Vaststelling begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2000; Verslag algemeen overleg over het kabinetsstandpunt 'Handhaven op Niveau'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26800-VI, nr. 87

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

14-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26800-VI nr. 87

12-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26800-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 800 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2000nr. 87VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 september 2000De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
30 augustus 2000 overleg gevoerd met minister Korthals van Justitie over de brief d.d. 18 april 2000 t.g.v. het kabinetsstandpunt handhaven
op niveau (26 800-VI, nr. 67).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Vos (VVD) was het in grote lijnen
eens met het kabinetsstandpunt «handhaven op niveau». Het handhavingstekort
op het terrein van de ordeningswetgeving moet worden aangepakt. Het kabinet
signaleert dat burgers en bedrijven wettelijke regels vaak ervaren als een
inbreuk op hun vrijheid en dat normconform gedrag alleen te verwachten is
wanneer de overheid burgers daarop aanspreekt, maar hoe stelt het kabinet
zich voor knellende regels te beperken of meer draagvlak te zoeken voor de
regels die echt nodig zijn? Een speciale instructie voor het wetgevingsproces
is kennelijk wenselijk.Inbedding en structuur van de partijen die bij de handhaving moeten samenwerken,
lopen nogal uiteen. De verschillen leiden tot een belemmering voor een goede
samenwerking. De verwijzing van het kabinet naar een beleidsmatige onderbouwing
van de handhaving vond de heer Vos begrijpelijk, maar niet overtuigend. Hij
was van mening dat gezocht moet worden naar een vorm van centrale aansturing.
Bij het strafrecht rust die taak bij de officieren van justitie, maar in bestuurlijke
zin ontbreekt zo'n centraal aansturingspunt. De commissie-Korthals Altes heeft
indertijd gepleit voor een bestuurlijke taak voor het OM. Hoe staat de minister
daartegenover?De heer Vos vond het een goed idee om de komende vijf jaar zo'n vijftien
stimuleringstrajecten te starten. Hij verzocht de minister het karakter van
deze trajecten nader te concretiseren. De trajecten zullen worden gemonitord,
begeleid en geëvalueerd en best practices worden uitgewisseld, maar het
is ook van belang dat de Kamer bij de stimuleringsprojecten wordt betrokken.
Hij nodigde de minister uit de Kamer per brief te informeren over de trajecten
die de minister wil starten, opdat de Kamer aanvullende suggesties kan doen.Het kabinet roept op tot verantwoorde samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijven. Dat leek de heer Vos uitstekend, maar impliceert
dit ook dat bijvoorbeeld Horeca Nederland zelf de controle van de sluitingstijden
ter hand kan nemen? Een verwijzing naar de Europese component had de heer
Vos in het kabinetsstandpunt overigens gemist. Veel ordeningswetgeving komt
uit Europa. De verschillen in handhaving zijn soms erg groot, terwijl de handhaving
van economische ordening op Europees niveau zou moeten worden afgestemd.De VVD was ervan overtuigd dat de bestuurlijke boete een effectief instrument
is bij handhaving. De eigen verantwoordelijkheid van het bestuur voor de handhaving
komt daarmee beter tot uitdrukking, er kan een forse doelmatigheidswinst worden
geboekt en kleine criminaliteit kan daardoor beter worden aangepakt. Niet
duidelijk is wanneer het kabinet het instrument wil inzetten. De heer Vos
zag ruimte voor een brede inzet van de bestuurlijke boete en nodigde de regering
uit haar voornemen nader te concretiseren. Prof. Korstens heeft recentelijk
gepleit voor een algemene regeling die eenheid brengt in de varianten van
bestuurlijke boeten. Daarbij zijn twee mogelijkheden denkbaar: 1. het strafrecht
wordt met de invoering van de bestuurlijke boete uitgesloten of 2. beide
wegen blijven open, waarbij voor de feitelijke toepassing van een bepaalde
methode of civiel recht of strafrecht geldt. De VVD pleitte voor de eerste
variant, waarbij het strafrecht op afstand wordt geplaatst als de bestuurlijke
boete mogelijk is.Leefbaarheid en veiligheid hangen nauw samen met de handhaving van regelgeving.
Vaak zijn juist lichte overtredingen zeer storend. Decentrale overheden kunnen
dit soort kleine overlastpunten aanpakken. Hoe staat de minister tegenover
de suggestie de bestuurlijke transactie naast de bestuurlijke boete mogelijk
te maken?De heer Van Wijmen (CDA) had waardering voor
het kabinetsstandpunt. Het is absoluut wenselijk dat normen worden gehandhaafd.
Een gebrek aan normconform gedrag heeft directe repercussies op het gevoel
van veiligheid op straat voor de burgers die daarmee worden geconfronteerd.
Andersom bevordert zichtbare controle op de naleving van normen een behoorlijke
naleving daarvan. Het CDA onderschreef daarom de conclusie dat het handhavingstekort
met kracht moet worden bestreden. De analyse van de commissie-Michiels van
de oorzaken van dit tekort kwam de heer Van Wijmen adequaat voor.Het kabinet stelt terecht dat maatschappelijke cohesie ondenkbaar is zonder
normconform gedrag. Juist voor deze cohesie is het van belang dat de rol van
de burger met name in het publieke domein bij de normhandhaving niet wordt
onderbelicht. Er zou een spiegelbeeld moeten ontstaan van «burgerlijke
ongehoorzaamheid» in de vorm van sociale controle. Bij een normovertreding
kan een correctief vermaan leiden tot het vereiste inzicht bij degene die
de norm schendt. Uiteraard moet een agressieve reactie op zo'n vermaan worden
vermeden. Hierover, maar ook over de rol van burgers bij de samenwerking tussen
bedrijven en burgers, zou het kabinet iets meer kunnen zeggen.De heer Van Wijmen was het eens met het kabinet dat in de praktijk geen
grote behoefte bestaat aan nieuwe instrumenten, maar op blz. 14 van het kabinetsstandpunt
maakt het kabinet melding de verdere ontwikkeling van instrumenten om de handhaafbaarheid
van wettelijke normen te vergroten. Wat wordt hiermee bedoeld?De systematiek voor de toepassing van de bestuurlijke boete kwam de CDA-fractie
duidelijk voor. De heer Van Wijmen had wel enkele vragen over de uitwerking.
Wenst het bestuur over extra handhavingscapaciteit te beschikken, dan kan
het zich voor extra politie-inzet wenden tot de lokale driehoek, maar blijft
dit niet bij vrome woorden, nu de politie te kampen heeft met een gebrek aan
menskracht? Het kabinet stelt dat het door de optie van het voorontwerp vierde
tranche AWB om zowel een strafrechtelijke als een bestuursrechtelijke sanctie
van toepassing te laten zijn, noodzakelijk is dat bestuur en OM
de benodigde arrangementen voor de handhaving tot stand brengen. Dit zou ervoor
zorgen dat de bestuurlijke boete het OM en het bestuur «aan elkaar klinkt».
Is dat wel nodig? OM en bestuur zijn verschillende overheidsorganen. Er moet
gewaakt worden tegen branchevervaging en verwarring bij burgers. Bovendien
vindt ook normoverschrijdend gedrag plaats door of namens overheden. Het is
van eminent belang dat het OM daarin de broodnodige eigenstandigheid aan de
dag kan leggen. Het is bovendien imaginair te achten dat een bestuursorgaan
zichzelf een bestuurlijke boete zal opleggen. De heer Van Wijmen wees erop
dat de gemeente Den Haag onderstreept dat de bestuurlijke boete een goed instrument
voor handhaving kan zijn.In het kabinetsstandpunt wordt onder het hoofdstukje Wetgeving gesproken
over simulatie van wetgeving. Wat wordt daarmee bedoeld? Onder het hoofdstukje
Rechtsbescherming meldt het kabinet dat het in de loop van 2000 een notitie
over beslistermijnen voor bestuur en rechter aan de Tweede Kamer zal aanbieden.
Wanneer kan de Kamer deze notitie tegemoet zien?De departementen hebben volgens het kabinetsstandpunt geen behoefte aan
een nadere uitwerking van het gedoogkader. Als er ten gevolge van plotseling
gewijzigde omstandigheden een categoraal gedoogbesluit moet komen voor regelgeving
op rijksniveau zal het daartoe strekkende besluit door de betrokken minister
aan de Tweede Kamer worden meegedeeld. Het kabinet zegt dat dit slechts zelden
voorkomt, maar bij de Bestrijdingsmiddelenwet lijkt het zich wel voor te doen.
Het CDA achtte het van belang dat in dergelijke situaties de grootst mogelijke
waarborgen blijven bestaan tegen misbruik van dit «instrument».Is de stuurgroep «handhaven op niveau» inmiddels geïnstalleerd
en hoe is deze samengesteld?De heer Dittrich (D66) vond het handhaven
van regelgeving van groot belang. De handhaving is in de politiek lang onderschat
en hij was dan ook blij met het rapport van de commissie-Michiels en de reactie
van het kabinet daarop. Als de verschillende diensten die moeten handhaven
goed met elkaar samenwerken, kan veel worden bereikt. Hierbij verwees de heer
Dittrich naar een stage bij het confectieteam in Amsterdam, waarin de belastingdienst,
bouw- en woningtoezicht, de vreemdelingenpolitie en andere diensten goed samenwerken
in een team dat daardoor erg succesvol is.Hij was het met de regering eens dat de professionaliteit van de handhaving
impulsen moet krijgen. De regering maakt duidelijk dat daarvoor strategieën
moeten worden ontwikkeld, dat gemeten moet worden en dat meer afgestemd, gecoördineerd
en besproken moet worden, maar met het verbeteren van de professionaliteit
moet geen vergadercultuur worden opgetuigd. Er moet niet alleen gesproken
worden, maar ook gehandhaafd.De regering stelt dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen normstelling
en handhaving. Dat begreep hij wel, maar het is belangrijk dat degenen die
de norm stellen, precies weten welk effect dat heeft bij de handhaving op
straat. In feite zou gestimuleerd moeten worden dat ervaringen worden uitgewisseld,
stages worden gecreëerd enz.De stelling van de regering dat het van belang is dat de handhaving goed
aansluit op initiatieven van burgers vond hij onduidelijk en kort geformuleerd.
Als burgers zich tot diensten wenden die moeten handhaven – politie
of bestuurlijke diensten – moet met die burgers contact worden onderhouden
en moet worden opgetreden nadat zaken of onregelmatigheden zijn gemeld.In het rapport van Korthals Altes werd een lans gebroken voor het toestaan
van een preventieve rechterlijke toetsing bij bestuursdwang en dwangmiddelen.
De commissie-Michiels raadt dit af. De regering wil deze commissie volgen.
Kan de minister de bevindingen van de beide commissies tegen elkaar
afzetten en expliciet laten weten afstand te nemen van de conclusie van Korthals
Altes?Het idee van de bestuurlijke boete werd door D66 gesteund. Politie en
OM handhaven vaak niet bij lichte overtredingen omdat zij hun handen vol hebben
aan andere zaken. Dat leidt tot normvervaging en verloedering. Bestuurlijke
boetes kunnen vooral in grote steden veel effect hebben. De heer Dittrich
wees hierbij op de brief van de gemeente Den Haag over verkeershandhaving.
Gaat overigens 100% van de bedragen die via een bestuurlijke boete worden
geïncasseerd naar de gemeentekas? Hij had begrepen dat de bedragen die
het OM int, niet naar de gemeente gaan maar naar Justitie. Komt dit geld via
het Gemeentefonds toch weer bij de gemeentes terecht?In welke situaties vindt naast het opleggen van een bestuurlijke boete
een strafrechtelijke vervolging plaats? Is het de minister bekend of in een
strafproces rekening wordt gehouden met een opgelegde bestuurlijke boete?
Bij de wat lichtere vergrijpen is het de vraag of een strafprocedure dan nog
wel zin heeft. Een strafproces moet toch een soort ultimum remedium zijn?De VNG en het OM zouden de model-APV (algemeen plaatselijke verordening)
nalopen om te bezien of een verschuiving kan plaatsvinden in de richting van
bestuurlijke boetes. Heeft deze handhavingsexercitie al wat opgeleverd?Bij bestuurlijke boetes zal gecontroleerd moeten worden, toezicht moeten
worden gehouden en gehandhaafd moeten worden. Daarbij kan een gemeente bijvoorbeeld
aanspraak maken op politie-inzet. De regering schrijft terecht dat hierover
afspraken gemaakt moeten worden in de lokale driehoek. Als er nu te weinig
handhavingspersoneel is, kan dan bij bestuurlijke boetes ook een beroep worden
gedaan op particulieren of particuliere organisaties?Ook overheden zijn gehouden zich te houden aan allerlei regels, zeker
aan rechterlijke uitspraken. De heer Dittrich legde in dezen de concrete zaak
voor van de familie Masten, die al talloze procedures heeft gevoerd tegen
de gemeente Terneuzen. Verschillende rechters hebben uitgesproken dat de gemeente
een bedrag moest betalen. Zo'n familie heeft een ontzettend hoge advocatenrekening,
terwijl de gemeente Terneuzen steeds in het ongelijk is gesteld. Heeft de
regering inzicht in dit soort situaties, waarbij een gemeentebestuur weigert
een rechterlijke uitspraak na te komen en de kosten van rechtsbijstand van
de burgers te betalen, terwijl al in confesso is dat de burger gelijk heeft?
De heer Dittrich kon zich voorstellen dat de minister over deze concrete zaak
geen uitspraak kan doen, maar wellicht kan hij de Kamer met het oog op het
voorliggende wetsvoorstel schriftelijk meer inzicht geven in dit probleem.
Samenwerking met de burger is een van de argumenten van de regering bij handhaving.
Als uit rechterlijke uitspraken blijkt dat de burger gelijk heeft, zouden
de gemaakte kosten in beginsel voor rekening van het gemeentebestuur moeten
komen.De heer Van der Staaij (SGP) bracht in herinnering
dat de commissie-Michiels werd ingesteld in vervolg op de nota Een juiste
verhouding. Het rapport van de commissie werd in januari 1998 aangeboden.
De reactie van de regering kwam echter pas een flinke tijd later: 18 april
2000. De regering stelt terecht dat bijvoorbeeld coördinatie van milieurechtshandhaving
een jarenlange voorbereiding op provinciaal niveau heeft gevergd en dat ook
op andere gebieden tal van consultaties en overleg hebben plaatsgevonden.
Als dit alles te veel tijd kost, bestaat wel het gevaar dat onvoldoende aansluiting
wordt gevonden op een veranderende omgeving. Wordt wel een voldoende vertaalslag
gemaakt naar handhaving in de elektronische omgeving, zoals internet? In hoeverre
is men daar bedacht op overtreding van de ordeningswetgeving? Ook dit kabinetsstandpunt steunt zwaar op de samenwerking tussen de overheid
en particulieren of particuliere organisaties. Draagvlak voor de handhaving
speelt natuurlijk een belangrijke rol, maar de eindverantwoordelijkheid berust
wel degelijk bij de overheid en dat moet ook zo blijven. Welke betekenis hecht
het kabinet in dit kader aan zelfregulering? Het is van belang dat de overheid
ook voor een elektronische omgeving zelf voldoende kennis in huis houdt of
haalt en professionaliteit ontwikkelt. Wat wordt eigenlijk bedoeld met de
stelling in het kabinetsstandpunt dat toezichthouders of handhavers gebruik
maken van het privaatrecht om na te gaan of in strijd met de normen wordt
gehandeld?Over het belang van handhaving lijken de commissie en het kabinet het
eens. De SGP-fractie onderschreef dat een consistente voortvarende aanpak
geboden is. Maatschappelijke cohesie is ondenkbaar zonder normconform gedrag.
De gestelde regels moeten echter niet alleen worden nageleefd, van de materiële
normen moet ook de redelijkheid worden ingezien. De handhaving als zodanig
zal op zichzelf nooit cohesie kunnen bewerkstelligen.De omvang van de verschillende handhavingstekorten is divers, maar toch
kan geconcludeerd worden dat zij gezamenlijk een verontrustend tekort vormen.
De SGP onderschreef deze analyse van de commissie. De oorzaken van de tekorten
lopen uiteen. Het is belangrijk dat de commissie als drie belangrijkste oorzaken
signaleert: gemeenschappelijk moeilijk handhaafbare regelgeving, het ontbreken
van een handhavingsbeleid en een tekort aan samenwerking. In het rapport van
de commissie komt met name naar voren dat het ontbreken van middelen voor
personeel en materieel ook een belangrijke oorzaak is van het handhavingstekort.
Het rijk laat een grote hoeveelheid ingewikkelde ordeningswetgeving uitvoeren
door provincies en gemeentes, maar verstrekt daarvoor niet de vereiste middelen.
De commissie stelt dan ook dat meer geld in de bestuursrechtelijke handhaving
moet worden gestoken. Deelt de minister deze analyse en welke consequenties
verbindt hij daaraan? Welke financiële stimulansen zijn er op dit vlak?
Bestaat een overzicht waaruit blijkt op welke gebieden van de ordeningswetgeving
al lang sprake is van een tekort aan middelen?Het kabinet constateert terecht dat veelal onvoldoende of uiterst selectieve
prioriteit aan het concrete handhavingswerk wordt gegeven. Een financiële
stimulans kan het handhavingselan versterken. Het sprak de heer Van der Staaij
aan dat het kabinet de samenwerking wil stimuleren en de professionaliteit
wil opvoeren. Hoe is het met de concretisering van de stimuleringsprojecten
gesteld? Het lijkt dat deze vooralsnog op beperkte schaal plaatsvinden. Is
er perspectief op uitbreiding hiervan? Kunnen ook nog prikkels worden gegeven
gericht op een ontbrekend handhavingsbeleid en op welke manier probeert de
regering in het algemeen het handhavingsbeleid van de betrokken organen te
versterken?De regering is net als de commissie-Michiels tegen invoering van een preventieve
rechterlijke toetsing bij bestuursdwang en dwangsombesluiten. Wordt nu wel
de vrees van gemeentes of andere handhavers weggenomen dat ze flinke financiële
risico's lopen als terecht gebruik wordt gemaakt van professionele bijstand
om tegen hen te procederen?Over de hoogte van de dwangsommen merkte de heer Van der Staaij op dat
voorkomen moet worden dat een overkill optreedt. Een rechterlijke toetsing
achteraf blijft belangrijk.Bij de samenwerking tussen de verschillende handhavers is het van groot
belang dat voldoende helderheid bestaat over de bevoegdheden. Heeft dit aspect
de systematische aandacht van de regering? Bij de samenwerking tussen OM en
bestuur komt de nadruk vaak te liggen op de kernbepalingen. Daarbij moet niet
het gevaar worden gelopen dat de niet-kernbepalingen niet meer serieus worden
genomen zodat een gedoogcultuur kan ontstaan. In de evenwichtige lijn die het kabinet inzake de bestuurlijke boete aangeeft
kon de SGP zich vinden. Het financiële element lijkt een prachtige prikkel,
maar het faalt wanneer een overtreder geen verhaal biedt, wanneer de boete
niet opweegt tegen het voordeel van de overtreding of wanneer de boete kan
worden doorberekend. Geldt de fiscale niet-aftrekbaarheid voor strafrechtelijke
boeten overigens ook voor de bestuurlijke boeten?Uit het kabinetsstandpunt blijkt dat een verband wordt gelegd met het
voorontwerp vierde tranche AWB. Afstemming van regelgeving is aangewezen,
maar het is ook belangrijk dat de voornemens worden getoetst aan de ervaringen
met de Wet-Mulder. De boeteopbrengsten kunnen voor de handhavende overheden
een bron van inkomsten vormen. Is het denkbaar dat men bij het opstellen van
de begroting op voorhand met deze inkomsten rekening houdt? Acht de regering
dat wenselijk?De heer Van der Staaij sloot zich aan bij de vraag van de heer Dittrich
naar het overleg tussen de VNG en het OM over de model-APV. Het driehoeksoverleg
zal in dezen toch weer een belangrijke rol gaan spelen. In hoeverre worden
daarbij het autonomiedecentralisatiebeginsel en de regionale wensen van gemeentes
gerespecteerd?Ook de heer Van Heemst (PvdA) merkte op dat
dit soort projecten een lange looptijd heeft. Het rapport van de commissie-Michiels
was er in 1998 en het kabinetsstandpunt in 2000, maar voordat resultaten zichtbaar
zijn, is het vier jaar verder. Hoe hou je bij zo'n lange looptijd aansluiting
op nieuwe maatschappelijke inzichten en ontwikkelingen? De commissie-Michiels
kreeg indertijd de opdracht om na te gaan of er een handhavingstekort is.
Volgens de commissie is het lastig om daar een eenduidig antwoord op te geven.
Bovendien is de aard van het tekort nogal eens verschillend. Een tekort aan
toezicht is immers een heel ander fenomeen dan een tekort aan sanctionering.
De samenleving reageert vaak tweeslachtig op acties waarmee wordt geprobeerd
bij de handhaving de puntjes op de i te zetten. Worden de ouders van leerlingen
die de leerplicht niet nakomen voor de strafrechter gebracht, dan ontstaat
eerst een lacherige sfeer, terwijl het wel gaat om een regel die veel betekenis
heeft. Het duurt dan even voor zo'n lacherige sfeer is verdwenen. Ook valt
op dat vaak rampen of andere grote incidenten nodig zijn om het denken over
handhaving te versnellen. Dat is toch spijtig.Veel aanbevelingen van de commissie kunnen snel uitdraaien op langslepende
aangelegenheden. Dat kan zich ook voordoen bij de voorgestelde vijftien stimuleringsprojecten.
Kan de minister een aanpak bedenken waardoor deze projecten goed worden gevolgd?
Kan worden afgesproken dat de Kamer daar op de een of andere manier zicht
op houdt? Het debat over handhaving mag niet alleen worden gevoerd tussen
de minister van Justitie en de commissie voor Justitie, maar moet ook worden
gevoerd in de andere commissies met andere bewindslieden, zoals VROM en VW.
Voorkomen moet worden dat het traject verzandt en ondergaat in perfectie.
Degenen die het aangaat, moeten hun verantwoordelijkheid nemen bij het aanscherpen
van de vragen rond handhaving. Een van de kernbevindingen van de commissie-Michiels
is immers dat het handhavingstekort pas goed duidelijk wordt, als is vastgelegd
welk aanvaardbaar niveau van handhaving wordt nagestreefd.Uit de reacties op de bestuurlijke boete blijkt dat het denken over handhaving
in een gunstige richting is opgeschoven. Het lokale veiligheidsbeleid kent
vele ergernissen of klein ongemak die het gevoel van onveiligheid groot maken.
De regiopolitie komt daar niet aan toe. Als gemeentes dit via de bestuurlijke
boete mogen gaan handhaven is het logisch dat gemeentes en provincies zelf
personeel aantrekken om dit toezicht uit te voeren. Het moet hierbij gaan
om mensen in dienst van de gemeente omdat dit waarborgen geeft voor de aansturing,
de controle en de democratische verantwoording. Deze mensen kunnen niet via
particuliere beveiliging worden ingehuurd. De heer Van Heemst
sloot zich graag aan bij het pleidooi van de gemeente Den Haag om de ruimte
te vergroten die gemeentes kunnen krijgen om kleine overtredingen in openbare
ruimten aan te pakken. De inzet van de handhavers wordt door de gemeente Den
Haag uit eigen middelen betaald, terwijl de boeteopbrengsten volledig naar
het rijk gaan. De discussie hierover zou te veel worden belast als van tevoren
wordt gesteld dat de opbrengsten naar de gemeentes moeten gaan, maar ook als
tevoren wordt gesteld dat het moet blijven zoals het is. Hij verzocht de minister
wel tempo te maken met de bestuurlijke boete voor het lokale veiligheidsbeleid
en de verkeersregels en een concreet voorstel naar de Kamer te sturen, opdat
daaraan nog deze kabinetsperiode lokaal invulling en uitvoering kan worden
gegeven. Hij nam aan dat de inventarisatie bij de verschillende departementen,
waarover de minister schreef inmiddels wel klaar zal zijn.Uit een vraaggesprek in Binnenlands Bestuur met de directeur van de stichting
Maatschappij, veiligheid en politie over het aanstellen van stadswachten in
Helmond als bijzonder opsporingsambtenaar bleek dat steeds diffuser wordt
wie op straat nu wat te vertellen heeft. Door de bestuurlijke boete wordt
hier nog een schepje bovenop gedaan. De heer Van Heemst sloot zich graag aan
bij de stelling van deze directeur, namelijk dat op een gegeven moment al
die ontwikkelingen op het gebied van toezicht houden en handhaving overwogen
zullen moeten worden. Er is stroom- lijning nodig in de wildgroei en het wordt
tijd voor het ontwikkelen van een fundamentele visie.Antwoord van de regeringDe minister van Justitie gaf aan dat de kabinetsreactie
op het rapport van de commissie-Michiels lang op zich heeft laten wachten
omdat het om een nogal ingewikkelde materie van bestuursrechtelijke handhaving
gaat. Er is gekozen voor een bottum-upbenadering, waarbij overleg heeft plaatsgevonden
met veel mensen en organisaties. Bovendien werd het advies van de commissie-Michiels
uitgebracht op het moment dat het vorige kabinet demissionair was. Ook dat
heeft vertraging veroorzaakt.Het kabinet wil bereiken dat handhaving van de ordeningswetgeving hoog
genoeg op de agenda van bestuur, politie en justitie komt te staan. Het heeft
immers geen zin om regels te stellen die niet worden nageleefd. Volgens de
commissie-Michiels is een wereld te winnen door samenwerking bij en professionalisering
van de handhaving. Natuurlijk moet niet alleen gehandhaafd worden door officiële
instanties. Er moet ook een zekere maatschappelijke controle zijn. Het collectief
vermaan is heel mooi, maar als er een oneigenlijke reactie op dit vermaan
komt van degene die vermaand wordt, dan moet men er redelijk verzekerd van
kunnen zijn dat uiteindelijk de politie in actie zal komen. De minister meende
dat het goed is om die kant uit te gaan, maar dat in deze tijd voorzichtigheid
wel degelijk geboden is.De stuurgroep handhaven op niveau zal bij de uitwerking van de actieprogramma's
aandacht besteden aan de samenwerking tussen burgers en bedrijven. Dat gebeurt
in de zogenaamde stimuleringsprojecten. De minister zei toe de Kamer over
de voortgang daarvan op de hoogte te stellen. Binnen de stimuleringsprojecten
worden verschillende zaken op verschillende manieren uitgewerkt. Uiteindelijk
zal worden gekozen voor de beste wijze van handhaving. Deze methode kan dan
aan andere organisaties, bestuurders, politie en justitie worden doorgegeven.
Als voorbeeld gaf de minister het project in Breda over spijbelen, waarbij
verschillende instanties met elkaar samenwerken. Hij was het met de heer Van
Heemst eens dat het gevaar bestaat dat allerlei werk vrij automatisch naar
de politie wordt afgeschoven. In de samenwerking moet daarover dan ook van
gedachten worden gewisseld. Sommige instanties zijn op het ogenblik niet geheel
op hun taak berekend. Dan komt het werk op het bordje van de politie
terecht. Deze instanties zullen hierop moeten worden aangesproken. Ook daarvoor
is de samenwerking van het grootste belang.De handhaver wordt niet alleen gevraagd ogen en oren de kost te geven
en sancties toe te passen zodra een delict wordt geconstateerd, maar ook om
eens aan te geven welke knelpunten er in de regelgeving zijn. Hiermee moet
dan rekening worden gehouden bij het opstellen van wetgeving in Den Haag.
De minister wilde dit aanpakken door het ontwikkelen en uitdragen van best
practices van de handhaving. De handhavers op specifieke beleidsterreinen
weten waarom het soms aan de naleving schort en hoe het beste aan de naleving
kan worden bijgedragen. Duidelijk moet zijn over welke middelen men beschikt,
welke valkuilen zich bij de samenwerking kunnen voordoen en hoe deze vermeden
kunnen worden. Het is uiteraard niet de bedoeling dat de samenwerking en het
overleg verzandt in een vergadercultuur. Dat is een kwestie van management,
maar de minister wilde de betrokkenen daar wel op wijzen.Op de vraag van de heer Vos of er te veel knellende en moeilijk handhaafbare
regels zijn, zei de minister dat een nota over wetgevingskwaliteitsbeleid
in voorbereiding is. De Raad van State heeft hierop inmiddels een kritisch
advies uitgebracht, waarop nader moet worden geantwoord. Uiteraard wordt alle
ontwerpwetgeving getoetst op handhaafbaarheid. Dat zit in de wetgevingstoets.
Ook in het kader van MDW wordt op dit punt naar wetgeving gekeken. In het
MDW-project wordt in de voorfase al geprobeerd alle betrokken belangengroepen
zoveel mogelijk bij het wetsvoorstel te betrekken. Dat is niet bij alle wetgeving
het geval, maar bijvoorbeeld wel bij de Faillissementswet, de Onteigeningswet
en de Wet op de kansspelen. Hierdoor weten de handhavers precies wat ze moeten
doen en over welke middelen zij beschikken om de naleving te bevorderen. De
handhavers moeten elkaar aanspreken op de afspraken die in het voorstadium
zijn gemaakt.Uiteindelijk wil het kabinet uitkomen op een aantoonbare aansluiting tussen
de wet en de werkelijkheid. De overheid zal zich alle moeite getroosten om
die aansluiting tot stand te brengen opdat de burger zich met goede redenen
aangesproken weet wanneer hij zich niet aan de regels houdt. Hiervoor wil
het kabinet een aantal kwaliteitsinstrumenten inzetten zoals monitoring, auditing,
visitatie en benchmarking. Inmiddels is de stuurgroep handhaven op niveau
ingesteld onder voorzitterschap van de Eindhovense burgemeester Welschen.
Overige leden zijn onder meer: Van Maaren-van Balen (burgemeester Leeuwarden),
Erkelens (dijkgraaf waterschap Regge en Dinkel), Poelert (politie) en De Wijkerslooth
(OM). Voor de periode tussen 2001 en 2005 is voor de desbetreffende projecten
ruim 9 mln. beschikbaar gesteld. De centrale gedachte achter het actieprogramma
van de stuurgroep is een verdere professionalisering en versterking van de
samenwerking bij de handhaving van ordeningswetgeving. Het actieprogramma
richt zich hiervoor nadrukkelijk, maar niet uitsluitend op de werkvloer. Het
gaat erom op basis van ervaringen op de werkvloer goede voorbeelden te ontwikkelen
die breed kunnen worden gedragen. Binnen het actieprogramma zullen thema's
worden geselecteerd waarop initiatieven en activiteiten worden ontplooid voor
de beste oplossing van een gesteld probleem. Het betreft thema's op het terrein
van onder andere afvalstoffen, arbeidsomstandigheden, brandveiligheid, EU-subsidiefraude,
graffiti, landelijk beleid, leerplicht, prostitutie en milieu. Partners worden
opgeroepen om stimuleringsprojectvoorstellen te doen waarin samenwerking en
professionalisering centraal staan. Via coaching, onderzoek en monitoring
zal het project verder worden ontwikkeld. Als de uitkomsten daarvan beschikbaar
zijn, zullen ze breed worden uitgedragen. In het actieprogramma zitten ook
kwaliteitswaarborgsystemen. Met het oog op de verhoging van de handhaafbaarheid
en de ontwikkeling van de handhavingsstrategieën zal een wetgevingssimulatie
worden ingevoerd. Er vindt een inventarisatie plaats van problematische regelgeving
en over diverse onderwerpen zal worden geadviseerd. De vraag welk
niveau van handhaving eigenlijk bereikt moet worden, maakt onderdeel uit van
de ontwikkeling van de handhavingsstrategieën en de kwaliteitswaarborging.
Op de opmerking van de heer Van Heemst dat het allereerst nodig is om handhavingsplannen
op te stellen, antwoordde de minister dat hij ervan uitging dat iedere minister
hierop zal worden aangesproken. Er moet echter met de handhavingsstrategie
worden begonnen. Na verloop van tijd kan een norm worden gesteld die van jaar
tot jaar kan worden verhoogd.Wanneer aan specifieke omstandigheden is of kan worden voldaan en het
aannemelijk is dat toepassing van de bestuurlijke transactie of de bestuurlijke
boete voordelen heeft voor de naleving, dan is er aan de randen van de harde
kern van het strafrecht ruimte voor het toepassen van deze instrumenten. De
Kamer is reeds toegezegd dat de regering in het najaar een verdere nota over
de bestuurlijke boete zal uitbrengen. De minister aarzelde om te zeggen dat
de opbrengst van de boetes ten goede zal komen aan de instantie die de boete
oplegt. Op de begroting van Justitie wordt thans wel in belangrijke mate rekening
gehouden met de opbrengst van boetes, maar de hoogte van de boetes wordt niet
aangepast om maar een bepaald bedrag te halen. Het gevaar bestaat wel dat
wordt gedacht dat dit in de praktijk wel degelijk gebeurt. De minister kon
zich dan ook voorstellen dat er in een volgende kabinetsperiode minder afhankelijkheid
zal zijn van de opbrengsten van boetes. Worden de kosten van de handhaving
niet gedekt door de opbrengst van de boetes dan is een gesprek met de minister
van Financiën nodig, maar deze zal in eerste instantie aangegeven dat
dan elders op de begroting ruimte moet worden gevonden. De minister vond het
niet vanzelfsprekend dat bestuurlijke boetes geïncasseerd worden door
degene die ze oplegt. Op termijn ging hij liever naar een situatie waarin
de centrale overheid incasseert en Justitie gewoon krijgt wat ze nodig heeft
om te handhaven. Het staat dan ook niet vast dat 100% van het via bestuurlijke
boetes geïncasseerde bedrag in de gemeentekas terechtkomt, waar de gemeente
Den Haag wel van uitgaat. De minister verwachtte dat het kabinet hierover
in het eerste kwartaal van 2001 voorstellen zal doen.Veel van de ordeningswetgeving komt uit Europa. Nederland heeft weinig
invloed op de wetgeving en de kwaliteit van de wetgeving die uit Europa komt,
maar probeert daar wel langs allerlei wegen meer invloed op te krijgen. De
minister zegde tegenover de heer Vos toe op gepaste wijze in Europa hiervoor
aandacht te vragen, opdat wetgeving overal in Europa op dezelfde wijze wordt
ingevoerd en gehandhaafd.De commissie-Michiels heeft met veel redenen overtuigend aangegeven dat
het invoeren van een preventieve rechterlijke toetsing bij bestuursdwang meer
nadelen dan voordelen heeft. De minister was daarom vooralsnog niet van plan
het advies van Korthals Altes over te nemen.Simulatie van wetgeving is een vorm van ex-ante-evaluatie, waarmee wordt
getracht inzicht te krijgen in de werking van toekomstige wetten. Deze vorm
van evaluatie is nog in ontwikkeling. De notitie over beslistermijnen voor
bestuur en rechter is geagendeerd voor de ministerraad van eind september
en zal de Kamer begin oktober bereiken.Op de vraag van de heer Dittrich naar de verhouding tussen de bestuurlijke
boete en de strafrechtelijke vervolging antwoordde de minister dat in beginsel
niet strafrechtelijk wordt gehandhaafd als reeds bestuurlijk is gehandhaafd.
Wordt een nieuwe bestuurlijke boete geïntroduceerd waarbij de mogelijkheid
bestaat van bestuurlijke boete en strafrechtelijke handhaving, dan zullen
hierover onmiddellijk afspraken moeten worden gemaakt met het OM. Voor fraudes
bij de sociale zekerheidswetgeving is bijvoorbeeld een convenant tussen het
OM en de uitvoeringsorganen gesloten, waarbij zaken tot f 12 000
bestuurlijk worden afgedaan en zaken daarboven strafrechtelijk worden vervolgd.Particuliere beveiligingsmensen mogen niet daadwerkelijk mensen aanhouden
of dwangmiddelen gebruiken, maar er zijn schakeringen. De minister
vond dat de bestaande praktijk niet gemakkelijk helemaal teruggedraaid kan
worden. Het is daarom van belang eerst in kaart te brengen wat de bestaande
praktijk precies is. De regering zal daar vervolgens een standpunt aan toevoegen.
Het is mogelijk dat zij het helemaal of gedeeltelijk eens is met de strekking
van de desbetreffende motie-Van Heemst. Wellicht is er meer ruimte om particulieren
of particuliere organisaties in te zetten ter handhaving van regelgeving.
Deze vraag zal worden beantwoord in de notitie die in de loop van 2000 naar
de Kamer zal worden gezonden.Over de zaak van de familie Masten tegen de gemeente Terneuzen merkte
de minister op dat hij vond dat hij in de Kamer niet op een individueel geval
moest ingaan. Bovendien gaat het wetsvoorstel inzake procedurekosten niet
over alle kosten van de rechtsbijstand, maar alleen over de kosten van rechtsbijstand
in de bezwaarschriftfase. Het kabinet wil de bezwaarschriftprocedure zo informeel
mogelijk houden en wil hieraan geen belemmeringen in de weg leggen. Er moet
tegen worden gewaakt dat de overheid te strak en te star wordt omdat mijnheer
X voor enkele tonnen dure advocaten inhuurt om vast te stellen dat ergens
een vormfoutje in een besluit zit. Als tijdens de bezwaarschriftprocedure
duidelijk wordt gemaakt dat de overheid een fout van geringe aard heeft gemaakt,
zal die overheid dat herstellen. Doet die overheid dat niet, dan zal de burger
in beroep gaan en dan komen de kosten voor een deel ten laste van die overheid.De minister meende dat de aftrekbaarheid van bestuurlijke en strafrechtelijke
boetes op dezelfde wijze was geregeld. Hij zegde de commissie toe hierop schriftelijk
terug te komen.De stuurgroep zal een actieprogramma opstellen dat niet statisch is, maar
op basis van nieuwe inzichten en ontwikkelingen kan worden aangevuld. Zo doende
wordt geprobeerd de zaak actueel te houden. Dit zal een dynamische proces
zijn waarvan de Kamer op de hoogte wordt gesteld. Een van die ontwikkelingen
betreft het internet. Het ministerie werkt er hard aan, duidelijk te krijgen
waar in de toekomst tegen op moet worden getreden. Specifiek over de criminaliteitsbestrijding
op het internet wordt een notitie geschreven die de Kamer medio 2001 zal bereiken.
Het is mogelijk dat daaruit blijkt dat een enorme handhavingsinspanning nodig
is van de CRI en de KLPD om ervoor te zorgen dat zij voldoende mensen hebben
om mee te surfen op het internet.Nadere gedachtewisselingDe heer Van Wijmen (CDA) verzocht de minister
nogmaals in te gaan op de verhouding bestuur–OM.De heer Van der Staaij (SGP) benadrukte dat
de commissie-Michiels heeft gezegd dat het ontbreken van een duidelijk handhavingsbeleid
een probleem is. Zijn er buiten de projecten om nog mogelijkheden om te bevorderen
dat meer handhavingsplannen en dergelijke worden opgesteld?De heer Van Heemst (PvdA) sloot zich hierbij
aan. Justitie zou een mechanisme of een procedure moeten hebben waardoor de
respectieve vakministers op handhaving worden aangesproken. Het leek hem van
belang dat iedereen eerst zijn basale werk op orde brengt.De minister van Justitie maakte duidelijk
dat het OM vroeger een zeer zelfstandige positie had. Het had weinig te maken
met het bestuur. Door integrale veiligheidsplannen is echter een interactie
tussen bestuur en OM gerealiseerd. Deze interactie bestaat al enige jaren
op lokaal niveau in de vorm van het driehoeksoverleg. Men moet er echter voor
oppassen dat het bestuur en het OM niet op elkaars stoel gaan zitten. Waar
precies de grenzen liggen, zal nog moeten worden uitgewerkt.
Hierover zal de Kamer nog bericht krijgen.Het handhavingsniveau staat niet op zichzelf. Bij alle wetsvoorstellen
die worden gedaan, behoort dit aan de orde te komen en dat gebeurt ook vaak.
De minister was het niet helemaal oneens met de heren Van der Staaij en Van
Heemst en zei dit onder de aandacht te brengen van de commissie-Welschen en
zijn collega's.De voorzitter van de commissie,Van HeemstDe griffier van de commissie,PeXNoot1Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), Van de Camp (CDA), Biesheuvel
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek (PvdA), Zijlstra (PvdA), Apostolou
(PvdA), Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Dittrich (D66), ondervoorzitter,
Rabbae (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Kamp (VVD), Rouvoet (RPF/GPV), O. P. G.
Vos (VVD), Van Wijmen (CDA), Patijn (VVD), De Wit (SP), Ross-van Dorp (CDA),
Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks), Weekers (VVD), Van
der Staaij (SGP), Wijn (CDA).Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Arib (PvdA), Duijkers (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Hoekema (D66), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Passtoors (VVD),
Schutte (RPF/GPV), Van den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Rijpstra (VVD), Marijnissen
(SP), Buijs (CDA), Van Baalen (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), De Vries (VVD), Van Walsem (D66), Eurlings (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26800-VI-87.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl