Goedkeuring Europees Verdrag inzake bescherming van archeologisch erfgoed (herzien); Valletta, 16 januari 1992; Verslag algemeen overleg op 26 november 1997
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23821, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

23821-(R1509) nr. 9

16-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23821Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 821 (R 1509)Goedkeuring van het op 16 januari 1992 te Valletta tot stand gekomen
Europees Verdrag inzake de bescherming van het archeologisch erfgoed (herzien)nr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 januari 1998De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op woensdag 26 november 1997 overleg gevoerd met de staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over zijn brief van 23 mei 1997
betreffende het Verdrag van Valletta inzake de bescherming van het archeologisch
erfgoed (23 821, nr. 8).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Versnel-Schmitz (D66) vond het een belangrijke stap
dat het archeologische beleid nu verbonden wordt met het ruimtelijke beleid,
waardoor een structurele aanpak mogelijk wordt. Dat de doelstelling de hele
cultuurhistorie omvat en zich niet alleen beperkt tot de archeologie sec,
lijkt haar een goede zaak. Dit is in lijn met de opvattingen van de Raad voor
cultuur, die stelt dat het voor een integrale benadering van de cultuurhistorie
in het ruimtelijk beleid essentieel is dat naast de archeologische ook de
bouwhistorische en de historisch-geografische waarden in beeld worden gebracht.
Zij gaat ervan uit dat bij het opzetten van het systeem verbinding wordt gelegd
met stedenbouwarchitectuur en landschapsarchitectuur en met het infrastructuurontwerp.
Zij benadrukt het belang van een goede communicatie tussen de staatssecretaris
en de bewindslieden op de desbetreffende terreinen om zo tot een gezamenlijk
ontwerp te kunnen komen. Kan een dergelijke doelstelling wettelijk verankerd
worden?Zij had begrepen dat de staatssecretaris de reikwijdte van het verdrag
wil beperken tot de artikelen 5 en 6. Zij is van mening dat ook artikel 9
onder de werking van het verdrag moet vallen, omdat dit artikel van wezenlijk
belang is voor het vergroten van het draagvlak. In lid 1 van dit artikel wordt
gesproken over de voorlichting, de waarde van het archeologisch erfgoed, het
begrip voor het verleden en de bedreigingen voor het erfgoed, terwijl het
in lid 2 gaat over de toegang van het publiek tot belangrijke bestanddelen
van het archeologisch erfgoed, de vindplaatsen en de tentoonstellingen.Zij wilde in dit verband ook wijzen op de positie van de vrijwilligers
en het feit dat alle archeologische organisaties sterk aandringen op een mogelijkheid tot scholing en deskundigheidsbevordering van deze groep.
De stichting Nederlandse archeologie (SNA) is graag bereid om een opleidingsmogelijkheid
voor deze mensen te ontwikkelen, samen met medewerkers van de staatssecretaris.
Wat denkt de staatssecretaris van het opzetten van een regionaal systeem via
de steunpunten Monumentenzorg?Naast artikel 9 dienden volgens mevrouw Versnel ook de artikelen 2, lid
3 (de verplichtingen van de toevallige vinder), artikel 3 (de vergunningen
tot opgraven, het verbod tot illegaal opgraven, het waarborgen van opgravingen
en onderzoeken op wetenschappelijke wijze en het verbod van metaaldetectoren),
artikel 4 (de conservering in situ, de passende bewaarplaatsen voor overblijfselen),
artikel 7 (de inventarisaties, kaarten en publicaties), artikel 8 (de nationale
en internationale uitwisseling van gegevens) en artikel 10 (de informatie-uitwisseling
over illegale opgravingen en het verdachte aanbod van archeologisch erfgoed)
onder de reikwijdte van het verdrag te vallen.Mevrouw Versnel zou graag zien dat in de Goedkeuringswet van het Verdrag
van Malta niet alleen de doelstelling wordt opgenomen, maar ook welke artikelen
of onderdelen ervan nu niet onder de reikwijdte vallen en de datum waarop
dit wél het geval zal zijn. Ook het opnemen van een evaluatiedatum
leek haar gewenst. Verder dient de Monumentenwet te worden aangepast, evenals
het Besluit MER en het Besluit ruimtelijke ordening, dit laatste in verband
met de vertegenwoordiging van de Rijksdienst voor het oudheidkundig bodemonderzoek
(ROB) in de Provinciale planologische commissie (PPC). Zij drong erop aan
al deze zaken in een keer in de Goedkeuringswet te regelen.Zij wees er vervolgens op dat de beloofde evaluatie van de Monumentenwet
nog steeds niet heeft plaatsgevonden. Het lijkt haar daarom een goed idee
om deze evaluatie in samenhang met de regeling van bovengenoemde zaken uit
te voeren. Nu de provincies via het gedachte archeologiebestel in de toekomst
een stevige positie zullen gaan verwerven, zou deze positie ook op het gebied
van de gewone monumenten weer in de wet kunnen worden vastgelegd.Hoewel zij zich kan vinden in de aanpak van de staatssecretaris om in
de eerste fase alleen de MER-plichtige projecten onder het verdrag te laten
vallen (artikel 5), vroeg zij zich wel af wat in dit verband onder «grote
ontwikkelingsprojecten» dient te worden verstaan (artikel 6). Bij Verkeer
en Waterstaat worden onder «grote projecten» projecten als de
HSL, de Betuwelijn en Schiphol verstaan, maar de staatssecretaris heeft het
naar haar mening in zijn brief over projecten van geheel andere orde. Is het
ter voorkoming van verwarring niet beter, over «projecten» te
spreken? Het gaat om gemiddeld 125 projecten per jaar, terwijl vele projecten
tot het initiatief van de gemeenten behoren.Zij kon het met het principe «de verstoorder betaalt» op zich
wel eens zijn, maar vroeg zich af of het verdrag geen demotivering inhoudt
voor de gemeentelijke archeologie die al zo lang op eigen kracht het fort
heeft gehouden in het bestaand stedelijk gebied in de historische binnensteden.
Kan de aanpak die nu voorgesteld wordt bij de MER-plichtige projecten, niet
eveneens gelden voor projecten waarvoor een bouwvergunning verleend moet worden?
De staatssecretaris stelt dat bij het voorbereiden van ruimtelijkeordeningsplannen
aandacht dient te worden besteed aan archeologische monumenten. Hij spreekt
daarbij in MER-verband over bestemmingsplan, structuurplan, streekplan en
PKB. In deze opsomming horen volgens mevrouw Versnel ook de artikel 19-procedure
van gemeentes en de concrete beleidsbeslissingen van de provincie thuis. Is
het niet verstandig om naast de MER-procedures ook de planologische en de
bouwvergunningsprocedures wettelijk te regelen om het archeologische belang
veilig te stellen? Dat er op dit moment financieel geen regeling is voor de
niet-MER-projecten, hoeft geen bezwaar te zijn. De gemeentes financieren nu
ook zelf of berekenen door. Om met een regeling voor de niet-MER-projecten
te wachten tot de tweede fase in 2005 lijkt haar erg lang.Zij had uit de brief van de staatssecretaris begrepen dat de extra kosten
voor de MER-plichtige projecten op 55 mln. per jaar worden geschat. Het voorstel
om de «verstoorder» 1% van de investeringssom te laten betalen
en het Rijk de rest, de zogenaamde excessieve kosten, leek haar redelijk.
Hiervoor zou een bedrag van circa 25 mln. per jaar nodig zijn. De gedachte
van een fonds waaraan naast het Rijk de provincies en gemeenten volgens een
bepaalde verdeelsleutel meebetalen, spreekt haar niet erg aan. Zij vindt dit
een «lastige» oplossing die bovendien veel administratieve rompslomp
oplevert. Is dit niet teveel gevraagd van provincies en gemeenten? Die gaan
bij de nieuwe regeling in de eerste fase al in meer dan de helft van alle
MER-plichtige gevallen de maximaal verplichte 1% betalen, omdat zij de financierende
initiatiefnemers zijn. Daarnaast draaien zij bij opgravingen in bestaand stedelijk
gebied ook al zelf voor de kosten op, omdat daar geen MER-vergoeding tegenover
staat. Een aantal gemeenten heeft bovendien een eigen archeoloog in dienst
of betaalt mee aan provinciale voorzieningen op dit gebied. Verder kunnen
gemeenten het niet «helpen» als zich in hun bodem toevallig veel
interessante archeologie bevindt. Zij vond het daarom reëler dat het
Rijk het extra bedrag van 25 mln. betaalt, het Rijk is verantwoordelijk voor
het cultuurbehoud, want de vindplaatsen berusten op toevalligheid berusten
en het archeologisch erfgoed behoort aan allen.Zij begreep de voorkeur van de staatssecretaris voor een fonds in verband
met het kunnen opvangen van fluctuaties in de uitgaven, maar dit is ook via
begrotingsartikelen mogelijk. Hét moment om deze zaak te regelen leek
haar bij de kabinetsformatie. Wat de technische problemen op dit gebied betreft,
is hier samen met de heer Zalm wel een oplossing voor te vinden.Het voorstel van de staatssecretaris om de informatie uit het ARCHIS-systeem
van de ROB aan andere Europese overheden ter beschikking te stellen, had haar
instemming, evenals het regelen van een registratieplicht van de ARCHIS-informatie
in de Monumentenwet. Zij is een groot voorstander van het maken van provinciale
archeologische kaarten met cultuurhistorische hoofdstructuren evenals van
de Indicatieve kaart van archeologische waarden, de IKAW. Het is alleen jammer
dat deze kaarten allemaal eigen systemen, schalen en digitale verwerkingen
hebben. Is het niet mogelijk, over te gaan op een eenvoudig op elkaar aansluitend
systeem van digitale kaarten met als basis een lage waarde die tot steeds
hogere waarden kan oplopen?Het Belvedereproject leek haar een voortreffelijk praktisch voorbeeld
van samenwerking tussen OCW en VROM, van cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting.Het leek haar zinnig om de huidige opgravingsbevoegdheid te splitsen in
een selectiebevoegdheid en een uitvoeringsbevoegdheid onder verantwoordelijkheid
van een overheidsarcheoloog. Zal dit geen problemen opleveren als het om een
gemeentelijke archeoloog gaat? Mag hij dan wel selecteren maar vervolgens
niet opgraven?Een registratie van individuele beroepsbeoefenaren leek haar, als er over
«markt» en «concurrentie» gesproken gaat worden, noodzakelijk.
Overigens heeft zij «markt» meer opgevat als concurrentie binnen
archeologenkringen.Ook mevrouw Versnel vond het vaststellen van een archeologische standaard
belangrijk. Zij wijst hierbij echter wel op het feit dat de ROB door de universiteiten
als dominant en bemoeizuchtig wordt ervaren als het gaat om het universitaire
onderzoek. Zij citeerde in dit verband uit een artikel van Laurens Kooijmans
in de NRC.Mevrouw Versnel vroeg verder aandacht voor het feit dat er gezien de te
verwachten toekomst voor de archeologie duidelijk te weinig archeologen zullen
zijn. Zij pleitte daarom in lijn met de postdoctorale managementopleiding
die de staatssecretaris voor ogen staat, voor een praktisch gerichte opleiding
op MBO-niveau voor bijvoorbeeld veldmedewerker.De heer Valk (PvdA) onderstreepte dat het Verdrag van Malta
de archeologie in Nederland politiek, cultureel en maatschappelijk gezien
opwaardeert doordat deze nu een formeel vastgelegde plaats in het ruimtelijk
beleid krijgt, wat een goede uitstraling op het hele cultuurhistorische denken
kan hebben.Hij sloot zich kortheidshalve aan bij de vele punten die mevrouw Versnel
in haar uitgebreide betoog aan de orde heeft gesteld. Op enkele punten wil
hij echter nog kort ingaan.Hoewel hij het op zich eens was met het principe «de verstoorder
betaalt», vond hij wel dat dit de «verstoorder» enigszins
plaatst in de hoek van de milieuvervuiler. Het is hem uit de formulering in
de brief ook niet duidelijk wie de «verstoorder» is. Is het de
financier van een project? Of de uitvoerder van een project? Kan de staatssecretaris
hier al enige duidelijkheid over geven? Of moet hierover eerst jurisprudentie
groeien?Ook hij was van mening dat het een nadeel is van het verdrag dat het zich
tot het jaar 2005 beperkt tot de MER-plichtige, dus grootschalige projecten,
waardoor vele potentieel interessante vindplaatsen in de oude binnensteden,
buiten de werking van het verdrag vallen. Dit heeft alles met de te verwachten
financiële consequenties te maken. Heeft de staatssecretaris er zicht
op hoe het verdrag geïnterpreteerd en uitgevoerd zal worden door andere
landen, zoals Duitsland, Frankrijk, Zweden?De heer Valk was voorstander om het verdrag na een jaar of drie, vier
uit te breiden naar de niet-MER-gebieden. Ook pleitte hij voor het in het
leven roepen van een stimuleringsregeling, waaruit gemeenten die niet MER-plichtig
zijn kunnen putten. Overigens is een dergelijke regeling volgens hem niet
alleen de verantwoordelijkheid van het departement van OCW, maar ook van andere
«verstorende» departementen zoals VROM en Verkeer en Waterstaat.
De staatssecretaris heeft bij de behandeling van de begroting gezegd dat hij
aan een bedrag van ongeveer 25 mln. denkt voor zo'n stimuleringsregeling,
maar dat dit moeilijk ligt in het kabinet. Wil de staatssecretaris deze kwestie
toch nog eens in het kabinet aan de orde stellen?De heer Valk zag twee verschillende doeleinden voor het fonds waar de
staatssecretaris over spreekt, namelijk de stimuleringsregeling en de dekking
van de kosten boven de 1% voor de MER-plichtige projecten, de excessieve kosten.
Het gaat hem echter in eerste instantie om het principe van de regeling. Over
de exacte bedragen kan later onderhandeld worden. Hij haalde in dit verband
het Deltaplan voor cultuurbehoud aan, waarin ook een stimuleringsregeling
is opgenomen voor de niet-rijksmusea.De heer Valk kon zich geheel vinden in de suggestie van mevrouw Versnel
om te komen tot een uitbreiding van de werking van het verdrag tot niet-MER-plichtige
projecten, door op gemeentelijk niveau bij de afgifte van een bouwvergunning
een verplichte toetsing door de stadsarcheoloog op te nemen. Hij is echter
van mening dat bij een uitbreiding van de werking van het verdrag in principe
naast het Rijk ook de lagere overheden financieel aanspreekbaar moeten zijn.
Archeologie is een vorm van cultuurbehoud en moet deel uitmaken van een gemeentelijk
en provinciaal cultuurbeleid, zoals dit ook geldt voor archieven en musea.
Een aantal gemeenten voert een actief archeologisch beleid, maar dit zijn
er te weinig. Hij vond het reëel dat een uitbreiding van de werking van
het verdrag consequenties voor gemeenten heeft. Hij is het dan ook niet eens
met de reactie van de VNG dat uitbreiding van het verdrag prima is maar niets
mag kosten. Hij is voorstander van het zoeken van een praktische oplossing.De heer Valk wees erop dat uitvoering van het verdrag volgens velen gouden
tijden voor de werkgelegenheid van archeologen zal betekenen. Het is ook hem
opgevallen dat archeologen altijd academici zijn. Ook hij pleit
ervoor, analoog aan wat gebruikelijk is in de archief- of de museumwereld,
een hogere en een middelbare opleiding in het archeologische veld in het leven
te roepen. Misschien kan deze worden aangehaakt bij bestaande opleidingen
op het gebied van het cultureel erfgoed.Wat de vrijwilligers betreft was zijn ervaring dat hun expertise niet
zelden die van professionele archeologen overstijgt. Het leek hem wenselijk
om de archeologische capaciteit bij gemeenten en andere instellingen uit te
breiden, bijvoorbeeld in de vorm van Melkertbanen.Hij was verder benieuwd naar de wettelijke implementatie van het verdrag.
De Goedkeuringswet zal in de tweede helft van 1998 aan de Kamer worden toegezonden.
Kan dit niet eerder?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA) wees op de lange voorgeschiedenis
van het wetsvoorstel. Vanuit de gedachte dat het voor archeologische monumenten
het beste is om ze ongemoeid te laten, is het heel goed te begrijpen dat er
in een klein land als Nederland spanningen ontstaan. Het zou haar niet verbazen
als er sinds de ondertekening in 1992 onder het motto «opgeruimd staat
netjes», in stilte nog veel «verstoord en verdwenen» is,
al worden er gelukkig ook nog vaak bijzondere vondsten gedaan.Ook uit projectontwikkelaarsadvertenties en publicaties van gemeenten
blijkt dat er brood wordt gezien in archeologische monumentenzorg. Zij heeft
hier niets op tegen: hoe breder het draagvlak onder onze begraven geschiedenis
wordt, hoe beter.Zij was het met mevrouw Versnel eens dat er op regionaal en lokaal niveau,
geëntameerd door provincies en gemeenten, belangstelling is gewekt voor
archeologie en dat er veel activiteiten zijn opgezet op het gebied van opgravingen.
In haar visie dient het beleid in de eerste plaats gericht te zijn op «duurzaam
behoud».Zij ondersteunde de opmerking dat het Verdrag van Malta een opwaardering
van het archeologische werk betekent. Zij had dan ook grote waardering voor
het streven van de staatssecretaris om, nu de ingrepen in onze bodem door
bouw- en economische activiteiten tot grote verstoringen leiden, hieraan paal
en perk te stellen waar dat nodig is voor het behoud van ons culturele erfgoed.
Gezien de vele belangen die hier een rol spelen, heeft zij begrip voor de
keuze van een gefaseerde aanpak.Kortheidshalve sloot zij zich aan bij de mening van de vorige sprekers
over het stimuleringsfonds en de uitbreiding van het verdrag op gemeentelijk
niveau met betrekking tot de uitgifte van de bouwvergunningen.Ook zij had zich afgevraagd waarom het voorliggende voorstel zich tot
artikel 5 en 6 beperkt en waarom artikel 9, niet in de implementatie wordt
betrokken. Dit geldt zeker voor de ondersteuning van het vrijwilligerswerk
in de archeologische monumentenzorg. Zij mist maatregelen van de staatssecretaris
die erop gericht zijn om hun inzet te kunnen blijven garanderen. Nu er een
tekort dreigt aan archeologen, kunnen vrijwilligers een waardevolle aanvulling
vormen. Om kwaliteit en kwantiteit te waarborgen dienen er voor communicatie,
voorlichting en deskundigheidsbevordering van vrijwilligers extra middelen
vrijgemaakt te worden. Wat denkt de staatssecretaris van de plannen van de
SNA?In verband met de bescherming van archeologische monumenten, ondersteunde
zij het voorstel om in een vroegtijdig stadium van ruimtelijke planvorming
rekening te houden met archeologische of cultuurhistorische waarden. Kan de
staatssecretaris iets zeggen over de uitkomsten van het project Belvedere
en de relatie cultuurhistorie en ruimtelijke ordening? En kan bij het uitvoeren
van grote projecten ook rekening worden gehouden met het beschadigen of verstoren
van «bovengrondse» objecten, bijvoorbeeld nog aanwezige bruggen?Gezien de veelheid aan informatie en bestaande systemen op het gebied
van archeologische waarden, pleitte zij voor een goede coördinatie tussen
de diverse activiteiten. Dit kan doublures voorkomen. Heeft de staatssecretaris al overeenstemming met zijn collega van VROM over de aanpassing
van het Besluit ruimtelijke ordening 1985 met oog op een plaats voor de rijksarcheoloog
in de PPC? Het lijkt haar belangrijk dat iemand bij de belangenafweging het
laatste woord heeft als het gaat om behoud in situ of opgraven. Hoe staat
het met de bevoegdheidsverdeling? Welke regeling of bevoegde instantie heeft
het laatste woord? En wat is de rol van de staatssecretaris daarin?De keuze om met MER-plichtige projecten te beginnen, riep bij haar een
aantal vragen op. Bestaat hierdoor niet het gevaar dat er wél geld
beschikbaar komt voor grote MER-plichtige projecten, terwijl niet duidelijk
is of daar archeologische waarden worden bedreigd, terwijl er voor kleinere
niet-MER-plichtige projecten in gebieden waar wél archeologische waarden
worden bedreigd, geen geld is? En klopt het dat de verplichting niet geldt
voor Vinex-locaties waar het gaat om een inrichtings-MER? Biedt de uitbreiding
van het verdrag naar wettelijk beschermde monumenten voldoende waarborg voor
het behoud van archeologisch erfgoed of is hier facetbeleid nodig? Zij verwijst
in dit verband naar de commentaren van VNG, Convent van archeologen en Raad
voor cultuur met betrekking tot de definitie van «beschermd monument»
in de huidige Monumentenwet. Is het niet beter om de Monumentenwet eerst te
evalueren, alvorens deze aan te passen? En is het niet verstandig om de evaluatie
in verband met mogelijke uitbreiding van het verdrag eerder te laten plaatsvinden
en niet pas na vier jaar?De financiële gevolgen van de invoering van het verdrag leken haar
wat duister. Ook de uitkomsten van het onderzoek van de universiteit van Amsterdam
zijn gestoeld op vele onbekende factoren. Geschat wordt dat de kosten bij
de grote projecten de 1% van de investering niet zullen overschrijden, terwijl
dit bij kleinere projecten wel het geval zal zijn. Vindt de staatssecretaris
de grens van 1% aanvaardbaar?Ook zij vroeg zich, in navolging van mevrouw Versnel af, of het niet te
veel is gevraagd om de kosten die uitgaan boven de 1%, dus de excessieve kosten
neer te leggen bij de lagere overheden via bijvoorbeeld een fonds, gezien
de vele activiteiten die er bij provincies en gemeenten al op vrijwillige
basis plaatsvinden. Zij sprak de hoop uit dat de verplichtingen die de gemeenten
door de uitvoering van het verdrag straks krijgen, niet ten koste zullen gaan
van de kleine projecten die zij nu ook al financieren.Het was mevrouw Mulder ook niet duidelijk wie nu als «verstoorder»
aangemerkt kan worden, op wie de kosten verhaald kunnen worden. In het verdrag
staat dat het archeologisch erfgoed aan ons allen toebehoort en de kosten
dus niet verhaald mogen worden op degene aan wie het ontnomen wordt maar voor
rekening van de verstoorder komen. Enige relativering lijkt haar hier op zijn
plaats. Bij een verstoring van de bodem door huizenbouw, worden uiteindelijk
de kosten opgebracht door de burger, de belastingbetaler. De verstoorder legt
het geld alleen in eerste instantie op tafel. Is altijd duidelijk wie de «verstoorder»
is? En kan de staatssecretaris een schatting geven van meerkosten van een
huur- of koophuis als gevolg van deze regelgeving?Zij vestigde er tot slot de aandacht op dat de invoering van het verdrag
zijn uitwerking niet alleen op de archeologiewereld zal hebben maar ook op
universiteiten, musea en overheden. Ook particuliere organisaties zullen zich
aandienen op deze groeimarkt. Het lijkt haar heel belangrijk om de kwaliteit
van het onderzoek goed te bewaken. Hoe ziet de staatssecretaris zijn rol als
het gaat om het aanbod van voldoende mogelijkheden van onderwijs op MBO- en
HBO-niveau? En kan hij verder aandacht besteden aan werkgelegenheidsplannen
in de vorm van Melkertbanen om jonge mensen zonder middelbaar niveau ook bij
dit werk te betrekken?Mevrouw Van Heemskerck-Pillis Duvekot (VVD) was eveneens van
mening dat het Verdrag van Malta een fundamentele stap is op weg naar een
heel ander beleid. Ook zij komt echter bij het bekijken van het verdrag en de commentaren voor een aantal problemen te staan. In de eerste
plaats zijn de financiële consequenties zeer onzeker. Wie wordt aangemerkt
als «verstoorder»? Zij herinnerde aan de Wet op de bodemvervuiling
uit 1993 en de discussies die daarna gevolgd zijn over wie de «vervuiler»
is. Wie wordt aangemerkt als «veroorzaker?» Wat zijn de negatieve
effecten voor het archeologisch erfgoed door deze onduidelijkheid?Zij was het evenals de andere sprekers eens met een gefaseerde aanpak,
hoewel zij vond dat hiervoor helemaal geen garanties kunnen worden gegeven,
omdat er geen budget is. Ook zij miste artikel 9, het op dit moment meest
interessante artikel, omdat archeologie nog steeds niet in brede lijn gedragen
en begrepen wordt, zoals dat bij musea- en monumentenbeleid wel het geval
is.Volgens de staatssecretaris worden de kosten van implementatie van het
verdrag tot 2005 geraamd op ongeveer 65 mln. bij beperking tot de MER-gebieden.
Uit brieven van VNG, IPO, NEPRON, Raad voor cultuur, stichting Nederlandse
archeologie blijkt dat eenheid van mening ver te zoeken is als het om de financiële
verantwoordelijkheid gaat, terwijl er ook over de juridische verantwoordelijkheid
geen duidelijkheid bestaat. Wel blijkt dat de meeste instanties de financiële
verantwoordelijkheid op het Rijk willen schuiven.Mevrouw Van Heemskerck vond de gedachte van een solidariteitsfonds dat
op de rijksbegroting drukt op zich een goede oplossing, al is het volgens
haar niet eenvoudig om hier een dekking voor te vinden. Een fonds met vergoeding
door Rijk, provincie en gemeente via een of andere verdeelsleutel, lijkt ook
haar een «lastige» weg.Zij had het artikel van professor Kooijmans iets anders geïnterpreteerd
dan mevrouw Versnel. Volgens haar zou de professor graag zien dat de selectie
van de gebieden vooral gestuurd wordt vanuit het wetenschappelijke gedeelte
van het archeologische veld en niet vanuit de ROB. Zij ziet graag een gecombineerde
taak voor beiden. De staatssecretaris wil de ROB alle nieuwe taken toeschuiven,
terwijl Kooijmans nadrukkelijk aandacht vraagt voor de wetenschappelijke inbreng
in de discussie.Concluderend wilde mevrouw Van Heemskerck zich graag onder de lovende
maar buitengewoon afhoudende paraplu van de Raad voor cultuur scharen. Kan
de staatssecretaris eerst zijn huiswerk afmaken en de consequenties hard maken?
Kan hij integraal alle spelers op het veld op een rij krijgen? Dit kan gigantische
controverses in de toekomst voorkomen. Zij pleitte ervoor, te beginnen met
de implementatie van artikel 9. Zij was ervan overtuigd dat dit wetsontwerp,
als er geen betere onderbouwing komt, in de Eerste Kamer zal stranden, ook
al omdat juridisch niet duidelijk is wie nu de «veroorzaker» is.Zij was van mening dat er over het fonds onderhandeld dient te worden.
Ook al onderstreept zij evenals de staatssecretaris het belang van de archeologie,
dan wil dat nog niet zeggen dat er meteen 65 mln. moet worden uitgetrokken. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris was dankbaar voor de uitermate behulpzame
en moedgevende opmerkingen over de nota. Nederland heeft in 1992 het Verdrag
van Valletta ondertekend, terwijl nu gewerkt wordt aan de ratificatie. Hiervoor
moeten twee tussenstappen worden gezet, de Goedkeuringswet en de Implementatiewet.
Door aanneming van de Goedkeuringswet bindt het parlement zich aan de principes
van het verdrag. In de Implementatiewet moet dan vervolgens worden aangegeven
hoe men denkt de problemen die hieraan vastzitten, inclusief de procedure
van de financiering, op te lossen. Hij wijst er zeer nadrukkelijk op, dat
de kosten altijd een onzekere factor zullen blijven, omdat dit in de bodem
verborgen zit. Als de Implementatiewet vervolgens door de beide Kamers
der Staten-Generaal is aangenomen, kan ratificatie volgen. Wanneer blijkt
dat de Kamer het er evenals de regering over eens is dat men zich aan het
Verdrag van Valletta dient te binden, zou het mogelijk zijn nu al verder te
gaan met de Goedkeuringswet. Hij zou dan vervolgens de opdracht kunnen uitvoeren
om alle spelers op het veld op een rij te krijgen en te voetballen. Dat zou
dan in de Implementatiewet moeten neerslaan.De staatssecretaris was van mening dat in eerste instantie bekeken moet
worden wat er in de wet geregeld dient te worden en of dit in de Goedkeuringswet
of in de Implementatiewet dient te gebeuren. Hij is verheugd dat alle sprekers
in grote lijnen instemmend hebben gereageerd op de context waarin het voorstel
is geplaatst, namelijk het op de kaart zetten van de archeologie binnen het
geheel van het ruimtelijk beleid, het monumentenbeleid en de cultuurhistorische
hoofdstructuur. Zowel bij de regering als in het veld ontstaat steeds meer
het besef dat deze zaken samenhangen. Een goed voorbeeld is het interdepartementale
project Belvedere, waarover nog met de Kamer van gedachten zal worden gewisseld
aan de hand van een nadere brief. Samenwerking met gemeenten en provincies
is hierbij vereist. Hij zal in dit verband aandacht besteden aan de suggestie
dat het goed zou zijn als alle verschillende kaarten op enig moment op elkaar
gelegd kunnen worden.Door alle sprekers is de reikwijdte in verband met de artikelen genoemd,
zo zei hij. Veel artikelen uit de conventie zijn al geregeld in de Monumentenwet
zoals deze er nu ligt. Hij heeft zich daarom in zijn brief nadrukkelijk geconcentreerd
op de artikelen die de grootste problemen vormen. Hij vindt het achteraf jammer
dat hij dit niet duidelijk in zijn brief heeft aangegeven. Om bovengenoemde
reden heeft hij dus over artikel 9 en over een aantal andere artikelen genoemd
door mevrouw Versnel, niet gesproken. Het leek hem goed om in de memorie van
toelichting bij het wetsvoorstel duidelijk te vermelden welke artikelen in
de Monumentenwet al geregeld zijn. Het verbod op het gebruik van metaaldetectoren
is in ieder geval nog niet geregeld in de wet. Hij was het ermee eens dat
dit, zo niet verboden dan toch beperkt moet worden. Invoering van dit verbod
hangt samen met de verbreding van het draagvlak en de educatie. Hij zal de
genoemde artikelen nog eens onder de loep nemen en deze, waar zij nog niet
in de Monumentenwet geregeld zijn, alsnog regelen.Het leek hem niet mogelijk om artikel 9, het creëren van draagvlak,
in de wet op te nemen. Hij heeft er daarom in dit verband geen aandacht aan
besteed, ook al vindt hij dit artikel even belangrijk als de sprekers. Natuurlijk
is het van groot belang dat dit draagvlak er komt, juist omdat het bij de
archeologie om het meest onzichtbare deel van onze cultuurhistorie gaat. Wel
wordt het draagvlak iedere keer versterkt als er in de bodem iets gevonden
wordt wat tot de verbeelding spreekt. De opgravingsgebeurtenissen moeten dan
wel in een kader gezet worden, waardoor zij steeds meer zichtbaar worden.
Uit een bevolkingsonderzoek archeologie vorig jaar gehouden door het NIPO
blijkt dat de belangstelling er in potentie wel degelijk is. Hij zal in overleg
met het Rijksmuseum van oudheden de mogelijkheden bespreken om deze belangstelling
verder op te bouwen. Overigens is het Rijksmuseum van oudheden een goed voorbeeld
van de nieuwe aanpak. Het museum doet alle moeite om toegankelijker te worden
en draagvlakverbredend bezig te zijn. Het Belvedereproject is ook een goed
voorbeeld van het bij elkaar brengen van cultuurhistorie en ruimtelijke ordening.
Ook probeert hij zelf het goede voorbeeld te geven door zoveel mogelijk aanwezig
te zijn als er bijzondere vondsten gedaan worden.Wat de vraag betreft of er meer met vrijwilligers gewerkt kan gaan worden
in de toekomst, was hij van mening dat dit van het soort opgravingen afhangt.
Bij bepaalde opgravingen worden nu al Melkertbanen gecreëerd, bijvoorbeeld
bij graafwerk waar niet zo veel scholing voor nodig is. Bij de «vergevorderde»
vrijwilligers gaat het vaak om mensen met veel kennis van zaken,
die zeker ingezet kunnen worden bij archeologisch werk. Hij zal binnenkort
een gesprek voeren met de Archeologische werkgemeenschap Nederland, een koepel
van amateur-vrijwilligers. Wanneer zij met goede plannen komen, is hij zeker
genegen daaraan het oor te lenen.Hij had er goede nota van genomen dat alle sprekers zich afvragen waarom
de reikwijdte in de eerste fase beperkt wordt tot de MER-plichtige projecten
en de archeologische monumenten. Hij kan begrip opbrengen voor hun angst dat
de verplichtingen die voor de gemeenten en provincies voortvloeien uit de
nieuwe wet, een wegzuigende werking op de kleine binnenstedelijke projecten
hebben. Hij wees er echter op dat de nieuwe regeling ook voordelen kent voor
de gemeenten. Aangezien de kosten in geval van MER-plichtige activiteiten
beperkt is tot 1%, weet een gemeente voor zij begint waar zij als «verstoorder»
aan toe is. Op dit moment betaalt een aantal gemeenten ook al aan MER-plichtige
projecten, waarbij het bedrag de 1% kan overstijgen. Bij een aantal grote
projecten, zoals de Betuwelijn, kun je trouwens constateren dat de regeling,
vooruitlopend op de wet, in de praktijk al werkt.Hij had uit de betogen van de sprekers opgemaakt dat zij niet tegen fasering
zijn maar dat zij druk op de ketel willen houden. Volgens hem is het in dat
geval te overwegen, de fasering in de Implementatiewet op te nemen. In de
wet zou kunnen staan dat begonnen wordt met de MER-plichtige activiteiten
en de aangewezen monumenten, maar dat de wet op een nader te bepalen tijdstip
ook in werking zal treden voor die plaatsen waar een gemeentelijke bouwverordening
geldt. Dit betekent een variant op zijn voorstel om nu te kiezen voor de MER-plichtige
activiteiten en over vier jaar te evalueren. Als de Kamer deze manier van
implementatie gewenster vindt, wil hij die mogelijkheid graag bekijken. Hij
wil hierbij ook de suggestie van de heer Valk graag meenemen om te komen tot
een stimuleringsfonds voor niet-MER-plichtige projecten.Wat de vraag betreft of de MER-plichtige activiteiten waar men zich nu
in eerste instantie toe beperkt, ook archeologisch gezien de meest interessante
gebieden zijn, wees hij op de geweldige tijdsdruk waarmee men wordt geconfronteerd.
Hierdoor wordt vaak bepaald waar een beslissing moet worden genomen en of
een gebied archeologisch interessant is. Er is geen sprake van «kiezen
waar we nu eens zullen gaan zoeken». De opmerkingen van professor Kooijmans
hebben volgens hem niet zozeer te maken met de selectie van de gebieden op
zich maar meer met de wijze waarop tot een selectie moet worden gekomen en
met de vraag wat de waarde is van een archeologische expertise in verband
met de beslissing: behoud in situ of opgraven.De reden dat er in de eerste fase wordt gekozen voor de grote projecten
in de MER-plichtige activiteiten is dat de «verstoorder» bekend
is, namelijk degene die gehouden is om de MER-procedure te starten. Dat geeft
juridisch geen problemen. Hetzelfde geldt voor een erkend archeologisch monument.
Iemand die dit monument wil aantasten, moet hiervoor een vergunning aanvragen.Mevrouw Versnel (D66) merkte bij interruptie op, het een interessante
stap te vinden als de staatssecretaris nu al in de wet zou opnemen dat de
werking van het verdrag zich op een nader te bepalen tijdstip ook tot de niet-MER-plichtige
activiteiten zou uitbreiden. Zou het niet mogelijk zijn, de termijn geheel
weg te laten en nu al de verplichting van een archeologische toetsing op te
nemen voor die plaatsen waar een gemeentelijke bouwvergunning nodig is, echter
zonder daar voorshands financiële middelen tegenover te stellen? Nu betalen
de gemeenten deze zaken per slot van rekening ook zelf. Door het vastleggen
van een dergelijke verplichting zou bij de verlening van elke bouwvergunning
nagegaan kunnen worden of er sprake is van archeologische belangen. De staatssecretaris was bang dat dit wetstechnisch niet te
verwezenlijken valt. Het idee om een extra zekerheid in te bouwen voor de
binnenstedelijke gebieden spreekt hem aan, maar een datum is nog niet te noemen,
omdat de Implementatiewet pas van kracht kan worden als er geld is. De eerste
fase is dus nodig om meer zekerheid te verkrijgen over de nogal vage ramingen
die er nu zijn. Vervolgens valt te denken aan een uitbreiding buiten de MER-gebieden
via de bouwvergunningenprocedure, waarbij zich twee problemen zullen voordoen.
Om te beginnen zal uitbreiding buiten de MER-plichtige activiteiten verplicht
meer geld kosten. Dit moet er dan zijn. Daarnaast zullen er bij niet-MER-projecten
meer problemen ontstaan over de vraag «wie is de verstoorder»
dan bij MER-projecten. Hij zal echter laten nagaan welke haken en ogen er
aan het kiezen van deze variant zitten. Het gaat dan voornamelijk om wetstechnische
aspecten bij de Implementatiewet. Desgevraagd antwoordde de staatssecretaris
dat hij in de wet wel een tweede tranche kan aankondigen, maar niet het moment
waarop deze zal ingaan. Dit kan pas gebeuren op het moment dat het geld er
daadwerkelijk is. Toch is dat een groot verschil met de huidige benadering,
waarbij alleen de MER-gebieden in aanmerking komen en pas over vier jaar gekeken
zal worden of er nog andere gebieden bij betrokken worden.Wat betreft de vraag of het aannemen van de Goedkeuringswet met een daarbij
passende financieringsmethodiek voor de MER-plichtige activiteiten, niet ten
koste gaat van de andere archeologische gebieden, wees de staatssecretaris
erop dat er voor de andere gebieden qua financiering niets verandert. Er zijn
in vergelijking met rijksmonumenten nog betrekkelijk weinig archeologische
monumenten. De staatssecretaris wil de inspanning op dit gebied en de menskracht
hiervoor benodigd, graag vergroten. Het is zijn bedoeling om zowel de procedure
te verbeteren als te werken aan het aanwijzen van meer archeologische monumenten.
Het is ook geheel in lijn met de universitaire benadering om aan te geven
wat beschermenswaardige monumenten zijn. Als je de kaart van archeologische
monumenten uitbreidt, doet het geschetste probleem zich minder voor. De grondregel
van alles blijft trouwens: «Wat zit, blijft zitten». Daar kan
niemand bezwaar tegen hebben.De staatssecretaris wilde vervolgens iets zeggen over de «kleine»
financiering. Een «verstoorder» of «veroorzaker» zal
zich natuurlijk de vraag stellen: «Waar begin ik aan?». Door de
nieuwe wet weet de potentiële veroorzaker van te voren dat hij nooit
meer kwijt is dan 1% van de kosten. Er is een verplichting tot een proefonderzoek,
waarop vervolgens een bestek gemaakt kan worden. Eventuele excessieve kosten
behoeven door de verstoorder niet te worden betaald. Dat ligt in de huidige
situatie veel onduidelijker omdat de grens van 1% niet is gesteld. Natuurlijk
zouden er problemen kunnen optreden als de «verstoorder» en de
«veroorzaker» niet dezelfde persoon zijn. De vraag is in feite
of er bij MER-plichtigen wel eens ruzie over is wie de MER-plichtige is. Dat
komt in de praktijk zeer beperkt voor. Het kan ook gebeuren dat je op een
bepaalde plek iets zeer exceptioneels vindt waardoor er extra kosten ontstaan.
De «veroorzaker» is dan volgens de wet niet verplicht om hieraan
te betalen als het de 1% te boven gaat, maar hij wil dan wel eens iets extra's
doen. In dit verband wil hij nu vast zeggen dat morgen officieel bekend zal
worden dat in het veen in de Alblasserwaard de tot nu toe oudste stoffelijke
resten van een mens in Nederland zijn gevonden, zo'n 7000 jaar oud.Een volgend probleem was hoe dient te worden omgegaan met de «grote»
financiering, de kosten die de 1% van de kosten van het project te boven gaan,
de «excessieve» kosten. Het is bij de MER-plichtige projecten
gemakkelijker om binnen de 1% te blijven, omdat het meestal om grote bedragen
gaat. Wanneer je de wet na de eerste fase uitbreidt tot de kleinere projecten,
volgens de bouwvergunningenprocedure, dan zullen de kosten al snel boven de
1% uitkomen. Het is dus heel goed mogelijk dat de problemen pas
gaan ontstaan na de eerste fase. De vraag is dan wie de excessieve kosten
betaalt. Alle spelers in het veld blijken het er dan over eens te zijn dat
dit de rijksoverheid moet zijn. De staatssecretaris denkt zelf dat een bedrag
van 25 mln. in de eerste jaren voldoende is. Hij wees er nadrukkelijk op dat
het in feite gaat om een voorzichtige schatting, omdat het het afdekken van
een onbekend risico betreft. Bij een uitbreiding naar de niet-MER-gebieden
in de tweede fase, waar een aantal sprekers voor pleit, zou dit bedrag wel
eens flink op kunnen lopen. De niet-MER-projecten worden in de eerste fase
namelijk voornamelijk gefinancierd door de gemeenten. Wanneer deze in de tweede
fase onder de wet gebracht worden, zal er nog slechts 1% door gemeenten gefinancierd
worden. De kosten daarboven, de «excessieve» kosten komen dan
voor rekening van het Rijk. Een dergelijke post is, zoals gezegd, nu niet
te vinden op de rijksbegroting. Ook dit is een redelijk argument om naast
het Rijk, gemeenten en provincies, zeker in de tweede fase, te laten meebetalen
aan het fonds.Voor realisering van een dergelijke opzet zullen dus in de nabije toekomst
vrij omvangrijke sommen gelds gevonden moeten worden, zeker wanneer dit fonds,
zoals de heer Valk heeft voorgesteld, naast de financiering van de excessieve
kosten ook nog als stimuleringsfonds van niet-MER-projecten zal gaan dienen.
Hoewel hij het ermee eens was dat het Rijk verantwoordelijk is voor de implementatie
van het verdrag en dus het voortouw dient te nemen, vroeg hij zich toch af
of het redelijk is dat de gemeenten en provincies buiten spel blijven als
de kosten de 1% te boven gaan. Hij had begrepen dat hierover verschillende
meningen bestaan bij de sprekers. Mevrouw Versnel noemde dat «ingewikkeld»,
maar het vinden van 100 mln. op de begroting is ook niet eenvoudig. Het leek
hem daarom een praktisch begaanbare weg om bij uitbreiding van het verdrag
in de tijd enige spreiding aan te brengen. Natuurlijk is hij uitgepraat als
de Kamer evenals de spelers in het veld unaniem vindt dat het Rijk dit geld
op tafel moet leggen. Maar hij meende te hebben beluisterd dat de Kamer vindt
dat het Rijk het voortouw moet nemen maar dat het, in geval er een goede oplossing
gevonden wordt, niet onredelijk is om ook de gemeenten en provincies hierop
aan te spreken. Hij zou zich hierbij zelfs kunnen voorstellen dat juist die
gemeenten dienen te worden aangesproken, die het op dit gebied niet zo goed
doen. Hij wilde in dit verband iets dieper ingaan op de gedachten die aan
het fonds ten grondslag liggen. Een fonds geeft de mogelijkheid om fluctuaties
in de uitgaven op te vangen, hoewel er met de minister van Financiën
wellicht ook over een andere technische oplossing valt te praten. Een fonds
doet een gevoel van solidariteit tussen gemeenten ontstaan. De gemeente die
het «lastige genoegen» heeft veel in de bodem te vinden, wordt
dan gesteund door een gemeente die niets in de bodem vindt. Is de Kamer het
ermee eens, dat het Rijk het voortouw heeft, maar dat de andere overheden
ook een bijdrage moeten leveren aan de «excessieve» kosten?Desgevraagd gaf hij te kennen dat hij met het IPO en de VNG hierover nog
geen overleg heeft gevoerd, omdat dit geen zin heeft zolang het standpunt
van de Kamer nog niet duidelijk is. Als de Kamer van mening is dat het Rijk
alles moet betalen, hoeft er ook niet meer onderhandeld te worden. Als de
Kamer echter van mening is dat hij met de partners over een regeling moet
gaan praten, zal hij dat vervolgens doen. Hij zal hierbij de suggestie van
mevrouw Versnel om de gemeentelijke bijdrage aan het fonds pas vanaf de tweede
fase te laten plaatsvinden, betrekken. Hij vond dit een redelijk voorstel,
omdat de gemeenten in de eerste fase naast de 1% voor de MER-plichtige activiteiten
ook al de kosten voor het binnenstedelijk gebied voor hun rekening nemen.
Overigens leek dit hem geen eenvoudige opgave, omdat het moeilijk is om in
verschillende fasen van een wet verschillende regelingen te hanteren.Hij kwam vervolgens te spreken over de zorg die een aantal sprekers heeft
geuit naar aanleiding van het artikel van professor Kooijmans. Natuurlijk zijn de universiteiten in de eerste plaats verantwoordelijk voor het
échte universitaire onderzoek. Zij hebben hiervoor ook de financiële
middelen. Natuurlijk willen zij daarnaast ook gebruik gaan maken van de middelen
die beschikbaar komen in het kader van de archeologische monumentenzorg. Omgekeerd
zijn de universiteiten ook voor de archeologische monumentenzorg van veel
belang. In het stelsel dat hem voor ogen staat, kunnen universiteiten meedingen
naar opgravingswerk in het kader van het Verdrag van Malta, als zij tenminste
concurrerend zijn qua tijd, geld en kwaliteit. Dit zou kunnen betekenen dat
opgravingen die bij uitstek passen in de onderzoeksprogramma's van de vakgroepen,
hun neus voorbijgaan. Om dit te voorkomen is hij van plan, een preferente
positie te creëren voor researchopgravingen van universiteiten en ROB.
In een beperkt aantal gevallen zullen vanwege het wetenschappelijke belang
opgravingen aan die instanties kunnen worden toegewezen, zonder dat dit echter
mag leiden tot een lastenverzwaring voor de financier. Het gaat hierbij om
projecten die voor de wetenschap van bijzonder belang zijn. De universiteiten
zouden in dat geval moeten voorgaan.De staatssecretaris zegde toe dat de ARCHIS-registratieplicht in de Monumentenwet
geregeld zal worden.Hij was van mening dat de leiders van een project altijd academisch geschoold
moeten zijn, zeker bij een wetenschap als archeologie, waar je moet kunnen
zien wat niet te zien is. De Amsterdamse universiteiten starten in januari
met een postdoctorale opleiding archeologisch management. Daaronder is er
een scala van werkzaamheden waarbij managementkwaliteiten niet van essentieel
belang zijn. Zo werkt de ROB met in eigen huis geschoolde veldtechnici zonder
academische opleiding. Door de toenemende professionalisering bestaat de neiging,
aan dit soort functies steeds hogere eisen te stellen. Hij verwachtte dat
er in de archeologie, als er meer werk komt, een grotere behoefte ontstaat
aan mensen opgeleid op andere niveaus, zoals HBO- en MBO-niveau. Hij zal de
suggesties die gedaan zijn om nieuwe opleidingen aan te laten sluiten bij
bestaande opleidingen, op hun waarde bekijken.Het Verdrag van Malta is sterk geïnspireerd door ervaringen in het
Verenigd Koninkrijk en Zweden. In Engeland bestaat de Planning policy guidance
number 16, waarbij in principe bij alle ingrepen het effect op het archeologisch
erfgoed moet worden bekeken. Dit leidt regelmatig tot geschillen tussen «veroorzaker»
en archeologen over kosten en tijdsplanning. Dat is een van de redenen waarom
hij ervoor heeft gekozen om in Nederland daar te beginnen waar de reële
problemen het grootst en de juridische het kleinst zijn. Ook in Zweden moet
bij alle ingrepen het effect op het archeologisch erfgoed bekeken worden.
Het draagvlak daarvoor is in Zweden groot, maar omdat Zweden een ontzettend
leeg land is, is de situatie daar het absolute tegendeel van die in Nederland.
In Duitsland implementeren de Bondslanden ieder het verdrag afzonderlijk,
waarbij in het algemeen de reikwijdte niet precies gedefinieerd wordt.De staatssecretaris vond dat een volledige evaluatie van het verdrag nodig
blijft. Aanvankelijk dacht hij aan vier praktijkjaren in verband met de nieuwe
cultuurplanperiode die dan aanbreekt. Bij nader inzien lijkt het hem echter
verstandig, na drie jaar te evalueren.De ROB is ondertussen aangemeld voor de PPC in een brief aan de minister
van VROM. In dit verband is ook gevraagd wie het laatste woord heeft als het
gaat over behoud in situ of opgraven. Inhoudelijk ligt de beslissing bij de
deskundige in dienst van de overheid op het niveau waar de kwestie speelt,
dus gemeente, provincie of Rijk. Als er twijfel over het besluit is, kan de
behoudenswaardigheid worden getoetst door de rechter. De minister kan in bijzondere
situaties waar archeologisch belang wordt genegeerd, ingrijpen op basis van
de Monumentenwet.Wat betreft de kosten die voor rekening van de «verstoorder»
komen, merkte de staatssecretaris op dat de «verstoorder» het
vooronderzoek betaalt en de planaanpassingen die gericht zijn op het behoud
van het archeologisch erfgoed. In geval er moet worden opgegraven,
betaalt hij daarbovenop de kosten van het opgraven en het uitwerken. Daaronder
vallen: relevante materiaalstudies, conservering vondsten, documentering opgraving,
vervaardigen van publiekgerichte publicatie en op opgraving toegespitste beknopte
wetenschappelijke publicatie. De veroorzaker hoeft geen uitgebreid synthetiserend
wetenschappelijk onderzoek en geen kosten van onderzoek naar archeologische
vondsten die bij toeval zijn aangetroffen te betalen en ook geen vertragingskosten
in de bouw als gevolg van toevalstreffers.De vraag of implementatie niet geldt voor Vinex-locaties omdat het hier
om een inrichtings-MER gaat, beantwoordde de staatssecretaris ontkennend.
Het geldt voor alle MERS voorzover ze bodemverstorend zijn. Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD) vroeg zich af wat
er tegen is om de archeologie vast te leggen in een nationale wet à
la de Monumentenwet. Zij is bang dat de Maltawetgeving veel procedures tot
gevolg zal hebben, terwijl Nederland zelf veel minder grip heeft op de wijze
waarop en het tempo waarin de uitvoering moet plaatsvinden.De staatssecretaris antwoordde dat de Implementatiewet in feite
een wijziging van de Monumentenwet inhoudt en dat het de bedoeling is om ook
de archeologie te regelen in de Monumentenwet. Wellicht is hier sprake van
een misverstand. Er is wel degelijk gekeken of de methodiek die gevolgd wordt
bij de gebouwde monumenten ook voor de archeologie kan opgaan. Dit blijkt
echter niet mogelijk te zijn, om de doodeenvoudige reden dat je in een archeologisch
monument niet kunt wonen. Bij de gebouwde monumenten gaat het er niet alleen
om, ze in stand te houden maar ook, ze te gebruiken. Omdat dit bij de archeologische
monumenten niet mogelijk is, is het nodig geweest om met behoud van dezelfde
wezenlijke uitgangspunten, te zoeken naar een andere methodiek. Dit zal echter
worden geregeld in dezelfde Monumentenwet, omdat het van groot belang is dat
archeologie, monumentenzorg en de hele zorg voor de ruimtelijke ordening met
de verschillende waardeaspecten bij elkaar blijven. De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Mattijssen XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP),
Van Nieuwenhoven (PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), voorzitter, De
Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks, Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek (CDA), J. M. de Vries (VVD),
Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje
(VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk (PvdA), Van Vliet (D66), Bremmer
(CDA).Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Lilipaly (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), De Haan (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Rehwinkel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Huys (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA), Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23821-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl