Vergaderingen Interim Committee en Development Committee; Verslag algemeen overleg op 15 februari 2001 over o.a. verslagen van de bijeenkomsten van de Groep van Tien, IMFC en DC op 24 en 25 september 2000
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26234, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-03-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26234 nr. 17

14-03-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26234Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 234Vergaderingen Interim Committee en Development Committeenr. 17VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 maart 2001De vaste commissie voor Financiën1 en
de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken2 hebben
op 15 februari 2001 overleg gevoerd met minister Zalm van Financiën
en minister Herfkens voor Ontwikkelingssamenwerking over:– de verslagen van de bijeenkomsten van de Groep
van Tien, het International monetary and financial committee (IMFC) en het
Development committee (DC) d.d. 24 en 25 september 2000 (26 234, nr. 16);– de reactie van de minister van Financiën
op het artikel van Stiglitz in The New Republic en informatie over de voorstellen
tot wijziging van het kapitaalakkoord van Bazel (Fin-00-837/BuZa-00-634);– het verslag van de High level steering group
for South East Europe van 24 november 2000 (Fin-00-911/BuZa-00-638);– de reactie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
op het World development report (BuZa-01-02/Fin-01-01).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Hessing (VVD) is het eens met wat
in de geagendeerde verslagen wordt opgemerkt over de versterking van de internationale
financiële sector en de rol van het IMF daarbij, de kerntaken van het
IMF, de surveillance en de transparantie, de betrokkenheid van de particuliere
sector en het Independent evaluation office. Evenals de nieuwe managing director
van het IMF, de heer Köhler, ziet hij het waarborgen van de macro-economische
stabiliteit, de mondiale surveillance van de financiële sector en het
vergroten van de expertise in de internationale financiële markten als
kerntaken van het IMF. Het is een goede zaak dat de nieuwe Capital markets
consultative group (CMCG) actief is geworden in de reguliere dialoog met de
particuliere sector.Het doet hem voorts deugd dat de procedure van de vrijwillige publicatie
van de artikel IV-consultaties nu een permanent karakter heeft gekregen. Welke
eurolanden zijn nog niet overgegaan tot die vrijwillige publicatie?Hij begrijpt dat het inderdaad is gelukt om 20 landen in het jaar 2000
het beslispunt onder het HIPC-initiatief te laten halen. Hij juicht het toe
dat bij het Development committee (DC) de landenfocus van de Wereldbank sterk
wordt benadrukt, bijvoorbeeld in relatie tot de poverty reduction strategy
papers (PRSP's). Het is een goede zaak dat het poverty reduction support credit
(PRSC) nu parallel loopt met de poverty reduction and growth facility (PRGF).De heer Hessing is het ermee eens dat een donor pledging conferentie voor
de FRJ pas kan plaatsvinden als er een alomvattend economisch programma voor
de noodzakelijke hervormingen en wederopbouw is opgesteld. Wanneer wordt een
dergelijk programma verwacht? Welke voortgang is geboekt bij de besteding
van het quick start package ad 2,4 mld. euro?Vervolgens releveert hij het verstandig te vinden dat het World development
report is gebaseerd op de drie pijlers van het beleid van armoedebestrijding,
te weten: empowerment, security en opportunity. Het lijkt hem goed als het
rapport en de reactie van minister Herfkens nog in een apart algemeen overleg
met de minister aan de orde komen, opdat meer in het bijzonder kan worden
ingegaan op de OS-relevantie ervan. In haar reactie werpt de minister een
groot aantal vragen over het begrip «pro poor growth» op, terwijl
het concept al uit 1990 dateert. Dat maakt hem dan ook nieuwsgierig naar de
antwoorden op die vragen en naar de wijze waarop een en ander wordt geïmplementeerd.Tot slot bevreemdt het hem dat in de reactie op het World development
report wordt gesteld dat nauwkeurige statistische informatie ontbreekt en
dat pas een correcte analyse en een doeltreffende strategie kunnen worden
geconcipieerd als dit soort informatie per land beschikbaar is. Dat laatste
lijkt hem een groot probleem, want dergelijke gedetailleerde informatie zal
de komende tien jaar niet beschikbaar komen. Het lijkt hem dan ook beter op
basis van de huidige consensus aan de slag te gaan en uitvoering te geven
aan het in de nota «Ondernemen tegen armoede» vastgelegde beleid.
In dat verband herinnert hij aan de suggestie om hiervoor een actieplan op
te stellen. Neemt de minister deze suggestie over?De heer De Haan (CDA) vindt het ook een goede
zaak dat de heer Köhler blijkens zijn recente redevoering van opvatting
is dat het IMF zich dient te richten op zijn kerntaken. Het is van zeer grote
betekenis dat het IMF in de eerste plaats de macro-economische stabiliteit
in de wereld bevordert, want dat is een noodzakelijke voorwaarde voor elementaire
welvaartsbevordering. In die zin wordt daarmee wel degelijk een sociaal doel
gediend. Daarnaast is het noodzakelijk om te komen tot een goed beheer van
de internationale financiële markten.Hij releveert dat Nederland zich altijd heeft verzet tegen de contingent
credit line. In dat verband vraagt hij een toelichting op de genoemde exitstrategie.
Wat is de reden voor die strategie en wat houdt deze in? Hij steunt het pleidooi
voor een vernieuwde analyse van de houdbaarheid van de schulden van de aan
het HIPC-initiatief deelnemende landen, ook gezien de sterke ruilvoetverslechtering
waarmee de ontwikkelingslanden te maken hebben gekregen. Het is dan ook van
belang om daarbij zo snel mogelijk tot initiatieven te komen.Voorts krijgt de heer De Haan graag een nadere toelichting op de passage
over de terugbetalingsverwachting in het kader van het stand-by-arrangement
(SBA) en de extended fund facility (EFF) van het IMF. Daarbij wijst hij erop
dat het bij een forse verhoging van de rente, zoals een aantal landen
van de Groep van Tien voorstond, minder aantrekkelijk wordt om gebruik te
maken van de faciliteiten van het IMF.Verder vraagt hij of in formele zin al vordering is gemaakt rond het betrekken
van de particuliere sector bij het oplossen van het schuldenvraagstuk. In
dat verband wordt onder andere gesproken van het coördineren van vrijwillig
doorrollen van vrijvallende schulden. Kan het IMF de betrokkenheid van particuliere
banken echter ook formeel afdwingen? Welke vorderingen worden geboekt bij
landen met een zeer geringe betaalcapaciteit? Wordt daarbij gekozen voor de
door de VS voorgestane ad-hoc-benadering, of gaat men over tot een door Nederland
bepleite systematische oplossing?Hij onderschrijft de reactie van minister Zalm op het artikel van Stiglitz.
Er dient immers hard te worden opgetreden tegen landen die in macro-economisch
opzicht een slecht beleid hebben gevoerd, hetgeen onvermijdelijk ten koste
gaat van een groot aantal mensen. Bij de invoering van bestedingsbeperkingen
dient dan ook te worden nagedacht over maatregelen die de sociale effecten
ervan mitigeren. Hij steunt ook de voorgestelde herziening van het Bazels
kapitaalakkoord, althans als het voor centrale banken in de praktijk mogelijk
is om de risicomodellen van de particuliere banken op betrouwbaarheid en validiteit
te checken.De heer De Haan spreekt zijn waardering uit voor het analytische karakter
van het World development report, gericht op de uitwerking van de drie pijlers
van de armoedebestrijding. De vraag is echter ook wat er in de praktijk van
deze goede analyse terechtkomt. Is met de PRSP's geen sprake van een al te
groot paternalisme, aangezien het hierbij vooral ook om zaken van binnenlandse
aard gaat? Welk beleid wordt gevoerd bij landen die op dit vlak niet verderkomen?
In zijn optiek dient de ODA-hulp met name op deze landen te zijn gericht.
In dat verband vraagt hij minister Herfkens om voor de begroting 2002 een
notitie uit te brengen waaruit blijkt aan welke landen de ontwikkelingshulp
wordt verstrekt en of dat niet ten koste gaat van die landen die de hulp het
hardst nodig hebben. Het beleid moet immers niet te veel worden gericht op
landen die op het vlak van de armoedebestrijding goed scoren.De heer Koenders (PvdA) constateert dat vergaderingen
van internationale financiële instellingen (IFI's) de laatste tijd vooral
worden gekarakteriseerd door berichten over de veiligheidsaspecten ervan in
de internationale pers. Het is van belang dat de IFI's een verstandig antwoord
formuleren op de kritiek op hun beleid, want op een aantal punten is die kritiek
zeker terecht. Daarbij dient er met name voor te worden gezorgd dat de transparantie
en de democratische controle worden vergroot, opdat duidelijk wordt wat de
instellingen doen. De Wereldbank heeft daarbij al een opening gemaakt via
de organisatie van een parlementaire vergadering, maar dat zou moeten worden
uitgebreid tot het IMF. In dat verband wijst hij ook op de kritiek van Stiglitz
op de arrogantie van het IMF, het gebrek aan democratische verantwoording
en dergelijke. Worden de recente rellen in Ecuador bijvoorbeeld mede veroorzaakt
door het IMF-programma? Dat soort zaken moet ook door de parlementen uit de
bij het IMF aangesloten landen kunnen worden beoordeeld.Het bevreemdt hem dat de minister niet heeft gereageerd op een kernpunt
in het artikel van Stiglitz, dat de Aziëcrisis mede werd veroorzaakt
door de versnelde opening van financiële en kapitaalmarkten onder druk
van OESO, IMF en Wereldbank. Ook wordt onvoldoende ingegaan op de stelling
van Stiglitz, dat de mate waarin en de snelheid waarmee bestedingsbeperkingen
werden opgelegd, tot een groot aantal faillissementen in Zuidoost-Azië
hebben geleid. Hiermee is in korte tijd het armoedeprobleem in sterke mate
vergroot. Waarom is op dat punt niet naar de betrokken regeringen geluisterd,
want die hebben hiervoor wel degelijk gewaarschuwd? Hij steunt de reactie
van de minister op de beleidsaanbevelingen van Stiglitz inzake Rusland, maar
onduidelijk is welke beleidsconclusies hieruit worden getrokken.
Als het beleid van privatisering en liberalisering niet afhankelijk wordt
gemaakt van een versterking van de financiële sector, de rechtszekerheid,
het concurrentievermogen of de vangnetten voor de armen, wordt dan toch doorgegaan
met leningen aan landen die deze voorwaarden niet vervullen? Het zou dan goed
zijn om minder aan dergelijke landen te lenen. Het blijft ook onduidelijk,
zoals Stiglitz stelt, op welke wijze leningen van het IMF tot stand komen,
welke keuzen worden gemaakt ten aanzien van «pro poor growth»
en wat in informele zin de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden
is tussen de IMF-board en de IMF-staf. Is het mogelijk dat ook derden een
beroep doen op het Independent evaluation office?De heer Koenders is van mening dat het nieuwe Bazelse kapitaalakkoord
cruciale verbeteringen bevat. Gaat het echt alleen over banken, of is hiermee
ook voldoende ingespeeld op hedgefondsen en quasi-financiële instellingen?
Zelfregulering op basis van goedgekeurde criteria en interne ratings is een
goede zaak, althans als er goede methoden zijn om de interne ratings van de
banken te controleren. Wat houdt het in als banken daartoe niet in staat zijn?
Enigszins sceptisch is hij over het aspect van de marktdiscipline, want deze
is in het verleden ondergraven door het feit dat men de verwachting had dat
de banken wel zouden worden uitgekocht en dat men nieuwe leningen tegen hogere
rentes kon aangaan. Wat is nu precies de inhoud van de disclosure-vereisten?Hij releveert vervolgens dat er weinig vooruitgang is geboekt bij het
betrekken van de particuliere sector bij het oplossen van financiële
crisis. Wil de heer Köhler de crediteuren bij elkaar roepen in tijden
van crises om te spreken over het vrijwillig doorrollen van schulden? Hierop
dient de nieuwe IMF-directeur in een vroegtijdig stadium te worden aangesproken.
Wat is de visie van het IMF op het gebied van het wisselkoersregime, bijvoorbeeld
inzake de dollarisatie in El Salvador en Guatemala? Is een stabiele munt belangrijker
dan de mogelijkheid van devaluatie? Wordt ten aanzien van de contingent credit
lines voorgesteld de rente te verlagen om deze faciliteit aantrekkelijker
te maken? Is dan wel sprake van een exitstrategie? Wat is in dezen de gewenste
verhouding tussen privaat en publiek kapitaal? Wat is de stand van zaken bij
de inzet van de Wereldbank voor de liberalisering van de handel?Tot slot vraagt hij naar de visie van de regering-Bush op de kerntaken
van het IMF en op het Meltzer-rapport? Wat is de Nederlandse inzet ten aanzien
van de relatie van het HIPC-initiatief met het aspect van de handel, gezien
de ruilvoetverslechtering waarvan sprake is? Is het redelijk dat Nigeria buiten
dit initiatief valt, gelet op de belangrijke rol van dit land in West-Afrika?
Op welke wijze wordt de motie inzake de Soeharto-gelden uitgevoerd? Wanneer
en op welke wijze wordt openheid verschaft over de exportkredietverzekeringen
en de ontwikkelingsrelevantie ervan?Mevrouw Van 't Riet (D66) constateert dat
Stiglitz fris en ongezouten kritiek levert op het beleid van IMF en Wereldbank.
Het is onbegrijpelijk dat deze instituties geen oog hebben gehad voor de ware
pijnpunten en oorzaken van de Aziëcrisis. Investeringen in onroerend
goed bleken op drijfzand te zijn gebaseerd. Stiglitz concludeert dat de achterliggende
oorzaak van de crisis met name lag in een slecht presterende private sector.
Het traditionele IMF-recept van beperking van de overheidsuitgaven, een sober
financieel beleid en hevig snijden in subsidies moest volgens Stiglitz dan
ook overboord. De weerlegging van de kritiek van Stiglitz door de minister
van Financiën snijdt hout. Het IMF erkent thans zelf ook dat het de negatieve
gevolgen van zijn beleid op de economische groei te rooskleurig inschatte.
Heeft het IMF zijn eigen opereren ten tijde van de Aziëcrisis geëvalueerd,
opdat het een volgende keer niet in dezelfde valkuilen stapt? Wat zijn hiervan
de uitkomsten? Zijn de negatieve ervaringen in dezen ook bij het IMF zelf
geïnternaliseerd. Interessant is de bevestiging van de regering, dat
het IMF meer openstaat voor kritiek en op zijn minst voor evaluatie.
Is ook sprake van een cultuuromslag in dezen? Nederland heeft terecht altijd
op openheid aangedrongen, ook inzake de stafrapporten. Het Independent evaluation
office is een teken van de nieuwe wind die onder Köhler waait.Zij staat positief tegenover het beleid van het Bazels comité van
toezichthouders. De lijn van meer risicogeoriënteerd toezicht krijgt
de steun van haar fractie. Naar aanleiding van de geagendeerde verslagen van
de vergaderingen in Praag vraagt zij, of er in Europa nog ruimte is voor economische
groei. Hoe waarschijnlijk is een tegengesteld proces? Wat moet worden begrepen
onder de risico's van consolidatie in de financiële sector?Vervolgens benadrukt mevrouw Van 't Riet het belang van het oplossen van
de schuldenproblematiek van de ontwikkelingslanden. Het gaat om het totale
beleid ten aanzien van de heavily indebted poor countries (HIPC). Het IMF
houdt zich bezig met de macro-economische stabiliteit, de Wereldbank met de
armoedebestrijding. In dezen steunt zij het beëindigen van de exitstrategie
bij CCL's, alsmede de afspraken over de betrokkenheid van de particuliere
sector. Op welke wijze wordt hieraan vorm gegeven?Hierna constateert zij dat het World development report getuigt van het
in conceptuele zin naar elkaar toegroeien van IMF en Wereldbank als het gaat
om het armoedevraagstuk. De Wereldbank heeft ook aandacht voor het belang
van economische groei en het IMF voor het belang van armoedebestrijding als
onderdeel van macro-economische stabiliteit. Minister Herfkens heeft gelijk
met haar kritische analyse van «pro poor growth». Kan deze analyse
worden verfijnd? Welke economische sectoren dienen vooral te groeien ten behoeve
van de armoedevermindering en herverdeling van middelen? Hoe meet en stimuleer
je «pro poor growth»? Zijn er per land verschillende trekkers?Uit de verslagen maakt zij op dat het IMF en de Wereldbank een nieuwe
rol hebben te vervullen ten aanzien van de allerarmste landen. Je kunt je
echter afvragen of de rol van het IMF, te weten het versterken van de macro-economische
stabiliteit, ten gunste komt van de allerarmsten. Belangrijk is dat de IMF
van structurele aanpassingen overgaat naar armoedebestrijding ten behoeve
van de HIPC. Schuldverlichting moet snel plaatsvinden, breed worden toegepast
en transparant zijn. Goed bestuur en interne hervormingen zijn hiervoor belangrijke
voorwaarden. Wat is de strekking van de brief van de Utsteingroep over de
rol van het IMF in het PRSP-proces?De heer Vendrik (GroenLinks) constateert naar
aanleiding van de vergaderingen in Praag dat de globalisering niet kritiekloos
wordt aanvaard, gezien het maatschappelijke verzet daartegen. Dat noodzaakt
tot meer debat en openheid over het economische project van de jaren negentig.
Met het oog daarop dient de regering in de nabije toekomst ook het debat te
zoeken. In die zin is de reactie van de minister op het artikel van Stiglitz
ook zeer te waarderen. Dat verdient dan ook herhaling.Het doet hem genoegen dat de regering ervoor gepleit heeft om de ruilvoetverslechtering
te betrekken in de verdere ontwikkeling van het HIPC-initiatief. Wat is hiervan
uiteindelijk het resultaat, gezien het feit dat de olie-exporterende landen
en de VS op dit punt hun hakken in het zand hebben gezet? 20 landen hebben
onder HIPC het completion point bereikt en daarmee zou een schuldenlastreductie
gemoeid zijn van 30 mld. dollar. Hoe verhoudt dit bedrag zich echter tot de
totale schuldenlast van die landen? In dat kader noemt hij ook de problemen
waarmee Zambia te maken heeft, waarbij het kwijtscheldingsproces het omgekeerde
bewerkstelligt van wat ermee wordt beoogd. Als dat klopt, dan dient het HIPC-initiatief
snel te worden bijgesteld. Daar komt bij het dat initiatief te beperkt, te
klein, te bescheiden in omvang is. Wat is de inzet van de Nederlandse regering
op dit punt, zeker nu de regering-Bush naar alle waarschijnlijkheid
niet staat te wachten op een scherpe verruiming van het HIPC-initiatief? Wat
doet de EU in dat geval?Verder memoreert de heer Vendrik dat het IMF bij het betrekken van de
particuliere sector bij het oplossen van financiële crises geen voortgang
boekt. Er wordt wel gediscussieerd, maar er zijn geen afspraken over wat er
bij dit soort crises moet gaan gebeuren. Dat baart hem zorgen want de inzet
van private middelen is in zijn optiek de enige manier waarop landen bij financiële
crises kunnen worden geholpen. Volgens de regering is de CMCG een symbool
van de nieuwe openheid van het IMF, maar daarbij gaat het slechts om een overlegclub
van de banken.Vervolgens wijst hij erop dat een aantal Afrikaanse landen nu leningen
krijgt van de Wereldbank om de aidsbestrijding ter hand te nemen. Dat is zijns
inziens absurd, want leningen zijn altijd bedoeld als een investering waaruit
een zeker rendement kan worden verwacht. De bestrijding van aids valt echter
nauwelijks te vatten in termen van rendement. Wat is de politiek van de Wereldbank
op dit punt?De heer Vendrik constateert voorts dat Stiglitz gehakt maakt van het liberalisatiebeleid
van het IMF. Het is een goede zaak dat hierover in het IMF nu een debat is
ontstaan en dat nu bijvoorbeeld wordt gesproken van processen van geordende
kapitaalliberalisatie. Het is echter niet duidelijk wat daaronder nu precies
moet worden verstaan. Als de nieuwe conditionaliteiten serieus worden genomen,
kan men met het liberalisatieproject stoppen. In veel landen is immers geen
sprake van een effectief bankentoezicht of een relatief corruptievrije structuur
waarin banken opereren. Opening van de internationale kapitaalmarkt is dan
een problematische aangelegenheid. Dat doet de vraag rijzen hoe dit soort
landen in de toekomst in hun kapitaalbehoefte kunnen voorzien. In dat geval
zal, als men zelf niet in zijn kapitaalbehoefte kan voorzien, via het overheidsloket
kapitaal ter beschikking moeten komen. Met Stiglitz is hij van opvatting dat
het IMF bij de «beleidsaanbeveling» aan landen voor een snelle
monetaire verkrapping het ownership van de landen in dezen met de voeten heeft
getreden. De regering stelt dat het onvermijdelijk was om via renteverhogingen
de munteenheid van de betrokken landen te redden, opdat het vertrouwen van
de IFI's wordt gewaarborgd. Zo eenvoudig is het echter niet, want als gevolg
van de economische verkrapping kan dat wantrouwen juist zijn toegenomen.Het nieuwe Bazelse kapitaalakkoord heeft bij de heer Vendrik tot verontrusting
geleid, omdat het toezicht op banken veel meer zal plaatsvinden via hun eigen
maatstaven en centrale banken veel meer vertrouwen moeten krijgen in de interne
controlesystemen van private banken. Naar zijn mening is het te betwijfelen
of centrale banken die interne controleprocessen goed in de gaten kunnen houden
en financiële innovaties bij de private banken voldoende op hun risico's
kunnen inschatten. Uit de Aziëcrisis is al gebleken dat het interne controlesysteem
niet heeft opgeleverd, dat moest worden gestopt met het verstrekken van leningen.
In die zin brengt het nieuwe akkoord ook de nodige risico's met zich. Is het
niet veel logischer om nieuwe financiële producten pas na een bepaalde
periode van onderzoek en analyse toe te laten en niet pas achteraf te toetsen?
Wat is overigens de vervolgprocedure op dit punt, ervan uitgaande dat het
akkoord zal worden uitgewerkt in nationale wetgeving?De heer Vendrik gaat ervan uit dat in de kabinetsreactie op het SER-advies
over maatschappelijk verantwoord ondernemen, die in maart wordt verwacht,
ook wordt ingegaan op maatschappelijk verantwoord bankieren. Eveneens is hij
benieuwd naar de toegezegde openheid en transparantie op het punt van de exportkredietverzekeringen.
Daarbij is toegezegd dat wordt gekeken naar de OS-toets op dit punt.Tot slot benadrukt hij dat de Nederlandse medewerking bij het onderzoek
van de Indonesische procureur-generaal Darusman naar het handelen van de Indoverbank
cruciaal is. In dat opzicht heeft hij weinig begrip voor de opmerking van
de heer Wellink, dat De Nederlandsche Bank pas zal meewerken als
Darusman heeft aangetoond dat er wat aan de hand is bij de Indoverbank. De
dossiers van De Nederlandsche Bank op dit punt zijn cruciaal bij het antwoord
op de vraag of sprake is van strafbare feiten. Is de minister van Financiën
bereid om deze zaak nog eens met de heer Wellink te bespreken, opdat ruimhartiger
wordt ingegaan op het verzoek van de heer Darusman?Antwoord van de regeringDe minister van Financiën sluit zich
aan bij de woorden van waardering voor de benadering van de heer Köhler,
inhoudende dat het IMF zich op zijn kerntaken dient te concentreren en vooral
eisen dient te stellen die rechtstreeks met die kerntaken te maken hebben.
Met de heer De Haan is hij van mening dat macro-economische stabiliteit rechtstreeks
een sociaal doel dient. Een gebrek aan macro-economische stabiliteit is in
ieder geval slecht voor de allerarmsten in een land. Alle EU-lidstaten en
dus ook alle eurolanden publiceren inmiddels hun artikel IV-consultaties.Bij de CCL is inderdaad beoogd om de rente te verlagen, opdat in de toekomst
wellicht wel van de faciliteit gebruik wordt gemaakt. Nederland is nooit een
voorstander geweest van de CCL. De exitstrategie is bedoeld om op een ordentelijke
wijze een einde te maken aan de CCL als een land daarvan moet worden uitgesloten.
De discussie hierover is nog gaande, maar thans wordt gedacht aan een combinatie
van beëindiging van de CCL-faciliteit met het verstrekken van een stand-by-arrangement
inclusief de bijbehorende conditionaliteiten. De terugbetalingsverwachting
inzake het SBA houdt in dat landen geacht worden sneller terug te betalen,
opdat de uitstaande kredieten niet onnodig hoog zijn. Voor overheden die al
drie keer het quotum hebben overtekend, is het overigens niet eenvoudig om
op de particuliere markt te lenen.Er wordt nog steeds gewerkt aan verbeteringen op het gebied van de betrokkenheid
van de particuliere sector bij het oplossen van financiële crises. Op
dit vlak zijn enkele globale principes overeengekomen, maar deze moeten worden
toegepast in individuele gevallen. Er is geen volautomatische handtekening
van particuliere partijen te verkrijgen; dat moet steeds op ad-hoc-basis worden
geregeld. Bij particuliere banken is het bijna altijd gelukt om ze bij de
oplossing van dit soort crises te betrekken, maar zij wijzen er terecht op
dat dit niet geldt voor de obligatiehouders. Voor meer structurele afspraken,
een meer systematische benadering in de vorm van clausules in obligatieleningen,
blijkt evenwel weinig enthousiasme te bestaan.Ten aanzien van de sociale effecten van het beleid van IMF en Wereldbank
benadrukt de minister dat IMF en Wereldbank door landen zelf worden verzocht
hulp te verlenen (of om hulp vragen) als zij in een financiële crisis
verkeren. De IFI's stellen voor kredietverlening dan als eis dat een programma
moet worden opgesteld om uit de crisis te komen en de gevolgen daarvan worden
vervolgens ten onrechte aan IMF en Wereldbank toegeschreven. De vraag is immers
wat zou gebeuren als IMF en Wereldbank geen hulp zouden verstrekken. Het staat
landen vrij om al dan niet van deze faciliteiten gebruik te maken.Ownership is een belangrijk principe, maar dat houdt nog niet in dat landen
zonder voorwaarden voor hulp in aanmerking kunnen komen. Er zal in die situaties
altijd een aanpassingsprogramma moeten worden opgesteld dat meestal ook pijnlijke
maatregelen bevat. Ecuador is tegen het advies van het IMF in toch overgegaan
tot dollarisatie. Het IMF heeft dat vervolgens gerespecteerd en is met Ecuador
een programma van aanpassingen overeengekomen. Aangezien het vanwege de dollarisatie
niet meer mogelijk was om tot devaluatie over te gaan, moest nu worden besloten
tot de hardere maatregel van een verlaging van prijssubsidies. Dat leidde
vervolgens tot sociale onrust. De schuld daarvoor kan dan ook niet louter
bij het IMF worden gelegd. Ownership is bij programma's van de
Wereldbank overigens wat makkelijker te respecteren, aangezien het daarbij
vooral gaat om programma's voor de langere termijn. Bij financiële crises
waarmee het IMF te maken heeft, ligt dat wat anders. In die situaties moet
snel worden gehandeld en moet het beleid op vertrouwen van de internationale
markten kunnen rekenen. Daarbij komt het ownershipaspect dan ook wat minder
tot zijn recht. Het betrokken land zal ook altijd zeggen dat de aanpassingen
te ver gaan.Het lijkt de minister niet wenselijk dat het Independent evaluation office
ook door derden kan worden ingeschakeld, aangezien het bureau dan zou worden
bedolven onder een groot aantal evaluatieverzoeken van verschillende groepen.
IMF en Wereldbank communiceren wel degelijk ook met groepen die kritiek uitoefenen
op hun beleid, hetgeen met name ook in Praag is gebeurd. Wat de democratische
controle betreft, is de regering op zichzelf best enthousiast over het idee
van een parlementaire assemblee bij IMF en Wereldbank. Nederland zal in het
IMF dan ook bepleiten om positief te staan tegenover contacten met parlementaire
delegaties. Dat is echter geen alternatief voor de controle via de aandeelhouders,
want daar ligt conform de gekozen constructie het zwaartepunt van de democratische
controle. De aandeelhouders kunnen vervolgens door hun nationale parlementen
worden gecontroleerd. De Nederlandse bewindsvoerders zijn te allen tijde bereid
om informatie aan het parlement te verschaffen. De CMCG moet niet worden gezien
als een symbool van transparantie bij het IMF, maar het is wel belangrijk
dat het IMF openstaat voor meningen uit de banksector en daarbij kan de CMCG
een goede rol vervullen.De minister onderkent vervolgens dat een van de oorzaken van de Aziëcrisis
lag in het feit dat het bankentoezicht niet goed was georganiseerd en dat
geen ordelijke kapitaalliberalisatie heeft plaatsgevonden. Men begon met het
korte kapitaalverkeer en liet het lange kapitaalverkeer buiten schot. Van
een dergelijk beleid is het IMF nooit voorstander geweest, zoals Stiglitz
beweert, al is het IMF na de crisis wel kritischer gaan denken over de voorwaarden
waaronder en de volgorde waarin liberalisering van het kapitaalverkeer tot
stand moet komen. Het is evenzeer een feit dat het IMF alleen invloed heeft
op het financieel beleid van landen ingeval deze een beroep doen op kredietfaciliteiten
van het IMF. De Wereldbank heeft verschillende programma's voor een verbetering
van het toezicht op de financiële sector, terwijl ook allerlei westerse
landen in dezen op bilaterale basis assistentie verlenen. Ook dat soort zaken
is echter niet snel geregeld. Het IMF heeft toegegeven dat de maatvoering
van de budgettaire en monetaire aanpassingen met betrekking tot de Aziëcrisis
in het begin wat «overdone» was, hetgeen na verloop van tijd dan
ook is aangepast. Het was ook voor het eerst dat het IMF met een dergelijke
crisis te maken kreeg, namelijk een crisis die uit de particuliere financiële
sector zelf afkomstig was en niet zozeer voortkwam uit ontspoorde overheidsfinanciën.
Het IMF heeft zijn rol bij de Aziëcrisis dus geëvalueerd en de conclusies
daarvan zijn ook geïnternaliseerd.Nederland is in IMF-verband altijd heel terughoudend geweest met het verschaffen
van leningen aan landen waar geen werkelijke hervormingen plaatsvinden en
waar bijvoorbeeld geen verbeteringen optreden inzake het bankentoezicht en
dergelijke. Je kunt echter ook niet wachten tot alles in de landen helemaal
op orde is, want in dat geval hebben zij het IMF niet meer nodig. Als het
bankentoezicht nog niet op orde is en kapitaalverkeerliberalisering nog niet
mogelijk is, dan is het van belang eerst de corruptie te bestrijden en het
toezicht op orde te brengen. Voor kapitaal dienen de betrokken landen dan
hun binnenlandse besparingen op te voeren, terwijl zij ook een beroep kunnen
doen op kredieten die in het kader van de ontwikkelingssamenwerking worden
verschaft.Een nieuw Bazelse kapitaalakkoord is noodzakelijk, omdat de huidige standaarden
wat primitief zijn in de zin van «one size fits all». Volgens
de nieuwe bepalingen zal bijvoorbeeld bij het bepalen van de BIS-ratio aan
leningen aan hedgefondsen een groter gewicht worden toegekend. Met de
voorgestelde herziening wordt het beter mogelijk om te differentiëren.
De algemene regels vormen in dezen een vangnet, maar het wordt mogelijk dat
de centrale bank ontheffing kan verlenen. De standaarden van de betrokken
bank moeten dan worden goedgekeurd als zijnde gelijkwaardig of beter dan de
algemene standaarden. De centrale bank wordt niet geheel afhankelijk van de
interne ratings van particuliere banken, want de erkenning van deze interne
modellen is afhankelijk van een aantal criteria. De methoden moeten ook worden
geopenbaard. Een en ander houdt in dat de centrale banken dienen te beschikken
over voldoende expertise op het gebied van de kapitaalmarkt; De Nederlandsche
Bank heeft hiertoe ook een opleidingsprogramma gestart. Volgens het voorziene
tijdschema zal in mei 2001 de consultatieperiode inzake de herziening van
het Bazels kapitaalakkoord zijn voltooid, zal in het derde of vierde kwartaal
van 2001 een akkoord tot stand komen, zal de Europese Commissie vervolgens
een voorstel doen voor een richtlijn die in 2002 of 2003 moet zijn aanvaard
en zal vervolgens de Wet toezicht kredietverlening moeten worden aangepast.
In 2004 vindt dan de implementatie plaats. Desgevraagd verklaart minister
Zalm bereid te zijn om nog eens apart met de Kamer over dit onderwerp te spreken,
alvorens de consultatieperiode sluit.Wat de rol van de nieuwe VS-administratie betreft, wijst de minister erop
dat zijn recent benoemde Amerikaanse collega O'Neill een behoorlijke reputatie
heeft. Hoewel nog niet alle benoemingen bekend zijn, is het niet de verwachting
dat vooral mensen zullen worden benoemd met een negatieve houding tegenover
IMF en Wereldbank.Vervolgens zegt hij toe dat de Kamer het feitenoverzicht inzake de exportkredietverzekeringen,
dat inzicht geeft in het type exporttransacties per sector, zo snel mogelijk
zal ontvangen. Ook de opinies van de rijkscommissie zullen aan de Kamer worden
toegezonden, zo nodig vertrouwelijk. Over de OS-toets bij exportkredietgaranties
zal een aparte notitie worden uitgebracht, maar dat vergt nog enig denkwerk.
In de kabinetsreactie op het SER-advies inzake maatschappelijk verantwoord
ondernemen zal ook aandacht worden besteed aan het maatschappelijk verantwoord
bankieren.Tot slot deelt de minister mede dat De Nederlandsche Bank zeer bereid
is om mee te werken aan het onderzoek van Indonesië naar de Indoverbank.
De Kamer zal nog een reactie ontvangen op de aangenomen motie-Koenders inzake
de Soeharto-gelden.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
verstrekt mevrouw Van 't Riet een afschrift van de brief van de Utsteingroep
inzake de rol van het IMF en de Wereldbank bij de PRSP's. Zij bevestigt dat
een goede ontwikkeling van een land niet mogelijk is als de financiële
sector niet gezond is. De ontwikkelingslanden dienen op dat punt dan ook te
worden geholpen. Het ontbreekt de Nederlandse overheid evenwel aan de expertise
om dit via bilaterale kanalen te verzekeren en daarom is een multilateraal
optreden op dit gebied te verkiezen. De Wereldbank maakt overigens wel gebruik
van de kennis die de Nederlandse samenleving op dit gebied in huis heeft.
Je kunt echter geen consultants inhuren als je niet over de expertise beschikt
om de kwaliteit van de consultants te beoordelen.Met betrekking tot de motie over de Soeharto-gelden wijst zij erop dat
de Indonesische PG Darusman een constructief gesprek heeft gevoerd met de
minister van Justitie. Men kan ervan op aan dat de regering dit onderwerp
zeer serieus neemt en Indonesië bij het onderzoek zoveel mogelijk wenst
te helpen. Het is echter wat prematuur om nu al over een en ander te rapporteren,
want er moet nog het nodige huiswerk worden gedaan, ook aan de kant van Indonesië.Vervolgens memoreert de minister dat een missie van UNDP en Wereldbank
thans in Belgrado bijeen is om een duidelijke «needs assessment»
op te stellen ter voorbereiding van een donorconferentie voor de FRJ. Het is van belang om daarmee door te gaan, gezien het belang van de FRJ
voor de regio. Zolang de economie van de FRJ niet op orde is en weer kan groeien,
hebben de omliggende landen het zwaar te verduren. Wat het stabiliteitspact
en het quick start package betreft, gaat het om grensoverschrijdende regionale
projecten. De uitvoering daarvan kan wellicht wat langer gaan duren, aangezien
niet alle donoren even snel hun bijdrage leveren als Nederland op dit punt.Met de heer De Haan is zij van mening dat het World development report
2000/2001 een goede analyse bevat en dat het van belang is om dit ook in de
praktische beleidsuitvoering te vertalen, hetgeen helaas geen traditie is
bij de Wereldbank. Het blijkt lastig te zijn om de mooie woorden te vertalen
in de begroting, de inzet en de landenstrategieën van de Wereldbank.
Dat is echter wel datgene waarop de Nederlandse bewindvoerder aandringt. Ook
de Utsteingroep dringt op dit soort wijzigingen in het beleid van de Wereldbank
aan. Daarvoor is het van belang dat er operationele richtlijnen bij de Wereldbank
komen, waardoor de staf wordt afgerekend op zijn inzet op dit punt. Een van
de problemen met het concept van pro poor growth is dat het een theoretisch
begrip is dat uitsluitend in de concrete situaties per land kan worden ingevuld.
Daarvoor is het noodzakelijk dat de nodige gegevens uit die landen beschikbaar
komen en verwerkt worden in de PRSP's, opdat de aanpassingsprocessen maximaal
ten goede komen aan de armen. De Wereldbank heeft haar huiswerk op dit punt
nog niet gedaan. Er is dan ook nog een lange weg te gaan. Nederland dringt
er sterk op aan dat de betrokken landen bij de PRSP's de discussie aangaan
met hun eigen kamers van koophandel, vakbeweging en dergelijke, want een dergelijke
brede maatschappelijke discussie verhoogt de kwaliteit van de PRSP's en komt
het ownership juist ten goede. Dan ontstaat er pas een breder draagvlak voor
het beleid. Tevens zal Nederland het partnershipprogramma met de Wereldbank
strategischer inzetten ten behoeve van de beleidsprioriteiten die voortvloeien
uit het PRSP-proces.Minister Herfkens bevestigt dat het inderdaad is gelukt om 22 landen het
beslispunt onder het HIPC-initiatief op tijd te laten bereiken. Het gaat daarbij
om een schuldreductie van 33 mld. dollar, hetgeen iets meer is dan de helft
van de schuldenlast. Onderdeel van de overeenkomst is dat over de resterende
schuld weer rentebetalingen zullen plaatsvinden. De Kamer zal schriftelijk
informatie ontvangen over de feitelijke schuldverlichting bij de betrokken
22 landen en over het schuldendienstprofiel van die landen voor de komende
jaren. Bij een aantal landen zijn interim-PRSP's uitgebracht onder de belofte
dat de volgende keer het huiswerk beter zal worden gedaan. Daarop zal ook
worden toegezien. Nederland is van mening dat het HIPC-initiatief breder had
kunnen worden opgezet. Als het huidige initiatief echter niet betaalbaar blijkt
te zijn, heeft het weinig zin om met de discussie te starten om het initiatief
genereuzer op te zetten. Feit is dat de arme HIPC's zeer worden getroffen
door de ruilvoetverslechtering op een moment dat zij licht aan het eind van
de tunnel zagen. Nederland heeft zich in Praag ingezet om landen in dezen
met compensatoire financiering te helpen, maar dat bleek niet haalbaar. Derhalve
zal Nederland in dezen bilateraal beleid voeren, waarmee een bedrag van meer
dan 300 mln. is gemoeid. Een dergelijke faciliteit komt bij uitstek ten goede
aan de armoedebestrijding. PRSP's kunnen inderdaad als paternalistisch worden
gezien, maar dat is toegestaan wanneer het om concessionele middelen zoals
IDA gaat, omdat dat belastinggelden van de donorlanden betreft. Dat ligt anders
bij de IBRD-gelden van de Wereldbank, want in dat geval is het nogal arrogant
om te vereisen dat de landen de boeken openen.In antwoord op de vraag van de heer De Haan naar de hulpverlening aan
landen die niet aan de criteria voldoen, merkt de minister op dat de IFI's
uitsluitend met regeringen werken en niet via NGO's. In landen met slecht
bestuur, waar vanwege corruptie en gebrek aan politieke wil tot verbetering niet met de regering kan worden samengewerkt, zal de hulpverlening
via de NGO's dienen plaats te vinden. Daarvoor is dan ook een kwart van de
begroting van Ontwikkelingssamenwerking bestemd. Feit is echter ook dat voor
de HIPC die een goed beleid voeren, nog steeds onvoldoende financiering beschikbaar
is. Er zijn nog steeds landen met een goed bestuur die meer hulp verdienen
dan zij thans krijgen. Uit de cijfers blijkt dat de klacht van de minstontwikkelde
landen, dat de ODA-hulp voor hen omlaag is gegaan, niet op waarheid berust
voor het beperkt aantal minstontwikkelde landen dat een goed beleid voert.
Uit de cijfers over het bilaterale beleid blijkt dat Nederland zijn hulp concentreert
op armere landen met een goed bestuur, maar er zijn ook tamelijk genereuze
exitstrategieën voor de landen die daar niet onder vallen. De betrokken
cijfers zijn al naar de Kamer gezonden. Er moet ook in de bilaterale hulpverlening
hard worden opgetreden tegen landen die slecht beleid voeren.De keuze van de conditionaliteiten inzake privatisering en liberalisering
van de handel is sterk landenspecifiek van aard, waarbij met name de bepaling
van de volgorde en het tempo van te nemen maatregelen van belang is. Dat soort
zaken zal dus per land en per sector moeten worden bezien. Er moet ook worden
nagegaan wat de gevolgen zijn van het uitblijven van privatisering. In Zambia
kostte het niet-privatiseren van de kopermijnen bijvoorbeeld honderden miljoenen
dollars per maand. In het IMF heeft Nederland zich ingezet voor een veel genereuzere
schuldverlichting voor Zambia, gezien het terecht door de heer Vendrik gesignaleerde
probleem. Het debat over handelsliberalisatie is nog niet voltooid, want de
vraag is of open economieën wel altijd beter functioneren. Bij «the
Asian Miracle» waren de succesvolle landen bijvoorbeeld geen open economieën,
maar werd met name succes geboekt vanwege het ingezette beleid ter bevordering
van de eigen export. Het is een illusie om te verwachten dat ontwikkelingslanden
die er niet in slagen om elementaire diensten als de huisvuilinzameling of
het onderwijs op een goede wijze te regelen, wel in staat zullen zijn om dat
soort beleid te ontwikkelen. In die gevallen verdienen open economieën
dan ook de voorkeur. In dat soort landen is ook aangetoond dat privatisering
met een goede overheidsregulering vaak beter werkt, ook als het gaat om nutsdiensten.Ten aanzien van de relatie tussen het HIPC-initiatief en het aspect van
de handel memoreert zij dat Nederland erop inzet dat de EU-lidstaten hun markt
niet alleen openstellen voor de minstontwikkelde landen, maar ook voor de
HIPC's. Schuldhoudbaarheid is immers gerelateerd aan de exportinkomsten van
de HIPC's. Daarnaast is het goed om niet alleen te letten op het probleem
van de schuldenlast, maar ook op de problematiek van de ruilvoetverslechtering.
Nederland blijft zich er krachtig voor inzetten dat in de PRSP's ook de handel
aan bod komt. Het is overigens een goede zaak dat een aantal ontwikkelingslanden
inmiddels ook een mentale omslag heeft gemaakt en het beleid richt op de bevordering
van de export.Hierna releveert zij dat er na de Aziëcrisis een behoorlijke achterstand
is ontstaan bij de eerder ingezette positieve ontwikkeling met betrekking
tot de sociale indicatoren. Inmiddels gaat het echter weer de goede kant op,
behalve in Indonesië.Tot slot deelt minister Herfkens mede dat geen sprake is van leningen
van de Wereldbank voor aidsbestrijding, maar dat het daarbij gaat om IDA-kredieten,
die voor 95% bestaan uit een giftencomponent.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,JanssenXNoot1Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Rosenmöller
(GroenLinks), Van Gijzel (PvdA), voorzitter, Voûte-Droste (VVD), Noorman-den
Uyl (PvdA), Giskes (D66), Kamp (VVD), Marijnissen (SP), Crone (PvdA), Van
Dijke (ChristenUnie), Bakker (D66), De Vries (VVD), Hofstra (VVD), De Haan
(CDA), ondervoorzitter, Stroeken (CDA), Van Beek (VVD), Balkenende (CDA),
Vendrik (GroenLinks), Remak (VVD), Wijn (CDA), Kuijper (PvdA), Dijsselbloem
(PvdA), Bolhuis (PvdA), Slob (ChristenUnie).Plv. leden: Eurlings (CDA), Koenders (PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Duijkers
(PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA), Schimmel (D66), Patijn (VVD), De
Wit (SP), Hoekema (D66), Van Walsem (D66), Wilders (VVD), Blok (VVD), Dankers
(CDA), Hillen (CDA), Weekers (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Rabbae (GroenLinks),
Hessing (VVD), Van den Akker (CDA), Timmermans (PvdA), Hindriks (PvdA), Smits
(PvdA), Van der Vlies (SGP).XNoot2Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA),
Hillen (CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA),
Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Van den Akker (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26234-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl