Wijziging titels 6 en 8, Boek 1 Burgerlijk Wetboek (rechten en plichten echtgenoten en geregistreerde partners); Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-27084, nr. 152b

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

06-03-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27084 nr. 152b

01-03-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. ArtikelenARTIKEL IBArtikel 83CArtikel 84EArtikel 86GArtikel 119IArtikel 168Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27084Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 32 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 084Wijziging van de titels 6 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
(rechten en plichten echtgenoten en geregistreerde partners)nr. 152bMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 1 maart 2001De vragen en opmerkingen van vaste commissie voor justitie beantwoord
ik graag als volgt.1. InleidingIn het bijzonder het voorstel tot schrapping van de onderlinge plicht
van echtgenoten tot samenwoning riep gemengde gevoelens op bij de leden van
de CDA-fractie. Op de vragen en opmerkingen van de leden van deze fractie
in dit verband ga ik graag hieronder in.De leden van de PvdA-fractie reflecteerden zowel op de schrapping van
artikel 83 als op het behoud van artikel 81van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek1. Enerzijds noemden zij artikel 83 geen gewichtige inbreuk
op de vrijheid van echtgenoten om hun privéleven zo in te richten als
hen zelf goeddunkt, anderzijds meenden zij dat de waarde van de wettelijke
plicht ook nogal relatief is. Ik ben het in dit opzicht met deze leden eens,
zoals ik het ook met hen eens ben dat artikel 81 behouden dient te blijven.
Er is inderdaad geen enkel redelijk bezwaar tegen handhaving van deze bepaling.Deze leden vroegen of het, nu het huwelijk voor een ieder toegankelijk
is, wel zo voor de hand ligt de rechten en verplichtingen van gehuwden en
geregistreerde partners volledig gelijk te trekken. Wat is de zin van het
naast elkaar bestaan van twee instituten, die volledig aan elkaar gelijk zijn,
behalve wat betreft de naam? Graag merk ik op dat de rechten en plichten van
gehuwde en geregistreerde partners nu al zoveel mogelijk aan elkaar gelijk
zijn. De internrechtelijke verschillen tussen het huwelijk en het geregistreerd
partnerschap zien vooral op de verhouding van de kinderen die binnen een huwelijk
of binnen een geregistreerd partnerschap worden geboren. Bij geboorte binnen
een geregistreerd partnerschap staat het kind niet automatisch in familierechtelijke
betrekking tot de beide geregistreerde partners. De zin van het voortbestaan
van het instituut geregistreerd partnerschap naast dat van het huwelijk is
ingegeven door de omstandigheid dat in de praktijk behoefte blijkt te bestaan
aan een instituut dat sterke overeenkomsten vertoont met het huwelijk, maar
dat niet de lading heeft die het huwelijk door zijn geschiedenis en door de band met het kerkelijk huwelijk heeft. Die behoefte blijkt onder andere
uit de ontwikkeling van de aantallen geregistreerde partnerschappen van in
het bijzonder twee personen van verschillend geslacht. De aantallen geregistreerde
partnerschappen van twee personen van hetzelfde geslacht zijn in de loop van
de eerste tweeëneenhalf jaar van het bestaan van dit instituut allengs
afgenomen (er was in dit opzicht in 1998 sprake van een inhaalslag). De aantallen
geregistreerde partnerschappen van twee personen van verschillend geslacht
daarentegen bleven constanter. Thans ontlopen deze aantallen elkaar niet heel
veel. Graag verwijs ik voor gegevens hieromtrent naar de memorie van antwoord
aan uw Kamer bij het wetsvoorstel inzake de openstelling van het huwelijk
(Kamerstukken I 2000/2001 26 672, nr. 92a, p. 10).Bij de behandeling van het wetsvoorstel geregistreerd partnerschap in
de Eerste Kamer is inderdaad toegezegd dat nog eens kritisch gekeken zou worden
naar artikel 160. Vervolgens is aan de hand van een korte notitie een informeel
overleg georganiseerd met enige familierecht-advocaten en met familierechters,
zowel afkomstig uit de eerste als uit de tweede feitelijke instantie. Nadien
is het onderwerp niet verder behandeld wegens capaciteitsproblemen. Het zal
opnieuw worden opgepakt.Het artikel van Prof. Kavelaars is wat betreft de fiscale wetgeving, voor
zover het betreft de inkomsten- en vermogensbelasting intussen achterhaald
door de Belastingherziening 2001. Wat betreft de Successiewet moge ik wijzen
op het aan de Staatssecretaris van Financiën uitgebrachte rapport inzake
modernisering van de successiewetgeving (rapport van de werkgroep die onder
leiding stond van Prof. Mr J.K. Moltmaker, De warme, de koude en de doode
hand). Aan dit rapport is een themanummer van het WPNR gewijd (jrg. 2000,
nr. 6415). In het rapport zijn concrete voorstellen gedaan ten aanzien
van ongehuwd samenlevenden die afwijken van de huidige regelgeving. Prof.
Kavelaars constateert in zijn artikel dat het huwelijksgoederenregime in de
sociale verzekeringswetten die hij bespreekt, geen rol speelt. Wat het begrip
gezamenlijke huishouding betreft, verwijs ik graag naar de aanwijzingen voor
de regelgeving, nr. 72a. In deze aanwijzing wordt ingegaan op het begrip
«ongehuwd samenleven». Daarbij speelt het voeren van een gezamenlijke
huishouding een rol. In het licht van de bewaking van de kwaliteit van de
regelgeving heeft dit thema, alleen al gelet op de desbetreffende aanwijzing,
zeker de aandacht van het ministerie van Justitie.De leden van de fracties van SGP en RPF/GPV, die met teleurstelling kennis
hadden genomen van het onderhavige wetsvoorstel, stelden de vraag of het schrappen
van de samenwoningsplicht van echtgenoten gezien kan c.q. moet worden in het
licht van de processen van privatisering van het huwelijk en individualisering
als maatschappelijk verschijnsel. Zoals ik hieronder in antwoord op vragen
van de leden van de CDA-fractie zal opmerken, impliceert de afschaffing van
de onderlinge plicht tot samenwoning dat de inhoudelijke betekenis die de
familierechtelijke wetgever aan het huwelijk toekent, zal afnemen. Het voorstel
tot schrapping van artikel 83 sluit aan bij de eerder gezette stappen tot
invoering van het geregistreerd partnerschap en openstelling van het huwelijk
voor personen van hetzelfde geslacht. Ook die wetgeving heeft gevolgen voor
de betekenis die de overheid aan het huwelijk geeft. Of er een direct verband
gelegd kan worden met processen van privatisering van het huwelijk, waarmee
wellicht wordt gedoeld op de toegenomen betekenis van het huwelijk als contract,
alsmede processen van individualisering, waartegenover staat dat juist het
sluiten van een huwelijk of een geregistreerd partnerschap een openlijke erkenning
van een duurzame relatie impliceert, vraag ik mij af. Een diepgaande sociologische
en wellicht ook filosofische beschouwing hierover gaat mijns inziens
de kaders van dit wetsvoorstel te buiten.Deze leden vroegen voorts of het een algemeen uitgangspunt van wetgevingsbeleid
is dat verplichtingen of normen waarvan de feitelijke afdwingbaarheid niet
is gegarandeerd niet in de wetgeving worden opgenomen c.q. daaruit worden
verwijderd. Welke argumenten pleiten er, vanuit algemeen wetgevingsbeleid
bezien, tegen dat de wet een norm stelt, die bovendien met de meest voorkomende
feitelijke situatie overeenstemt? Een van de uitgangspunten van het wetgevingsbeleid
is dat regels handhaafbaar dienen te zijn. Dit uitgangspunt is met zoveel
woorden, naast andere, in «Zicht op wetgeving» bepaald. Het is
bevestigd in de recente nota wetgevingskwaliteitsbeleid (Kamerstukken II 2000/01,
27 475, nr. 2, blz. 8/9). Dit algemene uitgangspunt neemt niet weg
dat er soms redenen kunnen zijn om beginselnormen in de wetgeving op te nemen
dan wel te handhaven. Een voorbeeld daarvan is een deel van artikel 81 Boek
1 B.W. Het element «getrouwheid» bepaalt de inhoud van het huwelijk,
maar vormt geen handhaafbare bepaling. Indien de trouw wordt geschonden, kan
dit leiden tot echtscheiding, maar dat kan moeilijk in positieve zin als een
effectieve handhaving van dit onderdeel van artikel 81 beschouwd worden.Dat echtgenoten in de praktijk veelal samenwonen, rechtvaardigt op zichzelf
nog niet de norm dat zij jegens elkander verplicht zijn tot samenwoning. Het
stellen van een nor m impliceert dat aan een feitelijke situatie normatieve
kracht wordt gegeven. Echtgenoten wonen niet alleen in de praktijk samen,
zij behoren ook samen te wonen. Het is vervolgens de vraag of een dergelijke
norm, als zij niet gehandhaafd kan worden, geïntroduceerd dan wel in
stand gehouden dient te worden. Dat is aan de orde als de norm uit zichzelf
voldoende normatieve kracht heeft. Daaraan schort het mijns inziens in dit
concrete geval. De onderlinge plicht tot samenwoning is geen norm meer die
uit zichzelf voldoende normatieve kracht heeft. Dat is dan ook de reden dat
voorgesteld is haar te schrappen.Deze leden stelden ten slotte nog de vraag of, afgezien van de gangbare
interpretatie, de samenwoningsverplichting noodzakelijkerwijs niet anders
kan worden opgevat dan als een verblijfsverplichting. De samenwoningsverplichting
van echtgenoten omvat reeds naar huidig recht een verplichting tot verblijf
in elkaars nabijheid. De historie van de bepaling bevat hiertoe aanknopingspunten.
Voor 1 januari 1957 luidde deze bepaling: «De vrouw is verpligt met
den man zamen te wonen, en hem overal te volgen, waar hij dienstig oordeelt
zijn verblijf te houden». Verder bestond toentertijd de bepaling dat
«De man verpligt is zijn vrouw bij zich te ontvangen in het huis, hetwelk
hij bewoont» (zie Asser-De Boer 1998, nr. 190). Een verplichting
tot samenleving kan uit de samenwoningsverplichting niet worden afgeleid.2. ArtikelenARTIKEL IBArtikel 83De leden van de CDA-fractie vroegen om de tegenstrijdigheden die zij constateerden
ter zake van de schrapping van artikel 83 te verduidelijken. Graag geef ik
daar gevolg aan. Aan de vermeende tegenstrijdigheden liggen opmerkingen van
de leden van de CDA-fractie ten grondslag die zien op de werking van artikel
83. Het gaat om de plicht tot samenwoning die geldt in de onderlinge relatie
van echtgenoten in verhouding tot een plicht tot samenwoning die in de relatie
tot derden van belang kan zijn. Voorts gaat het om de tegenwerpingen
tegen het voorstel van de commissie rechten en plichten van echtgenoten tot
de introductie van een vermoeden van samenwoning.De plicht tot samenwoning, bedoeld in artikel 83, is een plicht die alleen
in de onderlinge relatie van de echtgenoten geldt. Artikel 83 zegt dat ook
met zoveel woorden. In de eerste zin van het eerste lid staat immers dat echtgenoten
«jegens elkander» verplicht zijn tot samenwoning. Juridisch is
de bepaling om die reden dan ook van minder groot belang. Van belang is vooral
de morele en gevoelsmatige betekenis van de bepaling voor het huwelijk. Weerstand
tegen schrapping van de bepaling vloeit naar mijn oordeel dan ook niet zozeer
voort uit de juridische effecten van deze schrapping, als wel uit de effecten
die schrapping heeft op de betekenis die door de overheid aan het huwelijk
wordt toegekend. Het is naar mijn mening juist te veronderstellen dat de schrapping
van deze bepaling de inhoudelijke betekenis die de familierechtelijke wetgever
toekent aan het huwelijk doet verminderen. Dit voorstel tot schrapping sluit
aan bij de eerder gezette stappen tot invoering van het geregistreerd partnerschap
en openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht. Ook
die wetgeving heeft gevolgen voor de betekenis die de overheid aan het huwelijk
geeft. De inhoudelijke betekenis die het huwelijk in Boek 1 B.W. heeft, neemt
af.Het onderscheid tussen de interne werking van artikel 83 en de externe
werking – in de zin van de werking in verhouding tot derden –
van een samenwoningsplicht is in juridisch opzicht geen groot probleem. Als
in een specifieke regeling de eis wordt gesteld dat echtgenoten dienen samen
te wonen om bepaalde rechtsgevolgen te doen gelden, dan wordt de eis van samenwoning
door die specifieke regeling gerechtvaardigd. Of het nu gaat om de toestemming
van de niet handelende echtgenoot tot verkoop van de door de echtgenoten gezamenlijk
bewoonde woning (artikel 88) of om het medehuurderschap van de echtgenoot
van de huurder, zolang het gehuurde hem of haar tot hoofdverblijf strekt (artikel
1623g, Boek 7a B.W.), steeds wordt de samenwoning als afzonderlijke voorwaarde
geëist en ook vanuit de afzonderlijke regeling gerechtvaardigd. Het wegvallen
van artikel 83 laat onverlet de noodzaak of wenselijkheid vanuit de specifieke
regeling de eis van samenwonen aan echtgenoten te stellen.Iets anders is de vraag die de leden van de fracties van SGP en RPF/GPV
stelden of als waarschijnlijk effect moet worden aangenomen dat de normatieve
kracht van een verplichting of voorwaarde van samenwoning elders in de wetgeving
zal worden verzwakt, in elk geval op termijn door het vervallen van artikel
83. Het antwoord op deze vraag hangt af van de normatieve kracht die thans
aan artikel 83 wordt toegekend. Ik oordeel de normatieve lading die deze bepaling
thans heeft, niet erg groot. Daaraan heeft de wetgever zelf bijgedragen door
via het huidige artikel 85, tweede lid, te bepalen dat ook in onderling overleg
van de samenwoningsplicht kan worden afgeweken. De huidige plicht is met andere
woorden in de ogen van de wetgever geen zware plicht. Daarom ook acht ik het
effect in normatieve zin op samenwoningsplichten in andere regelingen van
het wegvallen van artikel 83 niet groot.De leden van de CDA-fractie stelden voorts aan de orde het voorstel van
de commissie rechten en plichten echtgenoten tot het invoeren van een vermoeden
van samenwoning. Een dergelijk voorstel kan in tweeërlei zin worden opgevat,
namelijk als een voorstel tot introductie van een samenwoningsvermoeden dat
slechts in de onderlinge verhouding van de echtgenoten werkt en als een voorstel
dat ook werkt in de verhouden tot derden, dus dat uitstraling heeft naar andere
regelingen. Een samenwoningsvermoeden dat slechts in de onderlinge verhouding
van de echtgenoten werkt, is geen zinnige bepaling. In de wet zou dan komen
te staan dat echtgenoten jegens elkaar worden vermoed samen te wonen. Een
samenwoningsvermoeden, op te nemen in Boek 1 B.W., dat externe werking
heeft, dus doorwerkt naar andere regelingen, heeft tot effect dat vervolgens
op een derde de bewijslast wordt gelegd van een niet-samenwonen. Dat zou bij
voorbeeld het effect hebben dat in de sociale zekerheid of fiscaliteit op
een uitkeringsinstantie dan wel de fiscus de bewijslast van het niet-samenwonen
komt te rusten, terwijl er thans vrijheid bestaat voor die wetgever om de
desbetreffende regeling zo in te richten dat de bewijslast omtrent het niet-samenwonen
ligt op de schouders van de echtgenoten zelf. Opneming van een vermoeden van
samenwoning in het B.W. dat een dergelijke werking heeft, zou een te ver strekkende
wijziging van de huidige regeling impliceren. Daarom is daarvan afgezien.Ik verwacht dat ik met het bovenstaande heb kunnen verduidelijken dat
de tegenstrijdigheden die de leden van de CDA-fractie constateerden, geen
werkelijke tegenstrijdigheden zijn.Deze leden vroegen voorts een toelichting op het handhaven van artikel
81 B.W., terwijl artikel 83 B.W. vervalt. Zij vroegen daarbij om een uiteenzetting
over de vraag waarom bepaalde kenmerken van het huwelijk als «wezenskenmerken»
en andere als «symboliek» worden aangeduid. Het gaat hier niet
zozeer om de juridische gebondenheid aan bepalingen in Boek 1 B.W. als wel
om de normatieve kracht ervan, los van de juridische status. Zoals ik hierboven
al heb aangegeven, ben ik van oordeel dat de normatieve kracht van artikel
83 niet erg groot is, mede in het licht van de erg ruime mogelijkheden om
van artikel 83 af te wijken. Ik acht de normatieve kracht van de beginselbepaling
dat echtgenoten elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd zijn, in
verhouding tot die van artikel 83 veel groter. Dat is dan ook de reden dat
ter gelegenheid van de heroverweging van titel 6 niet is voorgesteld om de
eerste zin van artikel 81 te schrappen. Ik merk daarbij op dat de eerste zin
van artikel 81 niet alleen ziet op trouw in de zin van seksuele trouw, maar
ook op hulp en bijstand.De leden van de CDA-fractie vroegen voorts om een verduidelijking van
het standpunt dat de maatschappelijke realiteit, waarin veel echtgenoten samenwonen,
een onderlinge plicht tot samenwoning niet zonder meer rechtvaardigt. Graag
ga ik daarop in. Het is ontegenzeggelijk waar dat veel echtgenoten samenwonen.
Het is ook waar dat veel ongehuwden die een relatie hebben, samenwonen. Het
komt voor dat ongehuwden, die een relatie hebben, of gehuwden in onderling
overleg niet samenwonen. Dat is, zo veronderstel ik – harde gegevens
heb ik niet – niet de meest voorkomende situatie. Maar het is, om een
aan de praktijk ontleend voorbeeld te noemen van de geringe normatieve kracht
van artikel 83, op zijn zachtst gezegd niet helemaal begrijpelijk, als een
notaris aan een ongehuwd paar, dat in onderling overleg niet samenwoont en
dat een samenlevingscontract wil aangaan, adviseert om – als zij ook
in de toekomst niet willen samenwonen – geen samenlevingscontract aan
te gaan, omdat dat een samenleving veronderstelt, maar een huwelijk, want
dan hoeft het paar niet samen te wonen.De vraag die beantwoord moet worden, is dan ook of het feit dat veel gehuwden
samenwonen nog langer een wettelijke bepaling rechtvaardigt dat echtgenoten
behoren samen te wonen. Ik ga ervan uit dat, wat de samenwoning van echtgenoten
betreft, dit behoren niet (meer) voortvloeit uit de kracht van het feit dat
veel echtgenoten samenwonen. Aan de verbleking van de normatieve kracht van
de samenwoningsverplichting is door de wetgever zelf mede bijgedragen door
ervan uit te gaan dat echtgenoten in onderling overleg niet behoeven samen
te wonen.Artikel 83 is op zichzelf geen problematische bepaling – de leden
van de CDA-fractie vroegen hiernaar – omdat zij juridisch nauwelijks
betekenis heeft. De geringe juridisch e betekenis van de bepaling leidt ertoe
dat ook de schrapping van de bepaling in juridisch opzicht geen groot probleem
oplevert. De leden van de CDA-fractie vroegen voorts of de positie van de overheid –
wetgever – niet een andere wordt door schrapping van artikel 83. In
plaats van terug te kunnen vallen op een bepaling, zoals het huidige artikel
83 en zich te kunnen beperken tot hooguit een explicitering in regelgeving
en beleid van een eis tot samenwonen, zal de overheid bij schrapping van artikel
83 telkenmale een duidelijke argumentatie dienen te geven, zo stelden deze
leden.Terecht wordt door de leden van de CDA-fractie aangegeven dat de overheid
in specifieke regelgeving telkenmale een duidelijke argumentatie zal dienen
te geven, als een verplichting tot samenwoning als eis wordt gesteld. Meestal
wordt die eis dan niet alleen gesteld als het gaat om gehuwden, maar ook als
het gaat om ongehuwden die een relatie hebben. Zij worden vanuit de regeling
waarom het gaat gelijk behandeld. Anders dan de leden van de CDA-fractie ben
ik niet van oordeel dat de schrapping van artikel 83 tot een andere benadering
door de overheid van een eis tot samenwonen zal leiden. Nu al zal een samenwoningsverplichting
vanuit de regelgeving waarin die eis wordt gesteld gerechtvaardigd moeten
worden. Het huidige artikel 83 biedt immers geen houvast, omdat het slechts
een plicht voor echtgenoten onderling inhoudt, terwijl die plicht dan ook
nog een zwakke is, daar er in onderling overleg van kan worden afgeweken.De leden van de CDA-fractie vroegen of gereageerd kan worden op de conclusie
dat, indien van indirect onderscheid sprake zou zijn in de vreemdelingenwetgeving,
dit zou moeten leiden tot het ongewijzigd laten van het huidige artikel 83.
De voorwaarde van samenwonen door echtgenoten in het vreemdelingenrecht wordt
gesteld in het licht van het rechtsgevolg dat de ene echtgenoot in aanmerking
komt voor verblijf bij de ander om reden dat de andere echtgenoot hier is
gevestigd. Aan dit ver strekkende rechtsgevolg is de voorwaarde dat de echtgenoten
samenwonen evenredig. De echtgenoot aan wie de andere echtgenoot het verblijf
ontleent, is verantwoordelijk voor het levensonderhoud en de huisvesting van
de ander. Onder die voorwaarden wordt verblijf in Nederland aan de ander toegestaan.
Voldoet de verblijfgevende echtgenoot niet aan de voorwaarden dan kan het
verblijf van de andere worden ingetrokken c.q. niet worden verlengd. De eis
van samenwoning is tevens een gerechtvaardigd middel om te voorkomen dat men
verblijf zou kunnen verschaffen aan een vreemdeling met wie men alleen op
papier gehuwd is. Er wordt hiermee niet gediscrimineerd ten opzichte van bijvoorbeeld
ongehuwde vreemdelingen. Een vergelijking met twee Nederlanders gaat mijns
inziens niet op. Op hen is het vreemdelingenrecht immers niet van toepassing.
Gelet op het vorenstaande zie ik niet in dat er een direct of indirect onderscheid
gemaakt wordt dat (in beginsel) verboden is.De leden van de CDA-fractie gingen ten slotte in op het vermoeden van
samenwonen en stelden daarover een aantal vragen. Hierboven ben ik in een
reactie op eerdere opmerkingen van de CDA-fractie op dit punt ingegaan op
het vermoeden van samenwonen en heb de gevolgen aangegeven die een dergelijk
voorstel met externe werking zouden hebben. Deze leden vroegen in dit verband
ook of situaties, waarin de bewijslast van het niet-samenwonen op de schouders
van de derde komt te rusten, niet ook – en zelfs bij uitstek –
in het leven geroepen worden door het schrappen van de samenwoningsplicht.
Ik zou deze laatste vraag ontkennend willen beantwoorden. Reden daarvoor is
dat de huidige samenwoningsplicht slechts ziet op de onderlinge relatie van
de echtgenoten en geen werking naar derden heeft. Artikel 83 speelt geen rol
ten aanzien van andere regelingen waarin het al dan niet samenwonen van echtgenoten
van belang is. Ten overvloede merk ik op dat de feitelijke veronderstelling
dat echtgenoten veelal samenwonen niet de norm impliceert dat echtgenoten
ook moeten samenwonen, welk uitgangspunt door de overheid die
meent dat de feitelijke situatie niet in overeenstemming is met de norm weerlegd
zou moeten worden. De overheid kan zich neutraal opstellen tegenover de kwestie
van het al dan niet samenwonen en het aan de betrokken echtgenoten laten om –
afhankelijk van de aard van de regeling – hetzij aan te tonen dat zij
samenwonen, hetzij dat zij niet samenwonen.De leden van de PvdA-fractie vroegen zich met betrekking tot artikel 83
af of er een volledig overzicht is van regelgeving waarin aan «samenwonen»
consequenties van wat voor aard ook worden verbonden. Als dat niet het geval
is, vroegen zij zich af of de consequenties van het vervallen van de samenwoningsplichten
van echtgenoten voldoende doordacht zijn. Zij vroegen zich bij voorbeeld af
of er regelgeving is, waarin aan het enkele gehuwd zijn gevolgen zijn verbonden
die eigenlijk alleen voor samenwonenden zijn bedoeld. Het door de leden van
de PvdA-fractie bedoelde overzicht is er niet. Reden daarvan is dat artikel
83 een onderlinge plicht tot samenwoning omvat, waarvan het vervallen in juridisch
opzicht geen effect heeft op samenwoningsplichten die in andere regelgeving
zijn opgenomen. Dat betreft plichten die een externe werking hebben, terwijl
de hier bedoelde plicht enkel een interne werking heeft. Wel is het vervallen
van de in artikel 83 opgenomen onderlinge plicht tot samenwoning specifiek
bezien in het kader van de belastingherziening 2001. Het vervallen van artikel
83 gaf voor dat regelgevingscomplex geen aanleiding tot specifieke voorzieningen.
Een overzicht van regelgeving waarin aan het samenwonen van echtgenoten gevolgen
zijn verbonden biedt overigens geen uitsluitsel over de vraag die deze leden
vervolgens stelden, namelijk of er bepalingen zijn waarin aan het enkele gehuwd
zijn gevolgen zijn verbonden die eigenlijk alleen voor samenwonende gehuwden
zijn bedoeld. Als dergelijke regelgeving zou bestaan, biedt het huidige artikel
83, gelet op het feit dat het in dit artikel gaat om een onderlinge plicht
en dat van deze onderlinge plicht in onderling overleg kan worden afgeweken,
geen goede basis om met het oog op het intreden van bepaalde (voor gehuwden
wellicht minder aantrekkelijke rechtsgevolgen) op dit artikel een beroep te
doen. Ik verwacht dan ook niet dat, zo er dergelijke regelgeving zou bestaan,
voor de veronderstelling dat er samengewoond wordt een beroep op artikel 83
wordt gedaan. In het algemeen kan worden opgemerkt dat artikel 83, behoudens
voor beoefenaars van het personen- en familierecht, een relatief onbekende
bepaling is.Deze leden merkten voorts op dat op verschillende plekken in het Burgerlijk
Wetboek het begrip «echtelijke woning» voorkomt. Zij vroegen of
de betekenis van dit begrip, ook na het vervallen van de verplichting tot
samenwoning, onveranderd blijft. Zij vroegen of ook de door de echtgenoten
apart bewoonde woningen als echtelijke woning worden beschouwd. Graag merk
ik op dat het begrip «echtelijke woning» een begrip is dat in
de praktijk veelvuldig wordt gebruikt, maar niet veelvuldig in de Nederlandse
regelgeving. In het Burgerlijk Wetboek komt het één keer voor,
namelijk in artikel 1623g, vierde lid. In artikel 88, eerste lid, onder a
wordt niet gesproken van «echtelijke woning», maar van «een
door de echtgenoten tezamen bewoonde woning of een door de andere echtgenoot
alleen bewoonde woning». In artikel 165, eerste lid, (alsmede artikel
175, eerste lid) wordt gesproken van de woning die een echtgenoot ten tijde
van de inschrijving van de (echtscheidings)beschikking bewoont en die aan
de andere echtgenoot uitsluitend of mede toebehoort of ten gebruike toekomt.
In artikel 4.2A.2.1 lid 1 van het nieuwe erfrecht wordt gesproken van de woning
die de echtgenoot van de erflater bij diens overlijden bewoont, en die tot
de nalatenschap of de ontbonden huwelijksgemeenschap behoort of de erflater,
anders dan krachtens huur, ten gebruike toekwam. Het eerste lid van artikel
1623g van Boek 7A B.W. luidt: «De echtgenoot van een huurder is van
rechtswege medehuurder, zolang de woonruimte de echtgenoot tot
hoofdverblijf strekt, ongeacht of de huurovereenkomst vóór dan
wel na het aangaan van het huwelijk is gesloten». Zoals hiervoor opgemerkt,
komt het begrip wel voor in het vierde lid van artikel 1623g.Het begrip «echtelijke woning» komt daarnaast voor in artikel
822, eerste lid, onder a, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De rechter
kan bij wijze van voorlopige voorziening in een scheidingsgeding bepalen dat
één der echtgenoten bij uitsluiting gerechtigd zal zijn tot
het gebruik van de echtelijke woning met bevel dat de andere echtgenoot die
woning dient te verlaten en deze niet verder mag betreden. Uit de bewoordingen
van deze bepaling kan worden afgeleid dat het hier gaat om de door de echtgenoten
tezamen bewoonde woning. Ten slotte komt het begrip «echtelijke woning»
alleen nog voor in artikel 9 van het Besluit financiële toevoegingsgrenzen.CArtikel 84De leden van de PvdA-fractie deelden de opvatting dat de rechtspraak van
de Hoge Raad inzake de onderlinge afrekening van de kosten van de huishouding
van groot praktisch belang is. Zij vroegen zich echter af of de wetgever geen
praktische regeling zou dienen te treffen voor het geval de echtgenoten in
onderling overleg overeenkomen dat over langere periodes kan worden afgerekend.
Bij voorbeeld dat een dergelijke afrekening alleen verlangd kan worden als
over de gehele relevante periode een volledige boekhouding is bijgehouden.
Dat zou langdurige procedures met ingewikkelde bewijsrechtelijke problemen
en weinig resultaat kunnen voorkomen. Ik geef toe dat, als echtgenoten overeenkomen
dat de kosten van de huishouding in hun onderlinge relatie over langere periodes
dan een jaar afgerekend kunnen worden, er achteraf bewijsrechtelijke problemen
kunnen ontstaan als niet is boekgehouden over de nog van belang zijnde periode.
Maar de vraag is of de contractsvrijheid van partijen door een regel als door
deze leden gesuggereerd op dit punt vrij vergaand dient te worden ingeperkt.
De gesuggereerde regel oogt op het eerste gezicht redelijk, maar door de voorwaarden
dat over de gehele relevante periode een volledige boekhouding moet zijn bijgehouden,
is deze regel, gelet op de praktijk een stringente en grijpt zij daarmee behoorlijk
in de contractsvrijheid in. Procedures die voortvloeien uit de onderlinge
afrekening van de kosten van de huishouding zijn vaak weinig bevredigend,
omdat aan het bewijs dat teveel of te weinig is betaald vrijwel niet kan worden
voldaan. Afspraken die afwijken van de wettelijke regels in dit opzicht zijn
niet de meest voorkomende. Zo deze worden gemaakt, is het naar mijn oordeel
aan partijen zelf om de gevolgen van een dergelijke afspraak te regelen.EArtikel 86De laatste volzin van het eerste lid van artikel 86 is vervallen, omdat
deze verwees naar het vervallen artikel 85, tweede lid. Inderdaad kan echter
de rechter op basis van artikel 84, vierde lid, een zelfde regeling inzake
de fourneerplicht van artikel 84, tweede lid, treffen. Dit betekent dat de
rechter ook op basis van artikel 84, vierde lid, de bevoegdheid heeft te bepalen
dat de ene echtgenoot niet meer verplicht is aan de ander gelden ter beschikking
te stellen. GArtikel 119De leden van de PvdA-fractie drongen erop aan om de handhaving van de
goedkeuring van huwelijkse voorwaarden staande huwelijk nog eens te heroverwegen
bij de tweede of derde tranche van de modernisering van het huwelijksvermogensrecht.
Het wetsvoorstel dat de tweede tranche betreft (regels voor verrekenbedingen)
is op 12 december 2000 bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal ingediend
(Kamerstukken II 2000/01 27 554, nrs. 1–3). Ten tijde van het wetgevingsoverleg,
alsmede de plenaire behandeling in de Tweede Kamer over het onderhavige wetsvoorstel
was het advies van de Raad van State over dat wetsvoorstel al ontvangen, zodat
moeilijk nog een geheel nieuw onderwerp bij dat wetsvoorstel betrokken kon
worden. Ik zal in het kader van de derde tranche (waarvoor thans een concept-wetsvoorstel
gereed wordt gemaakt) het onderwerp opnieuw bespreken.IArtikel 168Inderdaad vervalt artikel 168 BW, omdat artikel 83 vervalt. De scheiding
van tafel en bed heeft ook tot gevolg dat de overige in titel 6 opgenomen
verplichtingen van echtgenoten niet langer gelden (zie artikel 92a). Zo eindigt
bijvoorbeeld de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de kosten van de gewone
gang van de huishouding door scheiding van tafel en bed. Voorts wordt ingevolge
artikel 99 de gemeenschap van rechtswege ontbonden door scheiding van tafel
en bed. Nu titel 6 niet langer geldt na scheiding van tafel en bed, ontstaat
een alimentatieplicht van de ene echtgenoot jegens de andere (vergelijk artikel
169, tweede en derde lid). Uit het vorenstaande vloeit voort dat de scheiding
van tafel en bed ook na het vervallen van artikel 168 belangrijke en ingrijpende
gevolgen heeft.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Indien in het navolgende verwezen wordt naar een artikel is dat een artikel
uit Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, tenzij anders aangegeven. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-27084-152b.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl