Terrorismebestrijding; Brief regering; Informatie over de inzet van security scans en het uitwisselen van passagiersgegevens voor vluchten binnen Europa
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140738
 2009-2010
 
 29 754
 Terrorismebestrijding
 
 
 
 
 Nr. 
 181
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 februari 2010
 
 Naar aanleiding van het verzoek van uw Kamer van 4 februari jl. met
voornoemd kenmerk informeer ik u over de inzet van security scans en het uitwisselen
van passagiersgegevens voor vluchten binnen Europa.
 De inzet van security scans
 In Nederland wordt de dreiging die uitgaat van het meenemen van explosieven
op het lichaam reeds enige jaren onderkend. Vandaar dat in 2006 gestart is
met laboratoriumtesten en een pilot op de luchthaven Schiphol met de security
scan. Deze pilot vindt plaats met toestemming van de Europese Commissie. De
verworven expertise maakt dat Nederland momenteel vooroploopt binnen Europa
voor wat betreft de ervaringen met de security scan en heeft er mede toe geleid
dat de Verenigde Staten (VS) kort na de mislukte aanslag op 1e Kerstdag toestemming
hebben gegeven om de security scan in te zetten voor vluchten naar de VS.
 
 De pilot heeft uitgewezen dat de security scan een effectief beveiligingsmiddel
is die het risico op een aanslag kan verkleinen. Het grote voordeel van de
security scan boven de metaaldetectiepoort is dat het ook niet metalen stoffen,
zoals explosieven, kan detecteren. Naast een goede detectiecapaciteit acht
ik het van groot belang dat er geen volksgezondheidsen privacybezwaren kleven
aan het middel. Onafhankelijk onderzoek van TNO heeft in deze uitgewezen dat
dit type security scanner geen risico’s voor de gezondheid oplevert.
Ten aanzien van de bescherming van de privacy zijn er twee verbeteringen doorgevoerd
in het gebruik van de scan en waarover het College Bescherming Persoonsgegevens
zich positief heeft uitgelaten. Ten eerste is in 2009 gestart met de ontwikkeling
van een automatisch detectiealgoritme waarbij de computer, in plaats van een
beveiligingsmedewerker, analyseert waar in de kleding of op het lichaam iets
verborgen zit. Ten tweede wordt bij deze methode op geen enkele wijze een
beeld gegenereerd waarop het lichaam van de passagier zichtbaar is. In plaats
daarvan wordt gewerkt met markeringen op een gestyleerde weergave van het
lichaam die de plekken aangeeft die gefouilleerd dienen te worden.
Er is derhalve geen beeld van de passagier waar een beveiligingsmedewerker
naar kan kijken en ook geen beeld dat bewaard kan worden. Ook de scangegevens
worden niet bewaard. In dit verband verwijs ik u naar het antwoord van 3 februari
jl. op de kamervragen van het lid Pechtold (Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar
2009–2010, nr. 1465) over het bericht dat security scans data kunnen
opslaan en versturen.
 De Europese toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) heeft op 15 januari
jl. een werkbezoek aan Schiphol gebracht om de op Schiphol gebruikte scan
te bekijken. Mede op basis van dit bezoek heeft de EDPS in het LIBE Comité
van 27 januari jl. laten weten dat niet langer gezegd kan worden dat
het gebruik van security scans strijdig is met Europese privacy wetgeving.
Met de mislukte aanslag is opnieuw bevestigd dat terroristische groeperingen
er op uit zijn om een aanslag te plegen op de burgerluchtvaart. Hierover is
gesproken tijdens de informele JBZ-raad van 21 en 22 januari jl. in Toledo
en in bijzijn van de Amerikaanse Homeland Secretary, mevrouw Napolitano. Tijdens
de bijeenkomst heb ik gepleit voor een Europese benadering om de security
scan via Europese regelgeving mogelijk te maken als primair screeningsmiddel.
De Europese Commissie heeft aangegeven dat zij hiertoe een voorstel zal voorbereiden.
Door mij is aangegeven dat de scans, gezien de expertise die Nederland heeft
op dit gebied, een snel, praktisch en betrouwbaar instrument is zonder gezondheids-
of privacybezwaren.
 
 Gezien de goede ervaringen met de security scan acht ik het wenselijk
om het gebruik van dit middel gefaseerd uit te breiden, eerst voor transatlantische
vluchten en later ook voor Europese vluchten. Of en zo ja per wanneer deze
uitbreiding plaats zal vinden zal uiteraard mede afhangen van infrastructurele
en financiële afwegingen en de inzet van andere beveiligingsmethoden,
zoals de handmatige fouillering.
 Het uitwisselen van passagiersgegevens voor vluchten binnen
Europa
 Zoals aangekondigd in mijn brief van 27 januari 2010 (TK 2009–2010,
29 754, nr. 177) acht ik het van groot belang dat naast de toepassing
van nieuwe technieken de inspanningen zijn gericht op het verbeteren van de
informatieuitwisseling en -analyse. In dit kader is in de informele JBZ-raad
van 21 en 22 januari jl. gesproken over de ontwikkeling van een EU-PNR
systeem. Eén van de onderwerpen die aan bod is gekomen betreft het
verzamelen en gebruiken van passagiersgegevens van intra-EU vluchten. Enkele
lidstaten hebben in Toledo aangegeven hier voorstander van te zijn. Dit betekent
echter wel een aanzienlijke uitbreiding van het aantal te verzamelen, analyseren
en verwerken gegevens. In de onderhandelingen over het EU-PNR systeem is daarom
tot dusver steeds aangegeven dat Nederland eerst meer duidelijkheid wenst
over de proportionaliteit van deze uitbreiding (zie ook mijn brief van 11 november
2008, TK 2008–2009, nr. 23 490, nr. 531). Daarnaast zijn er
juridische aspecten die nader moeten worden bestudeerd, zoals de vraag hoe
de verzameling van passagiersgegevens van intra-EU gegevens zich verhoudt
tot het vrij verkeer van personen. Naar verwachting zal de Europese Commissie
komend half jaar een voorstel presenteren voor een richtlijn voor de ontwikkeling
van een EU-PNR systeem. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon
heeft het Europees Parlement het recht van codecisie ten aanzien van dit voorstel.
 
 Op 11 maart 2009 is uitgebreid met uw Kamer gesproken over het voorstel
tot een EU-PNR systeem. Daarbij heb ik toegezegd om, zodra het EU-PNR voorstel
is uitgewerkt, per brief aan te geven welke kosten met dit voorstel zijn gemoeid.
Tevens heb ik aangegeven uw Kamer te informeren indien de EDPS
een nieuwe opinie uitbrengt omtrent het EU-PNR voorstel. Met betrekking tot
deze toezeggingen informeer ik u als volgt. De EDPS heeft aangegeven eerst
met een nieuwe opinie te komen als de Europese Commissie een nieuw voorstel
heeft gepresenteerd. Pas wanneer dit nieuwe voorstel er is, kunnen de onderhandelingen
worden hervat om tot een zodanig uitgewerkt voorstel te komen dat ik u kan
aangeven welke kosten hier naar schatting mee gemoeid zullen zijn.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin