Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de Franse Republiek houdende wijziging van de Overeenkomst van 29 mei 1979 inzake de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen (Trb. 2009, 41); Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141188
 2009-2010
 
 32 042
 Goedkeuring van de op 9 februari 2009 te Parijs totstandgekomen
Overeenkomst tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering
van de Franse Republiek houdende wijziging van de Overeenkomst van 29 mei
1979 inzake de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen
(Trb. 2009, 41)
 
 
 
 
 Nr. 
 6
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 24 februari 2010
 1. Algemeen
 De regering dankt de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de SP,
de VVD, GroenLinks en de ChristenUnie voor hun belangstelling voor het wetsvoorstel
en voor de vragen die zij daarover hebben gesteld. In het navolgende beantwoord
ik deze vragen mede namens de Ministers van Economische Zaken en van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
 2. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie informeren naar de urgentie van de totstandkoming
van het Verdrag.
 In het antwoord op deze vraag zal ik tevens hun vraag naar de resterende
opslagcapaciteit beantwoorden. De kerncentrale Borssele gebruikt per jaar
circa 28 splijtstofelementen die daarna in het daarvoor bestemde splijtstofopslagbassin
worden opgeslagen. In dit bassin worden ook nieuwe splijtstofelementen opgeslagen
die tijdens een splijtstofwisselstop ter vervanging van de gebruikte elementen
in de reactorkern worden geplaatst. Rekening houdend met een voorraad nieuwe
splijtstof voor de bedrijfsvoering van ongeveer twee jaar betekent dit dat
de opslagcapaciteit van het opslagbassin in uiterlijk eind 2011 bereikt is.
Rekening houdend met de aanvraag en verlening van benodigde transportvergunningen
zodat tijdig de transporten kunnen plaatsvinden en de bedrijfsvoering van
de kerncentrale ongehinderd blijft, zal het nodig zijn dat de parlementaire
goedkeuring medio 2010 is afgerond.
 
 Deze leden informeren tevens naar de hoeveelheid splijtstoffen die op
opwerken wacht.
 Op dit moment bedraagt de hoeveelheid 172 gebruikte splijtstofelementen.
Dit komt overeen met ongeveer 55 ton. Dit is ongeveer vier keer de hoeveelheid
die normaal in het bassin ligt opgeslagen in afwachting van transport.
 
 De leden van de PvdA-fractie, de SP-fractie en de ChristenUnie-fractie
informeren naar de reikwijdte van de Overeenkomst. In het bijzonder willen
zij weten of Nederland zich met dit Verdrag feitelijk verplicht tot het laten
opwerken of meewerken aan het opwerken van kernafval dat in Nederland ontstaat.
 Het opwerken van bestraalde splijtstof geschiedt op grond van een privaatrechtelijke
overeenkomst tussen EPZ en AREVA. De op 29 mei 1979 te Parijs tot stand
gekomen Overeenkomst tussen de Nederlandse en Franse regering inzake de verwerking
in Frankrijk van bestraalde splijtstoffen (Trb. 1979, 116) regelt de medewerking
van de Nederlandse en Franse overheid om de uitvoering van de privaatrechtelijke
overeenkomst tussen EPZ en AREVA voor de verwerking van Nederlandse verbruikte
splijtstoffen en de daaraan verbonden terugzending van het afval mogelijk
te maken. De Overeenkomst tussen Nederland en Frankrijk uit 1979 verplicht niet tot het opwerken van bestraalde splijtstof dat in
Nederland wordt geproduceerd. Vanwege de wijziging van 28 juni 2006 in
de Franse wetgeving is de opwerking van gebruikte splijtstof in Frankrijk
alleen nog mogelijk, indien in een verdrag de termijnen van terugzending van
het radioactieve afval naar het land van herkomst zijn vastgelegd. De op 9 februari
2009 te Parijs tot stand gekomen Overeenkomst tot wijziging van de Overeenkomst
van 29 mei 1979 inzake de verwerking in Frankrijk van bestraalde splijtstofelementen
(Trb. 2009, 41) (verder: de Overeenkomst), die nu voor goedkeuring voorligt,
vult de basisafspraken van 1979 aan met afspraken over de termijnen van terugzenden
van het radioactief afval naar het land van herkomst.
 
 De vraag van de leden van de SP-fractie, de GroenLinks-fractie en van
de ChristenUnie-fractie over de verhouding tussen deze overeenkomst en het
OSPAR-verdrag kan ik als volgt beantwoorden.
 Het OSPAR-verdrag heeft geen juridische gevolgen voor een keuze van Nederland
om opwerken al dan niet te faciliteren. Mijn voorganger heeft de Kamer over
de relatie tussen OSPAR-verdrag en het opwerken schriftelijk geïnformeerd.
 
 De leden van de SP-fractie vragen naar de gevolgen van de Overeenkomst
als een andere partij zich meldt voor verwerking van bestraalde splijtstoffen
en voor een eventuele nieuwe kerncentrale in Nederland en of die in het raamwerk
van deze Overeenkomst kunnen worden opgenomen.
 Zoals in de overwegingen en artikel 1 van de Overeenkomst staat vermeld
heeft deze Overeenkomst uitsluitend betrekking
op het contract tussen EPZ en AREVA en de aanhangsels daarbij, met name de
aanhangsels 3 en 7, respectievelijk getekend in 1993 en 2004. Deze aanhangsels
hebben betrekking op aanvullende hoeveelheden voor opwerking aan te bieden
bestraalde splijtstof van de huidige kerncentrale te Borssele. Indien een
andere partij zich meldt voor opwerking van bestraalde splijtstoffen of in
geval van het opwerken van bestraalde splijtstoffen van een eventuele nieuwe
kerncentrale in Nederland, is een nieuw verdrag noodzakelijk. Ook dit eventuele
nieuwe verdrag kan zonder parlementaire goedkeuring niet
van kracht worden.
 
 Voorts vragen de genoemde leden en de leden van de ChristenUnie-fractie
of Nederland met de Overeenkomst haar soevereiniteit opgeeft of dat de Overeenkomst
beperkende gevolgen heeft voor Nederlandse regelgeving of beleidsruimte.
 De Overeenkomst beoogt medewerking van de Nederlandse regering om de uitvoering
van het privaatrechtelijke contract tussen EPZ en AREVA voor de verwerking
van Nederlandse verbruikte splijtstoffen en de daaraan verbonden terugzending
van het afval mogelijk te maken. Artikel 1 van de Overeenkomst bepaalt dat
de Overeenkomst geen afbreuk doet aan de regelgeving inzake nucleaire veiligheid
en stralingsbescherming. Dit betekent dat de Nederlandse regelgeving (Kernenergiewet)
het toetsingskader is en blijft voor vergunningaanvragen voor handelingen
met splijtstoffen, ertsen en radioactieve stoffen. Zo wordt voor
het vervoer van splijtstoffen alleen vergunning verleend indien de ontvangende
partij gerechtigd is het betreffende materiaal te ontvangen. De ontvanger
moet in het bezit zijn van een vergunning om het vervoer te rechtvaardigen.
Daarnaast mag het vervoer alleen plaatsvinden indien wordt voldaan aan de
voorwaarden die in de internationaal geldende vervoersregelgeving zijn vastgelegd.
Dezelfde voorwaarden gelden ook voor de terugzending van het radioactief afval.
 
 De leden van de SP-fractie en die van de ChristenUnie-fractie informeren
naar de hoeveelheid opgewerkt uranium dat door EPZ wordt hergebruikt. De leden
van de SP-fractie informeren tevens naar de hoeveelheid naar Frankrijk getransporteerde,
bestraalde splijtstoffen.
 Totdat de transporten van bestraalde splijtstof naar AREVA in 2006 werden
onderbroken, was volgens opgave van EPZ (in het kader van de aanhangsels 3
en 7 die onderwerp zijn van de Overeenkomst) 100 ton afgevoerd. Uit deze 100
ton bestraalde splijtstof is 95 ton uranium teruggewonnen. Hiervan is 88 ton
door EPZ aan AREVA geleverd om in Rusland nieuwe kernbrandstof te laten maken.
Voor de resterende 7 ton heeft EPZ met AREVA afspraken gemaakt voor toekomstig
gebruik. Van deze 88 ton reeds hergebruikte uranium uit Borssele heeft EPZ
22 ton teruggenomen in de vorm van verrijkte splijtstof die opnieuw in de
kerncentrale Borssele is geladen. Het restant is aan andere kerncentrales
geleverd.
 
 De leden van de SP-fractie, de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie
willen weten wat de Overeenkomst regelt over het terugsturen van plutonium
en opgewerkt uranium.
 Artikel 8 van de Overeenkomst bepaalt dat het opgewerkte uranium (RepU)
wordt hergebruikt in de vorm van nieuwe reactorbrandstof in Nederland of in
elke andere reactor voor civiel gebruik. Het na de verwerking van de verbruikte
splijtstoffen overblijvende plutonium wordt door AREVA gebruikt voor het aanvullen
van de voorraad grondstoffen van haar MELOX-fabriek, of voor het leveren van
MOX-brandstof aan haar cliënten. Daartoe kan AREVA de eigendom van het
plutonium overnemen om het gebruik ervan in haar fabrieken mogelijk te maken.
De toenmalige Staatssecretaris van VROM heeft de Kamer destijds schriftelijk
geïnformeerd dat voor EPZ uitgangspunt is, dat voor het uit de opwerking
vrijkomende plutonium een zodanige bestemming wordt gevonden dat op het moment
dat het opwerkingscontract beëindigd is, EPZ geen plutonium in haar bezit
heeft.
 De genoemde leden vragen of de regering de mening deelt dat plutonium
en opgewerkt uranium als afval moeten worden gezien, omdat er geen duurzame
oplossing voor is.
 Aangezien zowel het plutonium (in de vorm van MOX) als het RepU daadwerkelijk
al vele jaren in Europese reactoren als reactorbrandstof wordt ingezet en
kan worden ingezet, is er geen sprake van radioactief afval. Ook op grond
van de Franse wet van 28 juni 2006 is hier geen sprake van radioactief
afval.
 Daarnaast vragen deze leden of de regering de mening deelt dat Nederland
verantwoordelijk is voor de opslag, het eventuele hergebruik en de terugkeer
naar Nederland van het plutonium en het opgewerkte uranium.
 Bij de opwerkingsfabriek zijn de Franse autoriteiten verantwoordelijk
voor het vergunnen van en het toezicht op de opslag en lozingen in lucht,
water en bodem in verband met het bedrijfsproces. Bij het opwerken van bestraalde
splijtstof wordt het grootste deel van het resterende uranium en het gevormde
plutonium teruggewonnen uit de bestraalde splijtstof. Deze stoffen zijn nuttig
toepasbaar omdat ze opnieuw in de splijtstofcyclus kunnen worden ingezet.
Het opgewerkte uranium (RepU) kan na herverrijking worden ingezet als uraniumsplijtstof
en van het plutonium kan samen met verarmd uranium mixed oxide (MOX) brandstof
worden gemaakt. Er is derhalve geen aanleiding om het plutonium
en het opgewerkte uranium, anders dan als reactorbrandstof, naar Nederland
te laten terugkomen.
 
 De leden van de SP-fractie, de GroenLinks-fractie en de ChristenUnie-fractie
vragen gedetailleerd naar de status van het Nederlandse plutonium.
 Volgens opgave van EPZ is in het kader van de contracten die onderwerp
zijn van deze Overeenkomst, aanhangsel 3 en 7, tot nog toe 923 kg plutonium
afgescheiden waarvan inmiddels 613 kg door AREVA is overgenomen voor de productie
van MOX voor andere kerncentrales. Resteert 310 kg waarover EPZ momenteel
nog beschikt, maar waarvoor reeds contractuele afspraken zijn gemaakt om tot
MOX te worden verwerkt. Wat onder vroegere contracten (vóór
aanhangsel 3) werd geproduceerd (1906 kg) is inmiddels door andere partijen
(onder wie AREVA) overgenomen voor de productie van kernbrandstof. Het plutonium
is in de vorm van plutoniumoxide (PuO2) veilig opgeslagen in de
installatie van La Hague, waar het onder toezicht staat van inspecteurs van
Euratom en het IAEA. Het wordt pas uit deze opslag genomen op het moment dat
het daadwerkelijk tot MOX verwerkt gaat worden. Het proliferatierisico is
mede daardoor uiterst gering.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel materiaal Nederland voor opwerking
naar Frankrijk stuurt. Gemiddeld wordt per jaar 9 ton splijtstof (28 splijtstofelementen)
definitief ontladen uit de reactor van de kerncentrale Borssele. Tevens wordt
verwezen naar het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie over
de hoeveelheid splijtstoffen die op opwerken wachten.
 De leden van de VVD-fractie informeren naar welke extra kosten voor welke
partijen komen ten gevolge van dit wetsvoorstel. Alle kosten die samenhangen
met de processen die in de Overeenkomst worden beschreven (transport naar
Frankrijk, opwerken, recyclen van uranium en plutonium, en terugvoer van radioactief
afval voor opslag bij COVRA) komen ten laste van EPZ.
 
 De leden van de GroenLinks-fractie verzoeken de regering het waarom van
deze Overeenkomst uiteen te zetten.
 Over de redenen om het opwerken van bestraalde splijtstoffen uit de kerncentrale
Borssele te faciliteren met deze (aanvullende) Overeenkomst is uitgebreid
ingegaan in de brief aan de Tweede Kamer van 16 september 2008. Samen met mijn collega’s van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van Economische Zaken kom ik daarin
tot de conclusie dat, zowel bezien vanuit milieu- en veiligheidsaspecten als
financiële aspecten, het verantwoord is om voortzetting van opwerking
tot afloop van het lopende contract verder blijvend te faciliteren door met
Frankrijk de noodzakelijke aan te passen overeenkomst aan te gaan.
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen om informatie over de tijdelijke
opslagcapaciteit van de kerncentrale Borssele en in welke mate deze nu wordt
gebruikt.
 Het totaal aantal posities in het splijtstofopslagbassin bedraagt 495.
Op dit moment zijn er 46 vrije posities. De overige posities zijn met name
bezet door verse en bestraalde splijtstofelementen of zijn niet beschikbaar
vanwege veiligheidsvoorschriften (afgesloten door kritikaliteitseisen en gereserveerde
ruimte voor de ontlading van de gehele kern). Zonder tijdige aanvang van de
afvoer van de 172 bestraalde splijtstofelementen kan de herlading van verse
splijtstofelementen in 2010 nog worden ontvangen, maar die van 2011 niet meer
vanwege ruimtegebrek.
 Tevens vragen zij naar de mogelijkheden van tijdelijke opslag buiten de
centrale en hoe andere landen niet-opgewerkt kernafval opslaan.
 De kerncentrale Borssele heeft geen (technische) voorzieningen om bestraalde
splijtstof in droge opslagverpakkingen te plaatsen. Evenmin bestaan er opslagverpakkingen
die voor gebruik in de kerncentrale Borssele geschikt zijn. In andere landen,
zoals België, Duitsland, Zwitserland, wordt bestraalde splijtstof, die
niet wordt opgewerkt, opgeslagen in speciaal daarvoor gebouwde bassins of
in grote droge opslagverpakkingen. Voor deze oplossingen zijn echter in Nederland
geen voorzieningen aanwezig. Deze zijn ook niet op korte termijn te realiseren.
Ook de voor de splijtstof geschikte transportcontainers zijn niet gecertificeerd
voor langdurige opslag, ongeacht of dat binnen of buiten de kerncentrale plaatsvindt.
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom het Nederlandse plutonium
niet net als het radioactieve afval naar Nederland wordt teruggestuurd.
 Zoals hiervoor is aangegeven is hier geen sprake van radioactief afval
maar van stoffen die opnieuw in de splijtstofcyclus kunnen worden ingezet.
 De leden van de GroenLinks-fractie stellen voorts meerdere vragen over
de eventuele verantwoordelijkheid van EPZ voor de opslag en het hergebruik
van Nederlands plutonium.
 Met inachtneming van de Franse en internationale regelgeving is EPZ inderdaad
verantwoordelijk voor het beheer en hergebruik van het plutonium dat wordt
teruggewonnen bij het opwerken van splijtstoffen uit de kerncentrale Borssele.
Volgens EPZ zijn er privaatrechtelijke overeenkomsten gesloten met Areva die
het plutonium verwerkt of laat verwerken tot nieuwe reactorbrandstof. Op deze
materiaalstromen wordt overigens toegezien door Euratom en het IAEA. Zie eveneens
mijn antwoord hiervoor op een vergelijkbare vraag van de leden van de SP-fractie,
de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie over de verantwoordelijkheid van
Nederland hiervoor.
 De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering op de hoogte
is van de situatie bij de Franse opslaglocaties CSM en CSA en van de ernstige
radioactieve vervuiling in de omgeving van het CSM en het CSA.
 De regering is op de hoogte van de incidenten zoals vermeld in het in
mei 2006 uitgebrachte rapport van het Franse laboratorium ACRO.
 
 Zowel de leden van de GroenLinks-fractie als die van de ChristenUnie-fractie
stellen vragen over de (on)mogelijkheid om een deel van het Nederlandse afval
dat ligt opgeslagen in het CSM terug te sturen naar Nederland. De leden van
de GroenLinks-fractie vragen of de regering de mening deelt dat EPZ (financieel)
verantwoordelijk is voor de vervuiling die daarvan het gevolg is. De leden
van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering de mening deelt dat Frankrijk
alsnog met het Nederlandse afval blijft zitten.
 De verplichtingen van EPZ hieromtrent worden ingelost door het terughalen
van hoeveelheden met equivalente inhoud aan radioactieve afvalstoffen. Aangezien
opwerking batchgewijze plaatsvindt, dat wil zeggen door gelijktijdige verwerking
van diverse zendingen, soms van verschillende landen tegelijk, is later niet
traceerbaar van welke afzender de reststoffen in een bepaalde verpakking afkomstig
zijn. Vandaar het beginsel van equivalente toedeling. Dit beginsel wordt erkend
in de Franse regelgeving voor uit het buitenland afkomstig radioactief afval.
 De regering deelt daarom niet de mening dat Frankrijk dan alsnog met het
Nederlandse afval blijft zitten en evenmin dat EPZ nog (financieel) verantwoordelijk
is voor de vervuiling door CSM of CSA.
 
 Voorts vragen deze leden en die van de ChristenUnie-fractie of de regering
de mening deelt dat EPZ verantwoordelijk is voor de vervuiling die het Nederlandse
afval in Frankrijk veroorzaakt, en of EPZ financieel zou moeten bijdragen
aan het opruimen ervan.
 In het rapport van ACRO, dat in opdracht van Greenpeace is opgesteld,
staat vermeld dat mismanagement van CSM de oorzaak van de incidenten was.
EPZ kan dan daarvoor niet verantwoordelijk worden gesteld. Ook valt daarom
niet in te zien waarom EPZ financieel zou moeten bijdragen. Maatregelen om
incidenten te voorkomen en het eventueel verhalen van schade is derhalve een
Franse aangelegenheid.
 
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de kerncentrale Borssele
het opgewerkte uranium daadwerkelijk zal gebruiken en of hierover afspraken
zijn gemaakt.
 EPZ gebruikt sinds 2004 zelf haar opgewerkte en vervolgens verrijkte uranium.
Dat is overigens geen verplichting. Opgewerkt uranium kan ook worden verhandeld
of worden opgeslagen. In 2008 bestond de kern van de reactor van Borssele
voor ca. 36% uit hergebruikt uranium.
 Voorts willen zij weten of het waar is dat opgewerkt uranium na bestraling
in de reactor veel radioactiever is dan in de eerste ronde en dat het daarna
heel moeilijk opnieuw kan worden opgewerkt.
 Het is niet waar dat een bestraalde splijtstofstaaf van gerecycled uranium
veel radioactiever zou zijn dan een van niet-gerecycled uranium. Het verwerken
door de opwerkingsfabriek kan op dezelfde wijze plaatsvinden. Het is wel zo
dat een niet gebruikte splijtstofstaaf van opgewerkt uranium radioactiever
is dan een niet gebruikte splijtstofstaaf van niet-gerecycled uranium.
 Op de vraag, of het waar is dat bij opwerking minder hoogradioactief afval
ontstaat maar juist meer laagradioactief afval waardoor de totale hoeveelheid
op te slaan afval uiteindelijk groter is dan bij directe opslag, kan geen
volledig antwoord worden gegeven omdat voor een dergelijke vergelijking een
deel van de benodigde gegevens ontbreken. Wel kan ik de gegevens geven die
wel beschikbaar zijn en de achterliggende systematiek toelichten. Jaarlijks
ontstaat er bij de Kerncentrale Borssele gemiddeld een hoeveelheid van ca.
4 m3 aan bestraalde splijtstofelementen die voor opwerking worden
aangeboden aan Areva in Frankrijk. Na opwerking ontstaat hieruit ca. 3 m3 hoogradioactief afval dat terug komt naar Nederland voor opslag bij
COVRA. Het afval is geconditioneerd en verpakt in speciaal ontworpen canisters
zodat het geschikt is voor eindberging. Naast het hoogradioactieve afval ontstaat
laagradioactief, «operationeel» afval ten gevolge van de exploitatie
van de opwerkinstallatie, zoals filters, handschoenen en gereedschappen, maar
ook als gevolg van toekomstige ontmanteling. De totale hoeveelheid radioactief
afval die door de opwerkfabriek wordt geproduceerd wordt door AREVA jaarlijks
gerapporteerd. Wanneer wordt afgezien van opwerking
moeten de bestraalde splijtstofelementen ook worden opgeslagen en spreekt
men van directe opslag. Radioactief afval uit directe opslag is niet zonder
meer geschikt voor eindberging en moet nog een conditioneringsstap ondergaan.
Net als bij opwerken ontstaat bij die conditioneringsstap een bepaalde hoeveelheid
operationeel, laagradioactief afval.
 Onder andere omdat direct opgeslagen bestraalde splijtstof in de praktijk
nog nooit is geconditioneerd voor opslag in een eindberging, is niet bekend
wat de hoeveelheid laag- en hoogradioactief afval is dat uiteindelijk naar
een eindberging moet. Als gevolg daarvan kan de hoeveelheid laagradioactief
afval bij opwerken en directe opslag nu niet worden vergeleken.
 
 Genoemde leden vragen of de regering de mening deelt dat bij het splijten
van MOX opnieuw plutonium ontstaat en dat reactoren die hierop draaien minder
veilig zijn.
 Bij het splijten van MOX ontstaat inderdaad opnieuw plutonium, maar minder
dan in splijtstof met uitsluitend uranium. Kernreactoren die MOX als splijtstof
gebruiken zijn daardoor niet minder veilig, mits de installatie en procedures
zijn aangepast aan het gebruik van MOX.
 Voorts vragen zij of de kerncentrale Borssele voor het gebruik van MOX
een vergunning heeft aangevraagd en wat daarvan de stand van zaken is.
 EPZ heeft nog geen vergunning aangevraagd. Momenteel wordt op basis van
de MER-richtlijnen door EPZ een MER geschreven en worden veiligheidsstudies
uitgevoerd. Naar verwachting zal EPZ de vergunning in het voorjaar van 2010
aanvragen.
 De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of het waar is dat de opwerkingsfabriek
in La Hague laagradioactief afval in de lucht en het water loost.
 Het laag radioactief afval wordt afgescheiden, verpakt en opgeslagen en
wordt dus niet geloosd. Voor de resterende emissies in de lucht en in het
water beschikt de opwerkingsfabriek over een lozingsvergunning van de Franse
overheid.
 De vraag van genoemde leden of Nederland met deze overeenkomst impliciet
de toezegging doet zich te onthouden van regelgeving die de uiteindelijke
naleving van deze overeenkomst onmogelijk zou maken, kan bevestigend worden
beantwoord. Overigens doet de Overeenkomst geen afbreuk aan regelgeving over
nucleaire veiligheid en stralingsbescherming (art. 1, tweede volzin). Verder
bepaalt de Overeenkomst dat het vervoer van radioactief afval door Frankrijk,
België en Nederland moet geschieden in overeenstemming met de geldende
wetgeving (art. 7).
 In reactie op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie hierover
kan ik verzekeren dat de Overeenkomst en de goedkeuringswet niet verhinderen om een vergunning voor de export van bestraalde
splijtstoffen aan EPZ te weigeren. De Overeenkomst betreft de voorwaarden
waaronder bestraalde splijtstof Frankrijk mag worden binnengebracht. Deze
voorwaarden betreffen met name de terugname door Nederland van de reststoffen
na en als gevolg van het opwerken. Wel is het zo dat bij een eventuele weigering
de grenzen die de Kernenergiewet (art. 15b, eerste lid) daaraan stelt in acht
moeten worden genomen. Het is daarom niet nodig om delen van de artikelen
1 tot en met 3 van de Overeenkomst in de preambule op te nemen. Nog afgezien
van het feit dat, nu de Overeenkomst op 9 februari 2009 in Parijs is
gesloten en inmiddels door Frankrijk is goedgekeurd, de tekst van de Overeenkomst
niet meer kan worden gewijzigd.
 3. Artikelsgewijze toelichting
 De leden van de CDA-fractie stellen meerdere vragen over de in de Overeenkomst
genoemde termijnen. De Overeenkomst heeft betrekking op de Aanhangsels 3 en
7 van het Service Agreement tussen EPZ en AREVA. Deze contracten hebben betrekking
op de splijtstoffen die uiterlijk op 31 december 2015 ter verwerking
door EPZ aan AREVA worden aangeboden. Voor alle kernontladingen tussen 31 december
2015 en de voorziene sluiting van de KCB op 31 december 2033 moet EPZ
dus nog aanvullende regelingen treffen. Daar heeft de huidige Overeenkomst
geen betrekking op. Tussen het aanbieden van splijtstof ter verwerking, en
de feitelijke verwerking, kunnen meerdere jaren zitten. De Overeenkomst stelt
de maximale termijn hiervoor op 11 jaar vanaf de inwerkingtreding (vermoedelijk
2021). Dat geeft EPZ dus een realistische termijn van 6 jaar vanaf 2015,
om de transporten naar Frankrijk te laten uitvoeren.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen hoe dit Verdrag zich in algemene zin
verhoudt tot het Convenant kerncentrale Borssele.
 Het verdrag is een internationaalrechtelijke overeenkomst tussen de Nederlandse
en de Franse Staat waarbij over en weer bepaalde verplichtingen zijn aangegaan
met betrekking tot de opwerking van door EPZ verbruikte splijtstoffen. Ten
gevolge van de nieuwe, Franse wetgeving is die opwerking zonder dit verdrag
niet mogelijk. Het Convenant kerncentrale Borssele is een privaatrechtelijke
overeenkomst tussen de Nederlandse Staat met EPZ, Delta en Essent
over onder andere het al dan niet sluiten van de kerncentrale Borssele. Juridisch gezien gaat het om twee op zichzelf staande
documenten met verschillende partijen, verschillende onderwerpen en verschillende
soorten toepasselijk recht. Praktisch gezien komen Verdrag en convenant samen
op het punt wanneer EPZ door het ontbreken van een Verdrag zijn verbruikte
splijtstoffen niet voor opwerking aan AREVA kan leveren en dit de sluiting
van de kerncentrale Borssele tot gevolg zou hebben. Voor die situatie bepaalt
artikel 3.5 van het Convenant dat partijen zich gezamenlijk zullen inspannen
dat EPZ, Delta en Essent een praktisch en economisch alternatief kunnen realiseren
dat een ongestoorde bedrijfsvoering van de kerncentrale Borssele door hen
mogelijk maakt.
 
 De leden van de CDA-fractie informeren of met EPZ over de Overeenkomst
is overlegd en wat hun oordeel is.
 Over de Overeenkomst heeft geen overleg met EPZ plaatsgevonden. EPZ was
bekend met de Franse wetswijziging van 28 juni 2006 en is geïnformeerd
over hetgeen in de Overeenkomst geregeld zou worden.
 Ook informeren zij naar de verhouding tussen de Overeenkomst en het privaatrechtelijk
contract tussen EPZ en AREVA.
 De Overeenkomst geeft de voorwaarden waaronder de bestraalde splijtstof
Frankrijk mag worden binnengebracht. Artikel 4 van de Overeenkomst bepaalt
dat Nederlandse medewerking wordt verleend aan de uitvoering van het privaatrechtelijke
contract tussen EPZ en AREVA door de terugzending van de door de opwerking
van de splijtstof uit de kerncentrale Borssele vrijgekomen afvalstoffen mogelijk
te maken.
 Ten slotte vragen zij of het maximaal 14 jaar kan duren voordat afval
dat wordt geëxporteerd om in Frankrijk te worden opgewerkt weer terug
komt naar Nederland.
 De Overeenkomst regelt de termijn van zes jaar waarbinnen de verbruikte
splijtstoffen worden verwerkt en de termijn van acht jaar waarbinnen het afval
dat overblijft na verwerking naar Nederland terug gezonden dient te zijn.
Beide termijnen opgeteld beslaan een periode van maximaal 14 jaar na de laatste
zending, doch uiterlijk 31 december 2034 moet al het afval, waarop de
Overeenkomst betrekking heeft, terug in Nederland te zijn.
 
 De leden van de SP-fractie, de PvdA-fractie en de ChristenUnie-fractie
vragen of er in Frankrijk nog opwerkingsafval van voor 1993 ligt en wat de
situatie daarvan is.
 Er ligt inderdaad opwerkingsafval van contracten van vóór
Aanhangsel 3 nog in Frankrijk opgeslagen. De huidige Overeenkomst bevat hierover
geen bepalingen, maar op basis van de oorspronkelijke notawisseling uit 1979
moet ook dat afval naar Nederland worden teruggevoerd. Die transporten vinden
momenteel plaats. Zoals met alle opwerkingsafval, is EPZ hiervoor financieel
verantwoordelijk. Het is overigens niet zo dat het oudste afval perse het
eerst wordt teruggezonden.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen waarom in de Overeenkomst niet is
bepaald dat EPZ verantwoordelijk blijft voor het plutonium en RepU en dat
deze materiaalstromen op korte termijn terug moeten komen naar Nederland.
 Het eerder genoemde Service Agreement houdt geen eigendomsoverdracht in
van de bestraalde splijtstoffen, noch van de grondstoffen afkomstig van opwerking.
EPZ blijft gedurende het gehele opwerkingsproces eigenaar van de materialen.
De nuttige teruggewonnen grondstoffen worden aangewend voor eigen gebruik,
dan wel geleverd aan brandstoffabrikanten. Het eigendom van het afval gaat,
op het moment van transport, over naar COVRA. Tevens wordt verwezen naar eerdere
antwoorden hierover.
 Artikel 8 van de Overeenkomst voldoet aan het vereiste volgens de Franse
wet van 28 juni 2006. Er wordt in dit artikel (niet verplichtend) vermeld
wat het beoogde gebruik van de producten uranium en plutonium zal zijn.
 
 Gelet op het voorgaande kan ik op de vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie
antwoorden dat de regering vooralsnog geen reden ziet om hierover met Frankrijk
afspraken te maken.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2002/03 Aanhangsel 716, en 2004/05, 30 000, nr. 15.
 
 
 Kamerstukken II 2005/06, 25 422, nr. 34.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 30 429, nr. 14, pag. 2–4.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 30 429, nr. 14, pag. 3.
 
 
 Décret n° 2008–209 du 3 mars 2008 relatif aux procédures
applicables au traitement des combustibles usés et des déchets
radioactifs provenant de l’étranger.
 
 
 Traitement des combustibles usés provenant de l’étranger
dans les installations AREVA NC de la Hague (AREVA, Rapport 2008).
 
 
 Stcrt. 2006, 136.