Wapenexportbeleid; Rapport over het Nederlandse wapenexportbeleid in 1999, met een aantal bijlagen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 50

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-07-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

22054 nr. 50

30-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVE OPENBAAR JAARRAPPORT NEDERLANDS WAPENEXPORTBELEID
1999BIJLAGEN1. Inleiding2. Instrumenten en procedures van het wapenexportbeleid3. Uitgangspunten van het wapenexportbeleid4. Informatie over het wapenexportbeleid5. De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie in 19996. Openheid in bewapening en het VN Wapenregister7. Het Wassenaar Arrangement8. EU-samenwerking9. Overige ontwikkelingen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleidnr. 50BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN DE MINISTER
VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 30 juni 2000Naar aanleiding van de u eerder aangeboden «notitie over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen»
van 27 februari 1998 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 22 054,
nr. 30), doen de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister van
Buitenlandse Zaken, mede namens de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
u hierbij een rapport met een aantal bijlagen toekomen over het Nederlandse
wapenexportbeleid in 1999.In dit rapport, dat tevens als Engelstalige publicatie van het Ministerie
van Economische Zaken zal verschijnen, wordt onder meer ingegaan op de instrumenten,
procedures en uitgangspunten van het Nederlandse wapenexportbeleid, wordt
aandacht besteed aan het karakter van de Nederlandse defensie-gerelateerde
industrie en wordt een aantal internationale ontwikkelingen op het terrein
van de wapenexportcontrole beschreven.De bijlagen van het rapport bestaan uit:– overzichten voor achtereenvolgens de eerste helft van 1999, de
tweede helft van 1999 en het totale jaar 1999 van de waarde van de afgegeven
vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen per categorie goederen
en van de waarde van de afgegeven vergunningen voor de uitvoer van militaire
goederen per land van eindbestemming;– een weergave van de door Nederland in EU-verband genotificeerde
afgewezen vergunningaanvragen;– en een overzicht van de in 1999 beantwoorde schriftelijke vragen
van de Tweede Kamer over wapenexport en daaraan gerelateerde onderwerpen. Voor de goede orde zij vermeld dat de overzichten die betrekking hebben
op de in de eerste helft van 1999 afgegeven vergunningen u reeds bij brief
van 13 oktober 1999 werden aangeboden (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000,
22 054, nr. 45).De Staatssecretaris van Economische Zaken,G. YbemaDe Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van Aartsen INHOUDSOPGAVE OPENBAAR JAARRAPPORT NEDERLANDS WAPENEXPORTBELEID
1999 pagina1. Inleiding 42. Instrumenten en procedures van het wapenexportbeleid 43. Uitgangspunten van het wapenexportbeleid 54. Informatie over het wapenexportbeleid 65. De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie in 1999 66. Openheid in bewapening en het VN Wapenregister 87. Het Wassenaar Arrangement 88. EU-samenwerking 99. Overige ontwikkelingen (kleine wapens) 11BIJLAGEN11. Overzichten van de waarde van de in 1999 afgegeven
vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen per categorie goederen
en van de waarde van de in 1999 afgegeven vergunningen voor de uitvoer van
militaire goederen per land van eindbestemming2. Genotificeerde afgewezen vergunningaanvragen («denial
notifications»)3. Beantwoording schriftelijke vragen van de Tweede
Kamer in 19991. InleidingHet voorliggende rapport over het Nederlandse wapenexportbeleid in 1999
is het derde jaarrapport dat conform de «Notitie over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen»
(Kamerstuk 22 054 Nr. 30) is opgesteld. In bijlage 1 bij het rapport
informeert de regering de Kamer over de waarde van de verleende exportvergunningen
in het jaar 1999 per categorie militaire goederen en per bestemmingsland.
De regering wijst erop dat de vergunningwaarde de maximum exportwaarde aangeeft,
welke op het moment van publicatie evenwel niet behoeft te zijn behaald in
de gerealiseerde exporten. De waarde van de afgegeven vergunningen bedroeg
in 1999 f 807,3 miljoen (1998: f 951,7 miljoen). In de rapportage
is ervoor gekozen de cijfers over de eerste en de tweede helft van 1999 ook
afzonderlijk weer te geven.In bijlage 2 worden de onder de EU Gedragscode aan de EU-lidstaten gemelde
afwijzingen van aangevraagde vergunningen vermeld.Voorts omvat het rapport een overzicht van de uitgangspunten en het instrumentarium
van het Nederlandse wapenexportbeleid, wordt aandacht besteed aan de Nederlandse
defensie-gerelateerde industrie, aan ontwikkelingen in EU-kader, aan het VN
Wapenregister en het Wassenaar Arrangement, en wordt onder de noemer «overige
ontwikkelingen» stilgestaan bij enkele initiatieven op het terrein van
de kleine wapens.Tot slot is als bijlage 3 bij deze rapportage gevoegd een overzicht van
de in 1999 beantwoorde schriftelijke vragen van de Tweede Kamer over de wapenexport.2. Instrumenten en procedures van het wapenexportbeleidVergunningen voor de uitvoer van militaire goederen worden verstrekt op
grond van de In- en uitvoerwet. Bedrijven of personen die voornemens zijn
goederen en technologie uit te voeren die voorkomen op de zgn. lijst militaire
goederen behorend bij de bijlage van het In- en uitvoerbesluit strategische
goederen, dienen bij de Centrale Dienst voor Inen Uitvoer (CDIU) een aanvraag
in voor een uitvoervergunning. De CDIU, onderdeel van de Belastingdienst/Douane
van het Ministerie van Financiën, staat voor de verlening van uitvoervergunningen
onder beleidstoezicht van het Ministerie van Economische Zaken.Aanvragen voor de uitvoer van militaire goederen naar lidstaten van de
NAVO en daarmee gelijkgestelde landen (de EU-lidstaten Finland, Ierland, Oostenrijk
en Zweden, alsmede Australië, Japan, Nieuw Zeeland en Zwitserland) worden
in beginsel uitsluitend door het Ministerie van Economische Zaken afgehandeld.
Voor de NAVO-landen Griekenland en Turkije geldt thans een uitzondering op
deze regel. Aanvragen voor uitvoer naar deze twee NAVO-landen, alsmede aanvragen
voor uitvoer naar alle overige landen, worden voor advies voorgelegd aan de
Minister van Buitenlandse Zaken. Diens advies neemt bij de besluitvorming
over de afgifte van een exportvergunning een essentiële plaats in. Indien
wordt vastgesteld dat geen bezwaren bestaan tegen de voorgenomen uitvoer,
wordt door het Ministerie van Economische Zaken een uitvoervergunning verleend.Waar het aanvragen betreft voor uitvoer naar ontwikkelingslanden die voorkomen
op deel 1 van de OESO/DAC-lijst geeft de Minister van Buitenlandse Zaken na
overleg met de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking een «ontschot»
advies aan de Minister van Economische Zaken. In geval van uitvoer van wapensystemen die worden afgestoten door de Nederlandse
krijgsmacht, wordt de Kamer vooraf vertrouwelijk ingelicht door de Staatssecretaris
van Defensie. Indien commerciële belangen en de belangen van het bestemmingsland
zich daar niet tegen verzetten, kan de Kamer openbaar over de voorgenomen
transacties worden geïnformeerd. Daarenboven dient ook in het geval van
afstoting de normale vergunningprocedure te worden doorlopen.In 1999 werd een wijziging doorgevoerd met betrekking tot de procedure
die gevolgd wordt bij de afwijzing van vergunningaanvragen. Bedrijven ontvangen
in het vervolg een gemotiveerde afwijzingsbeschikking, waarin melding wordt
gemaakt van de toepasselijke afwijzingsgrond gebaseerd op de EU-Gedragscode.
De transparantie van het beleid naar het bedrijfsleven wordt op deze wijze
vergroot.3. Uitgangspunten van het wapenexportbeleidAanvragen voor vergunningen voor de uitvoer van militair materieel worden
per geval getoetst aan de acht criteria van het wapenexportbeleid met inachtneming
van de aard van het goed, de eindbestemming en de eindgebruiker. Deze acht
criteria zijn vastgesteld door de Europese Raden van Luxemburg (1991) en Lissabon
(1992), en luiden als volgt:1. naleving van de internationale verplichtingen van
de lidstaten van de Gemeenschap, met name door de VN Veiligheidsraad en/of
de Gemeenschap uitgevaardigde sancties, de non-proliferatieverdragen en andere
verdragen, alsook andere internationale verplichtingen.2. eerbiediging van de rechten van de mens door het land van eindbestemming.3. de situatie in het land van eindbestemming, met name in het licht van
eventuele spanningen of interne gewapende conflicten.4. handhaving van vrede, veiligheid en stabiliteit in de regio.5. de nationale veiligheid van de lidstaten, resp. van de gebieden waarvan
de buitenlandse betrekkingen de verantwoordelijkheid van één
van de lidstaten vormen, alsook de nationale veiligheid van bondgenoten en
andere bevriende landen.6. het gedrag van het land van eindbestemming ten opzichte van de internationale
gemeenschap, met name de houding ten aanzien van terrorisme, de aard van zijn
internationale samenwerkingsverbanden en de eerbiediging van het internationale
recht.7. het gevaar dat de goederen een andere dan de opgegeven eindbestemming
krijgen, hetzij in het aanschaffende land zelf ofwel via ongewenste heruitvoer.8. de verenigbaarheid van de wapenexporten met het technische en economische
vermogen van het ontvangende land, rekening houdend met de wenselijkheid dat
staten met een zo gering mogelijk beslag op mensen en economische middelen
voor bewapening, in hun legitieme veiligheids- en defensiebehoeften voorzien.In juni 1998 aanvaardden de lidstaten van de Europese Unie de EU Gedragscode
voor de wapenexport. Zij kwamen daarin een gemeenschappelijke interpretatie
van de criteria van het wapenexportbeleid overeen. Tot de Gedragscode behoort
tevens een mechanisme voor informatie-uitwisseling, notificatie en consultatie
indien een land een exportvergunningaanvraag in behandeling heeft op een bestemming
waarvoor eerder een soortgelijke aanvraag door een andere lidstaat is geweigerd.
De Gedragscode erkent de bevoegdheid van de lidstaten om nationaal een restrictiever
wapenexportbeleid te voeren dan de Gedragscode voorschrijft. Het regeerakkoord van het kabinet Kok II kondigde aan dat het kabinet
streeft naar de introductie van een nieuw criterium voor het wapenexportbeleid,
bij voorkeur met een zo groot mogelijk aantal relevante EU-partners, nl. het
niet verlenen van uitvoervergunningen voor landen die niet deelnemen aan het
VN-Wapenregister. In de brief aan de Tweede Kamer van 4 december 1998 (Kamerstuk
22 054 Nr.40) schreef de regering dat het voor de hand lag in de allereerste
plaats steun bij de EU-partners voor dit initiatief te zoeken. In 1999 heeft
de regering zowel in de Algemene Raad, als bilateraal de aandacht van de EU
partners voor deze kwestie gevraagd. Geen van de EU-partners zag heil in de
opname van een verwijzing naar het VN Wapenregister als een op zichzelf staand
nieuw («negende») criterium. Wel bleken enkele EU-partners te
voelen voor de gedachte om de deelname van het land van eindbestemming aan
het Register te laten meewegen als onderdeel van het zesde criterium van het
wapenexportbeleid (zie eveneens de betreffende voortgangsrapportage in Kamerstuk
22 054 Nr. 44 vergaderjaar 1998–1999). Overigens informeerde de
regering de Kamer op 22 februari 2000 dat de toets uiteindelijk op deze wijze
in het Nederlandse beleid is ingevoerd (Kamerstuk 22 054 Nr. 47 vergaderjaar
1999–2000).4. Informatie over het wapenexportbeleidIngevolge een toezegging van de Minister van Buitenlandse Zaken gedaan
tijdens de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken in december 1997, bood
de regering de Kamer in februari 1998 een notitie aan over meer openbaarheid
met betrekking tot de rapportage over de uitvoer van militaire goederen (Kamerstuk
22 054 nr. 30). Het voorliggende rapport is het derde openbare jaarrapport
sedertdien. Het jaarrapport over 1999 is gebaseerd op de waarde van de afgegeven
vergunningen per categorie militaire goederen en per bestemmingsland. Omwille
van een heldere weergave van de trend is ervoor gekozen zowel de geconsolideerde
cijfers over 1999 te presenteren, als de cijfers over de eerste en de tweede
helft van 1999 afzonderlijk. Naast deze gegevens over de verleende exportvergunningen
is tevens informatie opgenomen over de in het kader van de EU Gedragscode
aan de EU-partners gemelde weigeringen tot het verstrek- ken van een vergunning
(zie bijlage 2).Naast dit rapport over de Nederlandse uitvoer van militaire goederen in
1999, wordt het publiek ook op andere wijze geïnformeerd over het wapenexportbeleid.
Zo publiceert de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer het «Handboek Strategische
Goederen». Dit handboek is bedoeld voor personen, bedrijven en instellingen,
die professioneel met procedures voor de in- en uitvoer van strategische goederen
te maken hebben. De gebruiker vindt daarin informatie over de doelstellingen
van het beleid, de toepasselijke wettelijke regelingen en procedures, alsmede
allerhande praktische informatie. Het handboek vergroot op deze wijze de bekendheid
met dit specifieke beleidsterrein. Het handboek wordt regelmatig herzien in
het licht van de (inter)nationale ontwikkelingen op dit terrein.5. De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie in 1999De Nederlandse defensie-gerelateerde industrie bestaat, op een enkele
uitzondering na, vooral uit civiele ondernemingen en onderzoeksinstellingen
met in militaire productie gespecialiseerde onderdelen. Deze sector is weliswaar
van beperkte omvang, maar kenmerkt zich door technologisch hoogwaardige productie,
frequente innovatie en hoog opgeleid personeel. Het overheidsbeleid is er,
binnen de marges van een verantwoord buitenlands en veiligheidsbeleid, op
gericht deze technologisch waardevolle capaciteit voor Nederland te behouden.
Daartoe worden Nederlandse bedrijven rechtstreeks, of indirect door middel
van compensatie-opdrachten, betrokken bij nationale militaire
aanbestedingen. Omdat het duidelijk is dat de Nederlandse markt te klein is
om de aanwezige expertise in stand te houden, wordt ook deelname van de Nederlandse
defensie-gerelateerde industrie aan internationale samenwerking op het gebied
van defensiematerieel gestimuleerd. Zodoende zijn inmiddels commerciële
relaties ontstaan met name met Britse, Duitse, Franse en Amerikaanse ondernemingen,
waarbij ook gezamenlijke verplichtingen worden aangegaan met betrekking tot
het onderhoud van systemen en de naleverantie van onderdelen. Dit geldt evenzeer
indien de door een samenwerkingsverband geproduceerde systemen aan derden
worden geleverd. De mogelijkheid voor Nederlandse bedrijven om langdurige
internationale samenwerkingsrelaties aan te gaan, hangt in dat licht mede
af van de transparantie en de consistentie van het Nederlandse wapenexportbeleid.Het belang van de exportactiviteiten van deze sector wordt erkend als
noodzakelijke voorwaarde voor de continuïteit van de bestaande kennisbasis.
Evenzeer wordt erkend dat in het belang van de internationale rechtsorde en
de bevordering van vrede en veiligheid grenzen moeten worden gesteld aan de
exportactiviteiten van de defensie-gerelateerde industrie. Binnen die grenzen
mag de Nederlandse industrie, naar het oordeel van de regering, echter voorzien
in de legitieme behoefte van andere landen aan defensiematerieel. Rekening
houdend met bovengenoemde omstandigheden heeft de Nederlandse defensie-gerelateerde
industrie zich steeds meer gespecialiseerd. De ondernemingen met het grootste
exportaandeel in hun militaire productie produceren voornamelijk technologisch
hoogwaardige componenten en subsystemen. Hoewel zeker de maritieme sector
nog altijd in staat is om alle productiefasen tussen tekentafel en tewaterlating
op zich te nemen, is de Nederlandse uitvoer van complete wapensystemen in
de afgelopen jaren vrijwel geheel te herleiden tot het afstoten van overtollig
Nederlands defensiematerieel.Jaarlijks wordt door het Ministerie van Economische Zaken een enquête
gehouden onder het Nederlandse defensie-gerelateerde bedrijfsleven. De respons
door de aangeschreven bedrijven geschiedt op basis van vrijwilligheid en betreft
gegevens zoals productie (civiel/militair), export (als deel van de totale
omzet), werkgelegenheid e.d. Al enige jaren is de uitkomst van de enquête
dat in Nederland circa 150 ondernemingen betrokken zijn bij militaire productie.
Daarbij moet worden bedacht dat militaire productie wordt gedefinieerd als
productie voor binnenlandse en buitenlandse defensie-opdrachten en niet als
productie van goederen die op grond van het In- en uitvoerbesluit strategische
goederen bij uitvoer vergunningplichtig zijn.De gemiddelde totale jaaromzet van die bedrijven bedroeg over de periode
1994–19981 ruim 46 miljard gulden, waarvan
3 miljard gulden kon worden toegeschreven aan militaire productie. In willekeurige
volgorde zijn de voornaamste sectoren: maritieme toepassingen, elektronica,
lucht- en ruimtevaarttechnologie, transport, infrastructuur en informatica.
De gemiddelde totale export van de betrokken bedrijven over dezelfde jaren
bedroeg op jaarbasis ruim 12 miljard gulden, waarvan iets meer dan 1 miljard
gulden als militaire export werd gekwalificeerd (periode 1992–1996:
f 1,2 miljard). Het totaal aantal werknemers in de branche kwam gemiddeld
op 143 000, waarvan er gemiddeld 10 000 (periode 1992–1996:
12 000) ten behoeve van militaire productie werkzaam waren. 6. Openheid in bewapening en het VN WapenregisterIn 1991 werd bij resolutie 46/36 L van de Algemene Vergadering van de
Verenigde Naties over openheid in bewapening het VN Wapenregister ingesteld.
Het register verschaft openheid over de in- en uitvoer van zeven categorieën
conventionele zware wapens met het oogmerk daarmee het vertrouwen tussen landen
te vergroten.Het register geeft informatie over het land van uitvoer van militaire
goederen, het eventuele land van doorvoer, en het land van invoer, alsmede
de omvang van de goederenstromen verdeeld over de volgende categorieën:
tanks, pantsergevechtsvoertuigen, zware artilleriesystemen, gevechtsvliegtuigen,
gevechtshelikopters, oorlogsbodems, en raketten en raketwerpers. Daarnaast
kunnen landen in een aparte rubriek «Opmerkingen» een nadere omschrijving
geven van de wapens en commentaar leveren op de overdracht. Verder worden
landen aangespoord informatie te verschaffen over de eigen militaire bestanden
en over aanschaf door middel van eigen productie.Sinds 1991 is door de Algemene Vergadering elk jaar een resolutie inzake
openheid in bewapening aangenomen met een oproep gegevens aan het register
te leveren. Inmiddels is de gewoonte gegroeid dat Nederland het initiatief
tot deze resolutie neemt. De resolutie kan traditioneel rekenen op de steun
van een grote meerderheid van de VN lidstaten.Jaarlijks kan het register rekenen op de bijdragen van circa 90 landen.
In het 1999-rapport (met de gegevens over 1998) stonden de gegevens van 95
landen. Daarvan verschaften 34 landen informatie over hun militaire bestanden
en over de aankopen bij de eigen defensie-industrie.De EU-lidstaten zorgen ervoor dat openheid in bewapening en deelname aan
het VN Wapenregister voortdurende aandacht krijgen. Zo worden na het verstrijken
van de rapportagedatum de landen die op dat moment nog geen informatie hebben
verschaft, door de EU-landen aangespoord dit alsnog te doen. Verder wordt
de Secretaris-Generaal van de VN jaarlijks geïnformeerd over het standpunt
van de EU inzake openheid in bewapening. Ten slotte worden de gegevens ook
in de OVSE uitgewisseld.7. Het Wassenaar ArrangementIn multilateraal verband worden ontwikkelingen rondom de wapenexport besproken
in het kader van «The Wassenaar Arrangement on Export Controls for Conventional
Arms and DualUse Goods and Technologies» (WA). Aan dit forum, dat zijn
naam ontleent aan de plaats waar onder het Nederlandse voorzitterschap de
onderhandelingen over de oprichting van het arrangement werden gevoerd, nemen
33 landen deel. Deze landen vertegenwoordigen tezamen meer dan 90% van de
totale uitvoer van militaire goederen.Het in de «Initial Elements»1
opgenomen doel van het WA is het leveren van een bijdrage aan de regionale
en internationale veiligheid en stabiliteit. Het WA streeft dit na door het
vergroten van de onderlinge transparantie rond de uitvoer naar derde landen
van wapens en van goederen die voor de productie van wapens kunnen worden
gebruikt, alsmede door het bevorderen van een groter verantwoordelijkheidsbesef
bij nationale toetsing van aanvragen voor vergunningen voor de uitvoer van
militaire goederen. Het vergroten van de transparantie moet er toe leiden,
dat al in een vroeg stadium door de deelnemers kan worden geconstateerd dat
de bewapeningsinspanningen van bepaalde landen de legitieme behoefte aan militaire
verdedigingsmiddelen te boven gaan. Zo dit het geval is, zou dit
tot gevolg moeten hebben dat de deelnemende landen terughoudender worden in
hun vergunningafgiftebeleid op zulke bestemmingslanden. Het Wassenaar Arrangement
kent voorts een lijst militaire goederen, die de basis vormt voor de nationale
exportcontrole-activiteiten van de deelnemende landen. In Nederland is deze
controlelijst integraal opgenomen in het Inen uitvoerbesluit strategische
goederen. Elke herziening van de WA-lijst leidt dan ook tot een aanpassing
van genoemd In- en uitvoerbesluit.In 1999 vond de eerste tussentijdse evaluatie van het Wassenaar Arrangement
plaats. Hoewel bijna het hele scala van bepalingen en procedures in de loop
van dat jaar de revue passeerde, vormde deze eerste «assessment»
voor veel deelnemers aan het arrangement de gelegenheid bij uitstek om te
trachten de relatieve onbalans tussen de twee pijlers van het WA enigszins
te corrigeren. De reikwijdte van de informatie-uitwisseling op het terrein
van wapens en andere militaire goederen is van begin af aan veel kleiner geweest
dan die op het terrein van dual use goederen en velen zagen dat als een tekortkoming.
Ook voor Nederland gold de correctie van die onevenwichtigheid, evenals een
verdere vergroting van de transparantie en toenemende aandacht voor de bijzondere
problematiek van de kleine wapens, als een belangrijke doelstelling van de
assessment.Het meest aansprekende resultaat van de assessment was een daadwerkelijke
verbreding en verdieping van de categorieën geëxporteerde wapensystemen
waarover de WA-deelnemers elkaar informatie verschaffen. Weliswaar bleef het
aantal categorieën gelijk, maar binnen categorie 2 «Armoured Combat
Vehicles» en de herbenoemde categorieën 4 «Military Aircraft/Unmanned
Aerial Vehicles» en 5 «Military and Attack Helicopters»
zijn nu ook typen wapensystemen opgenomen, waarover tot dan toe nog niet gerapporteerd
werd. De door Nederland en een groot aantal andere deelnemers bepleite toevoeging
van een nieuwe categorie klein kaliber wapens kon tijdens deze herzieningsronde
nog niet gehonoreerd worden.Naast nieuwe afspraken over verbreding en verdieping van de onderling
uit te wisselen informatie, werd ook overeenstemming bereikt over de wijze
waarop zulke informatie gezamenlijk verwerkt kan worden. Besloten werd dat,
naast de gebruikelijke uitwisseling van data en documenten die aan afzonderlijke
deelnemers toe te schrijven zijn, nu ook zal worden gewerkt aan een gezamenlijk
op te stellen referentiedocument. Dit «Global View document» zal
jaarlijks bijgehouden en zo nodig herzien worden aan de hand van door individuele
of groepen van WA-deelnemers verrichte regionale analyses. Als leidraad voor
die regionale analyses zal het reeds eerder aanvaarde document over «Elements
for Objective Analysis and Advice Concerning Potentially Destabilising Accumulations
of Conventional Weapons» gelden. Met het Global View document ontstaat
voor de exportcontrole-autoriteiten van elk van de deelnemende landen een
breed en coherent beeld van de regionale militaire en veiligheidspolitieke
ontwikkelingen in de wereld.8. EU-samenwerkingDe EU-samenwerking inzake de wapenexporten speelt zich af binnen de zgn.
raadswerkgroep COARM. In deze groep wisselen de EU-lidstaten in het kader
van het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) gegevens
uit betreffende de wapenexporten. Tevens vindt, zeker sinds het totstandkomen
van de in paragraaf 4 genoemde EU Gedragscode in toenemende mate tussen
de lidstaten beleidsafstemming plaats over het wapenexportbeleid van de lidstaten.
Een voorbeeld daarvan is de op Nederlands initiatief eind 1998
geopende discussie over de totstandkoming van een politieke verklaring over
de wapenexport naar Sub-Sahara Afrika, in het bijzonder naar de Grote Meren
Regio. Met deze verklaring, die op 18 juni 1999 werd aanvaard, beoogde Nederland
in het kader van het GBVB politieke aandacht te vragen voor de problematiek
van de wapenstromen naar dit gebied.De beleidsafstemming in de COARM leidde overigens niet altijd tot direct
aanwijsbaar gevolg. Zo is ook in 1999 overeenstemming tussen de lidstaten
uitgebleven over het jegens India en Pakistan te voeren wapenexportbeleid
in verband met de door beide landen in mei 1998 uitgevoerde kernproeven. Nederland
handhaafde zijn beleid in verband met deze proeven de behandeling van wapenexport
vergunningaanvragen voor beide landen geheel te staken. Een meerderheid van
de lidstaten gaf echter de voorkeur aan een behandeling van de aanvragen naar
beide landen met inachtneming van een strikte interpretatie van de Gedragscode.
Dit heeft ertoe geleid dat beide landen geen eenduidig signaal vanuit de EU
bereikte.Een belangrijke activiteit van COARM in 1999 betrof de bespreking over
de gemeenschappelijk lijst van militaire goederen behorende bij de EU-Gedragscode.
Volgens de uitvoeringsbepalingen bij de Gedragscode dienen de lidstaten zich
in te zetten voor een spoedige aanvaarding van een gemeenschappelijke lijst.
Daar de verschillen tussen zowel de inhoud als de systematiek van de nationale
lijsten van de lidstaten aanzienlijk bleken te zijn, namen deze besprekingen
geruime tijd in beslag en konden in 1999 niet worden afgerond. Desalniettemin
werd grote vooruitgang geboekt. Over het omvangrijkste, militaire deel van
de lijst werd feitelijk overeenstemming bereikt. De lidstaten wisten zich
te verenigen op de uitgebreide lijst militaire goederen die wordt gehanteerd
binnen het zgn. Wassenaar Arrangement (n.b. deze lijst ligt tevens ten grondslag
aan de militaire lijst bij het In- en uitvoerbesluit strategische goederen).
De discussies hebben zich nadien geconcentreerd op non-militaire goederen
die gebruikt kunnen worden bij schendingen van mensenrechten.In 1999 werd Nederland vier maal in het kader van de EU Gedragscode door
EU-partners geraadpleegd over vier door Nederland afgegeven «denial
notifications». Tweemaal werd door het consulterende land geconcludeerd
dat de te exporteren goederen andere betroffen dan waarvoor Nederland een
«denial» had afgegeven. Eenmaal besloot het consulterende land
de uitvoer van de goederen toe te staan ondanks het feit dat het dezelfde
goederen betrof als waarvoor Nederland de «denial» had uitgebracht.
Tot slot was in één geval het definitieve besluit over de consultatieprocedure
op 31 december 1999 nog niet genomen.COARM bereidde in 1999 het eerste openbare EU Jaarrapport over de wapenexport
voor. Dit jaarrapport is samengesteld uit de nationale deelrapporten van de
lidstaten. Het document werd in oktober 1999 door de Raad gepubliceerd. Het
is voor het eerst dat de EU-lidstaten op deze wijze inzicht geven in kerngegevens
betreffende de Europese wapenexport.Naast de groep COARM kent de EU de zgn. ad-hoc groep POLARM, die zijn
aandacht richt op het beleid ten aanzien van de herstructurering van de Europese
defensie-industrie. In deze groep werd sinds 1997 het rapport van de Europese
Commissie over de «Tenuitvoerlegging van de strategie van de Unie inzake
de defensie-industrie» (COM(97)583 def.) behandeld. Daarin stelde de
Commissie een aantal maatregelen voor ter bereiking van een efficiënte
defensie-industriële structuur. Zij rekende daartoe maatregelen op het
gebied van het wapenexportbeleid. In 1999 resulteerden de besprekingen niet
in overeenstemming over de te nemen maatregelen. Eind 1999 waren de volgende door de EU ingestelde wapenembargo's van kracht:
Afghanistan, Bosnië en Herzegovina, Birma, China, Democratische Republiek
Congo, Ethiopië en Eritrea, Federale Republiek Joegoslavië (Servië
en Montenegro), Indonesië, Irak, Kroatië, Libië, Sierra Leone
en Soedan.Daarnaast waren de volgende embargo's van de Veiligheidsraad van de Verenigde
Naties van kracht: Afghanistan, Angola, Ethiopië en Eritrea, Federale
Republiek Joegoslavië, Irak, Liberia, Libië, Rwanda, Sierra Leone,
Somalië. Tot slot kende de OVSE een embargo voor Nagorno-Karabakh.Opgemerkt zij dat de strekking van embargo's uiteen kan lopen. Vanaf 1991
hanteert de EU een embargolijst, dat een onderscheid maakt tussen dodelijke
wapens en munitie, wapenplatforms, non-wapenplatforms en overige uitrusting.
Embargo's afgekondigd voor 1991 hebben een sui generis karakter.9. Overige ontwikkelingenEvenals in voorgaande jaren zette Nederland zich in 1999 op regionaal
en mondiaal niveau actief in voor de bestrijding van de proliferatie van kleine
wapens.In de EU leidde dit onder meer tot de aanvaarding van een politieke verklaring
inzake de bestrijding van wapenstromen in en naar het Grote Meren Gebied.
Daarnaast kreeg mede dankzij Nederlandse inspanningen de EU samenwerking met
de Southern African Development Community (SADC) handen en voeten met de oprichting
van een kleine wapens werkgroep. In NAVO-EAPR verband organiseerde Nederland
samen met Bulgarije een seminar over verantwoord voorraadbeheer van kleine
wapens. Als maandvoorzitter van de VN Veiligheidsraad organiseerde Nederland
in september 1999 een Ministerieel debat over het vraagstuk van de kleine
wapens. De bijeenkomst leverde een presidentiële verklaring op. Minister
van Aartsen gaf tijdens het debat in zijn nationale interventie tevens het
startschot voor de oprichting van een «Forum of Friends», een
open-ended samenwerkingsverband van gelijkgezinde landen dat tot doel heeft
het voorbereidingsproces voor de VN Conferentie over Kleine Wapens in 2001
te ondersteunen.Ook de contacten met de internationale NGO-gemeenschap werden verder versterkt.
In mei 1999 werd in Den Haag, en marge van de groots opgezette Hague Appeal
for Peace Conferentie, het International Action Network on Small Arms (IANSA)
opgericht. XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie.XNoot1Voor 1998 zijn nog niet alle gegevens verwerkt. De gegeven gemiddelden
zijn derhalve gebaseerd op reële cijfers van de periode 1994–1997
en een extrapolatie voor 1998.XNoot1Zowel de «Initial Elements» als de «Elements for Objective
Analyses (etc.)» zijn te vinden op de web site van het Wassenaar Arrangement: www.wassenaar.org. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-50.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl