Herstructurering openbaar bibliotheekwerk; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28330, nr. 33

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-04-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

28330 nr. 33

20-04-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28330Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 75 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 330Herstructurering openbaar bibliotheekwerknr. 33VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 20 april 2009De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 26 maart 2009 overleg gevoerd met minister Plasterk
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 21 oktober 2008 over Bibliotheekvernieuwing 2009–2012
(28 330, nr. 30);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 8 december 2008 over Bibliotheekvernieuwing 2009–2012
(28 330, nr. 31);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 10 februari 2009 met de beleidsreactie op het advies
inzake Bibliotheekvernieuwing 2009–2012 (28 330, nr. 32).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Timmer/LeerdamGriffier: BošnjakovićVragen en opmerkingen uit de commissieVoorzitter: LeerdamMevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Voorzitter.
Ik hoef hier niemand te overtuigen van het belang van een goede bibliotheekvoorziening.
Ik wil u er echter wel aan herinneren dat de bibliotheek de samenleving een
kant en klare infrastructuur biedt om de thema’s die wij in het regeerakkoord
hebben genoemd nader uit te werken. Ik noem bijvoorbeeld de maatschappelijke
participatie, de informatiesamenleving, de cultuurparticipatie maar ook de
onderwijsondersteuning. Ik denk dat wij die mogelijkheid goed moeten benutten.
Ik meen dat de minister dit ook zo ziet, want ik ben in ieder geval enorm
content met het gevoel van urgentie dat uit de brief spreekt. Hij schrijft
zelfs dat bibliotheken, nu het nog kan, de kansen moeten grijpen om een antwoord
te geven op de bedreigingen. Natuurlijk zijn er wel wat vragen te stellen
over de wijze waarop dat gebeurt.Eerst maar even de stand van zaken van de bibliotheekvernieuwing. De afgelopen
vijf jaar is echt heel hard gewerkt aan bibliotheekvernieuwing. Er is geen
twijfel over mogelijk dat de ingeslagen weg een positief effect heeft gehad
op de kwaliteit, maar de resultaten zijn broos en, zoals wij vorig jaar eigenlijk
al hebben geconcludeerd, wij moeten ervoor oppassen dat de resultaten niet
als een plumpudding in elkaar zakken. Wij hebben gezien dat de decentralisatie
waarvoor gekozen is het instituut bibliotheek kwetsbaar maakt. Je zag dat
sommige bibliotheken echt op de troepen vooruitliepen en dat andere uiteindelijk
fors achterbleven. Het was, zo concludeerde ook de minister, eigenlijk allemaal
te vrijblijvend, er was onvoldoende samenwerking. Ik ben het dus eens met
de keuze voor meer centrale aansturing. Het waren weliswaar de provincies
die ruim baan kregen – dat was een goede inzet – maar de minister
concludeert ook dat het gros van het geld van de gemeenten komt. Hier lijkt
toch een discrepantie te ontstaan. Maar kort en goed: dat die centrale aansturing
er moet komen, dat zijn wij met de minister eens.Ik wil nog iets zeggen over het beleid voor 2010 en volgende jaren en
ik heb ook wat echt prangende vragen over 2009. De minister zet zwaar in op
de digitale infrastructuur. Dat vinden wij heel begrijpelijk. Als het instituut
bibliotheek ergens de boot dreigt te missen, dan is het wel op dit vlak. Wij
zijn het ook eens met de conclusie dat die centrale aansturing met name op
dit punt echt noodzakelijk is, juist vanwege de kosten. Het zijn grote projecten
en je kunt niet van elke bibliotheek afzonderlijk vragen om dat te doen. Maar
hoe kunnen zij zich onderscheiden van de «googles» van deze wereld?
Eigenlijk mag de minister dat van mijn fractie niet zo zeggen, want dat vindt
zij wat te denigrerend klinken voor de bibliotheken. Ik ben ervan overtuigd
dat de minister het niet zo bedoelt, maar feit is natuurlijk wel dat ze tegen
dergelijke zoekmachines moeten opboksen. In die zin moeten de bibliotheken
echt meerwaarde laten zien.Ik vind dat de minister op dat punt de bibliotheken te veel laat zwemmen.
Wat ons betreft zou hij wel wat meer handreikingen kunnen bieden. Ik verwijs
in dit kader naar het rapport van de Raad voor Cultuur van meer dan een jaar
geleden over informatie als grondstof van onze toekomstwaarde. Aan dat rapport
refereert de minister in het geheel niet. Er staat onder andere in dat een
goede en betrouwbare informatiehuishouding tekortschiet bij de overheid en
dat dit onvermijdelijk aantasting van belangrijke waarden van de rechtsstaat
betekent. De Raad voor Cultuur concludeert dat wij meer moeten doen met de
Archiefwet 1995, meer moeten doen met de Wet openbaar bestuur en dat de minister
van Onderwijs daar ook wel een centrale rol in zou kunnen vinden. Ik krijg
graag een reactie van de minister op dit punt.Als het gaat om de aansturing is er wat ons betreft toch wat meer helderheid
nodig. Er komt een nieuw sectorinstituut en dat vinden wij wel goed. Daarnaast
wordt gesproken over drie innovatiecentra. Dat lijkt mij wat tegenstrijdig.
Je wilt toch stroomlijnen. Ik krijg graag een nadere uitleg en zou ook wel
willen weten waarom er drie innovatiecentra moeten komen en op basis van welke
thema’s ze worden gekozen.Er komt een bibliotheekcharter om gemeenten en provincies ook op taken
en verantwoordelijkheden te drukken. Goed dat dit gelukt is, maar wat gaan
de provincies precies doen? Ik zei net al dat het gros van het budget van
de gemeenten komt.Ik kom op het beleid voor 2009 waarover ik nog heel veel vragen heb. Wij
zitten nu al bijna in april. Het is goed dat wij dit overleg hebben laten
doorgaan en wij in ieder geval wat paaltjes kunnen slaan. Op 17 maart
kregen wij te horen dat de minister het groene licht geeft, maar het lijkt
niet verder te gaan dan enkele projectgroepen of projectmanagers die worden
aangesteld. Ik zou er toch met nadruk op willen wijzen dat wij ook inhoudelijk
een slag moeten slaan. Daarom enkele vragen over 2009.Hoe worden de budgetten
voor 2009 verdeeld? Waar liggen de verantwoordelijkheden? Waar is het centrale
aanspreekpunt? Wat moet er in 2009 beleidsmatig gerealiseerd worden?
Waarop kunnen wij de minister na afloop van dit jaar afrekenen?Tot slot nog enkele kleine puntjes. Verleden jaar heb ik voorstellen gedaan
om het bibliotheekwezen op een hoger plan te tillen. Een aantal ervan zie
ik terug in de brieven van de minister, waarvoor dank, maar over mijn belangrijkste
voorstel rept de minister in het geheel niet. De bibliotheekwet is sterk verouderd
en al helemaal niet toegesneden op het digitale tijdperk. Wordt het geen tijd
om die wet eens grondig tegen het licht te houden?Samenwerkingsverbanden zijn belangrijk, juist ook om in wijken en kleine
kernen de bibliotheken overeind te houden. De minister zegt dat hij een pilot
gaat starten, maar dat vind ik toch te weinig. Verleden jaar heb ik enkele
voorbeelden genoemd van instellingen en organisaties waarmee de bibliotheken
zouden kunnen samenwerken, bijvoorbeeld overheidsorganen zoals het CWI, gezondheidscentra,
gemeentekantoren, VVV-kantoren, maar ook met winkels, supermarkten, boekhandels
en energiebedrijven. Zo concreet is de minister nog lang niet. Te schoorvoetend
worden nu enkele dingen voorgesteld. Wanneer verwacht de minister wat grotere
stappen te kunnen zetten?Voorzitter. Arnhem is een modestad, Eindhoven designstad en Deventer zou
zo graag landelijke erkenning krijgen als boekenstad. Zou de minister er niet
eens over kunnen nadenken hoe dat zou kunnen?De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Ik deel
voor een groot deel het gevoel van urgentie dat collega Van Vroonhoven uitstraalt.
Tijdens het overleg van 22 april 2008, bijna een jaar geleden, vroeg
ik de minister hoe het stond met zijn gevoel voor urgentie, of hij het momentum,
het enthousiasme en de behoefte aan sturing en binding niet voorbij liet gaan
als na de zomer – wij hadden het toen over de zomer 2008 – nog
geregeld moest worden wie slagkracht gaat ontwikkelen en wie die autoriteit
zou zijn. Wij zijn nu een jaar verder en ondanks dat de minister toen antwoordde
dat hij de boodschap dat er tempo moest worden gemaakt ter harte zou nemen,
moet ik constateren dat er kostbare tijd verloren is gegaan. In 2002 was al
bekend dat de operatie bibliotheekvernieuwing op 1 januari 2007 zou ophouden
te bestaan. Ruim voor die datum was het iedereen al duidelijk dat wij op de
goede weg zaten, maar dat doorpakken noodzakelijk was. Nogmaals, wij zijn
nu ruim een jaar verder maar voordat er concreet een vervolg aan de eerste
fase wordt gegeven, kan er nog wel eens ruim een jaar bij komen. Dan verliezen
wij zelfs tweeënhalf jaar, terwijl die urgentie nog steeds even groot
is. Sterker nog, die wordt steeds groter. In de brief van 10 februari
jongstleden schrijft de minister: «Tegelijkertijd valt niet te ontkennen
dat de sector onder zware druk staat». En: «alleen op voorwaarde
dat de bibliotheken er snel in slagen, nu het nog kan, de kansen te grijpen
en een antwoord te geven op de bedreigingen». De sector heeft op digitaal
terrein een inhaalslag te maken en het liefst in een hoog tempo.« Twee
vragen aan de minister. Waar ligt het aan dat het maar niet opschiet en wat
gaat hij doen om nu wel zo snel mogelijk dat hoge tempo erin te krijgen?De afgelopen maanden heb ik de nodige gesprekken gevoerd met bibliotheken
in het land. Iedere keer was ik zeer aangenaam verrast door het enthousiasme
en de liefde voor het vak. Dat zit dus wel goed. Maar er klonken ook zorgen
over de onduidelijkheid over de regie. Er liggen de nodige onderzoeken, er
is een verdeling gemaakt van de 20 mln. De heer Dijkstal is belast met de
invulling van het bibliotheekcharter. Hij is pas half februari aangesteld.
Hoe staat het ermee, want er wordt nogal veel van dat charter verwacht, bijvoorbeeld
de uitbanning van de vrijblijvendheid bij de samenwerking tussen overheden
en bibliotheken en het opwerpen van een dam tegen de decentralisatie die het
stelsel kwetsbaar heeft gemaakt. Tegelijkertijd dient diezelfde decentralisatie
als uitgangspunt gehanteerd te blijven worden. Hoe denkt de minister
heelhuids uit deze spagaat te komen?De minister geeft aan dat het Rijk verantwoordelijk is voor de drie kernfuncties
van de bibliotheken: lezen, leren en informeren met een dikke streep onder
die twee laatste. Ik ben het eens met de omschrijving van de positie die de
bibliotheek zou moeten hebben in ons informatietijdperk: een informatieautoriteit,
betrouwbaar, een «keuringsdienst van waarden», context en duiding
en een voorbeeldfunctie in het aanleren van mediawijsheid. Met het oog op
de eerder genoemde urgentie vraag ik de minister of behalve mooie woorden
op papier, deze verantwoordelijkheid ook al is waargemaakt en, zo niet, hoe
hij die gaat waarmaken. Vooralsnog moet ik vaststellen dat er nog de nodige
overleggen plaatsvinden en dat de programmamanagers moeten worden aangesteld
waarmee de aanpak verder gaat worden uitgewerkt. Het streven is om in 2010
een start te maken met de digitale inhaalslag.De minister stelt dat hij er de voorkeur aan geeft om in 2009 nog niet
met innovatiecentra te werken omdat de expertise op de drie programmalijnen
onvoldoende geconcentreerd is binnen specifieke bibliotheken of provinciale
serviceorganisaties. In diezelfde brief wordt gesteld dat, om het innoverend
vermogen van de sector te mobiliseren en te versterken, die innovatiecentra
juist moeten worden opgericht. Het is volgens mij een belangrijke taak van
de innovatiecentra om de expertise op de drie programmalijnen beter te concentreren.
Dat hoort mijns inziens de opdracht van de centra te zijn. Hebben wij hier
te maken met een kip-en-eidilemma? Graag een reactie van de minister waarom
hij de centra niet juist inzet om de concentratie te verhogen.Uit de gesprekken kwamen ook zorgen naar voren over de toegezegde ondersteuning
vanuit het ministerie. Het gaat daarbij ook om de verantwoordelijkheid van
het Rijk. Er is, zoals gezegd, veel werk te doen en de tijd dringt. Vernieuwing
doorvoeren, zorgvuldige besteding van de 20 mln. met het zwaartepunt op de
digitale infrastructuur, splitsing van de vereniging in twee instituten en
de invulling van de bibliotheekcharter. De minister wilde een eigen organisatie
onder eigen regie. Is die er al en, zo ja, is er voldoende menskracht om het
allemaal waar te maken? Dat geldt zeker als het gaat om ICT, die wat ons betreft
zeer sterk centraal moet worden aangestuurd. Sinds het rapport van de Algemene
Rekenkamer weten wij immers dat het vreselijk uit de hand kan lopen als het
niet centraal is geregeld.Ik heb begrepen dat de Vereniging Openbare Bibliotheken eind november
2008 een brief heeft geschreven waarin zij schrijft graag mensen beschikbaar
te stellen voor de klussen die ik net noemde. Ze kunnen daarbij dan onder
verantwoordelijkheid en de regie van de minister helpen. Kan de minister mij
zeggen waarom niet op dat aanbod is gereageerd?In het algemeen overleg van verleden jaar hebben wij het gehad over bibliotheekvoorzieningen
op het platteland. De minister zegt nu dat na overleg met zijn collega van
LNV in het kader van het programma Vitaal Platteland een rol is weggelegd
en dat er binnenkort een aantal projecten wordt geselecteerd. Wij hebben het
toen ook gehad over de te grote afstand tussen de koplopers in de grote steden –
fantastisch en prachtig – en de bibliotheken in de wat kleinere kernen.Het volgende punt betreft de pilots. Wat gebeurt op de korte termijn?
Zijn er inmiddels pilots geselecteerd? Hoe ziet zo’n pilot eruit, wat
wordt de inzet ervan? Het is altijd lastig om bij pilots te vragen: hoe dan
verder? Echter, als er eerst een periode voor pilots komt en wij gaan dan
pas gaan beoordelen of ze goed of slecht waren, dan zijn wij misschien ook
weer een hele tijd verder.Het beroep van beroep van bibliotheekmedewerker of -werkster is volgens
mij een hartstikke leuk, leerzaam en eerzaam beroep, maar het is niet sexy.
Bibliotheken hebben moeite met het aantrekken van personeel. De minister ziet
geen rol voor hem weggelegd op het terrein van personeelsbeleid,
maar spreekt wel met de Vereniging Openbare Bibliotheken over het te voeren
personeelsbeleid. Wat is de inzet van de besprekingen en ziet de minister
een taak voor zichzelf weggelegd bij het laten terugkeren van de bibliotheek-
en informatieopleiding op graduate niveau, met een masterdiploma?Voorzitter: TimmerDe heer Ten Broeke (VVD): Mevrouw de voorzitter.
Eén of twee zaaltjes verder wordt op dit moment een hoorzitting gehouden
waarop wij van de stand-in premier mevrouw Jongerius te horen zullen krijgen
waarom de crisis vooralsnog in ieder geval niet langs de lijn van de AOW-leeftijd
kan worden aangepakt. Ook hier moeten wij vaststellen dat het gevoel van urgentie
dat vorig jaar al door deze Kamer is beleden vooralsnog niet in daden wordt
omgezet. Laten wij proberen om dit debat te laten eindigen met een andere
conclusie, want in dat andere debat staan de conclusies wel zo’n beetje
vast.Er liggen 20 mln. te verstoffen op de plank voor bibliotheekvernieuwing,
innovatie bibliotheken. 1 mln. daarvan is uitgetrokken voor leesbevordering.
Die 19 mln. blijven dan inderdaad over. Op 17 maart heeft de minister
een instellingsbesluit genomen voor een regiegroep bibliotheekinnovatie. Op
papier schijnt de organisatie nu zo’n beetje rond te zijn, maar net
als mevrouw Van Vroonhoven en de heer Van Leeuwen moet ik constateren dat
het allemaal ongelooflijk traag gaat. Er is geld, al ruim een jaar, er is
een doel, er zijn ik weet niet hoeveel commissies mee aan de slag gegaan –
van Franssen tot mevrouw Calff en binnenkort de heer Dijkstal die nog eens
een keer naar de bibliotheken gaat kijken – er is nog geen organisatie,
er is nog geen aanbesteding, maar er zijn wel plannen voor een kennisinstituut.De ICT-branche in Nederland, goed voor ongeveer 5 mld., verkeert op dit
moment in zwaar weer, net als veel andere branches. Gelukkig is dit een branche
die niet direct de hand ophoudt bij de heer Donner, maar veel mensen die in
de ICT-sector werkzaam zijn, zitten ofwel op de reservebank van hun eigen
bedrijf dan wel op de bank thuis voor de buis. Zou het niet mooi zijn als
wij op dit moment, gelet op die ICT-sector, ook in het kader van de crisisaanpak
zouden pleiten voor een versnelling, het naar voren halen van investeringen
in de infrastructuur? Dat moet toch mogelijk zijn? Ik heb maar eens contact
gelegd met ICT-Office, de brancheorganisatie van de verzamelde grote ICT-bedrijven
in Nederland. De algemeen directeur, Sylvia Roelofs, en ook de directeur die
zich bezighoudt met overheidsopdrachten, Haye Mensonides van Logica, staan
te trappelen om Nederland te bewijzen dat zij hier iets prachtigs van kunnen
maken, dat zij dit kunnen versnellen, dat zij dit kunnen verbeteren en dat
zij ervoor kunnen zorgen dat wij meer «bang for bucks» krijgen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ik vind
het een heel sympathieke gedachte. Als ik de stukken goed heb gelezen, gaat
het om 10,3 mln. per jaar. Hebt u er al over nagedacht om welk bedrag het
moet gaan, hoeveel jaar u het naar voren wil halen en hoe het dan gaat met
de digitaliteit daarna?De heer Ten Broeke (VVD): De digitaliteit,
dat is interessant, maar nee, daar heb ik niet over nagedacht en dat lijkt
mij ook niet mijn taak. Ik wil gewoon dat het geld wordt uitgegeven en snel.
Dat klinkt misschien gek, maar er zijn soms van die uitgaven die je gewoon
moet doen. Geld moet vooral niet op de plank verstoffen, minister Plasterk.
Het lijkt mij dan ook heel nuttig dat wij een sector die op dit moment zo
veel handjes over heeft, gewoon aan de slag zetten en dat wij hem de mogelijkheid
geven om wat te doen. Ik heb daarover gesproken met mevrouw Roelofs die de
minister na dit overleg direct maar even moet bellen. In ieder geval geeft ICT-Office aan dat de minister door middel van een ICT-haalbaarheidstoets –
iets wat wij al vaker doen – een precompetitief advies kan inwinnen,
waarna hij binnen zes weken aan de slag zou kunnen. Dat is andere koek dan
bijvoorbeeld het Rijksmuseum waar men nu al ik weet niet hoe veel jaar al
mee zit te steggelen.Mijn voorstel zou zijn dat de minister een beetje met die «can-do»-mentaliteit
die hij volgens mij toch ook zo waardeert eens gaat kijken of hij op zijn
terrein ook wat investeringen naar voren kan halen. Hij zit met niet al te
veel geld – volgens hem 10 mln., maar 19 mln. is het totale potje –
en wij zitten met een top class ICT-sector in Nederland. Die twee moet je
bij elkaar kunnen brengen. Ik weet zeker dat hij daar een heel positief antwoord
zal krijgen. Ik heb al het nodige voorwerk voor gedaan. Ik denk zelfs dat
hij nog wel wat korting zal kunnen bedingen. Dat zou nog niet eens zo slecht
zijn, want uit de brief blijkt dat een aantal doelstellingen misschien wel
wat meer aandacht zouden verdienen.Tot mijn schrik moet ik tot de conclusie komen dat op dit moment nog steeds
zo’n 25% van de leerlingen die van het vmbo afkomen laaggeletterd
is. Je vraagt je dan toch af of Nederland niet zit te wachten op een soort
digitaal leesplankje. Wat gaan wij daaraan doen? Ik ben het ermee eens dat
het buitengewoon slecht is dat mensen zulke achterstanden hebben dat hun startkansen
heel slecht zijn. Daar moeten wij toch echt iets aan doen.Ik heb nog een vraag over het leenrecht. Eigenlijk zijn wij van mening
dat wij dit moeten afkopen. Mijn collega Teeven heeft dat in een ander verband
al eens naar voren gebracht. Ik werd getroffen door een uitspraak van de heer
Paul Schnabel die voorrekende dat je met de Stichting Leenrecht en de Stichting
Lira over allerlei publicaties ontzettend veel correspondentie over en weer
moest voeren. Over een publicatie waarvoor hij verantwoordelijk was, had hij
voor zo’n € 70 aan correspondentie gevoerd om uiteindelijk € 4
uitgekeerd te krijgen. Kan dat echt niet anders?Als het gaat om de Archiefwet 1995 en de bibliotheekwet steun ik het verzoek
van mevrouw Van Vroonhoven en wil daar nog wel aan toevoegen wat ik ook al
eens eerder heb opgebracht: moeten wij niet eens kijken naar wat wij doen
met bedrijfsarchieven? Er zijn heel veel bedrijfsarchieven in Nederland, ook
van familiebedrijven die buitengewoon interessante informatie bevatten. Kunnen
wij die niet op de een of andere manier meenemen? Mocht de minister van plan
zijn de Kamer ter informatie een brief te sturen, dan zou ik graag zien dat
hij ook nog ingaat op de bedrijfsarchieven.Ik steun ook het pleidooi van mevrouw Van Vroonhoven om Deventer te beschouwen
als kenniscentrum. Ik zou zeggen dat die drie innovatiecentra helemaal niet
nodig zijn: maak er gewoon één van. Ik kan zeven redenen geven
waarom het Deventer zou moeten worden. In Overijssel loopt het bibliotheekvernieuwingsproces
voor op andere provincies, zoals wij de vorige keer al hebben vastgesteld.
Met Overijssel en Deventer hebben wij een echte trekker. Er is een succesvolle
openbare bibliotheek, er staat een eeuwenoude atheneumbibliotheek, Deventer
is de grootste boekenstad van Nederland, heeft de grootste boekenmarkt van
Europa, er zitten veel bedrijven op het gebied van uitgeven en kennisverspreiding
en ik geloof zelfs dat de voorzitter van het Expertcentrum Bibliotheekinnovatie
directeur is van de openbare bibliotheek aldaar. Ten slotte is dit de provincie
die nog deze maand zal besluiten om 1 mln. extra te investeren om reeds in
gang gezette ontwikkelingen te kunnen voortzetten.Voorzitter. Tot slot wil ik enkele suggesties doen om de zaak te versnellen:
een stad aanwijzen, afkopen van het leenrecht, ik hoor graag wat wij kunnen
doen aan de ernstige situatie van het vmbo en het allerbelangrijkste is misschien
nog wel om die bibliotheekinnovatie en de digitalisering van openbare bibliotheken
in Nederland nu eindelijk eens een keer van de grond te krijgen. Er ligt een
aanbod. Ik zou zeggen: neem dat met beide handen aan!De heer Leerdam (PvdA): Voorzitter. Er is
de afgelopen tijd heel veel gedaan en gepraat en gebeurd in de bibliotheeksector,
maar ik heb het gevoel dat wij staan aan het echte begin van de vernieuwing.
De lijnen zijn uitgezet en de bouwstenen zijn geplaatst. En dan te bedenken
dat wij eind jaren negentig een Stuurgroep Herstructurering Openbaar Bibliotheekwerk
hadden onder leiding van Wim Meijer. Die concludeerde toen in haar rapport
Open poort tot kennis dat bibliotheken voor een ingrijpende organisatieslag
staan: de structuur van het bibliotheekwerk is achterhaald en de bibliotheken
moeten vernieuwen. Inmiddels zijn er legio actuele diepgaande onderzoeken
geweest en is vriend en vijand het erover eens dat wij voortvarend aan de
slag moeten. Met de laatste brief van de minister geeft hij ervan blijk dat
hij in ieder geval met focus, effectiviteit en tempo hieraan gehoor wil geven.Dan het charter. De commissie-Calff geeft aan dat permanente innovatie
noodzakelijk is en dat daarbij zowel de digitale als de lokale bibliotheken
van eminent belang zijn. In een juiste balans zullen ze elkaar optimaal versterken.
De PvdA-fractie sluit zich aan bij het advies van de commissie dat de digitale
bibliotheek goed moet aansluiten op de buitenwereld waardoor het duidelijk
meerwaarde heeft. Deze meerwaarde zal mede moeten liggen in het duiden en
het in context plaatsen van informatie. De PvdA-fractie is benieuwd hoe de
minister de komende periode een bijdrage aan de verbreding wil leveren.De PvdA-fractie hecht er in dit kader grote waarde aan dat de maatschappelijke
meerwaarde van de digitale content en dienstverlening zich niet alleen richten
op de huidige gebruikers, maar ook op potentiële gebruikers als de nieuwe
Nederlanders. De PvdA is ook van mening dat de focus bij de versterking van
de digitale bibliotheek vooral zal moeten liggen op het terrein van onderwijsondersteuning.
Door het enorme aanbod aan informatie is gebleken dat veel jongeren moeite
hebben om feiten van meningen te onderscheiden en om informatie in een context
te plaatsen. Leerlingen en docenten moeten daarom op een actievere wijze informatie-
en mediavaardigheden worden aangeleerd.De jeugd vormt een brug naar toekomstig gebruik, maar wordt momenteel
nog onvoldoende bereikt. De PvdA roept de minister dan ook op om het geld
voor innovatie te gebruiken om diensten te ontwikkelen om leerlingen en docenten
te helpen hun weg te vinden op internet. Ik benadruk dat er 19 mln. is gereserveerd
voor de digitalisering van bibliotheken. Dat bedrag moet daadwerkelijk hieraan
worden uitgegeven. Het gaat hierbij om een infrastructurele investering die
goed is voor de economie. Het mes snijdt aan twee kanten; de modernisering
van bibliotheken is goed voor veel ouderen en allochtonen. De beste ICT-krachten
van Nederland maken dat mogelijk.Een ander puntje van aandacht is de aansturing van de organisatie. De
expertise op de drie programmalijnen is nu nog onvoldoende geconcentreerd.
De PvdA wil graag de geruststelling dat het wel op tijd gaat lukken. Veel
zaken hangen samen bij deze vernieuwingsslag. Gaat het lukken met de innovatiecentra
en kan de minister toezeggen dat de werkzaamheden op schema liggen? Wat is
trouwens in de ogen van de minister er de oorzaak van dat de pogingen om de
samenwerking tussen bibliotheekorganisaties te verbeteren onvoldoende resultaat
hebben opgeleverd en hoe denkt hij de vrijblijvendheid met behulp van een
charter terug te dringen?De bibliobus. Wij moeten met de tijd mee, maar je moet oude dingen evenmin
vergeten. Ik kan mij niet voorstellen ooit een roman vanaf een computerscherm
te zullen lezen. Ik wil een boek vasthouden, zien, voelen en ruiken. De meerwaarde
zit juist in de combinatie van media en daarom is de bibliobus van onschatbare
waarde. Hoewel wij op digitaal terrein een inhaalslag moeten maken –
en wat ons betreft ook gaan maken – mag er geen sprake zijn van kaalslag
in de bibliotheekvoorzieningen van de kleine kernen. Want naast nieuwe functies
blijft beschikbare kennis laagdrempelig toegankelijk maken voor
een breed en divers publiek belangrijk, ook op het platteland, met of zonder
internet.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Is de heer
Leerdam het met mij eens dat eventuele alternatieven voor de bibliobus –
zie de uiterste regio’s van Zuid-Holland, waar deze voorzieningen verstrekt
worden bijvoorbeeld via supermarkten of op andere centrale punten –
net zo veel waarde hebben en dat die bus dus niet per se in stand hoeft te
worden gehouden?De heer Leerdam (PvdA): Ik zei al dat je je
oude schoenen niet moet weggooien voordat je weet wat je ervoor in de plaats
krijgt. Ik ben niet alleen in Nederland op werkbezoek geweest maar ook in
andere landen van Europa en zeker in de Verenigde Staten van Amerika. Ik heb
daar met eigen ogen gezien dat zo’n bibliobus van onschatbare waarde
kan zijn, ook om mensen op een andere manier te bereiken. Ik sluit niet uit
dat er goede alternatieven kunnen zijn, maar als je mensen spreekt –
laatst nog in Limburg – dan merk je toch dat ze zoiets van essentieel
belang vinden. Ik realiseer mij dat dit iets is wat niet echt bij het Rijk
thuishoort, maar ik wil er toch graag even extra aandacht voor vragen. Het
IPO en de VNG spelen hier ook een belangrijke rol in. Dus mijn oproep blijft
wat mij betreft dus nog even staan.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ziet de
heer Leerdam ook de nadelen van de bibliobus, bijvoorbeeld dat hij er maar
korte tijd van de week is? Er zijn andere mogelijkheden om die diensten veel
efficiënter en langduriger aan de mensen te bieden.De heer Leerdam (PvdA): Ik zie helemaal geen
nadelen. Als je in de provincie bent, merk je dat men er in ieder geval over
wil nadenken om die bus vaker te kunnen laten rijden. Omdat men het voor het
grootste deel zelf zal moeten bekostigen, probeert men daar nu in samenspraak
oplossingen voor te vinden.De heer Van Leeuwen (SP): Ik ben het wel een
beetje eens met mevrouw Van Vroonhoven dat de bibliobus een second best-oplossing
is. Het mooiste zou zijn als je overal een vestiging zou kunnen hebben.De heer Leerdam noemde eigenlijk in een bijzinnetje de gemeenten en provincies.
Nu betalen gemeenten voor een halteplaats voor een bibliobus. Wat zou de heer
Leerdam nu eigenlijk van deze minister willen? Moet het Rijk zijn verantwoordelijkheid
nemen of gaat hij de volgende keer naar het IPO om ervoor te pleiten dat de
provincies het gaan doen? Afgezien van het belang van de bibliobus –
dat onderschrijf ik – wat stelt de heer Leerdam nu concreet voor?De heer Leerdam (PvdA): Als u mij had laten
uitspreken, had u dat gehoord. Ik ben toe aan het hoogtepunt van mijn betoog
over de bibliobus. Voordat ik zover was, hadden mevrouw Van Vroonhoven en
u mij al onderbroken. Resultaat daarvan is dat wat ik over de bibliobus wilde
zeggen, serieus uit beeld dreigt te verdwijnen. Staat u mij toe dat ik verder
ga met het schetsen van mijn toekomstbeeld.Voorzitter. Al eerder heeft de minister aangegeven dat in het huidige
gedecentraliseerde stelsel lagere overheden autonoom zijn. Ze zijn autonoom
in hun keuzes over de omvang en de inzet van middelen voor de bibliotheekvoorziening.
Hoe hoog is echter het percentage bibliotheekklanten dat uitwijkt naar een
vaste bibliotheek als de bibliobus verdwijnt? Is de minister niet van mening
dat dit percentage door de vergrijzing kleiner zal worden? Wat zijn de resultaten
van het bestuurlijk overleg met het IPO en de VNG over de bibliotheekvernieuwing
en de bibliobus?Er zijn zeker goede ontwikkelingen. Na Kamervragen van verschillende collega’s
zijn er diverse lichtpuntjes te zien, maar toch geeft de PvdA-fractie
het duidelijke signaal af dat het niet bij positieve incidenten mag blijven.
Er moet een structurele aanpak komen. Vandaar dat ik langs deze weg een kleine
blijk van erkenning en waardering geef aan de mensen, instanties en bedrijven
die de bibliobus rijdende houden. Als mooi voorbeeld noem ik het nieuwe type
bibliobus, de MediaMoverbus, in Leeuwarden. De bus is voorzien van internet.
Het lenen en terugbrengen van boeken gaat volautomatisch, zodat de medewerker
van de bus alle tijd heeft om klanten te helpen. Ook is het heel makkelijk
om de collectie van de bibliotheek aan te passen, zodat bijvoorbeeld ook bejaardencentra
door de bibliobus kunnen worden bediend. Dit past precies in het adagium «onderzoek
alles en behoud het goede».De PvdA-fractie blijft veel waarde hechten aan een goed personeelsbestand
binnen bibliotheken en de informatiesector. Deze sector kent veel ouderen
en vanwege de toenemende uitstroom en de afnemende instroom is dat verontrustend
te noemen. Om de uitstroom te beperken, de doorstroom te bevorderen en het
zittende personeel voor te bereiden op en te ondersteunen bij de veranderde
rol zijn planmatige scholing, training en opleiding noodzakelijk.Het is niet niks om de gewenste en benodigde permanente innovatie te continueren.
Vorig jaar heb ik hiervoor al ruimschoots aandacht gevraagd. Ik hoop dat de
reservering van bijgesteld 2,7 mln. voldoende is, want de medewerkers zijn
per slot van rekening de mensen die het moeten gaan doen, in zowel de fysieke
als de digitale bibliotheek. Hoe ziet de minister zijn rol bij de aanpak van
deze problematiek?Een paar dagen geleden concludeerde de Raad voor de financiële verhoudingen
dat de provincies met 597 mln. minder toekunnen. Er zijn meerdere wegen waarop
deze korting kan worden bereikt. Zo is het mogelijk om op de bibliotheekvoorziening
te korten. Wat is de eerste reactie van de minister op het rapport van de
Raad voor de financiële verhoudingen op het punt van de bibliotheek?
Wat heeft het voor gevolgen voor de infrastructuur van het bibliotheekwezen?Mevrouw Van Vroonhoven lanceerde een idee voor Deventer. De heer Ten Broeke
sloot zich daarbij aan en ik doe dat ook: het is een zeer sympathiek idee.De heer Van Leeuwen (SP): U bent mij nog steeds
een antwoord verschuldigd op de vraag wat de PvdA-fractie wil gaan doen met
de bibliobus. Wij zijn het erover eens dat wij onze oude schoenen niet weg
moeten gooien voordat wij nieuwe hebben. Hoe gaat u dat doen in het geval
van de bibliobus?De heer Leerdam (PvdA): Ik hoop dat de minister
in het overleg met het IPO en de VNG duidelijk zal maken dat de gewenste kentering
mogelijk is door te gaan werken met zo’n moderne bibliobus. De minister
kan hierbij namelijk een centrale rol spelen. Dat laat onverlet dat gemeenten
en provincies het grootste deel van de kosten voor de bibliobus moeten betalen.Antwoord van de ministerMinister Plasterk: Voorzitter. Iedereen die
kennis probeert te nemen van de Kameractiviteiten, zal waarschijnlijk naar
het grote debat over de crisis kijken. Maar misschien kunnen wij de mensen
die hier aanwezig zijn, duidelijk maken dat mensen, rijk of arm, altijd een
boek kunnen lezen. Als iemand het geld niet heeft om een bepaald boek te kopen,
kan hij of zij het altijd nog lenen bij de bibliotheek. Ik denk dat iemand
een maximum aan genot per euro kan realiseren door een goed boek te lenen.De heer Ten Broeke (VVD): Mag ik de minister
erop wijzen dat je zeker in tijden van crisis op moet passen met lenen.Minister Plasterk: Met die kanttekening.Voorzitter. Ik heb dit debat vannacht om half twee voorbereid, omdat ik
gisteravond de opening van het filmfestival in Breda, de film The reader,
heb bezocht. Ik zal het plot niet verraden, want er zijn vast mensen die destijds
Der Vorleser van Bernhard Schlink niet hebben gelezen. Het is een prachtig
boek over het belang van lezen en kunnen lezen. Er zijn mensen die zich meer
generen voor het feit dat ze niet kunnen lezen dan voor heel vreselijke andere
dingen. Dat is tragisch. Dit boek is dus warm aanbevolen.Dan nu meer praktische zaken: het bibliotheekbeleid. Uit de bijdragen
van de woordvoerders zou je de indruk kunnen krijgen dat ik niet doorpak.
Die indruk wil ik wegnemen, want ik heb het afgelopen jaar zeker het nodige
gedaan. In een eerdere brief heb ik bijvoorbeeld aangekondigd dat de adviescommissie
advies zou uitbrengen. Dat advies is inmiddels openbaar geworden en in mijn
laatste brief kan de commissie mijn beleidsreactie op dit advies teruglezen.
Ik heb de hoofdpunten van het advies overgenomen, namelijk de ontwikkeling
van een zichtbare digitale bibliotheek, innovatie van digitale diensten en
producten, innovatie van het collectiebeleid, humanresourcemanagement en marketing.
Hiervoor zijn inmiddels ook afspraken gemaakt met het IPO en de VNG.Dergelijke ontwikkelingen vergen enige tijd. Als ik echter een afsprakentraject
zou overslaan, hangt iedereen bij de woordvoerders aan de telefoon. En vervolgens
gaan zij mij vragen waarom ik het niet heb afgestemd met het IPO, de VNG en
de Vereniging van Openbare Bibliotheken. Uitzondering hierop is wellicht de
heer Ten Broeke, want hij vindt al dat overleg niet nodig. Hij wordt op zijn
beurt dan natuurlijk wel weer gebeld door de gemeente Deventer! Verder wordt
het charter op dit moment ingevuld. De heer Dijkstal, een prominent Nederlander
en in zijn genre een goed saxofonist, heb ik bereid gevonden om de kar te
trekken. Ten slotte werk ik aan de ontvlechting van de VOB in een sectorinstituut
en een branche-instelling. Daarmee geef ik onder meer gevolg aan een advies
van de Raad van Cultuur en een aanbeveling van de sector zelf. Deze ontvlechting
vlot en ik denk dat wij al met al sinds vorig jaar een flinke stap in de goede
richting hebben gezet. Ik neem natuurlijk het signaal ter harte dat het allemaal
nog wel wat sneller mag. Ik begrijp de redenen voor dit signaal en ik zal
dan ook proberen om alle ambtelijke molens wat sneller te laten draaien.Vorige week donderdag heb ik met de Kamer gesproken over de lokale omroep.
Het budget en de taken van deze omroepen zijn gedecentraliseerd: de regionale
omroepen naar de provincies en de lokale omroepen naar de gemeenten. Desondanks
zegt de Kamer, overigens om begrijpelijke redenen, dat zij de garantie wil
dat bepaalde dingen gebeuren. De Kamer vraagt mij vervolgens om dat in overleg
met de lokale besturen te realiseren. Ik doe dat natuurlijk, maar dat laat
onverlet dat je verantwoordelijkheden neer moet leggen bij het corresponderende
bestuursniveau. Je mag er immers van uitgaan dat men daar weet wat men doet.
Als mensen vinden dat er verkeerde keuzes zijn gemaakt door een gemeente of
provincie, moeten zij bij de verkiezingen op een andere partij stemmen. Deze
besturen zijn immers net als de rijksoverheid democratisch gelegitimeerd.
Ik kom hierop terug in mijn reactie op specifieke punten, omdat veel werk
van de bibliotheken is gedecentraliseerd.De heer Van Leeuwen (SP): U stelt heel pertinent
dat de drie kerntaken van de bibliotheken niet onder de verantwoordelijkheid
van het Rijk vallen. Met name de culturele component moet in uw visie lokaal
worden ingevuld, omdat de lokale binding en de identiteit daarbij leidend
horen te zijn. Dat is een groot verschil met regionale en lokale omroepen.
Het Rijk draagt in geval van de bibliotheken een duidelijke verantwoordelijkheid.Minister Plasterk: Ik denk dat het een goede
vergelijking is. Ik heb namelijk de stelselverantwoordelijkheid voor de bibliotheekbussen,
wat betekent dat ik moet zorgen voor een goede organisatie. Elke verantwoordelijkheid
moet ergens belegd zijn: als er iets is waarvoor niemand zich verantwoordelijk
voelt, kan de commissie mij daarop aanspreken. De bibliobus en de vraag hoe
je mensen het beste bij de boeken kunt brengen, vallen in principe onder de
verantwoordelijkheid van de provincie. Ik kom hierop terug aan de hand van
concrete vragen, want anders wordt het een wel heel algemeen verhaal.De heer Ten Broeke (VVD): U draagt de stelselverantwoordelijkheid.
U wilt verder net als de Kamer dat de digitalisering wordt versneld. Bibliotheekdirecteuren
laten zich in de praktijk echter vaak meer gelegen liggen aan hun wethouder
dan aan de wensen van u en ons. Wat kunt u dan nog doen om de digitalisering
landelijk een impuls te geven? Het geld is er. Het plan ligt er. De adviezen
zijn er. Maar wat gaat er nu gebeuren?Minister Plasterk: Ik ga zorgen voor die impuls.
Verder wijs ik u er wel op dat een wethouder hoort te weten wat de wensen
van de inwoners van zijn gemeente zijn. Ik denk dan ook niet dat een wethouder
bij voorbaat iets anders wil dan de bibliotheekdirecteur. Een landelijke website
valt natuurlijk onder mijn stelselverantwoordelijkheid. Ik neem die verantwoordelijkheid
ook, want daarvoor heb ik inmiddels een budget gereserveerd.Voorzitter. Mevrouw Van Vroonhoven vroeg naar de Archiefwet 1995. Strikt
genomen staat die niet op de agenda en deze wet valt niet alleen onder mijn
ministerie, maar ook onder die van Binnenlandse Zaken. In mei 2008 heb ik
hierover adviezen ontvangen van de Raad voor Cultuur en de Raad voor het openbaar
bestuur. Op dit moment werk ik aan een reactie en die komt in de loop van
dit jaar naar de Kamer.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): De Kamer
krijgt dus een reactie van de minister. Is die heel eng beperkt tot de archieven
of komt bijvoorbeeld ook de bredere functie van archieven aan de orde? Is
de minister van Binnenlandse Zaken hierbij betrokken? Ik vraag dat zo nadrukkelijk,
omdat ik al een tijdje op zoek ben naar een aanknopingspunt om diepgaander
over onze archieven van gedachten te kunnen wisselen. Het zou goed zijn als
uw beleidsreactie substantieel genoeg is om deze gedachtewisseling eraan te
kunnen ophangen.Minister Plasterk: Ik denk dat de brief daar
de beste aanleiding voor is. Ik schrijf deze brief inderdaad samen met de
minister van Binnenlandse Zaken.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Mag ik de
minister aanraden om in die brief alles te zetten wat hij op zijn hart heeft?
Dan kunnen wij daarop verder borduren.Minister Plasterk: Dank voor de suggestie.
Ik zal haar ter harte nemen.De heer Ten Broeke (VVD): Hebt u in uw hart
dan ook nog wat ruimte over voor de bedrijfsarchieven? Ik geef u daar graag
wat informatie over, want bedrijfsarchieven zijn in Nederland een ondergeschoven
kindje. Bedrijfsarchieven, en zeker die van familiebedrijven, bevatten vaak
een schat aan informatie.Minister Plasterk: Daar zal ik ook op ingaan.Voorzitter. Mevrouw Van Vroonhoven vroeg hoe de digitalisering zich verhoudt
tot de «googles van deze wereld». Het gaat echt om een ander soort
informatie, omdat de digitalisering systematisch en gestructureerd zal plaatsvinden.
Er zal een duidelijke redactie plaatsvinden. Dat betekent dat
de manier waarop wij het gaan inrichten, duidelijk meerwaarde heeft boven
de «googles».Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Waar wilt
u naartoe? Als iemand informatie zoekt, is het heel gemakkelijk om in een
van de «googles» een zoekwoord in te typen. Wilt u dat het straks
tussen de oren van mensen zit dat je voor betrouwbare informatie bij de portal
van de bibliotheek moet zijn?Minister Plasterk: Dat is inderdaad mijn doel.
Als iemand wil weten welke informatie beschikbaar is en bij welke bibliotheek
hij daarvoor moet zijn, moet je bij die portal kunnen vinden bij welke bibliotheek
je daarover een boek kunt opvragen. Het gaat dus om geïntegreerde informatie.De heer Van Leeuwen (SP): De minister gaat
nu wel heel snel. Zo gaat hij eraan voorbij dat de concurrentie op het informatieveld
gigantisch groot is. Er moet dus wel een unique selling point zijn om mensen
te bewegen om naar die portal te gaan. Ik heb de mogelijkheid geopperd van
een soort «keuringsdienst van waarden» of een «expertisecentrum
mediawijsheid». Er komt heel veel bij kijken en ik hoor dan ook graag
wat meer van de minister over zijn speerpunten op de korte termijn. Op korte
termijn, want als je ziet hoe snel de ontwikkelingen gaan, zijn wij over een
halfjaar te laat.Minister Plasterk: Unique selling point houdt
in dat de bibliotheek het informatieaanbod koppelt aan haar primaire taak
van het beschikbaar stellen van boeken. Bibliotheken moeten niet proberen
om alle kennis aan te bieden die er op de wereld te vinden is. Dat redden
ze natuurlijk nooit, zelfs niet met het naar Nederlandse begrippen grote bedrag
dat wij hiervoor beschikbaar hebben gesteld. Wij zullen nooit in staat zijn
om dé portal naar alle informatie in het leven te roepen. Het mag wel
iets meer zijn dan een catalogus, mits de informatie maar in de context van
het beschikbare boekenbestand is geplaatst.In mijn beleidsbrief van 10 februari heb ik geschreven dat de expertise
over de drie programmalijnen onvoldoende binnen één organisatie
is geconcentreerd. Oorzaak daarvan is dat er in de bibliotheeksector nog betrekkelijk
weinig ervaring met en kennis van innovatie is. Daarom zal in 2009 per programmalijn
worden gewerkt met een groep experts.Ik heb inmiddels een regie- en projectgroep bibliotheekinnovatie ingesteld.
Zij zal samen met de expertnetwerken voorstellen doen voor een plan van aanpak,
net zoals dat gebeurt voor de innovatieaanpak op de langere termijn. Ik wacht
deze voorstellen af. Men ligt op schema en ik verwacht dat deze centra komend
jaar actief zullen zijn. Voor de goede orde: die drie lijnen zijn personeelsbeleid,
collectiebeleid en marketing.Mevrouw Van Vroonhoven vroeg of er aanleiding is om de bibliotheekwet
tegen het licht te houden. Met die vraag gaat zij wat kort door de bocht,
want er is helemaal geen bibliotheekwet.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Dan moet
er een komen!Minister Plasterk: Of dat zo is, is in het
verleden al vaker bediscussieerd. In de adviezen die ik tot nu toe onder ogen
heb gekregen, staat dat er te veel in beweging is om zaken goed in een wet
vast te kunnen leggen. Dat is de reden dat ik voor een charter heb gekozen.
Die kan er namelijk binnen een jaar zijn. Bovendien zijn wij dan ook gelijk
zeker van het commitment van gemeenten en provincies, de partijen die het
grootste deel van het primaire proces financieren. In dat charter kunnen wij
wat wij willen regelen op een behoorlijke manier vastleggen, zonder dat daarvoor
een wet hoeft te worden gemaakt. Het zal inmiddels duidelijk zijn dat ik niet voornemens ben om met een wet te komen. Overigens is het mijn
indruk dat ook het veld niet op een wet zit te wachten.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Ik verkeerde
in de veronderstelling dat het charter een soort van convenant is. Een convenant
is iets heel anders dan een wet. Een convenant is dan ook geen alternatief
voor een wet, maar een document waarin afspraken tussen verschillende overheden
zijn vastgelegd. In het charter zal niets staan over de taken van het Rijk.
U zegt dat er op dit moment te veel in beweging is om een wet in het leven
te kunnen roepen. Is het de bedoeling om op de langere termijn wel met een
bibliotheekwet te komen? Hebt u überhaupt de behoefte om deze overheidsvoorziening
een wettelijke basis te geven?Minister Plasterk: Wat hierover wettelijk
is vastgelegd, kunt u terugvinden in hoofdstuk 4a van de Wet op het specifiek
cultuurbeleid. Laat ik eerlijk zijn: ik heb die behoefte niet. Ik zie namelijk
niet in welk probleem ik daarmee zou oplossen. Het is overigens voor mij geen
principiële zaak en ik ben dan ook niet op voorhand tegen een bibliotheekwet.Mevrouw Van Vroonhoven vroeg naar de samenwerkingsverbanden in de Agenda
voor een Vitaal Platteland en de pilots in de prachtwijken. Deze pilots worden
dit voorjaar uitgevoerd. Hierin is de afgelopen jaren fors geïnvesteerd
uit een specifiek programma en uit de vernieuwingsmiddelen voor de provincies.
Dat is een van de redenen dat het op de eerste plaats aan het regionale en
lokale bestuur is om hieraan een vervolg te geven. Ik heb wel met het IPO
en de VNG afgesproken dat de dienstverlening van de bibliotheken in de kleine
kernen nadrukkelijk aandacht krijgt bij de verbetering en de uitbouw van de
digitale bibliotheek.Andere financieringsbronnen waaruit men kan putten, zijn onder meer de
ILG-gelden. Ik heb met het ministerie van LNV afgesproken op welke manier
wij het beleid ter zake gaan afstemmen. Daarbij is de Agenda voor een Vitaal
Platteland betrokken. Inmiddels hebben mijn ministerie en dat van LNV enkele
projecten geselecteerd, projecten die aansluiten op de Agenda voor een Vitaal
Platteland. Verder is samen met het IPO en de VNG besloten om de komende jaren
prioriteit te geven aan de digitale bibliotheek. Ik zal mijn aandacht en geld
dan ook vooral daaraan besteden.Boekenstad Deventer heeft blijkbaar diepe indruk gemaakt op twee leden
van de commissie. Op mij heeft Deventer ook grote indruk gemaakt, maar dan
als vrouwenstad want mijn moeder en mijn vrouw zijn er geboren. Overigens
zijn zij geen schrijfsters. Ik ben mij bewust van de activiteiten van Deventer
op het gebied van het boekenvak. Ik denk dan vooral aan de boekenmarkt. Als
ik het goed heb, is het een van de grootste ter wereld. Ik ben ook een paar
keer te gast geweest bij het poëziefestival in Deventer en de literaire
activiteiten van Theater-restaurant Bouwkunde. Deventer aanmerken als boekenstad
kan echter niet, want die titel wordt niet verleend.Ik ben inmiddels een aanzienlijk deel van mijn tijd kwijt met lijstjes.
Die lijstjes lopen van het werelderfgoed tot culturele hoofdsteden. Het zijn
allemaal lijstjes waarmee men in Nederland heel druk is. Het is mijn neiging
om te zeggen: iedereen met ogen in zijn hoofd heeft gezien dat Deventer buitengewoon
actief is als boekenstad. Ik bevestig graag dat ook mij dat niet is ontgaan,
maar ik weet niet of wij daarop een officieel stempel moeten zetten. In ieder
geval is er geen format voor; ik kan alleen maar bevestigen dat men in Deventer
zeer actief is op dit gebied. Ik wil graag helpen om goedlopende zaken te
versterken en als er een aanleiding is, wil ik in principe best iets doen.
Maar het is nu juist mijn indruk dat het ook zonder mij heel goed gaat.De heer Ten Broeke (VVD): Gouda hoef je ook
geen kaasstad te noemen. Ik heb niet zoveel met dergelijke titels. Meestal
is zo’n titel alleen maar een reden om vervolgens te proberen
een subsidie binnen te sleuren. In het geval van Deventer is het wel logisch
om de titel «Boekenstad» te verlenen. De traditie is zo rijk en
er zijn zo veel activiteiten dat wij die titel zouden moeten verlenen. Als
u van plan bent om een expertisecentrum op te richten, is het misschien geen
onaardig idee om wat daar al bestaat, te versterken. Voor dat laatste pleiten
in ieder geval drie fracties.Minister Plasterk: Ik was dit jaar ook aanwezig
bij Wereldboekenstad Amsterdam en dat was ook een mooie activiteit waaraan
de gemeente veel heeft gedaan. U schenkt nu veel aandacht aan Deventer, maar
dat mag er niet toe leiden dat wij andere steden negeren. Ik ga nu geen toezegging
doen over de vestigingsplaats van een centrum. Ik heb u gehoord, maar ik wil
hierover toch echt eerst met de sector overleggen.De heer Van Leeuwen zei dat er geen tempo is gemaakt. Daarop heb ik al
gereageerd. Hij zei verder dat het veld zou morren. Ik hoor natuurlijk ook
wel eens mensen mopperen, maar ik heb niet de indruk dat het veld in den brede
ontevreden is met wat er nu gebeurt. Het wordt voortvarend aangepakt, in goed
overleg met de sector. Er is budget beschikbaar gesteld. De verschillende
bestuurslagen voelen zich allemaal verantwoordelijk: u zult mij dus niet horen
over het lokale of provinciale bestuur. Zo veel wordt er dus niet gemopperd.
Ik heb afspraken gemaakt met het IPO en de VNG over het charter. Daaraan wordt
gewerkt en eind van dit jaar zal het gereed zijn. In het charter worden de
verantwoordelijkheden vastgelegd. Ondanks dat zal er wel eens iemand ontevreden
zijn, maar volgens mij is die ontevredenheid beperkt.De heer Van Leeuwen (SP): Ik heb niet gezegd
dat het veld mort, maar dat er zorgen zijn! Volgens mij bent u er als minister
met een stelselverantwoordelijkheid mede de oorzaak van dat wij u steeds maar
weer moeten vragen om door te pakken. Lang voor de sluitingsdatum van het
innovatieproject bibliotheekvernieuwing hebben wij dat gedaan. U wijst erop
dat u tempo maakt, dat u afspraken hebt gemaakt en dat er zorgvuldig wordt
overlegd, maar dat laat onverlet dat het erg lang duurt. Daarover maakt men
zich zorgen. Iedereen is het erover eens dat wij de slag niet mogen missen,
maar de urgentie is desondanks niet zo groot. U zegt namelijk: in 2010 gaan
wij daarmee wel eens beginnen en staan zaken op de rails. Ik vind dat antwoord
onvoldoende om mijn zorgen weg te nemen.Minister Plasterk: Daarmee doet u geen recht
aan het antwoord dat ik heb proberen te geven. Ik heb concreet aangegeven
waar zaken vorderen. Ik heb een commissie ingesteld voor de innovatie. Er
zijn afspraken gemaakt met het IPO en de VNG over de uitvoering van het advies
van de commissie. Er is een regie- en projectgroep voor bibliotheekinnovatie
ingesteld. Men is aan de slag. Voor de charter is een uitgangspuntennotitie
met het IPO en de VNG doorgenomen. De ontvlechting van de VOB in twee verschillende
organisaties is een ingrijpend proces, niet in de laatste plaats voor de mensen
die er werken. Dat het niet allemaal van de ene op de andere dag is geregeld,
is dan ook niet zo gek. Die ontvlechting ligt op schema en ik verwacht dat
de splitsing begin volgend jaar een feit is. In het algemeen is het waar dat
de overheid wel wat sneller kan werken, zeker als er verschillende partners
en bestuurslagen bij een project betrokken zijn. Dat laat onverlet dat wij
goede vorderingen maken en dat wij niet steeds maar weer verwijzen naar wat
wij volgend jaar gaan doen.De heer Van Leeuwen vroeg wat ik vind van het idee om een opleiding op
masterniveau in het leven te roepen. Als daartoe een voorstel wordt gedaan,
zal ik dat steunen.Laat ik op mijn beurt eens een partijpolitieke opmerking maken. Als wij
alle draconische bezuinigen waarmee de heer Rutte bij de algemene beschouwingen
wapperde, zouden implementeren, zouden wij heel snel klaar zijn. Dan hadden
wij nergens meer geld voor. Ik zie de heer Ten Broeke niet protesteren, maar
deze constatering is wel in strijd met zijn opmerking: geld moet rollen. En
met geld bedoelt hij vast overheidsgeld.De heer Ten Broeke (VVD): In mijn draconische
tegenbegroting had u kunnen lezen dat ik die 19 mln. heb laten staan.De voorzitter: Ik stel voor dat u elkaar niet
meer uitdaagt.Minister Plasterk: Wat gaan wij doen met het
geld voor de digitale bibliotheek? Ik ben van plan om dat geld nog voor de
zomer te besteden. Binnen een maand komt het plan daarvoor naar de Kamer.
De heer Ten Broeke heeft zojuist een «sales pitch» gegeven voor
Sylvia Roelofs. Overigens is zij mij niet onbekend uit het literaire milieu.
Zo kan ik het echter niet doen, want dan kom ik zijn partijgenoot mevrouw
Neelie Kroes tegen die vindt dat zaken Europees aanbesteed moeten worden.
Ik kan hier dus niet de deal sluiten dat wij die opdracht aan mevrouw Roelofs
gunnen. Wij moeten gewoon de aanbestedingsregels volgen.De heer Ten Broeke (VVD): Ik ben ook woordvoerder
Europese Zaken. U komt dus niet weg met het antwoord dat hier Europese aanbestedingsregels
in het spel zijn. Het is heel gebruikelijk om via een haalbaarheidsonderzoek
een precompetitieve toets te doen. Daarmee gaat u helemaal niet tegen de aanbestedingsregels
in. Integendeel: het biedt allerlei extra mogelijkheden waarvan de Nederlandse
overheid best wat vaker gebruik zou mogen maken. Ik vraag u niet om aanbestedingsregels
te ontduiken. Ik suggereer alleen maar dat u uw licht opsteekt bij mevrouw
Roelofs, want dan kunnen wij dat geld misschien sneller uitgeven. Er zijn
genoeg topmensen beschikbaar die het voor u zouden kunnen regelen.Minister Plasterk: Nogmaals: ik ben voornemens
om dit geld snel weg te zetten. Ik zal mij daarbij aan de aanbestedingsregels
houden. Ik voel er in ieder geval niets voor om hier te regelen met wie ik
in zee ga. Als mensen een interessant voorstel doen, sta ik daarvoor open.
Vervolgens laat ik de vrije markt zijn werk doen en dat betekent dat ik kies
voor het beste voorstel voor het beschikbare geld. Ik benadruk wel dat het
om een groot bedrag gaat. Het wegzetten van dit geld vergt dan ook een behoorlijke
investering.Ik kan mij geheel vinden in het gevoel van urgentie van de heer Ten Broeke
over de laaggeletterdheid. Ik heb voor de leesbevordering daarvan niet voor
niets 1 mln. van de 20 mln. apart gezet. Dat bedrag is aangevuld met een additioneel
budget van 1 mln. Gisteren kwam in het nieuws dat prinses Laurentien hiervoor
de officiële Unesco-vertegenwoordiger wordt. Overigens opende zij gisteren
het filmfestival in Breda en in haar speech legde zij een duidelijk verband
tussen de openingsfilm en het belang van geletterdheid. Het mag dan ook nog
wel eens worden gezegd dat dit onderwerp mede dankzij haar inzet hoog op de
politieke en maatschappelijke agenda staat. Ik waardeer zeer wat zij hiervoor
doet, want zij neemt buitengewoon effectief het vooroordeel weg dat laaggeletterdheid
uitsluitend gekoppeld is aan migranten. Het tegendeel is namelijk waar. Er
zijn grote groepen autochtone mensen voor wie het een groot probleem is.Kunnen de leenrechten worden afgekocht? Afkopen lijkt mij onverstandig.
Het gaat namelijk om geld dat uiteindelijk naar de auteurs gaat. Mevrouw Van
Vroonhoven noemde in dit verband Paul Schnabel. Ik heb zelf ook wel eens een
boek gepubliceerd en ik weet uit eigen ervaring dat je van de leenrechten
vaak niet veel wijzer wordt. De oorzaak daarvan is echter dat wij kleine auteurs
zijn. Het echte probleem van de bibliotheken, de teruglopende vraag, los je
hiermee niet op. Het gaat in totaal om 16 mln. Ik onderschrijf bovendien de
profijtbeginselgedachte die ten grondslag heeft gelegen aan de
introductie van het leenrecht: wie profijt heeft, betaalt mee. Ik ben het
wel met mevrouw Van Vroonhoven eens dat het soms om zulke kleine bedragen
gaat dat je je afvraagt waar wij het eigenlijk over hebben. Dat is echt niet
altijd zo.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Als ik het
goed heb, gaat de discussie met name over de verlengingen. Stichting Lira
grijpt de mogelijkheden aan om de vergoedingen die gevraagd kunnen worden,
uit te breiden. Je kunt je afvragen of verlenging niet een beetje vergezocht
is.Minister Plasterk: Ik zeg toe dat ik zal bezien
of bij verlenging bij leenrecht mogelijkheden bestaan om kosten te reduceren,
aangezien het in feite om geringe bedragen gaat. Mocht hiertoe aanleiding
zijn, dan ontvangt de Kamer hierover een aparte brief. Zo niet, dan kunnen
wij dit punt wellicht koppelen aan andere informatie die de Kamer van ons
ontvangt.Dan kom ik bij de vragen van de heer Leerdam die een vlammend betoog heeft
gehouden. Hij vraagt hoe wij ervoor kunnen zorgen dat de digitale bibliotheek
ook echt aansluit op de buitenwereld. De adviescommissie heeft hierover concrete
voorstellen gedaan: aansluiting van alle catalogi van de bibliotheken op elkaar
zodat gebruikers kunnen zoeken in wat zij ervaren als één virtuele
collectie Nederland, ontwikkeling van digitale gemaksdienst voor gebruikers,
bijvoorbeeld voor thuisgebruik, een betere toegankelijkheid via internet en
aanbod ontwikkelen met en voor het onderwijs. Dat doen wij samen met het IPO
en de VNG. De aansluiting wordt allereerst gerealiseerd door de vraag beter
in kaart te brengen, door gebruikersonderzoek dus, en door bij de ontwikkeling
van producten en diensten goed rekening te houden met de uiteenlopende behoeften
van de diverse doelgroepen. De ene doelgroep is immers de andere niet. Daarnaast
moet het aanbod op elkaar afgestemd en doorzoekbaar gemaakt worden. Materialen
van alle soorten bibliotheken, niet alleen de bibliotheken waar wij nu grotendeels
over spreken, namelijk de openbare bibliotheken, maar ook de Koninklijke Bibliotheek
en universitaire bibliotheken moeten met één zoekactie vanuit
thuis door gebruikers doorzocht kunnen worden. Dit is een majeure operatie.
Het klinkt simpel, maar het gaat hierbij om heel anders georganiseerde bestanden.
Ik zei zojuist dat de core business boeken betreft, maar er zijn natuurlijk
nog andere bestanden dan alleen boeken: databestanden, audiovisuele materialen
en muziek. Zelf heb ik vroeger heel wat over de Meppelweg gefietst om muziek
te halen bij de centrale bibliotheek in Den Haag.Hoe wordt de vrijblijvendheid door middel van het charter teruggedrongen?
Ik denk dat het charter behoorlijke handvatten gaat bieden om dat te doen.
Op dit moment zijn de bevoegdheden versnipperd vanwege de decentralisatie
van het stelsel. Op zich is dat logisch, omdat het nu eenmaal grotendeels
decentrale taken zijn. Dit maakt het kwetsbaarder omdat iedereen zich kan
gaan verschuilen. Ik denk dan ook dat wij in het charter inderdaad bindende
afspraken moeten maken tussen de drie overheden over rollen en verantwoordelijkheden.
Ik zie het charter als een belangrijk instrument om vrijblijvendheid verder
terug te dringen.De heer Van Leeuwen (SP): Aan de ene kant
constateert de minister dat de vrijblijvendheid te maken heeft met decentralisatie
en het feit dat ieder zijn eigen domein heeft. Centralisatie zou iets aan
deze vrijblijvendheid kunnen doen. Aan de andere kant zegt de minister: het
uitgangspunt blijft decentralisatie. Wordt het dan geen onmogelijke opgave?
Moeten wij de zaken niet op een hoger niveau tillen en zeggen: die en die
taken halen wij eruit?Minister Plasterk: Ik verwacht in het charter
te kunnen vastleggen dat dit per taak verschillend wordt behandeld. Neem de
bibliobus. Ik zou willen dat in dit geval in de eerste plaats
het provinciaal bestuur aan zet is. Als er een wijkbibliotheek ingericht wordt,
is het gemeentebestuur in de eerste plaats aan zet. Als sprake is van het
koppelen van de bestanden van de Koninklijke Bibliotheek en de universitaire
bibliotheken aan de openbare bibliotheken, heb ik in de eerste plaats te maken
met een landelijke verantwoordelijkheid; anders wordt dat niets. Het kan niet,
zoals de heer Ten Broeke opmerkte, van de luim van de individuele lokale bestuurder
afhangen of dat wel of niet gaat gebeuren. Ik probeer het woord «maat»
te vermijden, maar volgens mij zullen wij de verschillende taken van bibliotheken
op maat moeten behandelen.Verder sprak de heer Leerdam over de bibliobus. Dit punt sluit aan bij
de discussie over decentralisatie. Het is in eerste instantie aan de andere
overheden om hierin keuzes te maken. Deze overheden zijn hierin autonoom.
Ze kunnen dit afwegen tegen alternatieve vormen van dienstverlening die inmiddels
ook zijn ontwikkeld in het kader van de bibliotheekvernieuwing. Mevrouw Vroonhoven
wees er al op. Wij kennen de boekenautomaat, het digitale informatieplein
en de bestelbieb. Zelf heb ik vorig jaar de zomerbibliotheek mogen openen
op het strand van Wassenaar, waar men op een andere manier, en met succes,
probeert om grote groepen lezers te bereiken. Het een komt voor dezelfde doelgroep
niet altijd in de plaats van het ander. Immers, de bibliobus bereikt misschien
een slecht ter been zijnde oude van dagen die helemaal niet op het strand
bij Wassenaar ligt. Uiteindelijk zijn het keuzes: wat zijn de beste manieren
om verschillende doelgroepen zo goed mogelijk te bedienen? Een strandbibliotheek
haalt juist het niet-bibliotheek gebruikend publiek de bibliotheek binnen.
Dit zijn keuzes die men ter plekke maakt. Gemeenten in Noord- en Zuid-Holland
hebben een commercieel bedrijf ingehuurd om de bibliobusvoorziening in hun
basisbibliotheek uit te voeren. Deze variant bestaat dus ook nog: de SRV-man
komt dagelijks bij u thuis, maar dan met boeken.De heer Leerdam vroeg specifiek naar het percentage bibliotheekklanten
dat uitwijkt naar een vaste bibliotheek als de bibliobus zou verdwijnen. De
onderzoeksgegevens die ik hierover heb kunnen vinden, zijn oud, namelijk uit
1995. Volgens deze gegevens is 55% van de ex-bibliobusleden van achttien
jaar en ouder lid geworden van een bibliotheek en van de jongeren 79%.
Of dit minder is geworden in het kader van de vergrijzing, kunnen wij niet
overzien. Zoals gezegd, zijn er de laatste jaren veel alternatieven ontwikkeld.
Met het IPO en de VNG heb ik afgesproken dat ik in het kader van het innovatiebeleid
ook aandacht zal besteden aan de vitalisering van het platteland. Dit punt
zal worden meegenomen in het bibliotheekcharter.De heer Leerdam (PvdA): Kunnen wij de laatste
update krijgen met betrekking tot de bezoekersaantallen? Als de gegevens van
1995 dateren, is het interessant om te zien wat er inmiddels is gebeurd, zeker
na het voorbeeld van de MediaMoverbus in Leeuwarden. Wellicht is de bibliobus
niet alleen voor ouderen, maar ook voor jongeren toegankelijk en kunnen wij
gerichter beleid voeren.Minister Plasterk: Ik zeg graag toe dat ik
bezie of er informatie beschikbaar is. Ik wil niet meteen toezeggen dat ik
hiernaar opnieuw onderzoek ga doen. De vraag is waar ex-gebruikers terechtkomen.
Ik geef toe dat de genoemde getallen oud zijn. Ik zal kijken of er recentere
getallen voorhanden zijn. Als dat zo is, stel ik deze de Kamer ter beschikking.De heer Leerdam sprak al over de MediaMoverbus. Er zijn vier wettelijk
vastgelegde rijkstalen: het Papiaments, het Engels, het Fries en het Nederlands. «Media»
is eigenlijk Latijn, maar dat beschouwen wij maar even als Nederlands. «Moverbus»
kan geen Fries zijn. Het valt mij wel een beetje van de Friezen tegen dat
hiervoor geen Nederlandse of desnoods Friese term bedacht kon worden.Dan het verouderende personeelsbestand. In het vorige AO heb ik al aangegeven
dat personeelsbeleid primair bij de gemeente berust. De adviescommissie Bibliotheekinnovatie
onderschrijft dit. De strategie met betrekking tot werving en uitstroom is
volgens deze commissie een zaak van de bibliotheek en de branchevereniging.
In het kader van de ontvlechting is het aan de VOB om aan het humanresourcemanagementbeleid –
hier is geen woord Fries bij – aandacht te besteden. Dit punt is ook
meegenomen in het charter dat wij samen met de VNG en het IPO zullen vaststellen.
Ik ben het met de heer Leerdam eens dat dit een reëel punt is. Ik zie
het als stelseltaak om ervoor te zorgen dat het hierin aan de orde komt. De
uitvoering ervan ligt echter bij de partij die hiervoor primair verantwoordelijk
is.Tot slot vroeg de heer Leerdam mij naar een reactie op het nieuws dat
provincies met minder toe zouden kunnen. Het is niet aan mij om te zeggen
of de regering het met deze opvatting eens is. Ik hoop zeer dat wij, wat er
ook gaat gebeuren – dit geldt niet alleen voor de provincies maar ook
voor gemeenten en het Rijk – erin zullen slagen om onze toewijding aan
de bibliotheken overeind te houden. Ik zeg de Kamer toe dat ik mij hiervoor
zal inspannen. Wij zitten echter wel in een ernstige economische crisis die
ook een gat in de overheidsfinanciën slaat. Wij kunnen niet op voorhand
alle onderwerpen daarvan uitsluiten. Nogmaals, ik draag de bibliotheek een
warm hart toe, net als de Kamer. Wij kunnen het echter niet mooier maken dan
het is.De heer Leerdam (PvdA): Volgens mij heb ik
een punt over onderwijsondersteuning aangekaart, namelijk de digitale bibliotheek.
Gebleken is dat veel jongeren door het enorme aanbod aan informatie moeite
hebben om feiten van meningen te onderscheiden en om informatie in een context
te plaatsen. Ik heb opgemerkt dat leerlingen en docenten op een actievere
wijze informatie- en mediavaardigheden aangeleerd moeten worden. Kan de minister
hierop ingaan? Mijns inziens is dit een belangrijk punt. Als je de berichten
mag geloven, kunnen jongeren hierin geen onderscheid maken. Ik denk dat dit
iets is waar wij zeker naar moeten kijken.Minister Plasterk: Dat ben ik met de heer
Leerdam eens. Wij kennen het programma mediawijsheid waarbij wij proberen
om in de eerste plaats jongeren, maar ook anderen, wijzer te maken in het
gebruik van informatie die zij op internet vinden en in het filteren van zaken.
Niet alles wat je op internet vindt, is immers waar. Dit programma is breder.
Het gaat ook over de vraag welke gegevens je over jezelf beschikbaar stelt
en over de vraag welke onwenselijke vormen van extreem geweld of extreme pornografie
je van groepen wilt weghouden. In het mediawijsheidprogramma zit nadrukkelijk
ook het punt dat de heer Leerdam aan de orde stelt, namelijk het filteren
van informatie. In een andere setting hebben wij over de pers gesproken. Daarbij
speelt hetzelfde. Je ziet dat de jongere generatie voor een deel minder kranten
leest en eerder op een andere manier informatie tot zich neemt onder het mom:
waarom zou ik voor het nieuws van gisteren betalen, als ik het nieuws van
vandaag gratis op het internet kan vinden? Het nieuws is echter niet helemaal
hetzelfde. Het nieuws op internet is immers niet gefilterd door redacties.
Wij zitten middenin deze discussie. Bijvoorbeeld via het mediawijsheidprogramma
doe ik eraan wat ik kan. Als het goed is, speelt dit onderwerp in het onderwijs
een grote rol, maar daarmee is het niet zomaar weggepoetst. Er is sprake van
een grote verandering, dat ben ik met de heer Leerdam eens.Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Voorzitter.
Terecht zegt de minister dat er ten aanzien van het bibliotheekwezen al heel
veel gebeurt en dat er niet wordt stilgezeten, in Den Haag noch elders. Terecht
zegt de minister dat wij ons niet moeten mengen in lokaal en provinciaal beleid.
Daar ben ik het helemaal mee eens. Wel plaats ik een heel groot vraagteken
bij de voorstellen op digitaal gebied. De minister geeft aan – dit is
nieuw voor mij – dat er, als je een digitaal programma gaat opzetten,
altijd een link zal moeten zijn met de boeken in de bibliotheek. Is dit voor
de minister zo’n harde voorwaarde dat een en ander ook langs die lijn
moet worden uitgewerkt? Stel dat je deze lijn volgt. Is de minister dan niet
bang dat je nooit opkunt tegen alle informatie die via internet verspreid
wordt? Ik vrees dat het een onbegonnen strijd is als je zo strikt vasthoudt
aan de link met boeken.Wat zijn precies de concrete plannen voor 2009? Wij kennen het budget.
Binnen een maand worden de plannen bekend voor de digitale poot. Wat moet
er concreet aan het einde van volgend jaar bereikt zijn en wie kunnen wij
hierop aanspreken?De heer Van Leeuwen (SP): Voorzitter. Eén
vraag van mij staat nog open, namelijk het kip-en-eiverhaal over de innovatieclubs
die verantwoordelijk zijn voor de drie kernpunten. De minister zegt dat hij
daar dit jaar nog niet mee begint, omdat een en ander nog niet eigen is aan
provincies en specifieke bibliotheken. Volgens mij is het echter juist een
taak deze centra om dit eigen te maken.Als docent van om het even welke school zou ik Wikipedia als bronvermelding
verbieden.Ik schrok een beetje van de opmerking over economisch zware tijden. Als
je op één ding vooral niet moet bezuinigen, is het wel op cultuur
in het algemeen en de bieb in het bijzonder. Immers, dan verdiep je de crisis
niet voor een periode tot 2015, maar misschien wel een hele generatie verder.
Als er überhaupt bezuinigd gaat worden op het budget van de provincies,
moet je het bibliotheekgeld daarvan wellicht afzonderen.Ik steun het verzoek van mevrouw Van Vroonhoven om concrete stappen aan
te geven. Neem het charter. Wanneer kunnen wij dat verwachten en kan de sector
er concreet mee aan de slag? Is het mogelijk om voor dit jaar een soort stappenplan
te maken om de volgens mij terechte zorgen uit de sector over de voortgang
weg te nemen?De heer Ten Broeke (VVD): Voorzitter. Ik wil
op twee punten terugkomen. Ik heb de minister een aanbod gedaan op basis van
mijn contacten met vertegenwoordigers van de ICT-sector. De minister was wat
bevreesd dat hij wellicht in aanvaring zou komen met mevrouw Kroes. Ik kan
de minister geruststellen: dat zal in dit geval niet gebeuren. Er zijn andere
momenten waarop de minister ook niet zo bang is om dit te doen. Ik heb het
dan over de markttoets bij de Mediawet. Als de minister mij niet gelooft,
moet hij misschien eens contact opnemen met Economische Zaken, waar men een
inkoopsysteem heeft. Volgens mij is ook in dit geval een haalbaarheidstoets
gedaan. Als de minister het dan nog niet gelooft, kan hij met Binnenlandse
Zaken contact opnemen en zal hij zien dat bij de outsourcing van het Kadaster
exact dezelfde toets heeft plaatsgevonden. Met andere woorden, ik denk dat
er een prachtig aanbod ligt van een sector die niet de hand ophoudt, maar
de mouwen wil opstropen. Ik wil de minister vragen om dit aanbod gewoon aan
te nemen en te bezien of hiermee bewerkstelligd kan worden wat nagenoeg iedereen
aan deze kant van de tafel heeft gezegd – zie het vlammende betoog van
de heer Leerdam – namelijk om nu eindelijk eens wat vaart te maken met
innovatie. Dit zijn moeilijke tijden, maar ook moeilijke tijden bieden kansen.
Dit is een prachtige kans. Mevrouw Roelofs zal de minister graag
helpen om er een groot succes van te maken. Ik zou haar dus maar eens bellen.Mijn volgende vraag gaat over Deventer. Ik hou er over het algemeen niet
zo van om heel nadrukkelijk een pleidooi te houden waarin je laat merken dat
je gebeld bent. Die opmerking van de minister is terecht. In dit geval vind
ik de argumenten van Deventer heel sterk. Ik wil niet zeggen dat ze in het
geval van Amsterdam niet sterk zouden zijn, maar in Amsterdam gaat het toch
een beetje op de grote hoop, terwijl je in dit geval te maken hebt met een
stad die door veel Nederlanders beleefd wordt als de boekenstad. Wij hoeven
helemaal geen titel toe te kennen, laat dat lekker zo, maar de minister kan
een en ander ondersteunen door bij de innovatiecentra – wat mij betreft
is het er slechts één – juist naar Deventer te kijken.
Daar is een nieuwe bibliotheek, waar gemakkelijk en goedkoop een innovatiecentrum
kan worden ondergebracht. Ik zie een aantal voordelen waarover ik graag een
definitiever oordeel van de minister zou willen hebben. Als hij dit niet kan
of wil geven, wil ik wel eens met de collega’s overleggen of wij een
dergelijk oordeel niet aan hem moeten opdringen. Wij houden het echter gezellig
vanmorgen. Ik ben ervan overtuigd dat de minister mijn suggesties op waarde
weet te schatten.De heer Leerdam (PvdA): Voorzitter. Ik wil
de minister bedanken voor zijn positieve houding en de goede antwoorden die
hij heeft gegeven. Over de digitale bibliotheek ben ik het helemaal eens met
de minister, ook wat de te nemen stappen betreft. Ik weet zeker dat hij het
absoluut eens is met de stelling dat de jeugd een brug vormt naar toekomstig
gebruik van de bibliotheek, maar momenteel nog onvoldoende bereikt wordt.
Vandaar wil ik de minister op het hart drukken om zich in te zetten voor het
aanleren van informatie- en mediavaardigheden. Ik weet dat hij zich kan vinden
in de lijn van de PvdA om ervoor te zorgen dat wij in ieder geval nieuwe groepen
bereiken met het oog op de toekomst.Dan de bibliobus. Ik ben het met mijn collega Van Vroonhoven eens dat
wij niet op de stoel moeten gaan zitten van het lokaal en provinciaal bestuur.
Wij weten echter dat de minister een cruciale rol kan spelen om ervoor te
zorgen dat wij een positieve wending geven aan sommige zaken. De bibliobus
in Leeuwarden mag het toonbeeld zijn van hoe wij in dit land met dit soort
zaken omgaan. Ik juich dit toe. Ik zou zeggen: red de bibliobus, ga met die
mensen praten en zet de schouders eronder! Ik ken de minister als een zeer
innoverend iemand die steeds op een bijzonder positieve manier de mensen weet
toe te spreken en te inspireren. Tijdens werkbezoeken heb ik gezien hoezeer
mensen zich hiervoor inzetten. Dit is iets bijzonders wat wij niet zomaar
mogen weggooien.Tot slot. Hoe kunnen wij alle stappen van prinses Laurentien met de Stichting
Lezen & Schrijven op het gebied van alfabetisering koppelen aan de bibliotheken?
Je ziet dat een bibliotheek als de Openbare Bibliotheek Amsterdam hierin het
voortouw neemt. Ander bibliotheken doen dat ook. Ik denk dat dit juist een
punt is waarvoor wij onze ogen niet moeten sluiten.Minister Plasterk: Voorzitter. Mevrouw Van
Vroonhoven kwam terug op de vraag wat digitalisering in dit geval precies
inhoudt. In principe moeten wij ons baseren op de voorstellen van de commissie-Calff.
Ik voelde mij enigszins uitgedaagd door de vraag hoe de specifieke rol van
dit bestand zich moet verhouden tot de oceaan van informatie. Tegen deze achtergrond
heb ik aangegeven dat het belangrijk is dat de bibliotheken hun koppeling
met hun primaire proces goed in de gaten houden. Het gaat daarbij dus niet
per se altijd om boeken. Als de ambitie zou zijn om alles over alles beschikbaar
te maken, kom je er nooit uit. Men moet mijns inziens dus een strategische
keuze maken.Verder vroeg mevrouw Van Vroonhoven naar de concrete plannen voor 2009.
Ik heb geprobeerd dit aan te geven. In ieder geval moet er een charter
komen. Ons uitgangspunt is dat dit charter begin volgend jaar in werking is.
Daarnaast moet de ontvlechting voor begin volgend jaar haar beslag hebben
gekregen. Verder komen wij binnen een maand met plannen voor innovatie en
digitalisering. Degene die hierop afgerekend kan worden, ben ikzelf.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Mag ik daaruit
concluderen dat de minister het jaar 2009 als overgangsjaar ziet, net als
het jaar 2008, en dat wij vanaf 2010 daadwerkelijk gaan beginnen?Minister Plasterk: Men moet het zien als een
oogstjaar. Wij doen nu wat wij doen en daarna kan iedereen weer lekker gaan
lezen.Mevrouw Van Vroonhoven-Kok (CDA): Uit de punten
die de minister noemt -het charter moet af en de innovatie moet begonnen zijn –
maak ik op dat in 2009 alles klaar in de steigers moet staan zodat vanaf 2010
een en ander kan gaan rollen.Minister Plasterk: Omdat wij op rijksniveau
met het in gang zetten van een groot deel van de wijzigingen en de innovatie
het onze hebben gedaan.De heer Van Leeuwen vroeg naar de innovatiecentra. In de brief heb ik
erop gewezen dat de drie programmalijnen nog onvoldoende geconcentreerd zijn
in één specifieke organisatie. Het jaar 2009 heb ik echt nodig
om dit uit te werken. Als wij dit de komende maanden niet doen, in overleg,
zou ik mensen ongelukkig maken.Verder zei de heer Van Leeuwen dat hij Wikipedia niet als bron zou accepteren.
Dat is heel streng van hem. Ik ben iets positiever over deze innovatie. Er
is in dit geval sprake van een wisdom of the crowds. Als deze crowds maar
groot genoeg zijn, blijkt de kwaliteit van de informatie vaak reuze mee te
vallen. Zelf typ ik regelmatig een woord in met daarna «Wikipedia».
Ik realiseer mij dat wat er staat niet altijd op voorhand waar is, maar dit
geldt ook voor de Encyclopaedia Britannica. Men weet ook dat er wel eens een
vergelijking is gemaakt en dat de kwaliteit van beide bestanden vergelijkbaar
was. De kwaliteit hangt wel van de omvang van de crowds af. Naarmate deze
kleiner worden op deelterreinen, ben je sterker afhankelijk van de vraag of
iemand iets verstandigs heeft gedaan. Je moet de informatie dus kritisch bezien,
dat ben ik met de heer Van Leeuwen eens. De hele wiki-aanpak – met het
lesmateriaal gaan wij proberen om op dit terrein dingen mogelijk te maken,
maar dat is een andere discussie – vind ik een waardevolle aanpak. Ik
weet dat de heer Van Leeuwen geen anarchist is, maar voor iemand die van onderop
de samenleving zou willen organiseren, vind ik dit een waardevol instrument.De heer Van Leeuwen (SP): Ik voel mij wel
uitgedaagd. Zeker als kunstenaar is het anarchisme mij niet vreemd; een waardevolle
eigenschap. Ik vind het jammer dat de minister er op deze manier op ingaat.
Ik probeer met betrekking tot ICT aan te geven dat de bieb juist een selling
point zou moeten zijn: wat ik daar aan bronnen en vermeldingen vind, ligt
op een hoger niveau. Ik google ook en ik maak ook gebruik van Wikipedia, daar
gaat het mij niet om. Als je een informatieautoriteit wilt hebben –
de bieb moet dat zijn – dan moet je daar het accent op leggen. In die
zin heb ik gezegd dat het goed zijn als de bibliotheek het selling point wordt
en dat je niet akkoord gaat met andere bronnen.Minister Plasterk: Dat begrijp ik goed en
daar ben ik het mee eens. De bibliotheek is een merk, als je het zo mag aanduiden.
Het staat voor kwaliteit en dat moet bij het digitale aanbod ook zeker gebruikt
worden. Overigens zijn Google en Wikipedia niet hetzelfde. Bij Google kom
je bij allerlei rommel terecht, maar bij Wikipedia valt het met de kwaliteit
wel mee.De heer Van Leeuwen benadrukt dat bibliotheken wat hem betreft een zeer
hoge prioriteit moeten hebben in alle financiële afwegingen, waarvan
akte.De heer Ten Broeke kwam opnieuw terug op mevrouw Roelofs als kennelijk
een interessante kandidaat. Dit verbaast mij toch wel een beetje. Ik wil gewoon
in het algemeen de aanbestedingsregels volgen. May the best woman of, eventueel,
man win. Ik wil mij echt niet vastleggen. Ik vind dit wel voldoende reclamepitch
voor één iemand. De sector is iets anders dan één
individuele aanbieder. Ik wil hierop niet te diep ingaan.De heer Ten Broeke (VVD): Nu begrijp ik waarom
de minister het voortdurend niet begrepen heeft. Kennelijk kent hij mevrouw
Roelofs wel van een leesclub, maar niet in haar hoedanigheid als algemeen
directeur van ICT-Office. Dit is een branchevereniging die de Nederlandse
markt van ICT-aanbieders vertegenwoordigt, voor zover dat kan. Als de minister
met mevrouw Roelofs spreekt in haar hoedanigheid als directeur van ICT-Office,
loopt hij geen enkel gevaar. Als hij door dit bedrijf een markttoets of een
haalbaarheidstoets laat uitvoeren waardoor hij binnen zes weken met een aanbesteding
kan beginnen, loopt hij geen enkel gevaar. Dit is door de overheid al herhaalde
malen gedaan. Ik heb zo-even twee voorbeelden gegeven. Ik vind de terughoudendheid
van de minister dan ook niet gepast, als men ziet dat alle sprekers hebben
opgemerkt dat het wel een tandje meer kan. Wij zitten in een crisis, terwijl
er een sector op de handen zit die wij graag willen helpen. Er is sprake van
een «can-do»-mentaliteit. Ik ga er nog steeds vanuit dat de minister
deze ook bezit. Ik zou zeggen: pak die telefoon en bel haar eens even, u zult
er geen last mee krijgen.Minister Plasterk: Ik bevestig deze «can-do»-mentaliteit:
wij gaan dit snel doen. Ik wil dat een en ander binnen een vrije markt gebeurt.
Eenieder kan zich op deze markt begeven. Het heeft geen enkele zin om een
gesprek te voeren over de vraag via wie je de vrije markt betreedt. De tip
van de heer Ten Broeke is gehoord, dank daarvoor.Dit geldt ook met betrekking tot Deventer. Ik denk dat wij het hierover
voldoende hebben gehad. Mocht er aanleiding zijn om een concrete keuze te
maken over een vestiging van wat dan ook, dan is opgemerkt dat diverse leden
van deze commissie waarderende woorden hebben uitgesproken over de stad Deventer
als centrum van boekenactiviteit. Ik onderschrijf dat Deventer zeker een dergelijk
centrum is.De heer Leerdam sprak zijn zorgen uit over het bereik van de jeugd. Ik
deel deze zorg. Met het bereiken van de jonge jeugd valt het nog wel mee.
Het probleem is het afhaken van jongeren in de puberteit. Waar het voorheen
zo was dat men daarna wel weer terugkwam, is dat minder geworden. Er worden
wel andere groepen bereikt. Met name allochtone meisjes weten de bibliotheken
goed te bereiken. Het patroon is dus heel gemêleerd. Het zijn vooral
de jongens, ook de autochtone jongens, die op een gegeven moment ophouden
met de gewoonte om naar een bibliotheek te gaan.Ik deel het enthousiasme van de heer Leerdam over de bus in Leeuwarden.
Overigens heb ik samen met prinses Laurentien wel eens de bus in Middelburg
bezocht waar men ook andere functies aanbiedt dan alleen boeken, tot bancaire
functies aan toe. Er zijn dus verschillende modellen. Dank voor de opbeurende
woorden hierover.Toezeggingen– De minister zegt toe in de loop van dit jaar een reactie op de
adviezen inzake de Archiefwet aan de Kamer toe te zenden. Het zal gaan om
een brede reactie die hij samen met de minister van BZK schrijft. Ook zal
hij de suggestie van de heer Ten Broeke meenemen om in deze reactie het onderwerp
bedrijfsarchieven mee te nemen.– De minister zal de Kamer in juni in een aparte brief (of gekoppeld
aan andere informatie die aan de Kamer wordt gestuurd) informeren over de
verlenging van leenrechten.– De minister zegt toe te bezien of er recentere gegevens (dan 1995)
beschikbaar zijn over de bezoekersaantallen van de bibliobus. Indien dit het
geval is, zal hij de Kamer hierover informeren.– De Kamer ontvangt in april het ICT-plan.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Van BochoveDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Depla (PvdA), Slob (ChristenUnie), Remkes
(VVD), Van Bochove (CDA), voorzitter, Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA),
Van Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter,
Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66),
Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand
(PvdD) en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gill’ard (PvdA), Anker (ChristenUnie),
Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Ferrier (CDA), Sterk (CDA), Vietsch (CDA),
Schinkelshoek (CDA), Van Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA), Van Dam
(PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma (PVV),
Van der Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP), Timmer
(PvdA), Thieme (PvdD), Peters (GroenLinks) en Gerkens (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28330-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl