Wijziging Wet studiefinanciering 2000 en Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten i.v.m. het Europese Recht; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28865, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

13-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28865 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Aanleiding2. Achtergrond van het Europese recht en studiefinanciering2.1. Algemeen2.2. Ontwikkeling door vrij verkeer van werknemers en
zelfstandigen2.3. Ontwikkeling door vrij verkeer van studenten (geen
werknemers / zelfstandigen)3. Wet studiefinanciering 20003.1. Reikwijdte artikel 2.2 WSF 2000* gelijkstelling bij verdrag (onderdeel b)* gelijkstelling bij amvb (onderdeel c)3.2. Europese ontwikkelingen in de reikwijdte van artikel
2.2 WSF 20003.3. Aanpassing WSF 20004. Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten5. Financiële gevolgen6. Uitvoering maatregelen door de Informatie Beheer Groep7. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I WSF 2000Artikel II WTOSArtikel III InwerkingtredingOndertekeningLichaamBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTING1, 9, 20. Meeusen, HvJEG, 8 juni 1999, zaak C-337/977. Casagrande, HvJEG, 3 juli 1974, zaak 9/7410, 23. Fahmi en Cerdeiro-Pinedo Amado, HvJEG, 20 maart
2001, zaak C-33/9911. Forcheri, HvJEG, 13 juli 1983, zaak 152/8213. Gravier, HvJEG, 2 februari 1988, zaak 293/8314. Raulin, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C-357/8919, 22. Bernini, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C 3/9021. Lair, HvJEG, 21 juni 1988, zaak 39/86
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28865Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 865Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 en van de Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten in verband met aanpassing aan het Europese
rechtnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVE1   1.Aanleiding2   2.Achtergrond van het Europese recht
en studiefinanciering2 2.1.Algemeen22.2.Ontwikkeling door vrij verkeer
van werknemers en zelfstandigen3 2.3.Ontwikkeling door vrij verkeer
van studenten (geen werknemers/zelfstandigen)3    3.Wet studiefinanciering 20004 3.1.Reikwijdte WSF 200043.2.Europese ontwikkelingen in de
reikwijdte van artikel 2.2 WSF 20004 3.3.Aanpassing WSF 20005    4.Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten6   5.Financiële gevolgen7    6.Uitvoering maatregelen door de Informatie
Beheer Groep8   7.Artikelsgewijze toelichting81. AanleidingIn de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
(HvJEG) hebben zich ontwikkelingen voorgedaan in het vrij verkeer van werknemers
en de daaraan gerelateerde studiefinanciering. De hoedanigheid van migrerend
werknemer verleent hem op de door het gemeenschapsrecht geregelde gebieden
het recht op gelijke juridische behandeling ongeacht zijn nationaliteit. Deze
ontwikkelingen geven aanleiding de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000)
en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) aan te passen
aan de uitvoeringspraktijk en tegelijk een mogelijkheid in de wet op te nemen
om op een adequatere manier op dergelijke ontwikkelingen – die veelal
de reikwijdte van de wet betreffen – te kunnen inspelen.Artikel 2.2, onderdeel b, van de WSF 2000 en artikel 2.2, derde lid, van
de WTOS bepalen dat de studerende onderscheidenlijk de meerderjarige leerling
of student die niet de Nederlandse nationaliteit bezit, in Nederland moet
wonen om in aanmerking te kunnen komen voor studiefinanciering onderscheidenlijk
tegemoetkoming. Inmiddels kan de eis in Nederland te moeten wonen, op grond
van het Europese recht, niet langer zonder meer worden gesteld. Naar aanleiding
van een arrest1 heeft de Europese Commissie aangedrongen
op wijziging van artikel 2.2, in die zin dat de woonplaatseis niet geldt voor
niet Nederlandse gemeenschapsonderdanen. Nederlanders kunnen immers per definitie
gemakkelijker aan een woonplaatseis in Nederland voldoen dan niet-Nederlandse
EU-onderdanen. Hierdoor is sprake van discriminatie.Dit wetsvoorstel geeft uitvoering aan het verzoek van de Europese Commissie:
de woonplaatseis geldt niet indien ingevolge een verdrag of een besluit van
een volkenrechtelijke organisatie die woonplaatseis niet mag worden gesteld.
In een algemene maatregel van bestuur (het Besluit studiefinanciering 2000
onderscheidenlijk het Besluit tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten)
kan hieraan uitvoering worden gegeven, indien dit voor een goede uitvoering
van deze afwijkende bepaling gewenst is. Daarnaast is delegatie aan een ministeriële
regeling mogelijk. Aangegeven zou bijvoorbeeld kunnen worden – overeenkomstig
de stand van het gemeenschapsrecht – welke groepen van gemeenschapsonderdanen
in ieder geval ingevolge het Europese recht in aanmerking komen voor studiefinanciering
of tegemoetkoming.Er is overigens niet besloten om de woonplaatseis ook voor Nederlanders
te doen gelden. Om dezelfde reden als hierboven aangegeven, is dan namelijk
sprake van discriminatie.2. Achtergrond van het Europese recht en studiefinanciering2.1. AlgemeenLidstaten van de Europese Unie kunnen de voorwaarden voor toegang tot
het onderwijs zelf bepalen. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met
de rechten die het Europese recht geeft aan onderdanen en ingezetenen van
andere lidstaten. Onderwijs is in het EG-Verdrag opgenomen in de artikelen
149 en 150.Het toelatingsbeleid voor het onderwijs is van oudsher in het algemeen
gebaseerd op het territorialiteitsprincipe en niet op het nationaliteitsprincipe.
Voor de directe studiefinanciering (in tegenstelling tot de indirecte studiefinanciering
die de vorm heeft van bijvoorbeeld fiscale aftrek of kinderbijslag) ligt dit
anders. Op dit gebied heeft het Europese recht zich ontwikkeld op basis van
het toenmalige artikel 128 (via de artikelen 126 en 127 naar nu 149 en 150
EG-Verdrag) van het EEG-Verdrag (algemene beginselen voor toepassing gemeenschappelijk
beleid met betrekking tot de beroepsopleiding) en van Verordening
1612/681 inzake het vrije verkeer van werknemers.
Hierdoor vond gelijkstelling plaats van gemeenschapsonderdanen op grond van
het zijn van migrerend werknemer.Onder het EU-recht waar het betreft gelijke behandeling voor studiefinanciering
en tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten op grond van nationaliteit
vallen op dit moment:– de EU-lidstaten,– de EER-landen, voorzover die geen EU-lidstaat zijn: Liechtenstein,
Noorwegen en IJsland,– Turkije (op grond van het Associatiebesluit 1/80 van de Associatieraad
EEG/Turkije, zij het dat op grond van dit besluit slechts aanspraak op studiefinanciering
of tegemoetkoming bestaat waar het kinderen betreft van (voormalige) werknemers
die in de lidstaat wonen waar zij werken of gewerkt hebben. Derhalve bestaat
er geen aanspraak voor (kinderen van) Turkse zelfstandigen en ook niet voor
(kinderen van) Turkse onderdanen die in Nederland economisch actief zijn maar
niet in Nederland wonen),– de Zwitserse Bondsstaat2, en– de staten in Midden- en Oost-Europa3
waarmee door de EU en haar lidstaten Europa-overeenkomsten zijn gesloten.In deze memorie worden deze categorieën aangeduid als EU.Terzijde wordt opgemerkt dat er een Euro-mediterrane overeenkomst bestaat
waarbij een associatie tot stand is gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun lidstaten enerzijds, en het Koninkrijk Marokko anderzijds4, maar dat op grond van dit besluit geen aanspraak op studiefinanciering
of tegemoetkoming bestaat omdat deze overeenkomst slechts betrekking op de
sociale zekerheid heeft, waar studiefinanciering en tegemoetkoming niet toe
worden gerekend. Datzelfde geldt ten aanzien van de Euro-mediterrane overeenkomst
tussen de Europese Unie en haar lidstaten enerzijds, en de Republiek Tunesië
anderzijds5.Ingevolge nationale wetgeving (artikel 2.2, onderdeel c, van de WSF 2000,
zie paragraaf 3.1) worden meer groepen gelijkgesteld.2.2. Ontwikkeling door vrij verkeer van werknemers en
zelfstandigenSinds 1974 betekende gelijke «toelating» van migrantenkinderen
(op grond van Verordening 1612/68, artikel 12) volgens een arrest (Casagrande)
van het HvJEG6 ook dat die kinderen recht hadden
op de algemene maatregelen om de deelneming aan het onderwijs te vergemakkelijken,
dus ook recht hadden op een studiebeurs onder dezelfde voorwaarden als de
onderdanen van het gastland. Na dit arrest heeft het HvJEG de studiefinanciering
voor (kinderen van (ex)-) werknemers en zelfstandigen (met inbegrip van de
echtgenoot en kinderen van de echtgenoot van de (ex-)werknemers7 ) ruimhartig geïnterpreteerd tot en met 1999 in het arrest Meeusen8, waarna in 2001 in het arrest Fahmi9 een lichte kentering is opgetreden.In deze memorie van toelichting wordt een aantal arresten genoemd. De
vindplaatsen daarvan worden in voetnoten aangegeven. In een bijlage bij de
memorie worden de casus en relevantie beknopt geschetst.2.3. Ontwikkeling door vrij verkeer van studenten (geen
werknemers / zelfstandigen)In 1982 werd de eerste stap gezet naar het vrij verkeer voor studenten10: hoewel de EEG (ingevolge het besluit 63/26611 ) niet bevoegd was in het beleid met betrekking tot
het onderwijs, behoort de toelating tot een beroepsopleiding wel
tot de werkingssfeer van het EEG-Verdrag. Het vrij verkeer van studenten is
na Forcheri verder ontwikkeld in Gravier1 en gefinaliseerd
in Raulin2. Het betreft gemeenschapsonderdanen
(andere dan werknemers die onder de WSF 2000 vallen) die in een gastland voor
studiedoeleinden verblijven op grond van de Richtlijn 93/96/EEG inzake het
verblijfsrecht van studenten3. Voor hen geldt
in Nederland de beleidsregel «Vergoeding les- en collegegelden aan EU-studerenden
in Nederland»4 ter uitvoering van het arrest
van het Europese Hof inzake Raulin.3. Wet studiefinanciering 20003.1. Reikwijdte artikel 2.2 WSF 2000De WSF 2000 stelt als voorwaarde voor het in aanmerking komen voor studiefinanciering
dat de studerende de Nederlandse nationaliteit bezit (artikel 2.2, aanhef
en onderdeel a). Daarnaast stelt de WSF 2000 dat wanneer de studerende niet
de Nederlandse nationaliteit bezit, hij toch in een aantal gevallen voor studiefinanciering
in aanmerking kan komen. Daarbij geldt als voorwaarde dat de studerende in
Nederland woont (artikel 2.2, aanhef, en onderdelen b en c). Het gaat om de
volgende gevallen:* gelijkstelling bij verdrag (onderdeel b)Het betreft niet-Nederlanders, die op grond van een internationale regeling
met een Nederlander zijn gelijk gesteld (o.a. Molukkers, EU/EER-onderdanen
op grond van onder andere inzake het verblijfsrecht van studenten Verordening
1612/685 ) en het grenslandenbeleid («Beleidsregel
internationale aspecten studiefinanciering Vlaanderen, Noordrijn-Westfalen,
Nedersaksen en Bremen»6).* gelijkstelling bij amvb (onderdeel c)Het gaat hier om niet-Nederlanders die behoren tot een bij algemene maatregel
van bestuur aangewezen groep van personen. Dit is de in artikel 3 van het
Besluit studiefinanciering 2000 aangewezen vreemdeling die hier uitsluitend
rechtmatig verblijf houdt op grond van een nader aangegeven (artikel 3, onderdelen
a t/m d) verblijfsvergunning, of die in afwachting is van de beslissing op
aanvraag tot het verlenen of verlengen van een verblijfsvergunning (onderdeel
e), of de vreemdeling die al eerder tegemoetkoming (ingevolge de WTOS) heeft
ontvangen (onderdeel f).3.2. Europese ontwikkelingen in de reikwijdte van artikel
2.2 WSF 2000Het nationale onderwijsbeleid wordt sinds de inwerkingtreding van het
Verdrag van Maastricht in toenemende mate beïnvloed door het Europese
recht. Was het Europese onderwijsrecht aanvankelijk duidelijk en strak gerelateerd
aan bepalingen die betrekking hadden op het vrije verkeer van werknemers,
thans is in de Europese rechtspraak sprake van een verruiming van de rechten
van werknemers en zelfstandigen waardoor onder andere de aanspraak van EU-onderdanen
op Nederlandse studiefinanciering er gestalte krijgt. Deze ontwikkeling sluit
aan bij de erkenning dat iedere Europese student in beginsel een recht op
gelijke toegang tot het hoger onderwijs heeft, zonder discriminatie naar nationaliteit.Als gevolg van deze Europese ontwikkelingen is gebleken dat de –
inmiddels ingetrokken – Wet op de studiefinanciering op een onderdeel
strijdig was met het Europese recht. Omdat in artikel 2.2 van de WSF 2000
het litigieuze artikel 7 van de Wet op de studiefinanciering inhoudelijk ongewijzigd
is overgenomen, geldt deze onverenigbaarheid eveneens voor artikel 2.2 van
de WSF 2000 (en dienovereenkomstig voor artikel 2.2 van de WTOS).Onder andere in verband met de zaken Bernini1
en Meeusen2 wordt voorgesteld thans expliciet
te bepalen dat voor (kinderen van) werknemers en zelfstandigen krachtens Europees
recht, die vooral via Verordening 1612/68 en artikel 43 van het EG-Verdrag
rechten geldend kunnen maken in Nederland, het woonplaatsvereiste niet geldt,
indien het kinderen betreft wier ouders in Nederland werkzaam zijn en hen
onderhouden. In de uitvoeringspraktijk wordt en is overigens direct vanaf
het tijdstip van de uitspraken van het Hof daarmee rekening gehouden. De onderhavige
wijziging van de artikelen 2.2 omvat dan ook geen inhoudelijke wijziging,
maar het vastleggen van de huidige uitvoeringspraktijk aan de hand van Europese
jurisprudentie. Deze jurisprudentie kan als volgt kort worden samengevat.Het Europese Hof kwalificeert studiefinanciering als een sociaal voordeel,
waarop ook migrerende werknemers en zelfstandigen een beroep kunnen doen voor
de eigen studie of voor studie van hun kinderen3.
Kinderen van migrerende werknemers en zelfstandigen kunnen volgens het Hof
ook zelfstandig een beroep doen op studiefinanciering4. Het arrest Meeusen illustreert dat er een wisselwerking bestaat tussen
(bilateraal) grenslandenbeleid en Europese integratie op onderwijsgebied.
In deze zaak werd bepaald dat een Belgische onderdaan, die niet in Nederland
woont en studeert – met Belgische ouders die in Nederland werken en
in België wonen – toch aanspraak kan maken op Nederlandse studiefinanciering.
Deze uitspraken betekenen voor de Nederlandse studiefinanciering dat voor
kinderen van (ex-) migrerende werknemers en zelfstandigen géén
woonplaatsvereiste mag worden gesteld, wanneer dit niet ook aan Nederlanders
wordt gesteld (Bernini). Dit woonplaatsvereiste mag ook niet worden gesteld
aan werknemers en zelfstandigen die ouders zijn van het studerende kind (Meeusen).Sinds het burgerschap van de Unie door «Maastricht» is geïntroduceerd,
zijn de ontwikkelingen binnen het Europese recht nog meer in beweging dan
voorheen. Dit vergroot de noodzaak te meer om op eenvoudige wijze de reikwijdte
van artikel 2.2 WSF 2000 daaraan te kunnen aanpassen.3.3. Aanpassing WSF 2000Zoals hierboven is aangegeven, moet de reeds bestaande uitvoering die
Nederland geeft aan de arresten Bernini en Meeusen, in de Nederlandse wetgeving
worden geëxpliciteerd.Om de WSF 2000 niet bij ieder Europees arrest met gevolgen voor Nederland
te hoeven aanpassen, wordt voorgesteld aan artikel 2.2 een tweede lid toe
te voegen dat voor een studerende aan wie een woonplaatseis in Nederland op
grond van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie
niet kan worden gesteld – omdat deze ook niet aan Nederlanders wordt
gesteld – de woonplaatseis niet geldt. Zo wordt de in het eerste lid,
onderdeel b, bepaalde woonplaatseis («in Nederland») in feite
beperkt tot hoofdzakelijk niet-gemeenschapsonderdanen en blijft deze eis van
toepassing op studerenden die niet de Nederlandse nationaliteit hebben en
niet onder de reikwijdte van de EU – in ruime zin, zie paragraaf 2.1 –
vallen.Toegevoegd is voorts de bepaling dat bij algemene maatregel van bestuur
regels kunnen worden gesteld voor een goede uitvoering hiervan. Deze regels
kunnen uiteraard alleen declaratoir zijn en niet constitutief, maar kunnen
gewenst zijn in verband met de inzichtelijkheid voor de afbakening van de
doelgroep.Europese jurisprudentie is niet altijd een op een te vertalen naar de
Nederlandse situatie. De algemene maatregel van bestuur – in casu een
wijziging van het Besluit studiefinanciering 2000 (BSF 2000) – zou in
ieder geval meer inzicht kunnen geven en naar de huidige stand van het Europese recht bijvoorbeeld – op hoofdlijnen – de volgende
inhoud kunnen hebben:Met een Nederlander wordt gelijkgesteld de vreemdeling die niet de Nederlandse
nationaliteit bezit en onderdaan is van een lidstaat van de Europese Unie
of van een staat buiten Nederland die partij is bij de Overeenkomst betreffende
de Europese Economische Ruimte (of van een geassocieerde staat of een kandidaat
lidstaat), indien hij:a. zelf werknemer of zelfstandige is die in Nederland als werknemer of
zelfstandige werkzaam is (geweest) – dikwijls met «migrerend werknemer»
aangeduid – ongeacht zijn woonplaats (dit volgt uit Bernini);b. het kind is van een migrerend werknemer of zelfstandige, ongeacht de
woonplaats van het kind of de werknemer of zelfstandige (dit volgt uit Bernini
en Meeusen);c. het kind is van een voormalig migrerend werknemer of zelfstandige,
op voorwaarde dat de voormalig werknemer of zelfstandige nog wel in Nederland
woont en ongeacht de woonplaats van het kind (dit volgt uit Fahmi1 ), enz..Het komt er op neer dat er aanspraak kan zijn voor een EU-onderdaan of
gezinslid van een EU-onderdaan die economisch actief is in Nederland en onder
bepaalde omstandigheden voor een kind van een werknemer of zelfstandige die
niet meer economisch actief is in Nederland.Een migrerend werknemer of zelfstandige is een gemeenschapsonderdaan die
in Nederland de status van werknemer of zelfstandige heeft. De status van
werknemer of zelfstandige vloeit voort uit het EG-verdrag en de rechtspraak
van het Hof, en is ter beoordeling aan de IB-Groep. Dit oordeel kan worden
getoetst door de bestuursrechter. Aangesloten wordt hier bij de sociale-zekerheidswetgeving.In het acquis commun is bepaald dat er sprake is van een van de werknemer
of zelfstandige afhankelijk kind. Dit betekent dat de werknemer of zelfstandige
in het onderhoud van het studerende kind voorziet.De lijn is dat het onderhoud feitelijk is en in geld waardeerbaar.4. Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkostenIn de WTOS is in artikel 2.2 de nationaliteitseis opgenomen. Dit artikel
is overgenomen van de artikelen 7, 21 en 45 van de Wet tegemoetkoming studiekosten
(WTS), die overeen kwamen met artikel 7 van de (ingetrokken) Wet op de studiefinanciering.
In de WTOS is aangesloten bij artikel 2.2 van de WSF 2000. De WTS had en de
WTOS heeft territoriale werking. Er is niet de mogelijkheid om instellingen
aan te wijzen buiten Nederland en daarbij is tegemoetkoming ook niet meeneembaar
naar het buitenland. Er bestaat geen Europese jurisprudentie over de WTS en
de WTOS.Aanspraak op tegemoetkoming bestaat ook voor leerlingen met de niet-Nederlandse
nationaliteit, echter alleen wanneer onderwijs in Nederland wordt gevolgd.
Voor Nederlanders is het niet noodzakelijk dat de leerling in Nederland woont.
Zo is er bijvoorbeeld voor een Nederlandse leerling die in België woont
en in Nederland naar school gaat, aanspraak op de tegemoetkoming ingevolge
de WTOS.Voor niet-Nederlanders geldt thans overeenkomstig de WSF 2000 een woonplaatseis
(in Nederland) voorzover de leerling 18 jaar is of ouder, waarbij de tegemoetkoming
niet meer aan de ouders wordt toegekend maar aan het kind zelf. Deze woonplaatseis
moet op gelijke wijze als bij de WSF 2000 aan Europees recht worden aangepast.
Daartoe wordt in de aan het derde lid (thans: tweede lid) toegevoegde passage
afwijking mogelijk gemaakt van de woonplaatseis. Deze eis geldt overigens
alleen voor de hoofdstukken 4 (voortgezet onderwijs 18+) en 5 (lerarenopleidingen
en vavo).Het oorspronkelijke tweede lid bevatte de beperkende eis dat er arbeid
moet worden of zijn verricht. In EU-verband mag deze eis echter niet worden
gesteld. Daarom is het tweede lid geschrapt.5. Financiële gevolgenDe uitgaven voor studiefinanciering zullen als gevolg van het onderhavige
voorstel toenemen. Hoewel kinderen van in Nederland werkende EU-werknemers –
ongeacht de woonplaats van de kinderen en de ouders – feitelijk reeds
aanspraak op studiefinanciering of tegemoetkoming kunnen maken, wordt dit
recht thans expliciet in de WSF 2000 en de WTOS vastgelegd. Door deze explicitering
en ruimere voorlichting zijn meer aanvragen te verwachten.Het Center for Higher Education Policy Studies (CHEPS) heeft een schatting
van de meeruitgaven gemaakt. Voor het bepalen van de omvang van de nieuwe
groep gerechtigden heeft het CHEPS vastgesteld dat 2/3 deel van de Belgische
en 91 procent van de Duitse grensarbeiders in Nederland werkzaam zijn maar
in hun thuisland blijft wonen. Het CHEPS heeft aangenomen dat naarmate het
land van herkomst verder van Nederland afligt, het onwaarschijnlijker is dat
de migrerende werknemers (en hun gezinsleden) in het thuisland blijven wonen.
Op basis van het geschatte aantal kinderen van migrerende EU-werknemers in
de studiefinancieringsgerechtigde leeftijd dat mogelijk hoger onderwijs gaat
volgen, schat het CHEPS dat het om circa 2000 studerenden per jaar gaat.Het is evenwel niet reëel te veronderstellen dat al deze potentiële
gerechtigden ook daadwerkelijk studiefinanciering zullen aanvragen. De IB-Groep,
die zich inspant om het niet-gebruik van de WSF 2000 zo veel mogelijk te beperken,
zal deze categorie buitenlanders die in hun thuisland wonen maar in Nederland
werken of gewerkt hebben, in de regel niet kunnen bereiken met haar voorlichting.
Een deel van deze doelgroep zal dan ook geen studiefinanciering of tegemoetkoming
aanvragen. Van de potentiële 2000 rechthebbenden op grond van het arrest-Meeusen
hebben tot nu toe circa honderd een aanvraag voor studiefinanciering ingediend,
ondanks het feit dat de Vereniging voor Grensarbeiders actief voorlichting
geeft over dit onderwerp.In de berekening van de kosten is daarom uitgegaan van een niet-gebruik
van de studiefinanciering voor deze groep gerechtigden van 50%.Het CHEPS heeft de gemiddelde kosten per uitwonende studerende als volgt
berekend (bedragen hebben betrekking op 2002):StudiefinancieringscomponentenPer maandPer jaar Basisbeurs€ 211,09€ 2 533,08Aanvullende beurs (gemiddeld)€ 
57,76€   693,12OV-studentenkaart€  60,58€   726,96Totaal gemiddeld per student€329,43€3 953,16Bij de berekening van de gemiddelde aanvullende beurs is uitgegaan van
een gemiddeld bedrag van € 156,10 per ontvangende student per maand,
terwijl ongeveer 37% een aanvullende beurs ontvangt. Omdat de leningen doorgaans
worden terugbetaald, zijn deze niet als extra uitgavenpost meegeteld. Bij
een aantal van 1000 studerenden bedragen de meeruitgaven derhalve circa € 4
mln.Het onderzoek van het CHEPS heeft zich overigens niet uitgestrekt over
de zogenoemde «Bernini-student». Diens ouders- die niet-Nederlandse
EU-onderdaan zijn – wonen en werken in Nederland. Het kind zelf studeert
aan een buitenlandse instelling waarvoor Nederlandse studenten aanspraak op
studiefinanciering hebben. Deze student heeft daarop ook aanspraak. Sinds
1992 wordt het arrest door de IB-Groep uitgevoerd. Het betreft
slechts een zeer beperkt aantal studenten. Aanzuigende werking als gevolg
van publiciteit rond het wetsvoorstel zal minimaal zijn. In de begroting is
derhalve voor deze categorie geen extra post opgenomen. 6. Uitvoering maatregelen door de Informatie Beheer GroepDe in dit wetsvoorstel genoemde maatregelen kunnen door de IB-Groep worden
uitgevoerd, aangezien het de bestendiging van de geldende uitvoeringspraktijk
betreft.7. Artikelsgewijze toelichtingArtikel I WSF 2000Het tweede lid bevat in essentie de bepaling dat voor gemeenschapsonderdanen
de woonplaatseis van het eerste lid, onderdeel b, niet geldt. Hiermee wordt
voldaan aan het arrest Meeusen. In het tweede lid is sprake van «een
verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie». In de
eerste plaats vallen daar de onderdanen van EU-lidstaten en van de EER-landen
onder, maar met deze onderdanen worden ook onderdanen van andere staten gelijk
gesteld. In paragraaf 2.1 is een opsomming daarvan – naar de huidige
situatie – gegeven.Omdat de invulling aan ontwikkelingen onderhevig is (jurisprudentie op
het gebied van vrij verkeer van werknemers en het burgerschap van de Unie
alsmede uitbreiding van staten), is de doelgroep niet eenvoudig kenbaar. In
verband met een betere toegankelijkheid van deze doelgroep kan in een amvb
of ministeriële regeling invulling gegeven worden aan de gelijkstelling
van studerenden en aan de gelijkstelling van staten. Dit heeft als voordeel
dat adequaat kan worden aangesloten bij Europese jurisprudentie en bij de
uitbreiding van geassocieerde staten of kandidaat lidstaten. Het Europese
recht blijft echter leidend voor de bepaling van de doelgroep op het moment
van de aanvraag. De inhoud van de amvb / ministeriële regeling kan dan
ook alleen declaratoir zijn en niet constitutief. De inhoud is dan richtinggevend
en opgenomen voor een goede uitvoering, doorslaggevend blijft de stand van
het gemeenschapsrecht.In paragraaf 3.3 is aangegeven wat als inhoud voor die algemene maatregel
van bestuur zou kunnen worden opgenomen.Artikel II WTOSDe wijziging van artikel 2.2 van de WTOS komt inhoudelijk overeen met
die van artikel 2.2 van de WSF 2000. Het oorspronkelijke tweede lid bevatte
de beperkende eis dat er arbeid moet worden of zijn verricht. In EU-verband
mag deze eis echter niet worden gesteld. Daarom is het tweede lid geschrapt.
Voorts wordt verwezen naar paragraaf 4.Artikel III InwerkingtredingAangezien het voorstel de bestendiging van de geldende uitvoeringspraktijk
betreft, kan inwerkingtreding op de kortst mogelijke termijn plaatsvinden.
In verband met de Tijdelijke referendumwet is daarom gekozen voor inwerkingtreding
door middel van een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,M. J. A. van der HoevenBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGKort overzicht van in de memorie van toelichting genoemde arresten van
het Europese Hof van Justitie.1. geeft aan of het vrij verkeer van werknemers of van studenten betreft.2. geeft een korte omschrijving van de casus.3. geeft in het kort de relevantie van het arrest aan.De nummers voor de arresten corresponderen met de nummers van de voetnoten.1, 9, 20. Meeusen, HvJEG, 8 juni 1999, zaak C-337/971. Vrij verkeer van werknemers.2. Vader Meeusen is Belg, woont aldaar en verricht in Nederland werkzaamheden
anders dan in loondienst. Moeder Meeusen werkt (een paar uur in de week) in
loondienst in de onderneming van haar man. Dochter Meeusen, eveneens met Belgische
nationaliteit woont en studeert in België aan een opleiding waarvoor
Nederlandse studenten ook studiefinanciering krijgen, en vraagt in Nederland
studiefinanciering aan.3. Uit het arrest vloeit voort dat dochter Meeusen studiefinanciering
kan krijgen onder dezelfde voorwaarden als een Nederlandse student. Op de
vader is artikel 52 EEG (artikel 43 EG) van toepassing. De moeder valt onder
Verordening 1612/68. De woonplaats van de ouders/werknemers van de student
zijn niet relevant.Op grond van artikel 43 EG en los van Verordening 1612/68 zou overigens
voor dochter Meeusen via haar vader (de migrerende EG-zelfstandige) recht
op een beurs hebben bestaan (RO 26–30 van het arrest).7. Casagrande, HvJEG, 3 juli 1974, zaak 9/741. Vrij verkeer van werknemers.2. Casagrande is het kind van een Italiaanse gastarbeider die in Duitsland
studiefinanciering aanvraagt.3. Het Hof bepaalde dat het onderwijsbeleid als zodanig weliswaar niet
behoort tot de onderwerpen die het Verdrag onder de bevoegdheid van de Gemeenschapsinstellingen
heeft gebracht, doch dat hieruit niet volgt dat de uitoefening van de aan
de Gemeenschap overgedragen bevoegdheden op enigerlei wijze zou zijn beperkt,
wanneer zij doorwerken op maatregelen ter uitvoering van een beleid zoals
het onderwijsbeleid. Gelijke «toelating» van migrantenkinderen
(artikel 12 Verordening 1612/68) betekende ook dat die kinderen recht hadden
op de algemene maatregelen om de deelneming aan het onderwijs te vergemakkelijken,
dus ook recht hadden op een studiebeurs onder dezelfde voorwaarden als de
onderdanen van het gastland.10, 23. Fahmi en Cerdeiro-Pinedo Amado, HvJEG, 20 maart
2001, zaak C-33/991. Vrij verkeer van werknemers.2. Fahmi (Marokkaan) en Esmoris Cerdeiro (Spaanse) hebben in Nederland
gewerkt, zijn daar arbeidsongeschikt geworden, zijn teruggekeerd naar hun
land van oorsprong met behoud van hun uitkering. Uit hoofde van deze uitkering
hadden zij recht op kinderbijslag (AKW) voor hun kinderen. De kinderen die
18 jaar waren geworden, hadden overeenkomstig het sinds 1 januari 1996 geldende
regime van de AKW (einde overgangsrecht) geen recht meer op kinderbijslag
en ook niet op studiefinanciering.3. Woonplaats van de werknemer is wel relevant wanneer deze is teruggekeerd
naar zijn land van oorsprong.11. Forcheri, HvJEG, 13 juli 1983, zaak 152/821. Vrij verkeer van studenten.2. De Italiaan Forcheri is werkzaam bij de Europese Commissie in Brussel.
Zijn echtgenote moest extra collegegeld betalen, omdat haar man niet onder
de uitzondering viel voor niet-Belgen: in dienst van de Belgische Staat en
belasting betalen in België. De vraag was of beroepsonderwijs onder de
reikwijdte van het EEG-Verdrag viel.3. Hoewel de EEG (ingevolge besluit 63/266/EEG, Besluit van de Raad van
2 april 1963 houdende vaststelling van de algemene beginselen voor de toepassing
van een gemeenschappelijk beleid met betrekking tot de beroepsopleiding) niet
bevoegd was in het beleid met betrekking tot het onderwijs, behoorde volgens
het Hof de toelating tot een beroepsopleiding wel tot de werkingssfeer van
het EEG-Verdrag (RO 17).Forcheri was de eerste stap naar het vrij verkeer voor studenten. Daarna
Gravier en ten slotte gefinaliseerd in Raulin.13. Gravier, HvJEG, 2 februari 1988, zaak 293/831. Vrij verkeer van studenten.2. De Française Gravier wil een (beroeps)opleiding volgen in Luik,
maar moet extra collegegeld («Minerval») betalen als studente
wier ouders niet in België wonen.3. Aan artikel 7 – dat tot dan louter een algemeen beginsel was
(immers de specifieke discriminatieverboden in bijvoorbeeld artikel 48 of
VO 1612/68 hadden concrete rechtsgevolgen) – werd door het Hof autonome
werking verleend: zodra een bepaalde activiteit binnen de materiële werking
van het verdrag valt, is het discriminatieverbod van toepassing. Omdat artikel
128 daarbinnen valt, mag er bij de toegang tot een beroepsopleiding niet gediscrimineerd
worden ten nadele van onderdanen van andere lidstaten. Verder werd het begrip
«beroepsopleiding» in artikel 128 ruim uitgelegd: iedere onderwijsvorm
die opleidt voor een specifiek beroep, vak of betrekking, of die bijzondere
bekwaamheid verleent om een dergelijk beroep, vak of betrekking uit te oefenen,
ongeacht de leeftijd en het opleidingsniveau van de leerlingen of studenten,
en zelfs indien in het studieprogramma een aantal algemene vakken zijn opgenomen.14. Raulin, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C-357/891. Vrij verkeer van studenten.2. De Française Raulin had in Nederland een oproepcontract, was
dus een werknemer en had dus een verblijfsvergunning. Raulin gaat vervolgens
aan de Rietveldacademie studeren en vraagt studiefinanciering. Die krijgt
ze niet want de verblijfsvergunning was gekoppeld aan haar werknemerschap
en niet aan de studie. Zonder verblijfsvergunning geen studiefinanciering.3. Het Hof bepaalde: verblijfsrecht zolang een opleiding wordt gevolgd.
De EG-student kan ook aanspraak maken op een verblijfsrecht voor de duur van
zijn studie, onafhankelijk van de afgifte van een verblijfsvergunning. Dat
recht kan evenwel afhankelijk worden gesteld van bepaalde voorwaarden, waarop
het beginsel van non-discriminatie bij de toegang tot de beroepsopleiding
niet van toepassing is. Het moet dan gaan om «gewettigde belangen»
van de lidstaat, bijvoorbeeld ziektekostenverzekering of dekking van kosten
van levensonderhoud.19, 22. Bernini, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C 3/901. Vrij verkeer van werknemers.2. De dochter van een Italiaanse migrerend werknemer in Nederland gaat na de MTS (in Nederland) een voltijdse studie architectuur beginnen
in Napels, het land waarvan zij de nationaliteit bezit. Ook Nederlandse studenten
krijgen voor deze opleiding studiefinanciering. Vader Bernini woont en werkt
in Nederland. De dochter woont niet meer in Nederland. Omdat een Nederlander
voor die opleiding aldaar studiefinanciering krijgt, krijgt dochter Bernini
die ook.3. Woonplaats van de student niet relevant. Aan kinderen van werknemers
toegekende studiefinanciering vormt voor een migrerend werknemer een sociaal
voordeel in de zin van Verordening 1612/68 artikel 7, tweede lid, wanneer
de werknemer in het onderhoud van het kind blijft voorzien. In dit geval studiefinanciering
onder dezelfde voorwaarden als voor kinderen van nationale werknemers, en
in het bijzonder zonder dat een nadere voorwaarde betreffende zijn woonplaats
kan worden gesteld.21. Lair, HvJEG, 21 juni 1988, zaak 39/861. Vrij verkeer van werknemers.2. De Française Lair heeft beroepswerkzaamheden verricht in Duitsland
en begint in Hannover een universitaire studie die wordt afgesloten met een
beroepsdiploma. Zij vraagt een beurs aan op grond van gelijke behandeling
(artikel 7 van Verordening 1612/68). De Duitse autoriteiten hebben haar een
beurs geweigerd omdat zij niet voldeed aan de eis van wonen en werken voor
een periode van 5 jaar in Duitsland, een eis die niet voor Duitse studenten
gold.3. De ontvangende lidstaat kan het recht op sociale voordelen niet afhankelijk
stellen van de voorwaarde, dat vooraf op zijn grondgebied tenminste gedurende
een bepaalde tijd beroepswerkzaamheden beroepswerkzaamheden zijn verricht.XNoot1Meeusen, HvJEG, 8 juni 1999, zaak C-337/97.XNoot1Verordening (EEG) nr. 1612/68 van de Raad van 15 oktober 1968 betreffende
het vrije verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap, PbEG 1968, L 257.XNoot2De Zwitserse Bondsstaat valt hier sinds 1 juni 2002 onder op grond
van het verdrag van 21 juni 1999, dat is goedgekeurd door de wet van
14 september 2001, Stb. 432. Bij die wet is tevens aan artikel 1, onderdeel
e, gemeenschapsonderdanen, van de Vreemdelingenwet 2000, een onderdeel ten
5°, toegevoegd dat luidt: 5°. onderdanen van de Zwitserse Bondsstaat,
indien zij verblijven op grond van de op 21 juni 1999 te Luxemburg totstandgekomen
Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en haar lidstaten, enerzijds,
en de Zwitserse Bondsstaat, anderzijds, over het vrije verkeer van personen
(Trb. 2000, 16 en 86);.XNoot3Litouwen, Letland, Estland, Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije,
Slovenië, Roemenië en Bulgarije. Overigens bieden deze overeenkomsten
maar zeer beperkte rechten voor werknemers uit deze staten, en laten in het
bijzonder het recht van de afzonderlijke lidstaten van de EU om een eigen
toelatingsbeleid te voeren, onverlet. Voor zelfstandigen bieden deze overeenkomsten
echter meer rechten: legaal in de EU-lidstaten gevestigde zelfstandigen wordt
eenzelfde behandeling gegarandeerd als de onderdanen van die lidstaten (bijvoorbeeld
artikel 44, derde lid, van de Europa-overeenkomst met Polen (Trb. 1994, nr.
184)).XNoot4Euro-mediterrane overeenkomst (Pb 2000, L70, blz. 2). Met ingang van 1 maart
2000 heeft deze de Samenwerkingsovereenkomst tussen de EEG en het Koninkrijk
Marokko, van 27 april 1976, vervangen.XNoot5Euro-mediterrane overeenkomst (Trb. 1996/29).XNoot6Casagrande, HvJEG, 3 juli 1974, zaak 9/74.XNoot7Immers, op grond van bijvoorbeeld Verordening 1612/68 artikel 10, eerste
lid, onderdeel a, wordt onder gezinsleden ook de echtgenoot verstaan.XNoot8Meeusen, HvJEG, 8 juni 1999, zaak C-337/97; op grond van artikel
43 EG en los van Verordening 1612/68 zou overigens voor de dochter Meeusen
via haar vader (de migrerende EG-zelfstandige) recht op een beurs hebben bestaan
(RO 26–30 van het arrest).XNoot9Fahmi en Cerdeiro-Pinedo Amado, HvJEG, 20 maart 2001, zaak C-33/99.XNoot10Forcheri, HvJEG, 13 juli 1983 zaak 152/82.XNoot1163/266/EEG: Besluit van de Raad van 2 april 1963 houdende vaststelling
van de algemene beginselen voor de toepassing van een gemeenschappelijk beleid
met betrekking tot de beroepsopleiding, Pb 1963, L 063.XNoot1Gravier, HvJEG, 2 februari 1988, zaak 293/83.XNoot2Raulin, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C-357/89.XNoot3Richtlijn 93/96/EEG van 29 oktober 1993, Pb 1993, L 317.XNoot44 juli 2002, Uitleg OCenW-Regelingen 2002, 18.XNoot5PB 1968, nr. L257/2.XNoot6beleidsregel van 30 augustus 2000, Uitleg OCenW-Regelingen 2000,
21.XNoot1Bernini, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C 3/90.XNoot2Meeusen, HvJEG, 8 juni 1999, zaak C-337/97.XNoot3Lair, HvJEG, 21 juni 1988, zaak 39/86.XNoot4Bernini, HvJEG, 26 februari 1992, zaak C 3/90.XNoot1Fahmi en Cerdeiro-Pinedo Amado, HvJEG, 20 maart 2001, zaak C-33/99. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28865-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl