Rijksbegroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 1996; Verslag algemeen overleg op 25 jan. 1996 met minister Pronk (OS) over jaarverslagen van diverse organisaties (24400 V nrs. 14, 36 en 37)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400-V, nr. 55

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400-V nr. 55

20-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 1996nr. 55VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 20 maart 1996De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 25 januari 1996 overleg gevoerd met minister Pronk voor Ontwikkelingssamenwerking
over:– de Jaarverslagen 1994 van de vier Medefinancieringsorganisaties
(MFO's) (kamerstuk 24 400-V, nr. 36);– de Jaarverslagen 1994 van de vereniging Personele samenwerking
met ontwikkelingslanden (PSO), de stichting Communicatie ontwikkelingssamenwerking
(SCO), het VNG-programma Gemeentelijke samenwerking met ontwikkelingslanden (kamerstuk 24 400-V, nr. 37);– het Jaarverslag 1994 van de Nationale commissie voorlichting
en bewustwording ontwikkelingssamenwerking (NCO) (kamerstuk 24 400-V,
nr. 14).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Apostolou (PvdA) vroeg of er sprake is van overleg
tussen ministerie en MFO's over de invulling van het begrip «sociale
ontwikkeling» en of daarover afspraken zijn gemaakt. De activiteiten
van de MFO's zullen de komende jaren voor 50% op sociale ontwikkeling gericht
zijn. In de GOM-notitie Nieuwe wegen staat dat de MFO's samenwerking willen
aangaan, ook met overheden, voor bepaalde grootschaliger projecten, bijvoorbeeld
inzake onderwijs en gezondheidszorg. Hoe zal die samenwerking concreet gestalte
krijgen? Kan de minister in samenwerking met de MFO's voor dat doel een of
meer landen aanwijzen en is hij bereid met de MFO's die weg op te gaan?Desgevraagd zei de heer Apostolou dat de MFO's inderdaad in de ontwikkelingslanden
zelf moeten samenwerken met overheden. Immers, willen de MFO's, die uiteraard
zelfstandig zijn, bijvoorbeeld het onderwijs of de gezondheidszorg grootschalig
aanpakken, dan hebben zij een grotere financiële armslag en medewerking
van die overheden nodig. Mogelijkerwijs kunnen zij zelfstandig bereiken dat
die overheden de helpende hand bieden, maar het kan ook zijn dat daarvoor
hulp van de Nederlandse overheid in bilaterale contacten nodig is. Het is een goede zaak dat de MFO's bezig zijn met programma's voor economische
en inkomengenererende activiteiten. Bij de begrotingsbehandeling heeft de
minister gezegd dat gespecialiseerde instellingen als banken zich moeten bezighouden
met het verstrekken van leningen. De heer Apostolou zou zich kunnen voorstellen
dat MFO's in samenwerking met banken faciliteiten zouden kunnen bieden aan
armere mensen, op een zodanige wijze dat deze ten goede komen aan activiteiten
voor werklozen in die landen. Er bestaat kennelijk een financieringsovereenkomst
tussen de MFO's en het ministerie. Welke beleidsruimte hebben de MFO's om
zich bezig te houden met het verstrekken van leningen aan de armsten in de
ontwikkelingslanden? Hoe kan het ministerie die leningverstrekking bevorderen?Ambassades in Oosteuropese landen verkeren in het ongewisse over het verloop
van democratiseringsprocessen en over groepen die zich bezighouden met mensenrechten.
Tot nu toe steunde Ontwikkelingssamenwerking deze activiteiten, ook in niet
DAC-landen in Oost-Europa. De heer Apostolou vreesde voor het bestaan van
het netwerk tussen organisaties in Nederland en in landen als Roemenië
en Bulgarije. Zijn er programma's die een andere structurering krijgen? Zijn
er op dit stuk afspraken tussen Economische Zaken en Ontwikkelingssamenwerking?
De groepen die nu bezig zijn met democratisering en mensenrechten, moeten
op een adequate manier geholpen worden en niet in onzekerheid verkeren over
ondersteuning van Nederlandse zijde.Het is een goede zaak dat er in Brazilië een consortium van MFO's
is. Zijn er in andere landen soortgelijke initiatieven? Zo niet, kan dan een
proces in die richting worden bevorderd?Tijdens de begrotingsbehandeling is door de heer Apostolou gevraagd naar
het aandeel van vluchtelingen en migranten in het personeelsbestand van de
MFO's. De minister heeft zich toen bereid verklaard de MFO's te vragen in
hun sociale jaarverslagen een paragraaf op te nemen over de wijze waarop zij
zich met deze materie zullen bezighouden. De heer Apostolou zou graag zien
dat de sociale jaarverslagen ook in de Kamer aan de orde komen of dat er in
de komende brief van de minister een aparte alinea wordt opgenomen over de
wijze waarop er aan een ander personeelsbeleid binnen de MFO's wordt gewerkt.Het is de vraag hoe het aspect van de civic society in de nieuwe organisatie
op het ministerie wordt ingebed. Welke verbindingen worden er gelegd met de
andere directies binnen het ministerie? Gegeven de grote waarde die hij voor
het geheel van de beleidsvorming hechtte aan de inzichten van de particuliere
organisaties, was de heer Apostolou van mening dat het particuliere kanaal
ook een plaats moet krijgen binnen het ministerie in de vorm van een aanspreekpunt.
Als de MFO's goede contacten met dat aanspreekpunt hebben, dan zouden ze misschien
ook, zoals bij interruptie werd gesuggereerd, kunnen proberen te bewerkstelligen
dat bijvoorbeeld Afrikaanse partnerorganisaties op het ministerie komen om
hun visie op het te voeren beleid te geven. Hij vroeg hoe het kabinet denkt
over die mogelijkheid.De heer Apostolou had waardering voor de pogingen van de MFO's om zowel
nationaal als internationaal samenwerkingsverbanden op te zetten. Het ministerie
zal de MFO's vragen om een terugkoppeling van evaluatieresultaten naar beleids-
en programma-uitvoering. Wil het ministerie die bevindingen van de MFO's ook
aan de Kamer toezenden?De laatste jaren zijn er door de PSO meer mensen uitgezonden. De PvdA-fractie
heeft ooit de vraag gesteld of in Nederland verblijvende mensen, afkomstig
uit ontwikkelingslanden, niet ook via het PSO-programma zouden kunnen worden
uitgezonden.Met genoegen had de heer Apostolou gezien dat de gemeenten goede contacten
hebben met verschillende ontwikkelingslanden. Mochten er meer uitwisselingsprojecten
in die sfeer zijn, dan verzocht hij het kabinet deze te steunen,
omdat uitwisseling van groot belang is om ook in ontwikkelingslanden good
governance te bereiken.Mevrouw Roethof (D66) betwijfelde, gegeven het grote aantal
jaarverslagen dat tegelijk aan de orde is, of dit wel de effectieve parlementaire
controle is waarom door haar fractie bij de begrotingsbehandeling is gevraagd.
Immers, het zal nu moeten gaan over de grote lijnen, met het risico dat verschillende
projecten en verschillende organisaties over één kam worden
geschoren.De MFO's besteden jaarlijks ongeveer 0,5 mld. aan subsidies. Meer parlementaire
controle daarop is dan ook gewenst. Er moet wel een heel goede reden zijn
om de situatie te laten zoals die is: onbevredigend. Parlementaire controle
kan ook het begin zijn van een publieke controle. Het werk van de MFO's maakt
op dit moment nauwelijks deel uit van het openbare debat en dat is ook wel
verklaarbaar, want jarenlang ging de politieke discussie uitsluitend over
de hoogte van het percentage ontwikkelingssamenwerking en nauwelijks over
de context waarin deze tot stand kwam. Het ging in die discussie te veel over
binnenlandse partijpolitiek en te weinig over het internationale Noord-Zuidkader.
Ook is de historische context in die discussie te weinig aan bod gekomen.
Mevrouw Roethof kon zich voorstellen dat het voor Afrikanen lastig is om de
Europeanen, die in vroeger eeuwen de inheemse bevolking als slaaf naar de
Nieuwe Wereld overbrachten en in de vorige eeuw het hele Afrikaanse continent
verdeelden en beheersten, nu te zien als onbaatzuchtige redders in de nood.
Dat besef zou tot een terughoudende opstelling moeten leiden, maar het optreden
van de MFO's is, zoals zij duidelijk maakte, juist altijd heel ambitieus geweest.Misschien is het idee dat er aan de ene kant ontwikkelde landen zijn en
aan de andere kant landen die nog ontwikkeld moeten worden, formeel wel afgedankt,
in de voorliggende jaarverslagen gaat het toch voornamelijk om projecten met
een afhankelijkheidsrelatie, donorgestuurd dus. Het cultuurfonds van het Hivos
vormt een gelukkige uitzondering en ook via de gemeentelijke samenwerking
is veel vooruitgang te boeken. Misschien zou men zich meer moeten afvragen
of voldoende rekening wordt gehouden met de prioriteiten van de ontvangende
landen. Mogelijk moet men ook stilstaan bij het risico dat vakkundige mensen
in de ontvangende landen in dienst treden van buitenlandse organisaties, omdat
die beter (kunnen) betalen dan de eigen overheid. In hoeverre draagt men dan
bij aan de institutionele ontwikkeling van zo'n land?Onlangs is in Nederland door hier wonende Afrikanen die zich voor hun
eigen continent willen inzetten, een organisatie in het leven geroepen, genaamd
ASAP. Zij hebben dat gedaan, omdat zij binnen de MFO's onvoldoende aan het
woord komen. ASAP is het gevolg van het opheffen van de stichting Andersom,
die twee jaar geleden een onderzoek heeft verricht naar de beeldvorming over
Afrika in het voorlichtingsmateriaal van de Nederlandse ontwikkelingsorganisaties.
De organisaties bleken zich te presenteren als redders in de nood en de Afrikanen
af te schilderen als hulpeloze wezens. Ook de foto's in verschillende jaarverslagen
geven een eenzijdig beeld van de ontwikkelingslanden. Met het oog op de fondswerving
kan het nodig zijn om een bepaald beeld van Afrika te schetsen, maar voor
Afrika zou het goed zijn als de successen die Afrika ook kent, wat meer werden
belicht. De slogan van de Novib-campagne «Het goede nieuws uit Afrika»
duidt erop, dat goed nieuws uit Afrika een bijzonderheid is. Mevrouw Roethof
onderschreef wel dat het verheugend is dat er nu eindelijk voor een positieve
lijn is gekozen, maar meende dat het normale leven in Afrika wordt weggedrukt
door te benadrukken dat het gaat om het goede nieuws uit Afrika. Haars inziens
is er nog heel wat bewustwording nodig op dit punt om tot een effectieve werkwijze
te komen en succes te boeken met de projecten die door MFO's worden opgezet.
Het probleem is, dat thans zulke projecten na stopzetting van steun
van MFO's veelal niet worden gecontinueerd. In dat kader zou het belangwekkend
zijn van de MFO's te vernemen, waarom zij zo weinig ruimte bieden aan de goed
opgeleide mensen uit Afrika die in Nederland wonen en hun bijdrage zouden
willen leveren. Met inzet van die mensen zouden veel misverstanden die nu
nog bij projecten bestaan, voorkomen kunnen worden. Mevrouw Roethof schilderde
in dit kader haar ervaringen bij ontmoetingen tussen vertegenwoordigers van
MFO's en counterparts. In reactie op de opmerking dat dergelijke ervaringen
in het gehele kader van Ontwikkelingssamenwerking kunnen worden opgedaan,
stelde zij dat voldoende duidelijk is waarom haar fractie meer publieke en
parlementaire controle geen overbodige luxe vindt. Zij wilde derhalve de mogelijkheid
hebben de jaarverslagen in het vervolg enkele weken voor de begroting te behandelen,
zodat het overleg over een jaarverslag, zo daaraan behoefte bestaat, tijdens
de begrotingsbehandeling parlementair kan worden afgerond.Naar aanleiding van enkele interrupties merkte zij op dat in haar ogen
de discussie in de Kamer over de MFO's niet bevredigend is geweest, omdat
het meer een binnenlands-partijpolitieke discussie was. Het werk van de MFO's
is de moeite waard om serieus genomen te worden en hier serieus te bespreken.Het jaarverslag van de NCO bevat veel interessante initiatieven, zoals
die op media- en Internetgebied. Mevrouw Roethof vroeg wat het nut is van
het grote aantal COS'sen. Het VNG-programma ziet er prima uit. Jammer dat
de gemeente Zwolle de stedenband met haar Rwandese zusterstad Rhutobwe heeft
verbroken.Zij juichte het toe dat MFO's meer leningen gaan verstrekken op het niveau
van communitybanking. De MFO's hebben tot nu toe steeds giften verstrekt.
Nu zullen ze te maken krijgen met geld dat weer terugkomt. Is er al over nagedacht
hoe men daarmee moet omgaan? Wordt bijvoorbeeld gedacht aan roterende fondsen?De heer Verhagen (CDA) had verwacht dat de door de minister
geuite waardering voor het werk van de MFO's ook breed door de Kamer zou worden
gedeeld, omdat men duidelijk lering heeft getrokken uit de impactstudie en
streeft naar samenwerking waar dit nuttig is en handhaving van de eigen werkwijze
en identiteit op die onderdelen waarop dat een duidelijk toegevoegde waarde
heeft. Men gaat ook door met het streven naar verbetering van de kwaliteit
en de evaluatie. Bovendien is er sprake van een goedkeurende accountantsverklaring,
die op het terrein van ontwikkelingssamenwerking niet gemakkelijk te verkrijgen
is.De Kamer moet inderdaad haar controlerende taak uitvoeren als er sprake
is van besteding van belastinggelden. Het jaarlijkse debat over de jaarverslagen
is zijns inziens bedoeld om te bezien in hoeverre het medefinancieringsprogramma
als zodanig een concrete bijdrage levert en kan leveren aan de ontwikkelingen
die in het algemene ontwikkelingsbeleid zijn voorzien. De heer Verhagen constateerde
op basis van de jaarverslagen dat het noodzakelijk is dat het medefinancieringsprogramma
wordt voortgezet. Hij had er vertrouwen in dat de MFO's doorgaan op de weg
van kwaliteitsverbetering en het op een juiste wijze inschakelen van particuliere
organisaties in de ontwikkelingslanden zelf.Het kabinet heeft bij de behandeling van de begroting toegezegd het maatschappelijk
middenveld, particuliere organisaties met inbegrip van de MFO's, te zullen
betrekken bij de opstelling van de nieuwe landen- en regiobeleidsplannen.
Aannemend dat – nu de herijkingsdiscussie is afgerond – de ontwikkeling
van die plannen in gang is gezet, vroeg de heer Verhagen op welke wijze de
particuliere organisaties, zowel hier te lande als in de betrokken ontwikkelingslanden,
erbij worden betrokken.Naar aanleiding van het verslag van het overleg van de voorzitters van
de MFO's met het ministerie vroeg hij naar de stand van zaken met betrekking
tot de plaats van het medefinancieringsprogramma in de organisatie van het
ministerie.Bij de behandeling van de begroting heeft het kabinet beaamd dat de kleine
particuliere initiatieven van groot belang zijn. De minister stelde dat 95%
van de aanvragen om een bijdrage op dit stuk wordt goedgekeurd en dat hij
persoonlijk zou bezien of het wenselijk is, de beperking van de transportkosten
te versoepelen. Tevens heeft hij een overzicht toegezegd. Wanneer worden deze
toezeggingen gestand gedaan?De NCO heeft twee nieuwe instrumenten geïntroduceerd: meerjarige
afspraken en een systeem van inschrijving. Hoe zijn de ervaringen daarmee?Mevrouw Van der Stoel (VVD) was het ermee eens dat de jaarverslagen
op een eerder tijdstip moeten worden behandeld. Jaarverslagen horen omstreeks
mei uitgebracht te zijn. De minister zou dan een maand of drie kunnen gebruiken
om ernaar te kijken en vervolgens zou de Kamer in casu de vaste commissie
de verslagen in september kunnen bespreken, zodat dan bij de begrotingsbehandeling
bepaalde zaken aan de orde zouden kunnen worden gesteld. De commissie zal
dus ook haar eigen planning moeten aanpassen.De VVD-fractie bepleit, zoals bekend, een nauwere samenwerking tussen
de MFO's. In de jaarverslagen krijgt het thema «samenwerking»
ook grote aandacht. De organisaties opereren veelal in dezelfde landen en
aan de hand van dezelfde thema's, zoals democratisering of samenlevingsopbouw
en gender- of vrouwenvraagstukken. Waar er toch nogal wat overlap is, zou
de samenwerking nog meer gestalte kunnen krijgen. Is de minister bereid dit
thema in zijn beleidsgesprekken aan de orde te stellen en de Kamer daarover
te rapporteren?Mevrouw Van der Stoel memoreerde dat de MFO's bijna een jaar eerder de
verdeelsleutel hadden aangepast, maar wel alleen voor extra geld dat de Kamer
ter beschikking zou stellen. Haar fractie achtte dat pas de eerste stap op
weg naar een betere verdeelsleutel. Doeltreffendheid en doelmatigheid van
de activiteiten worden niet alleen bereikt door de eigen organisatie adequater
te laten werken, maar ook door concentratie van activiteiten in de ontwikkelingslanden.
Mevrouw Van der Stoel heeft al eerder gezegd, dat de spreiding over de verschillende
werelddelen nut heeft, doordat ervaringen in het ene deel opgedaan in het
andere kunnen worden gebruikt. De MFO's ontplooien evenwel heel uiteenlopende
activiteiten. Opvallend is dat alleen het ICCO rept van het toewerken naar
een zekere specialisatie in de activiteiten. Die benadering sprak haar aan.
Het verdient aanbeveling dat ook de andere organisaties naar die mogelijkheid
kijken en dan in samenwerking elkaars sterkten uitbuiten om langs die weg
de gewenste effecten te versterken. Het op elkaar laten aansluiten van activiteiten
van verschillende MFO's en het gebruik maken van elkaars deskundigheden, ook
in het veld, zouden wel eens een betere bijdrage kunnen leveren aan de duurzaamheid
van de activiteiten dan de huidige gang van zaken. Mevrouw Van der Stoel vroeg
zich af of men daadwerkelijk in staat is om kwaliteitsbeheer en kennis van
politiek-culturele omstandigheden te garanderen, wanneer men, zoals de PSO,
in 62 landen actief is. ICCO gaat terug in het aantal landen, maar blijft
dan toch nog in 50 landen actief. Mevrouw Van der Stoel zou graag zien dat
de MFO's wat bescheidener in hun landenkeuze zouden zijn.De jaarverslagen staan vol over reorganisatie, vernieuwing en verbetering,
ook van de financiële verslaglegging en van de evaluatie. Hieruit blijkt
de wil van de MFO's om hun handelen doorzichtiger te maken ten bate van kwaliteitsmeting,
maar ook voor het afleggen van verantwoording. De MFO's moeten zeker doorgaan
op de ingeslagen weg, maar het verdient aanbeveling dat zij in de jaarverslagen
over 1995 aangeven welk resultaat hun inspanningen waar hebben gehad. Tot
nu toe geven de jaarverslagen de indruk dat de input belangrijker is dan de
output. Het blijft helaas nodig om noodhulp te geven, maar mevrouw Van der Stoel
hechtte sterker aan activiteiten, gericht op structurele positieverbetering
van groepen mensen. Een enkele keer is noodhulp noodzakelijk om te kunnen
komen tot structurele ondersteuning.In de impactstudie kwam de vraag aan de orde naar het democratische gehalte
en de representativiteit van de partnerorganisaties. In de jaarverslagen is
dit thema nauwelijks terug te vinden. Is het in de ijskast beland?Het exploitatietekort van ICCO zou volgens mevrouw Van der Stoel uiterlijk
medio 1996 moeten zijn weggewerkt. Hoe wordt hierop van overheidswege aangestuurd?Welke maatregelen heeft men genomen om situaties als met Aware zoveel
mogelijk te voorkomen?Novib onderschrijft het belang van voedselzekerheid en het zelfvoorzienend
zijn en besteedt daar 6% van het budget aan. Opvallend is dat 13% van het
budget wordt ingezet ten behoeve van het netwerk in Nederland en in ontwikkelingslanden.
Dat bedrag wordt nog groter, als ook de 8% wordt meegerekend die wordt besteed
aan de beïnvloeding van de partnerorganisaties zelf. Er leek mevrouw
Van der Stoel aanleiding voor het Novib-bestuur om naar die verhoudingen te
kijken, als het de voedselzelfvoorziening daadwerkelijk serieus neemt.De Kamer is veelvuldig aangesproken op de wenselijkheid erop toe te zien
dat in de begroting uitvoering wordt gegeven aan de afspraken die zijn gemaakt
op de conferenties in Kaïro, Kopenhagen en Beijing. Verondersteld mag
worden dat in de jaarverslagen 1995 meer zicht wordt gegeven op wat de organisaties
zelf doen op dat stuk.SCO verwacht financiële problemen met betrekking tot de apparaatskosten.
Hoe denkt het kabinet die aan te pakken?Is inmiddels al iets meer bekend over het inzetten van nieuwe technologieën,
specifiek satellietverbindingen, ten behoeve van kennisoverdracht? Die inzet
is bij de begrotingsbehandeling toegezegd.Mevrouw Van der Stoel vroeg of kan worden onderzocht of mensen uit ontwikkelingslanden
een stageplaats op het ministerie kan worden geboden. Nederland heeft met
een enkel land een verdrag gesloten voor uitwisseling van ambtenaren op departementaal
niveau. Zij drong er bij de MFO's op aan om meer mensen uit ontwikkelingslanden
in te zetten; zowel in Nederland, om een breder draagvlak onder de bevolking
te verwerven, als in hun land of regio van herkomst, om gebruik te maken van
hun specifieke kennis en kunde.De stichting Nieuw Zuid-Afrika is een boeiend initiatief. Om er lering
uit te kunnen trekken en te kunnen bezien of in andere situaties van hetzelfde
instrument gebruik kan worden gemaakt, verzocht mevrouw Van der Stoel het
jaarverslag van de stichting toe te voegen aan de serie jaarverslagen die
de Kamer jaarlijks bespreekt. Antwoord van de regeringDe minister merkte op dat de vaste commissie voor Buitenlandse
Zaken zelf zal moeten bepalen of dit de door haar gewenste parlementaire controle
is en dat zij zelf eventueel een wijziging van de procedure zal moeten voorstellen.
De huidige procedure is het resultaat van nauw overleg met de commissie in
de afgelopen jaren. Conform de in 1994 door de Kamer geuite wens is de begeleidingsbrief
op een eerder moment verstuurd.Het overleg dat het ministerie op grond van de jaarverslagen met de MFO's
voert, gaat ook over het beheer en niet alleen over het beleid, en kost dus
veel tijd. Een beleidsdiscussie van kabinet en Kamer over de jaarverslagen
op een eerder moment zou nog inhouden, dat het overleg tussen ministerie en
MFO's over het beheer al zou zijn afgesloten. Het ministerie stuurt de Kamer
zeer veel mededelingen over de MFO's toe, die lang niet allemaal
worden besproken. Conform een eerdere afspraak met de vaste commissie zijn
er bijvoorbeeld veel programmatische evaluaties gestuurd, waarin is ingegaan
op gezamenlijke of thematische bevindingen of op terugkoppeling. Het is zeer
wel mogelijk dat er zoveel informatie wordt gegeven, dat een en ander daardoor
niet meer transparant is. Eigenlijk is het niet mogelijk om nog meer aan de
Kamer toe te zenden, aldus de minister.Een aantal vragen zal aan de MFO's worden doorgespeeld. In de loop der
jaren is in jaarverslagen reeds ingegaan op een aantal heden aangevoerde vraagstellingen.
Dat is ook wel in andere stukken gebeurd. Naar 's ministers oordeel is de
parlementaire controle beheersmatig en wat de mogelijkheden van beleidsmatige
beïnvloeding betreft maximaal.Hij was het eens met diegenen die hebben gezegd dat de discussie over
het werk van de MFO's in de afgelopen 25 jaar zeer intensief is geweest, intensiever
dan over een aantal andere onderdelen van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.
Hij had het nooit als puur partijpolitiek ervaren. Dat er bij de beoordeling
af en toe wel sprake is van partijpolitieke elementen, is begrijpelijk. In
de loop van de jaren is de discussie gekenmerkt door een ontwikkeling in deskundigheid
in de Kamer over de maatschappij-opbouw in ontwikkelingslanden. De MFO's hebben
soms eerder dan andere partners van de overheid lering willen trekken uit
opmerkingen die in de loop der jaren zijn gemaakt in de kamercommissies, die
qua partijpolitieke en personele samenstelling wisselden. De MFO's hebben
zich begin en midden jaren zeventig en na de impactstudie herijkt. De impactstudie
was een onafhankelijke evaluatie die aanleiding heeft gegeven tot een aantal
kritische opmerkingen die de Kamer tot zich heeft genomen en waaruit de MFO's
lering hebben getrokken. Dit heeft weer geleid tot stukken als «Nieuwe
wegen» en tot een nog betere beheersinstructie. Nu is de overheid tevreden
over dat beheer.Het heeft ook geleid tot extra aandacht voor de positie van MFO's met
betrekking tot economische activiteiten, zoals kredietverlening. Omdat de
Tweede Kamer destijds de MFO's heeft gemaand tot voorzichtigheid op dat terrein,
hebben de MFO's zich gericht op versterking van hun eigen deskundigheid op
dat terrein. Dat zij ook rekening hebben gehouden met de kritische opmerkingen
in de impactstudie over hun relatie met partners in de ontwikkelingslanden,
heeft consequenties gehad voor hun beleid. De Kamer is bekend met het oordeel
van het ministerie over de terugkoppeling naar de evaluatieresultaten. Op
dit moment is rust wenselijk. Men kan niet aan het evalueren blijven. Wel
moeten continu built-in evaluaties worden uitgevoerd, die leiden tot programmatische
evaluaties. Volgens de minister zal iedere decade het totaal ter discussie
moeten worden gesteld. Hij was bereid over de programmatische evaluaties te
spreken. De dieper in de lokale samenlevingen insnijdende contacten met particuliere
Nederlandse organisaties leveren ervaringen op waar de overheid wat aan heeft
voor het ontwikkelingsbeleid in een aantal sectoren.De MFO's kiezen voor ondersteuning van groepen in ontwikkelingslanden
die zelf buiten de overheid om bezig zijn met maatschappij-opbouw. Dat betekent
bijna per definitie dat MFO's geen Nederlanders uitsturen naar ontwikkelingslanden.
Zij werken via mensen uit die landen die midden in de samenleving daar staan
en steun nodig hebben. Het probleem is wel eens dat maatschappij-opbouworganisaties
in ontwikkelingslanden, soms NGO's (niet-gouvernementele organisaties) genoemd,
te veel steun krijgen. Daarom is identificatie van de doelgroep van groot
belang. Er is een zekere mate van wenselijkheid om beleid en bestaffing van
organen die zich bezighouden met steun aan ontwikkelingslanden, representatief
te laten zijn voor de Nederlandse samenleving in haar totaliteit, dus inclusief
allochtonen. Die vraag zal worden doorgespeeld. In vergelijking met de situatie
op andere ministeries is dat op het ministerie van Buitenlandse Zaken goed
geregeld. Omdat er een evenwicht tot stand is gekomen, vond de
minister het niet noodzakelijk om mensen uit die landen naar Nederland te
halen. Het is niet de niche van MFO's steun te verlenen aan overheden in ontwikkelingslanden.
Zij moeten zich beperken tot het maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden.
Zij zouden zich nog meer met basisorganisaties kunnen bezighouden dan met
NGO's, omdat in sommige landen NGO's zich vervreemden van de basisorganisaties.
Voor contacten met lokale overheden zijn sommige andere organen beter toegerust.
De Stichting Nederlandse vrijwilligers heeft met name met lokale organisaties
contacten opgebouwd. Dit comparatieve voordeel zou de komende jaren nog sterker
tot uitdrukking kunnen komen.Er is sprake van een taakverdeling tussen en specialisatie van de MFO's
en andere kanalen, zoals universiteiten, SNV, vakbeweging en gemeentelijke
organisaties. Het is belangrijker die taakverdeling te handhaven dan te streven
naar nog meer samenwerking van de MFO's binnen dat ene kanaal richting het
Nederlands middenveld. Immers, een zekere concurrentie is van belang. Het
maatschappelijk middenveld in ontwikkelingslanden vertoont bovendien een zeer
grote diversiteit, die uiteraard voor een deel ideologisch gekleurd is. Zo'n
ideologische differentiatie van het maatschappelijk middenveld is ook de kracht
van samenlevingen. Op thematisch terrein, zoals kredietverlening, werken de
MFO's uitermate goed samen. De minister vroeg zich af waarom MFO's die via
de Nederlandse overheid namens het Nederlands maatschappelijk middenveld steun
geven aan organisaties in het maatschappelijk veld in ontwikkelingslanden,
ter dynamisering en versterking van de ontwikkelingsprocessen aldaar, veel
meer met elkaar zouden moeten samenwerken dan particuliere organisaties in
de commerciële sector.In reactie op enkele interrupties zei de minister niet te willen ingaan
op de suggesties van de MFO's op dit stuk, onder het motto «schoenmaker
blijf bij uw leest». MFO's willen graag – en dat heeft iets te
maken met terugkoppeling van beleidsmatige bevindingen – activiteiten
ontwikkelen die voortvloeien uit ervaringen die bepaalde politieke consequenties
hebben, zoals ervaringen met betrekking tot kinderarbeid en bosbeheer. In
die gevallen moet men dus ook het beleid aan de orde stellen en dat heeft
consequenties in de contacten met diegenen, die dat beleid bepalen. Een aantal
MFO's is op dat stuk actief en daar was de minister voor, maar hij was niet
voor langjarige ontwikkelingsondersteuningsprogramma's van particuliere organisaties
ten behoeve van overheden in ontwikkelingslanden. Daar zijn particuliere organisaties
niet voor.De minister bestreed dat de MFO's bezig zijn met zielige beeldvorming
van ontwikkelingslanden. Zijns inziens maken zij bij hun fondswerving in de
Nederlandse samenleving geen misbruik van emotionele gevoelens. Het is waar
dat er wel particuliere organisaties zijn die dat doen, vaak organisaties
die relaties hebben met specifieke segmenten van de Nederlandse samenleving,
maar dat geldt niet voor deze vier MFO's. Vaak is het een kwestie van een
overdreven duiding van woorden. Van overheidswege is destijds de actie «Samenwerking
werkt» gevoerd, die van de vaste commissie niet mocht worden herhaald.
Rond de Afrika-conferentie is het normale, het veerkrachtige en het (ook in
culturele zin) produktieve Afrika getoond. De MFO's doen dat ook. Destijds
had de minister zich negatief over het ASAP-rapport uitgelaten, omdat dit
een klein beetje «wit over zwart» leek.Hij zou niet willen pleiten voor een wijziging van het beleid van de MFO's.
Hij was eerder bang voor een overmatige verzakelijking van de fondsenwerving
op de particuliere markt. Van de kosten wordt 50% door de overheid gefinancierd.
De rest komt uit maatschappelijke bronnen. Dat dit kan, is prima. In 1990
is het IOV-rapport verschenen over de kosten in Nederland. Dat rapport is
in de Kamer besproken en die heeft met de evaluatie ingestemd. De huidige
structuur van de kosten is daarvan het resultaat. De minister wees er naar aanleiding van een interruptie op, dat het drie
jaar heeft gekost om het op basis van het IOV-rapport en de impactstudie gewijzigde
beleid goed in gang te zetten. Die beleidswijzigingen zijn nu afgerond. Twee
tot drie jaar is naar zijn mening een normale periode voor de doorvoering
van een beleidswijziging op basis van een over all-evaluatie. Nu is zijns
inziens enige tijd rust nodig op dit terrein. Er zal wel weer een nieuwe totaal-evaluatie
moeten worden uitgevoerd, maar dan na een maatschappelijk gezien redelijke
periode. Dat is uit bestuursoogpunt normaal. Een van de resultaten van de
evaluatie was, dat continu thematische programmatische evaluaties moeten worden
uitgevoerd om na te gaan of men in een bepaalde sector nog goed bezig is of
anders moet gaan opereren. De rapporten over die evaluaties worden de Kamer
regelmatig toegezonden. De minister zei voorstander te zijn van deze continu-evaluatie
en niet geporteerd te zijn voor het iedere keer weer overhoop halen van van
alles.De Kamer heeft ongeveer anderhalf jaar geleden een brief van zijn hand
ontvangen over de algemene lessen die uit Aware zijn getrokken en over de
daarmee verband houdende beleidsmatige wijzigingen. Incidenten zijn natuurlijk
nooit te voorkomen, maar er is wel een aantal extra toetsen ingebouwd. Informatie
over Aware zelf (nog niet afgerond) kan waarschijnlijk beter in een afzonderlijke
brief worden gegeven.De maatschappelijke organisaties hebben ook andere inkomstenbronnen. ICCO
zal in verband met het exploitatietekort op het eigen vermogen moeten interen.
De overheid financiert activiteiten inclusief overheadkosten. Waar tevredenheid
bestaat over het beheer van de Nederlandse subsidiegelden door ICCO, zag de
minister geen reden zich met het exploitatietekort bezig te houden.Hij zegde toe de MFO's te zullen vragen om in hun jaarverslagen ook aandacht
te schenken aan de sociale dimensie (inzet allochtonen) en de consequenties
van Kopenhagen en Beijing voor hun eigen werk. Met name op het terrein van
de basisgezondheidszorg ontwikkelen de MFO's overigens behoorlijk wat activiteiten,
gericht op reproduktieve gezondheid.De minister deed vervolgens de toezegging, te zullen nagaan of er in andere
landen dan Brazilië ook consortia zijn opgericht en de Kamer het antwoord
op die vraag te zullen doorgeven.De MFO's worden niet ingeschakeld bij de herijkingsexercitie. Er is een
nieuwe interne organisatie op het ministerie afgesproken. Conform de uitspraken
van de Kamer tracht de minister van Buitenlandse Zaken de reorganisatie door
te voeren. De MFO's zullen, zoals bij de begrotingsbehandeling is opgemerkt,
op dezelfde manier worden betrokken bij de opstelling van de landen- en regiobeleidsplannen
als voorheen het geval is geweest. Dat zal wel moeilijker gaan, omdat deze
landen- en regiobeleidsplannen niet alleen worden geschreven vanuit de ontwikkelingssamenwerkingsdimensie.
Voor die plannen is de afgelopen twee jaar basismateriaal verzameld. De structuur
zal moeten worden gewijzigd vanwege de ontschotting. Dit jaar zullen de plannen
worden opgesteld, wat best moeilijk zal zijn, omdat ook de reorganisatie moet
worden doorgevoerd. De MFO's zullen op basis van teksten kunnen meepraten.
Dat geldt niet voor de maatschappelijke organisaties in ontwikkelingslanden.
Overigens was de minister van mening dat organen in ontwikkelingslanden veel
meer mogelijkheden tot inbreng moeten hebben om hun zeggenschap te verzekeren.
Vandaar dat hij in het kader van de reorganisatie radicaal naar het veld wilde
decentraliseren. Op deze wijze kan het beleid zo dicht mogelijk bij de betrokkenen
worden geformuleerd en uitgevoerd. Bij evaluaties en identificaties zullen
dan ook mensen uit de ontwikkelingslanden zelf worden ingeschakeld.De directie sociale en institutionele ontwikkeling zal zich bezighouden
met de sociale investeringen, o.a. door de particuliere sector. Tijdens de
inspraakconferentie in Noordwijkerhout hebben vertegenwoordigers van
het veld (ambassades) en de ministeries over de organisatie van die directie
gepraat. Deze organisatie zal waarschijnlijk de komende week worden vastgesteld.
De particuliere organisaties vinden hun aanspreekpunt binnen deze directie.
Er verandert op dit terrein in wezen niet zoveel voor deze organisaties.De gezamenlijke MFO's hebben een onderzoek gestart naar de mogelijkheid
van een gemeenschappelijk lening- en garantiefonds. Over de terms of reference
is met het ministerie overlegd. Nederland heeft er bij de Wereldbank op aangedrongen
om particuliere organisaties die zich bezighouden met micro kredietverlening
maximaal te betrekken bij de Consultative group against poverty (CGAP), die
op 7 februari a.s. over micro kredietverlening zal vergaderen. De MFO's zullen
daarbij ook vertegenwoordigd zijn. De Kamer zal te zijner tijd nader over
een en ander worden geïnformeerd.De minister was voornemens binnenkort een gesprek te voeren met de nieuwe
voorzitter van de PSO. Hij zou dan ook de vraag aan de orde stellen of er
ook anderen dan alleen maar Nederlanders zouden kunnen worden uitgezonden.
Daarbij zal ook aan de orde komen een verzoek van VSO, dat voor een deel internationaal
is.De minister zei voorstander te zijn van uitbreiding van het uitwisselingsprogramma
op gemeentelijk niveau. De binnenkort te houden Habitatconferentie zal daar
een extra stimulans aan geven. Hij had regelmatig contact met de IULA-organisatie
over de wijze waarop deze de door hem op de IULA-conferentie geformuleerde
uitdagingen oppakt. Het programma loopt aardig. Hij betreurde het zeer als
een gemeente in Nederland haar twinning om welke reden dan ook laat vallen.
Hij heeft de VNG en afzonderlijke gemeenten altijd voorgehouden dat álle
politieke partijen die in de gemeenteraad vertegenwoordigd zijn, het met een
dergelijke relatie eens moeten zijn, omdat die voor minstens vijftien jaar
moet worden aangegaan, aangezien de mensen in die andere stad in dat ontwikkelingsland
verwachtingen koesteren en geen boodschap hebben aan veranderingen in de politieke
samenstelling van een gemeenteraad of aan plotseling veranderde financiële
prioriteitsstellingen. Ook is altijd het advies gegeven om als men zo'n relatie
wil aangaan, eerst contact op te nemen met een MFO. Mensen uit Zwolle hebben
al eerder geklaagd dat er te weinig werd gedaan voor Rhutobwe. Juist in een
situatie als in Rwanda kan een twinning extra waarde hebben. Helaas had de
minister al eerder vervelende ervaringen op dit terrein opgedaan, bijvoorbeeld
twee jaar geleden toen een gemeente een Afrikaanse gemeente schrapte om een
twinning te kunnen aangaan met een Oosteuropese stad.Een briefwisseling met de betrokken burgemeester heeft tot niets geleid,
omdat gemeenten nu eenmaal autonoom zijn. Het zou wel denkbaar zijn om op
dit stuk voorwaarden op te nemen met betrekking tot de subsidieverlening door
de rijksoverheid in geval van twinning.In reactie op een interruptie waarbij werd opgemerkt dat men niet gedwongen
moet worden een twinning te handhaven als de situatie in de betrokken tweelingstad
inmiddels strijdig is geworden met de Nederlandse democratische opvattingen,
zei de minister dat een Nederlandse stad nu eenmaal in de ogen van armere
plaatsen in ontwikkelingslanden meer financiële mogelijkheden heeft en
dat men daar ter plaatse schrapping van de twinning om financiële redenen
dan ook niet zal begrijpen. Hij wees erop dat het is voorgekomen dat een delegatie
van een Nederlandse gemeenteraad zich in een stad in een ontwikkelingsland
had laten fêteren, maar een paar maanden later mededeelde dat de twinning
niet doorging.Binnenkort zal de Kamer door de minister worden geïnformeerd over
het communicatiebeleid. Het werk van de stichting Nieuw Zuid-Afrika wordt
dit jaar geëvalueerd. De Kamer zal daarover een verslag ontvangen. Over
de opzet van een en ander had de minister contact gehad met de nieuwe voorzitter
van de stichting. De minister wees er tot slot wat Oost-Europa betreft op, dat de ondersteuning
van het maatschappelijk middenveld in landen die niet behoren tot de ontwikkelingslanden,
onderdeel zal moeten uitmaken van de discussie tussen de vaste commissie en
de minister van Buitenlandse Zaken.De fungerend voorzitter van de commissie,BukmanDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Linden (CDA), Blaauw (VVD),
Weisglas (VVD), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), H. Vos (PvdA), Van Traa
(PvdA), ondervoorzitter, Verspaget (PvdA), De Hoop Scheffer (CDA), Ybema (D66),
Apostolou (PvdA), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Sipkes (GroenLinks),
Bukman (CDA), voorzitter, Boogaard (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA), Hessing
(VVD), Van den Bos (D66), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), Verhagen (CDA),
Roethof (D66), Rouvoet (RPF), Van den Doel (VVD).Plv. leden: Leers (CDA), Bremmer (CDA), Korthals (VVD), Van der Stoel
(VVD), Voûte-Droste (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Dijksma (PvdA),
Lilipaly (PvdA), Gabor (CDA), De Graaf (D66), Van Gijzel (PvdA), Van den Berg
(SGP), Houda (PvdA), Rosenmöller (GroenLinks), Deetman (CDA), Hendriks,
Van Oven (PvdA), Hoogervorst (VVD), Dittrich (D66), Hillen (CDA), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Van Waning (D66), Leerkes (Unie 55+), Bolkestein (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-V-55.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl