Goedkeuring Internationaal Verdrag ter bestrijding van terrorisme van 9-12-1999; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28030, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28030-(R1701) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamALGEMEEN DEEL1. Inleiding2. De inhoud van het Verdrag3. Rechtsmacht4. Verklaring5. KoninkrijkspositieToelichting bij de artikelen van het VerdragArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikelen 14 en 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21OndertekeningBIJLAGE Bijlage bij de memorie van toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28030Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 030 (R 1701)Goedkeuring van het op 9 december 1999 te New York totstandgekomen Internationaal
Verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme (Trb. 2000, 12)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN DEEL1. Inleiding1.1. De totstandkoming van een reeks van internationale verdragen tot
bestrijding van diverse vormen van terrorisme en het toetreden van een groot
aantal staten tot die verdragen leveren een belangrijke bijdrage aan de bestrijding
van internationaal terrorisme. Daarmee maakt de internationale gemeenschap
duidelijk dat het haar ernst is met terrorismebestrijding. Het verplicht de
staten die partij zijn tot strafrechtelijk optreden en samenwerking. Aan het
internationaal terrorisme wordt een signaal afgegeven dat terroristen niet
veilig zijn in die staten, omdat zij kunnen rekenen op hetzij vervolging hetzij
uitlevering door die staten. Effectieve bestrijding van internationaal terrorisme
is slechts mogelijk, indien staten daadwerkelijk bereid zijn daders van terroristische
daden strafrechtelijk aan te pakken en daartoe samen te werken.De impuls om bestaande internationale verdragen ter bestrijding van onderscheiden
vormen van terrorisme uit te breiden met een Internationaal Verdrag ter bestrijding
van de financiering van terrorisme – hierna te noemen: het (onderhavige)
Verdrag – vindt zijn oorzaak in het groeiende besef dat het voor een
effectieve aanpak van terrorisme noodzakelijk is te voorzien in een internationaal
instrument dat gericht is op de bestrijding van financiering van terrorisme.
Van een dergelijk instrument kan een belangrijke preventieve uitwerking uitgaan.
De noodzaak om te komen tot dit Verdrag wordt nog eens onomstotelijk en meedogenloos
bevestigd door de drie terroristische aanslagen zonder weerga op 11 september
2001 op het World Trade Center en op het Pentagon en het verongelukken van
het vierde gekaapte luchtvaartuig in de Verenigde Staten.Het Verdrag is een uitvloeisel van resolutie 53/108 van de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties van 8 december 1998. Ingevolge deze resolutie zal
het ad hoc-comité, dat in 1997 het Verdrag inzake de bestrijding van
terroristische bomaanslagen heeft voorbereid en sinds 1998 bezig is met de
voorbereiding van een verdrag inzake de bestrijding van nucleair terrorisme,
zich eerst zetten aan het ontwerpen van een verdrag ter bestrijding
van de financiering van terrorisme, alvorens het ingevolge resolutie 51/210
van de Algemene Vergadering van 17 december 1996 de voorbereiding ter hand
zal nemen van een alomvattend instrument tot bestrijding van internationaal
terrorisme.De aanzet voor het Verdrag is gegeven door Frankrijk. De onderhandelingen
zijn vlot verlopen. Het Verdrag is na twee onderhandelingsronden van het ad
hoc-comité in 1999 totstandgekomen. Uit de snelle totstandkoming kan
de conclusie worden getrokken dat een groot aantal lidstaten van de VN doordrongen
is van de noodzaak en de urgentie van een internationale aanpak van financiering
van terrorisme. Het is op 10 januari 2000 – de eerste dag waarop het
openstond voor ondertekening – voor het Koninkrijk ondertekend.Het Verdrag is thans door 44 staten ondertekend. Inmiddels hebben vier
landen een akte van bekrachtiging gedeponeerd. Het Verdrag is nog niet in
werking getreden.1.2. Het onderhavige Verdrag zet een lange reeks van sectorale verdragen
en protocollen op het terrein van de bestrijding van internationaal terrorisme
voort. Het gaat om de navolgende verdragen.1) het op 14 september 1963 te Tokyo totstandgekomen Verdrag inzake strafbare
feiten en bepaalde andere handelingen begaan aan boord van luchtvaartuigen,
Trb. 1964, 186;2) het op 16 december 1970 te Den Haag totstandgekomen Verdrag tot bestrijding
van het wederrechtelijk in zijn macht brengen van luchtvaartuigen, Trb.1971,
50;3) het op 23 september 1971 te Montreal totstandgekomen Verdrag tot bestrijding
van wederrechtelijke gedragingen, gericht tegen de veiligheid van de burgerluchtvaart,
Trb. 1971, 218;4) het op 14 december 1973 te New York totstandgekomen Verdrag inzake
de voorkoming en bestraffing van misdrijven tegen internationaal beschermde
personen, met inbegrip van diplomaten, Trb. 1981, 69;5) het op 17 december 1979 te New York totstandgekomen Internationaal
Verdrag tegen het nemen van gijzelaars, Trb.1981, 53;6) het op 3 maart 1980 te Wenen/New York totstandgekomen Verdrag inzake
fysieke beveiliging van kernmateriaal, Trb. 1981, 7;7) het op 24 februari 1988 te Montreal totstandgekomen Protocol tot bestrijding
van wederrechtelijke daden van geweld op luchthavens voor de internationale
burgerluchtvaart, Trb. 1988, 88, bij het op 23 september 1971 te Montreal
totstandgekomen Verdrag tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen,
gericht tegen de veiligheid van de burgerluchtvaart;8) het op 10 maart 1988 te Rome totstandgekomen Verdrag tot bestrijding
van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid van de zeevaart,
Trb.1989, 17;9) het op 10 maart 1988 te Rome totstandgekomen Protocol tot bestrijding
van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid van vaste platforms
op het continentale plat, Trb. 1989, 18;10) het op 1 maart 1991 te Montreal totstandgekomen Verdrag inzake het
merken van kneedspringstoffen ten behoeve van de opsporing ervan, Trb. 1992,
80;11) het op 15 december 1997 te New York totstandgekomen Verdrag inzake
de bestrijding van terroristische bomaanslagen, Trb. 1998, 84.Het Koninkrijk is bij de onder (1) tot en met (10) genoemde verdragen
partij en wetgeving tot uitvoering van deze verdragen is totstandgekomen.
Voorstellen van (rijks)wet tot goedkeuring en uitvoering van het verdrag inzake
de bestrijding van terroristische bomaanslagen zijn aanhangig gemaakt bij
de Raad van State. 1.3. Na de totstandkoming van het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen heeft het ad hoc-comité zich krachtens de reeds genoemde
resolutie 51/210 van de Algemene Vergadering in 1998 gebogen over een verdrag
inzake de bestrijding van nucleair terrorisme. Dit verdrag is in eerste instantie
ontworpen door de Russische Federatie. De onderhandelingen zijn voltooid op
één punt na. De vraag of, en zo ja, in hoeverre onrechtmatige
acties van militairen die niet zijn onderworpen aan internationaal humanitair
recht en andere bepalingen van internationaal recht, onder de werking van
het verdrag dienen te vallen, is nog niet tot tevredenheid van de onderhandelende
partijen beantwoord. Het streven is erop gericht om de onderhandelingen in
2001 af te ronden.Het ad hoc-comité heeft zich in het najaar van 2000 gezet aan de
voorbereiding van een alomvattend internationaal verdrag inzake terrorismebestrijding
ter aanvulling op de reeds tot stand gekomen sectorale verdragen. Daartoe
heeft India een voorstel ter tafel gebracht. De verwachting is dat de onderhandelingen
over een algemeen anti-terrorismeverdrag niet vlot zullen verlopen. Het animo
voor een nieuw wereldwijd instrument is niet alom aanwezig. Het zal niet eenvoudig
zijn om de onderlinge verhouding tussen een alomvattend verdrag en de sectorale
verdragen, waarbij verschillende staten partij zijn, op een bevredigende wijze
te regelen. Bovendien komt bij de onderhandelingen over een dergelijk verdrag
het wezen van de terroristische daad in zijn algemeenheid – anders dan
bij de sectorale verdragen waarin de strafbaar te stellen gedragingen als
commune delicten zijn gedefinieerd – pregnant in beeld en zijn definities
daarvan niet te vermijden.2. De inhoud van het VerdragHet onderhavige Verdrag heeft met de hiervoor genoemde verdragen gemeen
dat het de verdragsluitende staten verplicht een aantal feiten of groepen
van feiten strafbaar te stellen in hun nationale wetgeving, ten aanzien van
deze feiten uiteenlopende vormen van rechtsmacht te vestigen, met inbegrip
van universele jurisdictie, en vervolging of uitlevering mogelijk te maken.
De structuur van het Verdrag komt goeddeels overeen met deze verdragen. In
het bijzonder is bij de voorbereiding van het onderhavige Verdrag aansluiting
gezocht bij het meest recente verdrag inzake bestrijding van terrorisme, het
Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen. Daarom hebben
het voorstel van rijkswet tot goedkeuring van dat verdrag en het voorstel
van wet tot uitvoering daarvan, met de daarbij behorende onderscheiden memories
van toelichting, model gestaan voor het voorstel van rijkswet tot goedkeuring
van het onderhavige verdrag en het voorstel van wet tot uitvoering van dit
verdrag, met de daarbij behorende memories van toelichting.Kenmerkend voor het Verdrag zijn de uitgebreide delictsomschrijving, de
aansprakelijkheid van rechtspersonen, de inbeslagneming van fondsen, de samenwerking
op het terrein van preventie en identificatie van financiers en de opheffing
van het bankgeheim. Evenals het verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen kent het onderhavige verdrag een expliciete uitzondering voor
handelingen die vallen onder internationaal humanitair recht.Het Verdrag bevat een definitie van een aantal kernbegrippen zoals «fondsen»
en «opbrengsten» (artikel 1).Het bevat verder een omschrijving van de strafbaar te stellen financiering
van terrorisme (artikel 2). Het gaat daarbij allereerst om de financiering
van strafbare feiten die zijn omschreven in negen reeds tot stand gebrachte
verdragen inzake de bestrijding van terrorisme, vermeld op een bijlage bij
het Verdrag. Dat zijn de in paragraaf 1.2. onder (2) tot en met (9) en
(11) vermelde verdragen. Het gaat voorts om enige andere gedraging of
handeling bedoeld om de dood van of ernstig lichamelijk letsel te veroorzaken
bij een burger, of een ander persoon die niet actief deelneemt aan de vijandelijkheden
in een situatie van gewapend conflict, wanneer het doel van die gedraging
of handeling, door haar aard of context, is om een bevolking te intimideren
of een regering of internationale organisatie te dwingen tot het verrichten
of het zich onthouden van een handeling. Deze feiten dienen strafbaar te worden
gesteld in de nationale wetgeving en van passende straffen te worden voorzien
die rekening houden met de ernst van de feiten (artikel 4).Artikel 5 verplicht tot aansprakelijkstelling van rechtspersonen. Deze
kan strafrechtelijk, civielrechtelijk of bestuursrechtelijk van aard zijn.Over de in het Verdrag omschreven strafbare feiten dienen de verdragspartijen
rechtsmacht te vestigen op grond van de in artikel 7 omschreven jurisdictiebeginselen.Van die verplicht (en facultatief) gevestigde rechtsmacht dient een verdragspartij,
zodra een vermoedelijke dader op haar grondgebied wordt aangetroffen, ook
daadwerkelijk gebruik te maken, tenzij zij deze aan een andere staat uitlevert
(artikel 10).Artikel 11 verzekert dat tussen verdragspartijen terzake van de door het
Verdrag bestreken delicten uitlevering kan plaatsvinden.Artikel 12 verplicht tot een zo ruim mogelijke rechtshulp in strafzaken.
De gedachte die aan het geschetste systeem ten grondslag ligt, is dat een
persoon die wordt verdacht van een in het Verdrag omschreven feit, zich niet
aan strafvervolging kan onttrekken door naar het grondgebied van een van de
verdragsstaten te vluchten.Artikel 13 verzekert dat het eventuele fiscale karakter van het delict
niet in de weg staat aan uitlevering en het verlenen van rechtshulp.In artikel 14 is een zogenoemde depolitiseringclausule neergelegd: de
in artikel 2 omschreven delicten kunnen ten behoeve van uitlevering of wederzijdse
rechtshulp niet worden aangemerkt als een politiek delict. Daartegenover staat
dat er geen verplichting tot uitlevering of het verlenen van rechtshulp bestaat,
als er ernstige redenen zijn om aan te nemen dat een verzoek daartoe is gedaan
met de bedoeling om een persoon te vervolgen of te bestraffen op grond van
zijn ras, godsdienst, nationaliteit, etnische afkomst of politieke overtuiging
(artikel 15).Het Verdrag voorziet in een groot aantal technische bepalingen op het
terrein van samenwerking tussen de staten die partij zijn, ter voorkoming
van financiering van terrorisme (artikel 18).Het Verdrag tast niet de rechten, verplichtingen en verantwoordelijkheden
aan van staten en personen die voortvloeien uit het internationale recht,
in het bijzonder het Handvest van de VN en het internationaal humanitair recht
(artikel 19).3. RechtsmachtDe vestiging van universele rechtsmacht in artikel 7, vierde lid, over
de in het onderhavige Verdrag omschreven feiten vraagt nog bijzondere aandacht
in dit algemene gedeelte van deze memorie, omdat deze vorm van jurisdictie
bij de goedkeuring van enkele eerdere verdragen veel aandacht heeft gekregen.
In dit artikellid is bepaald dat de lidstaat de maatregelen neemt die nodig
zijn om rechtsmacht te vestigen in de gevallen waarin de vermoedelijke dader
zich op zijn grondgebied bevindt en hij deze persoon niet uitlevert aan een
andere lidstaat die zijn rechtsmacht heeft gevestigd in overeenstemming met
artikel 7. Dit is een vorm van zogenoemde secundaire jurisdictie.Het Koninkrijk heeft bij wetten tot goedkeuring van enige verdragen een
voorbehoud gemaakt ten aanzien van de verplichting tot het vestigen van (een
beperkte) universele rechtsmacht. Dit voorbehoud is gemaakt bij het Verdrag
inzake de voorkoming en bestraffing van misdrijven tegen internationaal
beschermde personen met inbegrip van diplomaten, het Verdrag tegen het nemen
van gijzelaars, het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal
en het Protocol tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen
de veiligheid van vaste platforms op het continentale plat. Dit voorbehoud
is uitvoerig toegelicht in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
tot goedkeuring van het Verdrag inzake fysieke beveiliging van kernmateriaal
(Kamerstukken II 1983/84, 18 435 (R 1259), nr. 3, blz. 6) en in
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag
inzake de voorkoming en bestraffing van misdrijven tegen internationaal beschermde
personen, met inbegrip van diplomaten (Kamerstukken II 1983/84, 18 437
(R 1260), nr. 3, blz. 6).Het maken van een voorbehoud berustte op het standpunt dat met de vestiging
van universele jurisdictie terughoudendheid moet worden betracht en dat daarvan
alleen kan worden afgeweken als de ernst en het internationale karakter van
de door een verdrag bestreken gedragingen hiertoe aanleiding geeft. Jurisdictieaanspraken
die geen aanknopingspunt hebben bij de locus delicti noch bij de nationaliteit
van de dader, gaan zeer ver en zijn tegelijkertijd zeer zwak. Een gevaar van
het vestigen van universele jurisdictie is dat meer staten over hetzelfde
feit op grond van verschillende rechtsmachtbeginselen jurisdictie kunnen uitoefenen.
Het gevolg hiervan is dat het betrokken individu aan meervoudige vervolging
en berechting kan worden onderworpen, terwijl het doel van het internationaal
strafrecht er juist op is gericht jurisdictiegeschillen te voorkomen. Daarnaast
kan het vergaren van voldoende bewijs voor een succesvolle vervolging in het
land zonder primaire jurisdictie moeizaam zijn. Gelet op die bezwaren is ten
aanzien van de voornoemde verdragen bepaald dat het Koninkrijk slechts is
gebonden aan de verplichting tot het uitoefenen van (een beperkte) universele
jurisdictie voor de gevallen dat het van een verdragspartij een verzoek om
uitlevering heeft ontvangen en het dit verzoek heeft afgewezen. Op deze wijze
wordt het doel van deze verdragen, namelijk dat daders niet aan vervolging
kunnen ontkomen door naar het grondgebied van een andere verdragspartij te
vluchten, bewerkstelligd, terwijl tevens de kansen op jurisdictiegeschillen
aanzienlijk worden beperkt.Bij de wetgeving tot goedkeuring van het Verdrag tot bestrijding van het
wederrechtelijk in zijn macht brengen van luchtvaartuigen en het Verdrag tot
bestrijding van wederrechtelijke gedragingen, gericht tegen de veiligheid
van de burgerluchtvaart, en laatstelijk bij het Verdrag tot bestrijding van
wederechtelijke gedragingen gericht tegen de veiligheid van de zeevaart is
geen voorbehoud gemaakt (Kamerstukken II 1989/90, 21 625 (R 1394), nr.
3, blz. 3). Zoals hiervoor is opgemerkt kan van het standpunt dat terughoudendheid
moet worden betracht met het vestigen van universele jurisdictie worden afgeweken,
indien het internationale karakter van de door het betrokken verdrag bestreken
daden daartoe aanleiding geeft. Kenmerkend voor delicten als het kapen van
vaartuigen en andere aanslagen tegen de zee- of luchtvaart zijn factoren als
de hoge graad van mobiliteit van de objecten van het misdrijf, de willekeur
waarmee de plaats van het delict kan worden gekozen en verplaatst, het ontbreken
van prioritaire rechtsmachtaanspraken in gevallen waarin dergelijke aanslagen
op volle zee plaatsvinden en de massaliteit en daardoor multinationaliteit
van de slachtoffers.Mede gelet hierop is ook aan een aantal scheepvaart- en luchtvaartdelicten
op grond van artikel 4 van het Wetboek van Strafrecht een ongeclausuleerde
universele werking toegekend, met dien verstande dat ingevolge artikel 4,
onderdeel 7°, onderdeel b, Sr. ten aanzien van kaping de eis is gesteld
dat de plaats van opstijgen of die van de feitelijke landing van een luchtvaartuig
is gelegen buiten het grondgebied van de staat waar het luchtvaartuig is ingeschreven. Uit de hierboven geschetste (recente) geschiedenis inzake de goedkeurings-
en uitvoeringswetgeving ten aanzien van verdragen ter bestrijding van terrorisme
blijkt dat er naar het inzicht van de wetgever beoordelingsruimte bestaat
ten aanzien van de wijze waarop uitvoering en toepassing moeten worden gegeven
aan een verdragsbepaling die verplicht tot het vestigen van secundaire universele
rechtsmacht. Naar ons oordeel bestaat die ruimte ook thans nog ten aanzien
van artikel 7, vierde lid, van het onderhavige Verdrag.Wij hebben, mede in het licht van de beleidslijnen die ten aanzien van
voornoemde verdragen zijn gehanteerd, bezien of het wenselijk is om bij de
goedkeuring van het onderhavige Verdrag wederom een voorbehoud te maken en
daaruit voortvloeiend te kiezen voor een beperkte secundaire universele rechtsmacht,
dan wel geen voorbehoud te maken en te kiezen voor een onbeperkte secundaire
universele rechtsmacht.Daarbij hebben wij acht geslagen op de aard en het doel van het Verdrag.
Wij hebben ook acht geslagen op de internationale rechtsontwikkeling. Wij
hebben kunnen vaststellen dat het grensoverschrijdende karakter van bepaalde
ernstige misdrijven, de toenemende ernst ervan of het effect daarvan in de
internationale verhoudingen, het nodig maakt het territorialiteitsbeginsel
als uitgangspunt voor de verdeling van rechtsmacht te relativeren en in bepaalde
opzichten aan te vullen met het beschermingsbeginsel en het universaliteitsbeginsel.Bij de beantwoording van de vraag of in dezen gekozen moet worden voor
beperkte of onbeperkte secundaire universele rechtsmacht gaat het mede om
een afweging van enerzijds het belang dat een verdachte van een misdrijf dat
valt onder het Verdrag niet kan ontkomen aan vervolging en berechting en anderzijds
het belang dat voorkomen wordt dat een verdragsstaat zonder primaire jurisdictie
een vergaarbak wordt van personen die niet worden vervolgd en berecht door
een verdragsstaat die daartoe op grond van een primaire jurisdictieaanspraak
als eerste geroepen is.In het licht van de recente terroristische aanslagen in de Verenigde Staten
kan die belangenafweging slechts naar één kant uitgaan, en is
voor terughoudendheid ten aanzien van het vestigen van secundaire universele
jurisdictie geen plaats meer. Het gaat er nu om dat er geen vrijhavens worden
geschapen waarin personen die verdacht zijn van het plegen van terroristische
bomaanslagen, een veilig heenkomen zoeken en kunnen vinden.Daarom is in het voorstel van wet tot uitvoering van het onderhavige Verdrag
bepaald dat Nederland ongeclausuleerde secundaire universele rechtsmacht heeft
ten aanzien van onder het Verdrag vallende misdrijven, wanneer de verdachte
van deze misdrijven op ons grondgebied wordt aangetroffen (en Nederland hem
niet uitlevert aan een verdragsstaat met primaire jurisdictie).In artikel 7, tweede lid, onderdeel a, van het Verdrag wordt de mogelijkheid
geboden om rechtsmacht te vestigen, wanneer de in artikel 2 van het Verdrag
omschreven strafbare feiten zijn gepleegd tegen een Nederlandse onderdaan
(zogenoemd passief nationaliteitsbeginsel). Deze vorm van rechtsmacht is ook
voorgesteld ten aanzien van misdrijven die vallen onder het Verdrag inzake
de veiligheid van VN-personeel en geassocieerd personeel. Wij stellen voor
om van deze mogelijkheid gebruik te maken. Dan zal er ook rechtsmacht zijn,
wanneer de financiering van terrorisme buiten Nederland is gericht tegen een
Nederlandse onderdaan. Daarmee wordt recht gedaan aan de positie van Nederlanders
die in den vreemde het slachtoffer zijn geworden van een terroristische bomaanslag. 4. VerklaringWij stellen voor om bij de bekrachtiging van het Verdrag een verklaring
af te leggen omtrent de toepassing van artikel 10, eerste lid. De verklaring
houdt – evenals de verklaring die de regering voornemens is af te leggen
bij de goedkeuring van het Verdrag inzake de veiligheid van VN-personeel en
geassocieerd personeel – in dat het Koninkrijk artikel 10, eerste lid,
aldus verstaat dat deze bepaling mede inhoudt het recht van de vervolgende
instantie om van vervolging af te zien, indien zwaarwegende redenen van procedurele
aard effectieve vervolging onmogelijk zouden maken.De tekst van de verklaring is als bijlage gevoegd bij deze memorie.5. KoninkrijkspositieDe regeringen van de Nederlandse Antillen en van Aruba hebben laten weten
dat zij medegelding van het Verdrag wensen. Deze medegelding betekent dat
de Nederlandse Antillen en Aruba de noodzakelijke uitvoeringswetgeving zullen
neerleggen in hun Wetboek van Strafrecht en enkele overige landsverordeningen.Toelichting bij de artikelen van het VerdragArtikel 1Deze bepaling bevat definities van een aantal in het Verdrag, in het bijzonder
in de delictsomschrijving in artikel 2, gebruikte begrippen.Artikel 1 bevat allereerst een definitie van het begrip «fondsen».
Dat zijn alle soorten vermogensbestanddelen alsmede rechtsbescheiden waaruit
de eigendom of andere rechten ten aanzien van die vermogensbestanddelen blijken
met inbegrip van, maar niet beperkt tot bankkredieten, travellers cheques,
bankcheques, postwissels, aandelen, waardepapieren, obligaties, wissels en
kredietbrieven. Het begrip «fondsen» is een bestanddeel in de
delictsomschrijving in artikel 2.Voorts is een omschrijving gegeven van het begrip «staats- of regeringsvoorziening».
De voorziening komt als object terug in artikel 7, tweede lid, onderdeel b,
waarin een aantal vormen van facultatieve jurisdictie is neergelegd.Ten slotte bevat artikel 1 een omschrijving van het begrip «opbrengsten».
Dit begrip wordt gebruikt in artikel 8 inzake inbeslagneming en verbeurdverklaring.Artikel 2Dit artikel is de kernbepaling van het Verdrag. Het bevat de omschrijving
van de strafbare financiering van terrorisme. Deze is strafbaar gesteld als
een zelfstandig strafbaar feit. Vanwege de omstandigheid dat sommige landen –
anders dan bij voorbeeld Nederland in artikel 46 Sr. – niet de zelfstandige
strafbaarstelling van een voorbereidingshandeling kennen, heeft deze bepaling
aanleiding gegeven tot intensieve onderhandelingen.Ingevolge de aanhef van het eerste lid gaat het om de strafbaarstelling
van het wederrechtelijk en opzettelijk verstrekken of vergaren van fondsen
met de bedoeling die fondsen te gebruiken of met de wetenschap dat die geheel
of gedeeltelijk gebruikt zullen worden ter uitvoering van de strafbaar gestelde
terroristische handelingen. Ingevolge het derde lid is het niet noodzakelijk
dat de fondsen feitelijk zijn gebruikt voor het plegen van die feiten.Het gaat om twee typen van strafbare feiten.In de eerste plaats gaat om gedragingen of handelingen, vermeld in het
eerste lid, onderdeel a: dat zijn gedragingen of handelingen die een strafbaar feit vormen binnen het toepassingsgebied van en omschreven in
een van de in de bijlage bij het Verdrag genoemde verdragen. In het tweede
lid is voorzien in een opt out clausule voor landen die geen partij zijn bij
een of meer van deze verdragen.Onderdeel b bevat de tweede categorie van strafbare financiering. Het
ziet op de financiering van terroristische handelingen die nog niet zijn strafbaar
gesteld in verdragen. Het gaat om andere gedragingen of handelingen bedoeld
om de dood van of ernstig lichamelijk letsel te veroorzaken bij een burger,
of een ander persoon die niet actief deelneemt aan de vijandelijkheden in
een situatie van gewapend conflict, wanneer het doel van die handelingen,
door haar aard of context, is om een bevolking te intimideren of een regering
of internationale organisatie te dwingen tot het verrichten of het zich onthouden
van een handeling. Hierin wordt een – ruime – omschrijving gegeven
van de terroristische aanslag. Bij de onderhandelingen over dit onderdeel
van artikel 2 is uiteindelijk groter gewicht toegekend aan het belang dat
bij de bestrijding van de financiering van terrorisme geen lacunes ontstaan
dan aan het bezwaar dat financiering van bepaalde daden van terrorisme strafbaar
wordt gesteld terwijl deze daden zelf (nog) niet strafbaar zijn gesteld in
verdragen.De ruime en zelfstandige strafbaarstelling van financiering van terrorisme
als voorbereidingshandeling is voor een aantal landen aanleiding geweest een
voorbehoud te maken ten aanzien van de bekrachtiging van het Verdrag.In het vijfde lid zijn enige vormen van deelneming neergelegd, welke zijn
ontleend aan artikel 2, derde lid, van het verdrag inzake de bestrijding van
terroristische bomaanslagen.Artikel 3Aangezien het Verdrag zich richt op de bestrijding van financiering van
internationaal terrorisme, is in artikel 3 nog eens bepaald dat het, wanneer
er geen enkel transnationaal element aanwezig is met betrekking tot een daad
die overigens valt onder de delictsomschrijving van artikel 2, het Verdrag
niet van toepassing is, met uitzondering van het bepaalde in de artikelen
12 tot en met 18, die grotendeels zien op justitiële samenwerking. Nationale
strafbaarstelling wordt hierdoor uiteraard niet uitgesloten.Artikel 4In artikel 4 is de ook in andere terrorismeverdragen gebruikelijke verplichting
voor staten opgenomen om de misdrijven die in artikel 2 zijn omschreven, strafbaar
te stellen in hun nationale recht en, wat de bestraffing betreft, te beschouwen
als ernstige misdrijven. In de uitvoeringswetgeving komen wij hierop nader
terug.Artikel 5Deze bepaling voorziet in verplichte strafrechtelijke, civielrechtelijke
of bestuursrechtelijke aansprakelijkheid van rechtspersonen wanneer de persoon
die verantwoordelijk is voor de leiding van of het toezicht op die rechtspersoon,
in die hoedanigheid een in artikel 2 omschreven strafbaar feit heeft gepleegd.
Deze aansprakelijkheid laat de strafrechtelijke aansprakelijkheid van natuurlijke
personen onverlet.Artikel 6Artikel 6 heeft eigenlijk geen zelfstandige betekenis. De bepaling is
ontleend aan artikel 6 van het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen. Artikel 7Deze bepaling behelst een klassieke jurisdictiebepaling. De formulering
ervan sluit nauw aan bij hetgeen reeds in eerdere verdragen is bepaald. Enerzijds
bestaat er ingevolge het eerste lid een plicht om rechtsmacht te vestigen
op basis van het territorialiteitsbeginsel (grondgebied van de staat; schip
dat vaart onder de vlag van de staat; luchtvaartuig, ingeschreven overeenkomstig
de wetgeving van de staat) en het nationaliteitsbeginsel (onderdaan). Anderzijds
voorziet het tweede lid in een facultatieve ruimere jurisdictie. Het in onderdeel
c van dit artikellid genoemde geval, namelijk als het feit wordt gepleegd
in een poging die staat te dwingen tot het verrichten of het zich onthouden
van een handeling, is strafbaar gesteld in artikel 95a van het Wetboek van
Strafrecht. Artikel 4, onderdeel 1°, van dit wetboek vestigt hierover
extraterritoriale rechtsmacht. Als gezegd wordt voorgesteld om gebruik te
maken van onderdeel a, waarin het passief nationaliteitsbeginsel is neergelegd.
Voorgesteld wordt om voor het overige van de mogelijkheid tot het vestigen
van facultatieve jurisdictie, zoals uit het wetsvoorstel tot uitvoering van
dit Verdrag blijkt, geen gebruik te maken. De doelstelling van het onderhavige
verdrag is, zoals uit het algemeen gedeelte van deze memorie is opgemerkt,
te voorkomen dat de daders van feiten uit het Verdrag aan strafvervolging
kunnen ontsnappen door te ontvluchten naar het grondgebied van één
van de verdragsluitende staten. Deze doelstelling kan worden bereikt, indien
de verdragsluitende staten hun jurisdictie over de feiten uit het Verdrag
vestigen overeenkomstig de beginselen van het eerste en vierde lid. Een verdergaande
uitbreiding van jurisdictieaanspraken levert aan deze doelstelling geen bijdrage,
maar leidt eerder bij gebrek aan prioriteitstelling tussen de verschillende
jurisdictieaanspraken tot positieve jurisdictieconflicten.Het vierde lid bepaalt dat de verdragsluitende partijen de maatregelen
nemen die nodig zijn om rechtsmacht te vestigen met betrekking tot de in het
Verdrag vermelde feiten in de gevallen dat de vermoedelijke dader zich op
hun grondgebied bevindt en zij hem niet aan een andere (meer betrokken) staat
uitleveren (zogenoemde secundaire jurisdictie).Artikel 8Deze bepaling verplicht tot het nemen van maatregelen, in overeenstemming
met de nationale rechtsbeginselen, tot inbeslagneming en verbeurdverklaring
van fondsen, gebruikt of bestemd tot het plegen van de in artikel 2 omschreven
strafbare feiten en van opbrengsten, afkomstig van deze feiten.Het derde lid voorziet in de mogelijkheid tot zogenoemde asset sharing.Het vierde lid houdt de staten voor om in overweging te nemen om de verbeurd
verklaarde fondsen aan te wenden voor de schadeloosstelling van slachtoffers
van terroristische aanslagen.Ten slotte is bepaald dat toepassing van artikel 8 geen afbreuk doet aan
de rechten van te goeder trouw handelende derden.Artikel 9In deze bepaling zijn, wanneer de (vermoedelijke) dader zich op het grondgebied
van een staat bevindt, zowel de verplichtingen van die staat neergelegd met
betrekking tot het doen van onderzoek en het zekerstellen van de aanwezigheid
van betrokkene met het oog op vervolging of uitlevering, als een aantal fundamentele
rechten van degene ten aanzien van wie maatregelen worden getroffen. Bovendien
heeft de desbetreffende staat de plicht andere staten die rechtsmacht hebben,
in te lichten omtrent de detentie en mogelijke uitoefening van jurisdictie. Artikel 10Bezit de staat jurisdictie overeenkomstig artikel 7 en wordt een vermoedelijke
dader niet uitgeleverd, dan verplicht artikel 10 de desbetreffende staat de
betrokken persoon prompt aan de competente autoriteiten voor te geleiden ter
fine van vervolging. Ook de mogelijkheid om eigen onderdanen uit te leveren
met het oog op berechting elders, onder de voorwaarde dat betrokkene zijn/haar
straf kan uitzitten in het eigen land, zoals naar Nederlands recht mogelijk
is, is uitdrukkelijk vastgelegd.Artikel 11Misdrijven in de zin van het Verdrag worden geacht opgenomen te zijn in
bestaande uitleveringsverdragen tussen partijen bij het Verdrag. In nieuwe
verdragen dienen ze te worden opgenomen. Aangezien Nederland slechts uitlevert
op basis van een verdrag (artikel 2 Uitleveringswet) heeft het derde lid voor
ons land geen betekenis. Dat geldt ook voor het vierde lid, dat is geschreven
ten behoeve van staten die slechts kunnen uitleveren terzake van feiten die
zijn begaan op het grondgebied van de verzoekende staat, of die uitlevering
moeten weigeren voor feiten die op hun eigen grondgebied zijn begaan. Het
vijfde lid bevat de fictie dat bepalingen in internationale wetgeving inzake
uitlevering in de onderlinge betrekkingen tussen partijen zijn gewijzigd,
voor zover zij niet verenigbaar zijn met het Verdrag.Artikel 12De bepaling verplicht tot de grootst mogelijke wederzijdse hulpverlening
bij onderzoek, strafzaken en uitleveringsprocedures. Een verzoek om wederzijdse
rechtshulp kan niet worden geweigerd op grond van het bankgeheim. Verkregen
inlichtingen die niet zijn omschreven in het verzoek om rechtshulp, worden
niet gebruikt voor het onderzoek of de procedures, zonder voorafgaande toestemming
van de staat die de inlichtingen heeft verstrekt.Artikel 13Geen van de in artikel 2 omschreven strafbare feiten worden ten behoeve
van uitlevering of wederzijdse rechtshulp beschouwd als een fiscaal delict.
Dienovereenkomstig mogen staten geen verzoek om uitlevering of wederzijdse
rechtshulp weigeren met als enige reden dat het een fiscaal delict betreft.
Deze bepaling is opgenomen omdat de fiscale wetgeving in sommige landen in
de weg staat aan uitlevering en het geven van wederzijdse rechtshulp ten aanzien
van fiscale delicten.Artikelen 14 en 15In artikel 14 is als gezegd bepaald dat een verzoek om uitlevering of
wederzijdse rechtshulp op basis van een van de in artikel 2 omschreven misdrijven
niet mag worden geweigerd, met als enige reden dat het een politiek delict,
een met een politiek delict samenhangend delict of een delict ingegeven door
politieke motieven betreft.Achterliggende gedachte is dat de daden, strafbaar gesteld in artikel
2, zo ernstig zijn dat zij niet kunnen worden gerechtvaardigd door politieke
motieven van welke aard dan ook. Deze gedachte is ook verwoord in artikel
6. Het gaat immers in artikel 2 om de financiering van terrorisme, d.w.z.
van zeer ernstige strafbare feiten.Van artikel 14 gaat het signaal uit dat financiering van terrorisme geen
rechtvaardiging kan vinden in de omstandigheid dat het delict een politiek
karakter heeft en dat een beroep op dit karakter van de terroristische aanslag niet de uitlevering of het verlenen van wederzijdse rechtshulp
in de weg staat.Artikel 14 hangt samen met artikel 15. Daarin is bepaald dat er geen verplichting
tot uitlevering of het verlenen van rechtshulp bestaat indien de aangezochte
staat ernstige reden heeft om aan te nemen dat het verzoek is gedaan om de
persoon te vervolgen of te bestraffen op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit,
etnische afkomst of politieke overtuiging, of dat inwilliging van het verzoek
de positie van betrokkene om een van deze redenen ongunstig zou kunnen beïnvloeden.Beiden bepalingen waarborgen een evenwicht in de bescherming van gerechtvaardigde
belangen: het belang dat de financierder van een terroristische aanslag zich
niet aan vervolging en berechting kan onttrekken op de enkele grond dat zijn
daad een politieke connotatie heeft en het belang dat een persoon niet bloot
wordt gesteld aan vervolging op grond van oneigenlijke motieven.Artikel 16Deze bepaling behelst een gangbare regeling in rechtshulpverdragen. Wordt
een persoon die gedetineerd is, overgeleverd aan de autoriteiten van een andere
verdragspartij met het oog op het afleggen van een getuigenis, identificatie
of het op een andere wijze verlenen van medewerking voor het vergaren van
bewijs, dan kan dit alleen als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Belangrijkste
voorwaarde is de vrijwillig gegeven toestemming van de betrokken persoon.
Behoudens toestemming van de staat van waaruit de persoon wordt overgeleverd,
wordt die persoon niet vervolgd en in hechtenis genomen op het grondgebied
van de staat waarnaar hij wordt overgebracht, voor enige daad of veroordeling
van vóór de overlevering.Artikel 17De fundamentele rechten van de mens van een ieder die in hechtenis wordt
genomen, of ten aanzien van wie enige maatregelen zijn genomen of procedures
zijn aangespannen, dienen te worden beschermd.Artikel 18Deze bepaling verplicht partijen tot samenwerking bij het voorkomen van
financiering van terroristische aanslagen, in het bijzonder ook door het treffen
van allerlei praktische en technische maatregelen teneinde voorbereidende
handelingen voor deze aanslagen te voorkomen.Nederland heeft in het bijzonder gewezen op het grote belang van effectieve
en praktische maatregelen met het oog op preventie van financiering van terrorisme.
Daartoe is op voorstel van Nederland een aantal aanbevelingen van de Financial
Action Task Force on Money Laundring (FATF) geïmplementeerd in artikel
18. Het gaat om implementatie van de aanbevelingen 10, 11, 12 en 14. Deze
zien op de identificatie van rechtspersonen en de natuurlijke personen die
achter deze rechtspersonen schuil gaan, en de melding van ongebruikelijke
transacties. De noodzaak tot het treffen van deze voorzieningen is aangetoond
op grond van ervaring, opgedaan in onderzoeken naar fraude en witwassen.Artikel 19De uitkomst van een procedure tegen een vermoedelijke dader dient te worden
meegedeeld aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, die deze informatie
zal doorgeven aan de andere partijen bij dit Verdrag. Artikel 20Dit artikel behelst een traditionele formule met betrekking tot soevereine
gelijkheid, territoriale integriteit en non-interventie.Artikel 21In deze bepaling is vastgelegd dat niets in het Verdrag andere rechten,
verplichtingen en verantwoordelijkheden aantast die voortvloeien uit het internationaal
recht, in het bijzonder de doelstellingen en beginselen van het Handvest van
de Verenigde Naties en het internationaal humanitair recht.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Minister van Buitenlandse Zaken,J. J. van Aartsen BIJLAGE Bijlage bij de memorie van toelichtingDe regering is voornemens bij de bekrachtiging van het onderhavige verdrag
de volgende verklaring, betrekking hebbend op artikel 7 van het verdrag af
te leggen voor het Koninkrijk der Nederlanden:«The Kingdom of the Netherlands understands Article 10, paragraph
1, to include the right of the competent judicial authorities to decide not
to prosecute a person alleged to have committed such an offence, if, in the
opinion of the competent judicial authorities, grave considerations of procedural
law indicate that effective prosecution will be impossible.»Nederlandse vertaling:Het Koninkrijk der Nederlanden begrijpt onder artikel 10, eerste lid,
het recht van de bevoegde gerechtelijke autoriteiten te besluiten een persoon
waarvan wordt vermoed dat hij een dergelijk strafbaar feit heeft gepleegd
niet te vervolgen, indien, naar het oordeel van de bevoegde gerechtelijke
autoriteiten uit zwaarwegende procesrechtelijke overwegingen blijkt dat effectieve
vervolging onmogelijk zal zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28030-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl