF1. Inleiding1.1 Algemene doelstellingDe doelstelling van het Nationaal Archief is een breed en gevarieerd publiek
inzicht in de geschiedenis van Nederland te verschaffen, door haar unieke
collectie, beschikbaar te stellen en op basis daarvan informatie te verstrekken,
activiteiten te organiseren en kennis over te dragen.De collectie van het Nationaal Archief bestaat uit archieven van nationale
betekenis met het accent op archieven van de rijksoverheid1.2 Nationaal Archief en Regionale Historische CentraKrachtens de archiefwet heeft de minister een specifieke verantwoordelijkheid
voor alle rijksarchieven, zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en rijksarchiefbewaarplaatsen
in de provinciehoofdsteden.Deze bewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van Regionale
Historische Centra. Deze centra zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit
het Rijk en andere partners een bijdrage ontvangen.Deze jaarrekening handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal
Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s worden elders
verantwoord op artikel 14 van de rijksbegroting.2. Financieel resultaat 2006Tabel
1: Samenvattende verantwoordingsstaat Nationaal Archief (bedrag x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde
begroting 2006Realisatie 2006VerschilBaten15 40818 8083 400Lasten15 40718 5243 117Saldo1284283    Kapitaalontvangsten1 000100– 900Kapitaaluitgaven1 882487– 1 395Tabel
2: Gespecificeerde baten en lasten (bedrag x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde
begroting 2006Realisatie 2006Verschil realisatie en oorspronkelijke begroting 2006Baten   Opbrengst moederdepartement OCW:14 63815 422784    – personeel/materieel13 64814 434786– fusieverplichtingen RHC’s990988– 2Opbrengst derden:7501 294544– detacheringen / divers300421121– dienstverlening / decl. uren250580330– verhuur depots / ruimtes20029393Rentebaten:206949Buitengewone baten:02 0232 023– bijzondere baten0320320– vrijval voorzieningen0294294– (vrijval) project / subsidiegelden01 4091 409Totaal baten15 40818 8083 400Lasten   Apparaatskosten:14 41917 3722 953– personeel6 8317 760– 929– materieel2 6044 0881 484– huren / huisvesting3 1953 685490– projectkosten79985152– reservering landelijk (RHC’s)990988– 2Rentelasten8064– 16Kapitaallasten908700– 208– afschrijfkosten materieel908700– 208– afschrijfkosten immaterieel  0Dotaties voorzieningen:0352352Buitengewone lasten03636Totaal lasten15 40718 5243 117Saldo van baten en lasten12842833. BalansTabel
3: Balans (bedragen x € 1 000) Balans 31–12–2006Balans
31–12–2005Activa  Immateriële activa00Materiële vaste activa2 0982 608– grond en gebouwen706800– installaties en inventarissen1 3921 808– overige materiële activa00Voorraden4342Debiteuren464862Nog te ontvangen465288Liquide middelen3 3294 222Totaal activa6 3998 022Passiva  Eigen vermogen579295* exploitatiereserves295855* verplichte reserves00* onverdeeld resultaat284– 560Leningen bij het Ministerie van Financiën1 2921 489Voorzieningen620642Vooruit ontvangen projectgelden2 3722 747Crediteuren9101 363Nog te betalen6261 486Totaal passiva6 3998 0224. KasstroomTabel
4: Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1 000) Oorspronkelijk vastgestelde
begroting 2006Realisatie 2006Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting 20061. Rekening-courant RHB per 1 januari3 3104 222912     Saldo baten -/- lasten1284283 Afschrijvingen908700– 208 Voorzieningen (inclusief dubieuze debiteuren)–5858 Mutaties werkkapitaal–– 1 548– 1 548Totaal operationele activiteiten909– 506– 1 415    2 Totaal investeringen in activa (-/-)– 1 000– 190810 Totaal boekwaarde desinvesteringen–––Totaal investeringskasstroom– 1 000– 190810    3 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)––– Eenmalige storting door moederdepartement (+)––– Aflossing op langlopende leningen (-/-)– 882– 297585 Aflossing vermogensbestanddelen––– Beroep op leenfaciliteit(+)1 000100– 900Totaal financieringskasstroom118– 197– 315    4 Rekening courant RHB per 31 december3 3373 329– 85. Toelichting op het resultaatIn 2005 is bij het Nationaal Archief een reorganisatie uitgevoerd, om
de formatie van het Nationaal Archief beter op het (vernieuwde) takenpakket
aan te laten sluiten en om invulling te geven aan de taakstellingen. De formatie
is 126,9 fte.Deze reorganisatie heeft in financieel opzicht zijn weerslag gehad op
de (bijgestelde) begroting voor 2006. Er is begroot op een klein negatief
resultaat in 2006.Door een combinatie van het (meer dan begroot) verwerven van externe financiering
voor een aantal projecten, sterke sturing op beperking van de kosten en door
het doorschuiven van een aantal projecten en activiteiten naar 2007, is het
gerealiseerd resultaat omgebogen naar een positief saldo van € 284 000.Ten opzichte van de begroting 2006 vallen vooral de niet begrote subsidiegelden
(€ 1 013 000,–) en de doorgeschoven projectgelden
(€ 396 000,–) op.Door het positieve resultaat is het agentschapvermogen van het Nationaal
Archief toegenomen tot € 579 000,– en is daarmee de financiële
basis van de organisatie op een gezond peil gebracht. De solvabiliteit en
de liquiditeit van het agentschap zijn in 2006 verbeterd ten opzichte van
het jaar 2005.Het jaar 2006 heeft voor het Nationaal Archief inhoudelijk vooral in het
teken gestaan van het voorbereiden van en het verwerven van financiering voor
de speerpunten uit het Beleidsplan 2007–2010. Dit Beleidsplan is eind
2006 goedgekeurd door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.D. BIJLAGENBIJLAGE 1: ZBO’s EN RWT’sDe rijksbegrotingvoorschriften schrijven voor dat in de begroting een
bijlage wordt opgenomen met een opsomming van alle RWT’s (rechtspersonen
met een wettelijke taak) en ZBO’s (zelfstandige bestuursorganen) die
onder de verantwoordelijkheid van het departement vallen, de bijdrage van
het departement aan deze instellingen en het beleidsartikel waarop die bijdrage
wordt verantwoord. Onderstaand zijn deze gegevens opgenomen, waarbij wordt
aangetekend dat voor wat betreft de onderwijsinstellingen de gegevens per
onderwijssoort zijn geaggregeerd.Bedrag
x € 1 miljoenInstellingRWTZBO1Begroting 2006Realisatie 2006ArtikelStimulerings- en verdeelfondsen-kunstenfondsenJaJa   • Stichting fonds voor beeldende kunsten,
vormgeving en bouwkunst  21,021,314• Stichting fonds voor de amateurkunst en podiumkunsten  14,314,714• Stichting fonds voor podium programmering en marketing  6.66,714• Stichting fonds voor de scheppende toonkunst  1,72,114• Mondriaanstichting2  8,315,314• Stichting Nederlands fonds voor de film  11,812,214• Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur  1,92,014Stimulerings- en verdeelfondsen – letterenfondsenJaJa   • Stichting fonds voor de letteren  5,75,914• Stichting Nederlands literair productie- en vertalingsfonds  2,42,414• Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties
(STIFO)  15,415,815Commissariaat voor de MediaJaJa3,63,815Nederlandse Omroepstichting Ja76,262,515Omroepbestel (alleen landelijk)3JaJa750,2717,515Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs4 (ca 8000 scholen, waarvan 33% openbaar. Hier is het totale
bedrag voor primair onderwijsgenoemd)Ja 7 659,08 270,31Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs5Ja 4 009,04 118,93Regionale verwijzingscommissie VO Ja7,67,43Regionale Opleidingscentra (ROC’s) en vakinstellingenJa 2 330,72 270,94Kenniscentra voor beroepsonderwijs en
bedrijfsleven (voorheen landelijke organen voor beroepsonderwijs)JaJa103,2110,24Instellingsbesturen hoge scholen6Ja 1 819,21 876,86Instellingsbesturen universiteiten7Ja 2 680,22 764,47Open Universiteit NederlandJa 34,0834,87Academische ZiekenhuizenJa 506,3511,57Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)Ja 86,087,816Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijke
Onderzoek (TNO)Ja 193,7197,316Koninklijke Bibliotheek (KB)Ja 35,5936,216Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)JaJa301,5308,116Stichting Participatiefonds/VervangingsfondsJaJa14,012,91Informatie BeheergroepJaJa114,8126,51, 3, 4, 6, 11, 12, 13Bedrijfsfonds voor de Pers Ja00NvtLandelijke commissie toezicht indicatiestelling speciaal
onderwijsJa 2,42,411 Betreft de ZBO’s op grond van de kaderwet2 In de begroting 2006 is per abuis maar een deel van
de uitgaven opgenomen; de totale begroting bedroeg 13,7 miljoen3 Zowel in de begroting als in de realisatie zijn de uitgaven
van het Commissariaat voor de Media en de Nederlandse Omroepstichting, die
ook apart worden genoemd, nogmaals meegeteld bij het onderdeel omroepbestel
(alleen landelijk).4 Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de
gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als
RWT5 Idem6 Betreft middelen die direct en indirect aan de hogescholen
beschikbaar worden gesteld7 De definitieve rijksbijdragen aan de universiteiten
kunnen als gevolg van wijzigingen in bekostigingsgegevens enigermate afwijken
van de gepresenteerde bedragen. Aan de hier genoemde bedragen kunnen geen
rechten worden ontleend8 In de begroting 2006 stond hier foutief 340,09 In begroting 2006 stond hier foutief 45,5 (zie tabel
16,2 van de begroting 2006)BIJLAGE 2: TOEZEGGINGEN AAN DE ALGEMENE
REKENKAMERIn deze bijlage wordt ingegaan op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
bij het departementale jaarverslag van het jaar 2005 en de maatregelen die
zijn getroffen om de geconstateerde tekortkomingen in het verslagjaar 2006
en de jaren daarna te voorkomen.Audit Actielijst 2006 van het Ministerie van
OCWStand van zaken RJV2005Conclusie Algemene RekenkamerAanbeveling Algemene RekenkamerToezeggingen/maatregelen
ministerOnvolkomenheden
financieel beheer en materieelbeheerEr zijn verbeteringen aangebracht in de opzet van
de interne controle bij Cfi. Deze hebben echter nog onvoldoende effect gehad.
Zo heeft Cfi enkele fouten in het registreren van verplichtingen niet gesignaleerd.Zoals
toegezegd door de minister is er een nieuwe richtlijn voor de productiedossiers
opgesteld.Omdat de richtlijn vrij recent gereed is gekomen, voldoen de meeste
productiedossiers hier nog niet aan.Er is sprake van een onvolkomenheid in de interne controle bij Cfi. Hierdoor
ontstaan risico’s voor de rechtmatigheid van de uitgaven en verplichtingen.Zorg voor een goede uitvoering van
de interne controle waardoor fouten tijdig gesignaleerd en gecorrigeerd kunnen
worden.Volg de opgestelde richtlijn voor de productiedossiers.In 2006 is de interne controle bij Cfi verder verbeterd.
Voor de bekostigingsprocessen
zijn alle risico’s geïnventariseerd. De voor 2006 geformuleerde
beheersmaatregelen zijn geïmplementeerd. Het risicomanagement is ingebed
in de planning en controlcyclus.In 2006 heeft de AD een audit uitgevoerd naar
de beheersing van de risico’s binnen het primaire proces van Cfi. Door
de verbetering van de interne controle kunnen fouten tijdig worden gesignaleerd
en gecorrigeerd. Eind 2006 voldoen de productiedossiers van de bekostigingsprocessen
aan de hiervoor in 2005 opgestelde richtlijn. Van de gegevensverwerkende processen
moet nog bij één eenheid de aanpassing van de dossiers in de
eerste helft van 2007 worden afgerond.    ICN heeft een deel van de vermiste kunstvoorwerpen
getraceerd.Er is een pakket aan maatregelen ontwikkeld om beheer en toezicht
op uitleningen van Rijkskunst te verbeteren. Hiermee moeten vermissingen in
de toekomst worden voorkomen. Deze maatregelen zijn nog niet geïmplementeerd.Doordat de verbetermaatregelen voor
het beheer en toezicht nog niet zijn geïmplementeerd, blijft het risico
op vermissing van waardevolle kunstvoorwerpen vooralsnog bestaan.Implementeer het opgestelde pakket van maatregelen.Het beheer van kunstvoorwerpen is
in 2006 in opzet geregeld. Er zijn vele stappen gezet om een ordelijk en controleerbaar
beheer van de kunstvoorwerpen van het Rijk mogelijk te maken. De Regeling
materieelbeheer museale voorwerpen
is op 6 december 2006 gepubliceerd en treedt per 1 april 2007 in werking.
Hiermee ontstaat een juridische grondslag voor een ordelijk en controleerbaar
beheer.Bovendien zijn in 2006 alle standaard bruikleenovereenkomsten juridisch
aangescherpt en geactualiseerd op het punt van toezicht en handhaving. De
beheerders van de departementale kunstcollecties zijn geïnformeerd over
de omgang met bruiklenen en voorbereid op de invoering van de nieuwe regeling.
Er zijn afspraken gemaakt over de begeleiding vanuit het ICN in 2007. Begin
2007 zal de werkwijze verder gepreciseerd worden in de administratieve organisatie
(AO). ICN expliciteert daarin de verantwoordelijkheden voor het interne beheer
en het toezicht van de bruikleennemers. De AO is aanvullend op de nieuwe regeling. In
verband met de actualisatie van de collectieadministratie is op 31 december
2006 de stand opgemaakt van het aantal vermiste kunstvoorwerpen. In maart
2007 wordt de Tweede Kamer voorzien van een slotrapportage. Aanvullend is
het aantal bruikleennemers inmiddels met 20% teruggebracht en in 2007
wordt het aantal verder verminderd.BIJLAGE 3: TOPINKOMENSOp grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens (stb. 2006, 95) is een overzicht opgenomen van medewerkers
die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het gemiddelde belastbare
loon van de ministers. Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor 2006 vastgesteld
op € 171 000.Bedragen
in euro’sFunctieBelastbaar jaarloon
2005Pensioen-afdrachten 2005Totaal 2005Belastbaar jaarloon 2006Pensioen- afdrachten 2006Ontslag-vergoedingTotaal 2006Auditor80 52715 68896 21519 8971 492344 607365 996P&O Adviseur58 20414 30372 5078 1651 150326 106335 421Auditor46 35911 48057 83918 9493 601214 989237 539Auditor45 0069 58354 58930 8405 368189 802226 010Organisatorisch medewerker FD56 44512 68469 12941 8528 860237 802288 514BIJLAGE 4: AFKORTINGENADAuditdienstAMvBAlgemene maatregel
van bestuurAOAlgemeen overleg met
de Tweede KamerAPSAlgemeen Pedagogisch
StudiecentrumARAlgemene Rekenkameratcaccountability, toezicht
en controleAWIRAlgemene wet inkomensafhankelijke
regelingenbaobasisonderwijsbblberoepsbegeleidende
leerwegbbpbruto binnenlands
productBISONBeraad Internationale
Samenwerking Onderwijsbolberoepsopleidende
leerwegBPRCBiomedical Primate Research CentreBRIMBesluit Instanthouding MonumentenBsikBesluit subsidies
investeringen kennisinfrastructuurbveberoepsonderwijs en
volwasseneneducatieBZKministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelatiescaocollectieve arbeidsovereenkomstCBSCentraal Bureau voor
de StatistiekCERICentre for Educational
Research and InnovationCernEuropese organisatie
voor kern- en hoger energiefysicaCFICentrale Financiën
InstellingenCinopCentrum voor innovatie
van opleidingenCOSCommissie van Overleg
SectorradenCPBCentraal PlanbureauCPGCentrum voor Parlementaire
GeschiedenisCrebocentraal register
beroepsopleidingenCrihoCentraal register
instellingen hoger onderwijscumiculturele minderhedenCVICommissie van IndicatiestellingCWTSCentrum voor Wetenschaps-
en Technologie StudiesDAADDeutscher Akademischer
Austausch DienstD&CDagarrangementen
en CombinatiefunctiesDeltaDutch education:
learning at top level abroadDIADuitsland Instituut
AmsterdamDPHODuitsland Programma
Hoger OnderwijsEchoExpertisecentrum
voor allochtonen in het hoger
onderwijsECNEnergie Centrum NederlandEEREuropese Economische
Ruimteeeteconomie, ecologie,
technologieEIBEuropees Instituut
voor BestuurskundeEmbcEuropese moleculaire
biologische conferentieEmblEuropees moleculair
biologische laboratoriumEND-erExpert National
DéleguéEPEuropees PlatformERISEEEducation Reform
Initiative in South East EuropeESAEuropees ruimte agentschapESFEuropees Sociaal FondsESOEuropese organisatie
voor astronomisch onderzoekEUEuropese Unieevcerkenning van verworven
competentiesEVDEconomische VoorlichtingsdienstEZministerie van Economische
ZakenFESFonds Economische Structuurversterkingfpuflexibele pensioen
uittredenFNNFrans Nederlands NetwerkFNUFrans-Nederlandse
Universiteitftefulltime equivalent
(formatie-eenheid)G30Dertig grootste gemeentenGBAGemeenschappelijke
Basisadministratie PersoonsgegevensGIONGronings Instituut
voor Onderzoek van Onderwijsgsbgrote stedenbeleidhavohoger algemeen voortgezet
onderwijshbohoger
beroepsonderwijsHGISHomogene Groep Internationale
Samenwerkinghohoger
onderwijshrmhuman resources managementHuygensHigh level university
year to gain excellence in the NetherlandsIALSInternational Adult
Literacy ProjectIBInternationaal BeleidIB-GroepInformatie Beheer
Groepibointerdepartementaal
beleidsonderzoekibpintegraal
personeelsbeleidIBSInstitut Biologie
StructuraleICInternationaal CultuurbeleidICBInspectie CultuurbezitICESInterdepartementale
Commissie Economische StructuurversterkingICES/KISInterdepartementale
Commissie Economische Structuurversterking / werkgroep kennisinfrastructuurICNInstituut Collectie
Nederlandictinformatie- en communicatie
technologieI/DInstroom/Doorstroomidinstitutional developmentid’ersinstroom/doorstroomifinterim functievervullingigbointernationaal georiënteerd
basisonderwijsigvointernationaal georiënteerd
voortgezet onderwijsIHEInternational Institute
for Infrastructural, Hydraulic and Environmental EngineeringIHSInstitute for Housing
and Urban Development StudiesIISGInternationaal Instituut
voor Sociale Geschiedenisiivoin instellingstijd
verzorgd onderwijsILGInvesteringsbudget
Landelijke GebiedILLInstitut Laue-Langevinilrindividuele
leerrekeningIMONInternationale Mobiliteit
in het OnderwijsINDImmigratie- en Naturalisatiedienstiointernationaal onderwijsiobkin hun ontwikkeling
bedreigde kleutersipbintegraal
personeelsbeleidipointerprovinciaal overlegISIOInterdepartementale
stuurgroep internationaal onderwijsISOInterstedelijk StudentenoverlegISSInstitute of Social
StudiesISVInvesteringsbudget
Stedelijke VernieuwingITCInternational Institute
for Aerospace Survey and Earth SciencesITSInstituut voor Toegepaste
Sociale WetenschapIVAInstituut voor ArbeidsvraagstukkenJOBJongerenorganisatie BeroepsonderwijsKansKoninkrijk der Nederlanden,
algemeen programma voor nauwe samenwerking tussen scholenKBKoninklijke Bibliotheekkblkaderberoepsgerichte
leerwegKCEKwaliteitscentrum examensmbokdc-zmlkinderdagcentrum
zeer moeilijke kinderenkeakleinschalig experiment
achterstandsbestrijdingKebbKennisuitwisseling beroepsonderwijs bedrijfslevenKICHKennis- en informatienetwerk
Cultuur HistorieKNAWKoninklijke Nederlandse
Academie van WetenschappenKPCKatholiek Pedagogisch
CentrumksbkwalificatiestructuurberoepsonderwijsksekwalificatiestructuureducatieLAKSLandelijk Actie Komité
ScholierenLAOLesgeven Anders Organiserenlbklandelijk beleidskader
(onderwijsachterstanden)LCOJLandelijk Centrum
voor Onderwijs en JeugdzorgLCTILandelijke Commissie
Toezicht IndicatiestellingLCWLes- en cursusgeldwetlglichamelijk gehandicapte
leerlingenlgfleerlinggebonden
financieringlhclarge hadron colliderLICALandelijk Informatie
Centrum Aansluiting vo-hboLinQvo-talenplan, versterking
talenonderwijs Frans-Duitslioleraar in opleidingLNVministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Voedselkwaliteitloblandelijk orgaan beroepsonderwijsLOKVLandelijke Organisatie
Kunstzinnige Vorminglomleer- en opvoedingsmoeilijkhedenlooklandelijk overleg onderwijskansenLOFARLow Frequency ArrayLSVbLandelijke StudentenvakbondLVLALandelijke Vereniging
van Leerplichtambtenarenlwooleerwegondersteunend
onderwijsMARINMaritiem Research
Instituut Nederlandmavomiddelbaar algemeen
voortgezet onderwijsmbomiddelbaar
beroepsonderwijsMenOmisbruik en oneigenlijk
gebruik van regelingenMEVMacro Economische
VerkenningenMGKMax Grootte KenniscentrumMKBMidden- en kleinbedrijfmlkmoeilijk lerende kinderenmomaatschappij oriëntatiemoamanagement, ondersteuning, arbeidsmarkt en
arbeidsomstandighedenmoumemorandum of understandingmpvmeervoudige publieke
verantwoordingMSMMaastricht School
of Managementmspmonumenten selectie
projectMTNLMulticultulere Televisie
NederlandMvv-procedureProcedure
machtiging voorlopig verblijfNAANederlands Audiovisueel
ArchiefNACEENetherlands America
Commission for Educational ExchangeNAONederlandse Accreditatie
OrganisatieNeth-ERNetherlands House
for Education and Research (te Brussel). Een samenwerkingsverband van VSNU,
KNAW, TNO, NOW, BE-raad, HBO-raad, SenterNovem en Nuffic.nbiniet bekostigde instellingNBLCNederlands Bibliotheek
en Lectuur CentrumNCWNederlanse Christelijke
WerkgeversbondNemoNew Metropolis (educatieve
attractie op het gebied van wetenschap en technologie)NESONetherlands Education
Support OfficeNgonon-gouvernementele
organisatieNIASNetherlands Institute
for Advanced StudiesNIBUDNationaal Instituut
voor BudgetvoorlichtingNICLNationaal Informatiecentrum LeermiddelenNIDINederlands Interdisciplinair
Demografisch InstituutNIPONederlands Instituut
voor de Publieke OpiniepeilingNIZWNederlands Instituut
voor Zorg en WelzijnNLRNationaal Lucht- en
RuimtevaartlaboratoriumNMaNederlandse MededingingsautoriteitnoatNederlandstalig onderwijs
aan anderstaligenNOBNederlandse Omroepproductie
BedrijfNOSNederlandse Omroep
StichtingNOWTNederlands Observatorium
van Wetenschap en TechnologieNPSNederlandse Programma
StichtingNRFNationaal Restauratie
FondsNROGNationaal Regieorgaan GenomicsNT2Nederlands als tweede
taalNTUNederlandse TaalunieNTU/INLNederlandse Taalunie/Instituut
voor Nederlandse LexicologieNUCNationale Unesco CommissieNufficNetherlands universities
foundation for international cooperationNWONederlandse organisatie
voor Wetenschappelijk Onderzoekoa’sonderwijsassistentenoaltonderwijs in allochtone
levende talenOCWministerie van Onderwijs,
Cultuur en WetenschapOCTOOnderwijscentrum
Toegepaste OnderwijskundeODAOfficial Development
Associationodinonderzoek deelnemersinformatieoeronderwijs- en examenregelingOESOOrganisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkelingoioonderzoeker in opleidingokonderwijskansenOMOpenbaar MinisterieOPTAOnafhankelijke Post
en Telecommunicatie AutoriteitosontwikkelingssamenwerkingOUOpen UniversiteitOUNLOpen Universiteit
NederlandOVOpenbaar Vervoerovskopenbaar vervoer
studentenkaartowbonderzoek en wetenschapsbeleido&ionderwijs en informatie
samenlevingpabopedagogische academie
basisonderwijsPFParticipatiefondsPIRLSProgress in International
Reading Literature Studypisaprogramme for international
student assessmentpoprimair
onderwijsPV EUPermanente vertegenwoordiging
bij EUR&DResearch and DevelopmentRADRijksarchiefdienstRDMZRijksdienst voor
de Monumentenzorgrhcregionale historische
centrarmcregionale meld- en
coördinatiefunctieROAResearchcentrum voor
Onderwijs en Arbeidsmarktrocregionaal opleidingencentrumsbaospeciaal basisonderwijssbdschoolbegeleidingsdienstSBOSectorbestuur voor
de onderwijsarbeidsmarktsbosecundair beroepsonderwijsSCPSociaal en Cultureel
PlanbureausfstudiefinancieringsfbstudiefinancieringsbeleidSICAStichting Internationale
Culturele ActiviteitenSLOStichting Leerplan
Ontwikkelingsloasubsidiering landelijke
onderwijsondersteunende activiteitensospeciaal
onderwijsSTTStichting Toekomstbeeld
der TechniekSurfSamenwerkingsorganisatie
voor netwerkdienstverlening en informatie- en communicatietechnologie in
het hoger onderwijs en onderzoekSZWministerie van Sociale
Zaken en WerkgelegenheidTeleacTelevisie AcademieTIMMSTrends in International
Mathematics and Science StudyTKTweede Kamertlotegemoetkoming lerarenopleidingTNONederlandse organisatie
voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoektomteamonderwijs op maattop-modelmodel voor transparante onderwijsprogrammeringTS17-tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen tot
18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende
leerweg(volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)TS18+tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen ouder
dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht meer hebben
op VO18+ en studerenden in het hoger onderwijs van
18 jaar en ouder aan lerarenopleidingen die
geen recht meer hebben op WSF (volgens hoofdstuk 5 van de WTOS)uhduniversitair hoofddocentUNESCOUnited Nations
Educational Scientific and Cultural OrganisationUvAUniversiteit van AmsterdamUWVUitvoering Werknemersverzekeringenvavovoortgezet algemeen
volwassenenonderwijsvbovoorbereidend beroepsonderwijsvbtbvan beleidsbegroting
tot beleidsverantwoordingVFVervangingsfondsVisievolledige internationale
studie Europavmbovoorbereidend middelbaar beroepsonderwijsVNGVereniging van Nederlandse
GemeentenVNOVerbond van Nederlandse
Ondernemingenvovoortgezet onderwijsVO18+Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen van
18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk 4 van de WTOS)VSNUVereniging van Samenwerkende
Nederlandse Universiteiten(v)so(voortgezet) speciaal
onderwijsvsvvoortijdig
schoolverlatenvtbverbreding techniek
in het basisonderwijsvvevoor-
en vroegschoolse educatievwovoorbereidend wetenschappelijk
onderwijsVWSministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportWAOWet arbeidsongeschiktheidWBSOWet bevordering speur-
en ontwikkelingswerkWEBWet Educatie en BeroepsonderwijsWECWet op de Expertise CentraWFHOWetsvoorstel Financiering
in het Hoger OnderwijsWeTeNStichting Wetenschap
en Techniek NederlandWMOWet Medezeggenschap
OnderwijsWMSWet Medezeggenschap
Scholenwowetenschappelijk
onderwijswpwetenschappelijk personeelWPOWet op het primair onderwijsWSFWet studiefinancieringwsnsweer
samen naar schoolWSNS+Weer Samen Naar
School Pluswtcwetenschap- en techniekcommunicatieWTOSWet Tegemoetkoming
Onderwijsbijdrage en SchoolkostenWTOS18+tegemoetkoming
studiekosten voor leerlingen en studenten die minimaal 18 jaar zijn en geen
recht hebben op SF of VO18+ (volgens hoofdstuk 5 van de WTOS)WVAWet vermindering afdracht
loonbelasting en premie volksverzekeringenWWWerkloosheidswetZATZorg Advies Teamzbozelfstandig bestuursorgaanzmlkmeer moeilijk lerende
kinderenzmokzeer moeilijk opvoedbare
kinderenzvooziektekostenvoorziening
onderwijs- en onderzoekspersoneelBIJLAGE 5: TREFWOORDENAankoopfonds 198, 199Aanvullende beurs 123, 124, 127, 128, 129, 208Achterstallig recht 230Achterstandenbeleid 27, 28, 29, 38, 41, 42, 194Allochtonen 14, 21, 23, 60, 87, 91, 176, 223Anno 168Arbeidsmarktknelpunten 76, 105Arbeidsmarkt 5, 10, 12, 17, 20, 26, 27, 30, 38, 44, 51, 60, 62, 65,
70, 76, 78, 87, 101, 102, 103, 105, 106, 110, 113, 168, 175, 182, 196, 201,
203, 206, 225, 227, 243Arbeidsvoorwaarden 21, 103, 105, 106, 181, 182Arbo 19, 24, 31, 34, 48, 54, 58, 65, 107, 122, 124, 125, 127, 129,
135, 136, 138, 140, 141, 149, 150, 153, 159, 195, 234Archeologie 146, 148, 150, 152Archiefwet 214Archieven 146, 148, 150, 151, 152, 214Aspasia 169, 176Basisbeurs 123, 124, 125, 126, 128, 129Basisvorming 6, 21, 52, 53, 240Beeldende kunst 147, 150, 156, 219Bekostiging 27, 29, 30, 31, 32, 38, 45, 47, 48, 50, 51, 52, 56, 58,
60, 63, 64, 67, 69, 71, 83, 92, 117, 160, 168, 170, 183, 188, 190, 191, 192,
203, 208, 209, 211, 219, 220Beroepskolom 62, 68, 70, 237Beroepsonderwijs 5, 17, 21, 60, 61, 63, 64, 65, 66, 67, 68, 76, 99,
100, 115, 182, 183, 196, 201, 203, 205, 206, 219, 223, 225, 227, 228, 232,
233, 234, 236, 237, 238, 240, 242, 243Beroepsopleidende leerweg 122, 135, 142, 223, 227, 232, 237Beroepspraktijkvorming 64, 232, 237Beurzenprogramma 85, 86, 96Bibliotheken 146, 148, 153, 154Bilaterale samenwerking 169BPRC 169, 171, 205, 223Bve Raad 242Bve-sector 63, 64, 65, 67, 189Cao 106, 223Collegegeldkrediet 132, 133Collegegeld 85, 132, 233Convenant 14, 46, 62, 65, 68, 102, 107, 109, 113, 114, 163Cultureel erfgoed 100, 146, 150, 151, 191Cultureel ondernemerschap 153Culturele diversiteit 155, 156, 157Cultuur en school 19, 27, 45, 58, 59, 62, 155, 156, 157Cultuuruitingen 19, 146, 155De bekostiging 63Decentralisatie arbeidsvoorwaarden 105, 107Deelname 24, 26, 33, 35, 41, 73, 78, 80, 82, 83, 88, 90, 91, 97,
122, 135, 154, 179, 180Deregulering 20, 47, 63, 64, 171Didactische cursus 65Differentiatie 19, 23, 46, 78Doorstroom 14, 17, 20, 25, 44, 49, 55, 60, 61, 66, 67, 68, 78, 79,
84, 90, 106, 110, 175, 224, 230, 237Duale opleidingstrajecten 65Duurzaam verblijfsrecht 134Educatie 5, 17, 21, 29, 39, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 65, 74, 82, 100,
111, 112, 113, 118, 119, 120, 121, 147, 155, 156, 162, 177, 178, 182, 183,
194, 196, 201, 203Educatie 205, 206, 223, 225, 226, 228, 233, 234, 236, 237, 239, 240,
243ESF 40, 62, 200, 212, 223FES 15, 17, 18, 22, 28, 29, 38, 39, 45, 47, 49, 50, 51, 52, 62, 66,
67, 167, 168, 169, 172, 174, 224Film 148, 149, 150, 219Fondsen 19, 23, 146, 148, 149, 150, 191, 194, 202, 205, 219Gedragscode schoolkosten 142Genomics 169, 226, 235Gewichtenregeling 32, 38, 39, 208, 209Havo/vwo 17, 21, 25, 44, 242Hoger beroepsonderwijs 80, 81, 100, 112, 113, 122, 182, 183, 196,
201, 203, 205, 206, 224, 235, 237, 238, 240, 244Hoger onderwijs 5, 20, 21, 22, 25, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 85, 86,
88, 89, 90, 91, 92, 94, 96, 97, 113, 125, 127, 132, 133, 223, 224, 227, 234,
235, 244Hoofdlijnenakkoord 107, 108, 195Huisvesting 28, 38, 39, 40, 46, 148, 171, 205, 215, 230Inburgering 63, 74, 147, 181, 183, 236Individuele leerrekening 72, 73, 224Informatie- en communicatietechnologie 5, 196, 201, 203, 206, 227Inkomensafhankelijke regelingen 129, 137, 207, 223Instroom 14, 20, 28, 63, 65, 84, 86, 87, 88, 90, 91, 94, 101, 107,
112, 168, 169, 175, 224, 230Integraal personeelsbeleid 20, 103, 111, 114, 224Internationaal cultuurbeleid 100, 155, 156, 157Internationale samenwerking 23, 83, 85, 95, 100, 155, 169, 179Inventaris 18, 37, 45, 54, 55, 70, 107, 110, 157, 194, 212, 213,
216KCE 71, 72, 189, 190, 225, 237Kennisnet 118, 119, 120Kinderopvang 39, 105, 107, 108Koers 50, 65, 85, 153Kwalificatiestructuur 60, 62, 64, 70, 71, 72, 110, 111, 112, 113,
225, 232Kwaliteit 12, 13, 19, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 29, 32, 34, 36,
37, 38, 41, 43, 45, 47, 54, 57, 58, 60, 61, 63, 65, 70, 71, 72, 75, 77, 78,
79, 80, 82, 85, 86, 87, 90, 92, 93, 105, 110, 111, 112, 113, 115, 118, 119,
120, 144, 146, 151, 153, 154, 155, 167, 168, 172, 188, 190, 191, 192, 194,
195, 225, 236, 237, 238Kwaliteitsbeleid 103Kwaliteitscentrum examens 225Landelijke publieke omroep 163Leenfaciliteit 123, 124, 130, 131, 132, 213, 217Leerlingenzorg 39Leerlinggebonden financiering 21, 26, 28, 38, 39, 41, 42, 74, 225Leerlingvolgsysteem 25Leermiddelen 38, 117, 226Leerplicht 14, 24, 27, 38, 56, 67, 225Leraren in opleiding 114Lerarenopleidingen 20, 103, 111, 112, 136, 227Lesgeld 5, 136, 138, 139, 143, 144, 145, 196, 201Letteren 219Leven lang leren 12, 14, 15, 72Levensonderhoud 134, 138Liquiditeit 170, 217, 238Maatwerk 35, 54, 68, 105, 106Managementrapportage 193Materiële vergoedingen 27, 28, 30Mediawet 160, 162, 165Meeneembaarheid 133Meeneembare studiefinanciering 13Middelbaar beroepsonderwijs 22, 60, 63, 225, 228, 231, 232, 233,
234, 235, 237, 238, 241, 242, 243Monumenten 13, 18, 146, 147, 148, 151, 152, 223, 225, 236Monumentenzorg 18, 148, 150, 151, 227Musea 18, 23, 147, 148, 150, 151, 152, 158, 188, 198, 199, 221, 242Numerus fixus 82, 87OALT 29, 108, 183Onderwijskansen 225, 226Onderwijsprogrammering 227, 242Onderzoekspersoneel 103, 175, 228Ontwikkelingssamenwerking 226Participatie 32, 50, 80, 82, 89, 91, 105, 106, 107, 108, 122, 135,
147, 177, 179, 201, 205, 219, 227Personeelsbeleid 5, 10, 26, 30, 65, 103, 107, 109, 113, 175, 176,
182, 196, 201, 203, 206Podiumkunsten 150, 219Prestatiebeurs 123, 124, 126, 128, 131, 202Primair onderwijs 5, 6, 13, 18, 19, 20, 21, 24, 25, 26, 27, 29, 30,
31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 41, 96, 100, 101, 106, 108, 112, 115, 117,
156, 177, 178, 182, 196, 201, 203, 206, 219, 227, 228, 230, 231, 233, 240,
241Raad voor Cultuur 23, 146, 151, 185, 187, 210Rechtspositie 48, 83Regeerakkoord 20Reisvoorziening 123, 124, 125, 126Rendement 62, 66, 67, 73, 79, 80, 108Rentabiliteit 241Rentedragende lening 124, 131, 132, 201, 202Renteloze voorschotten 131, 132, 201, 202Rijksbijdrage 74, 87, 194, 214, 219Schoolbegeleiding 27, 34, 227Schoolbudget 114Schoolkosten 135, 136, 138, 139, 142, 143, 228Schoolontwikkeling 111, 112Solvabiliteit 170, 201, 202, 217, 241Speciaal onderwijs 24, 28, 29, 33, 38, 39, 97, 108, 111, 144, 208,
219, 227, 228, 233, 241, 242, 243Studentenmobiliteit 133Studentenmonitor 91, 127, 130Studiefinanciering 5, 92, 100, 122, 123, 125, 127, 128, 129, 130,
132, 133, 134, 135, 141, 182, 185, 196, 201, 202, 203, 205, 207, 227, 228,
230, 239Studieschuld 207Technocentra 5, 76, 77, 182, 196, 206Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten 5, 196, 201, 207,
227, 228Tempobeurs 126, 128Toegankelijkheid 19, 21, 29, 63, 79, 122, 123, 124, 125, 127, 135,
136, 138, 140, 141, 243Uitstroom 20, 26, 61, 65, 84, 87, 88, 90, 94, 178Uitval 6, 12, 14, 49, 51, 52, 53, 55, 67, 69, 79, 84, 90, 108, 113,
237Variëteit 62, 67Vernieuwingsimpuls 169, 175, 176, 177Vervangingsfonds 32, 50, 201, 202, 205, 219, 228Vmbo 12, 13, 17, 21, 25, 44, 45, 46, 47, 49, 53, 54, 55, 56, 68,
69, 125, 126, 144, 228, 231, 232, 233, 234, 235, 238, 240, 241, 242, 243Voor- en vroegschoolse educatie 38, 39, 228Voortijdig schoolverlaten 6, 13, 14, 21, 48, 62, 67, 68, 69, 70,
228Vouchers 18, 19, 80, 82, 92, 156, 157Wachtgeld 201WEC 33, 39, 228Weer samen naar school 28, 38, 41, 228Wet op de beroepen in het onderwijs 110Wetenschappelijk onderwijs 14, 44, 81, 82, 100, 122, 178, 182, 196,
201, 203, 206, 228, 231, 232, 233, 234, 235, 238, 240, 241, 242, 243, 244Wetenschapsbudget 15, 167, 170Wisselwerking 154, 167, 171WPO 33, 209, 228Ziektekosten 103, 104, 139, 181, 182, 228Ziekteverzuim 65, 66, 105, 106, 107, 108, 113Zij-instromers 114Zorgbudget 50Zorgstelsel 128, 139BIJLAGE 6: BEGRIPPENAANTAL GEDIPLOMEERDEN IN EEN ONDERWIJSSECTORHet op de peildatum (1 oktober) bepaalde aantal afgestudeerden in het
direct daaraan voorafgaande schooljaar of het geraamde aantal afgestudeerden
in een(deel-)onderwijssector. Voor het primair onderwijs geldt het aantal
deelnemers dat de sector po verlaat in het schooljaar voorafgaan aan de peildatum
en in een andere onderwijssector instroomt.AANTAL ONDERWIJSDEELNEMERS IN EEN ONDERWIJSSECTORHet op de peildatum (1 oktober) getelde of geraamde aantal ingeschreven
onderwijsdeelnemers in een (deel-)onderwijssector.ACHTERSTALLIG RECHTAchterstallig recht, te verdelen in achterstallig lager recht en achterstallig
hoger recht betreft een correctie voor onterecht (niet) verstrekte studiefinanciering.
Oorzaken van deze achterstallige rechten zijn onder meer (onbewuste) fouten
in de gegevens die studenten moeten aanleveren, fouten van de IB-Groep bij
verwerking van die gegevens en fraude.AGENTSCHAPEen agentschap is één van de modellen voor verzelfstandiging,
namelijk een interne verzelfstandiging met een beheersmatig karakter. De ministeriële
verantwoordelijkheid en het budgetrecht van de Kamer worden door deze verzelfstandiging
niet ingeperkt. Een agentschap past een baten-lastenstelsel toe, heeft een
afzonderlijke plaats in de begroting en voert een administratie los van de
begrotingsadministratie van het moederministerie.APPARAATSKOSTENHet totaal van de personele en materiële uitgaven (voor huisvesting,
energie, apparatuur, schoonmaken etc.) van het ministerie.ARTIKELEenheid voor het boeken van uitgaven of ontvangsten op de begroting. Onderling
samenhangende begrotingsartikelen worden samengevoegd op één
hoofdbeleidsterrein. Begrotingsartikelen hebben een uniek nummer op de begroting
en zijn veelal op te splitsen in meerdere artikelonderdelen.ARTIKELONDERDEELOnderdeel van een begrotingsartikel. Artikelonderdelen maken geen deel
uit van de begrotingsstaat.ASPASIAStimuleringsprogramma dat beoogt een initiërende bijdrage te leveren
aan de vergroting van de doorstroom van vrouwen van universitair docent naar
universitair hoofddocent.ASSISTENT OPLEIDINGDe assistent opleiding duurt een half tot één jaar en leidt
op tot niveau één van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus,
niveau één is het laagste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen.
Leerlingen zijn meestal vanaf ca. 16 jaar oud.ATHENEUMHet atheneum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Er
wordt op het atheneum geen Grieks en Latijn gegeven. Andere schooltypen in
het vwo zijn het gymnasium en het lyceum.ATC: ACCOUNTABILITY, TOEZICHT EN CONTROLEEen project dat zich richtte op de toezichtsarrangementen met de instellingen,
de richtlijnen voor de verantwoording en de controle door accountants.AUDIT COMMITTEEEen toezicht- en adviesorgaan op het gebied van de bedrijfsvoering.BASISBEROEPSOPLEIDINGDe basisberoepsopleiding duurt twee tot drie jaar en leidt op tot niveau
twee van de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is
het hoogste niveau. Er zijn geen vooropleidingseisen. Leerlingen die naar
een basisberoepsopleiding gaan zijn ca. 16 jaar oud.BASISONDERWIJSBasisonderwijs wordt gegeven aan scholen voor basisonderwijs en is bestemd
voor leerlingen van 4 tot ongeveer 12 jaar. Het onderwijs omvat in principe
acht aaneensluitende jaren. De overkoepelende term voor basisonderwijs en
speciaal basisonderwijs is primair onderwijs.BASISVORMINGVoorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) beginnen
met een periode van onderbouw van drie jaar. Het doel is een brede vorming
te geven aan leerlingen tussen 12 en 15 jaar. Er is geen strikte scheiding
tussen algemene en technische vakken. Onderbouw is geen schooltype, maar een
inhoudelijke vernieuwing die geldt voor alle schooltypen binnen het voortgezet
onderwijs die aanvangen na het basisonderwijs.BATEN-LASTENSTELSELIn een baten-lastenstelsel worden de uitgaven en ontvangsten toegerekend
aan het tijdvak waarin het verbruik van goederen en diensten plaatsvindt en
de baten ontstaan. Dit stelsel maakt het mogelijk om de integrale kosten en
opbrengsten af te leiden uit de administratie en leidt daarmee tot een doelmatiger
beheer.BEDRIJFSVOERINGDe sturing en beheersing van bedrijfsprocessen binnen een ministerie om
de beleidsdoelstellingen te realiseren. Het gaat dan om zowel de primaire
als de ondersteunende processen.BEGROTINGSWETWet waarbij de financiële vastlegging van het te voeren beleid met
betrekking tot een begrotingsjaar is geautoriseerd. De wet bevat ramingen
van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten.BELEIDSEVALUATIEOnderzoek naar de effectiviteit en doelmatigheid van het te voeren (ex
ante) en/of gevoerde (ex post) beleid.BELEIDSINTENSIVERINGVerhoging van uitgaven en/of verlaging van ontvangsten ten opzichte van
de begroting en/of de meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing ten
grondslag ligt.BELEIDSTERREINHet beleidsterrein is de afbakening van een aandachtsgebied binnen de
taakopdracht van het departement. Per begroting worden de begrotingsartikelen
zodanig afgebakend en gegroepeerd dat deze gezamenlijk een helder beeld geven
van de onderwerpen van beleid.BEROEPSKOLOMDe route van vmbo, via mbo, naar hbo.BEROEPSONDERWIJSBeroepsonderwijs sluit aan op het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo)
en het algemeen voortgezet onderwijs (avo), en is voor leerlingen vanaf ca.
16 jaar. Het beroepsonderwijs omvat vier opleidingsniveaus: de assistent opleiding,
de basisberoepsopleiding, de vakopleiding en de middenkader- of specialistenopleiding.
Alle opleidingen bevatten een beroepsopleidende leerweg (beroepspraktijkvorming
20–60%) en een beroepsbegeleidende leerweg (meer dan 60%
beroepspraktijkvorming).BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBinnen het middelbaar beroepsonderwijs zijn twee leerwegen: de beroepsopleidende
leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In de bol vindt de
opleiding hoofdzakelijk op de school plaats, minimaal 20% en maximaal
60% van de studieduur is een praktijkdeel. In de bbl opleiding omvat
de beroepspraktijkvorming minimaal 60% of meer van de studieduur.BEROEPSPRAKTIJKVORMINGHet onderricht in de praktijk van het beroep.BUDGETTAIR NEUTRAALZonder effect op het saldo van uitgaven en ontvangsten van de begroting.CENTRAAL REGISTER BEROEPSOPLEIDINGENHet centraal register beroepsopleidingen (crebo) is een systematische
geordende verzameling van gegevens met betrekking tot de opleidingen uit de
kwalificatiestructuur beroepsonderwijs die door de bekostigde en niet-bekostigde
instellingen worden verzorgd. Het crebo bevat een overzicht van opleidingen
per instelling en registreert voor elke deelkwalificatie welke exameninstellingen
de externe legitimering kunnen verzorgen.CENTRAAL EXAMENHet centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk.
Het maakt samen met het schoolexamen deel uit van het eindexamen voor voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo),
en voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo). Zie eindexamen.CERTIFICAATVoor een met succes afgerond vak of deelkwalificatie kan een certificaat
worden verkregen. Meerdere certificaten kunnen leiden tot een diploma, ter
afsluiting van een volledige opleiding. Certificaten zijn te behalen in het algemeen vormend onderwijs, het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs, het voorbereidend beroepsonderwijs, educatie en beroepsonderwijs
(vanaf 1–8-97) en de Open Universiteit. Bij voldoende afsluiten van
de opleiding schoolleiders primair onderwijs wordt ook een certificaat behaald.CERTIFICAATEENHEIDHet middelbaar beroepsonderwijs (mbo) kent eindtermen die aangeven wat
de leerlingen aan kennis en vaardigheden moeten leren. Het examenprogramma
wordt vastgesteld op basis van de eindtermen en ingedeeld in onderdelen die
overeenstemmen met certificaateenheden. Certificaateenheden hebben elk een
betekenis in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming naar het
vervolgonderwijs. In het nieuwe mbo dat in augustus 1997 van start is gegaan
worden de certificaateenheden vervangen door deelkwalificaties.COLLEGEGELDCollegegeld is de verplichte eigen bijdrage van de student. Collegegeld
is verschuldigd door de inschrijving als student voor een voltijdse, deeltijdse
of duale opleiding aan een universiteit of hogeschool.DEELKWALIFICATIEHet middelbaar beroepsonderwijs (mbo) kent eindtermen die aangeven wat
de leerlingen aan kennis en vaardigheden moeten leren. Het examenprogramma
wordt vastgesteld op basis van de eindtermen en ingedeeld in onderdelen die
overeenstemmen met deelkwalificaties. Deelkwalificaties hebben elk een betekenis
in het kader van de beroepsuitoefening of doorstroming naar het vervolgonderwijs.DIPLOMABij het met succes afronden van een bepaalde opleiding wordt een diploma
verkregen. Dit geldt voor het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo),
het hoger algemeen vormend onderwijs (havo), het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo), educatie en beroepsonderwijs (na 1–8-97) en voor de
deeltijd opleiding tot leraar speciaal onderwijs.DOELMATIGHEIDSKENGETALEen doelmatigheidskengetal geeft de kostprijs per activiteit of prestatie
aan.DOELTREFFENDHEIDSKENGETALEen doeltreffendheidskengetal geeft de mate aan waarin zich beoogde en
niet beoogde effecten van beleid voordoen.EDUCATIEEducatie is gericht op de bevordering van de persoonlijke ontplooiing
ten dienste van het maatschappelijk functioneren van volwassenen door de ontwikkeling
van kennis, inzicht, vaardigheden en houdingen op een wijze die aansluit bij
hun behoeften, mogelijkheden en ervaringen, alsmede bij maatschappelijke behoeften.Educatie omvat opleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren,
opleidingen Nederlands als tweede taal en opleidingen gericht op sociale redzaamheid.
Educatie is uitsluitend voor volwassenen. Waar mogelijk sluit de educatie
aan op het ingangsniveau van het beroepsonderwijsEINDEJAARSMARGEDe eindejaarsmarge is het bedrag dat moet worden gecompenseerd in, respectievelijk
mag worden meegenomen naar het volgende begrotingsjaar. Het gaat daarbij om
een tekort of overschot (als saldo van de uitgaven en ontvangsten) in het
betreffende begrotingsjaar. De eindejaarsmarge bedraagt maximaal 1%
van het begrotingstotaal. Op deze wijze kan het ondoelmatig besteden van begrotingsgelden
worden beperkt.EINDEXAMENHet eindexamen van het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo),
hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs (vmbo) bestaat uit twee delen: het schoolexamen en het centraal
examen. Het schoolexamen wordt door de school georganiseerd en afgenomen;
het centraal examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Zie
ook centraal examen, schoolexamen.EINDTERMENDefinitie van de kennis, vaardigheden en competenties die van deelnemers
op elk van de kwalificatieniveaus worden verwachtEINDTOETS BASISONDERWIJSEindtoets voor het basisonderwijs, die scholen kunnen gebruiken om hun
resultaten te meten en te kunnen vergelijken met andere scholen. Ongeveer
75% van de scholen gebruikt de eindtoets basisonderwijs van het Instituut
voor Toetsontwikkeling (Cito).EXAMENEen examen is een afsluiting van een opleiding of een deel van een opleiding.
Het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) zijn
voltooid na het examen. De meeste opleidingen in beroepsonderwijs en educatie
kunnen worden afgesloten met een examen of een staatsexamen. In het hoger
onderwijs kan er aan het eind van het eerste studiejaar een propedeutisch
examen zijn. Na vier jaar is er een afsluitend examen. Zie ook centraal examen.FINANCIEEL BEHEERHet geheel van maatregelen, voorzieningen en regels voor het opstellen,
verwerken, vastleggen en controleren van de uitgaven, de verplichtingen, de
ontvangsten en de voorschotten van het ministerie.FINANCIEEL BEHEERBRIEFIn de financieel beheerbrief geeft het ministerie van Financiën (DAR)
op basis van de rapporten van de OCenW-accountantsdienst en eigen onderzoeken
haar opmerkingen bij het financieel beheer over een bepaald jaar en de ontwikkelingen
naar het hierop volgend jaar. Deze brief verschijnt uiterlijk 1 september
van het jaar volgend op het begrotingsjaar waarop de brief betrekking heeft.GEDWONGEN WINKELNERINGDe gemeenten zijn volgens de WEB verplicht om educatie bij roc’s
in te kopen voor zover de gemeente deze financiert uit het rijksbudget educatie.
Deze verplichting is in de WEB opgenomen om enerzijds de gemeenten en de roc’s
gelegenheid te geven een contractrelatie tussen beide op te bouwen en anderzijds
om een doorlopende leerlijn en soepele doorstroming vanuit de educatie naar
het mbo te waarborgen.GENOMICSHet door grootschalige DNA sequentieanalyse in kaart brengen van mensen,
dieren, planten en micro-organismen en het grootschalig onderzoek naar de
functie van genen en de manier waarop erfelijke eigenschappen zoals vastgelegd
in de genen, worden vertaald naar het functioneren van een cel en uiteindelijk
het gehele organisme. Ook «high throughput» technologieën
zoals proteomics en metabolomics en de bioinformatica, die informatieverwerking
en analyse van de zeer grote hoeveelheden complexe data mogelijk maken, vallen
onder genomics.GETUIGSCHRIFTDe afgestudeerden van een hoger beroepsopleiding (hbo) of een opleiding
in het wetenschappelijk onderwijs (wo) ontvangen een getuigschrift. Hierop
staat vermeld de studierichting en het vak. Indien een lerarenopleiding is
gedaan wordt ook de bevoegdheidsgraad vermeld. Bij het hoger beroepsonderwijs
worden ook vermeld: voltijd- of deeltijdopleiding, de duur van de opleiding
en de titel.GIGAPORTProject waarmee wordt beoogd Nederland een voorsprong te geven in de ontwikkeling
en het gebruik van een geavanceerde en innovatieve internettechnologie.GROTE TECHNOLOGISCHE INSTITUTENHieronder vallen de volgende instellingen: Stichting Waterloopkundig Laboratorium,
Stichting Grondmechanica Delft, Stichting Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium,
Stichting Maritiem Research Instituut Nederland en Energiecentrum Nederland
(het ECN ontvangt sinds 1983 geen bijdrage meer van OCenW).GYMNASIUMHet gymnasium is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het gymnasium zijn Grieks en Latijn verplicht. Andere schooltypen in het vwo
zijn het atheneum en het lyceum.HOGER ALGEMEEN VOORTGEZET ONDERWIJSHoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) is één van de
drie typen voortgezet onderwijs: voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo), hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo) en voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo). Hoger algemeen voorgezet onderwijs duurt vijf jaar, voor
leerlingen van 12–17 jaar. Het bereidt leerlingen hoofdzakelijk voor
op het hoger beroepsonderwijs (hbo).HOGER BEROEPSONDERWIJSDe bacheloropleidingen in het hoger beroepsonderwijs (hbo) duren vier
jaar en zijn bestemd voor studenten met een diploma havo, vwo of mbo 4-jarig.
Het hbo is georganiseerd in zeven sectoren (Chroho-onderdelen) en wordt gegeven
aan 50 hogescholen. Het maakt samen met het wetenschappelijk onderwijs deel
uit van het hoger onderwijs.HOGER ONDERWIJSHet hoger onderwijs omvat het hoger beroepsonderwijs (hbo) en het wetenschappelijk
onderwijs (wo).INBURGERINGInburgering is de eerste fase van integratie van nieuwkomers in de Nederlandse
samenleving. Hierbij wordt gestreefd nieuwkomers door een vlot en intensief
programma zo snel mogelijk een vorm van zelfredzaamheid te laten bereiken.
Het inburgeringstraject heeft een welzijns- en educatieve component. De educatieve
component is een programma dat kan bestaan uit onderwijs in Nederlands als
tweede taal, maatschappelijke oriëntatie en beroepenoriëntatie.INDIVIDUELE LEERREKENINGSpaarrekening bestemd voor scholing en opleiding.IN HUN ONTWIKKELING BEDREIGDE KLEUTERSOnderwijs voor in hun ontwikkeling bedreigde kleuters is een vorm van
speciaal basisonderwijs: het onderwijs is er afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die jonge kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Iobk-onderwijs
wordt gegeven aan afdelingen, verbonden aan scholen voor speciaal basisonderwijs
en is voor kinderen van 3–7 jaar met ontwikkelingsproblemen.INDIVIDUEEL VOORBEREIDEND BEROEPSONDERWIJSHet individueel voorbereidend beroepsonderwijs (ivbo) maakt deel uit van
het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) en is bedoeld voor leerlingen die
veel hulp en individuele aandacht nodig hebben. Het ivbo is onderwijs in de
eerste fase van het voortgezet onderwijs en duurt vier jaar, voor leerlingen
van 12–16 jaar. Met ingang van 1 augustus 1998 is het ivbo veranderd
in afdelingen voor leerwegondersteunend onderwijs. Zie ook leerwegondersteunend
onderwijs.INK MODELEen model van de Stichting INK waarmee de kwaliteit van de organisatie
en de behaalde resultaten kan worden gemeten.INTENSIVERINGZie beleidsintensivering.KANJERSEen nationale keurcollectie van bijzondere gebouwen en complexen uit verschillende
tijden. Rijksmonumenten die om verschillende redenen grote cultuurhistorische
waarde vertegenwoordigen en waarvan de instandhouding van groot belang is.KAS-/VERPLICHTINGENADMINISTRATIEEen administratie waarin de aangegane verplichtingen worden geregistreerd,
tezamen met de hieruit voortvloeiende betalingen in het jaar van aangaan en
eventuele volgende jaren. Gedane betalingen worden geregistreerd in relatie
tot de aangegane verplichtingen, zodat de nog openstaande verplichtingenbedragen
kunnen worden vastgesteld.KASVERSCHUIVING/KASSCHUIFEen vervroeging of vertraging van de uitgaven over de jaargrens heen.KENNISCENTRA BEROEPSONDERWIJS BEDRIJFSLEVENPer bedrijfstak of groep van bedrijfstakken is er een kenniscentrum beroepsonderwijs
bedrijfsleven (kbb). Het bestuur van een kbb bestaat uit werkgevers en werknemers
(bipartiet) of uit vertegenwoordigers werkgevers, werknemers en onderwijsinstellingen
(tripartiet).KENGETALEen kengetal is een getal dat inzicht geeft in de situatie en/of de ontwikkeling
van een beleids- of productieproces.KWALIFICATIENIVEAU BEROEPSONDERWIJSBinnen het middelbaar beroepsonderwijs bestaan 4 kwalificatieniveaus.
Aan elk niveau is een opleiding verbonden. De niveaus zijn:NiveauOpleidingDuur1. Eenvoudige uitvoerende werkzaamhedenAssistent opleiding0,5–1 jaar2. Uitvoerende werkzaamhedenBasisberoepsopleiding2–3 jaar3. Volledige zelfstandige uitvoering van werkzaamhedenVakopleiding2–4 jaar4. Volledige zelfstandige uitvoering van werkzaamheden
met brede inzetbaarheid dan wel specialisatieMiddenkaderopleidingSpecialistenopleiding3–4
jaar1–2 jaarKWALIFICATIENIVEAU EDUCATIEBinnen de educatie zijn zes kwalificatieniveaus, die worden aangeboden
via 4 soorten opleidingen: de opleidingen voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
(vavo), de opleidingen Nederlands als tweede taal (NT2) I en II, en de opleidingen
gericht op breed maatschappelijk functioneren en gericht op sociale redzaamheid
(basiseducatie).KWALIFICATIEWINSTToename van het aantal gediplomeerden in de beroepskolom (vo, mbo, hbo)
als gevolg van vermindering van de ongediplomeerde uitval en verbetering van
de doorstroom naar de hogere opleidingsniveaus in het beroepsonderwijs.KWALITEITSCENTRUM EXAMINERINGHet KwaliteitsCentrum Examinering (KCE) is een instantie die – met
ingang van de inwerkingtreding van de beoogde nieuwe examensystematiek beroepsonderwijs –
belast is met het toezicht op de examens mbo aan de hand van de standaarden
voor de examenkwaliteit.LECTORATEN/KENNISKRINGENHet in het hoger beroepsonderwijs aanstellen van lectoren / instellen
van kenniskringen ter versterking van de kenniseconomie.LEER- EN OPVOEDINGSMOEILIJKHEDENOnderwijs voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden is een vorm
van speciaal basisonderwijs: het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die kinderen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs
wordt gegeven aan aparte scholen.LEERWEGEN: BEROEPSOPLEIDENDE EN BEROEPSBEGELEIDENDE LEERWEGBinnen het middelbaar beroepsonderwijs zijn twee leerwegen: de beroepsopleidende
leerweg (bol) en de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). In de bol vindt de
opleiding hoofdzakelijk op de school plaats, minimaal 20% en maximaal
60% van de studieduur is een praktijkdeel. In de bbl opleiding omvat
de beroepspraktijkvorming minimaal 60% of meer van de studieduur.LEERWEGONDERSTEUNEND ONDERWIJSAfdeling binnen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) voor
leerlingen die moeite hebben om het gewone lesprogramma te volgen, en meer
individuele begeleiding nodig hebben dan in het gewone vmbo (gericht op het
verwerven van een diploma).LIQUIDITEIT (CURRENT RATIO)Liquiditeit is een maatstaf voor de mate waarin de instelling op korte
termijn aan zijn schulden kan voldoen, en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal
als resultaat van de verhouding tussen vlottende activa en kortlopende schulden.
Voor de beoordeling van de liquiditeitspositie van een instelling worden de
volgende normering en kwalificatie gehanteerd: een liquiditeitsratio van meer
dan 1,2 is goed, tussen 0,6 en/of gelijk aan 1,2 is matig/voldoende en 0,6
of lager is slecht.LOONBIJSTELLINGMiddelen die nodig zijn om de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge
van loonstijgingen te financieren.LYCEUMHet lyceum is één van de drie schooltypen van het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo) voor leerlingen van 12–18 jaar. Op
het lyceum zijn Grieks en Latijn keuzevakken. Andere schooltypen in het voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs zijn het atheneum en het gymnasium.MEDEDELING OVER DE BEDRIJFSVOERINGIn de mededeling legt de minister verantwoording af over de beheersing
van de bedrijfsprocessen, de verbeteracties en de kwaliteitsverbeteringen
in de bedrijfsvoering.MEEVALLERLagere begrotingsuitgaven of hogere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSMiddelbaar beroepsonderwijs (mbo) behoort tot de tweede fase van het voortgezet
onderwijs. Onderwijs in het mbo duurt vier jaar en is voor leerlingen van
16–20 jaar. Er worden zowel algemene als beroepsgerichte vakken gegeven.
In het mbo stromen leerlingen door naar een baan of naar het hoger beroepsonderwijs
(hbo). In augustus 1997 is het mbo opgegaan in de opleidingsniveaus van het
nieuwe beroepsonderwijs.MIDDENKADEROPLEIDINGDe middenkaderopleiding duurt drie tot vier jaar en leidt op tot niveau
vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Als toelatingseis gelden
een diploma voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo), drie jaar hoger
algemeen voortgezet onderwijs (havo) of voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
(vwo). Leerlingen zijn dan circa 15/16 jaar.MOEILIJK LERENDE KINDERENOnderwijs voor moeilijk lerende kinderen is een vorm van speciaal basisonderwijs:
het onderwijs is afgestemd op de specifieke moeilijkheden die kinderen ondervinden
bij het volgen van onderwijs. Speciaal basisonderwijs wordt gegeven aan aparte
scholen.NEMOHet New Metropolis (educatieve attractie op het gebied van wetenschap
en technologie) in Amsterdam is het grootste science centre van Nederland.
Het heeft als doel de belangstelling voor wetenschap en technologie te stimuleren
bij een breed publiek.NIET – RELEVANTNiet relevant voor het beleidsmatig financieringstekortNOTA VAN WIJZIGINGEen door het ministerie ingediende verandering op een wetsvoorstel dat
bij de Tweede Kamer in behandeling is.OMBUIGINGBeleidsmatige verlaging van de begroting.ONDERWIJS- EN EXAMENREGELINGDe onderwijs- en examenregeling is het document waarin de belangrijkste
kenmerken van de opleiding waaronder inhoud en inrichting, de studieduur voor
een groep of groepen van deelnemers en de toetsing en examinering, worden
vastgelegd door het bevoegd gezag van de instelling. Ook wordt in de onderwijs-
en examenregeling vastgelegd welke opleidingstrajecten voldoen aan de eisen
van de Wet studiefinanciering (WSF) of de eisen voor tegemoetkoming van de
studiekosten voor studerenden tot 18 jaar.ONDERWIJSKUNDIG RAPPORTAan het einde van de basisschool krijgen de leerlingen geen getuigschrift
of diploma, maar een onderwijskundig rapport over de schoolvorderingen en
leermogelijkheden. Dit rapport wordt opgesteld door de directeur, na overleg
met het onderwijzend personeel, ten behoeve van de ontvangende school voor
voortgezet onderwijs. Een afschrift van het rapport wordt aan de ouders van
de leerlingen verstrekt. De minister van onderwijs, cultuur en wetenschap
kan nadere voorschriften over dit rapport geven.ONDERWIJSOVEREENKOMSTDe onderwijsovereenkomst is de overeenkomst tussen deelnemer en bevoegd
gezag die ten grondslag ligt aan de inschrijving. De overeenkomst regelt de
rechten en verplichtingen tussen instelling en deelnemer.In de overeenkomst worden per deelnemer zaken zoals de inhoud van het
onderwijs, de examens en de studiebegeleiding overeengekomen.ONTWERPBEGROTINGBegrotingswetsvoorstel dat (ter autorisatie) bij de Staten-Generaal wordt
ingediend op de derde dinsdag van september van het jaar voorafgaand aan het
begrotingsjaar.ONVOLKOMENHEIDEen overschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens van de Algemene
Rekenkamer.OPEN UNIVERSITEITDe Open Universiteit is een instelling voor afstandsonderwijs, die opleidingen
biedt op het niveau van het wetenschappelijk onderwijs, voor personen van
18 jaar en ouder. De Open Universiteit is vooral gericht op personen die geen
studie op de gebruikelijke manier kunnen of willen volgen.OPLEIDINGEN GERICHT OP BREED MAATSCHAPPELIJK FUNCTIONERENOpleidingen gericht op breed maatschappelijk functioneren maken deel uit
van de educatie en zijn gericht op het eindniveau van de eerste fase van het
voorgezet onderwijs (basisvorming). De opleidingen zijn bedoeld als voorbereiding
op een voortgezette opleiding, bijvoorbeeld in het beroepsonderwijs. De opleidingen
zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook educatie.OPLEIDINGEN GERICHT OP SOCIALE REDZAAMHEIDOpleidingen gericht op sociale redzaamheid maken deel uit van de educatie,
en richten zich op een niveau van minimale redzaamheid op het gebied van taal,
rekenen en sociale vaardigheden. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen.
Zie ook educatie.OPLEIDINGEN NEDERLANDS ALS TWEEDE TAALOpleidingen Nederlands als tweede taal maken deel uit van de educatie,
en zijn bedoeld voor niet-Nederlanders om hun taalvaardigheid op een aanvaardbaar
niveau te brengen. De opleidingen zijn uitsluitend voor volwassenen. Zie ook
educatie.OVERBOEKINGEen verschuiving van begrotingsuitgaven tussen de artikelen van het ministerie
of een verschuiving van begrotingsuitgaven naar of van een ander departement.PEDAGOGISCHE ACADEMIE BASISONDERWIJSEen pedagogische academie basisonderwijs verzorgt de lerarenopleiding
voor het basisonderwijs en valt onder het hoger beroepsonderwijs (hbo). Zowel
de voltijdopleidingen als de deeltijdopleidingen duren vier jaar. De praktische
studieduur bij de deeltijdopleiding verschilt, afhankelijk van de vooropleiding.
Het getuigschrift geeft een volledige bevoegdheid om les te geven aan de basisschool
in alle vakken en alle leeftijdsgroepen (4 tot 12 jaar).PRAKTIJKONDERWIJSAfdeling binnen het vmbo voor leerlingen die veel moeite hebben om het
gewone lesprogramma te volgen, extra individuele begeleiding nodig hebben,
maar niet in staat worden geacht een diploma voor vervolgonderwijs te behalen.PRIMAIR ONDERWIJSDit is de overkoepelende term voor basisonderwijs en speciaal basisonderwijs.
Deze term wordt gebruikt sinds de invoering van de Wet op het primair onderwijs
in augustus 1998. Zie ook basisonderwijs en speciaal basisonderwijs.PRIJSBIJSTELLINGTegemoetkoming voor de extra uitgaven van het ministerie ten gevolge van
de prijsstijgingen.REALISATIEResultaten van de begrotingsuitvoering in termen van uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten. Ook de prestatiegegevens die in een bepaald begrotingsjaar
zijn geleverd, worden aangeduid als realisaties.RELEVANTRelevant voor het beleidsmatig financieringstekortRENTABILITEITRentabiliteit geeft de mate van winstgevendheid aan, en wordt uitgedrukt
in een verhoudingsgetal door het resultaat te delen op baten uit gewone bedrijfsvoering.
Het bedrijfsresultaat is lastiger te normeren. Idealiter en gemeten over een
lange periode zou dit nul moeten zijn. Het is immers niet direct de bedoeling
dat instellingen structureel winst of verlies boeken. Voor de beoordeling
van dit kengetal worden de volgende normering en kwalificatie gehanteerd:
een ratio van meer dan 1% is goed, tussen -1% en/of gelijk aan
1% is matig/voldoende en -1% of lager is slecht.REVIEWSEen beoordeling door de departementale Auditdienst van de accountantscontrole
verricht door de public accountant van OCW-instellingen, gericht op de juiste
en volledige naleving van het controleprotocol.RISICOMANAGEMENTDe wijze waarop wordt omgegaan met risico’s, onder andere door het
identificeren en wegen van risico’s, het treffen van beheersmaatregelen
en het monitoren en bijstellen van risico’s en beheersmaatregelen.SCHOLENGEMEENSCHAPEen scholengemeenschap bevat meerdere schooltypen voor voortgezet onderwijs
die samenwerken.SCHOOLONDERZOEKHet eindexamen voor voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), hoger
algemeen voortgezet onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) bestaat uit twee delen: het schoolonderzoek en het centraal examen.
Het schoolonderzoek wordt door de school georganiseerd en afgenomen; het centraal
examen is een landelijk examen en voor alle scholen gelijk. Vanaf augustus
1998 is de term schoolonderzoek vervangen door de term schoolexamen. Zie ook
centraal examen, eindexamen.SOLVABILITEIT (EXCLUSIEF VOORZIENINGEN)Solvabiliteit is een maatstaf die aangeeft of de instelling op langere
termijn (bij liquidatie) in staat zal zijn haar schulden te voldoen. Dit verhoudingsgetal
wordt verkregen door het eigen vermogen te delen op het totaal vermogen, waarbij
voor de analyse de volgende normering en kwalificatie worden gehanteerd. Een
solvabiliteit van meer dan 30% is goed, tussen 10 en/of gelijk aan
30% is matig/voldoende en 10% of lager wordt als slecht gekwalificeerd.SPECIAAL BASISONDERWIJSDit is sinds augustus 1998 de verzamelterm voor bepaalde vormen van speciaal
onderwijs, namelijk scholen voor lom, mlk en iobk. Het speciaal basisonderwijs
vormt samen met het basisonderwijs het primair onderwijs.SPECIAAL ONDERWIJSHet speciaal onderwijs (so) is voor leerlingen vanaf 3 à 4 jaar
tot circa 12 jaar. Het voortgezet speciaal onderwijs (vso) is voor leerlingen
van 12 tot maximaal 20 jaar. Speciaal onderwijs wordt gegeven aan aparte scholen.
Scholen voor speciaal onderwijs zijn afgestemd op de specifieke moeilijkheden
die kinderen kunnen ondervinden bij het volgen van onderwijs. Zie ook speciaal
basisonderwijs.SPECIALISTENOPLEIDINGDe specialistenopleiding duurt één tot twee jaar en leidt
tot niveau vier van de beroepsopleidingen, het hoogste niveau. Om een specialistenopleiding
te kunnen volgen is een diploma vakopleiding voor eenzelfde beroep op beroepencategorie
vereist. Zie ook beroepsonderwijs.STARTKWALIFICATIEEen startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 middelbaar beroepsonderwijs
of een diploma voor havo/vwo.STUDIEHUISDe tweede fase van scholen voor voortgezet onderwijs (leerjaren 4–5
van het hoger algemeen voorgezet onderwijs (havo) en leerjaren 4–6 van
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo)) zullen zich tot een studiehuis
ontwikkelen. Dit houdt in dat leerlingen in toenemende mate hun eigen studie
plannen en meer zelfstandig en in groepjes opdrachten uitvoeren. De rol van
de docent zal verschuiven van lesgeven naar begeleiden.SUBSIDIEREGELING INDEMNITEIT BRUIKLENENEen regeling op grond waarvan OCW garanties verleent aan musea die een
tijdelijke tentoonstelling organiseren. Indien door verlies of beschadiging
van het tentoongestelde een tekort ontstaat op de exploitatie van de tentoonstelling,
kan de instelling een financiële tegemoetkoming ontvangenTEGENVALLERHogere begrotingsuitgaven of lagere begrotingsontvangsten dan geraamd
zonder dat het onderliggende beleid is gewijzigd.TOP-MODELDe Bve Raad heeft, als gevolg van het plan van aanpak optimalisering en
verantwoording opleidingsprogramma’s, een model ontwikkeld waarmee de
onderwijsintensiteit inzichtelijk wordt gemaakt Dit model staat bekend onder
de naam Model Transparante Onderwijsprogrammering.UITGAVEN OCW VOOR EEN ONDERWIJSSECTORHet totaal van de uitgaven OCW (zie hieronder) voor onderwijs voor een(deel-)onderwijssector,
voor zover dat bedoeld is voor de instandhouding en exploitatie van het onderwijsstelsel
voor de betreffende onderwijsdeelnemers.VAKOPLEIDINGDe vakopleiding duurt twee tot vier jaar en leidt op tot niveau drie van
de beroepsopleidingen. Er zijn vier niveaus, het vierde niveau is het hoogste
niveau. Als toelatingseis gelden een diploma voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) of drie jaar hoger algemeen voorgezet onderwijs (havo) of voorbereidend
wetenschappelijk onderwijs (vwo). Leerlingen zijn dan circa 15/16 jaar. Zie
ook beroepsonderwijs.VBTBEen proces om te komen tot een duidelijke koppeling tussen beleid, prestaties
en geld, met als belangrijkste doel vergroting van de informatiewaarde en
toegankelijkheid van de begroting en het jaarverslag.VERNIEUWINGSIMPULSImpuls binnen het onderzoek en wetenschapsbeleid, die erop gericht is
creatieve en kwalitatief goede jonge onderzoekers ruimte te bieden en daarmee
voor een carrière in de wetenschap te behouden.VOLWASSENENEDUCATIEDe volwasseneneducatie richt zich op het opleiden van cursisten voor een
zelfstandige positie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Tot de volwasseneneducatie
worden gerekend: het vormings- en ontwikkelingswerk, de basiseducatie, het
onderwijs aan de erkende onderwijsinstellingen en het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs (vavo).VOORBEREIDEND MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJSHet voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo) is op 1 augustus
1999 ingevoerd, en bestaat uit de schoolsoorten vbo en mavo met vier leerwegen.VOORBEREIDEND WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSVoorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo) is één van
de drie typen voortgezet onderwijs, naast het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
(vmbo) en het hoger algemeen voortgezet onderwijs (havo). De opleiding duurt
zes jaar, voor leerlingen van 12–18 jaar, en bereidt leerlingen voor
op de universiteit.VOORTGEZET ALGEMEEN VOLWASSENENONDERWIJSVoortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) is één vorm
van voortgezet onderwijs voor volwassenen. Het wordt gegeven aan avondscholen
of dag-/avondscholen. Dag-/avondscholen is onderwijs dat volgens de wet avondonderwijs
is, maar dat overdag gegeven wordt. In augustus 1997 is het voortgezet algemeen
volwassenenonderwijs opgegaan in de opleidingsniveaus van het nieuwe beroepsonderwijs.VOORTGEZET ONDERWIJSHet voorgezet onderwijs omvat het onderwijs dat wordt gegeven na het basisonderwijs
en het speciaal onderwijs, voor leerlingen vanaf 12 jaar. Het bestaat uit
het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs (vwo), het hoger algemeen voorgezet
onderwijs (havo) en het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo).
Vmbo duurt vier jaar, havo vijf jaar en vwo zes jaar.VOORTIJDIG SCHOOLVERLATERJongeren tot 23 jaar die geen onderwijs volgen en die geen startkwalificatie
hebben. Een startkwalificatie is ten minste het diploma niveau 2 van het middelbaar
beroepsonderwijs of het diploma havo.WETENSCHAPPELIJK ONDERWIJSHet wetenschappelijk onderwijs omvat zowel diepgaande theoretische studies
als specialistische training voor beroepen. De meeste opleidingen duren vier
jaar, er zijn echter beroepen waarvoor een langere opleiding noodzakelijk
is. Het wetenschappelijk onderwijs is voor studenten vanaf ongeveer 18 jaar,
en wordt gegeven aan 13 universiteiten. Toelating tot het wetenschappelijk
onderwijs is mogelijk na het voorbereidend wetenschappelijk
onderwijs (vwo) en het hoger beroepsonderwijs (hbo). Het hoger beroepsonderwijs
en het wetenschappelijk onderwijs vormen samen het hoger onderwijs.XNoot1Voor de subsidieregeling afstemming in risicoregio’s zijn dit de
regio’s met de grootste arbeidsmarktknelpunten die als zodanig worden
genoemd in hoofdstuk 3 van de nota Werken in het Onderwijs 2005. Voor het
behoud van jong afgestudeerde leraren (motie Dittrich) zijn 12 regio’s
geselecteerd op basis van de omvang van de werkloosheid onder pas afgestudeerde
leraren van het Pabo. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31031-VIII-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl