Toekomst AWBZ; Brief staatssecretaris over haar beleidsvoornemens voor de indicatiestelling AWBZ en de toekomst van het Centrum Indicatiestelling Zorg
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136776
 2009-2010
 
 30 597
 Toekomst AWBZ
 
 
 
 
 Nr. 
 116
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 5 november 2009
 1. Inleiding
 Op 2 juli 2009 heeft de Tweede Kamer de motie-Wolbert aanvaard. Daarin verzoekt zij de regering om «de Kamer voor
1 oktober 2009 een notitie te zenden met de visie op de toekomst van
het CIZ, waarin helder staat aangegeven:
 • welke (eind)doelen worden beoogd ten aanzien van de uiteindelijke
omvang, de reikwijdte en de rechtspositie van het CIZ;
 • welke invulling van rollen van de verschillende actoren wordt beoogd;
 • op welke wijze de samenwerking en afstemming met gemeenten op het
gebied van de Wmo, de samenwerking met andere indicatieorganen zoals op het
gebied van WWB en onderwijs en de positie van professionals die mogen indiceren,
zullen worden vorm gegeven;
 • welke tijdpad wordt gehanteerd;
 • in hoeverre er draagvlak is voor deze voornemens». In reactie
op de motie heb ik laten weten deze te zullen uitvoeren en dat uiterlijk begin
2010 de verlangde notitie naar de Tweede Kamer zal sturen. Ik hecht er echter
aan u, ter uitvoering van de uitspraak van de Kamer, voor de begrotingsbehandeling
op hoofdlijnen te informeren over mijn (aanvullende) beleidsvoornemens met
betrekking tot de indicatiestelling AWBZ en de toekomst van het CIZ.
 2. Vertrouwen nu en in de toekomst
 In eerdere brieven aan de Tweede Kamer heb
ik laten weten dat mijn beleid er op gericht is om uit te gaan van vertrouwen.
Niet alleen in de cliënt, maar ook in de zorgprofessional. Uit het huidige
proces van indicatiestelling voor de AWBZ-zorg spreekt een zekere mate van
wantrouwen naar de cliënt, de zorgprofessional en de -aanbieder vanwege
het ervaren onnodig bureaucratische karakter. Het CIZ stelt, in hun ogen,
niet alleen veel, maar vooral ook overbodige vragen, waarin naar «de
bekende weg» wordt gevraagd. Het beantwoorden daarvan, zo is de
klacht, kost hen veel ergernis en tijd. Tijd, die zij willen besteden aan
hetgeen waarvoor zij ten diepste voor het zorgvak hebben gekozen: het zo goed
mogelijk verplegen en verzorgen van mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd.
Mijn beleid is juist daarop gericht: het centraal stellen van de cliënt
in de zorg.
 Niet door de indicatiestelling AWBZ af te schaffen. Een «wachter
aan de poort van de AWBZ» is noodzalijk om op grond van de wettelijke
criteria te beoordelen of iemand gerechtvaardigd een beroep doet op deze zorg
die door ons allen in solidariteit via collectieve (premie)middelen wordt
opgebracht. Ik zie het als mijn dure plicht om vanuit die collectieve solidariteit
de AWBZ zeker te stellen voor de meest kwetsbaren in onze samenleving, voor
nu en in de toekomst. De cliënt is gebaat bij een indicatiestelling AWBZ
die onafhankelijk, objectief en integraal plaats vindt, zo heb ik met de Kamer
steeds benadrukt. Dat is voor mij dan ook een
harde randvoorwaarde bij het verder vereenvoudigen van het proces van indicatiestelling
AWBZ. Aan het invullen van formulieren en het registreren van gegevens is
dan ook nooit helemaal te ontkomen. Wel moet dat tot het strikt noodzakelijke
worden beperkt.
 3. Maatregelen tot vereenvoudiging indicatiestelling
AWBZ tot nu toe
 Direct bij mijn aantreden heb ik bij het CIZ aangedrongen op vereenvoudiging
van het proces van indicatiestelling AWBZ. Het CIZ heeft sinds 2007 een fors
aantal stappen gezet. Ik doel op de pilots flexibilisering werkprocessen,
de pilots met huisartsen en de pilots gedetacheerd werken in gezondheidscentra.
Bij brief van 7 juli 2008 heb ik de Tweede
Kamer daarover geïnformeerd. Daarnaast is het voor aanbieders en professionals
ook mogelijk gemaakt om aanvragen langs digitale weg zorgvuldig, gemakkelijk
en efficiënt in te dienen. Voor de verdere
vereenvoudiging van het proces van indicatiestelling AWBZ heeft dit tot de
volgende uitgangspunten en aanbevelingen geleid:
 a. Actievere rol van aanbieders en professionals
bij de indicatiestelling AWBZ
 Via een elektronisch formulier worden aanvragen voor een eenvoudige cliëntsituatie
in de vorm van een pre-indicatieadvies bij het
CIZ aangeleverd. Bij een consequent juist en volledig aanleveren, zouden deze
aanbieders en professionals de status van «trusted partner» krijgen
en zouden de pre-indicatieadviezen door het CIZ
automatisch omgezet worden in een indicatiebesluit
en nog slechts achteraf en steekproefsgewijs worden gecontroleerd. Dit is
vergelijkbaar met de wijze waarop mensen eletronische aangifte van de inkomstenbelasting
bij de belastingdienst kunnen doen. Ook hier is het elektronisch aangifteformulier
al zoveel mogelijk «vooringevuld» op basis van de gegevens van
de aangifte van het jaar daarvoor en behoeven slechts nog mutaties te worden
ingevuld. Dit levert aanmerkelijke (tijds)winst op: de cliënt wordt niet
meerdere keren naar dezelfde gegevens gevraagd, de doorlooptijden van een
aanvraag worden terug gebracht, de klant weet eerder waar hij aan toe is en
de zorg kan sneller worden ingezet.
 
 Voor wat betreft het gebruik van de elektronische formulieren voor de
indicatiestelling AWBZ zullen alle betrokken partijen de komende periode nog
wel een forse slag moeten maken in het volledig en correct aanleveren van
de gegevens. Dit is van belang voor de cliënt
met het oog op de kwaliteit van de indicatiestelling en de rechtmatigheid
van het indicatiebesluit. Om die reden zal het CIZ vooralsnog alle eerste aanvragen, zowel die in eenvoudige als complexe
cliëntsituaties, zelf onderzoeken en registreren. Voor de aanbieders
en professionals, maar ook de cliënten, zit het voordeel
vooral bij de aanvragen voor een herindicatie.In
circa 75–80% van het totaal aantal aanvragen gaat het om cliënten
die al zorg ontvangen op grond van een eerder afgegeven indicatiebesluit.
In die situatie kan gebruik worden gemaakt van een al «vooringevuld»
elektronisch aanvraagformulier. Dat levert voor
alle partijen een forse tijdwinst op.
 b. Huisartsen en wijkverpleegkundigen
 Uit de pilots bleek dat huisartsen de werkwijze van de standaardindicatieprotocollen en de spoedprocedure 
waarderen. Deze werkwijze bleek echter nog niet binnen alle huisartsenvoorzieningen«verinnerlijkt».
Daar was dus nog winst te halen. Het CIZ heeft, in samenwerking met de LHV,
die werkwijze gepromoot en gestimuleerd. Vorig jaar hebben huisartsen in hun
praktijk een praktisch hulpmiddel daartoe ontvangen, dat zijn werking niet
heeft gemist. Overigens is ook duidelijk geworden
dat veel huisartsvoorzieningen voor een praktische oplossing kiezen. Zij sturen
de cliënt rechtstreeks door naar de (veelal lokale) zorgaanbieder, zoals
bijvoorbeeld de plaatselijke thuiszorginstelling of het verpleeghuis, die
vervolgens (met de cliënt) de elektronische aanvraag invult en naar het
CIZ verzendt. Deze werkwijze past ook bij de rol van de wijkverpleegkundige.
Zij is immers de spil in de zorg in de wijk en traditioneel de enige die met
regelmaat achter de voordeur van cliënten met (complexe) gezondheidsproblemen
komt en dus een schat aan kennis over de cliënt en zijn (sociale) situatie
heeft. Ik zal de Kamer bij brief nader informeren over de stand van zaken
met betrekking tot de uitvoering van de motie-Hamer
en de ontwikkelingen op het gebied van de functie verpleging binnen de AWBZ.
 c. Gedetacheerd werken in gezondheidszorgcentra
 Het gedetacheerd werken van indicatiestellers van het CIZ in de grote
gezondheidscentra leidt tot een bewustwording in de eerste lijn van de (mogelijkheden
van de) AWBZ. Hun (fysieke) aanwezigheid in de gezondheidszorgcentra leidt
tot een verbetering van de dienstverlening aan de cliënt, tot een vereenvoudiging
en versnelling in het proces van indicatiestelling en tot een betere en snellere
afstemming in de keten (van de eerste lijn). De doelstelling voor 2009 is
om in 24 grote gezondheidscentra medewerkers van het CIZ te detacheren. In
18 centra is dat reeds het geval en 3 volgen binnenkort. Daarnaast zijn er
gesprekken met 9 andere centra, waarmee de doelstelling voor dit jaar ruimschoots
gehaald lijkt te worden.
 d. Geen overbodige vragen
 Tijdens werkbezoeken ontvang ik, ondanks de positieve uitkomsten van de
pilots, toch regelmatig klachten van aanbieders en professionals over de bureaucratie
die zij ervaren. Ik heb daarom:
 • met het CIZ afgesproken dat zij het elektronisch aanvraagformulier
met gebruikers dit jaar nog eens kritisch zullen doorlopen op overbodige vragen
en waarnaar nodig zullen aanpassen;
 • het CIZ gevraagd nog dit najaar een bijeenkomst met de zorgaanbieders,
branches en ZN te organiseren waarin het gebruik van het elektronisch aanvraagformulier
verder zal worden gepromoot en toegelicht;
 • aan het CIZ gevraagd aanbieders en professionals ondersteuning
te bieden bij het gebruik van het elektronisch aanvraagformulier.
 Tegelijkertijd wil ik mij beraden op de wenselijkheid en de mogelijkheden
om het gebruik van het elektronisch aanvraagformulier door aanbieders en professionals
een formeel verplichtend karakter te geven.
 Voorts zal ik met het CIZ, gelet op de de succesvolle uitkomsten van de
pilots, verder werken aan het begrip «trusted partner». Ik wil
met het CIZ de acceptabele foutenmarges vaststelllen en de criteria
waaraan een zorgorganisatie moet voldoen om »trusted partner»
te zijn. De succesvolle resultaten van de pilots worden zo in beleid omgezet.
 4. Verdere stappen in het vereenvoudigen van de indicatiestelling
AWBZ
 Zoals uit het bovenstaande blijkt is er de afgelopen twee jaren vooruitgang
geboekt in de vereenvoudiging van het proces van indicatiestelling AWBZ. Niettemin
vind ik dat daarin versnelling moet worden gebracht en dat daar bovenop extra
slagen kunnen worden gemaakt met de kennis die is opgedaan in de pilots. Ik
zet daarbij in op de volgende stappen:
 a. Indiceren door aanbieders en professionals van
specifieke cliëntgroepen
 In de AWBZ zijn mensen te onderscheiden met ernstige aandoeningen die
daardoor voor intramurale zorg in aanmerking komen. Het gaat hierbij om mensen
met bijvoorbeeld een zware lichamelijke en/of verstandelijke handicap, ernstige
dementie, Huntington en om kinderen met een ernstige (terminale) ziekte. Bij
die mensen is er geen enkele twijfel mogelijk over de geloofwaardigheid en
de onbetwistbaarheid van die intramurale zorg. De AWBZ is bij uitstek voor
deze groep kwetsbare cliënten bedoeld. Ik wil daarom dat het voor deze
specifieke cliënten gegeven advies van de desbetreffende aanbieder of
professional automatisch wordt opgevolg door het CIZ, dat voor het formeel
indicatiebesluit zorgt. Met het CIZ, de brancheorganisaties en cliëntenvertegenwoordigers
wil ik de lijst van deze specifieke cliëntgroepen nader bespreken en
met hen bepalen hoe aan dit beleidsvoornemen het beste praktisch vorm en inhoud
gegeven kan worden. 
 b. Onbepaalde geldigheidsduur van het indicatiebesluit
 Ik wil voorkomen dat de bovengenoemde specifieke cliënten een indicatiebesluit
met een bepaalde geldigheidsduur krijgen en in het zicht van de expiratiedatum
opnieuw een aanvraag voor een herindicatie moeten indienen. Ik wil er vanaf dat bijvoorbeeld een zwaar verstandelijk gehandicapte
en zijn verzorgers na vijf jaar wederom met al dan niet medische verklaringen
moeten aantonen dat er nog steeds sprake is van een verstandelijke beperking
en daarop gerichte zorg nog steeds nodig is. De noodzaak voor een aanvraag
voor een herindicatie is in die gevallen een zinloze en daarmee overbodige
exercitie en moet daarom geschrapt worden. Het indicatiebesluit voor de mensen
met deze specifieke aandoeningen krijgt een onbepaalde geldigheidsduur. Vanzelfsprekend
zal de desbetreffende wet- en regelgeving hiervoor moeten worden aangepast.
Ik streef ernaar dit beleidsvoornemen uiterlijk met ingang van 2011 te effectueren.
Wel zal nog een aanvraag moeten worden ingediend voor latere benodigde AWBZ-zorg
waarin door het eerder afgegeven indicatiebesluit nog niet is c.q. kon worden
voorzien (piepsysteem).
 c. Standaardindicaties voor veel voorkomende, eenduidige
en veelal kortdurende zorgsituaties uitbreiden
 Bij het indiceren in standaardsituaties, zoals bijvoorbeeld wondverzorging,
het toedienen van sondevoeding of het zwachtelen wordt efficiënt gebruik
gemaakt van de bij de zorgaanbieder en professional aanwezige kennis over
de cliënt. De inhoud van de indicatie kan
meteen worden bepaald en de zorg direct worden ingezet. Voor de aanbieder
en de professional betekent het nog slechts een minimale registratie van gegevens,
waarmee een forse bijdrage wordt geleverd bij het terugdringen van de
papieren rompslomp. Ik vind dan ook dat die praktische wijze van werken moet
worden uitgebreid. Ik denk daarbij aan:
 • kortdurende behandeling in de zorg voor verstandelijk gehandicapten;
 • verblijf en behandeling in een (SGLVG-)behandelinstelling;
 • opname in een specifieke behandelinstelling voor de ziekte van
Huntington;
 • persoonlijke verzorging voor mensen > 75 jaar en
 • specifieke zorg voor doof-blinden.
 d. Verbreden van de actieve inzet van aanbieders
en professionals bij het proces van indicatiestelling AWBZ
 Op basis van de indicatiegegevens over 2008 is geanalyseerd welke verdergaande
stappen gezet kunnen worden in de actieve inzet van aanbieders en professionals
in het proces van indicatiestelling AWBZ. Op grond daarvan zijn afgerond 430 000
unieke indicaties geïdentificeerd in dertien omschreven groepen cliënten
met een duidelijke en langdurige chronische zorgbehoeften. Hieronder geef
ik daarvan twee voorbeelden:
 
 Voorbeeld 1: verpleging en persoonlijke verzorging.
 Een man van 34 jaar is opgenomen in verband met chemotherapie bij een
neurologische hersentumor. De man is vanwege de tumor momenteel slechtziend,
heeft ademhalingsproblemen (waarvoor een saturatiemeter is geïndiceerd)
en kan slecht lopen, tevens heeft hij tijdelijk nog een infuus. Omdat zijn
echtgenote met vier jonge kinderen thuis is willen ze graag dat hun man en
vader snel naar huis komt. Twee kinderen in het gezin hebben een verstandelijke
handicap. Er is hulp nodig bij lichamelijke verzorging, controle en begeleiding
op de ademhalingsproblemen en infuusverzorging. Er is persoonlijke verzorging,
verpleging en begeleiding geïndiceerd.
 Voorbeeld 2: zorgzwaartepakket verpleging en verzorging.
 Cliënt B (1930) is 76 jaar oud en heeft een lichte vorm van dementie.
Deze dementie uit zich in een verslechterd korte termijn geheugen en een verstoorde
oriëntatie. Ten gevolge van ouderdomsgebreken neemt de mobiliteit van
de cliënt af. Binnenshuis en buitenhuis beweegt de cliënt zich voort
met een rollator. Buitenshuis is de cliënt niet verkeersveilig en kan
zich zonder begeleiding dan ook niet buitenshuis voortbewegen. Door medicijngebruik
heeft de cliënt een dunne huid. De cliënt heeft dan ook regelmatig
wonden door stoten van lichaamsdelen waarvoorverpleegkundige zorg is vereist.
Tevens heeft de cliënt oedemateuse benen.
 
 Voor de aanvragen voor een indicatie van deze groepen cliënten wordt
het stapsgewijs (een aanpak met een oplopende complexiteit) mogelijk gemaakt
dat aanbieders en professionals middels een elektronische aanvraag een indicatieadvies bij het CIZ aanleveren dat door het CIZ wordt omgezet
in een indicatiebesluit. Alleen nog steekproefsgewijs
zal in die gevallen door het CIZ getoetst worden. Uiteindelijk betekent het
dat van alle positieve AWBZ-indicaties, circa een half miljoen, eind 2011
op die wijze zal worden uitgevoerd. Het CIZ kan
dan zelf de regie nemen voor de meer arbeidsintensieve en tijdrovende indicatietrajecten.
Deze zijn bijvoorbeeld noodzakelijk in complexe cliëntsituaties als bijzondere (combinaties van) aandoeningen of belemmeringen
aan de orde zijn, als een multidisciplinair team moet worden in geschakeld,
als bijzondere informatie of onderzoek noodzakelijk is of als meer dan te
verwachten zorg en zeer hoge budgetten aan de orde zijn.
 e. Zelfindicatie
 In eerdere brieven heb ik de Kamer laten weten dat ik (vormen van) zelfindicatie
voor cliënten wil ontwikkelen op de wijze zoals mensen bijvoorbeeld ook
zelf electronisch aangifte van hun inkomstenbelasting kunnen doen bij de belastingdienst.
Geldt in die gevallen de logica van één plus één
is twee, bij indicatiestelling voor AWBZ-zorg ligt dat ingewikkelder. Hebben
mensen zelf voldoende inzicht in hun aandoening en de daaruit voortvloeiende
beperkingen? Welke zorg vanuit de AWBZ en in welke omvang kan daar het beste
aan tegemoet komen? Het CIZ is gestart met het digitaliseren van het aanvraagformulier
voor cliënten in de vorm van een electronisch aanvraagformulier en ontwikkelt
in samenwerking met cliëntenorganisaties een experimenteerprogramma dat
in 2010 uit de startblokken komt om zelfindicatie door cliënten verder
uit te bouwen met inachtneming van de verschillende cliënt- en risicoprofielen.
Voor cliënten die daarvan gebruik willen maken, is zelfindicatie een
mogelijkheid om zelf aan te geven welke zorg noodzakelijk is. Dat kan met
name interessant en aantrekkelijk zijn als een aanvrager het voornemen heeft
de zorg via een PGB geleverd te krijgen en er dus geen aanbieder bij de aanvraag
voor een (her)indicatie is betrokken. Voor een goede werking van de AWBZ-keten
(van toegang tot bekostiging) is toetsing en controle hierbij een belangrijk
aandachtspunt. Vanzelfsprekend vergt zelfindicatie een zorgvuldige voorbereiding,
waaronder het aanpassen en testen van de automatiseringssystemen alvorens
tot daadwerkelijke uitvoering kan worden over gegaan.
 5. Onderzoeken wie straks niet meer geïndiceerd
hoeft te worden
 Naast de bovengenoemde beleidsmaatregelen tot vereenvoudiging van de indicatiestelling
AWBZ wil ik verkennen welke maatregelen kunnen leiden tot een aanmerkelijke
beperking van het aantal aanvragen voor een indicatie AWBZ. Zonder daarin
uitputtend te willen zijn, denk ik bijvoorbeeld aan het vrijgeven van korte
indicaties voor de functie verpleging en de functie behandeling. Het gaat
hierbij bijvoorbeeld om het niet meer indiceren van mensen op hoge leeftijd
die huis en haard willen verlaten en zelf verzoeken om opname. Vanzelfsprekend
moet zorgvuldig onderzocht worden wat de gevolgen van deze verdergaande stappen
zijn voor de kosten van de AWBZ en de beheersing daarvan in het belang van
de premiebetaler. Wat betekent dit bijvoorbeeld
in relatie tot de aangrenzende domeinen van de Wmo, de jeugdzorg, de sociale
zekerheid, het onderwijs? Wat betekent dit voor de cliënt? Welk werkzaamheden
genereert dit bij de de zorgkantoren of wellicht straks de zorgverzekeraars?
Wat betekent dit voor het PGB en voor de informatie(voorziening) binnen de
AWBZ-keten en de bekostiging? Hoe om te gaan met de toetsing van voorliggende
voorzieningen, zoals die nu geldt? Lastige vragen waarop nog antwoorden geformuleerd
zullen moeten worden die zorgvuldig op de hand gewogen moeten worden alvorens
tot zorgvuldige besluitvorming kan worden overgegaan. Ook zullen zulke verdergaande
stappen pas daadwerkelijk gezet kunnen worden nadat deze zorgvuldig in pilots
zijn uitgetest. Niettemin hecht ik eraan deze verdergaande stappen met het
CIZ op hun wenselijkheid en haalbaarheid te onderzoeken en daarover ook in
overleg te treden met branche-, beroeps- en cliëntenorganisaties.
 6. Overheveling kortdurende, op genezing gerichte
zorg
 Ook wil ik hier voor de volledigheid nog noemen de overheveling van de
intramurale somatische revalidatiezorg van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet.
De minister en ik hebben de Kamer daarover in een gezamenlijke brief van 25 mei
2009 geïnformeerd naar de inhoud waarvan
ik hier kortheidshalve wil verwijzen. Het zal helder zijn dat op het moment
dat de overheveling van deze zorg zijn beslag heeft gekregen daarvoor ook
geen indicatiestelling AWBZ door het CIZ meer aan de orde zal zijn. 
 7. Omvang, reikwijdte en rechtspositie van het CIZ
 a. Inzet van het CIZ
 Het CIZ is per 1 januari 2005 van start gegaan. Sinds die tijd heeft
het CIZ forse inspanningen gepleegd om van bijna tachtig RIO’s tot één
organisatie en een harmonisatie van de indicatiestelling te komen. Daarnaast
heeft het CIZ een zorgvuldige uitvoering van de pakketmaatregel voortvarend
opgepakt. Voor al die inspanningen past een woord van dank aan al die indicatiestellers
van het CIZ die elke dag opnieuw consciëntieus de aanvragen voor AWBZ-zorg
van mensen beoordelen. Het voorliggende pakket beleidsmaatregelen betekent
voor het CIZ wederom een grote opgave om vanuit de opgebouwde expertise binnen
de omvangrijke operationele organisatie door te groeien naar een kleinere
effectieve organisatie. Die organisatie is dan vooral een toezichthouder op
het indicatieproces, zoals dat wordt uitgevoerd door professionals en aanbieders,
en die met die partijen blijft werken aan de verdere ontwikkeling van de indicatieprocedures
en die in complexe cliëntsituaties de indicatie zelf stelt. Geen kleine
opgave voor een organisatie die ondanks alle kritiek met betrokkenheid en
zorgvuldigheid haar taak de afgelopen jaren heeft vervuld. Ik heb echter alle
vertrouwen dat het CIZ in goed overleg met alle betrokken partijen hierin
zal slagen.
 b. Omvang en reikwijdte van het CIZ
 In het Coalitieakkoord voor deze kabinetsperiode is een rijksbrede taakstelling
opgenomen, waarvan ook het CIZ haar deel zal moeten dragen. Ultimo 2011 zal
het CIZ haar taken moeten uitvoeren met tenminste 418 fte minder ten opzichte
van de personeelsformatie in 2008. Dit vereist een andere wijze van werken
voor het CIZ die parallel loopt met de door mij gewenste en door het CIZ ingezette
vereenvoudiging van het proces van indicatiestelling AWBZ. Zoals hiervoor
aangegeven, streef ik uiteindelijk naar een CIZ dat steeds minder zelf het
indicatieonderzoek doet en indicatiebesluiten afgeeft, maar dat zoveel mogelijk
overlaat aan de cliënt, de aanbieder en de professional. Natuurlijk moeten
daarbij de houdbaarheid van de AWBZ voor diegenen die op onbetwistbare AWBZ-zorg
zijn aangewezen en de positie van de cliënt geborgd zijn.
 c. Rechtspositie CIZ
 Het CIZ is op dit moment een privaatrechtelijke rechtspersoon, een stichting.
Op grond van het advies van de SER heeft het kabinet besloten het CIZ van «een
stevige wettelijke en publieke verankering te voorzien». Een wetsvoorstel waarin het CIZ als een publiekrechtelijk ZBO wordt
gepositioneerd wordt voorbereid en de planning is er op gericht om dit voorstel
met ingang van 2012 kracht van wet te laten krijgen. Daarnaast ben ik bezig
om na te gaan of de uitvoering van de AWBZ neergelegd kan worden bij de zorgverzekeraars
voor hun eigen verzekerden. Onlangs heb ik tijdens de relatiebijeenkomst van
ZN over de toekomst van de AWBZ aangekondigd dat ik voornemens ben uiterlijk
1 april 2010 daarover een besluit te nemen. Ik verwijs hiervoor ook naar
mijn brief aan de Kamer van 26 oktober 2009. Wanneer besloten wordt dat
zorgverzekeraars de AWBZ zullen uitvoeren voor hun eigen verzekerden zal ik
de gevolgen voor voor de indicatiestelling AWBZ en voor de rechtspositie van
het CIZ nader bekijken. 
 8. Stroomlijning indicatieprocessen in zorg en sociale
zekerheid
 In een brief van 2 september 2009 hebben
de minister en ik de Kamer geïnformeerd over onder andere de stand van
zaken met betrekking tot de stroomlijning van indicatieprocessen in zorg en
sociale zekerheid. Het gaat dan om mensen met een meervoudige problematiek
die zijn aangewezen op voorzieningen vanuit verschillende domeinen i.c. die
van zorg en sociale zekerheid. Zij moeten niet zelden dezelfde gegevens bij
verschillende instanties aanleveren en zijn veel tijd kwijt met het aanvragen
van de noodzakelijke voorzieningen. Reden waarom VWS, samen met SZW, heeft
bekeken hoe dit anders en beter kan worden geregeld met minder administratieve
lasten voor de cliënt en een betere dienstverlening. Dat heeft vorm gekregen
in twee pilots bij de gemeenten Leeuwarden en Doetinchem in de periode maart
2008-mei 2009. In de pilots zijn de indicatieaanvragen van cliënten met
meervoudige en complexe hulpvragen door UWV, UWV-werkbedrijf, gemeenten (Wmo)
en CIZ gemeenschappelijk beoordeeld in plaats van door elke uitvoeringsorganisatie
apart. Door deze werkwijze hebben cliënten minder vaak dezelfde informatie
moeten aanleveren en blijken zij meer tevreden als ze geholpen worden in de
gezamenlijke beoordeling. Bovendien kan door deze samenwerking een op de cliënt
toegesneden pakket van voorzieningen proactief worden aangeboden. Deze resultaten
zijn voor mij aanleiding om, in samenwerking met SZW, de Gezamenlijke Beoordeling
verder vorm en inhoud te geven. De voorbereiding en de daadwerkelijke start
op locatie kan begin volgend jaar plaatsvinden. In dat kader wil ik ook bekijken
hoe de Wwb en het onderwijs, zoals in de motie van mevrouw Wolbert verzocht,
een plaats kunnen krijgen inéén of meerdere van de locaties.
 9. Draagvlak
 Vanzelfsprekend zal over dit pakket beleidsmaatregelen overleg plaatsvinden
met branche-, beroeps- en cliëntenorganisaties. Niet alleen om hen zo
optimaal mogelijk te informeren, maar ook om te toetsen of de voorgenomen
maatregelen op draagvlak in de sector kunnen rekenen gelet op de beoogde vereenvoudiging
van het proces van indicatiestelling voor AWBZ-zorg. Ik zal u hierover informeren
in een brief die ik de Kamer in de zomer van 2010 zal sturen over de stand
van zaken met betrekking tot mijn beleidsvoornemens voor verdere vereenvoudiging
van het proces van indicatiestelling AWBZ.
 10. Samenvatting
 Kort samengevat neem ik de volgende beleidsmaatregelen:
 – voor mensen met bijvoorbeeld een zware lichamelijke en/of verstandelijke
handicap, ernstige dementie, Huntington en om kinderen met een ernstige (terminale)
ziekte (specifiek benoemde intramurale cliëntgroepen) zullen de indicatieadviezen
voor AWBZ-zorg van de professionals en aanbieders van deze specifieke zorg
automatisch door het CIZ worden gevolgd en (registratief) worden omgezet in
een indicatiebesluit;
 – voor diezelfde groep mensen, zal het indicatiebesluit een onbepaalde
geldigheidsduur krijgen;
 – voor standaardsituaties, zoals bijvoorbeeld wondverzorging, het
toedienen van sondevoeding of het zwachtelen kan de zorg met een minimum aan
administratieve lasten direct worden ingezet; het CIZ zal het aantal standaardsituaties
verder uitbreiden;
 – ik vind dat aabieders en professionals, die consequent de volledige
gegevens correct aanleveren, een actieve rol moeten krijgen in ook de meer
complexe aanvragen (dertien cliëntgroepen met een duidelijke en langdurige
chronische zorgbehoefte); 
 – het CIZ zal in samenwerking met cliëntenorganisaties een
experimenteerprogramma onwikkelen en in 2010 starten om zelfindicatie door
cliënten verder uit te bouwen met inachtneming van de verschillende cliënt-
en risicoprofielen;
 – verkend zal worden of en zo ja, welke AWBZ-zorg op termijn indicatievrij
kan worden gemaakt, waarbij bijvoorbeeld gedacht kan worden aan het niet meer
indiceren van mensen op hoge leeftijd die huis en haard willen verlaten en
zelf verzoeken om opname;
 – in 2012 zal de intramurale somatische revalidatiezorg van de AWBZ
naar het domein van de Zorgverzekeringswet worden overgeheveld;
 – ik zal met het CIZ, in het licht van de succesvolle uitkomsten
van de pilots, in het beleid verder invulling geven aan het begrip «trusted
partner»;
 – het elektronisch aanvraagformulier zal met aanbieders en professionals
nog dit jaar kritisch worden doorgelopen op mogelijke overbodige vragen en
waar nodig worden aangepast;
 – het CIZ zal nog dit najaar een bijeenkomst met de zorgaanbieders,
branches en ZN organiseren waarin de praktische werkwijze van het elektronisch
aanvraagformulier verder zal worden gepromoot en toegelicht;
 – ik zal mij beraden op de wenselijkheid en mogelijkheden om het
gebruik van het elektronisch aanvraagformulier door aanbieders en professionals
een formeel verplichtend karakter te geven;
 – uiterlijk 1 april 2010 zal ik een besluit nemen over de uitvoering
van de AWBZ door zorgverzekeraars in 2012 voor hun eigen verzekerden;
 – de uitkomst van deze besluitvorming zal worden betrokken bij het
wettelijk positioneren van het CIZ als een publiekrechtelijk ZBO in 2012;
 – het CIZ zal ultimo 2011, ter uitvoering van de uit het Coalitieakkoord
voortvloeiende taakstelling, met tenminste 418 fte ten opzichte van 2008 zijn
gekrompen;
 – in samenwerking met SZW zal ik het vervolg op de pilots Gezamenlijke
beoordeling, zoals die in Leeuwarden en Doetinchem zijn gehouden, vorm en
inhoud geven, waarin ook de Wwb en het onderwijs een plaats zullen krijgen.
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 30 597, nr. 85.
 
 
 Kamerstukken II 2006/07, 30 800 XVI, nr. 145, Kamerstukken II
2007/08, 26 631, nr. 227 en Kamerstukken 2007/08, 26 631/30 597,
nr. 268.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 26 631, nr. 227.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 26 631/30 597, nr. 268.
 
 
 Via de zogenaamde digitale aanmeldfunctionaliteit (AF).
 
 
 Ruim 25% van de getoetste indicatieadviezen bleek in de pilot incorrect
te zijn.
 
 
 Van de 873 505 positieve indicatiebesluiten in 2008 gaat het in bijna
75% van de gevallen (653 279) om bekende cliënten en dus
om een herindicatie (Bron: Trenrapportage 2008 van het CIZ).
 
 
 Een eerste aanvraag kan ook worden afgehandeld als standaardindicatieprotocol
(SIP). Dit is een werkwijze waarbij op basis van gerichte kernvragen bij bepaalde
veelvoorkomende, eenduidige en veelal kortdurende zorgsituaties de inhoud
van de indicatie (functie, klasse, activiteiten en geldigheidsduur) meteen
kan worden bepaald, bijvoorbeeld: toedienen sondevoeding, stomaverzorging
en aan- en uittrekken steunkousen. Er is sprake van een eenvoudige aanvraag
voor standaardsituaties die overal leidt tot dezelfde indicatie zonder dat
een volledig onderzoek noodzakelijk is. De zorg kan direct worden ingezet.
Het CIZ toetst deze aanvragen achteraf steekproefsgewijs. In deze situaties
doet het CIZ geen volledig onderzoek. SIP’s kunnen eenmaal verlengd
worden door de aanbieder of professional.
 
 
 Er moet sprake zijn van «niet uitstelbare AWBZ-zorg». Die
zorg kan op aangeven van de zorgprofessional of de zorgaanbieder door de laatste
direct worden ingezet, zonder dat daar op dat moment een indicatiebesluit
aan ten grondslag ligt. Dat formeel indicatiebesluit van het CIZ volgt binnen
veertien dagen.
 
 
 Het aantal spoedaanvragen over 2008 vanuit de huisartsvoorziening betrof
over 2008 ruim 15 000 en over 2009 tot en met september 2009 ruim 49 000.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 700, nr. 15.
 
 
 Op grond van de Beleidsregels indicatiestelling AWBZ heeft het indicatiebesluit
een geldigheidsduur van maximaal 5 jaar.
 
 
 Er zijn per 1 januari 2009 drieentwintig (medische) handelingen waarvoor
een SIP van het CIZ kan worden toegepast. Van de 873 505 positieve indicatiebesluiten
in 2008 werden er 165 550 afgegeven in de vorm van een SIP, dat is 19%
van het totaal aantal positieve indicatiebesluiten (Bron: Trendrapportage
2008 van het CIZ).
 
 
 Uitgaande van het totaal aantal indicaties in 2008 (873505).
 
 
 Het onderscheid tussen een complexe of niet complexe (eenvoudige) aanvraag
wordt niet alleen bepaald door het ziektebeeld/het soort handicap en de ernst
van de beperkingen, maar door de complexiteit van de totale situatie van de
cliënt waardoor een integraal onderzoek noodzakelijk is. Een complexe
aanvraag is een aanvraag waarbij voor de beoordeling van de aard, inhoud en
omvang van de AWBZ zorg zowel specifieke kennis nodig is van wet- en regelgeving
als specifieke kennis van ziekten en beperkingen.
 
 
 Mensen met een modaal inkomen (ca. € 132 000,– bruto
per jaar) betalen nu jaarlijks bijna € 4 000,– aan AWBZ-premie.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 30 597, nr. 66.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 30 597, nr. 15.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 29 515, nr. 295.