Vaststelling begroting van Koninkrijksrelaties (IV) voor het jaar 2006; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-IV, nr. 26

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

27-02-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-IV nr. 26

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-IVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 IVVaststelling van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2006nr. 26ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 10 december
2005 en het nader rapport d.d. 27 december 2005, aangeboden aan de Koningin
door de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties. Het
advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Statuut voor het Koninkrijk
ontving mijn ambtsvoorganger een advies van de Raad van State van het Koninkrijk
gebaseerd op artikel 16, tweede lid, van de Wet op de Raad van State. Dit
advies, gedateerd 10 december 2004, moge ik U hierbij aanbieden.1. InleidingVijftig jaar geleden, om precies te zijn op 15 december 1954, bevestigde
Koningin Juliana het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Door het
Statuut werden de «overzeese gebiedsdelen» gedekoloniseerd en
kregen zij intern zelfbestuur en democratie. Hiermee kwam een nieuwe rechtsorde
tot stand. Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen namen daarvoor vrijwillig
een gezamenlijke verantwoordelijkheid op zich.De Minister-President van de Nederlandse Antillen, dr. E. Jonckheer, sprak
50 jaar geleden de wens uit dat dit Statuut zou uitgroeien tot levend recht.1 De Nederlandse Minister-President, dr. W. Drees, stelde:«Belangrijker
dan de tekst van het Statuut zal zijn de geest, waarin de beginselen, waarvan
het uitgaat, worden beleefd. In het bijzonder de wijze waarop de partners
elkaar zullen weten bij te staan en te steunen zal de Koninkrijksgedachte
kunnen verdiepen. Indien de drie Rijksdelen hun betrekkingen onderhouden in
de geest, welke aan het Statuut ten grondslag ligt, dan zal het Koninkrijk
een hecht verband blijken, dat recht doet aan de verscheidenheid en dat de
eenheid van de landen en van het Koninkrijk in zijn geheel versterkt.»2Hoewel de toelichting erop wijst dat het Statuut geen «eeuwig edict»
is, heeft het Statuut weinig wijzigingen ondergaan in de 50 jaren van zijn
bestaan.3 Die wijzigingen waren wel ingrijpend:
de onafhankelijkheid van Suriname en de status aparte van Aruba.4Het 50-jarig bestaan van het Statuut is een gelegenheid voor de Raad van
State van het Koninkrijk stil te staan bij de betekenis van het Statuut. De
Raad heeft zich daarbij de vraag gesteld, wat het Statuut in de nabije toekomst
kan betekenen voor de burgers van het Koninkrijk. De Koninkrijkspartners kampen
met verscheidene problemen die door hen als ernstig en dringend worden ervaren.
Vraagstukken van internationale criminaliteit, sociaal-economische ontwikkeling,
versterking van het bestuur en realisering van de rechten van de mens in brede
zin vragen de aandacht.De Raad heeft kennis genomen van verscheidene analyses van de ernst van
deze vraagstukken.1 De Raad voegt daar thans geen
eigen analyse aan toe, maar beperkt zich tot de vraag of – en in hoeverre –
het Statuut ruimte biedt om deze vraagstukken aan te pakken. De Raad concludeert,
dat de gedachte, dat voor effectief handelen eerst wijziging van het Statuut
nodig is, niet juist is. Ook al is het Statuut een halve eeuw geleden geschreven,
het biedt vele mogelijkheden tot gezamenlijk optreden. De Raad adviseert de
regering van het Koninkrijk en van de Koninkrijksdelen deze mogelijkheden
te benutten.De Raad van State van het Koninkrijk heeft zich ter gelegenheid van het
50-jarig bestaan van het Statuut voor het Koninkrijk de vraag gesteld wat
het Statuut in de nabije toekomst kan betekenen voor de burgers van het Koninkrijk.
In het bijzonder heeft de Raad zich de vraag gesteld of – en in hoeverre –
het Statuut ruimte biedt om de vraagstukken van internationale criminaliteit,
sociaal-economische ontwikkeling, versterking van het bestuur en realisering
van de rechten van de mens in brede zin aan te pakken. De Raad concludeert
dat de gedachte, dat voor effectief handelen eerst wijziging van het Statuut
nodig is, niet juist is. De Raad adviseert de regering van het Koninkrijk
en van de landen de bestaande mogelijkheden van het Statuut beter te benutten.2. Een veranderde wereldHet Statuut is gebouwd op drie pijlers: de gemeenschappelijke zorg voor
aangelegenheden van het Koninkrijk, de zelfstandige behartiging van eigen
belangen van de landen en verlening van wederkerige bijstand. Sinds de jaren
vijftig is de aandacht vooral gericht geweest op de tweede van deze pijlers,
en dan in defensieve zin: het Statuut is vooral gehanteerd als afbakening
van bevoegdheden tussen staatsorganen van de drie landen van het Koninkrijk.De nieuwe rechtsorde die het Statuut in 1954 schiep, houdt in dat het
Koninkrijk der Nederlanden één ongedeelde soevereiniteit heeft, één
rechtssubject is in volkenrechtelijke zin, verantwoordelijk voor de nakoming
van zijn verdragsrechtelijke verplichtingen, en één ongedeeld
staatsburgerschap kent. Dit staatkundig verband was verdeeld in drie gebieden:
Nederland, de Nederlandse Antillen en Suriname. Binnen dat verband verkregen
de Nederlandse Antillen en Suriname intern zelfbestuur. Zij raakten kolonie
af, hetgeen ook door de Verenigde Naties werd bevestigd. Tegelijkertijd bood
het Statuut de drie landen diverse mogelijkheden voor nauwe samenwerking.Het Statuut werd geschreven met het wereldbeeld van het midden van de
twintigste eeuw voor ogen. In de internationale politiek stonden de dekolonisatie
en spanning tussen Oost en West centraal.Vijftig jaar later staat het Koninkrijk in een sterk veranderde wereld.
De bipolaire wereld heeft plaatsgemaakt voor een complexe, multipolaire wereld.
De onderlinge afhankelijkheid van mensen en volkeren is sterk toegenomen.
De mondialisering heeft landen en mensen die veraf leefden, dicht bij elkaar
gebracht. Velen onderhouden nu zeer intensieve contacten via telefoon, internet,
radio en televisie. Economische activiteiten in verschillende landen zijn
nauw met elkaar verstrengeld geraakt. Migratie is een algemeen verschijnsel
geworden. Mondiale vraagstukken op het gebied van economie, milieu, mensenrechten,
criminaliteit en terrorisme maken het voor nationale gemeenschappen, klein èn
groot, onontkoombaar om in verschillende internationale en staatkundige verbanden
intensiever samen te werken.Vergeleken met 1954 is het aantal verdragen en organisaties waarbij het
Koninkrijk zich heeft aangesloten, sterk toegenomen. De controle op de naleving
van de verdragsrechtelijke verplichtingen heeft meer betekenis gekregen. De
verdragspartners spreken het Koninkrijk aan op de uitvoering van die verplichtingen.
Hoe de uitvoering intern, binnen het Koninkrijk, is geregeld, is voor de verdragspartners
van weinig belang; dat is een zaak van het Koninkrijk zelf. De sterke mondialisering die tot grotere samenwerking noopt, is nog niet
goed vertaald in de wijze waarop de partners in het Koninkrijk met elkaar
omgaan. In vele opzichten is de samenwerking tussen de leden van de Europese
Unie hechter dan de samenwerking binnen het Koninkrijk. Dit komt omdat het
Statuut in de afgelopen 50 jaar vooral is gebruikt als onderlinge afbakening
van bevoegdheden. De artikelen die zien op het waarmaken van gezamenlijke
verantwoordelijkheden en samenwerking, zijn weinig gebruikt. Die beperkte
benutting van het Statuut staat haaks op de mondiale ontwikkelingen die de
wederzijdse afhankelijkheid hebben vergroot.De Raad gaat hieronder eerst in op een aantal van deze internationale
ontwikkelingen, met name op het gebied van grondrechten, de Europese integratie,
grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme. Daarna bespreekt de Raad
de ruimte die het Statuut biedt om als Koninkrijk effectief op deze terreinen
op te treden.Een eerste opvallende ontwikkeling betreft de internationale verplichtingen
tot naleving van de rechten van de mens, waaronder de sociale grondrechten.
In 1954 waren deze nog niet in wereldwijde verdragen vastgelegd. In 1966 is,
naast het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten,
het Internationaal Verdrag inzake economische sociale en culturele rechten
totstandgekomen. Artikel 43 van het Statuut draagt de zorg voor de rechten
van de mens op aan elk der landen; het waarborgen van deze rechten is de gezamenlijke
zorg van de leden van het Koninkrijk. De vraag rijst hoelang het nog acceptabel
is dat binnen het ene Koninkrijk met het ene staatsburgerschap, grote verschillen
blijven bestaan tussen de wettelijke en internationaalrechtelijke waarborgen
van de sociale grondrechten, zoals onder meer neergelegd in het bovengenoemde
Internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten. Eerder
sprak de Raad al uit dat bij verdragen op het terrein van de rechten van de
mens een verschil in positie tussen de burgers van het Koninkrijk ongewenst
is, zeker wanneer het gaat om een protocol dat voortbouwt op een verdrag dat
voor alle landen van het Koninkrijk van kracht is.1
Het is de onvermijdelijke consequentie van het ene staatsburgerschap, dat
essentiële element van de nieuwe rechtsorde die het Statuut in 1954 vestigde.2Een tweede belangrijke ontwikkeling sinds de inwerkingtreding van het
Statuut is de Europese integratie. De omvang en diepgang daarvan werd in 1954
niet voorzien. Sinds de Europese eenwording is Nederland zowel gebonden aan
de Europese Verdragen als aan het Statuut. De Raad heeft er in september 2003
op gewezen dat een aantal belangrijke Koninkrijksaangelegenheden (mede) door
Europees recht en Europees beleid wordt bepaald.3
Het betreft niet alleen de invloed van Europese besluitvorming op het gebied
van buitenlands beleid en defensie (Tweede Pijler). Het concordantiebeginsel
(artikel 39 van het Statuut) vereist ook afstemming van de wetgeving van de
drie landen op andere gebieden, waarop de Nederlandse wetgever gebonden is
aan Brusselse regels, zoals onderdelen van het vennootschapsrecht, het verzekeringsrecht
en het recht inzake grensoverschrijdende strafrechtelijke samenwerking, althans
voor zover de betreffende EG-regels zich tot die afstemming lenen. Zo heeft
de Europese Unie op vele terreinen invloed op de Nederlandse Antillen en Aruba.
Daarom is het nodig dat de partners in het Koninkrijk hun relatie met de Europese
Unie opnieuw bezien. In de Grondwet voor de Europese Unie worden voor die
relatie twee opties geboden. In zijn advies over de Grondwet gaat de Raad
daarop nader in.4Ook een derde ontwikkeling, de sterke groei van grensoverschrijdende criminaliteit
zoals drugshandel en terrorisme, leidt tot de onontkoombare noodzaak van meer
internationale samenwerking dan was voorzien in 1954, willen de Koninkrijkspartners
in hun verdediging daartegen sterk staan. Zo wees de Raad erop dat ingevolge
artikel 3, eerste lid, aanhef en onder b, van het Statuut de sluiting en bekrachtiging
van verdragen, onder de beperking vermeld in artikel 25, aangelegenheden van
het Koninkrijk zijn. Voor de onderwerpen die zijn geregeld in het Verdrag
tegen grensoverschrijdende misdaad lijdt het naar het oordeel van de Raad
geen twijfel dat medegelding voor de Nederlandse Antillen en Aruba wenselijk
is.5 Elk van de landen van het Koninkrijk heeft
groot belang bij naleving van de daarin vervatte verplichtingen.
Voor effectieve naleving is medegelding en implementatie in het gehele Koninkrijk
van belang.Uit deze drie ontwikkelingen en de daarbij bij wijze van voorbeeld genoemde
adviezen van de Raad moge duidelijk worden dat de Raad vanwege de veranderingen
in de internationale omgeving waarin het Koninkrijk is komen te verkeren,
steeds meer nadruk is gaan leggen op de gezamenlijke verantwoordelijkheden
van de drie landen in het Koninkrijk.De Raad constateert dat sinds 1954 het aantal verdragen en organisaties
waarbij het Koninkrijk zich heeft aangesloten, sterk is toegenomen. De regering
is het met de Raad eens dat hierdoor de controle op de naleving van de verdragsrechtelijke
verplichtingen door de landen meer betekenis heeft gekregen.In de opvatting van de Raad noopt het proces van mondialisering tot grotere
samenwerking tussen de landen. De Raad wijst erop dat het Statuut diverse
mogelijkheden biedt voor nauwe samenwerking tussen de landen die niet optimaal
benut worden. De regering deelt deze analyse en onderschrijft de noodzaak
tot nauwere samenwerking, vooral op voor het Koninkrijk cruciale terreinen
als de rechtshandhaving.De Raad gaat in op een aantal internationale ontwikkelingen na 1954, met
name op het gebied van grondrechten, de Europese integratie, grensoverschrijdende
criminaliteit en terrorisme. De Raad stelt de vraag of het acceptabel is dat
binnen het Koninkrijk internationale verdragen op het gebied van de rechten
van de mens, waaronder het Internationaal Verdrag inzake de economische, sociale
en culturele rechten (IVESCR), in de landen niet op dezelfde wijze nageleefd
worden. De Raad verwijst hierbij naar het ongedeelde staatsburgerschap dat
het Koninkrijk kent, en naar artikel 43 lid 2 van het Statuut op grond waarvan
het waarborgen van de rechten van de mens een aangelegenheid van het Koninkrijk
is.Het Koninkrijk kent weliswaar een staatsburgerschap in de zin van een
gezamenlijke, ondeelbare nationaliteit, maar dit is niet direct van belang
voor de plicht die elk land heeft om de voor dat land geldende internationale
verdragen na te leven. Iedereen die zich op het grondgebied van een van de
drie landen bevindt, kan in beginsel aanspraak maken op de bescherming van
de daar geldende mensenrechtenverdragen. De economische, sociale en culturele
rechten die opgenomen zijn in het bovengenoemde IVESCR gelden binnen het gehele
Koninkrijk voor een ieder, ongeacht zijn of haar nationaliteit.Het Statuut verplicht de landen niet om verdragen op geheel eenvormige
wijze te implementeren. De tenuitvoerlegging van verdragen is immers in de
eerste plaats een autonome aangelegenheid van de landen, ook als het gaat
om mensenrechtenverdragen. De waarborgplicht van het Koninkrijk speelt pas
een rol wanneer mensenrechten in een van de landen niet meer beschermd worden
en het land zelf geen maatregelen kan of wil treffen om zo’n ontoelaatbare
situatie te beëindigen.De Raad adviseert de Nederlandse Antillen en Aruba hun relatie met de
Europese Unie opnieuw te bezien. De Nederlandse regering heeft, na de presentatie
van het rapport van de gezamenlijke commissie Europese Unie1, de regeringen van Aruba en de Nederlandse Antillen verzocht hierover
een standpunt in te nemen. De minister-president van Aruba heeft officieel
meegedeeld dat Aruba vooralsnog geen wijziging in de huidige relatie met de
Europese Unie voorstaat. De regering van de Nederlandse Antillen heeft besloten
een integrale impactstudie uit te laten voeren teneinde na te gaan wat de
concrete gevolgen zijn van een toetreding van de Nederlandse Antillen c.q.
haar onderdelen tot de EU als ultraperifeer gebied (UPG). Bovendien heeft
deze regering het rapport aangeboden aan de eilandsbesturen met de uitnodiging
om de toekomstige relatie met de EU mede te betrekken in de discussie inzake
de staatkundige toekomst van hun eilandgebied.De regering onderschrijft het standpunt van de Raad dat de Koninkrijkspartners
gezamenlijk op moeten trekken in de strijd tegen de grensoverschrijdende
criminaliteit. Er wordt op dit terrein al op verschillende wijze samengewerkt
tussen de landen. Naast de samenwerking in het kader van de Kustwacht voor
de Nederlandse Antillen en Aruba, de gemeenschappelijke verklaring over intensivering
van de samenwerking tussen de landen van het Koninkrijk bij de bestrijding
van internationaal terrorisme en de follow-up die daaraan is gegeven, en een
gezamenlijk Recherche Samenwerkingsteam, wordt er sinds kort ook tussen Nederland
en de Nederlandse Antillen samengewerkt ter verbetering van de veiligheidssituatie
in de Nederlandse Antillen. Bovendien zijn er gemeenschappelijke grenscontroleteams
ingesteld voor de internationale luchthavens van de Nederlandse Antillen.3. Wijziging van het Statuut?Van tijd tot tijd wordt in het Koninkrijk stilgestaan bij andere, mogelijke
onderlinge betrekkingen van de Statuutpartners, of zelfs uittreding uit het
Statuut. In de jaren zestig en zeventig leefde de gedachte aan volledige onafhankelijkheid
van (een deel van) de landen in «De West». Zo werd Suriname in
1975 staatkundig onafhankelijk. De ontwikkelingen in Suriname sindsdien zijn
geen aanmoediging geweest voor de Nederlandse Antillen en Aruba eenzelfde
weg in te slaan.Sinds de jaren tachtig is de optie van staatkundige onafhankelijkheid
in de Nederlandse Antillen en Aruba op de achtergrond geraakt. Tot nog toe
willen de Nederlandse Antillen en Aruba de band met het Koninkrijk behouden.1 Bespreking van de voor- en nadelen van staatkundige
onafhankelijkheid van kleine eilandgemeenschappen in het Caribische gebied
laat de Raad daarom in dit advies achterwege.2De Werkgroep Bestuurlijke en Financiële Verhoudingen Nederlandse
Antillen constateert in haar recente rapport dat een effectieve oplossing
nodig is van maatschappelijke vraagstukken als armoedebestrijding, onveiligheid,
economische ontwikkeling en beheersing van de openbare financiën.3 Zij komt tot het voorstel van een «Koninkrijk
Nieuwe Stijl». Om het Koninkrijk en het land Nederland sterker van elkaar
te onderscheiden en een gemeenschappelijke aanpak van problemen (waarbij meer
landen betrokken zijn) te stimuleren, stelt de Werkgroep voor een onderraad
van de rijksministerraad in te stellen. Onder die rijksministerraad zal een
kleine, professionele Koninkrijksdienst ressorteren. Het rapport stelt geleidelijke
herstructurering van de schuld van het land en de eilandgebieden voor.De relaties tussen de Koninkrijkspartners moeten volgens de Werkgroep
opnieuw worden gedefinieerd. In het Koninkrijk Nieuwe Stijl zou, volgens deze
voorstellen, geen plaats meer zijn voor het land Nederlandse Antillen dat
vijf zeer verschillende eilanden omvat. Maatwerk per land en per eiland is
gewenst in de bestuurlijke en financiële verhoudingen onderling, met
Nederland en het Koninkrijk. Dit kan volgens de Werkgroep worden gerealiseerd
door zowel Curaçao als Sint Maarten de status van land te verlenen;
de eilanden Saba, Sint Eustatius en Bonaire zouden als Koninkrijkseiland in
een nauwere relatie tot Nederland komen te staan.In de visie van de Werkgroep blijft de rol van het Koninkrijk als bewaker
van gemeenschappelijke kernwaarden bestaan en zal deze rol verder moeten uitgroeien.
Het gaat om waarden met betrekking tot de rechtsstaat, naleving van mensenrechten,
goed bestuur, betrouwbaarheid, integriteit en goed beheer van de overheidsfinanciën.Voor de verwezenlijking van enkele voorstellen acht de Werkgroep wijziging
van het Statuut nodig; voor andere voorstellen acht zij nieuwe rijkswetgeving,
veelal op basis van artikel 38 van het Statuut, aangewezen.Wanneer er tot wijziging van het Statuut zou worden besloten, zal de Raad
van State van het Koninkrijk daar vanzelfsprekend over adviseren. Dat is thans
(nog) niet aan de orde en in dit ongevraagde advies zal de Raad daarop niet
vooruit lopen.4. Mogelijkheden van het huidige StatuutVoor het onderwerp van dit advies is het van belang vast te stellen dat
ook zonder wijziging van het Statuut – die in de voorstellen van de
Werkgroep met name de staatkundige betrekkingen zou moeten betreffen –
diverse dringende vraagstukken doeltreffend kunnen worden aangepakt. Het Statuut
biedt immers ruimte voor verschillende vormen van bestuurlijke
samenwerking. De problemen die om een oplossing vragen, kunnen ook niet wachten
op een wijziging van het Statuut, die immers veel tijd en aandacht zal kosten.
Voor eilanden en landen die nauwer willen samenwerken in het Koninkrijk, biedt
het Statuut ruimte om tot gedifferentieerde samenwerking per eiland van de
Nederlandse Antillen te komen. Die samenwerking kan desgewenst in op maat
gesneden bestuursakkoorden met de eilanden worden neergelegd.Het Statuut onderscheidt Koninkrijksaangelegenheden en onderwerpen van
onderlinge bijstand, overleg en samenwerking.Een aantal saillante artikelen wordt hieronder aangestipt.a. Met artikel 37 is beoogd dat zoveel mogelijk overleg wordt gepleegd
omtrent alle aangelegenheden waarbij de belangen van de landen betrokken zijn.
Van een doelmatige uitvoering van deze bepaling werden gunstige resultaten
verwacht.1 Het tweede lid noemt – als aansporing –
een aantal voorbeelden van onderwerpen van overleg, zoals de bevordering van
de culturele en sociale betrekkingen, de bevordering van doelmatige economische,
financiële en monetaire betrekkingen, vraagstukken betreffende munt-
en geldwezen, bank- en deviezenpolitiek, de bevordering van de economische
weerbaarheid door onderlinge hulp en bijstand, de beroeps- en bedrijfsuitoefening
van Nederlanders in de drie landen, aangelegenheden de luchtvaart betreffende,
aangelegenheden de scheepvaart betreffende, samenwerking op het gebied van
telegrafie, telefonie en radioverkeer. Deze opsomming in het Statuut was niet
limitatief bedoeld. De Raad merkt op dat deze mogelijkheden tot nu toe weinig
zijn benut.b. Zowel artikel 3 als de artikelen 36 tot en met 40 (de paragraaf over
onderlinge bijstand, overleg en samenwerking) bieden grote mogelijkheden de
verwerkelijking van de rechten van de mens – waaronder sociale, economische
en culturele grondrechten – in het Koninkrijk te verbeteren.c. De landen zijn zelf verantwoordelijk voor de verwezenlijking van de
fundamentele rechten, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid van het bestuur
(artikel 43, eerste lid). Zo nodig waarborgt het Koninkrijk de fundamentele
rechten, de rechtszekerheid en deugdelijkheid van bestuur op grond van het
tweede lid van artikel 43. De waarborgfunctie betekent niet dat Nederland
de uitvoering van de desbetreffende taken zonodig zou moeten overnemen. Het
gaat immers om verantwoordelijkheden van het Koninkrijk als eenheid en niet
van Nederland als deel daarvan. Niet het land Nederland, maar de Statuutpartners,
verenigd in het Koninkrijk, hebben de taak de realisering van deze waarden
te garanderen. Het is zinvol die gezamenlijke taak nader vorm te geven.d. Rechtspleging behoort primair tot de eigen verantwoordelijkheid van
de landen. De officiële toelichting op artikel 44 stelt uitdrukkelijk
dat de landen in beginsel vrij zijn ten aanzien van eigen staatsinrichting;
dit geldt ook voor de rechtspraak.2 Het Koninkrijk
dient te waarborgen dat de rechtspleging aan haar doel kan beantwoorden. Rechtspleging
is immers handhaving van de rechtszekerheid en de fundamentele rechten en
vrijheden.3 Een wettelijke regeling op rijksniveau
waarin waarborgen voor een behoorlijke rechtspleging zijn opgenomen, kan daarvoor
een goede oplossing bieden. Een basis kan daarvoor worden gevonden in hetzij
artikel 38 hetzij artikel 43, tweede lid, van het Statuut.e. Het Koninkrijk dient de fundamentele rechten te waarborgen. Daartoe
behoren de grondrechten die internationaal erkenning hebben gevonden bijvoorbeeld
in het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten en
het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten.
Op het gebied van bij voorbeeld onderwijs zou rijkswetgeving op basis van
artikel 38 of, indien noodzakelijk, artikel 43, tweede lid, minimumeisen kunnen
stellen.f. Artikel 38 leent zich voor het treffen van nadere onderlinge regelingen
op rijksniveau. Dit artikel stelt geen beperkingen. Voor het coördineren
van de wetgeving stelt artikel 48 slechts één grens: de landen
dienen bij hun wetgeving en bestuur de bepalingen van het Statuut in acht
te nemen.g. Artikel 39 van het Statuut bepaalt dat de wetgeving op een aantal gebieden
zoveel mogelijk op overeenkomstige wijze wordt geregeld. Bij ingrijpende wijzigingsvoorstellen
dient een landsregering de regeringen van de andere landen in
de gelegenheid te stellen van hun zienswijze te doen blijken. Dit zal de concordantie
ten goede komen.h. Het Statuut staat meer doelgerichte samenwerking op parlementair niveau
toe dan het bestaande «parlementair contactplan». Het Statuut
kent mogelijkheden tot overleg die zelden worden besproken of benut.1 Daarnaast staan Statuut en Grondwet in principe niet
in de weg aan de mogelijkheid aan Nederlanders die hun werkelijke woonplaats
hebben in Aruba en de Nederlandse Antillen het recht te verlenen deel te nemen
aan verkiezingen voor de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.i. Artikel 3, eerste lid, aanhef en onderdeel g, maakt het mogelijk een
gemeenschappelijk visumbeleid te voeren.j. Indien een Koninkrijksdeel in ernstige problemen geraakt, dienen de
andere partners bijstand te bieden.2 Ook de Koninkrijksregering
heeft daarin een verantwoordelijkheid. Zij kan op grond van artikel 51 een
algemene maatregel van rijksbestuur vaststellen die voorziet in het oplossen
van een nijpend vraagstuk. Deze bepaling biedt de mogelijkheid bijvoorbeeld
ontspoorde overheidsfinanciën op orde te brengen en een commissie of
instantie met die taak te belasten op grond van een mandaat van de Koninkrijksregering.k. Indien besluitvorming in de Rijksministerraad wordt bemoeilijkt door
aanhoudende verschillen van inzicht, biedt artikel 12 een oplossing. Dit artikel
bevat een conflictenregeling, die beoogt te vermijden dat het standpunt van
een Gevolmachtigd Minister zonder meer door de meerderheid van de Nederlandse
leden van de Rijksministerraad terzijde wordt geschoven. In de praktijk is
dit artikel niet vaak toegepast. Artikel 12 behoudt echter zijn functie.De Raad van State van het Koninkrijk adviseert de regering van het Koninkrijk
het Statuut een inhoud te geven die past in de moderne, gemondialiseerde wereld.De verantwoordelijkheden van het Koninkrijk bij het uitvoeren en nakomen
van internationale verplichtingen zijn sinds 1954 in aantal toegenomen. Het
is het Koninkrijk, de drie landen gezamenlijk, dat op die naleving extern,
door andere internationale verdragspartners (staten en internationale organisaties)
kan worden aangesproken. Dat dwingt tot het geven van meer inhoud aan de gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid intern, binnen het Koninkrijk. Het Statuut staat daaraan
niet in de weg.De Raad stelt vast dat zonder wijziging van het Statuut diverse dringende
vraagstukken doeltreffend kunnen worden aangepakt. De problemen waar de landen
nu mee kampen kunnen volgens de Raad ook niet wachten op een eventuele wijziging
van het Statuut. De Raad beveelt de regering daarom aan de mogelijkheden van
het huidige Statuut tot samenwerking, onderlinge bijstand en overleg beter
te benutten en doet enkele concrete voorstellen.a. De Raad stelt dat de mogelijkheden van artikel 37 Statuut weinig benut
zijn. Toch is er wel degelijk vrij intensief informeel en ook gedeeltelijk
geïnstitutionaliseerd overleg tussen de regeringen, parlementen en andere
organen van de landen over alle onderwerpen die in het tweede lid van artikel
37 opgesomd worden, en over vele andere onderwerpen. Dit laat overigens onverlet
dat dit overleg geïntensiveerd en uitgebreid zou kunnen worden.b, c, d & e. De Raad wijst op enkele mogelijkheden om de verwerkelijking
van de rechten van de mens in het Koninkrijk te verbeteren. Hierbij kunnen
de artikelen 36 t/m 39 Statuut inderdaad een nuttige rol spelen. Artikel 40
ziet naar de mening van de regering vooral op het waarborgen dat het Koninkrijk één
rechtsgebied blijft voor wat betreft de tenuitvoerlegging van rechterlijke
uitspraken en authentieke akten3, en niet primair
op het verwerkelijken van de rechten van de mens.De Raad wijst verder op de verantwoordelijkheid van de landen voor de
verwezenlijking van de rechten van de mens, de rechtszekerheid en de deugdelijkheid
van bestuur.De waarborgfunctie van het Koninkrijk houdt volgens de Raad ook in dat
het Koninkrijk waarborgt dat de rechtspleging aan haar doel kan beantwoorden.
De Raad adviseert de regering deze rol nader vorm te geven via rijkswetgeving waarin waarborgen voor een behoorlijke rechtspleging zijn opgenomen.
De wenselijkheid van een dergelijke regeling verdient volgens de regering
nadere studie, ook voor het bredere terrein van de rechtshandhaving.Op het gebied van economische, sociale en culturele grondrechten gelden
verschillende internationale verdragen in het gehele Koninkrijk, waaronder
het bovengenoemde IVESCR. Het doel van deze verdragen is niet zo zeer het
vastleggen van minimumeisen, maar het definiëren van doelstellingen waarnaar
de verdragspartijen willen streven. Binnen de taakverdeling van het Koninkrijk
is het aan de landen zelf om de beleidskeuzes te maken die nodig zijn om deze
doelstellingen op een zo goed mogelijke manier te bereiken. Minimumeisen vallen
hier moeilijk aan te geven zonder het risico dat deze beleidskeuzes doorkruist
worden, wat tot een onaanvaardbare inperking van de autonomie van de landen
zou kunnen leiden.De regering wil de suggestie van de Raad om in het kader van de waarborgfunctie
minimumeisen te stellen wel in overweging nemen voor wat betreft de deugdelijkheid
van bestuur, althans op terreinen die zich lenen voor eenduidige criteria.
In internationaal verband zijn verplichtingen geschapen die voor de drie landen
gelden en die weinig beleidsvrijheid overlaten, bijvoorbeeld op het gebied
van de bestrijding van corruptie.f & g. Met de Raad zijn wij van mening dat het Statuut weinig beperkingen
stelt aan onderlinge regelingen en harmonisatie van wetgeving binnen het Koninkrijk.
In de praktijk is het vaak moeilijk gebleken om onderlinge regelingen tot
stand te brengen in de vorm van rijkswetgeving, ook op terreinen waar de landen
een gemeenschappelijk belang hebben. Hierbij moet bedacht worden dat onderlinge
regelingen die niet de vorm hebben van rijkswetgeving geen algemeen verbindende
voorschriften kunnen bevatten.h. De Raad is van mening dat het Statuut meer doelgerichte parlementaire
samenwerking toestaat dan het bestaande parlementair contactplan.1 De Raad verwijst naar de Statuutsbepalingen die zien
op de totstandkoming van rijkswetgeving. Zo zijn de Staten van het land waar
de regeling zal gelden bevoegd het voorstel te onderzoeken en schriftelijk
verslag uit te brengen (artikel 16). Dit verslag wordt in de praktijk aan
de Tweede Kamer gezonden en beantwoord door de betrokken minister. De gevolmachtigde
minister kan bij de mondelinge behandeling aanwezig zijn. Hij vertegenwoordigt
dan de regering van zijn land en is niet gebonden aan het standpunt van de
rijksministerraad. Tevens kunnen de Staten bijzondere gedelegeerden afvaardigen
voor deelname aan de behandeling. Deze mogen de kamers voorlichten en amendementen
voorstellen, ze hebben echter geen stemrecht (artikel 17). Artikel 18 geeft
de gevolmachtigde minister de mogelijkheid om zich voor de stemmingen in beide
kamers over het voorstel uit te spreken. Indien hij zich tegen het voorstel
uitspreekt, kan hij tevens verzoeken om de stemming aan te houden. Ten slotte
kent artikel 15, derde lid, aan de gevolmachtigde minister de bevoegdheid
toe om initiatiefvoorstellen bij de Tweede Kamer aanhangig te maken.In de praktijk blijkt inderdaad dat er van bovenstaande mogelijkheden
weinig gebruik wordt gemaakt. De aanwezigheid van bijzondere gedelegeerden
is zeldzaam en ook het bijwonen van de vergadering van de Tweede Kamer door
de gevolmachtigde minister is een uitzondering.2
Hoewel het Statuut, zoals de Raad terecht opmerkt, inderdaad de mogelijkheid
schept voor meer samenwerking op parlementair niveau, is het in de eerste
plaats aan de parlementen zelf om van deze mogelijkheden gebruik te maken
indien zij dit wenselijk achten.Volgens de Raad staan het Statuut en de Grondwet in principe niet in de
weg aan de mogelijkheid aan alle Nederlanders die hun werkelijke woonplaats
hebben in Aruba of de Nederlandse Antillen het recht te verlenen deel te nemen
aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Bij de totstandkoming van het Statuut
hebben de Nederlandse Antillen en Suriname echter afgezien van een dergelijk
recht omdat zij hier weinig resultaten en veel moeilijkheden van verwachtten.3 Bij de invoering van het kiesrecht voor de Tweede Kamer
voor Nederlanders in het buitenland was de Nederlandse regering van mening
dat verlening van kiesrecht aan de autochtone inwoners van de
Nederlandse Antillen en Aruba ongewenst was, omdat deze Nederlanders in de
Antilliaanse en Arubaanse Staten een eigen parlementair vertegenwoordigend
orgaan binnen het Koninkrijk hebben.1 Op dit
moment ziet de regering van het Koninkrijk geen aanleiding om hier anders
over te denken.i. De Raad stelt terecht dat artikel 3, eerste lid, aanhef en onder g,
van het Statuut het mogelijk maakt een gemeenschappelijk visumbeleid te voeren.
Hierover is in het verleden al vaker nagedacht en deze mogelijkheid zal worden
betrokken bij de verdere gedachtevorming.j. De Raad stelt terecht dat ook de Koninkrijksregering een verantwoordelijkheid
heeft voor delen van het Koninkrijk die in ernstige problemen geraken. De
Raad verwijst hierbij naar artikel 51 Statuut. Toepassing van artikel 51 is
naar de opvatting van de regering pas mogelijk wanneer vaststaat dat het land
in kwestie geen maatregelen neemt of niet meer in staat is maatregelen te
nemen om structurele problemen zelf op te lossen. Hoger toezicht is een ultimum remedium. Ook in het voorbeeld dat de Raad noemt –
ontspoorde overheidsfinanciën – dwingt het Statuut tot terughoudendheid
van de kant van de Koninkrijksregering. Dit neemt niet weg dat het Koninkrijk
in het uiterste geval zijn verantwoordelijkheid zal nemen en artikel 51 zal
toepassen.k. De Raad wijst op de functie van artikel 12 van het Statuut. In zijn
advies uit 1998 aangaande artikel 25 Statuut stelde de Raad dat artikel 12
Statuut «bedoeld is om consensus te bereiken indien aanvankelijk verschil
van mening bestaat» en dat dit artikel de gelijkwaardigheid van de landen
binnen het Koninkrijk beoogt te waarborgen.2
In de opvatting van de regering past hierbij niet dat een meerderheid binnen
de ministerraad van het Koninkrijk een minderheid overstemt, tenzij er geen
consensus bereikt kan worden en gezamenlijke besluitvorming noodzakelijk is.
Artikel 12 biedt de gevolmachtigde ministers de mogelijkheid, voor zover het
gaat om de vaststelling van algemeen verbindende voorschriften, om zijn land
uit te zonderen van de gelding van deze voorschriften tenzij de verbondenheid
van het land in het Koninkrijk zich daartegen verzet. Verder biedt het artikel
een procedure om bij meningsverschil binnen de ministerraad te komen tot nader
overleg tussen de gevolmachtigde ministers, de Nederlandse ministers die het
aangaat en de minister-president. Het initiatief voor nader overleg ligt bij
de Gevolmachtigde Minister.5. SlotMet het Statuut werd in 1954 een nieuwe rechtsorde ingeluid. De inhoud
van de Statuutbepalingen is in de loop der decennia nauwelijks gewijzigd.
In die decennia is de wereld sterk veranderd. De toepassing en interpretatie
van het Statuut is evenwel beperkt gebleven, zonder dat de tekst van het Statuut
of de toelichting erop tot die beperking dwong.Het Koninkrijk is geen los Gemenebestverband. De eenheid in verscheidenheid
van de Koninkrijksdelen volgt uit het Statuut. Het gevoel een eenheid te vormen
blijkt ook uit de volksstemmingen die daarover in de Nederlandse Antillen
en Aruba zijn gehouden.De Werkgroep Bestuurlijke en Financiële Verhoudingen Nederlandse
Antillen constateert, dat het de burgers in het Koninkrijk gaat om duurzame
sociaal-economische ontwikkeling, een democratische rechtsstaat, respect voor
de mensenrechten en een betrouwbare en doelmatige overheid. De burgers van
het Koninkrijk delen al deze belangen en de waarden die daarmee verbonden
zijn.3Het aanvatten van dringende bestuurlijke en maatschappelijke problemen
kan en hoeft niet te wachten op een eventuele wijziging van het Statuut. Het
Statuut biedt meer mogelijkheden dan in de afgelopen 50 jaar is gedacht. Van
die mogelijkheden is nog onvoldoende gebruik gemaakt. Waar het om gaat is
de bereidheid doeltreffende maatregelen af te spreken en deze afspraken na
te komen.Het Statuut biedt inderdaad vele mogelijkheden waarvan meer gebruik kan
worden gemaakt. De regering deelt de conclusie van de Raad dat voor effectief handelen wijziging van het Statuut niet noodzakelijk is. Een belangrijke
voorwaarde is dan wel dat de landen bereid zijn samen te werken en, zoals
de Raad opmerkt, bereid zijn om doeltreffende maatregelen af te spreken en
deze afspraken na te komen.De Raad van State van het Koninkrijk vestigt met dit advies de aandacht
op de vele mogelijkheden die het Statuut biedt het Koninkrijksverband verder
te ontwikkelen ten bate van alle Nederlanders in West-Europa, de Nederlandse
Antillen en Aruba. Die mogelijkheden kunnen op verschillende wijzen worden
uitgewerkt.De Raad is gaarne bereid daarover desgewenst nader te adviseren.De Vice-President van de Raad van State van het Koninkrijk,H. D. Tjeenk WillinkDaartoe gemachtigd door de ministerraad van het Koninkrijk moge ik U verzoeken
goed te vinden dat het onderhavige nader rapport, tezamen met het advies van
de Raad van State van het Koninkrijk, openbaar wordt gemaakt.De Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,A. Pechtold XNoot1W. H. van Helsdingen, Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, ’s-Gravenhage
1957, blz. 143.XNoot2Idem, blz. 142.XNoot3Officiële toelichting op artikel 55, Van Helsdingen, blz. 534.XNoot4Voorts is, op verzoek van Aruba, de bepaling (artikel 62) die het tijdstip
van onafhankelijkheid vastlegde, later geschrapt. Bovendien is de luchtvaart
als Koninkrijksaangelegenheid vervallen.XNoot1SEOR-rapport, Nederlandse Antillen: LGO of UPG?, maart 2004, blz. 9–15;
Stichting Fonds voor Sociale Ontwikkeling en Economische bedrijvigheid, Atakando
pobresa: Armoedebestrijding door integrale wijkaanpak, Willemstad/Amsterdam,
Reda Sosial-Rozenberg Publishers 2003; Idem, Pobresa, ban ataké, een
sociaal-economische diagnose van de armoede op Curaçao, Amsterdam/Willemstad,
Thela Publishers, 1999; IMF Country Report no. 03/160, Kingdom of the Netherlands-Netherlands
Antilles: 2003 Article IV Consultation – Staff report, juni 2003; Jaarverslag
2003 van de Bank van de Nederlandse Antillen, Verslag van de president; Defensa
Sivíl, rapport van de Minister van Justitie van de Nederlandse Antillen;
Baselinestudie Bestuurlijke Ontwikkeling, Willemstad/ Den Haag 2003.XNoot1Advies van 9 november 2001, Kamerstukken II 2001/02, 28 253
(R1714), A, Facultatief Protocol bij het Verdrag inzake de uitbanning van
alle vormen van discriminatie van vrouwen. Verder heeft de Raad er de aandacht
op gevestigd dat de doodstraf nog steeds niet in het hele Koninkrijk constitutioneel
verboden is (Advies van 21 januari 2003, Kamerstukken II 2003/04, 29 671(R1765),
nr. 1 over Protocol nr. 13 bij het verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden, inzake de afschaffing van de doodstraf
onder alle omstandigheden).XNoot2Een andere consequentie van dat ene staatsburgerschap is de norm dat alle
Nederlanders op gelijke voet in openbare dienst benoembaar zijn. In de Nederlandse
Antillen en Aruba worden Nederlanders uit Europa niet zonder meer toegelaten.
Ook wordt bij de vervulling van bepaalde functies beleidsmatig voorrang gegeven
aan «eigen mensen» (zgn. Antillianisering en Arubanisering). De
genoemde norm – neergelegd in artikel 3 van de Grondwet, het gelijkluidende
artikel 1.2 van de Staatsregeling van Aruba en het daarmee qua strekking overeenkomende
artikel 7, eerste lid, van de Staatsregeling van de Nederlandse Antillen –
wordt hiermee openlijk geschonden.XNoot3Voorlichting van 9 september 2003, gepubliceerd als losse bijlage
bij het Jaarverslag 2003 van de Raad van State onder de titel Verdieping of
geleidelijk uiteengaan? De relaties binnen het Koninkrijk en met de Europese
Unie.XNoot4Advies van 10 december 2004.XNoot5Advies van 9 februari 2004, Kamerstukken II 2003/04 29 512 (R1757),
B en nr. 2. Een ander voorbeeld is het advies van dezelfde datum over het
Protocol inzake de illegale vervaardiging van en handel in vuurwapens, hun
onderdelen, componenten en munitie, tot aanvulling van het Verdrag van de
Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad, Kamerstukken
II 2004/05, 29 830 (R1773), B en nr. 2.XNoot1De commissie Europese Unie is door de regeringen van de drie landen ingesteld
bij protocol van 16 januari 2004. Het rapport van de commissie, genaamd «Banden
met Brussel» is gepresenteerd op 7 juli 2004.XNoot1Gert Oostindie en Inge Klinkers, Het Koninkrijk in de Caraïben, Amsterdam
2001, blz. 262 en de referenda-uitslagen van Sint Maarten (2000), Bonaire
(2004) en Saba (2004).XNoot2Het uitgangspunt dat de Koninkrijkspartners gelijkberechtigd zijn, kan
de vraag oproepen of ook Nederland een optie heeft het Statuutsverband te
verlaten. Dit is een (vooralsnog theoretische) vraag die verschillend wordt
beantwoord.XNoot3Advies Werkgroep Bestuurlijke en Financiële Verhoudingen Nederlandse
Antillen, Nu kan het ... nu moet het!, 8 oktober 2004.XNoot1Officiële toelichting op artikel 37, Van Helsdingen, blz. 461.XNoot2Zij het met de eis van instemming van de Koninkrijksregering voordat wijzigingen
van de Staatsregeling met betrekking op de rechtspraak in werking kunnen treden:
artikel 44, eerste lid, aanhef en onder d.XNoot3W. E. Haak, De taak van de Hoge Raad in Europa en in het Koninkrijk,
Rede bij zijn afscheid van de Hoge Raad op 23 april 2004.XNoot1Ir. G. R. Wawoe wijst op de artikelen 15 tot 19 van het Statuut in zijn
bijdrage «50 jaar Statuut: Een kroniek van kansen en gemiste kansen»
voor het Congres 50 jaar Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden van 3 december
2004.XNoot2Preambule Statuut. De Officiële toelichting op de art. 36–40
stelt: «Terwijl in de voorafgaande artikelen over de gebonden samenwerking
der landen in het Koninkrijk wordt gehandeld, gaat het in deze bepalingen
over de verhoudingen van de landen als autonome eenheden. Hun verbondenheid
in het Koninkrijk heeft mede consequenties voor de landen, waar zij in zelfstandigheid
handelen. Ook daar dienen zij rekening met elkander te houden, elkaar moreel
en materieel te steunen en te helpen, waar dit redelijkerwijs mogelijk is.
Men zou in dit verband kunnen spreken van vrijwillige samenwerking.»,
Van Helsdingen, blz. 458.XNoot3Zie ook HR 14 januari 1994, NJ 1994, 403.XNoot1Dit contactplan houdt in dat delegaties van de Staten van de Nederlandse
Antillen en van Aruba en van de vaste commissies voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken uit de Eerste en Tweede Kamer tweemaal per jaar bijeenkomen
om actuele problemen te bespreken. De delegaties stellen een slotverklaring
op die aan de Staten en de Kamers wordt voorgelegd. Zie bijvoorbeeld Kamerstukken
I/II, 29 434, 2003–2004, nr. 3.XNoot2C. Borman, «Het Statuut voor het Koninkrijk», Deventer 1998,
p. 123–125.XNoot3W. H. van Helsdingen, «Het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden», ’s-Gravenhage 1957, p. 156.XNoot1Kamerstukken II 1984/85, 18 694, nr. 3 (Memorie van Toelichting).XNoot2Advies van de Raad van State van het Koninkrijk, d.d. 5 oktober 1998,
no. W01.98.0081 (Bijvoegsel Stcrt 13 november 2001, nr. 220).XNoot3Rapport «Nu kan het ... nu moet het!», 8 oktober 2004,
blz. 34. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-IV-26.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl