Wet privatisering ABP; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24205, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-06-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24205 nr. B

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 19 april 1995, no.
W04.95.0074, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24205Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 205Privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Wet privatisering
ABP)BADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 19 april
1995 en het nader rapport d.d. 24 mei 1995, aangeboden aan de Koningin door
de minister van Binnenlandse Zaken, mede namens de minister van Financiën
en de staatssecretaris van Defensie. Het advies van de Raad van State is cursief
afgedrukt. Bij Kabinetsmissive van 22 februari 1995, no. 95.001378, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken, mede namens de Staatssecretaris
van Defensie en de Minister van Financiën, bij de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van toelichting
tot privatisering van het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (Wet privatisering
ABP).Blijkens mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 22 februari 1995,
nr. 5.001378, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermeld voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit
advies, gedateerd 19 april 1995, nr. W04.95.0074, bied ik U, mede namens mijn
ambtgenoot van Financiën en de Staatssecretaris van Defensie, hierbij
aan.1. In zijn advies inzake de Wet financiële voorzieningen privatisering
ABP (Kamerstukken II 1993/94, 23 442, B) heeft de Raad van State tot
uitdrukking gebracht dat hij betwijfelt of het voorziene dekkingspercentage
van 106% toereikend is ook voor het toepassen van de indexatie van ambtenarenpensioenen.
Hetgeen vervolgens in het nader rapport ter zake is opgemerkt heeft het college
niet kunnen overtuigen. In het nadien uitgebrachte advies van de Verzekeringskamer van 20 december
1994 wordt opgemerkt dat bij de vaststelling van het financieringssysteem
en de beoogde dekkingsgraad rekening dient te worden gehouden met het welvaartsvaste
karakter van het pensioenfonds. De Verzekeringskamer wijst er in dit verband
op dat het niveau van de beoogde normdekkingsgraad (106%) in samenhang met
de gemaximeerde aanpassing van de pensioenbijdrage weinig ruimte zal bieden
om een tegenvallende ontwikkeling in de reële rente te kunnen opvangen.
Bovendien moet – aldus de Verzekeringskamer – rekening worden
gehouden met het risico dat de ontwikkeling in het uitkeringsniveau van de
sociale verzekeringen (Algemene Ouderdomswet, Algemene Weduwen- en Wezenwet,
Algemene Arbeidsongeschiktheidswet en Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
(WAO)) achterblijft bij de ontwikkeling van de salarisniveaus van de overheidswerknemers,
waardoor een extra financiële last voor het pensioenfonds zal ontstaan.
Uit het door de Verzekeringskamer in haar advies opgenomen overzicht volgt
dat bij het Algemeen burgerlijk pensioenfonds (ABP) over de jaren 1991 tot
en met 1993 de rentemarge lager was dan hetgeen benodigd was voor de financiering
van de gevolgen van de salarisaanpassingen en de gevolgen van de achterblijvende
indexatie van sociale verzekeringen.De Raad acht de weerlegging van de argumenten van de Verzekeringskamer
zoals verwoord in de toelichting niet overtuigend. Met name de rentepercentages
die blijkens het oordeel van de regering nodig zullen zijn voor salarisaanpassing
en indexatie van sociale verzekeringen (memorie van toelichting, paragraaf
11.3.2) in de jaren 1994 tot en met 1999 vergeleken met de percentages over
1991 tot en met 1993, zoals vermeld in de brief van de Verzekeringskamer,
vragen om meer motivering dan een verwijzing naar veronderstellingen van het
Centraal Planbureau. Niet duidelijk is bovendien of het vermelde percentage
over 1994 (0,5) het reële cijfer is of evenzeer op veronderstellingen
gebaseerd. Het college adviseert, indien geen krachtiger argumenten kunnen
worden aangevoerd, de beoogde dekkingsgraad van 106% te heroverwegen.1. De Raad van State betwijfelt, onder verwijzing naar zijn advies inzake
de Wet financiële voorzieningen privatisering ABP (Wet FVP/ABP) (Kamerstukken
II 1993/94, 23 442, B), of het voorziene dekkingspercentage van 106 procent
toereikend is voor het toepassen van de indexatie van ambtenarenpensioenen.
Tevens verwijst de Raad in dit verband naar het advies van de Verzekeringskamer
van 20 december 1994 inzake het voorliggende wetsvoorstel. De reactie daarop
in paragraaf 11.3. van de memorie van toelichting, waarin onder meer wordt
verwezen naar veronderstellingen van het Centraal Planbureau (CPB), acht de
Raad niet overtuigend. De Raad benadrukt dan ook dat, indien door de regering
geen krachtiger argumentatie zou kunnen worden gegeven, de beoogde dekkingsgraad
van 106 procent zou moeten worden heroverwogen.Over de tabel in punt 11.3.2. van de memorie van toelichting, inzake de
financiële ontwikkeling in de periode 1994 tot en met 1999, die met inachtneming
van veronderstellingen van het CPB is opgesteld, wordt het volgende opgemerkt.
Anders dan door de Raad wordt verondersteld, heeft de regering met de in die
tabel opgenomen percentages geen oordeel gegeven over de rentepercentages
die in de komende jaren nodig zouden zijn ten behoeve van salarisaanpassing
en indexatie van sociale uitkeringen. In die tabel wordt niet meer gedaan
dan op basis van feitelijke rendementen van het belegd vermogen van het Algemeen
burgerlijk pensioenfonds (ABP) en een geschatte rente-ontwikkeling door het
CPB, een overzicht te geven in hoeverre de rente-opbrengsten voldoende zijn
voor de indexatie van de pensioenaanspraken. Dat hierbij naar CPB-cijfers
wordt verwezen, is gebaseerd op de gedachte dat het CPB de instelling is die
het best in staat moet worden geacht de rente-ontwikkeling voor de komende
jaren te voorspellen. De regering geeft over deze rente-ontwikkeling zelf
geen oordeel.Wij blijven van mening dat de tabel in punt 11.3.2. van de memorie van
toelichting aangeeft dat voor de komende jaren geen probleem behoeft te worden
verwacht wat betreft de betaling van de indexatie van pensioenaanspraken uit
de rente-inkomsten. Tegelijkertijd wordt door die tabel de betekenis van de
door de Verzekeringskamer bekeken jaren gerelativeerd.Volledigheidshalve wordt hier overigens aan toegevoegd, dat op basis van
de omstandigheid dat in enig jaar de rente niet hoog genoeg is geweest om
daaruit de indexatie volledig te financieren, niet kan worden geconcludeerd
dat er sprake zou zijn van een acuut financieel probleem. Een dergelijke conclusie
zou zelfs niet gerechtvaardigd zijn indien de rente een aantal jaren achtereen
te laag zou zijn. Het premiemodel dat door de Stichting Pensioenfonds ABP
zal worden gehanteerd, heeft in een dergelijke situatie namelijk als uitkomst
dat de werkgevers direkt een hogere pensioenpremie dienen af te dragen aan
het fonds. Eventueel te lage rente-inkomsten worden dus door hogere premie-
inkomsten gecompenseerd.In hetgeen door de Raad van State is aangevoerd, vindt de regering geen
reden om tot een ander oordeel te komen over de financiële positie van
het fonds. De financiële positie van het ABP is zonder meer gezond te
noemen. Gezien evenwel de twijfel die zo nadrukkelijk door de Raad wordt geëtaleerd,
is onderzocht in hoeverre aan het oordeel van de Raad zou kunnen worden tegemoetgekomen.
Hierbij is een aanpak gevolgd die als een tweeslag valt te typeren.In de eerste plaats kan worden gestreefd naar een financieringssystematiek
die meer vergelijkbaar is met hetgeen in de marktsector in het algemeen gebruikelijk
is. Het advies van de Raad van State geeft hiertoe aanleiding, omdat daarin
naar onze mening te gemakkelijk wordt voorbijgegaan aan het gegeven dat in
het huidige financieringssysteem van het ABP bij de vaststelling van de contante
waarde van de opgebouwde aanspraken op enig tijdstip, de zogenaamde promotiereserve
wordt betrokken. Deze promotiereserve, die 10 procent bedraagt van de pensioenaanspraken
van de in dienst zijnde ambtenaren (te weten ultimo 1995 6,1 miljard gulden),
heeft strikt genomen evenwel betrekking op ontwikkelingen die zich naar verwachting,
gezien de in het verleden gemeten individuele salarisontwikkelingen, zullen
voordoen na het tijdstip van vaststelling van de opgebouwde pensioenaanspraken.
De promotiereserve heeft derhalve betrekking op toekomstige ontwikkelingen.
Dergelijke ontwikkelingen maken in het algemeen bij andere pensioenfondsen
geen deel uit van de berekening van de op enig tijdstip opgebouwde pensioenaanspraken.
Om die reden zou ook voor de financieringssystematiek van de Stichting Pensioenfonds
ABP ertoe kunnen worden overgegaan de promotiereserve niet langer te betrekken
bij de berekening van de contante waarde van de opgebouwde pensioenaanspraken.De consequentie van de laatstbedoelde keuze is niet alleen dat de berekening
van opgebouwde aanspraken zuiverder zou worden en meer vergelijkbaar met die
bij andere pensioenfondsen, maar ook dat een kennelijk minder herkenbare extra
buffer in het vermogen van de Stichting Pensioenfonds ABP als zodanig verdwijnt.
Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt dat ook in het nader rapport inzake
de Wet FVP/ABP er al op is gewezen dat de promotiereserve in feite een extra
buffer vormt (Kamerstukken II 1993/94, 23 442, B, blz. 18). Deze minder
zichtbare buffer kan dan worden omgevormd tot één die eerder
als zodanig wordt herkend: de huidige normdekkingsgraad van 106 procent kan
worden verhoogd tot 110 procent.In de tweede plaats zou het verschijnsel kunnen worden tegengegaan dat
in het financieringssysteem van de Stichting Pensioenfonds ABP de feitelijke
dekkingsgraad de neiging heeft lager uit te vallen dan de normdekkingsgraad
van het synthesemodel. Het voorstel dat eerder hiertoe door de Verzekeringskamer
is gedaan in het advies van 26 juli 1993 inzake de Wet FVP/ABP (Kamerstukken
II 1993/94, 23 442, nr. 3, blz. 35), kan hiertoe in het premiemodel worden
verwerkt. Dit betekent dat in de formule van het flexibel premiesysteem zoals
opgenomen in artikel 5 van de Wet FVP/ABP, de premiecomponent voor de lange
termijn eveneens zou moeten worden vermenigvuldigd met een factor groter dan
één.De realisatie van een feitelijke normdekkingsgraad die dichter ligt bij
de verhoogde normdekkingsgraad van het synthesemodel van 110 procent of daarmee
geheel overeenkomt, brengt met zich dat de pensioenpremie inzake het ouderdoms-
en nabestaandenpensioen zou moeten worden verhoogd. Onder de huidige omstandigheden,
waarin geen of nauwelijks sprake is van financiële ruimte voor arbeidsvoorwaardenontwikkeling,
bestaat voor verhoging van de pensioenpremie evenzeer weinig ruimte. Desalniettemin
heeft overleg van de sociale partners in de overheidssector geleid tot bereidheid
tot aanpassing van het financieringssysteem van de Stichting Pensioenfonds
ABP overeenkomstig de hierboven beschreven wijze. Eventuele meevallers in
de ontwikkeling van de financiële positie van het fonds die in het huidige
premiemodel zouden leiden tot een lagere premie, zullen worden benut om de
feitelijke dekkingsgraad dichter bij de normdekkingsgraad te brengen.Deze nader in te vullen aanpassing van het premiesysteem inzake het ouderdoms-
en nabestaandenpensioen zal, doordat de dekkingsgraad op een structureel hoger
niveau wordt gebracht, er naar de mening van de sociale partners in de overheidssector
toe leiden dat nog beter wordt voldaan aan de voorwaarde dat er sprake dient
te zijn van een gezonde financiële positie voor de Stichting Pensioenfonds
ABP.Punt 11.3.2. van de memorie van toelichting is met het oog op het voorgaande
aangepast.2. In paragraaf 4 van de toelichting wordt vermeld dat de belanghebbende
met ingang van 1 januari 1996 aanspraken inzake ouderdoms- en nabestaandenpensioen
verkrijgt jegens de Stichting Pensioenfonds ABP die in totaliteit gelijkwaardig
zijn aan de aanspraken die hij ontleent aan de Algemene burgerlijke pensioenwet
(Abp-wet) en de wijzigingswetten van die wet. Verderop vermeldt de toelichting
dat de onvoorwaardelijke indexatie van de pensioenen zoals vervat in artikel
A 8 van de Abp-wet wordt gewijzigd in een voorwaardelijke indexatie. Dit betekent
ingevolge artikel 10, eerste lid, van het wetsvoorstel dat indexatie achterwege
blijft, indien de financiële positie van het pensioenfonds zich naar
het oordeel van het bestuur dwingend tegen die aanpassing verzet. De Raad is van oordeel dat het voorbehoud zoals vervat in genoemd artikellid
in ieder geval te ver strekt in zoverre daarin het oordeel van het bestuur
tot criterium wordt gemaakt. De inbreuk die krachtens artikel 10, eerste lid,
kan worden gemaakt op voortzetting van het thans bestaande wettelijke recht
op indexatie wordt daardoor immers niet afhankelijk gesteld van een objectieve
omstandigheid, te weten de financiële positie van het fonds, maar van
het inzicht van een van de contractpartners. Dit laatste vormt een verbreking
van het evenwicht die niet aanvaardbaar is, ook indien een voorbehoud met
betrekking tot de financiële positie van het fonds als zodanig zou worden
geaccepteerd. De Raad adviseert daarom in elk geval tot schrapping in het
desbetreffende artikellid van de woorden «naar het oordeel van dat bestuur».2. De Raad maakt bezwaar tegen de formulering van artikel 10, eerste lid,
waar wordt aangegeven dat de aanpassing van de op 31 december 1995 reeds ingegane
pensioenen en reeds bestaande uitzichten op pensioen overeenkomstig artikel
A 8 van de Algemene burgerlijke pensioenwet (Abp-wet) achterwege kan worden
gelaten, indien de financiële positie van het pensioenfonds zich naar
het oordeel van het bestuur van de Stichting Pensioenfonds ABP dwingend tegen
die aanpassing verzet. Hiermee wordt de indexatie van die pensioenen en uitzichten
op pensioen naar het oordeel van de Raad te zeer afhankelijk gemaakt van het
inzicht van een van de contractpartijen in plaats van een objectieve omstandigheid.De Raad baseert zich ons inziens ten onrechte op de overweging dat de
vorenbedoelde indexatie in de voorgestelde tekst afhankelijk wordt gemaakt
van het inzicht van een van de contractpartijen. De partijen bij de pensioenovereenkomst,
dat wil zeggen na 1 januari 1996 het Verbond Sectorwerkgevers Overheid en
de centrales van overheidspersoneel als vertegenwoordigers van de overheidswerknemers,
zijn ingevolge artikel 6, eerste lid, van de Pensioen- en spaarfondsenwet
(PSW) immers beide door een gelijk aantal bestuursleden vertegenwoordigd in
het bestuur van de Stichting Pensioenfonds ABP. Dit betekent dat de vertegenwoordigers
van beide contractpartijen in voorkomend geval betrokken zijn bij de beantwoording
van de vraag of de financiële positie van het fonds het noodzakelijk
maakt dat de indexatie achterwege wordt gelaten. In het gegeven dat vertegenwoordigers
van beide contractpartijen gezamenlijk hierover dienen te beslissen, ligt
een belangrijke waarborg besloten dat er in voorkomend geval sprake zal zijn
van een zorgvuldige en evenwichtige besluitvorming.Bovendien geldt dat de besluitvorming van het bestuur van de Stichting
Pensioenfonds ABP inzake de indexatie is gebonden aan een wettelijk bepaald
criterium: de financiële positie van het pensioenfonds dient zich dwingend
te verzetten tegen de indexatie van de onderhavige pensioenen en uitzichten
op pensioen. Dit laatste is eerst dan aan de orde indien door het toepassen
van indexatie de dekkingsgraad minder dan 100 procent gaat bedragen of daardoor
nog verder beneden dat minimumniveau komt te liggen, terwijl de dekkingsgraad
niet binnen aanvaardbare termijn op het vereiste niveau zal komen of kan worden
gebracht door een verhoging of verdere verhoging van de pensioenpremie. Hierbij
dient evenwel onmiddellijk te worden aangetekend dat hiermee geen volstrekt
eenduidige maatstaf is gegeven voor de vaststelling dat de financiële
positie van het pensioenfonds niet toestaat dat de indexatie wordt toegepast.
Bij de beoordeling van die positie spelen immers ook verwachtingen omtrent
toekomstige ontwikkelingen een rol. Daarover kan op goede gronden verschillend
worden gedacht.Voorts geldt dat het bestuur niet eerder tot het achterwege laten van
de indexatie kan besluiten dan nadat de in artikel 10, derde lid, van het
wetsvoorstel neergelegde procedure is gevolgd. De externe actuaris, de deelnemersraad
(indien deze overeenkomstig de PSW is ingesteld) en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid
dienen hieromtrent te adviseren.Ten slotte geldt dat, zoals ook uit het derde lid van artikel 10 blijkt,
uitsluitend het bestuur van een pensioenfonds verantwoordelijk is voor een
financieel evenwichtige situatie bij het fonds. Het is derhalve het bestuur
dat dient vast te stellen of indexatie tot onaanvaardbare financiële
consequenties voor het pensioenfonds leidt. Gelet op het voorgaande zal het
bestuur uitsluitend op basis van zakelijke overwegingen en na afweging van
alle relevante financiële gegevens in voorkomend geval besluiten tot
het achterwege laten van de indexatie.Op grond van het voorgaande kunnen wij de zienswijze van de Raad met betrekking
tot artikel 10, eerste lid, niet tot de onze maken. De aanbeveling van de
Raad om de woorden «naar het oordeel van dat bestuur» te schrappen,
is dan ook niet overgenomen.3a. Ook indien het in punt 2 verwoorde advies is gevolgd, is naar het
oordeel van de Raad de wijziging van onvoorwaardelijke indexatie naar voorwaardelijke
indexatie echter zodanig van aard, dat reeds op grond daarvan bezwaarlijk
kan worden volgehouden dat per 1 januari 1996 sprake is van materieel gelijkwaardige
aanspraken op ouderdoms- en nabestaandenpensioen (paragraaf 4, aanhef, van
de memorie van toelichting). Het college meent dat op dit punt in de kern
sprake is van een duidelijke verslechtering omdat een vanwege het Rijk verzekerd
pensioen wordt omgezet in een pensioen dat afhankelijk wordt gesteld van de
financiële positie van het pensioenfonds. De vermelding in de toelichting
dat nagenoeg alle ondernemings- en bedrijfspensioenfondsen een voorwaardelijke
indexatie kennen en dat daarvan in de afgelopen jaren op soortgelijke wijze
gebruik is gemaakt als de ongeclausuleerde indexatie die het ABP en het Spoorwegpensioenfonds
kennen, kan hieraan niet afdoen. Mede gelet op hetgeen hiervoor is vermeld
omtrent het advies van de Verzekeringskamer van 20 december 1994, concludeert
de Raad dat op grond van de thans voorhanden zijnde gegevens per 1 januari
1996 de pensioenvoorziening afhankelijk wordt gesteld van de financiële
situatie van het fonds en dat de financiële spankracht van het fonds
niet zodanig is dat op grond daarvan een geïndexeerde pensioenvoorziening
is gewaarborgd. In verband hiermee kan bezwaarlijk worden staande gehouden
de vermelding in de toelichting dat na 1 januari 1996 sprake is van gelijkwaardigheid
van aanspraken op ouderdoms- en nabestaandenpensioen in materiële zin.
De Raad is van oordeel dat daarvan eerst sprake kan zijn, indien de indexatie
niet afhankelijk wordt gesteld van de financiële positie van het fonds. De Raad gaat er hierbij niet aan voorbij dat onvoorwaardelijke indexering,
gelet op de omvang van het waarborgvermogen die de Verzekeringskamer in dat
geval verlangt, een aanzienlijk groter vermogen vergt dan thans wordt aangehouden,
maar is van oordeel dat het mogelijkerwijs in de toekomst niet kunnen voldoen
aan de indexeringsverplichting niet mag worden afgewenteld op de alsdan premiebetalende
ambtenaren of de pensioengerechtigden. Zo het vermogen bij gelegenheid van
de privatisering niet wordt afgestort, komt naar het oordeel van de Raad een
garantie van de Staat voor de nakoming van de indexatieverplichting in aanmerking.3a. De Raad meent dat bezwaarlijk kan worden volgehouden dat per 1 januari
1996 sprake is van materieel gelijkwaardige aanspraken op ouderdoms- en nabestaandenpensioen.
Hij baseert zich daarbij enerzijds op het gegeven dat een vanwege het Rijk
verzekerd pensioen wordt omgezet in een pensioen dat afhankelijk wordt gesteld
van de financiële positie van het pensioenfonds. Anderzijds is de Raad
van mening dat de financiële spankracht van het fonds niet zodanig is
dat op grond daarvan een geïndexeerde pensioenvoorziening is gewaarborgd.Het oordeel van de Raad dat niet zou kunnen worden gesproken van materieel
gelijkwaardige aanspraken op ouderdoms- en nabestaandenpensioen op grond van
de overweging dat een vanwege het Rijk verzekerd pensioen wordt omgezet in
een pensioen dat afhankelijk wordt gesteld van de financiële positie
van het pensioenfonds, heeft ons verbaasd.In de eerste plaats omdat de Raad ten onrechte de suggestie wekt dat het
pensioen zelf in het voorliggende wetsvoorstel afhankelijk zou zijn gesteld
van de financiële positie van het fonds. Niet de pensioenen zijn afhankelijk
gesteld van de financiële positie van de Stichting Pensioenfonds ABP,
maar de aanpassing van die pensioenen aan de algemene salarisontwikkeling
binnen de overheid.Ten tweede geldt dat bij eerdere privatiseringen van onderdelen van de
rijksoverheid het gegeven dat de pensioenaanspraken van de bij de privatisering
betrokken overheidswerknemers die zij ingevolge de Abp-wet hebben opgebouwd,
door middel van waarde-overdracht worden omgezet in aanspraken tegenover een
instelling waarop de PSW van toepassing is, geen beletsel is gebleken om te
spreken over gelijkwaardigheid van aanspraken. In al die gevallen werd de
ongeclausuleerde indexatie van de pensioenaanspraken ingevolge de Abp-wet,
veranderd in een voorwaardelijke, aangezien geen van de pensioeninstanties
waarbij de ten tijde van de privatisering door het personeel reeds opgebouwde
pensioenaanspraken werden ondergebracht, een ongeclausuleerde indexatie kent.
Ten aanzien van al die privatiseringen is de in de desbetreffende privatiseringswet
neergelegde gelijkwaardigheid van pensioenaanspraken desalniettemin nimmer
een punt van discussie geweest. In materiële zin is die gelijkwaardigheid
telkenmale aanvaard.Hierbij wordt aangetekend dat het bij de privatiseringen die tot nu toe
hebben plaatsgevonden onder meer is gegaan om die van de PTT, waarbij 90 000
personeelsleden betrokken waren. Bij de privatisering van de Verzekeringskamer
is de wijziging van de ongeclausuleerde indexatie van pensioenaanspraken in
een geclausuleerde, met zoveel woorden aan de orde gesteld (Kamerstukken II
1991/92, 22 316, nr. 3, blz. 26 en 27), zonder dat dit tot bezwaren heeft
geleid.Ook bij de privatisering van het Spoorwegpensioenfonds, welke privatisering
vergelijkbaar is met die van het ABP, is het vanwege het Rijk verzekerde pensioen
omgezet in een pensioen dat afhankelijk wordt gesteld van de financiële
positie van het pensioenfonds. In de memorie van toelichting op het desbetreffende
wetsvoorstel is dat uitdrukkelijk aan de orde gesteld (Kamerstukken II 1992/93,
23 305, nr. 3, blz. 19). In de nota naar aanleiding van het verslag is
dit desgevraagd door de regering nader toegelicht (Kamerstukken II 1993/94,
23 305, nr. 7, blz. 18, 19 en 20). Daarbij is er op gewezen dat ook indien
de pensioenen wettelijk zijn geregeld, in voorkomend geval de financiering
van de indexatie onmogelijk zou kunnen blijken te zijn. In een dergelijk geval
zal, zo werd aangegeven, «de wetgever maatregelen dienen te treffen
ten einde de aanspraak op indexatie te beperken of ongedaan te maken».
Daaraan werd toegevoegd: «In die zin is de ongeclausuleerde indexatie
in de Sp-wet (Spoorwegpensioenwet) evenals die in de Algemene burgerlijke
pensioenwet geen absolute aanspraak die onder alle omstandigheden te gelde
zal kunnen worden gemaakt; indien de middelen daarvoor ontbreken kan de indexatie
de facto niet gestand worden gedaan».Voor zover de Raad de opvatting is toegedaan dat de financiële spankracht
van het fonds niet zodanig is dat op grond daarvan een geïndexeerde pensioenvoorziening
is gewaarborgd, blijven de zienswijze van de regering en die van de Raad uiteen
lopen. Naar onze mening is er geen reden om te concluderen dat er sprake zou
zijn van een te geringe spankracht. Het financieringssysteem van de Stichting
Pensioenfonds ABP wijkt niet in ongunstige zin af van het systeem dat ingevolge
de Wet FVP/ABP thans geldt voor het ABP. Bovendien wijkt dat financieringssysteem
in het algemeen zeker niet ongunstig af ten opzichte van financieringssystemen
die door andere pensioenfondsen worden gehanteerd. Dit betekent dat, nu de
indexatie van pensioenen in de marktsector de laatste jaren niet minder gunstig
is geweest dan die van de pensioenen ingevolge de Abp-wet, de indexatie van
de pensioenen van het overheidspersoneel niet minder verzekerd is dan die
van werknemers in de marktsector in het algemeen.Uiteraard geldt ten aanzien van de indexatie dat deze in geen enkel systeem
kan worden gegarandeerd. Er zijn extreme economische ontwikkelingen denkbaar
die indexatie onmogelijk maken. Dit geldt dan niet slechts voor de Stichting
Pensioenfonds ABP, maar in beginsel voor alle pensioenfondsen. En zoals hierboven
reeds is aangegeven, zou in een dergelijke situatie ook de wetgever zich dienen
te bezinnen over de indexatie van overheidspensioenen indien die alsdan nog
wettelijk zou zijn gegarandeerd.De stellingname van de Raad dat «het mogelijkerwijs in de toekomst
niet kunnen voldoen aan de indexeringsverplichting niet mag worden afgewenteld
op de alsdan premiebetalende ambtenaren of de pensioengerechtigden»,
gaat ons inziens dan ook te zeer uit van een onder alle omstandigheden gegarandeerde
indexatie. Bovendien wordt daarin te zeer voorbijgegaan aan de solidariteitselementen
in de financieringssystemen van pensioenfondsen, waardoor de ene generatie
soms bijdraagt aan de financiering van de pensioenen van de andere generatie
en waarbij deze onderlinge solidariteit van richting kan veranderen afhankelijk
van de economische omstandigheden. Zo kan een reeds gevormd pensioenvermogen
in gunstige omstandigheden een zodanig rendement opleveren dat de pensioenbijdrage
voor de nog werkenden kan worden verlaagd, terwijl het mogelijk is dat bij
gewijzigde omstandigheden een lagere opbrengst van datzelfde vermogen wordt
verkregen en mede met het oog op de indexatie van reeds ingegane pensioenen
een hogere pensioenbijdrage voor de nog werkenden wordt gevraagd.Gelet op het voorgaande is er naar onze mening geen reden om te streven
naar de vorming van een hoger vermogen voor de pensioenaanspraken die ten
tijde van de privatisering van het ABP reeds zijn opgebouwd. Evenmin bestaat
de noodzaak te komen tot een garantie van de Staat voor de nakoming van de
indexatieverplichting.3b. In paragraaf 4 van de memorie van toelichting zetten de bewindslieden
uiteen waarom in artikel 7, eerste lid, van het voorstel van wet niet kortweg
de bestaande aanspraken van belanghebbenden worden gewaarborgd maar in totaliteit
daaraan gelijkwaardige aanspraken. De Raad acht de gegeven motivering op twee
onderdelen niet overtuigend. De bewindslieden zien het als een bezwaar dat, indien de gelijkwaardigheidsclausule
zou ontbreken, aanpassing van de aanspraken die worden ontleend aan de Abp-wet
uitsluitend door de wetgever zou kunnen worden aangebracht. De door de Stichting
Pensioenfonds ABP te honoreren aanspraken zouden aldus door wettelijke bepalingen
anders dan de Pensioen- en spaarfondsenwet (PSW) blijven worden beheerst.
Dit zou in strijd zijn met een van de uitgangspunten van de PSW, namelijk
dat die wet geen betrekking heeft op pensioenfondsen waarvoor bij een andere
wet of bij algemene maatregel van bestuur regelingen zijn vastgesteld. Ook
zou afbreuk worden gedaan aan de doelstelling van de privatisering.De Raad merkt op dat het beginsel van een uitsluitende regeling in de
PSW reeds wordt doorbroken door de opneming van artikel 10, eerste lid, in
het voorstel van wet. De indexering bepaalt immers mede de omvang van de aanspraak
van de belanghebbende ten opzichte van de Stichting Pensioenfonds ABP. Belangrijker
acht het college evenwel dat artikel 7, eerste lid, betrekking heeft op bestaande,
bij wet gevestigde aanspraken. Dat die slechts door de wetgever zouden kunnen
worden aangepast aan gewijzigde omstandigheden kan dan niet als een bezwaar
gelden maar behoort eerder tot de te verstrekken garantie. De overweging dat
pensioenfondsen die onder de PSW vallen slechts door die wet worden beheerst,
kan evenmin gewicht in de schaal leggen, nu dat een keus van de wetgever is
die door een andere keus kan worden vervangen, zeker wanneer een situatie
zonder precedent – zoals de overgang van het grootste pensioenfonds
uit de publiekrechtelijke naar de privaatrechtelijke sfeer – aan de
orde is. Het beroep ten slotte op het doel van de privatisering gaat eraan
voorbij dat artikel 7, eerste lid, wordt opgenomen om een grens aan te geven
binnen welke de privatisering zich in het voorliggende geval beweegt: de overgang
van publiekrechtelijk wettelijk regime naar privaatrechtelijke overeenkomst
mag niet tot gevolg hebben dat in vrije onderhandeling wordt bepaald welke
aanspraken de belanghebbende met ingang van 1 januari 1996 verkrijgt. De privatisering
kan dan vervolgens niet als argument worden gebezigd om niet zonder meer de
bestaande wettelijke aanspraken te handhaven.Voorts wijzen de bewindslieden als achtergrond van de bepaling inzake
de gelijkwaardige aanspraken op de omstandigheid dat de onvoorwaardelijke
indexatie van de pensioenen, zoals neergelegd in artikel A8 van de Abp-wet,
niet kan worden gehandhaafd. Het komt de Raad voor dat hier sprake is van
een beperking van tot dusverre bestaande wettelijke aanspraken. Reeds om die
reden kan het argument niet dienen om de opneming van de gelijkwaardigheidsclausule
te ondersteunen.3b. De Raad meent dat in artikel 7, eerste lid, van het wetsvoorstel de
bestaande pensioenaanspraken kortweg kunnen worden gewaarborgd. In dat kader
merkt de Raad op dat het beginsel van een uitsluitende regeling in de PSW
reeds wordt doorbroken door de opneming van artikel 10, eerste lid, in het
wetsvoorstel.Naar het ons wil voorkomen gaat de Raad met deze stellingname voorbij
aan de opzet van het wetsvoorstel, waarin artikel 7, eerste lid, nader wordt
ingevuld in paragraaf 3, waarvan artikel 10 deel uit maakt. Het feit dat in
het voorliggende wetsvoorstel in tegenstelling tot eerdere privatiseringswetten,
waaronder ook de Wet privatisering Spoorwegpensioenfonds, nadere invulling
is gegeven aan de gelijkwaardigheid van de pensioenaanspraken die door de
belanghebbenden worden verkregen tegenover de Stichting Pensioenfonds ABP,
betekent niet dat in de desbetreffende aanvullende bepalingen een nieuwe en
aparte wettelijke regeling voor dat pensioenfonds in het leven wordt geroepen
die zou gelden naast de wettelijke verplichting om gelijkwaardige aanspraken
te verzekeren. Het gaat om een en dezelfde verplichting: de toekenning van
gelijkwaardige aanspraken impliceert dat de indexatie wordt toegepast, behoudens
indien de financiële positie van de Stichting Pensioenfonds ABP zich
daartegen dwingend verzet. Een verplichting die in het algemeen geldt bij
iedere privatisering, daaraan inherent is, en derhalve in al die gevallen
geldt naast de PSW.De opvatting van de Raad dat in artikel 7, eerste lid, van het wetsvoorstel
de bestaande pensioenaanspraken kortweg kunnen worden gewaarborgd, wordt door
de Raad tevens gebaseerd op de overweging dat die bepaling betrekking heeft
op bestaande, bij wet gevestigde aanspraken.Naar onze mening is dit geen steekhoudend argument. Bij alle privatiseringen
ging het immers om pensioenaanspraken die op grond van de Abp-wet of de Spoorwegpensioenwet
waren gevestigd. Bij geen enkele privatisering is een verderreikende garantie
gevraagd dan die van de gelijkwaardigheid van de pensioenaanspraken die in
plaats van de oude aanspraken tegenover het ABP, onderscheidenlijk het Spoorwegpensioenfonds,
werden verkregen tegenover de nieuwe pensioeninstantie. Het enkele gegeven
dat thans een bijzonder groot pensioenfonds uit de publiekrechtelijke naar
de privaatrechtelijke sfeer overgaat, geeft geen aanleiding om deze overgang
op een andere wijze te behandelen dan andere privatiseringen wat betreft de
pensioenaanspraken. De pensioenbelangen van de huidige ambtenaren in de zin
van de Abp-wet behoren op grond van het beginsel van gelijke behandeling niet
anders te worden gewogen dan die van de medewerkers van onder meer de PTT
(90 000) of van de deelnemers in het Spoorwegpensioenfonds (31 500).De opmerking van de Raad dat de overgang van publiekrechtelijk wettelijk
regime naar privaatrechtelijke overeenkomst niet tot gevolg mag hebben dat
in vrije onderhandeling wordt bepaald welke aanspraken de belanghebbende met
ingang van 1 januari 1996 verkrijgt, kunnen wij niet plaatsen tegen de achtergrond
van de garantie die in artikel 7, eerste lid, en paragraaf 3 van het wetsvoorstel
ligt besloten inzake de gelijkwaardigheid van de op 31 december 1995 op basis
van de Abp-wet gevestigde aanspraken, noch tegenover de achtergrond van de
reeds plaatsgevonden hebbende privatiseringen, waaronder die van het Spoorwegpensioenfonds,
die gepaard ging met de intrekking van de Spoorwegpensioenwet.3c. De Raad is van oordeel dat het onder 3a en 3b gestelde in aanmerking
genomen, het wetsvoorstel een beperking van nu in de wet vastliggende aanspraken
met zich brengt. Inachtneming van het beginsel van rechtszekerheid laat naar
het oordeel van de Raad niet toe dat een dergelijke beperking wordt aangebracht
in reeds opgebouwde aanspraken, dat wil zeggen reeds ingegane pensioenen en
het recht op pensioen zoals dat bestaat op 31 december 1995. Dit beginsel
brengt met zich dat het regime van artikel A8 van de Abp-wet blijvend moet
worden gehandhaafd voor de aanspraken opgebouwd tot en met 31 december 1995
en dat het regime van artikel 10 van het wetsvoorstel eerst zal kunnen gelden
voor nog vanaf 1 januari 1996 op te bouwen aanspraken. De Raad merkt hierbij
op, dat het geven van een voorwaardelijk karakter aan de indexatie op basis
van de loonontwikkeling een wijziging van de arbeidsvoorwaarden vormt, die
afzonderlijke motivering behoeft. Indien zou worden besloten het regime van artikel 10 te handhaven voor
vanaf 1 januari 1996 nog op te bouwen aanspraken, zal die beslissing van een
deugdelijke motivering moeten worden voorzien.3c. De Raad concludeert dat het beginsel van de rechtszekerheid niet toelaat
dat een beperking wordt aangebracht in reeds opgebouwde aanspraken, in die
zin dat het regime van artikel A 8 van de Abp-wet daarop niet blijvend van
toepassing zal zijn.Gelet op hetgeen hierboven onder 3a en 3b reeds is gesteld, menen wij
dat volledig recht wordt gedaan aan het beginsel van de rechtszekerheid. De
indexatie van de pensioenen is na de privatisering van het ABP in materieel
opzicht niet minder verzekerd dan in de huidige situatie.Volledigheidshalve wordt hieraan nog het volgende toegevoegd. Zoals hierboven
eveneens reeds is aangegeven brengt het beginsel van de gelijke behandeling
met zich dat wat betreft hun pensioenaanspraken geen onderscheid mag worden
gemaakt tussen de huidige ambtenaren in de zin van de Abp-wet en degenen die
reeds eerder betrokken waren bij een privatisering. Het beginsel van de rechtszekerheid
geldt immers voor allen die op basis van een publiekrechtelijke regeling pensioenaanspraken
hebben verkregen, welke aanspraken in verband met een privatisering zijn omgevormd
tot aanspraken tegenover een instantie waarop de PSW van toepassing is. Aan
de rechtszekerheid is tegemoetgekomen door de bepaling dat het moet gaan om
gelijkwaardige aanspraken.De opmerking van de Raad dat de wijziging van de indexatie van de na 31
december 1995 op te bouwen pensioenaanspraken van een onvoorwaardelijke in
een voorwaardelijke, afzonderlijke motivering behoeft, heeft ons verbaasd.
Het voorliggende wetsvoorstel heeft immers de strekking dat de Abp-wet per
1 januari 1996 wordt ingetrokken en dat met ingang van die datum de vaststelling
van de inhoud van de pensioenregeling geheel wordt overgelaten aan de sociale
partners in de overheidssector. Het wetsvoorstel bevat dan ook geen bepalingen
omtrent de inhoud van de pensioenregeling die van toepassing zal zijn op de
diensttijd na 31 december 1995. Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt
dat de sociale partners inmiddels op 15 maart jongstleden overeenstemming
hebben bereikt over het pensioenreglement dat na de privatisering van het
ABP zal gaan gelden voor de Stichting Pensioenfonds ABP.4. Het laatste gedeelte van paragraaf 4 van de memorie van toelichting
bevat een beschouwing over de twee manieren waarop de vraag kan worden beantwoord
wat gelijkwaardige aanspraken zijn. Vermeld wordt dat bij de privatisering
van het ABP is gekozen voor de benaderingswijze volgens welke gelet is op
de continuïteit van de pensioentoezegging, ongeacht de vorm waarin deze
is neergelegd. Daarbij wordt echter, met een verwijzing naar het streven naar
een vereenvoudigde pensioenregeling, gesteld dat binnen de grenzen van redelijkheid
en billijkheid wel aanpassingen kunnen worden aangebracht ook wat betreft
de reeds op 31 december 1995 gevestigde aanspraken. De Raad vat deze toevoeging
op als een herinnering aan het voorbehoud dat aan het slot van artikel 7,
eerste lid, wordt gemaakt in de vorm van een verwijzing naar paragraaf 3 van
het voorstel van wet. Het college acht het echter in strijd met de terecht
aanvaarde continuïteitsgedachte dat de wetgever thans zou kiezen voor
aanpassingen van de aanspraken uit «overwegingen van redelijkheid en
billijkheid». Die sterk burgerlijkrechtelijke maatstaf kan niet dienen
voor de beslissing over de voortzetting van wettelijke aanspraken. Deze behoort
veeleer te worden beheerst door het beginsel van de rechtszekerheid. De Raad
adviseert de toelichting op dit punt in vorenstaande zin aan te passen.4. De Raad acht het in strijd met de continuïteitsgedachte dat de
wetgever thans zou kiezen voor aanpassingen van de op 31 december 1995 op
basis van de Abp-wet reeds gevestigde pensioenaanspraken uit «overwegingen
van redelijkheid en billijkheid». Naar de mening van de Raad kan die
sterk burgerlijk-rechtelijke maatstaf niet dienen voor de beslissing over
de voortzetting van wettelijke aanspraken. Daarom adviseert de Raad in de
memorie van toelichting uit te gaan van het beginsel van de rechtszekerheid.De opvatting van de Raad kunnen wij niet delen. De privatisering van het
ABP brengt met zich dat de Abp-wet per 1 januari 1996 wordt ingetrokken, zodat
met ingang van die datum geen aanspraken meer kunnen worden ontleend aan die
wet. Het beginsel van de rechtszekerheid houdt in deze situatie in dat de
op basis van de Abp-wet opgebouwde pensioenaanspraken niet ongedaan mogen
worden gemaakt. Dit laatste gebeurt dan ook niet; op basis van het wetsvoorstel
worden gelijkwaardige aanspraken verkregen tegenover de Stichting Pensioenfonds
ABP. Op deze wijze is volledig tegemoetgekomen aan het beginsel van de rechtszekerheid.De gelijkwaardigheid van de pensioenaanspraken wordt gerealiseerd door
de omzetting van de op 31 december 1995 reeds gevestigde aanspraken in aanspraken
op basis van het pensioenreglement van de Stichting Pensioenfonds ABP. Aangezien
dat pensioenreglement wordt beheerst door het burgerlijk recht, verlaten de
op 31 december 1995 reeds gevestigde pensioenaanspraken het publiekrechtelijk
domein en worden zij in het vervolg beheerst door het burgerlijk recht. Het
is in dat verband dan ook niet onjuist om te verwijzen naar overwegingen van
redelijkheid en billijkheid.Volledigheidshalve wordt hieraan toegevoegd dat er naar onze mening geen
tegenstelling bestaat tussen het beginsel van de rechtszekerheid en de vorenbedoelde
overwegingen van redelijkheid en billijkheid. Deze overwegingen zullen immers
inhouden dat, zoals overigens in het kader van het regime van de PSW vanzelfsprekend
is, in voorkomend geval terdege rekening wordt gehouden met het uitgangspunt
dat opgebouwde pensioenaanspraken in beginsel onaantastbaar zijn.5. Het wetsvoorstel strekt blijkens hoofdstuk 1 van de toelichting tot
privatisering per 1 januari 1996 van het ABP. Met de privatisering wordt beoogd,
aldus hoofdstuk 4 van de toelichting, het ABP om te vormen tot een regulier
pensioenfonds waarop de PSW van toepassing is en waarin de sociale partners
verantwoordelijk zijn voor het geheel van het pensioenaansprakenpakket. Naast de privatisering van het ABP bestaat blijkens hoofdstuk 2 van de
toelichting het voornemen om eveneens per 1 januari 1996 het overheids-personeel
onder de werkingssfeer te brengen van de werknemersverzekeringen. Dit voornemen
wordt geduid als de operatie «overheids-personeel onder de werknemersverzekeringen»
(OOW-project). Indien dat voornemen wordt gerealiseerd kan, blijkens paragraaf
3.3 van de memorie van toelichting bij de Wet financiële voorzieningen
privatisering ABP (Kamerstukken II 1993/94, 23 442, nr. 3, blz. 5), de
regeling inzake de arbeidsongeschiktheid, zoals deze thans in de Abp-wet is
neergelegd in de vorm van aanspraak op invaliditeitspensioen, na de privatisering
niet ongewijzigd worden voortgezet. Indien de WAO als basisregeling rechtstreeks
op overheidspersoneel van toepassing is, zullen de «bovenwettelijke»
aanspraken gescheiden van de basisregeling moeten worden geregeld, alsmede
apart dienen te worden gefinancierd.Met het wetsvoorstel wordt een afzonderlijke WAO-conforme uitkering geïntroduceerd,
welke zal worden gefinancierd vanuit het Fonds arbeidsongeschiktheidsverzekering
overheidspersoneel. Met de uitvoering daarvan zal worden belast de Stichting
Uitvoeringsinstelling sociale zekerheid voor overheid en onderwijs inzake
de arbeidsongeschiktheidsverzekering (Stichting USZO/AOV). Uitsluitend de
«bovenwettelijke» aanspraken zullen bij de Stichting Pensioenfonds
ABP worden ondergebracht.De toelichting, hoofdstuk 2, vermeldt dat er geen zekerheid over bestaat
dat het OOW-project op 1 januari 1996 kan worden gerealiseerd en dat er in
verband hiermede voor is gekozen de privatisering van het ABP als een zelfstandige
operatie te beschouwen.Deze keuze neemt niet weg, zo merkt de Raad op, dat met het voorstel van
wet – met name met de invoering van de WAO-conforme uitkering –
wordt geanticipeerd op het OOW-project. In de toelichting op artikel 57 wordt
erkend dat samenhang bestaat tussen de privatisering van het ABP en het onder
de wettelijke werknemersverzekeringen brengen van het overheidspersoneel.Tegen de zojuist genoemde keuze heeft de Raad het bezwaar van wetgevende
aard dat de wetgever het geheel onvoldoende kan overzien en voorts dat de
Staten-Generaal als medewetgever een totaaloverzicht wordt onthouden. Ook
de Raad is derhalve niet in de gelegenheid rekening te houden met de inhoud
van het OOW-project.Het college beveelt aan dit bezwaar te betrekken en te bespreken bij de
in de toelichting gemaakte keuze om de privatisering van het ABP los te koppelen
van het OOW-project, doch in het wetsvoorstel niettemin op dat project te
anticiperen.5. De Raad heeft bezwaar tegen de keuze om de privatisering van het ABP
als een zelfstandige operatie te benaderen, los van het OOW-project. Dit bezwaar
baseert de Raad op de overweging dat de wetgever het geheel onvoldoende kan
overzien en voorts dat de Staten-Generaal als medewetgever een totaaloverzicht
wordt onthouden. De Raad beveelt aan dit bezwaar te betrekken en te bespreken
bij de in de toelichting gemaakte keuze om de privatisering van het ABP los
te koppelen van het OOW-project.De opvatting van de Raad wordt door ons niet onderschreven. In de eerste
plaats geldt dat, zoals in hoofdstuk 2 van de memorie van toelichting vooropgesteld
wordt, de privatisering van het ABP een op zichzelf staande operatie is. De
Raad stelt dan ook ten onrechte dat de keuze is gemaakt om de privatisering
van het ABP los te koppelen van het OOW-project. De keuze ligt anders: er
is voor gekozen de privatisering van het ABP niet te koppelen aan het OOW-
project, dat ten tijde van het concipiëren van het voorliggende wetsvoorstel
dezelfde streefdatum kende als de privatiseringsoperatie. Deze keuze was uitsluitend
gebaseerd op het ontbreken van zekerheid op het moment van concipiatie van
het wetsvoorstel of de streefdatum van het OOW-project zou kunnen worden gehaald.In de tweede plaats wordt in hoofdstuk 2 van de memorie van toelichting
verwezen naar paragraaf 3.3. van de memorie van toelichting inzake de Wet
FVP/ABP. Daarin is uiteengezet dat onder meer met het oog op het OOW-project
de huidige geïntegreerde regeling inzake het invaliditeitspensioen niet
kan worden gehandhaafd. Er zal een scheiding moeten worden aangebracht tussen
de aanspraken die overeenkomen met die ingevolge de WAO en de zogenaamde bovenwettelijke
aanspraken.Ten derde is de Tweede Kamer der Staten-Generaal herhaaldelijk geïnformeerd
omtrent het OOW-project. Laatstelijk is dit geschied in de memorie van toelichting
op de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken voor het jaar 1995
(Kamerstukken II 1994/95, 23 900 hoofdstuk VII, nr. 2, blz. 14) en bij
de beantwoording van vragen inzake die begroting door de Minister van Binnenlandse
Zaken (Kamerstukken II 1994/95, 23 900 hoofdstuk VII, nr. 5, blz. 22
en 24). Ten slotte geldt dat het OOW-project als zodanig in het voorliggend wetsvoorstel
niet aan de orde is. Een meer uitputtende uiteenzetting inzake het OOW-project
dan reeds tot op heden is gegeven, zal worden neergelegd in de memorie van
toelichting bij het desbetreffende wetsvoorstel.Los van het voorgaande dient overigens het volgende te worden opgemerkt.
Recentelijk heeft de regering besloten de streefdatum voor het OOW-project
te wijzigen van 1 januari 1996 in 1 januari 1998. Het uitstel van twee jaar
is nodig gebleken teneinde de tijdige vaststelling van aanvullende arbeidsvoorwaardelijke
regelingen op het terrein van ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid
te verzekeren, alsmede een correcte uitvoering van de wettelijke werknemersverzekeringen
ten aanzien van het overheidspersoneel en van de vorenbedoelde aanvullende
regelingen mogelijk te maken. Met het oog op deze nadere besluitvorming is
de memorie van toelichting aangepast.6. De eerste volzin van artikel 109 van de Grondwet bepaalt dat de wet
de rechtspositie van ambtenaren regelt. Dienaangaande wordt in paragraaf 3
van de memorie van toelichting opgemerkt dat deze bepaling inhoudt dat een
regeling inzake de pensioenen, als onderdeel van de ambtelijke rechtspositie,
een formeel-wettelijke basis dient te hebben. Ook wordt erop gewezen dat de
Grondwet zich niet uitspreekt over de mate waarin de wetgever de materiële
regeling van de pensioenen zelf dient te bepalen dan wel dat delegatie is
toegestaan, en dat een regeling bij privaatrechtelijke overeenkomst niet wordt
uitgesloten. Met de aanneming van de Wet financiële voorzieningen privatisering
ABP heeft de wetgever in feite een uitspraak gedaan over de verenigbaarheid
van de privatisering met artikel 109 van de Grondwet. De Raad kan instemmen met het betoog in de memorie van toelichting. Het
college wijst er evenwel op dat de betekenis van artikel 109 van de Grondwet
hiermee wordt uitgehold en verder zal worden gemarginaliseerd door de OOW-operatie
en de ook overigens voortschrijdende gelijkstelling van ambtenaren en andere
werknemers. Tegen deze achtergrond is de Raad van oordeel dat ter wille van
de duidelijkheid in de memorie van toelichting een uiteenzetting dient te
worden opgenomen omtrent de huidige betekenis van artikel 109 van de Grondwet
voor de ambtelijke rechtspositie.6. De Raad kan instemmen met het betoog in de memorie van toelichting
omtrent de verhouding van het voorstel tot artikel 109 van de Grondwet. Hij
stelt vervolgens vast dat de betekenis van deze bepaling met dit voorstel
wordt uitgehold en verder zal worden gemarginaliseerd door de OOW-operatie
en de ook overigens voortschrijdende gelijkstelling van ambtenaren en andere
werknemers.Hieromtrent wordt het volgende opgemerkt. Bij de grondwetsherziening van
1983 is artikel 109 opgenomen omdat de noodzaak van de aanwezigheid van een
ambtelijke dienst en het belangrijk aandeel van ambtenaren in de uitvoering
van de overheidstaak een speciale grondwettelijke bepaling omtrent de rechtspositie
van ambtenaren rechtvaardigt. Daarbij dient de wetgever de bijzondere eisen
die de publieke taak van de ambtenaren stelt, in acht te nemen. Deze redengeving
is ook thans nog valide.Bij de totstandkoming van artikel 109 is voorts reeds aandacht besteed
aan de mogelijkheid om de ambtelijke rechtspositie privaatrechtelijk vorm
te geven (Kamerstukken II 1979/80, 15 048, nr. 3, blz. 4; Kamerstukken
II 1979/80, 15 048, nr. 5, blz. 4). Uit de parlementaire behandeling
blijkt dat het artikel niet een bepaald rechtskarakter (privaat- of publiekrechtelijk)
voorschrijft. De rechtsontwikkeling op dit punt is nadrukkelijk aan de wetgever
overgelaten. In het licht hiervan kan worden gesteld dat de verschuiving van
publiekrechtelijke naar privaatrechtelijke vormgeving van de ambtelijke rechtspositie
past bij hetgeen de grondwetgever voor ogen heeft gestaan. Van een uitholling
of marginalisering van artikel 109 van de Grondwet is naar onze mening dan
ook geen sprake. Artikel 109 waarborgt dat ook voor die elementen van de ambtelijke
rechtspositie die privaatrechtelijk worden vormgegeven, een wettelijke basis
aanwezig zal moeten zijn. Bij de vraag of de verdere invulling van een deel
van de rechtspositie kan worden overgelaten aan de overheidswerkgevers en
-werknemers dient de wetgever zich telkens rekenschap te geven van de bijzondere
eisen die de publieke taak stelt aan ambtenaren.Er wordt ten overvloede nog op gewezen dat de gelijkstelling van ambtenaren
en andere werknemers na aanvaarding van dit wetsvoorstel en van het voorstel
Wet kaderregeling vut overheidspersoneel in beperkte mate privaatrechtelijk
zal zijn ingekaderd. Vooralsnog blijven de meeste elementen van de rechtspositie
van ambtenaren nog geregeld in publiekrechtelijke regelingen.De memorie van toelichting is aangevuld met een passage van deze strekking.7. Krachtens artikel 1, onder l, wordt onder overheidspersoneel verstaan:
de overheidswerknemers en de militairen in de zin van de Algemene militaire
pensioenwet. In deze wet wordt het begrip militairen niet ondubbelzinnig gedefinieerd.
In verband hiermede verdient het aanbeveling het desbetreffende artikelonderdeel
op dit punt met de begripsbepalingen van de Algemene militaire pensioenwet
in overeenstemming te brengen.7. De Raad merkt terecht op dat in de Algemene militaire pensioenwet het
begrip militairen niet ondubbelzinnig is gedefinieerd. De begripsomschrijving
in artikel 1, onderdeel l, is aangepast.8. In artikel 1, onder q, sub 7°, worden als sectorwerkgever voor
het personeel in de sector Provincies aangewezen de gezamenlijke besturen
van de provincies, vertegenwoordigd door het Interprovinciaal Overleg. In
artikel 1, onder b, van het wetsvoorstel kaderregeling vut overheidspersoneel
wordt onder meer het Interprovinciaal Overleg als sectorwerkgever aangewezen,
namelijk voor de sector Provincies. De Raad beveelt aan in de wetsvoorstellen
één formulering te hanteren, indien er geen reden voor dit verschil
tussen beide wetsvoorstellen bestaat, en anders het verschil toe te lichten.8. Er is geen dwingende reden voor een verschil in aanwijzing van de werkgever
van de sector Provincies in het wetsvoorstel kaderregeling vut en het voorliggende
wetsvoorstel. De redactie van artikel 1, onderdeel q, onder 7°, van het
voorliggende wetsvoorstel is derhalve aangepast.9. Artikel 5, derde lid, biedt de mogelijkheid bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels te stellen. De toelichting op dit artikel vermeldt dat de desbetreffende materie nog
niet is uitgekristalliseerd, om welke reden het niet mogelijk wordt geacht
een regeling ter zake in het wetsvoorstel zelf op te nemen. De Raad acht dit
geen geldige reden voor delegatie en adviseert artikel 5, derde lid, achterwege
te laten en na voltooide gedachtenvorming ter zake een wetswijziging tot stand
te brengen.9. De Raad stelt ten onrechte dat in de toelichting op artikel 5, derde
lid, wordt vermeld dat de desbetreffende materie nog niet uitgekristalliseerd
is, om welke reden het niet mogelijk wordt geacht een regeling ter zake in
het wetsvoorstel zelf op te nemen. Er is slechts bij wijze van weergave van
de stand van zaken opgemerkt dat thans nog geen helder beeld bestaat hoe moet
worden gehandeld ten aanzien van bij een bepaalde sector ingedeelde B 3- lichamen
indien de desbetreffende sector bij de Stichting Pensioenfonds ABP vertrekt.
Niet is ingegaan op de reden waarom delegatie mogelijk wordt geacht. De memorie
van toelichting is op dit punt aangevuld.10. In artikel 20, tweede lid, wordt verwezen naar de ministeriële
regeling ingevolge artikel 5, tweede lid, onder II, letter k, van de Wet betreffende
verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds. Laatstgenoemd artikelonderdeel bevat geen rechtsgrond voor (sub)delegatie.
Bovendien wordt in het voorgestelde artikellid niet aangegeven welke ministeriële
regeling wordt bedoeld.Artikel 20, tweede lid, behoeft op beide punten aanpassing.10. Terecht merkt de Raad op dat artikel 20, tweede lid, niet juist is.
Bedoeld is te verwijzen naar de ministeriële regeling met betrekking
tot artikel 5, tweede lid, onder II, letter k, van de Wet betreffende verplichte
deelneming in een bedrijfspensioenfonds op grond van artikel 5, derde lid,
van die wet. Het onderhavige artikellid is aangepast.11. Artikel 25 regelt de overgang van het personeel van het ABP naar de
Stichting Pensioenfonds ABP dan wel naar de Stichting USZO/AOV. Ter zake van
deze overgang is in genoemd artikel voorzien in een procedure waarin het personeelslid
de mogelijkheid wordt geboden bezwaar te maken. Het bestuur van het ABP beslist
op het bezwaar. Indien het bestuur het bezwaar geheel of gedeeltelijk gegrond verklaart,
kan het ingevolge het zevende lid onder meer beslissen dat het personeelslid
niet overgaat in dienst van genoemde stichtingen.Omtrent de aan een dergelijke beslissing verbonden gevolgen op rechtspositioneel
terrein voor het desbetreffende personeellid wordt in het artikel geen uitsluitsel
gegeven. Dit klemt te meer, nu in de toelichting, hoofdstuk 9, wordt vermeld
dat er geen oorspronkelijke diensteenheid achterblijft waarbinnen een personeelslid
in voorkomend geval een andere functie zou kunnen worden aangeboden.De Raad is van oordeel dat artikel 25 moet worden aangevuld.11. Overeenkomstig de suggestie van de Raad is artikel 25 aangevuld. In
een nieuw achtste lid is thans onder meer bepaald dat het personeelslid ten
aanzien waarvan – naar aanleiding van diens bezwaren – door het
bestuur wordt beslist dat betrokkene niet overgaat in dienst van genoemde
stichtingen, van rechtswege eervol ontslag is verleend met ingang van 1 januari
1996. Een andere oplossing zou niet goed mogelijk zijn nu er immers geen oorspronkelijke
diensteenheid achterblijft, waarbij betrokkene na 1 januari 1996 in dienst
zou kunnen zijn.Het gemis van de bij ontslagverlening wegens opheffing van de betrekking
gebruikelijke opzegtermijn van drie maanden, wordt gecompenseerd door betrokkene
met ingang van 1 januari 1996 toch nog gedurende drie maanden aanspraak te
geven op doorbetaling van de laatstelijk genoten bezoldiging. Vervolgens bestaat
dan aanspraak op een ontslaguitkering overeenkomstig de op 31 december 1995
voor betrokkene geldende regeling.12. Indien zich de situatie voordoet als bedoeld in artikel 25, achtste
lid, wordt ingevolge de tweede volzin van dit artikelonderdeel het desbetreffende
personeelslid met ingang van 1 januari 1996 eervol ontslag verleend. Blijkens
de toelichting op dit artikel wordt het ontslag verleend wegens opheffing
van de betrekking of wegens overtolligheid. Hieruit valt af te leiden dat
een dergelijk ontslag wordt gegrond op artikel 96, eerste lid, van het Algemeen
Rijksambtenarenreglement (ARAR). Ingevolge het vijfde lid van artikel 96 ARAR wordt bij een ontslagverlening
op grond van het eerste lid van dit artikel een opzegtermijn van drie maanden
in acht genomen.De Raad acht het in dit geval alleszins redelijk bij het ARAR aan te sluiten
opdat een opzegtermijn van minimaal drie maanden is gewaarborgd. Indien mede
in aanmerking wordt genomen dat het bestuur van het ABP ingevolge artikel
25, zesde lid, voor 21 december 1995 op de bezwaren beslist, behoeft de in
het achtste lid van genoemd artikel vermelde datum van 1 januari 1996 aanpassing
in vorenvermelde zin.12. Mede in het licht van het voorgaande is thans ook ten aanzien van
degene die passend werk bij een van de genoemde stichtingen heeft geweigerd,
bepaald dat hij met ingang van 1 januari 1996 van rechtswege is ontslagen.
Nadere besluitvorming inzake de ontslagverlening is derhalve niet meer nodig.
Ook hier echter wordt ter compensatie van het gemis van de gebruikelijke opzegtermijn
aanspraak gegeven op doorbetaling van de laatstelijk genoten bezoldiging gedurende
drie maanden.13. Ingevolge artikel 35, vijfde lid, kunnen bij regeling van de Minister
van Binnenlandse Zaken ten aanzien van samenloop van uitkeringen regels worden
gesteld welke afwijken van het eerste tot en met het vierde lid. Het artikellid
biedt derhalve de mogelijkheid bij ministeriële regeling van de wet af
te wijken. De Raad is van oordeel dat de noodzaak voor een dergelijke vergaande delegatie
in de toelichting moet worden verantwoord. De enkele verwijzing naar artikel
J 21 van de Abp-wet, waarin een soortgelijke bevoegdheid is opgenomen, is
in dit verband ontoereikend.13. De Raad is van oordeel dat de noodzaak voor de ministeriële regeling,
bedoeld in artikel 35, vijfde lid, moet worden verantwoord in de toelichting.De reden voor het opnemen van artikel 35, vijfde lid, in het wetsvoorstel
is de volgende. In het wetsvoorstel is er voor gekozen het huidige artikel
J 18 van de Abp-wet materieel te handhaven met het oog op de mogelijke samenloop
van een WAO-conforme uitkering met een andere uitkering. Dit omdat ter zake
geen overeenkomstige bepalingen zijn opgenomen in de WAO. Op basis van het
huidige artikel J 21 van de Abp-wet is een ministeriële regeling getroffen
waarin nadere en zo nodig van artikel J 18 afwijkende regels zijn gesteld
met betrekking tot samenloopgevallen van invaliditeitspensioen met een andere
uitkering. De in die regeling gestelde regels dienen gehandhaafd te blijven
onder het regime van de WAO-conforme regeling, met dien verstande dat de formuleringen
van de regeling op basis van artikel J 21 aangepast zullen moeten worden aan
de nieuwe terminologie van de WAO-conforme regeling. Ten einde de ministeriële
regeling materieel te kunnen voortzetten, is artikel 35, vijfde lid opgenomen.14. Artikel 72 bepaalt dat de Stichting Pensioenfonds ABP niet wordt aangemerkt
als een rechtspersoon als bedoeld in artikel 59, eerste lid, onderdeel d,
van de Comptabiliteitswet, behoudens voor zover het haar taken betreft ten
aanzien van enkele daar genoemde artikelen. De Raad stemt in met de gedachte
die in deze bepaling is verwoord en die in paragraaf 10 van de memorie van
toelichting is uitgewerkt. Evenwel acht het college artikel 72 overbodig,
aangezien het daarin gestelde zonder meer voortvloeit uit de Comptabiliteitswet.
Ook meent het dat opneming van dit artikel niet leidt tot het uitsluiten van
iedere onduidelijkheid omtrent de bevoegdheden van de Algemene Rekenkamer
ten aanzien van de stichting, zoals in de toelichting wordt betoogd, maar
veeleer tot verwarring zal leiden, aangezien de bepaling de indruk kan wekken
dat de stichting in beginsel een rechtspersoon is als daar bedoeld, zij het
dat in dit wetsvoorstel uitdrukkelijk anders wordt bepaald. Gezien deze overwegingen
beveelt de Raad aan artikel 72 te laten vervallen en te volstaan met paragraaf
10 van de toelichting.14. Aan de aanbeveling van de Raad inzake artikel 72 van het wetsvoorstel
zoals dat aan de Raad is voorgelegd, is gevolg gegeven. Dit met name gezien
de opvatting van de Raad dat uit de Comptabiliteitswet zonder meer voortvloeit
dat de Algemene Rekenkamer geen bevoegdheden heeft ten aanzien van de Stichting
Pensioenfonds ABP, behoudens voor zover het betreft de taken die voortvloeien
uit de artikelen 7, tweede lid, 8, derde lid, en 61 van het voorliggende wetsvoorstel.
Hoofdstuk 10 van de memorie van toelichting is in verband daarmee aangepast.15. Voor enkele redactionele kanttekeningen verwijst het college naar
de bij het advies behorende bijlage.15. Met de redactionele kanttekeningen van de Raad is rekening gehouden.Voor het overige wordt opgemerkt dat van de gelegenheid gebruik is gemaakt
om de tekst van het wetsvoorstel op een aantal punten aan te scherpen. Bovendien
is naar aanleiding van het overleg met de centrales van overheidspersoneel
over het pensioenreglement dat na de privatisering van het ABP zal gelden
voor de Stichting Pensioenfonds ABP een nieuw artikel 15 in het wetsvoorstel
opgenomen, betreffende de op 31 december 1995 bestaande uitzichten op bijzonder
nabestaandenpensioen. Tevens is met het oog op de regelingen inzake ziekte
en arbeidsongeschiktheid voor leden van de rechterlijke macht een nieuw artikel
70 opgenomen. De nummering van de artikelen is in verband hiermee aangepast.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,W. Scholten Ik moge U, mede namens mijn ambtgenoot van Financiën en de Staatssecretaris
van Defensie, verzoeken het hierbij gevoegde, gewijzigde voorstel van wet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. DijkstalBijlage bij het advies van de Raad van State van 19 april 1995, no.
W04.95.0074, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.– In artikel 74, eerste lid, «tot 1 augustus 1995» wijzigen
in: tot en met 31 juli 1995 (vergelijk aanwijzing 168, tweede lid, van de
Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar)).– In de memorie van toelichting aanwijzing 90, tweede lid, Ar steeds
in acht nemen.– In de memorie van toelichting, hoofdstuk 1, eerste volzin, aanwijzing
86 Ar in acht nemen.– In de memorie van toelichting, hoofdstuk 1, derde alinea, aanwijzing
219, eerste lid, Ar in acht nemen.– In de memorie van toelichting, hoofdstuk 4, zevende alinea, aanwijzing
219, eerste lid, Ar in acht nemen.– In de memorie van toelichting, hoofdstuk 4, zevende alinea, aanwijzing
57 Ar in acht nemen.– In de memorie van toelichting, hoofdstuk 11, paragraaf 11.3, onderdeel
11.3.2, aanwijzing 65 Ar in acht nemen.– In de toelichting op artikel 5, «nadere regels» wijzigen
in: regels. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24205-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl