Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2018-05-25 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2017-2018
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 950
 XIII
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Economische Zaken en Diergezondheidsfonds 2017
 
 
 Nr. 4
 MEMORIE VAN TOELICHTING
 
 
 
 
 A.
 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
 
 Wetsartikelen 1 tot en met 3
 De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen aan te brengen in:
 
 
 1.
 de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken;
 
 
 2.
 de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
 
 
 3.
 de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds.
 
 
 De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
 
 mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
 
 E.D.
 Wiebes
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 
 Beleidsartikel 1 Goed functionerende economie en markten
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)–(4)
 Slotverschillen
 (+ of –)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 188.943
 
 
 
 
 1.102
 
 
 
 
 27.704
 
 
 
 
 217.749
 
 
 
 
 212.076
 
 
 
 
 – 5.673
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 185.726
 
 
 
 
 1.102
 
 
 
 
 22.047
 
 
 
 
 208.875
 
 
 
 
 208.679
 
 
 
 
 – 196
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 188
 
 
 
 
 300
 
 
 
 
 488
 
 
 
 
 488
 
 
 
 
 
 
 Digitalisering regionale radio
 
 
 
 188
 
 
 300
 
 
 488
 
 
 488
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 7.503
 
 
 
 
 – 2.510
 
 
 
 
 1.392
 
 
 
 
 6.385
 
 
 
 
 6.400
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 Onderzoek en Opdrachten
 
 
 1.199
 
 
 296
 
 
 651
 
 
 2.146
 
 
 1.366
 
 
 – 780
 
 
 
 
 PIANOo/TenderNed
 
 
 644
 
 
 – 344
 
 
 – 231
 
 
 69
 
 
 69
 
 
 
 
 
 Beleidsvoorbereiding en evaluaties Frequenties en Veiligheid
 
 
 5.660
 
 
 – 2.462
 
 
 972
 
 
 4.170
 
 
 4.965
 
 
 795
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 22.909
 
 
 
 
 2.938
 
 
 
 
 3.678
 
 
 
 
 29.525
 
 
 
 
 29.523
 
 
 
 
 – 2
 
 
 
 
 
 Agentschap Telecom
 
 
 13.173
 
 
 1.806
 
 
 2768
 
 
 17.747
 
 
 17.747
 
 
 
 
 
 Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
 
 
 9.736
 
 
 1.107
 
 
 905
 
 
 11.748
 
 
 11.746
 
 
 – 2
 
 
 
 
 DICTU
 
 
 
 25
 
 
 5
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 151.395
 
 
 
 
 578
 
 
 
 
 16.720
 
 
 
 
 168.693
 
 
 
 
 168.613
 
 
 
 
 – 80
 
 
 
 
 
 Metrologie
 
 
 9.458
 
 
 
 172
 
 
 9.630
 
 
 9.615
 
 
 – 15
 
 
 
 
 Raad voor Accreditatie
 
 
 132
 
 
 
 80
 
 
 212
 
 
 210
 
 
 – 2
 
 
 
 
 ACM
 
 
 448
 
 
 65
 
 
 190
 
 
 703
 
 
 641
 
 
 – 62
 
 
 
 
 CBS
 
 
 141.357
 
 
 513
 
 
 16.278
 
 
 158.148
 
 
 158.147
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 3.919
 
 
 
 
 – 92
 
 
 
 
 – 43
 
 
 
 
 3.784
 
 
 
 
 3.653
 
 
 
 
 – 131
 
 
 
 
 
 Nederlands Normalisatie Instituut (NEN)
 
 
 1.212
 
 
 
 – 12
 
 
 1.200
 
 
 1.172
 
 
 – 28
 
 
 
 
 Internationale organisaties
 
 
 2.634
 
 
 – 19
 
 
 – 31
 
 
 2.584
 
 
 2.481
 
 
 – 103
 
 
 
 
 Raad van deskundigen voor de nationale meetstandaarden
 
 
 73
 
 
 – 73
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 30.900
 
 
 
 
 8.300
 
 
 
 
 48.437
 
 
 
 
 87.637
 
 
 
 
 90.319
 
 
 
 
 2.682
 
 
 
 
 
 High Trust
 
 
 30.200
 
 
 
 39.949
 
 
 70.149
 
 
 71.143
 
 
 994
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 700
 
 
 8.300
 
 
 8.488
 
 
 17.488
 
 
 19.175
 
 
 1.687
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 De lagere verplichtingen (– € 5,6 mln) worden met name veroorzaakt:
 
 
 –
 Bijdrage Metrologie (– € 8,7 mln). In de raming was rekening gehouden met het vastleggen van een verplichting voor meerdere jaren. Dit bleek niet nodig en kan per jaar worden vastgelegd.
 
 
 –
 Door het in zijn geheel in 2017 vastleggen van de verplichting voor de monitor brede welvaart (€ 0,6 mln).
 
 
 –
 Voor het vastleggen van de internationale verplichting van € 1,6 mln aan de Universal Postal Union (UPU).
 
 
 –
 Voor de post onderzoek is een verplichting aangegaan van € 0,8 mln voor het vastleggen van nieuwe opdrachten.
 
 
 Toelichting op de ontvangsten
 
 
 –
 High Trust (€ 1 mln). Dit betreft hogere ontvangsten als gevolg van de opgelegde boetes door de ACM.
 
 
 –
 Diverse ontvangsten (€ 1,7 mln). Deze hogere ontvangsten zijn gerealiseerd door onder andere de terugstorting van het deel invaringsbudget PIANOo/TenderNed (€ 0,3 mln), hogere ontvangsten ACM bemiddelingsdienst voor doven en slechthorende (€ 0,8 mln) en € 0,4 mln overige ontvangsten.
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 2
 Bedrijvenbeleid: innovatief en duurzaam ondernemen
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)–(4)
 Slotverschillen
 (+ of –)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 2.357.564
 
 
 
 
 887.258
 
 
 
 
 – 362.948
 
 
 
 
 2.881.874
 
 
 
 
 1.654.654
 
 
 
 
 – 1.227.220
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 1.676.662
 
 
 751.600
 
 
 – 376.662
 
 
 2.051.600
 
 
 805.621
 
 
 – 1.245.979
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 829.651
 
 
 
 
 34.265
 
 
 
 
 – 20.058
 
 
 
 
 843.858
 
 
 
 
 843.402
 
 
 
 
 – 456
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 65.780
 
 
 
 
 
 – 1.901
 
 
 
 
 63.879
 
 
 
 
 58.916
 
 
 
 
 – 4.963
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 41.594
 
 
 
 55
 
 
 41.649
 
 
 34.818
 
 
 – 6.831
 
 
 
 
 Storting reserve BMKB
 
 
 
 
 
 
 11.147
 
 
 11.147
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.850
 
 
 
 
 8.850
 
 
 4.216
 
 
 – 4.634
 
 
 
 
 Storting reserve Groeifaciliteit
 
 
 
 
 
 
 2.144
 
 
 2.144
 
 
 
 
 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
 
 
 11.745
 
 
 
 – 1.956
 
 
 9.789
 
 
 1.610
 
 
 – 8.179
 
 
 
 
 Storting reserve GO
 
 
 
 
 
 
 4.940
 
 
 4.940
 
 
 
 
 Garantiefaciliteit Scheepsnieuwbouwfinanciering
 
 
 3.591
 
 
 
 – 1.901
 
 
 3.591
 
 
 
 – 3.591
 
 
 
 
 Storting reserve MKB Financiering
 
 
 
 
 
 
 41
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 113.606
 
 
 
 
 3.655
 
 
 
 
 – 15.825
 
 
 
 
 101.436
 
 
 
 
 97.343
 
 
 
 
 – 4.093
 
 
 
 
 
 Lucht- en Ruimtevaart
 
 
 3.214
 
 
 
 19
 
 
 3.233
 
 
 1.587
 
 
 – 1.646
 
 
 
 
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 31.265
 
 
 – 2.015
 
 
 – 12.142
 
 
 17.108
 
 
 15.818
 
 
 – 1.290
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 14.689
 
 
 1.000
 
 
 – 1.205
 
 
 14.484
 
 
 13.325
 
 
 – 1.159
 
 
 
 
 Bevorderen Ondernemerschap
 
 
 6.242
 
 
 – 229
 
 
 1.980
 
 
 7.993
 
 
 7.465
 
 
 – 528
 
 
 
 
 Groene Groei en Biobased Economy
 
 
 1.553
 
 
 – 785
 
 
 – 382
 
 
 386
 
 
 1.147
 
 
 761
 
 
 
 
 Cofinanciering EFRO, inclusief INTERREG
 
 
 42.916
 
 
 
 – 3.702
 
 
 39.214
 
 
 37.356
 
 
 – 1.858
 
 
 
 
 Bijdrage aan ROM's
 
 
 5.313
 
 
 
 80
 
 
 5.393
 
 
 5.375
 
 
 – 18
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 8.414
 
 
 5.684
 
 
 – 473
 
 
 13.625
 
 
 15.270
 
 
 1.645
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 35.681
 
 
 
 
 636
 
 
 
 
 – 649
 
 
 
 
 35.668
 
 
 
 
 29.971
 
 
 
 
 – 5.697
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 4.697
 
 
 25
 
 
 643
 
 
 5.365
 
 
 4.255
 
 
 – 1.110
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 1.044
 
 
 164
 
 
 213
 
 
 1.421
 
 
 190
 
 
 – 1.231
 
 
 
 
 ICT beleid
 
 
 19.056
 
 
 – 4.508
 
 
 4.656
 
 
 19.204
 
 
 16.834
 
 
 – 2.370
 
 
 
 
 Regeldruk
 
 
 2.221
 
 
 24
 
 
 – 1.023
 
 
 1.222
 
 
 735
 
 
 – 487
 
 
 
 
 Mainport Rotterdam
 
 
 7.612
 
 
 
 – 74
 
 
 7.538
 
 
 7.537
 
 
 – 1
 
 
 
 
 Regiekosten regionale functie
 
 
 1.051
 
 
 – 69
 
 
 – 542
 
 
 440
 
 
 263
 
 
 – 177
 
 
 
 
 Invest-NL i.o.
 
 
 
 5.000
 
 
 – 4.522
 
 
 478
 
 
 157
 
 
 – 321
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 88.925
 
 
 
 
 19.753
 
 
 
 
 – 1.315
 
 
 
 
 107.363
 
 
 
 
 107.074
 
 
 
 
 – 289
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 83.978
 
 
 9.693
 
 
 5.271
 
 
 98.942
 
 
 98.351
 
 
 – 591
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 2.710
 
 
 60
 
 
 266
 
 
 3.036
 
 
 3.240
 
 
 204
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 2.237
 
 
 
 32
 
 
 2.269
 
 
 2.672
 
 
 403
 
 
 
 
 Invest-NL i.o.
 
 
 
 10.000
 
 
 – 6.884
 
 
 3.116
 
 
 2.811
 
 
 – 305
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT’s
 
 
 
 
 255.888
 
 
 
 
 572
 
 
 
 
 11.841
 
 
 
 
 268.301
 
 
 
 
 268.831
 
 
 
 
 530
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan TNO
 
 
 131.361
 
 
 100
 
 
 7.466
 
 
 138.927
 
 
 138.926
 
 
 – 1
 
 
 
 
 Kamer van Koophandel
 
 
 104.301
 
 
 472
 
 
 5.192
 
 
 109.965
 
 
 109.969
 
 
 4
 
 
 
 
 Bijdrage aan NWO-TTW
 
 
 20.226
 
 
 
 – 817
 
 
 19.409
 
 
 19.936
 
 
 527
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 3.914
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 – 9.942
 
 
 
 
 2.072
 
 
 
 
 2.045
 
 
 
 
 – 27
 
 
 
 
 
 Sterke Regio's en Nota Ruimte
 
 
 3.914
 
 
 8.100
 
 
 – 9.942
 
 
 2.072
 
 
 2.045
 
 
 – 27
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 265.857
 
 
 
 
 1.549
 
 
 
 
 – 2.267
 
 
 
 
 265.139
 
 
 
 
 279.221
 
 
 
 
 14.082
 
 
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 
 33.771
 
 
 – 50
 
 
 2.829
 
 
 36.550
 
 
 36.499
 
 
 – 51
 
 
 
 
 PPS-toeslag (voorheen TKI-toeslag)
 
 
 99.396
 
 
 225
 
 
 1.383
 
 
 101.004
 
 
 100.804
 
 
 – 200
 
 
 
 
 TO2 (excl. TNO)
 
 
 31.745
 
 
 
 603
 
 
 32.348
 
 
 32.348
 
 
 
 
 
 Topsectoren overig
 
 
 21.386
 
 
 1.275
 
 
 7.122
 
 
 29.783
 
 
 31.193
 
 
 1.410
 
 
 
 
 Ruimtevaart (ESA)
 
 
 64.766
 
 
 500
 
 
 – 12.483
 
 
 52.783
 
 
 66.599
 
 
 13.816
 
 
 
 
 Bijdrage NBTC
 
 
 8.554
 
 
 
 140
 
 
 8.694
 
 
 8.694
 
 
 
 
 
 Bijdragen organisaties
 
 
 6.239
 
 
 – 401
 
 
 – 1.861
 
 
 3.977
 
 
 3.084
 
 
 – 893
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 114.332
 
 
 
 
 2.114
 
 
 
 
 12.169
 
 
 
 
 128.615
 
 
 
 
 134.101
 
 
 
 
 5.486
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 33.000
 
 
 
 
 33.000
 
 
 37.316
 
 
 4.316
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 8.000
 
 
 
 
 8.000
 
 
 5.510
 
 
 – 2.490
 
 
 
 
 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
 
 
 13.000
 
 
 
 
 13.000
 
 
 9.132
 
 
 – 3.868
 
 
 
 
 Garantiefaciliteit Scheepsnieuwbouwfinanciering (GSF)
 
 
 4.000
 
 
 
 
 4.000
 
 
 178
 
 
 – 3.822
 
 
 
 
 Onttrekking reserve GSF
 
 
 
 
 10.136
 
 
 10.136
 
 
 10.136
 
 
 
 
 
 MKB-financiering
 
 
 
 
 
 
 41
 
 
 41
 
 
 
 
 Luchtvaartkredietregeling
 
 
 8.447
 
 
 
 
 8.447
 
 
 13.507
 
 
 5.060
 
 
 
 
 Rijksoctrooiwet
 
 
 37.681
 
 
 
 
 37.681
 
 
 40.260
 
 
 2.579
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 4.238
 
 
 
 – 2.738
 
 
 1.500
 
 
 1.629
 
 
 129
 
 
 
 
 Joint Strike Fighter
 
 
 2.500
 
 
 
 – 459
 
 
 2.041
 
 
 2.009
 
 
 – 32
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 3.466
 
 
 2.114
 
 
 5.230
 
 
 10.810
 
 
 14.383
 
 
 3.573
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 
 De verplichtingen zijn circa € 1,2 mld lager dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt doordat niet alle beschikbare garantieruimte voor de verschillende instrumenten is benut. Op het garantie-instrumentarium bleven de volgende budgetten onbenut: BMKB € 206,7 mln; Groeifaciliteit (GF) € 109,8 mln; Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) € 194,4 mln; Energietransitie financieringsfaciliteit (ETFF) € 40 mln; Garanties Aanvullende actieplan MKB financiering € 695,1 mln. De benutting van de BMKB en de Groeifaciliteit lag op een lager niveau dan in 2016 (– € 98,3 respectievelijk – € 26,1 mln). De benutting van de GO lag € 47 mln boven het niveau van vorig jaar. De ETFF is medio 2017 in werking getreden waarvoor tot ultimo 2017 nog geen garanties zijn verstrekt. In het kader van het aanvullend actieplan MKB-financiering zijn voor € 56,5 mln aan garanties verstrekt. € 200 mln van de niet benutte ruimte in 2017 wordt opnieuw in 2018 beschikbaar gesteld voor het afronden van het programma. De overige ruimte is ultimo 2017 vervallen.
 Het saldo per garantieregeling van de beschikbare begrotingsmiddelen, ontvangsten en schade-uitgaven is ultimo 2017 afgestort in de begrotingsreserves van de garantieregelingen. Dit betreft achtereenvolgens de volgende bedragen: BMKB € 11,1 mln; GF € 2,1 mln, GO € 4,9 mln en MKB-garanties € 0,1 mln.
 
 Toelichting op de uitgaven
 Garanties
 
 BMKB (– € 6,8 mln): De schade-uitgaven voor de BMKB lagen op hetzelfde niveau als vorig jaar (€ 34,8 mln). Vanwege het lage aantal faillissementen was niet het volledige voor schadeuitgaven geraamde budget nodig. Door deze lagere uitgaven van € 6,8 mln en de hoger dan geraamde ontvangsten van € 4,3 mln was het mogelijk € 11,1 mln te storten in de begrotingsreserve van de BMKB als buffer voor eventuele tegenvallers in de toekomst.
 GO (– € 8,2 mln): Voor de GO waren de schade-uitgaven beperkt (€ 1,6 mln), waardoor de realisatie fors onder de schaderaming in de begroting uitkwam. Voor de GO was het mogelijk een bedrag van € 4,9 mln af te storten in de begrotingsreserve als buffer voor eventuele tegenvallers in komende jaren.
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 Voor het onderdeel ruimtevaart is de bijdrage van € 13,8 mln aan de verplichte programma’s (contributie) van het European Space Agency (ESA) en Kourou (het lanceercentrum van ESA) voor 2018 in het jaar t-1 (2017) beschikbaar gesteld.
 Toelichting op de ontvangsten
 Ontvangsten Luchtvaartkredietregeling
 
 De meevaller in de ontvangsten is veroorzaakt doordat een luchtvaartkrediet van € 2,7 mln in één keer werd afgelost.
 Daarnaast is een aantal luchtvaartkredieten versneld afgelost en zijn er hogere aflossingen gerealiseerd dan aanvankelijk geraamd.
 
 Toelichting op de begrotingsreserves
 Begrotingsreserve Borgstelling MKB-kredieten (BMKB)
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 58.633
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 11.147
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 69.780
 
 
 
 
 
 Op basis van de gerealiseerde schade-uitgaven, de beschikbare middelen op de begroting en de gerealiseerde ontvangsten is € 11,1 mln gestort in de begrotingsreserve BMKB.
 Begrotingsreserve Groeifaciliteit
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 16.169
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 2.144
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 18.313
 
 
 
 
 
 Op basis van de gerealiseerde schade-uitgaven, de beschikbare middelen op de begroting en de gerealiseerde ontvangsten is € 2,1 mln gestort in de begrotingsreserve Groeifaciliteit.
 Begrotingsreserve Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 60.112
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 4.940
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 65.052
 
 
 
 
 
 Op basis van de gerealiseerde schade-uitgaven, de beschikbare middelen op de begroting en de gerealiseerde ontvangsten is € 4,9 mln gestort in de begrotingsreserve Garantie Ondernemingsfinanciering.
 Begrotingsreserve Garantiefaciliteit Scheepsnieuwbouwfinanciering
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 10.136
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 – 10.136
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Op basis van de evaluatie van de Garantiefaciliteit Scheepsnieuwbouwfinanciering (GSF) is besloten de GSF na 1 juli 2017 niet te verlengen. Daarmee is de noodzaak om een begrotingsreserve GSF aan te houden vervallen.
 Begrotingsreserve Garantie MKB-financiering
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 9.000
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 41
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 9.041
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 3
 Toekomstfonds
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)–(4)
 Slotverschillen
 (+ of –)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 94.489
 
 
 
 
 178.471
 
 
 
 
 9.694
 
 
 
 
 282.654
 
 
 
 
 198.306
 
 
 
 
 – 84.348
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 145.118
 
 
 
 
 75.415
 
 
 
 
 9.134
 
 
 
 
 229.667
 
 
 
 
 130.373
 
 
 
 
 – 99.294
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 138.530
 
 
 
 
 69.331
 
 
 
 
 8.665
 
 
 
 
 216.526
 
 
 
 
 122.593
 
 
 
 
 – 93.933
 
 
 
 
 
 
 I Startups/MKB-FINANCIERING
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Volledig revolverend
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dutch Venture Initiative/Fund of Funds
 
 
 32.600
 
 
 3.401
 
 
 
 36.001
 
 
 13.500
 
 
 – 22.501
 
 
 
 
 Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
 
 
 
 17.322
 
 
 2.000
 
 
 19.322
 
 
 15.001
 
 
 – 4.321
 
 
 
 
 Co-investment venture capital instrument/EIF
 
 
 
 10.000
 
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 Smart Industry
 
 
 
 
 
 
 337
 
 
 337
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gedeeltelijk revolverend
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatiekrediet
 
 
 51.358
 
 
 3.161
 
 
 336
 
 
 54.855
 
 
 44.802
 
 
 – 10.053
 
 
 
 
 Risicokapitaal (seed capital)
 
 
 20.263
 
 
 28.073
 
 
 3.407
 
 
 51.743
 
 
 18.461
 
 
 – 33.282
 
 
 
 
 Vroege fasefinanciering
 
 
 11.309
 
 
 1.174
 
 
 – 95
 
 
 12.388
 
 
 11.676
 
 
 – 712
 
 
 
 
 Start ups/MKB
 
 
 23.000
 
 
 – 23.000
 
 
 177
 
 
 177
 
 
 
 – 177
 
 
 
 
 NL-Californië Duurzaam E-mobility fund
 
 
 
 1.000
 
 
 
 1.000
 
 
 
 – 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 II INVESTERINGEN IN FUNDAMENTEEL EN TOEGEPAST ONDERZOEK
 
 
 Met vermogensbehoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 25.700
 
 
 2.840
 
 
 28.540
 
 
 8.816
 
 
 – 19.724
 
 
 
 
 Onco Research
 
 
 
 2.500
 
 
 
 2.500
 
 
 
 – 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 III Staatsobligaties Toekomstfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 5.700
 
 
 
 
 – 45
 
 
 
 
 5.655
 
 
 
 
 224
 
 
 
 
 – 5.431
 
 
 
 
 
 
 IV Reëel rendement voor onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 V Overige subsidies
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Smart Industry
 
 
 
 4.900
 
 
 – 45
 
 
 4.855
 
 
 168
 
 
 – 4.687
 
 
 
 
 Haalbaarheidsstudies TO2 innovatieve starters
 
 
 
 800
 
 
 
 800
 
 
 56
 
 
 – 744
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 6.588 
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 514
 
 
 
 
 7.486
 
 
 
 
 7.554
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 
 Bijdrage Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 6.588
 
 
 384
 
 
 514
 
 
 7.486
 
 
 7.554
 
 
 68
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 36.388 
 
 
 
 
 2.001
 
 
 
 
 8.340
 
 
 
 
 46.729
 
 
 
 
 52.632
 
 
 
 
 5.903
 
 
 
 
 
 
 MKB-FINANCIERING BESTAAND INSTRUMENTARIUM
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
 
 
 3.000
 
 
 2.000
 
 
 5.500
 
 
 10.500
 
 
 10.500
 
 
 
 
 
 Fund of Funds (DVI I/Business Angels)
 
 
 100
 
 
 1
 
 
 
 101
 
 
 
 – 101
 
 
 
 
 Innovatiekredieten
 
 
 25.288
 
 
 
 
 25.288
 
 
 26.812
 
 
 1.524
 
 
 
 
 Seed capital
 
 
 8.000
 
 
 
 
 8.000
 
 
 12.413
 
 
 4.413
 
 
 
 
 Vroege fase financiering
 
 
 
 
 
 
 67
 
 
 67
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MKB-FINANCIERING INCIDENTELE MIDDELEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten DVI II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fundamenteel en toegepast onderzoek
 
 
 
 
 2.840
 
 
 2.840
 
 
 2.840
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Renteontvangsten Toekomstfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 
 Er is een onderuitputting op de verplichtingen van artikel 3 van € 84,3 mln. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn:
 
 
 –
 Smart Industry (– 11,3 mln): Vanwege onderuitputting bij de regeling Smart Industry Fieldlabs is circa € 11,3 mln niet benut. Voor het leningendeel betreft dit circa € 7,6 mln en voor het subsidiedeel circa € 3,7 mln. De reden voor de tegenvallende belangstelling lag vermoedelijk in de voorwaarde dat de leningen uit het Toekomstfonds moeten worden terugbetaald en om die reden veelal de voorkeur werd gegeven aan regionale regelingen waarbij dit niet het geval is.
 
 
 –
 Regionale ontwikkelingsmaatschappijen (– € 2 mln): In 2017 is € 2 mln aan beleidsartikel 3 van de EZ-begroting toegevoegd voor het Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling. De uitwerking van het Zeeuwse Innovatiefonds, waarin EZK zal participeren, wordt in 2018 afgerond. De € 2 mln bleef daarom in 2017 onbenut en zal via de eindejaarsmarge van het Toekomstfonds opnieuw in 2018 beschikbaar worden gesteld.
 
 
 –
 Seed-regeling (– € 17,3 mln): De middelen die beschikbaar zijn gesteld voor de reguliere Seed-regeling zijn geheel gecommiteerd (€ 24 mln). Ook de middelen die voor de E-health tender (€ 12,77 mln) beschikbaar zijn gesteld in 2017 zijn helemaal gerealiseerd. De lagere realisatie in het jaar 2017 is grotendeels te verklaren met een lagere benutting van de middelen, die in 2017 toegevoegd zijn aan het Seed-budget voor de Seed business angels. Hiervoor zijn de eerste twee fondsen gecommitteerd voor in totaal € 0,8 mln. Een bedrag van € 9,2 mln bleef onbenut omdat de regeling halverwege het jaar is gestart. Daarnaast is bij Najaarsnota 2017 vanuit beleidsartikel 6 (Concurrerende, duurzame, veilige agro-, visserij- en voedselketens) een bedrag van € 3 mln toegevoegd aan het Seed-budget behoeve van het AgriFoodfonds binnen de Seed-regeling.
 
 
 –
 Vroege fase financiering (– € 1,9 mln): Voor een aantal ingediende aanvragen in 2017 werd de beschikking verstrekt in 2018. Deze beschikkingen komen daardoor ten laste van het budget 2018.
 
 
 –
 NL Californië Duurzaam E-mobility fund (– € 10 mln): Het aantrekken van private financiering voor dit NL-California E-mobility fund en in het bijzonder voor deze technostarters neemt meer tijd in beslag. Het animo en de initiatieven binnen het internationale bedrijfsleven nemen wel toe en de verwachting is dat in 2018 een fonds zal starten.
 
 
 –
 Start ups/MKB (– € 12,2 mln): Een deel van deze middelen voor Start ups is bij Voorjaarsnota ingezet in het kader van de uitwerking van diverse initiatieven binnen het Toekomstfonds waaronder de regeling Seed Business angels. De resterende middelen zullen de komende jaren binnen het Toekomstfonds worden ingezet.
 
 
 –
 Fundamenteel en toegepast onderzoek (– € 16,8 mln): Bij de tweede tender voldeden drie projecten niet aan de criteria van de regeling. Deze projecten werden derhalve afgewezen. Eén project is door de aanvragers zelf teruggetrokken. Dat heeft ertoe bijgedragen dat er minder projecten zijn gehonoreerd dan verwacht. Aangezien sprake is van een fondsconstructie blijven deze middelen beschikbaar binnen het Toekomstfonds. Daarnaast werkt het Ministerie van EZK met het Ministerie van OCW aan een bestedingsplan voor Thematische Technology Transfer (TTT). Het streven is om dit in 2018 af te ronden. De hiervoor beschikbare middelen (€ 10,5 mln) blijven binnen het fonds beschikbaar.
 
 
 –
 Oncode (– € 12,5 mln): Voor Onco Research is een bedrag van € 12,5 mln in het Toekomstfonds gereserveerd voor verschillende valorisatieactiviteiten. Definitieve besluitvorming over de inzet van deze middelen volgt in 2018.
 
 
 Voor alle onderschrijdingen geldt dat de niet in 2017 benutte middelen beschikbaar blijven binnen het fonds vanwege de fondsconstructie van dit begrotingsartikel.
 
 Toelichting op de uitgaven
 Leningen
 I Startups/MKB-Financiering
 Volledig revolverend
 
 
 –
 DVI (– € 22,5 mln): De omvang en het moment van de uitgaven in het kader van het Dutch Venture Initiative worden bepaald door de investeringen en terugontvangsten van de fondsen bij hun portfolio-bedrijven. Deze investeringen en ontvangsten fluctueren in aantal en omvang. Vooraf zijn deze fluctuaties niet precies te ramen, waardoor er in 2017 een onderuitputting is ontstaan. Zoals gebruikelijk is er een constante toename van de investeringen (qua aantal ondernemingen waarin wordt geïnvesteerd en de totale omvang van de investeringen).
 
 
 –
 Regionale ontwikkelingsmaatschappijen (– € 4,3 mln): In 2017 is € 30 mln van de opbrengst aandelen verkoop LIOF aan de begroting toegevoegd vanuit 2016. Van deze middelen is € 15 mln geherinvesteerd in Innovation Quarter, € 6,2 mln is ingezet voor de ophoging van het Innovatiekrediet en € 6,5 mln is ingezet voor de financiering van het Co-investeringsvehicle met het EIF. De resterende nog niet benutte middelen (€ 2,3 mln) worden via de fondsconstructie meegenomen naar 2018. Daarnaast was € 2 mln beschikbaar ten behoeve van het Investeringsprogramma Zeeland in Stroomversnelling, dit budget wordt via de fondsconstructie meegenomen naar 2018 (zie ook toelichting onder de verplichtingen)
 
 
 Gedeeltelijk revolverend
 
 
 –
 Innovatiekrediet (– € 10,1 mln) De kasuitgaven op het Innovatiekrediet fluctueren jaarlijks door individuele uitbetalingsafspraken van RVO.nl met bedrijven op basis van mijlpalen. Bij het niet-realiseren van een mijlpaal wordt een betaling opgeschort. Ook is een aantal verwachte voorschotbetalingen voor toekenningen in het vierde kwartaal van 2017 doorgeschoven naar 2018, omdat nog niet aan de voorwaarden was voldaan.
 
 
 –
 Seed-regeling (– € 33,3 mln): De in 2017 niet benutte kas is grotendeels te verklaren uit het feit dat bij de eerste suppletoire begroting 2017 de niet benutte ruimte in het Toekomstfonds in 2016 en de ontvangstenmeevaller in het kader van de Seed-regeling in 2016 is toegevoegd aan de begroting van 2017. Verder hebben de startersfondsen minder participaties gedaan dan was ingeschat. Dat leidt ook tot lagere kasuitgaven.
 
 
 II Investeringen in Fundamenteel en toegepast onderzoek (met vermogensbehoud)
 
 
 –
 Fundamenteel en toegepast onderzoek (– € 19,7 mln): De kasbetalingen zijn lager uitgevallen door vertraging in de bevoorschotting bij projecten van zowel de eerste als tweede tender. Aangezien sprake is van een fondsconstructie blijven deze middelen beschikbaar binnen het Toekomstfonds. Daarnaast werkt het Ministerie van EZK met het Ministerie van OCW aan een bestedingsplan voor Thematische Technology Transfer (TTT). Het streven is om dit in 2018 af te ronden. De hiervoor beschikbare middelen (€ 10,5 mln) blijven binnen het fonds beschikbaar.
 
 
 –
 Oncode (– € 2,5 mln) Voor Onco Research is een bedrag van € 12,5 mln uit het Toekomstfonds gereserveerd voor verschillende valorisatieactiviteiten. Hierover volgt in 2018 nog besluitvorming door de Staatssecretaris van EZK.
 
 
 Subsidies
 Smart Industry (– € 4,7): Door de onderuitputting bij de regeling Smart Industry Fieldlabs waren de uitgaven voor deze regeling beperkt (zie toelichting onder de verplichtingen). Ten behoeve van de uitfinanciering van de aangegane verplichtingen wordt een deel van het overgebleven budget langjarig gespreid.
 Voor alle onderschrijdingen geldt dat de niet in 2017 benutte middelen beschikbaar blijven binnen het fonds vanwege de fondsconstructie van dit begrotingsartikel.
 Toelichting op de ontvangsten
 Seed capital (€ 4,4 mln): De geraamde terugontvangsten Seed zijn gebaseerd op een inschatting. Het is moeilijk vooraf in te schatten wanneer de terugontvangsten precies plaats zullen vinden. Dit hangt af van het tijdstip dat participaties van het startersfonds worden verkocht. Dit jaar is het bedrag hoger uitgevallen door enkele verkopen.
 
 
 
 Beleidsartikel
 4
 Een doelmatige en duurzame energievoorziening
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 13.472.436
 
 
 
 
 56.676
 
 
 
 
 – 888.683
 
 
 
 
 12.640.429
 
 
 
 
 8.618.677
 
 
 
 
 – 4.021.752
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 66.600
 
 
 
 – 20.700
 
 
 45.900
 
 
 11.050
 
 
 – 34.850
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 1.902.455
 
 
 
 
 22.754
 
 
 
 
 – 15.395
 
 
 
 
 1.909.814
 
 
 
 
 1.887.248
 
 
 
 
 – 22.566
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 1.663.412
 
 
 
 
 7.774
 
 
 
 
 – 16.374
 
 
 
 
 1.654.812
 
 
 
 
 1.635.472
 
 
 
 
 – 19.340
 
 
 
 
 
 Topsectoren Energie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – tenderregeling Energie-innovatie
 
 
 33.088
 
 
 
 10.587
 
 
 43.675
 
 
 38.791
 
 
 – 4.884
 
 
 
 
 – SDE+projecten
 
 
 48.600
 
 
 
 25
 
 
 48.625
 
 
 30.934
 
 
 – 17.691
 
 
 
 
 Energie-innovatie (IA)
 
 
 2.368
 
 
 
 5.202
 
 
 7.570
 
 
 7.098
 
 
 – 472
 
 
 
 
 Green Deal
 
 
 3.000
 
 
 – 424
 
 
 3.010
 
 
 5.586
 
 
 4.997
 
 
 – 589
 
 
 
 
 Energieakkoord
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Demonstratie-regeling Energie Innovatie (DEI)
 
 
 
 
 – 15.044
 
 
 25.956
 
 
 21.931
 
 
 – 4.025
 
 
 
 
 – Projecten Energieakkoord SER
 
 
 41.000
 
 
 
 – 1.069
 
 
 2.520
 
 
 733
 
 
 – 1.787
 
 
 
 
 – Overig
 
 
 4.089
 
 
 – 500
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 
 250
 
 
 
 
 MEP
 
 
 187.847
 
 
 
 – 4.000
 
 
 183.847
 
 
 149.960
 
 
 – 33.887
 
 
 
 
 SDE
 
 
 613.605
 
 
 3.780
 
 
 3.000
 
 
 620.385
 
 
 552.127
 
 
 – 68.258
 
 
 
 
 SDE+
 
 
 653.197
 
 
 – 85.809
 
 
 – 16.528
 
 
 550.860
 
 
 321.514
 
 
 – 229.346
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve duurzame energie
 
 
 
 
 
 
 377.819
 
 
 377.819
 
 
 
 
 ISDE-regeling
 
 
 
 77.800
 
 
 
 77.800
 
 
 50.927
 
 
 – 26.873
 
 
 
 
 Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)
 
 
 61.045
 
 
 6.227
 
 
 – 5.000
 
 
 62.272
 
 
 53.477
 
 
 – 8.795
 
 
 
 
 CCS
 
 
 4.362
 
 
 
 – 3.504
 
 
 858
 
 
 865
 
 
 7
 
 
 
 
 Subsidieregeling Energiebesparing en duurzame energie sport-accommodaties (EDS)
 
 
 
 6.200
 
 
 – 94
 
 
 6.106
 
 
 6.170
 
 
 64
 
 
 
 
 Hoge Flux Reactor
 
 
 8.111
 
 
 
 6.389
 
 
 14.500
 
 
 14.500
 
 
 
 
 
 Elektrisch rijden
 
 
 
 500
 
 
 – 85
 
 
 415
 
 
 538
 
 
 123
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 3.100
 
 
 
 – 2.030
 
 
 1.070
 
 
 574
 
 
 – 496
 
 
 
 
 Overige subsidies
 
 
 
 
 2.517
 
 
 2.517
 
 
 2.517
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 4.011
 
 
 
 
 
 4.989
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 Pallas
 
 
 4.011
 
 
 
 4.989
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.525
 
 
 
 
 – 1.000
 
 
 
 
 4.025
 
 
 
 
 833
 
 
 
 
 – 3.192
 
 
 
 
 
 Storting in begrotingsreserve Aardwarmte
 
 
 2.500
 
 
 
 – 1.000
 
 
 1.500
 
 
 833
 
 
 – 667
 
 
 
 
 Verliesdeclaraties Aardwarmte
 
 
 
 2.525
 
 
 
 2.525
 
 
 0
 
 
 – 2.525
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 10.526
 
 
 
 
 7.619
 
 
 
 
 – 8.284
 
 
 
 
 9.861
 
 
 
 
 9.188
 
 
 
 
 – 673
 
 
 
 
 
 O&O bodembeheer
 
 
 7.806
 
 
 4.500
 
 
 – 10.790
 
 
 1.516
 
 
 1.168
 
 
 – 348
 
 
 
 
 SodM O&O bodembeheer
 
 
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 955
 
 
 – 45
 
 
 
 
 Joint implementation
 
 
 410
 
 
 210
 
 
 
 620
 
 
 434
 
 
 – 186
 
 
 
 
 Straling
 
 
 46
 
 
 – 46
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 2.264
 
 
 2.955
 
 
 1.506
 
 
 6.725
 
 
 6.631
 
 
 – 94
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 44.819
 
 
 
 
 5.515
 
 
 
 
 2.404
 
 
 
 
 52.738
 
 
 
 
 52.877
 
 
 
 
 139
 
 
 
 
 
 Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
 
 
 43.099
 
 
 5.515
 
 
 2.396
 
 
 51.010
 
 
 51.050
 
 
 40
 
 
 
 
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 
 
 690
 
 
 
 23
 
 
 713
 
 
 713
 
 
 
 
 
 KNMI
 
 
 1.030
 
 
 
 – 15
 
 
 1.015
 
 
 1.114
 
 
 99
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 115.594
 
 
 
 
 
 – 905
 
 
 
 
 114.689
 
 
 
 
 116.403
 
 
 
 
 1.714
 
 
 
 
 
 Doorsluis COVA heffing
 
 
 111.000
 
 
 
 – 2.000
 
 
 109.000
 
 
 110.263
 
 
 1.263
 
 
 
 
 TNO Bodembeheer
 
 
 4.594
 
 
 
 35
 
 
 4.629
 
 
 4.999
 
 
 370
 
 
 
 
 TNO Bodembeheer (SodM)
 
 
 
 
 1.060
 
 
 1.060
 
 
 1.141
 
 
 81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan mede-overheden
 
 
 
 
 28.000
 
 
 
 
 – 440
 
 
 
 
 – 2.507
 
 
 
 
 25.053
 
 
 
 
 24.380
 
 
 
 
 – 673
 
 
 
 
 
 Uitkoop regeling
 
 
 28.000
 
 
 – 440
 
 
 – 2.507
 
 
 25.053
 
 
 24.380
 
 
 – 673
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 33.593
 
 
 
 
 – 239
 
 
 
 
 6.282
 
 
 
 
 39.636
 
 
 
 
 39.095
 
 
 
 
 – 541
 
 
 
 
 
 ECN/NRG
 
 
 32.236
 
 
 200
 
 
 6.282
 
 
 38.718
 
 
 38.519
 
 
 – 199
 
 
 
 
 Diverse instituten
 
 
 1.357
 
 
 – 439
 
 
 
 918
 
 
 576
 
 
 – 342
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 3.426.661
 
 
 
 
 – 244.275
 
 
 
 
 – 200.766
 
 
 
 
 2.981.620
 
 
 
 
 3.202.936
 
 
 
 
 221.316
 
 
 
 
 
 COVA
 
 
 111.000
 
 
 
 – 2.000
 
 
 109.000
 
 
 110.264
 
 
 1.264
 
 
 
 
 Opbrengst heffing ODE (SDE+)
 
 
 678.000
 
 
 
 
 678.000
 
 
 626.953
 
 
 – 51.047
 
 
 
 
 Onttrekking begrotingsreserve duurzame energie
 
 
 77.000
 
 
 
 
 77.000
 
 
 77.000
 
 
 
 
 
 Aardgasbaten
 
 
 2.550.000
 
 
 – 250.000
 
 
 – 200.000
 
 
 2.100.000
 
 
 2.373.989
 
 
 273.989
 
 
 
 
 Ontvangsten zoutwinning
 
 
 2.511
 
 
 
 14
 
 
 2.525
 
 
 2.525
 
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 8.150
 
 
 5.725
 
 
 1.220
 
 
 15.095
 
 
 12.205
 
 
 – 2.890
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 SDE+
 Het lagere bedrag aan verplichtingen is vrijwel geheel terug te voeren op de lagere verplichtingen die zijn aangegaan voor de regeling Stimulering Duurzame Energie (SDE+). De nieuwste tender Wind op Zee waarvan de inschrijftermijn in december 2017 sloot, zal waarschijnlijk zonder subsidie worden toegekend. Daarnaast schuift een deel van de verplichtingen voor de tweede openstelling van de reguliere SDE+ door naar 2018.
 Garantieregeling aardwarmte
 Voor de garantieregeling aardwarmte is voor slechts één geothermieproject een garantieverplichting afgegeven waardoor er € 35 mln minder is verplicht dan bij najaarsnota is geraamd.
 Toelichting op de uitgaven
 Topsectoren energie
 De lagere uitgaven betreffen met name de SDE+ projecten topsectoren energie, ook wel de Hernieuwbare Energie Regeling (HER) genaamd. De verwachte toename in het aantal aanvragen heeft zich niet voorgedaan, waardoor er minder geld is uitgegeven dan begroot. Het niet-uitgegeven bedrag is in de begrotingsreserve Duurzame Energie gestort.
 MEP/SDE/SDE+ en regeling Investerings Subsidie Duurzame Energie
 Zowel voor de MEP, de SDE, de SDE+ als de ISDE geldt dat de uitgaven lager zijn uitgevallen. Dit was ten tijde van de Najaarsnota al bekend, maar omdat de onderuitputting op deze regelingen in de begrotingsreserve duurzame energie wordt gestort en deze storting pas bij Slotwet wordt geëffectueerd, is de onderuitputting en de bijbehorende storting nu als mutatie in de Slotwet zichtbaar. De lagere uitgaven op deze regelingen ad circa € 358 mln zijn veroorzaakt door een lagere gerealiseerde subsidiabele elektriciteitsproductie dan waar in de raming eerder rekening mee was gehouden. Het niet-uitgegeven bedrag is in de begrotingsreserve Duurzame Energie gestort.
 Storting in begrotingsreserve Duurzame Energie
 De in 2013 gevormde begrotingsreserve duurzame energie is bestemd voor middelen die in enig jaar onbesteed zijn gebleven als gevolg van vertraging of niet doorgaan van projecten. Deze middelen moeten later alsnog worden uitbetaald voor dezelfde projecten, of kunnen worden ingezet voor andere vervangende projecten met het oog op het bereiken van de doelstelling. Via de begrotingsreserve blijven de middelen beschikbaar tot het moment dat ze alsnog zullen worden uitbetaald. In 2017 is € 377,8 mln in de reserve gestort.
 Compensatie Energie-intensieve bedrijven (ETS)
 Bij de compensatieregeling indirecte kosten ETS is vooral sprake van lagere uitgaven omdat van één grote aanvrager de productiecapaciteit veel lager dan verwacht was, waardoor aan deze aanvrager circa € 3 mln minder is uitgekeerd dan begroot. Daarnaast was ook ruimte in het budget gereserveerd voor nieuwe aanvragers die gebruik willen maken van de regeling, maar deze nieuwe aanvragen bleken geen grote bedragen te betreffen, waardoor ook deze ruimte niet is benut.
 Toelichting op de ontvangsten
 Opbrengst heffing ODE (SDE+)
 De geprognosticeerde inkomsten uit de Opslag Duurzame Energie bleven € 51 mln achter bij de in de begroting geraamde inkomsten. Dit is gelegen in een combinatie van factoren. Zo waren de ODE-tarieven tot en met 2016 berekend met gebruikmaking van de waarde van de relevante parameters zoals deze in 2012 (het jaar van vormgeving van de ODE) golden. Met ingang van de berekening van de tarieven 2017 worden actuelere waarden gebruikt, waardoor de afwijkingen zullen afnemen.
 Aardgasbaten
 De aardgasbaten zijn € 274 mln hoger uitgevallen dan geraamd. De toename vloeit voort uit een 0,5 ct/m3 hogere gasprijs.
 Toelichting op de begrotingsreserves
 Begrotingsreserve Aardwarmte
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 21.741
 
 
 
 
 + Stortingen
 
 
 833
 
 
 
 
 – Onttrekkingen
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 22.574
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve voor de garantieregeling Geothermie is bedoeld om het budget voor deze regeling meerjarig in te kunnen zetten en een eventuele mismatch in de tijd tussen inkomsten en uitgaven op te vangen. Om gebruik te kunnen maken van de garantieregeling Geothermie betalen marktpartijen een premie aan de uitvoerder van de regeling (RVO.nl) die wordt gestort in de begrotingsreserve. In 2017 is een bedrag van € 0,833 mln aan provisies in de reserve gestort. Omdat er geen verliesdeclaraties zijn uitbetaald is er geen bedrag aan de reserve onttrokken.
 Begrotingsreserve Duurzame energie
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 1.473.847
 
 
 
 
 + Stortingen
 
 
 377.819
 
 
 
 
 – Onttrekkingen
 
 
 – 77.000
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 1.774.666
 
 
 
 
 
 De begrotingsreserve Duurzame energie is bestemd voor onbesteed gebleven middelen als gevolg van vertraging bij projecten waaraan reeds subsidie is toegekend en reeds verplichte projecten die niet tot uitvoering komen en door andere projecten moeten worden vervangen met het oog op het bereiken van de doelstelling. Via de begrotingsreserve blijven de middelen beschikbaar tot het moment dat ze alsnog zullen worden uitbetaald. In 2017 is € 377,8 mln aan onbestede middelen in de reserve gestort en € 77 mln aan de reserve onttrokken (Kamerstuk, 34 210 XIII, nr. 4, antwoord op vraag 5).
 Begrotingsreserve risicopremie lening ECN/NRG
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 6.600
 
 
 
 
 + Stortingen
 
 
 
 
 
 – Onttrekkingen
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 6.600
 
 
 
 
 
 De middelen op de begrotingsreserve risicopremie ECN/NRG zullen worden aangesproken als ECN, al dan niet tijdelijk, (gedeeltelijk) niet kan voldoen aan de terugbetalingsverplichtingen volgens de afgesloten leningsovereenkomst. In 2017 is de reserve ongewijzigd gebleven.
 
 
 
 Beleidsartikel
 5
 Meerjarenprogramma Nationaal Coördinator Groningen
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 77.800
 
 
 
 
 8.560
 
 
 
 
 – 12.315
 
 
 
 
 74.045
 
 
 
 
 58.215 
 
 
 
 
 – 15.830 
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 77.800
 
 
 
 
 8.560
 
 
 
 
 – 12.315
 
 
 
 
 74.045
 
 
 
 
 47.099 
 
 
 
 
 – 26.946 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 64.000
 
 
 
 
 3.301
 
 
 
 
 – 9.951
 
 
 
 
 57.350
 
 
 
 
 33.918 
 
 
 
 
 – 23.432 
 
 
 
 
 
 Verduurzamingsopgave uit aardgasbaten
 
 
 50.000
 
 
 2.350
 
 
 
 52.350
 
 
 33.916
 
 
 – 18.434
 
 
 
 
 Verduurzamingsopgave overig (kader relevante uitgaven)
 
 
 6.000
 
 
 – 49
 
 
 – 5.951
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Instrumentarium woningmarkt
 
 
 5.000
 
 
 4.000
 
 
 – 4.000
 
 
 5.000
 
 
 2
 
 
 – 4.998
 
 
 
 
 Scholenprogramma (kader relevante uitgaven)
 
 
 3.000
 
 
 – 3.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 13.800
 
 
 
 
 5.210
 
 
 
 
 – 2.364
 
 
 
 
 16.646
 
 
 
 
 13.132 
 
 
 
 
 – 3.514 
 
 
 
 
 
 Onderzoek en compensatie gemeenten en provincie
 
 
 7.000
 
 
 – 468
 
 
 468
 
 
 7.000
 
 
 5.450
 
 
 – 1.550
 
 
 
 
 Werkbudget
 
 
 6.800
 
 
 5.678
 
 
 – 2.832
 
 
 9.646
 
 
 7.682
 
 
 – 1.964
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 
 49
 
 
 
 
 48 
 
 
 
 
 – 1 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
 
 
 
 49
 
 
 
 49
 
 
 48
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en de uitgaven
 De met € 15,8 mln lager uitgevallen verplichtingen hangen samen met de hierna vermelde vertragingen bij de uitgaven.
 Subsidies
 De uitgaven in het kader van de verduurzamingsopgave aardbevingsbestendig maken van scholen in het Groningerveld zullen voor € 18,4 mln na 2017 plaatsvinden. € 5 mln aan uitgaven in het kader van instrumentarium woningmarkt komt later tot uitbetaling.
 Opdrachten
 Er is sprake van vertraging in de uitvoering van onderzoek en compensatie voor gemeenten en provincies in het kader van de adviesfunctie van het energieloket (€ 3,5 mln).
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 6
 Concurrerende, duurzame, veilige agro-, visserij- en voedselketens
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 650.823
 
 
 
 
 23.690
 
 
 
 
 55.429
 
 
 
 
 729.942
 
 
 
 
 662.357 
 
 
 
 
 – 67.585 
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 120.015
 
 
 
 – 615
 
 
 120.000
 
 
 49.379
 
 
 – 70.621
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 538.382
 
 
 
 
 24.442
 
 
 
 
 52.282
 
 
 
 
 615.106
 
 
 
 
 614.513 
 
 
 
 
 – 593 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 31.674
 
 
 
 
 15.013
 
 
 
 
 6.267
 
 
 
 
 52.954
 
 
 
 
 47.117 
 
 
 
 
 – 5.837 
 
 
 
 
 
 
 Duurzame veehouderij
 
 
 
 
 10.181
 
 
 
 
 16.000
 
 
 
 
 – 706
 
 
 
 
 25.475
 
 
 
 
 16.464 
 
 
 
 
 – 9.011 
 
 
 
 
 
 Bedrijfsbeëindiging melkveehouderij (Stoppersregeling)
 
 
 
 23.000
 
 
 – 3.000
 
 
 20.000
 
 
 13.713
 
 
 – 6.287
 
 
 
 
 Maatregelen fosfaatreductie pakket
 
 
 7.000
 
 
 – 7.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 Investeringsregeling duurzame stallen
 
 
 40
 
 
 
 832
 
 
 872
 
 
 762
 
 
 – 110
 
 
 
 
 Regeling fijnstofmaatregelen
 
 
 2.014
 
 
 
 1.751
 
 
 3.765
 
 
 1.246
 
 
 – 2.519
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.127
 
 
 
 – 289
 
 
 838
 
 
 744
 
 
 – 94
 
 
 
 
 
 Plantaardige productie
 
 
 
 
 7.937
 
 
 
 
 180
 
 
 
 
 2.446
 
 
 
 
 10.563
 
 
 
 
 7.496 
 
 
 
 
 – 3.067 
 
 
 
 
 
 Energie-efficiency en hernieuwbare energie glastuinbouw (EHG)
 
 
 7.100
 
 
 – 1.000
 
 
 
 6.100
 
 
 3.984
 
 
 – 2.116
 
 
 
 
 Marktintroductie energie innovaties (MEI)
 
 
 789
 
 
 1.000
 
 
 2.446
 
 
 4.235
 
 
 3.290
 
 
 – 945
 
 
 
 
 Overig
 
 
 48
 
 
 180
 
 
 
 228
 
 
 221
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 Visserij
 
 
 
 
 7.360
 
 
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 6.970
 
 
 
 
 7.195 
 
 
 
 
 225 
 
 
 
 
 
 Regelingen onder het nieuwe EFMZV
 
 
 7.360
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 6.970
 
 
 6.970
 
 
 
 
 
 Overig visserij
 
 
 
 
 
 
 
 
 225
 
 
 225
 
 
 
 
 
 Agrarisch ondernemerschap
 
 
 
 
 5.324
 
 
 
 
 
 – 6
 
 
 
 
 5.318
 
 
 
 
 5.695 
 
 
 
 
 377 
 
 
 
 
 
 Brede weersverzekering
 
 
 5.324
 
 
 
 – 6
 
 
 5.318
 
 
 5.651
 
 
 333
 
 
 
 
 Investeringsregeling jonge agrariërs
 
 
 
 
 
 
 44
 
 
 44
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling en (agrarische) innovatie
 
 
 
 
 872
 
 
 
 
 – 777
 
 
 
 
 
 95
 
 
 
 
 34 
 
 
 
 
 – 61 
 
 
 
 
 
 Overig (onder meer tegemoetkoming Vamil
 
 
 872
 
 
 – 777
 
 
 
 95
 
 
 34
 
 
 – 61
 
 
 
 
 
 Apurement
 
 
 
 
 
 
 2.733
 
 
 
 
 2.733
 
 
 
 
 8.312 
 
 
 
 
 5.579 
 
 
 
 
 
 Regeling apurement
 
 
 
 
 2.733
 
 
 2.733
 
 
 8.312
 
 
 5.579
 
 
 
 
 
 Begrotingsreserves
 
 
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 1.800
 
 
 
 
 1.920 
 
 
 
 
 120 
 
 
 
 
 
 Begrotingsreserve landbouw
 
 
 
 
 1.800
 
 
 1.800
 
 
 1.812
 
 
 12
 
 
 
 
 Begrotingsreserve apurement
 
 
 
 
 
 
 
 108 
 
 
 
 
 108 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties 
 
 
 
 
 2.515
 
 
 
 
 600
 
 
 
 
 – 15
 
 
 
 
 3.100
 
 
 
 
 2.682 
 
 
 
 
 – 418 
 
 
 
 
 
 Bijdrage begrotingsreserve Borgstellingsfaciliteit
 
 
 8
 
 
 7
 
 
 – 15
 
 
 
 632
 
 
 632
 
 
 
 
 Verliesdeclaraties Borgstellingsfaciliteit
 
 
 2.500
 
 
 600
 
 
 
 3.100
 
 
 2.050
 
 
 – 1.050
 
 
 
 
 Garantstelling Marktintroductie Innovaties (GMI)
 
 
 7
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 111.866
 
 
 
 
 – 8.639
 
 
 
 
 11.250
 
 
 
 
 114.475
 
 
 
 
 117.397 
 
 
 
 
 2.922 
 
 
 
 
 
 Duurzame veehouderij
 
 
 2.866
 
 
 364
 
 
 423
 
 
 3.653
 
 
 2.896
 
 
 – 757
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 2.292
 
 
 – 464
 
 
 1.418
 
 
 3.246
 
 
 2.950
 
 
 – 296
 
 
 
 
 Plantaardige productie
 
 
 2.306
 
 
 – 275
 
 
 – 422
 
 
 1.609
 
 
 1.416
 
 
 – 193
 
 
 
 
 Plantgezondheid
 
 
 1.980
 
 
 – 24
 
 
 – 146
 
 
 1.810
 
 
 1.360
 
 
 – 450
 
 
 
 
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 
 
 5.654
 
 
 – 944
 
 
 2.877
 
 
 7.588
 
 
 6.680
 
 
 – 908
 
 
 
 
 Voedselagenda
 
 
 20.000
 
 
 – 12.472
 
 
 – 844
 
 
 6.684
 
 
 4.412
 
 
 – 2.272
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en internationaal en Europees landbouwbeleid
 
 
 3.635
 
 
 – 1.268
 
 
 942
 
 
 3.309
 
 
 11.138
 
 
 7.829
 
 
 
 
 Visserij
 
 
 1.029
 
 
 – 120
 
 
 704
 
 
 1.613
 
 
 1.243
 
 
 – 370
 
 
 
 
 Agrarisch ondernemerschap
 
 
 2.398
 
 
 45
 
 
 – 6
 
 
 2.437
 
 
 2.114
 
 
 – 323
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling en (agrarische) innovatie
 
 
 69.706
 
 
 6.519
 
 
 6.304
 
 
 82.528
 
 
 83.189
 
 
 661
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 78.125
 
 
 
 
 345
 
 
 
 
 520
 
 
 
 
 78.990
 
 
 
 
 79.327 
 
 
 
 
 337 
 
 
 
 
 
 Medebewind en overige voormalige publieke PBO-taken
 
 
 903
 
 
 
 318
 
 
 1.221
 
 
 1.144
 
 
 – 77
 
 
 
 
 Wageningen Research kennisbasis en wettelijke taken
 
 
 78.518
 
 
 967
 
 
 – 2.091
 
 
 74.394
 
 
 74.443
 
 
 49
 
 
 
 
 Zon-MW (dierproeven)
 
 
 
 4
 
 
 
 4
 
 
 
 – 4
 
 
 
 
 College Toelating Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden
 
 
 978
 
 
 100
 
 
 2.281
 
 
 3.359
 
 
 3.740
 
 
 381
 
 
 
 
 Centrale Commissie Dierproeven
 
 
 726
 
 
 – 726
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 
 – 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 9.863
 
 
 
 
 222
 
 
 
 
 5.678
 
 
 
 
 15.763
 
 
 
 
 21.263 
 
 
 
 
 5.500 
 
 
 
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 
 9.863
 
 
 222
 
 
 5.678
 
 
 15.763
 
 
 21.263
 
 
 5.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 9.378
 
 
 
 
 689
 
 
 
 
 
 10.067
 
 
 
 
 9.975 
 
 
 
 
 – 92 
 
 
 
 
 
 FAO en overige contributies
 
 
 9.378
 
 
 689
 
 
 
 10.067
 
 
 9.975
 
 
 – 92
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 294.961
 
 
 
 
 16.212
 
 
 
 
 28.582
 
 
 
 
 339.755
 
 
 
 
 336.754 
 
 
 
 
 – 3.001 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 
 
 154.810
 
 
 – 4.025
 
 
 5.547
 
 
 156.332
 
 
 157.072
 
 
 740
 
 
 
 
 Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
 
 
 127.233
 
 
 19.657
 
 
 22.186
 
 
 169.076
 
 
 165.342
 
 
 – 3.734
 
 
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 5.620
 
 
 580
 
 
 555
 
 
 6.755
 
 
 6.827
 
 
 72
 
 
 
 
 Rijksrederij
 
 
 7.298
 
 
 
 294
 
 
 7.592
 
 
 7.513
 
 
 – 79
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 57.398
 
 
 
 
 17.613
 
 
 
 
 29.823
 
 
 
 
 104.834
 
 
 
 
 110.457 
 
 
 
 
 5.623 
 
 
 
 
 
 Mestbeleid
 
 
 7.209
 
 
 
 – 1.400
 
 
 5.809
 
 
 6.917
 
 
 1.108
 
 
 
 
 Diergezondheid en dierenwelzijn
 
 
 500
 
 
 790
 
 
 3.000
 
 
 4.290
 
 
 6.580
 
 
 2.290
 
 
 
 
 Voedselzekerheid en internationaal en Europees landbouwbeleid
 
 
 15.926
 
 
 
 
 15.926
 
 
 14.428
 
 
 – 1.498
 
 
 
 
 Visserij
 
 
 6.993
 
 
 
 
 6.993
 
 
 5.688
 
 
 – 1.305
 
 
 
 
 Agrarisch ondernemerschap (2017 stoppersregeling)
 
 
 245
 
 
 17.000
 
 
 
 17.245
 
 
 11.331
 
 
 – 5.914
 
 
 
 
 Agroketens
 
 
 
 
 10.640
 
 
 10.640
 
 
 10.222
 
 
 – 418
 
 
 
 
 Kennisontwikkeling en (agrarische) innovatie
 
 
 12.062
 
 
 
 13.050
 
 
 25.112
 
 
 23.326
 
 
 – 1.786
 
 
 
 
 Agrarische innovatie en overig
 
 
 
 
 
 
 268
 
 
 268
 
 
 
 
 Plant en diergezondheid
 
 
 
 
 
 
 253
 
 
 253
 
 
 
 
 Baten lasten diensten
 
 
 
 
 
 
 471
 
 
 471
 
 
 
 
 Garanties (provisies Borgstellingsfaciliteit)
 
 
 1.800
 
 
 600
 
 
 
 2.400
 
 
 2.683
 
 
 283
 
 
 
 
 Begrotingsreserves
 
 
 12.663
 
 
 – 777
 
 
 4.533
 
 
 16.419
 
 
 28.290
 
 
 11.871
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 De voornaamste oorzaak voor de lagere verplichting is dat er minder garantieverplichtingen zijn aangegaan dan het plafond voor leningen waarop een garantstelling van de Borgstelling MKB landbouwkredieten (BL) rust.
 Toelichting op de uitgaven
 Subsidies
 De lagere uitgaven voor subsidies zijn het gevolg van lagere uitgaven (– € 6,3 mln) voor de regeling bedrijfsbeëindiging melkveehouderij, onderdeel van het fosfaatreductieplan, waaraan de melkveehouderijsector heeft bijgedragen. Na de openstellingen die hiervoor gedaan zijn, is een deel van het bedrag niet nodig gebleken. Het van de sector te ontvangen bedrag ten behoeve van deze regeling is daarmee ook lager (zie lagere ontvangsten bij Agrarisch ondernemerschap, hier worden onder andere de Stoppersregeling ontvangsten geboekt). Daarnaast zijn er lagere uitgaven voor de regeling fijnstofmaatregelen. Deze regeling is beëindigd. Er vinden enkel nog betalingen plaats. Bij de afrekening van projecten is gebleken, dat niet altijd de toegezegde bedragen geheel tot betaling komen, waardoor er minder uitgaven zijn gedaan dan geraamd.
 Apurement
 De hogere uitgaven voor apurement (€ 5,5 mln) hebben betrekking op correcties van de EU met betrekking tot de uitvoering van regelingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en Visserijbeleid (GVB), omdat declaraties na audits niet volledig zijn goedgekeurd. Het betreft correcties voor onder andere FresQ, POP2, vergoeding schoolfruit en betaaltermijnen. In de Nationale Verklaring over het financieel beheer van de Europese fondsen in gedeeld beheer worden de correcties nader toegelicht.
 Opdrachten
 De hogere uitgaven voor opdrachten zijn voornamelijk het gevolg van uitgaven op de post Voedselzekerheid en internationaal en Europees Landbouwbeleid, waarop uitgaven die betrekking hebben op Europese fondsen zijn verantwoord die niet door de EC worden vergoed. Het betreft voornamelijk uitgaven die in voorgaande jaren zijn gedaan en die zijn gedeclareerd bij het Europees Visserijfonds, maar waarop de Europese Commissie correcties heeft opgelegd. Deze uitgaven zijn nu uit nationale middelen binnen de begroting verantwoord en gedekt uit de begrotingsreserve visserij.
 Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
 Als gevolg van de fipronil-besmetting kunnen pluimveehouders uitstel van betaling aanvragen voor de heffingen die in het najaar 2017 zijn opgelegd. De verwachting was dat hierdoor een groot deel van de pluimveeheffingen pas in 2018 ontvangen zou worden. De ontvangstenraming in het Diergezondheidsfonds (DGF) werd met € 12,1 mln naar beneden bijgesteld. Als compensatie van de lagere sectorontvangsten is vanuit artikel 6 in totaal € 11,4 mln in het DGF gestort. Hiervan was € 5,9 mln reeds bij Najaarsnota op artikel 6 geraamd. De storting van € 5,5 mln bij Slotwet was om het liquiditeitssaldo op peil te houden, wat noodzakelijk is om ingeval van een dierziekte-uitbraak de kosten direct te kunnen betalen. Zie ook ontvangsten begrotingsreserves en brief aan TK Begrotingswijzigingen ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2017 Economische Zaken (Kamerstuk, 34 845 XIII, nrs. 1 en 2).
 Bijdragen aan agentschappen
 De lagere uitgaven voor agentschappen komen voort uit een te hoge raming voor RVO.nl. In de 2e suppletoire begroting 2017 zijn extra uitgaven geraamd voor de opdracht aan RVO.nl voor taken die zowel op artikel 6 als artikel 8 betrekking hebben. De mutatie is abusievelijk volledig op artikel 6 verwerkt. De realisatie op artikel 6 is daarom lager dan de raming en op artikel 8 hoger.
 Toelichting op de ontvangsten
 De lagere ontvangsten voor Agrarisch ondernemerschap hebben te maken met de Subsidieregeling bedrijfsbeëindiging melkveehouderij (ook wel «Stoppersregeling» genoemd) uit het Fosfaatreductieplan, waaraan de sector en EZ een bijdrage hebben geleverd. De oorspronkelijk voorziene bijdrage van de sector was hoger dan het benodigde bedrag dat nodig was na openstelling van de subsidieregeling. De hogere ontvangsten voor Begrotingsreserves hebben betrekking op hogere onttrekkingen uit de reserve apurement en de reserve visserij ten behoeve van betaling van EU-correcties. Zie ook toelichting op de begrotingsreserves.
 Toelichting op de begrotingsreserves
 Begrotingsreserve Visserij
 
 Bedragen x € 1 mln
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 18,7
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 6,0
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 7,2
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 17,4
 
 
 
 
 
 
 De storting is het niet bestede deel van de nationale cofinanciering voor de regelingen van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij 2014–2020 die behouden blijft voor toekomstige uitgaven.
 De onttrekking uit de reserve visserij heeft betrekking op uitgaven die in voorgaande jaren zijn gedaan en die zijn gedeclareerd bij het Europees Visserijfonds, maar waarop de Europese Commissie correcties heeft opgelegd. Deze uitgaven worden nu uit nationale middelen binnen de begroting verantwoord onder Voedselzekerheid en internationaal en Europees Landbouwbeleid en gedekt uit de begrotingsreserve visserij.
 
 Begrotingsreserve Landbouw
 
 Bedragen x € 1 mln
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 28,1
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 1,8
 
 
 
 
 – Onttrekking1Bruto onttrekking is € 5,6 mln waarvan € 2,4 mln betrekking heeft op Cacaobufferstockfonds.
 
 
 3,2
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 26,7
 
 
 
 
 
 De storting is een gevolg van middelen uit rentebaten van het cacaobufferstockfonds dat beheerd werd door het voormalig Productschap Akkerbouw en die ontvangen zijn van de Vereffeningsorganisatie PBO’s. De middelen zijn beschikbaar gesteld voor projecten die bijdragen aan een duurzame cacaoconsumptie- en productie. Omdat de uitgaven over meerdere jaren plaatsvinden, is een deel van het ontvangen bedrag in de reserve landbouw gestort en wordt daaruit in volgende jaren onttrokken. De onttrekking wordt gedaan om uitgaven voor verplichtingen die eerder zijn aangegaan, te kunnen doen. De grootste posten zijn uitgaven voor het landelijk meetnet mestbeleid en voor het aanhouden van een crisisorganisatie bij de Gezondheidsdienst voor Dieren, waardoor gekwalificeerd personeel aanwezig is bij verdenkingen van dierziekten.
 Begrotingsreserve Borgstellingsfaciliteit
 
 Bedragen x € 1 mln
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 13,5
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 0,6
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 14,2
 
 
 
 
 
 De ontvangen provisies zijn hoger dan nodig is ter dekking van betaalde verliesdeclaraties. Het verschil is in de reserve gestort ten behoeve van toekomstige verliesdeclaraties.
 Begrotingsreserve apurement
 
 Bedragen x € 1 mln
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 117,2
 
 
 
 
 + Storting
 
 
 0,1
 
 
 
 
 – Onttrekking
 
 
 15,5
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 101,8
 
 
 
 
 
 De onttrekking is gedaan voor uitgaven die betrekking hebben op correcties van de EU met betrekking tot de uitvoering van regelingen van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en Visserijbeleid (GVB), omdat declaraties na audits niet volledig zijn goedgekeurd. Het betreft correcties voor onder andere het plattelandsontwikkelingsprogramma, vergoeding schoolfruit en betaaltermijnen. In de Nationale Verklaring over het financieel beheer van de Europese fondsen in gedeeld beheer worden de correcties nader toegelicht. Daarnaast is de begrotingsreserve middels een onttrekking naar beneden bijgesteld, omdat de reserve naar huidige inzichten toereikend is.
 
 
 
 Beleidsartikel
 7
 Groen onderwijs van hoge kwaliteit
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 855.509
 
 
 
 
 2.570
 
 
 
 
 22.401
 
 
 
 
 880.480
 
 
 
 
 841.111 
 
 
 
 
 – 39.369 
 
 
 
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 50.037
 
 
 
 56
 
 
 50.093
 
 
 15.156
 
 
 – 34.937
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 804.513
 
 
 
 
 2.371
 
 
 
 
 20.292
 
 
 
 
 827.176
 
 
 
 
 817.051 
 
 
 
 
 – 10.125 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 56 
 
 
 
 
 
 
 Schatkistbankieren
 
 
 
 
 56
 
 
 56
 
 
 56
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 776.346
 
 
 
 
 – 1.817
 
 
 
 
 18.432
 
 
 
 
 792.961
 
 
 
 
 792.372 
 
 
 
 
 – 589 
 
 
 
 
 
 WO-groen
 
 
 185.670
 
 
 32
 
 
 3.984
 
 
 189.686
 
 
 189.686
 
 
 
 
 
 HBO-groen
 
 
 83.758
 
 
 521
 
 
 3.066
 
 
 87.345
 
 
 87.624
 
 
 279
 
 
 
 
 MBO-groen
 
 
 163.098
 
 
 
 3.612
 
 
 166.710
 
 
 166.710
 
 
 
 
 
 Wachtgelden
 
 
 14.404
 
 
 
 218
 
 
 14.622
 
 
 14.572
 
 
 – 50
 
 
 
 
 VMBO-groen
 
 
 327.046
 
 
 
 7.552
 
 
 334.598
 
 
 333.780
 
 
 – 818
 
 
 
 
 Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) voorheen Aequor
 
 
 2.370
 
 
 – 2.370
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 26.692
 
 
 
 
 4.188
 
 
 
 
 1.614
 
 
 
 
 32.494
 
 
 
 
 22.713 
 
 
 
 
 – 9.781 
 
 
 
 
 
 Aanvullende onderwijssubsidies
 
 
 25.303
 
 
 – 412
 
 
 1.960
 
 
 26.851
 
 
 19.435
 
 
 – 7.416
 
 
 
 
 Ontwikkeling en beheer natuurkwaliteit
 
 
 1.322
 
 
 
 27
 
 
 1.349
 
 
 900
 
 
 – 449
 
 
 
 
 Educatie
 
 
 67
 
 
 4.600
 
 
 – 373
 
 
 4.294
 
 
 2.377
 
 
 – 1.917
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 364 
 
 
 
 
 326 
 
 
 
 
 
 Kennisverspreidingsprojecten
 
 
 37
 
 
 
 1
 
 
 38
 
 
 364
 
 
 326
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 1.438
 
 
 
 
 
 189
 
 
 
 
 1.627
 
 
 
 
 1.546 
 
 
 
 
 – 81 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
 
 
 1.200
 
 
 
 39
 
 
 1.239
 
 
 1.239
 
 
 
 
 
 Bijdrage DUO
 
 
 238
 
 
 
 150
 
 
 388
 
 
 307
 
 
 – 81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 
 56
 
 
 
 
 131
 
 
 
 
 132 
 
 
 
 
 1 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 De beschikbare € 50 mln voor verplichtingen schatkistbankieren van groene onderwijsinstellingen hoefde voor € 35 mln niet te worden aangesproken. Er werd € 9 mln minder op subsidies verplicht omdat verplichtingen in eerdere jaren meerjarig waren vastgelegd. Er werden voor € 5 mln meer verplichtingen bekostiging aangegaan in aansluiting op stijging van prijzen.
 Toelichting op de uitgaven
 
 De € 7,4 mln lagere uitgaven op aanvullende onderwijssubsidies is veroorzaakt door vertraging van projecten Regeling praktijkleren en groene plus. Door de vertraging vallen deze uitgaven nu in de jaren 2018 tot en met 2019.
 De € 1,9 mln lagere uitgaven op Educatie is veroorzaakt door vertraging van projecten Jong Leren Eten/DuurzaamDoor. Door de vertraging vallen deze uitgaven nu in de jaren 2018 tot en met 2019.
 
 Toelichting op de begrotingsreserve schatkistbankieren
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 Stand 1/1/2017
 
 
 197
 
 
 
 
 + Stortingen
 
 
 56
 
 
 
 
 – Onttrekkingen
 
 
 
 
 
 Stand per 31/12/2017
 
 
 253
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikel
 8
 Natuur en biodiversiteit
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 124.509
 
 
 
 
 – 14.558
 
 
 
 
 – 3.413
 
 
 
 
 106.538
 
 
 
 
 111.508 
 
 
 
 
 4.970
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 4.400
 
 
 4.400
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 125.645
 
 
 
 
 – 14.568
 
 
 
 
 – 173
 
 
 
 
 110.904
 
 
 
 
 115.829 
 
 
 
 
 4.925 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 3.399
 
 
 
 
 
 574
 
 
 
 
 3.973
 
 
 
 
 8.225 
 
 
 
 
 4.252 
 
 
 
 
 
 Vermaatschappelijking Natuur en Biodiversiteit
 
 
 1.805
 
 
 
 67
 
 
 1.872
 
 
 6.106
 
 
 4.234
 
 
 
 
 Natuur en biodiversiteit op land
 
 
 822
 
 
 
 507
 
 
 1.329
 
 
 1.329
 
 
 
 
 
 Beheer Kroondomein
 
 
 772
 
 
 
 
 772
 
 
 790
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leningen
 
 
 
 
 29.745
 
 
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 27.145
 
 
 
 
 26.731 
 
 
 
 
 – 414 
 
 
 
 
 
 Rente en aflossingen voor bestaande leningen (EHS & PNB)
 
 
 29.745
 
 
 – 2.000
 
 
 – 600
 
 
 27.145
 
 
 26.731
 
 
 – 414
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 25.208
 
 
 
 
 – 1.749
 
 
 
 
 – 3.348
 
 
 
 
 20.111
 
 
 
 
 17.483 
 
 
 
 
 – 2.628 
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit Grote wateren
 
 
 9.674
 
 
 – 1.833
 
 
 – 2.178
 
 
 5.663
 
 
 5.547
 
 
 – 116
 
 
 
 
 Vermaatschappelijking Natuur en Biodiversiteit
 
 
 8.044
 
 
 – 115
 
 
 – 222
 
 
 7.707
 
 
 6.099
 
 
 – 1.608
 
 
 
 
 Overige stelsel activiteiten
 
 
 1.859
 
 
 
 – 186
 
 
 1.673
 
 
 1.543
 
 
 – 130
 
 
 
 
 Internationale Samenwerking
 
 
 3.785
 
 
 – 758
 
 
 407
 
 
 3.434
 
 
 3.480
 
 
 46
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit op land
 
 
 1.351
 
 
 957
 
 
 – 1.169
 
 
 1.139
 
 
 372
 
 
 – 767
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 495
 
 
 
 
 495
 
 
 443
 
 
 – 52
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 7.621
 
 
 
 
 – 6.100
 
 
 
 
 – 127
 
 
 
 
 1.394
 
 
 
 
 1.459 
 
 
 
 
 65 
 
 
 
 
 
 Natuur en Biodiversiteit Grote Wateren
 
 
 6.117
 
 
 – 6.100
 
 
 – 17
 
 
 
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 1.504
 
 
 
 – 110
 
 
 1.394
 
 
 1.459
 
 
 65
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 25.446
 
 
 
 
 
 1.095
 
 
 
 
 26.541
 
 
 
 
 26.688 
 
 
 
 
 147 
 
 
 
 
 
 Staatsbosbeheer
 
 
 25.446
 
 
 
 1.095
 
 
 26.541
 
 
 26.688
 
 
 147
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 1.081
 
 
 
 
 221
 
 
 
 
 
 1.302
 
 
 
 
 1.103 
 
 
 
 
 – 199 
 
 
 
 
 
 Contributies
 
 
 1.081
 
 
 221
 
 
 
 1.302
 
 
 1.103
 
 
 – 199
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 33.145
 
 
 
 
 – 4.940
 
 
 
 
 2.233
 
 
 
 
 30.438
 
 
 
 
 34.140 
 
 
 
 
 3.702 
 
 
 
 
 
 Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland
 
 
 23.638
 
 
 – 4.940
 
 
 1.911
 
 
 20.609
 
 
 24.311
 
 
 3.702
 
 
 
 
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 
 
 9.507
 
 
 
 322
 
 
 9.829
 
 
 9.829
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 69.282
 
 
 
 
 1.600
 
 
 
 
 – 4.997
 
 
 
 
 65.885
 
 
 
 
 65.691 
 
 
 
 
 – 194 
 
 
 
 
 
 Landinrichtingsrente
 
 
 40.161
 
 
 
 – 1.130
 
 
 39.031
 
 
 40.581
 
 
 1.550
 
 
 
 
 Verkoop gronden
 
 
 25.000
 
 
 
 
 25.000
 
 
 20.000
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 Overige
 
 
 4.121
 
 
 1.600
 
 
 – 3.867
 
 
 1.854
 
 
 5.110
 
 
 3.256
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen
 
 Het hogere verplichtingen zijn een saldo van plussen en minnen. De belangrijkste redenen voor het hogere saldo zijn:
 
 
 –
 De Provincie Limburg heeft voor € 4,4 mln een beroep gedaan op een in 2002 afgegeven garantie voor het project Ruimte voor Ruimte, omdat bij de eindafrekening van het project een verlies optreedt.
 
 
 –
 De opvangkosten van een partij in beslag genomen schildpadden van € 0,8 mln.
 
 
 Beide posten zijn aan de Kamer gemeld in de brief over de Begrotingswijzigingen ten opzichte van de 2e suppletoire begroting 2017 (Kamerstuk, 34 775 XIII, nr. 124).
 
 Toelichting op de uitgaven
 De hogere uitgaven voor subsidies worden veroorzaakt door de uitgaven voor het project Ruimte voor Ruimte (zie verplichtingen).
 De lagere uitgaven voor opdrachten zijn het gevolg van vertragingen in de ondersteuning van het programma «Naar Nationale Parken van Wereldklasse» en vertragingen in de uitgaven voor activiteiten voor natuurinclusieve landbouw. Daarnaast waren er in 2017 kosten geraamd voor afronding van de laatste landinrichtingsprojecten. Bij de realisatie van deze projecten die over een langere periode liepen, was steeds spraken van uitgaven en inkomsten die niet in hetzelfde jaar hoefden te vallen. Als gevolg van dergelijke fluctuaties was er in 2017 enkel sprake van uitgaven waartegenover geen inkomsten meer stonden. De kosten vielen echter lager uit dan geraamd.
 De hogere uitgaven voor agentschappen heeft als reden, dat de opdracht aan RVO.nl een aantal taken omvat, waarvan de omvang afhankelijk is van het aantal aanvragen (vergunningverlening en bezwaar en beroep in het kader van de Natuurbeschermingswet en de Flora en faunawet).
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 Artikel
 40
 Apparaat
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 334.284
 
 
 
 
 – 4.564
 
 
 
 
 74.483
 
 
 
 
 404.203
 
 
 
 
 403.194
 
 
 
 
 – 1.009
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 334.284
 
 
 
 
 – 4.564
 
 
 
 
 74.483
 
 
 
 
 404.203
 
 
 
 
 403.194
 
 
 
 
 – 1.009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven 
 
 
 
 
 234.181
 
 
 
 
 – 4.714
 
 
 
 
 24.706
 
 
 
 
 254.173
 
 
 
 
 258.940
 
 
 
 
 4.767
 
 
 
 
 
 – waarvan eigen personeel
 
 
 208.260
 
 
 1.480
 
 
 12.746
 
 
 222.486
 
 
 225.316
 
 
 2.830
 
 
 
 
 – waarvan externe inhuur
 
 
 5.890
 
 
 
 4.267
 
 
 10.157
 
 
 11.127
 
 
 970
 
 
 
 
 – waarvan overige personele uitgaven
 
 
 20.031
 
 
 – 6.194
 
 
 7.693
 
 
 21.530
 
 
 22.497
 
 
 967
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven 
 
 
 
 
 100.103
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 49.777
 
 
 
 
 150.030
 
 
 
 
 144.254
 
 
 
 
 – 5.776
 
 
 
 
 
 – waarvan ICT1Het totaal van de ICT-uitgaven van het kerndepartement en buitendiensten bestaan uit de ICT-uitgaven geraamd onder de post materiële uitgaven en de bijdrage aan de SSO DICTU.
 
 
 7.065
 
 
 
 400
 
 
 7.465
 
 
 7.451
 
 
 – 14
 
 
 
 
 – waarvan bijdrage aan SSO’s (exclusief DICTU)
 
 
 30.494
 
 
 
 – 3.297
 
 
 27.197
 
 
 32.257
 
 
 5.060
 
 
 
 
 – waarvan SSO DICTU
 
 
 30.767
 
 
 446
 
 
 33.296
 
 
 64.509
 
 
 60.949
 
 
 – 3.560
 
 
 
 
 – waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 31.777
 
 
 – 296
 
 
 19.378
 
 
 50.859
 
 
 43.597
 
 
 – 7.262
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 35.826
 
 
 
 
 1.012
 
 
 
 
 – 8.558
 
 
 
 
 28.280
 
 
 
 
 25.893
 
 
 
 
 – 2.387
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 Personele uitgaven
 
 Er is in 2017 € 4,8 mln meer uitgegeven dan geraamd. Dit verschil wordt met name verklaard door:
 
 
 –
 Er een overuitputting is ontstaan op de HGIS personele budgetten. Dit komt voornamelijk door meer inzet in 2017 op de internationale organisatie.
 
 
 –
 Er is op personeel € 2,6 mln meer uitgegeven aan ACM dan begroot. Tegenover deze hogere personele uitgaven staan lagere materiële uitgaven van de ACM.
 
 
 –
 Er is bij de directie communicatie extra personeel (€ 1 mln) aangetrokken voor de herinrichting van het voormalig EZ in LNV en EZK. Het gaat hierbij om tijdelijk personeel.
 
 
 –
 De uitgaven van de inhuur van de landsadvocaat zijn begroot op het materiele budget, maar verantwoord op het personeelsbudget. Het gaat om ongeveer € 1,6 mln.
 
 
 
 Materiële uitgaven
 
 Er is in 2017 € 5,8 mln minder uitgegeven dan geraamd. Dit verschil wordt met name verklaard door:
 
 
 –
 Er zijn in 2017 minder uitgaven op de materiële budgetten van ACM. Hier staan hogere materiële uitgaven tegenover.
 
 
 –
 Door vertraging in het rijksbrede programma omgevingswet is er 0,7 mln in 2017 niet uitgegeven.
 
 
 –
 De uitgaven van de landsadvocaat zijn begroot op het materiële budget, maar verantwoord op het personeelsbudget.
 
 
 –
 Er is bij het kerndepartement meer geld uitgegeven aan inbesteding. Daarnaast is er minder geld uitgegeven voor de regieopdrachten aan Dictu.
 
 
 –
 SODM heeft € 0,7 mln minder uitgegeven aan inbesteding.
 
 
 
 Toelichting op de ontvangsten
 Er zijn in 2017 minder ontvangsten gerealiseerd dan verwacht. Dit komt voornamelijk doordat ontvangsten die eerder waren geraamd, niet haalbaar waren.
 
 
 
 Artikel
 41
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 94.811
 
 
 
 
 – 94.811
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 94.811
 
 
 
 
 – 94.811
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 41.10 Prijsbijstelling
 
 
 
 17.543
 
 
 – 17.543
 
 
 
 
 
 
 
 41.20 Loonbijstelling
 
 
 
 43.363
 
 
 – 43.363
 
 
 
 
 
 
 
 41.30 Onvoorzien
 
 
 
 33.905
 
 
 – 33.905
 
 
 
 
 
 
 
 41.40 Nog te verdelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Op artikel 41 Nominaal en onvoorzien worden geen uitgaven gedaan. Bij 2e suppletoire begroting 2017 is de loon- en prijsbijstelling toegedeeld aan de relevante artikelen.
 
 
 
 Diergezondheidsfonds (DGF)
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 Stand vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2)
 Mutaties 1e
 suppletoire begroting 2017
 
 
 (3)
 Mutaties 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 (4)=(1)+(2)+(3)
 Totaal geraamd
 
 
 (5)
 Realisatie
 
 
 (6)=(5)-(4)
 Slotverschillen
 (+ of -)
 
 
 
 
 
 
 01 Bewaking en bestrijding van dierziekten en voorkomen en verminderen van welzijnsproblemen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 32.550
 
 
 
 
 11.696
 
 
 
 
 – 174
 
 
 
 
 44.072
 
 
 
 
 38.600
 
 
 
 
 – 5.472
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 32.550
 
 
 
 
 11.696
 
 
 
 
 – 174
 
 
 
 
 44.072
 
 
 
 
 38.600
 
 
 
 
 – 5.472
 
 
 
 
 
 Beginsaldo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 32.550
 
 
 11.696
 
 
 
 – 174
 
 
 
 
 44.072
 
 
 
 
 38.600
 
 
 
 
 – 5.472
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 32.550
 
 
 
 
 11.696
 
 
 
 
 – 174
 
 
 
 
 44.072
 
 
 
 
 38.600
 
 
 
 
 – 5.472
 
 
 
 
 
 1. Bewaking van dierziekten
 
 
 18.314
 
 
 
 2.414
 
 
 20.728
 
 
 20.255
 
 
 – 473
 
 
 
 
 2. Bestrijding van dierziekten
 
 
 13.046
 
 
 11.696
 
 
 – 4.815
 
 
 19.909
 
 
 15.088
 
 
 – 4.839
 
 
 
 
 3. Voorkomen en verminderen van welzijnsproblemen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.Overig
 
 
 1.190
 
 
 
 2.227
 
 
 3.417
 
 
 3.257
 
 
 – 160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 32.550
 
 
 
 
 11.696
 
 
 
 
 
 44.246
 
 
 
 
 45.957
 
 
 
 
 1.711
 
 
 
 
 
 Ontvangsten van EZ
 
 
 9.863
 
 
 11.696
 
 
 
 21.559
 
 
 21.263
 
 
 – 296
 
 
 
 
 Ontvangsten van EU m.b.t. AI en salmonella bewaking en bestrijding
 
 
 2.750
 
 
 
 
 2.750
 
 
 5.076
 
 
 2.326
 
 
 
 
 Ontvangsten van sector
 
 
 19.937
 
 
 
 
 19.937
 
 
 19.618
 
 
 – 319
 
 
 
 
 
 Toelichting op de verplichtingen en uitgaven
 De uitgaven zijn lager dan was voorzien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door lagere uitgaven op de bestrijding van salmonella (– € 1,5 mln). Daarnaast zijn er minder uitgaven voor de HPAI uitbraken eind 2016 gedaan dan was voorzien. Ook zijn er minder LPAI uitbraken geweest dan begroot (– € 1,3 mln). Verder is er pas eind van het jaar een mycoplasma besmetting geweest waardoor de uitgaven hiervan gaan drukken op 2018 (– € 0,5 mln). Tenslotte zijn de voorziene uitgaven voor de High Containment Unit (HCU) niet gefactureerd in 2017 (– € 0,6 mln).
 Toelichting op de ontvangsten
 In de Kamerbrief van december 2017 (Kamerstuk, 34 775 XII, nr. 124) zijn bijgestelde ontvangsten DGF gemeld. Als gevolg van de Fipronil-besmetting kunnen pluimveehouders maximaal een half jaar uitstel van betaling aanvragen. In de Kamerbrief is daarbij de verwachting aangegeven dat een groot deel van de heffingen voor de pluimveesector (€ 12,1 mln), die in het najaar zijn opgelegd, pas in 2018 binnen zal komen en dat een extra bedrag ad € 11,4 mln vanuit het beleidsartikel 6 gestort wordt. In samenhang met de hogere EU-ontvangsten van € 2,3 mln, is de ontvangsten mutatie per saldo € 1,7 mln. Tevens zijn er in 2017 heffingsbedragen geïnd voor de jaren 2015 en 2016.