Wet Vermeij, Koopmans, Neppérus bestuurlijke lus Awb; Advies Raad van State en Reactie Indieners
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31352, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31352 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Probleemanalyse2. Doeltreffendheid van de bestuurlijke lus3. De positie van de bestuursrechter ten opzichte
van partijenVoorbeeld4. Afdoening buiten zitting5. Eindbeslissingen in een tussenuitspraak6. Tussenuitspraak en hoger beroep7. Bestuurlijke lus in hoogste instantieOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W03.08.0072/II
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31352Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 352Voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus tot
aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel
van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet Vermeij,
Koopmans, Neppérus bestuurlijke lus Awb)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE INDIENERSHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 10 april
2008 en de reactie van de indieners d.d. 8 juli 2008, aangeboden aan
de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
21 februari 2008 heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet van de leden Vermeij, Koopmans en Neppérus
tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met een regeling voor herstel
van gebreken in een besluit hangende beroep bij de bestuursrechter (Wet Vermeij,
Koopmans, Neppérus bestuurlijke lus Awb), met memorie van toelichting.Op 13 december 2007 is bij de Raad ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van wet houdende wijziging van de Tracéwet, de Spoedwet
wegverbreding en de Wet ruimtelijke ordening met het oog op de verbetering
van de beroepsprocedure. Dit voorstel voorziet voor de genoemde wetten in
de invoering van een bestuurlijke lus. De Raad brengt heden over dit wetsvoorstel
zijn advies uit.Het onderhavige wetsvoorstel geeft de Raad van State aanleiding tot het
maken van de volgende opmerkingen.1. ProbleemanalyseMet het wetsvoorstel wordt beoogd de Algemene wet bestuursrecht (hierna:
de Awb) aan te vullen met een regeling, die de bestuursrechter de mogelijkheid
geeft om het bestuursorgaan hangende de beroepsprocedure, de gelegenheid te
bieden om gebreken in het bestreden besluit te herstellen, zodat dit besluit
niet wegens die gebreken hoeft te worden vernietigd. Deze regeling wordt in
het voorstel aangeduid als de bestuurlijke lus.In de toelichting op het wetsvoorstel wordt uiteengezet dat de negatieve
gevolgen van langdurige bestuursrechtelijke beroepsprocedures groot zijn,
dat onvolkomenheden in besluiten weliswaar moeten worden weggenomen, maar
het doorlopen van een geheel nieuwe besluitvormingsprocedure veel tijd en
geld kost, terwijl dit in veel gevallen niet tot een verbetering van de kwaliteit
van de leefomgeving leidt. Verder rept de toelichting van het geringe probleemoplossend
vermogen van het bestuursrecht.De Raad onderschrijft dat, waar dat mogelijk is, door het treffen van
procesrechtelijke voorzieningen onnodig tijdverlies door bestuursrechtelijke
procedures moet worden tegengegaan. Overigens is aan geschilbeslechting over bestuursbesluiten inherent dat zekerheid eerst ontstaat, wanneer
tegen die besluiten geen rechtsmiddelen meer kunnen worden aangewend. Het
is op zich van belang dat wordt onderzocht in hoeverre de doelmatigheid van
de behandeling van beroepen tegen besluiten kan worden vergroot. Voor een
beoordeling van de invoering van nieuwe maatregelen en bevoegdheden is in
de eerste plaats echter vereist dat voldoende inzicht bestaat in de werkelijke
problemen die de voortgang van de wettelijke procedures onder druk zetten.
De Raad mist een zodanige analyse. De toelichting richt zich vooral op de
procedureel hinderlijke aspecten van een vernietiging van een besluit, maar
weegt dat niet af tegen aspecten van zorgvuldigheid van besluitvorming en
rechtsbescherming van belanghebbenden. De Raad adviseert in de toelichting
de voorgestelde maatregel nader toe te lichten in een kader van niet alleen
effectiviteit en efficiency van overheidsoptreden, maar ook van zorgvuldigheid
van besluitvorming en adequate rechtsbescherming voor belanghebbenden uitgaande
van de inrichting van het huidige bestuursrecht.Wij stellen voorop dat toepassing van de bestuurlijke lus geen afbreuk
doet aan de zorgvuldigheid waarmee een bestuursorgaan besluiten moet voorbereiden.
Toepassing van de bestuurlijke lus betekent immers niet dat zorgvuldigheidseisen
of andere regels niet meer behoeven te worden nageleefd. Integendeel, de tussenuitspraak
stimuleert het bestuursorgaan juist om deze regels alsnog na te leven. De
bestuurlijke lus strekt dus tot respectering van bestaande zorgvuldigheidseisen,
maar dan op een meer efficiënte wijze dan thans.De bestuurlijke lus vermindert evenmin de rechtsbescherming van belanghebbenden.
De bestuurlijke lus verschaft het bestuur immers geen bevoegdheden en kan
dus nooit leiden tot een besluit dat het bestuur zonder de bestuurlijke lus
niet had kunnen nemen. De enige «bescherming» die verdwijnt, is
de schijn dat een vernietiging op formele gronden leidt tot een besluit dat
tegemoetkomt aan de verlangens van de eisende partij. In zekere zin leidt
toepassing van de bestuurlijke lus zelfs tot een betere rechtsbescherming,
aangezien partijen met de bestuurlijke lus sneller weten waaraan zij toe zijn.Ook de toegang tot de rechter wordt door de bestuurlijke lus niet beperkt.
Als de bestuurlijke lus leidt tot een nieuw besluit, worden lopende beroepen
geacht mede tegen dit nieuwe besluit te zijn gericht (zie ook de gewijzigde
memorie van toelichting, blz. 14). Belanghebbenden aan wie redelijkerwijs
niet kan worden verweten dat zij nog niet aan het geding deelnemen, kunnen
dit alsnog gaan doen, hetzij door alsnog beroep in te stellen, hetzij door
op de voet van artikel 8:26 aan het geding deel te nemen.Voorts benadrukken wij nogmaals (zie reeds Kamerstukken II 2007/08, 31 352,
nr. 3, blz. 6 en 10–11) dat de bestuurlijke lus een aanvulling is op
het bestaande «gereedschap» van de bestuursrechter. De bestuursrechter
verliest geen onderzoeksof uitspraakbevoegdheden. Het wetsvoorstel werpt ook
geen belemmeringen op voor het treffen van andere efficiencyverhogende (proces)maatregelen
naast of in plaats van de bestuurlijke lus. In dit kader zij gewezen op het
hierna, in punt 3, beschreven voorbeeld.De voortgang van wettelijke procedures staat onder druk. Daarbij spelen
vele aspecten een rol. De complexiteit van de projecten en van de wetgeving,
en de afstemmingcycli binnen de bestuursorganen zijn een paar oorzaken voor
vertraging. De ambitie van het wetsvoorstel is slechts om één
specifiek knelpunt aan te pakken, namelijk de vertraging die ontstaat door
vernietigingen die uiteindelijk geen ander besluit opleveren.Volledigheidshalve voegen wij hieraan toe dat zowel de regering (zie het
concept-wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht) als de gezamenlijke bestuursrechters
(via wijziging van de procesregelingen) wel doende zijn met het zoeken naar
oplossingen voor andere problemen die de toegankelijkheid en efficiency van
het bestuursprocesrecht belemmeren.2. Doeltreffendheid van de bestuurlijke lusIn het algemene bestuursrecht moet het bestuursorgaan na de vernietiging
van het besluit op bezwaar een nieuw besluit op het tegen het primaire besluit
gemaakte bezwaar nemen met inachtneming van de overwegingen die aan de vernietiging
ten grondslag zijn gelegd. Deze figuur kan als een bestuurlijke lus na een
einduitspraak, al dan niet na appel, worden beschouwd. Het wetsvoorstel
voegt hieraan een variant toe na een tussenuitspraak zonder appel. De Raad
wijst erop dat de doeltreffendheid van de bestuurlijke lus mede afhankelijk
is van de aard van het door de rechter geconstateerde gebrek.Aan te nemen valt dat de toepassing van de voorgestelde bestuurlijke lus
in een aantal gevallen tot bespoediging van de bestuursrechtelijke procedure
kan leiden. In andere gevallen kan het instrument echter juist een vertragend
effect hebben. Vertraging zal zich voordoen in gevallen waarin de rechtbank
het eerste besluit op bezwaar onrechtmatig acht, daarop de bestuurlijke lus
toepast, en de appelrechter nadien een tegen dat oordeel gerichte beroepsgrond
van het bestuursorgaan of een andere belanghebbende honoreert. De rechter
in eerste aanleg die over toepassing van de bestuurlijke lus moet beslissen,
zal dat in het algemeen niet kunnen voorzien. Verder bestaat in eenvoudige
twee-partijengeschillen in het algemeen een grotere kans op een tijdbesparend
effect van toepassing van de bestuurlijke lus dan in geschillen die betrekking
hebben op gecompliceerde besluiten, waarbij meer belanghebbenden met soms
tegengestelde belangen zijn betrokken. Voor zover primaire besluiten worden
voorbereid met de openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de
Awb, dient bovendien in aanmerking te worden genomen dat een eventueel herstelbesluit
soms eveneens met toepassing van die procedure zal worden genomen.Wanneer het beroep in eerste aanleg dient en de rechtbank de bestuurlijke
lus voorstelt, staat het het bestuursorgaan volgens het voorstel vrij geen
gebruik te maken van de geboden herstelmogelijkheid, de vernietiging af te
wachten en daarvan in hoger beroep te komen. Het uitgangspunt van vrijwilligheid
aan de zijde van het bestuursorgaan maakt dat de meerwaarde van het wetsvoorstel
ten opzichte van de huidige regeling in de Awb op dit punt nadere toelichting
behoeft. Ook nu kan de rechtbank het bestuursorgaan uitnodigen een nieuw besluit
te nemen; een tussenuitspraak is daarvoor niet nodig, maar de regeling daarvan
kan gebruikmaking van die mogelijkheid wel bevorderen.Met frequenter gebruik van de bestaande instrumenten (eventueel met enkele
wettelijke aanpassingen van minder ingrijpende aard) kan het met de bestuurlijke
lus beoogde effect worden bereikt zonder de nadelen van een tussenuitspraak.1 Weliswaar merkt de toelichting op dat van de bestaande
instrumenten weinig gebruik wordt gemaakt, omdat de rechter zich doorgaans
niet vrij voelt om het geschil finaal te beslechten, indien en zolang het
bestuursorgaan over enige relevante beleids- of beoordelingsvrijheid beschikt,
maar de toelichting maakt niet duidelijk waarom in die gevallen de rechter
dan wél van het instrument van de tussenuitspraak gebruik zou maken.
Verder overweegt de Raad over de tenuitvoerlegging van genomen besluiten dat
in het algemene bestuursrecht niet het voor uitvoering vatbare besluit voorwerp
van beroep is, maar het besluit op het daartegen gemaakte bezwaar. Het maken
van bezwaar schorst, evenmin als het instellen van beroep, het primaire besluit.
Dat besluit is dus uitvoerbaar, zodra het in werking treedt en blijft dat.
Vertraging ontstaat veelal eerst door schorsing van dat besluit bij wege van
voorlopige voorziening. Te bezien valt of de eventuele ongewenste gevolgen
van schorsing van zo’n besluit bij wijze van voorlopige voorziening
beperkt kunnen worden, bijvoorbeeld door de voorzieningenrechter de bevoegdheid
te geven in dat geval termijnen te stellen voor de behandeling van de bodemprocedure,
ten einde het verdere verloop daarvan te bespoedigen.De Raad adviseert het voorstel op de hierboven genoemde punten te voorzien
van een nadere motivering.De Raad van State constateert terecht dat de bestuurlijke lus niet in
alle gevallen het beste middel is om zo snel mogelijk duidelijkheid te verkrijgen
over het lot van het besluit waarover het geschil (uiteindelijk) gaat. Daarom
is artikel 8:51a, eerste lid, geformuleerd als een bevoegdheid die de toepassing
van andere instrumenten – zowel onderzoeksbevoegdheden als (neven)dicta –
niet uitsluit. Wij vertrouwen erop dat de bestuursrechter voldoende bestuursrechtelijk
inzicht heeft om te kiezen voor het instrument dat naar verwachting het snelst
en het meest zal bijdragen aan definitieve beëindiging van het geschil.In de memorie van toelichting is reeds het een en ander geschreven over
de keuze om het bestuursorgaan in de fase van het beroep in eerste aanleg
de vrijheid te laten om de gebreken in het besluit niet te herstellen. Wij
voegen hieraan nog toe dat deze keuze aansluit bij de formulering van artikel
8:45, eerste lid: de rechtbank verzoekt om inzending van stukken. Het is echter uitdrukkelijk de bedoeling dat de partij aan wie het verzoek is gericht,
doet wat de rechtbank haar vraagt. Uit het niet verstrekken van de gevraagde
inlichtingen kan de rechtbank namelijk de gevolgtrekkingen maken die haar
geraden voorkomen (artikel 8:31). Dit betekent in de praktijk doorgaans dat
de partij die het verzoek van de rechtbank negeert, de procedure verliest.Hetzelfde geldt voor het bestuursorgaan dat geen gebruik maakt van de
mogelijkheid om een gebrek te herstellen. Dit orgaan weet zeker dat het dan
de procedure verliest, met andere woorden: dat het bestreden besluit wordt
vernietigd. Tegen een einduitspraak met zo’n strekking kan vervolgens
hoger beroep worden ingesteld, al dan niet gecombineerd met een gelijktijdig
hoger beroep tegen de tussenuitspraak.Als het gaat om een principieel verschil van inzicht tussen de rechtbank
en het bestuursorgaan, waarbij een grote kans bestaat dat het bestuursorgaan
hoger beroep zal instellen, heeft toepassing van de bestuurlijke lus doorgaans
geen zin. Of zich een dergelijke situatie voordoet, zal doorgaans in de loop
van de procedure wel duidelijk worden. Om deze duidelijkheid te verkrijgen,
kan de bestuursrechter ter zitting aan het bestuursorgaan vragen of deze een
eventuele gelegenheid tot herstel van het gebrek zal benutten.Inderdaad kan het met toepassing van artikel 8:51a, eerste lid, beoogde
resultaat ook door gebruik van andere instrumenten worden verkregen. Wij willen
echter benadrukken dat aan het gebruik van deze instrumenten ten behoeve van
de bestuurlijke lus belangrijke nadelen kleven, ook na wijziging van de bepalingen
die het gebruik van de desbetreffende instrumenten reguleren.In dit kader valt met name te wijzen op (1) de onduidelijke status van
documenten als «griffiersbriefjes», (2) het gebrek aan transparantie
en kenbaarheid voor derden van dit soort stukken, en (3) de geringe mogelijkheden
om precies duidelijk te maken wat de bestuursrechter van het bestuursorgaan
verlangt.De door ons voorgestelde regeling stimuleert de bestuursrechter om de
bestuurlijke lus in te zetten als wapen tegen de stroperigheid van het bestuursprocesrecht
en ondervangt de zojuist geschetste nadelen. Mede doordat de tussenuitspraken
naar verwachting zeker de eerste jaren veel aandacht zullen krijgen in de
juridische vakliteratuur, zal na verloop van tijd meer inzicht ontstaan in
de wijze waarop de bestuurlijke lus het beste kan worden toegepast alsmede
in de gevallen die zich daarvoor lenen.Wij delen niet de inschatting van de Raad van State dat vertraging veelal
pas ontstaat als een besluit bij wege van voorlopige voorziening wordt geschorst.
Naar ons oordeel gaat de Raad van State hier voorbij aan het ervaringsfeit
dat veel vergunninghouders uit angst voor schadeclaims ook zonder uitspraak
van de voorzieningenrechter wachten met het daadwerkelijk gebruiken van een
verleende vergunning tot deze onherroepelijk is. Het gebruik van een rechtens
nog aantastbare vergunning geschiedt immers op eigen risico (HR 29 april
1994, AB 1994, 530 m.nt. FHvdB).Wij bepleiten – in navolging van B. J. Schueler (Het zand in de
machine (oratie UvA), Deventer: Kluwer 2003) – dat de bestuursrechters
voldoende oog hebben voor de in dit opzicht benarde positie van vergunninghouders
die tegen hun wil in een beroepsprocedure verzeild raken. Het wetsvoorstel
biedt een handvat om meer recht te doen aan de belangen van deze «derden».3. De positie van de bestuursrechter ten opzichte
van partijenVolgens het voorstel wordt de bestuurlijke lus ingeleid door een tussenuitspraak,
vaak al voordat het tot een eerste behandeling van de zaak ter zitting is
gekomen. In de tussenuitspraak maakt de bestuursrechter duidelijk, in welk
opzicht en waarom hij het bestreden besluit onrechtmatig acht.1 Volgens de toelichting is daarbij van belang dat duidelijk is, wat
de bestuursrechter van het bestuursorgaan verwacht, vooral wat betreft de
aan de voorbereiding van het nieuwe besluit te stellen eisen.2 Daartoe is in het voorgestelde artikel 8:80a, tweede lid, bepaald
dat de tussenuitspraak zoveel mogelijk vermeldt, op welke wijze het gebrek
kan worden hersteld.De vraag is of die opdracht verder strekt dan de verplichting onder het
huidige recht voor het bestuursorgaan om na vernietiging een nieuw besluit
te nemen met inachtneming van hetgeen de rechter heeft overwogen. De reikwijdte
van de bepaling beperkt zich in elk geval niet tot de eisen aan
de voorbereiding, maar maakt ook mogelijk dat de bestuursrechter inhoudelijke
aanwijzingen geeft. Dergelijke instructies zullen in de praktijk een bindend
effect hebben op straffe van vernietiging. Niet valt immers voor te stellen
dat het bestuursorgaan terugkomt met een«tegenbod» en de rechter
daarin zou berusten.Het geven van zodanige aanwijzingen, nog voor een behandeling van de zaak
ter zitting heeft plaatsgevonden, zal veelal slechts mogelijk zijn in de meest
klaarblijkelijke gevallen (artikel 8:54 van de Awb). Die zaken kunnen echter
reeds thans summierlijk worden afgedaan. Verder is voor het geven van inhoudelijke
aanwijzingen weinig plaats, waar voor het bestuur rechtens ook na de tussenuitspraak
nog ruimte bestaat voor het afwegen van belangen of het beoordelen van de
situatie. Bovendien moet worden voorkomen dat de bestuursrechter door het
geven van inhoudelijke aanwijzingen rechtshulp verleent aan of zelfs «meeprocedeert»
aan de zijde van het bestuursorgaan. Het geven van inhoudelijke aanwijzingen
aan het bestuursorgaan kan tenminste die indruk wekken. In dit opzicht doet
het voorgestelde artikel 8:80a, tweede lid, de vraag rijzen of het voorstel
bijdraagt aan de door de initiatiefnemers beoogde vergroting van het draagvlak
voor bestuursrechtspraak in het algemeen.1Maar ook voor aanwijzingen die de voorbereiding van het te nemen besluit
betreffen, is de verplichting om voor te schrijven hoe dat moet gebeuren niet
wenselijk. De rechter kan slecht beoordelen hoe de voorbereiding van een besluit
moet verlopen. Zijn rol is het gebrek aan te wijzen, het is aan het bestuursorgaan
in het herstel te voorzien.De Raad adviseert het voorstel in zoverre aan te passen.De Raad van State stelt terecht dat een tussenuitspraak geen verdergaande
maatregelen van het bestuursorgaan kan verlangen dan een einduitspraak. Ook
onderschrijven wij het oordeel dat de bestuurlijke lus slechts in heel duidelijke
gevallen reeds vóór de zitting kan worden toegepast. Er zijn
echter situaties waarin toepassing van de bestuurlijke lus de voorkeur verdient
boven het doen van een «buitenzittinguitspraak» als bedoeld in
artikel 8:54, eerste lid. Een voorbeeld kan dit illustreren.VoorbeeldB&W gelasten A onder oplegging van een dwangsom een illegaal prostitutiebedrijf
te sluiten. A maakt hiertegen bezwaar. B&W verklaren het bezwaar ongegrond
en laten de dwangsombeschikking in stand. Hiertegen stelt A beroep in. De
rechtbank constateert dat het bestreden besluit gereed ligt voor vernietiging,
en de primaire dwangsombeschikking voor herroeping, omdat niet B&W maar
slechts de burgemeester bevoegd is tot handhavend optreden tegen overtredingen
van de APV die raken aan de openbare orde (artikel 5:22 juncto artikel 174
Gemeentewet). Er zijn nu drie situaties denkbaar.Situatie 1. De rechtbank doet een uitspraak
als bedoeld in artikel 8:54, eerste lid. B&W gaan in verzet en verzoeken
uitdrukkelijk om te worden gehoord. De rechtbank moet dit verzoek honoreren
(artikel 8:55, derde lid). De zitting gaat slechts over de vraag of het beroep
kennelijk gegrond is, dus over de vraag welk bestuursorgaan bevoegd is. Vervolgens
wordt het verzet ongegrond verklaard.Gevolg: het alsnog opleggen van een rechtens houdbare last onder dwangsom
noodzaakt tot het «overdoen» van de gehele besluitvormingsprocedure,
vanaf het voornemen tot handhaving. Immers, tegen een uitspraak op verzet
staat geen hoger beroep open (artikel 37, tweede lid, onderdeel c, Wet op
de Raad van State). Het oordeel van de ABRvS over de houdbaarheid van de dwangsombeschikking
als zodanig laat hoe dan ook enkele jaren – gerekend van het primaire
besluit van B&W – op zich wachten.Situatie 2. De rechtbank doet een tussenuitspraak
als bedoeld in artikel 8:80a, eerste lid. B&W maken gebruik van de gelegenheid
om het gebrek te herstellen. Vervolgens belegt de rechtbank een zitting als
bedoeld in artikel 8:56. Deze kan worden benut voor een inhoudelijk debat
over de vraag of een last onder dwangsom gerechtvaardigd is. Zelfs als tegen
het oordeel van de rechtbank over dit inhoudelijke punt hoger beroep wordt
ingesteld, is er aanzienlijk eerder een inhoudelijk eindoordeel van de rechter
dan in situatie 1.Situatie 3. De rechtbank doet een tussenuitspraak,
maar B&W maken geen gebruik van de gelegenheid om het gebrek te herstellen.
De rechtbank kan dan direct overgaan tot vernietiging wegens onbevoegdheid.
Maar wat zij ook kan doen, is toch een zitting beleggen. Deze zitting kan
ook in deze situatie worden benut voor een inhoudelijk debat over de vraag
of een last onder dwangsom is gerechtvaardigd. De formele kwestie blijft ook
in deze situatie onbesproken, want de tussenuitspraak is bindend, zodat discussie
daarover in dit stadium geen zin heeft. Zelfs als er vervolgens hoger beroep
wordt ingesteld op een inhoudelijk punt is er aanzienlijk eerder een inhoudelijk
eindoordeel van de rechter dan in situatie 1.Er zijn vier redenen om het zojuist gegeven voorbeeld zo uitgebreid te
beschrijven.Ten eerste: duidelijk moge worden dat het doen van een «buitenzittinguitspraak»
vaak veel minder efficiënt is dan men op het eerste gezicht zou denken
in het geval dat het materiële geschil het formele debat overleeft.Ten tweede: het voorbeeld illustreert dat de bestuursrechter de bestuurlijke
lus niet alleen in plaats van zijn bestaande bevoegdheden, maar ook in combinatie
daarmee, kan toepassen.Ten derde: blijkens het voorbeeld kan het in een vroegtijdig stadium van
de beroepsprocedure toepassen van de bestuurlijke lus voor de evidente gebreken
soms tijdverslindende en frustrerende discussies over formele aspecten voorkomen.Ten vierde: zelfs als het bestuursorgaan het geconstateerde gebrek niet
herstelt, kan de bestuurlijke lus in sommige situaties tot tijdwinst leiden,
zoals het voorbeeld laat zien.Met de Raad van State achten wij het onwenselijk als belanghebbenden de
indruk krijgen dat de bestuursrechter «meeprocedeert» aan de zijde
van het bestuursorgaan. De toepassing van de bestuurlijke lus draagt echter
niet bij aan deze indruk, in ieder geval niet meer dan de einduitspraak die
volstaat met de gegrondverklaring van het beroep en de vernietiging van het
bestreden besluit (waardoor het bestuursorgaan een nieuw, vervangend besluit
moet nemen).Overigens wordt, naar ons oordeel, het gevoel van belanghebbenden –
en dan met name de eisende partijen – dat het bestuur een voorkeursbehandeling
van de bestuursrechter krijgt, veeleer gevoed door de geringe ruimte die de
bestuursrechter heeft althans krijgt om zelf in de zaak te voorzien. Immers,
als regel mag de bestuursrechter de inhoudelijke knoop niet zelf doorhakken,
maar moet dit overlaten aan het bestuursorgaan, ook als dit meermalen op een
onrechtmatige wijze is gebeurd. Deze aan het bestuursorgaan geboden herkansingen –
hoezeer ook staatsrechtelijk zuiver en vanuit bestuurlijk oogpunt begrijpelijk –
zetten kwaad bloed bij belanghebbenden die wegens één processuele
vergissing de gehele procedure kunnen verliezen. Aan deze situatie kan de
bestuurlijke lus c.q. de tussenuitspraak niets veranderen.Daarnaast geldt dat draagvlak voor bestuurs(proces)recht ook onder druk
staat vanwege het tijdbeslag van procedures, zeker als de bestuursrechter
gebreken in de besluitvorming ontdekt. En het is dit – met name door
vergunninghouders en dergelijke ervaren – probleem dat wij met het onderhavige
wetsvoorstel willen verkleinen.Naar het oordeel van de Raad van State kan de bestuursrechter slecht beoordelen
hoe de voorbereiding van een besluit moet verlopen. Wij delen dit oordeel
niet onverkort.Het voorbereiden van een besluit heeft namelijk alles te maken met het
naleven van procedurele geschreven en ongeschreven rechtsregels (formele zijde
van het zorgvuldigheidsbeginsel) en het vergaren van voldoende kennis omtrent
de relevante feiten en de af te wegen belangen (materiële zijde van het
zorgvuldigheidsbeginsel). Het gaat hier niet om bevoegdheden maar om verplichtingen,
en het is de taak van de bestuursrechter om «vol» te toetsen of
het bestuursorgaan diens onderzoeks- en zorgvuldigheidsplichten heeft nageleefd
indien en voor zover de eisende partij daarom heeft gevraagd.Daarom mag de bestuursrechter, naar ons oordeel, desgevraagd aanwijzingen
geven over (1) de aspecten die nog nader moeten worden onderzocht en (2) de
wijze waarop dit moet gebeuren. Dit betekent dat wij ruimte zien voor het
verzoek of de opdracht om over een aspect (nader) advies in te winnen of om
belanghebbenden voorafgaand aan een vervangend besluit (nogmaals) te horen. Hierbij ontgaat het ons niet dat het bestuursorgaan wel beschikt over
een zekere – maar begrensde en «vol» te toetsen –
vrijheid bij beantwoording van de vraag welke persoon of instantie het advies
uitbrengt of hoe het horen precies geschiedt. Bovendien beseffen wij dat de
bestuursrechter uit praktisch oogpunt in bepaalde gevallen een zekere terughoudendheid
in acht moet nemen, met name als het gaat om technisch-specialistische kwesties
en om de invulling van normen met een min («verwijtbaar») of meer
(«redelijke eisen van welstand») vaag karakter.Een en ander laat echter onverlet dat een onderscheid bestaat tussen enerzijds
het onderzoek dat nodig is om een belangenafweging te kunnen maken, en anderzijds
de belangenafweging zelf. Wie onvoldoende feitenkennis vergaart, kan eenvoudig
geen complete – en dus geen rechtens houdbare – belangenafweging
maken en overigens evenmin een deugdelijke motivering geven.De beleids- en beoordelingsvrijheid van het bestuursorgaan beperkt zich
in beginsel tot de belangenafweging als zodanig, en daarom moet de bestuursrechter
slechts in zoverre volstaan met een «marginale» toetsing. Gelet
hierop is het als regel niet geoorloofd om in een tussen- of einduitspraak
bindende aanwijzingen over de concrete inhoud van het nieuwe besluit te geven
voor zover het bestuursorgaan nog beschikt een relevante mate van beleids-
en/of beoordelingsvrijheid.4. Afdoening buiten zittingIn het licht van de opmerkingen over de positie van de rechter ten opzichte
van partijen, verdient de voorgestelde verruiming van de mogelijkheid de tussenuitspraak
en de einduitspraak buiten zitting te doen bijzondere aandacht.Ingevolge het voorgestelde 8:80b, eerste lid, kan de rechtbank de tussenuitspraak
doen, voordat partijen zijn uitgenodigd om op een zitting te verschijnen.Ingevolge het voorgestelde artikel 8:57, eerste lid, bepaalt de rechtbank
na toepassing van de bestuurlijke lus in twee situaties dat geen nader onderzoek
ter zitting plaats vindt. Dat is het geval, wanneer het beroep eerder ter
zitting is behandeld. Voor de in het tweede lid geregelde bevoegdheid te bepalen
dat een nader onderzoek ter zitting achterwege blijft, geldt evenzeer dat
de zaak al ter zitting moet zijn behandeld. Ingevolge het vierde lid sluit
de rechtbank het onderzoek ter zitting, wanneer zij bepaalt dat het onderzoek
ter zitting achterwege blijft.Het voorstel heeft als uitgangspunt dat de tussenuitspraak bindend is.
Dit betekent dat de vaststelling van de gebreken voor de partijen, de rechter
en derden in beginsel definitief is. Daarmee heeft de tussenuitspraak een
ingrijpend karakter. Het doen van een tussenuitspraak zonder zitting, zonder
toestemming van partijen, beperkt zich volgens het voorstel niet tot de situaties
waarin is voldaan aan de kennelijkheidseis in artikel 8:54 van de Awb. De
mogelijkheid om buiten zitting een tussenuitspraak te doen behoeft nadere
motivering, mede in het licht van de jurisprudentie van het Europees Hof voor
de Rechten van de Mens over het recht te worden gehoord door de rechter.1Dit geldt eveneens voor het voorgestelde tweede lid van artikel 8:57,
dat voor twee situaties mogelijk maakt dat de zitting na toepassing van de
bestuurlijke lus achterwege blijft, wanneer de zaak daaraan voorafgaand ter
zitting is behandeld. Verduidelijkt moet worden, waarom aanvaardbaar is dat
partijen in procedures, waarvoor rechtsbijstand niet verplicht is, zonder
hun instemming het recht kan worden ontnomen hun argumenten tegen de wijze
van herstel mondeling naar voren te brengen.Deze bezwaren tegen de mogelijkheden tot afdoening buiten zitting klemmen
te meer, waar het voorstel betrekking heeft op beroepsprocedures in eerste
en enige aanleg.De Raad adviseert het voorstel op dit punt nader te bezien.In de Awb heeft artikel 8:57 betrekking op de situatie waarin de rechtbank
een onderzoek ter zitting achterwege laat. Uit een oogpunt van wetsystematiek
en toegankelijkheid van regelgeving verdient het aanbeveling om twee specifieke
bepalingen over het achterwege laten van een nader onderzoek ter zitting na
toepassing van de bestuurlijke lus niet aan artikel 8:57 toe te voegen, maar
te regelen in een afzonderlijke bepaling in de nieuwe afdeling 8.2.2a.De Raad adviseert het voorstel in zoverre aan te passen. Wij wijzen er op dat de bestuursrechter slechts een tussenuitspraak kan
doen, als hij het bestreden besluit ook zou mogen vernietigen. Een tussenuitspraak
zonder voorafgaande zitting is dus inderdaad slechts in evidente gevallen
mogelijk. Aldus bezien staat toepassing van de bestuurlijke lus, volgens ons,
niet op gespannen voet met artikel 6 EVRM. Het gebruik van deze bevoegdheid
impliceert namelijk dat het bestreden besluit, naar het oordeel van de bestuursrechter,
een gebrek vertoont. De rechtsoverwegingen van de tussenuitspraak zijn dus
altijd gunstig voor de eisende partij en nadelig voor het bestuursorgaan.
Schending van artikel 6 EVRM jegens de eisende partij is dan ook niet aan
de orde en voor bestuursorganen geldt artikel 6 EVRM in het geheel niet. Daarom
kan in tweepartijengeschillen geen sprake zijn van strijd met artikel 6 EVRM.Iets ingewikkelder ligt het in meerpartijengeschillen. De rechtsoverwegingen
in de tussenuitspraak kunnen dan op het eerste gezicht ongunstig zijn voor
de belanghebbende die door het bestreden besluit een aanspraak krijgt (zoals
de vergunninghouder). Maar als het bestuursorgaan evidente – veelal
formele – gebreken in het bestreden besluit (zoals een vergunning) herstelt,
is uiteindelijk ook de betreffende belanghebbende (zoals de vergunninghouder)
gebaat bij de tussenuitspraak. Diens positie wordt daardoor immers alleen
maar sterker.Als het bestuursorgaan verzuimt om de door de rechtbank geboden gelegenheid
tot herstel van het gebrek te benutten, volgt ofwel een einduitspraak met
toepassing van artikel 8:54 waartegen verzet openstaat, ofwel een «gewone»
einduitspraak waartegen hoger beroep openstaat. Al met al menen wij dat de
voorgestelde regeling zich op dit punt zeer wel met artikel 6 EVRM verdraagt.
Wel hebben wij aanleiding gezien de memorie van toelichting op dit punt aan
te vullen. (Kamerstukken II 2007/08, 31 352, nr. 6, blz. 17)Daarentegen delen wij bij nader inzien wel het bezwaar van de Raad van
State tegen de (ver)ruim(d)e mogelijkheid om het beroep zonder nadere zitting
af te doen indien de bestuurlijke lus eerst na afloop van de eerste zitting
is toegepast. Dit bezwaar geeft ons voldoende aanleiding tot wijziging van
het door ons voorgestelde artikel 8:57. Om deze reden behoeft de hier geplaatste
opmerking over de wetsystematiek en toegankelijkheid van de regeling geen
nadere bespreking.5. Eindbeslissingen in een tussenuitspraakZoals hiervoor vermeld, maakt de tussenuitspraak volgens het voorstel
duidelijk, op welke punten de bestuursrechter het bij hem bestreden besluit
onrechtmatig acht. Volgens de toelichting is noodzakelijk dat de bestuursrechter
daartoe feiten vaststelt en rechtsoordelen geeft, waardoor de rechtsstrijd
op onderdelen wordt beslist. Ook kan de tussenuitspraak oordelen over punten
van openbare orde bevatten. In zoverre kan de tussenuitspraak materieel gezien
eindbeslissingen bevatten, stelt de toelichting. De Raad begrijpt de term «eindbeslissing»
aldus, dat het gaat om een uitdrukkelijk en zonder voorbehoud gegeven beslissing
over een feitelijk of juridisch beslispunt, waarbij het oordeel van de bestuursrechter
wel in de overwegingen, maar niet in de beslissing wordt neergelegd.Duidelijk gemaakt zou moeten worden dat de bestuursrechter in beginsel
niet mag terugkomen op een in de tussenuitspraak neergelegd eindoordeel. De
mogelijkheid in de einduitspraak terug te komen op eindbeslissingen in de
tussenuitspraak is onwenselijk en het gebruik maken daarvan heeft als effect
dat de tussenuitspraken hun gezag verliezen. Zulk terugkomen verdraagt zich
slecht met het doel van het voorstel.Indien de bestuursrechter van een in een tussenuitspraak gegeven oordeel
terugkomt, dient dit volgens de toelichting te geschieden in een nieuwe nadrukkelijk
gemotiveerde tussenuitspraak. De Raad merkt hierover op dat het wetsvoorstel
alleen de tussenuitspraak ter inleiding van de bestuurlijke lus kent. Niet
valt aan te nemen dat het terugkomen op eerdere oordelen betekent dat het
bestuursorgaan een andersluidend of zelfs tegengesteld geformuleerde herstelmogelijkheid
krijgt.Het is van belang dat meer duidelijkheid wordt geboden over de rechtskracht
van de tussenuitspraak. De plaatsing van de tussenuitspraak in afdeling 8.2.7 van de Awb suggereert eenzelfde rechtskracht als die van de einduitspraak.
De mogelijkheid terug te komen op een tussenuitspraak valt daarmee niet goed
te rijmen.De Raad adviseert de toelichting op deze punten aan te passen.De term «eindbeslissing» moet inderdaad worden begrepen als
een uitdrukkelijk en zonder voorbehoud gegeven beslissing over een feitelijk
of juridisch beslispunt, waarbij de bestuursrechter zijn oordeel wel in de
overwegingen, maar niet in de beslissing neerlegt.Naar ons oordeel betoogt de Raad van State terecht dat de bestuursrechter
niet mag terugkomen op een eenmaal gedane tussenuitspraak. Wij hebben deze
mening overigens reeds verkondigd en onderbouwd in de memorie van toelichting.
De nadere motivering van de Raad van State – die wij graag tot de onze
maken – vormt een extra argument om streng vast te houden aan het uitgangspunt
dat de tussenuitspraak dezelfde rechtskracht heeft als de einduitspraak in
de zin van afdeling 8.2.6. In het licht hiervan hebben wij de memorie van
toelichting aangevuld. (Kamerstukken II 2007/08, 31 352, nr. 6, blz.
8) Om deze gelijkstelling te benadrukken hebben wij het voorstel gewijzigd
door artikel 8:88 (herziening) op de tussenuitspraak van overeenkomstige toepassing
te verklaren. Op deze wijze komt – mede vanwege de beperkte uitleg die
in de jurisprudentie aan artikel 8:88 wordt gegeven – tot uitdrukking
dat partijen de tussenuitspraak als een vaststaand gegeven moeten beschouwen.6. Tussenuitspraak en hoger beroepHet voorstel strekt ertoe dat de tussenuitspraak van hoger beroep is uitgesloten.
Volgens de toelichting betekent dit niet dat tegen tussenuitspraken geen rechtsmiddel
kan worden aangewend. Een belanghebbende kan door het instellen van hoger
beroep tegen de einduitspraak bewerkstelligen dat de appelrechter een oordeel
velt over de tussenuitspraak, waarop de aangevallen uitspraak mede is gebaseerd.1Daartoe dient te worden geregeld dat tegen de tussenuitspraak kan worden
opgekomen tegelijkertijd met het instellen van hoger beroep tegen de einduitspraak.
Daarmee wordt recht gedaan aan het uitgangspunt van de initiatiefnemers om
ongewenste processuele complicaties en een verlenging van de procedure bij
de rechtbank zoveel mogelijk te vermijden.De Raad adviseert het voorstel in zoverre aan te passen.Naar de letter genomen kan een tussenuitspraak worden aangemerkt als een «andere
beslissing» in de zin van artikel 37, derde lid, Wet op de Raad van
State, artikel 18, derde lid, Beroepswet, artikel 20, vierde lid, Wet bestuursrechtspraak
bedrijfsorganisatie en artikel 27h, derde lid, Algemene wet inzake rijksbelastingen.
Een tussenuitspraak valt immers niet onder de reikwijdte van andere leden
van de zojuist genoemde artikelen.Niettemin vinden wij bij nader inzien dat het aanbeveling verdient om
in hiervoor aangeduide wetten expliciet te bepalen dat tegen de tussenuitspraak
slechts tegelijkertijd met de einduitspraak hoger beroep kan worden ingesteld.
Dit om de bijzondere positie van tussenuitspraken ten opzichte van «normale»
procesbeslissingen duidelijk tot uitdrukking te brengen. Daartoe is het wetsvoorstel
aangevuld.7. Bestuurlijke lus in hoogste instantieHet wetsvoorstel bepaalt dat de bestuurlijke lus ook door appelrechters,
alsmede de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State in eerste en
enige aanleg kan worden toegepast. De regeling in die fase wijkt in zoverre
af, dat deze colleges het betrokken bestuursorgaan niet de gelegenheid bieden
een gebrek te herstellen, maar daartoe opdracht geven. De toelichting stelt
hierover dat het gaat om colleges die in hoogste instantie oordelen zodat
de constatering van een gebrek niet meer kan worden aangevochten. Het niet
herstellen van een gebrek leidt dan zonder meer tot een onherroepelijke verplichting
een nieuw herstelbesluit te nemen.2Hierover valt op te merken dat bestuursorganen om legitieme redenen een
voorkeur kunnen hebben voor een nieuwe besluitvormingsprocedure in plaats van het nemen van een herstelbesluit ter uitvoering van de bestuurlijke
lus. Indien de rechter, mede gelet op de aard van het gebrek, het bestuursorgaan
opdraagt een gebrek te herstellen, is die optie niet meer voorhanden.De Raad adviseert het voorstel op dit punt aan te passen.De redenering van de Raad van State achten wij valide voor zover deze
ziet op toepassing van de bestuurlijke lus in eerste aanleg. Gedurende die
fase van de rechtsstrijd valt immers nog een discussie over de juistheid van
de tussenuitspraak te voeren, zij het slechts ten overstaan van de hogerberoepsrechter
en nadat de rechtbank einduitspraak heeft gedaan.Dit argument vervalt echter bij toepassing van de bestuurlijke lus in
hoger beroep. Tegen zo’n tussenuitspraak staat geen rechtsmiddel open.
Daarmee vervalt een belangrijk deel van de processuele waarde van het geen
gebruik maken van de gelegenheid om een gebrek te herstellen.Bovendien denken wij dat het gezag van (de door) een hogerberoepsrechter
(gedane tussenuitspraak) wordt aangetast indien de wettekst zelf suggereert
dat het bestuursorgaan de in de tussenuitspraak neergelegde overwegingen van
de hogerberoepsrechter kan negeren.Gelet op een en ander houden wij vast aan ons voorstel.8. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkVermeijKoopmansNeppérus Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W03.08.0072/II
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In artikel I, onderdeel A, artikel 8:13a tot uitdrukking brengen
dat het gaat om de situatie waarin beroep wordt ingesteld tegen een besluit
dat is genomen in het kader van de toepassing van de bestuurlijke lus.– In artikel I, onderdeel A, artikel 8:13a «bestuursrechter»
vervangen door: rechtbank.– In artikel I, onderdeel B, het derde lid schrappen, het vierde
lid hernummeren tot het derde lid, en het tweede lid van artikel 8:51b als
volgt herformuleren:Wanneer het bestuursorgaan overgaat tot herstel van het gebrek, deelt
het de rechtbank zo spoedig mogelijk schriftelijk mede op welke wijze het
gebrek is hersteld. De rechtbank zendt deze mededeling zo spoedig mogelijk
aan partijen.– In artikel I, onderdeel B, artikel 8:51b, vierde lid, «,
bedoeld in het derde lid,» schrappen, en «hun zienswijze daarover»
vervangen door: hun zienswijze over de wijze waarop het gebrek is hersteld.– In artikel I, onderdeel B, artikel 8:51c, onder d, de puntkomma
vervangen door een punt.– In artikel I, onderdeel C, de aanhef van artikel 8:57, eerste
lid, als volgt herformuleren:Wanneer het beroep voorafgaand aan de toepassing van artikel 8:51a ter
zitting is behandeld, bepaalt de rechtbank dat een nader onderzoek ter zitting
achterwege blijft indien:.– In artikel I, onderdeel C, aan artikel 8:57 onder hernummering
van het eerste en tweede lid tot tweede en derde lid, een nieuw eerste lid
toevoegen, luidende:De rechtbank kan bepalen dat het onderzoek ter zitting achterwege blijft
indien partijen daarvoor toestemming hebben gegeven.– In artikel I, onderdeel C, artikel 8:57, eerste lid, onder a, «te
herstellen of» vervangen door: «te herstellen; of».– In artikel I, onderdeel C, het tweede lid van artikel 8:57 als
volgt herformuleren:  Wanneer het beroep voorafgaand aan de toepassing van artikel 8:51a
reeds ter zitting is behandeld en partijen niet worden benadeeld, kan de rechtbank
bepalen dat een nader onderzoek ter zitting blijft indien:a. partijen hun
zienswijzen over de wijze waarop het gebrek is hersteld, naar voren hebben
gebracht; ofb. de termijn, bedoeld in artikel 8:51b, vierde lid, ongebruikt
is verstreken.– In artikel I, onderdeel C, het derde lid van artikel 8:57 als
volgt herformuleren:  Wanneer het beroep voorafgaand aan de toepassing van artikel 8:51a
reeds ter zitting is behandeld en partijen toestemming hebben gegeven, kan
de rechtbank bepalen dat het onderzoek ter zitting achterwege blijft.– In artikel I, onderdeel D schrappen. Gelet op het voorgestelde
artikel 8:57, is een wijziging van artikel 8:64, vijfde lid, overbodig.– In artikel I, onderdeel E, artikel 8:80b, eerste lid, en tweede
lid, eerste volzin het woord «ook» schrappen.– In artikel I, onderdeel E, artikel 8:80b, tweede lid, tweede volzin, «bestuursrechter»
vervangen door: rechtbank.– De voorgestelde regeling van de bestuurlijke lus, voor zover van
toepassing op de appelrechters en de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad
van State in eerste en enige aanleg, behoeft nadere afstemming met de mogelijkheid
een herstelopdracht te geven. Artikel 8:51a, tweede lid, zou dwingender moeten
worden geformuleerd. Artikel 8:51b, eerste lid, lijkt overbodig en kan twijfel
wekken over de dwingendheid van de opdracht. Het tweede lid van artikel 8:51b,
eerste zinsnede, en de onderdelen a en b van artikel 8:51c, lijken evenmin
goed aan te sluiten op de herstelopdracht.– Gelet op aanwijzing 185, eerste lid, van de Ar, in artikel IX
de citeertitel kernachtig formuleren, bijvoorbeeld: Wet bestuurlijke lus Awb. XNoot1De Raad verwijst in dit verband naar het advies van de Raad voor de rechtspraak
van 19 oktober 2006, kenmerk UIT 9624 / ONTW WR, betreffende het concept
wetsvoorstel aanpassing bestuursprocesrecht en voorstel Wet op de Centrale
Raad van Beroep en het College van Beroep voor het bedrijfsleven.XNoot1Memorie van toelichting, Algemeen, paragraaf 4. Redenen voor een
wettelijke regeling.XNoot2Memorie van toelichting, Artikelsgewijs, artikel 8:80a, tweede lid.XNoot1Memorie van toelichting, Algemeen, paragraaf 5. Het onderhavige wetsvoorstel.XNoot1De Raad wijst in dit verband op de uitspraak van Europees Hof voor de
Rechten van de Mens (EHRM) in Fredin tegen Zweden (2), no. 18 928/91,
van 23 februari 1994.XNoot1Memorie van toelichting, Artikelsgewijs, artikel II.XNoot2Memorie van toelichting, Artikelsgewijs, artikelen III tot en met V. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31352-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl