Belastingplan 2004; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29210, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

04-11-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29210 nr. 22

28-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1. ALGEMEEN1.1. Aanhef1.2. InleidingTabel 1 Budgettaire consequenties bijstelling kabinetsbeleid
(mln euro; min is saldoverbeterend) Tabel 2 Gevolgen voor feitelijk en structureel EMU-saldo
(% BBP) Tabel 3 Inkomenseffecten arbeid en inkomen Ontwikkeling van het EMU-saldo sinds HA; in % BBP (tabel
4.3.2 uit de Miljoenennota 2004) Tabel 4 Ontwikkeling armoedeval in euro's 2003–2004 1.3. Fiscaal Pakket 20042. ARBEIDSMARKT- EN INKOMENSBELEID2.1. Inleiding2.2. Verhoging arbeidskortingTabel 5 Tabel 6 Varianten invulling intensivering arbeidskorting12.3. Intensivering combinatiekorting2.4. Verhoging ouderenkortingTabel 7 Bedrag heffingskortingen dat niet kan worden verrekend1Tabel 8 Belastingplichtigen die heffingskortingen niet
of onvoldoende kunnen verrekenen1 Aantal (x 1 000) Tabel 9 Inkomenseffect verhoging ouderenkorting 2.5. Verhoging kinderkortingTabel 10 Koopkrachtontwikkeling 2004 Tabel 11 Besteedbaar inkomen 2004 2.6. Aanpassing afdrachtvermindering kinderopvang2.7. Belastingtarief eerste en tweede schijf3. AFSCHAFFEN FACILIËRING VUT- EN PREPENSIOENREGELINGEN4. BELEIDSINTENSIVERING KENNISECONOMIE4.1. Inleiding4.1.1. Aanscherpen technostartersfaciliteit4.1.2. Verruimen algemene afdrachtvermindering WBSO en
S&O-aftrek5. MAATREGELEN MOBILITEIT5.1. Autopakket5.1.1. InleidingTabel 12 5.1.2. Voorgestelde maatregelenTabel 13 Lastenverdeling autopakket 5.1.3. Uniforme onbelaste kilometervergoedingSituatie 1:Situatie 2:Situatie 3:5.1.4. Uniforme bijtelling auto van de zaak5.1.5. Stimuleringsregeling laagzwavelige brandstoffen5.1.6. Vereenvoudiging5.1.7. Automatische indexering motorrijtuigenbelasting5.1.8. Aanpassing accessoireregeling BPM6. MAATREGELEN EIGEN WONING6.1. Inleiding6.2. Gelijke fiscale behandeling verhuizers en zittenblijvers
bij verhoging hypotheek6.3. De bijleenregeling6.4. Budgettaire effectenTabel 14 Opsplitsing groei hypotheekrenteaftrek 1995–2004
naar oorzaken (miljarden euro's) 7. MAATREGELEN PENSIOENFONDSEN EN WONINGCORPORATIES7.1. Belasten commerciële activiteiten pensioenfondsen7.2. Belasten commerciële activiteiten woningcorporaties8. OVERIGE MAATREGELEN8.1. Reparatie waardering pensioenverplichtingen in eigen
beheer8.2. Afschaffing scholingsaftrek en afdrachtvermindering
scholing8.3. Heffings- en invorderingsrente8.4. Verlaagde BTW-tarief op arbeidsintensieve dienstenTabel 15 8.5. Verhoging tabaksaccijnsTabel 16 8.6. Vervallen bijzondere tarieven duurzame elektriciteit
en duurzaam gas8.7. Verplichtstelling elektronische aangifte voor ondernemers9. BUDGETTAIRE ASPECTEN10. UITVOERINGSKOSTEN BELASTINGDIENST11. ADMINISTRATIEVE LASTEN BEDRIJVEN12. TENSLOTTEBeleidsintensivering kenniseconomieMaatregelen eigen woningBelasten commerciële activiteiten woningbouwvennootschappenReparatie waardering pensioenverplichtingen in eigen beheer13. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel N, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, tweede lid, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, vijfde lid, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, zesde lid, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, tiende lid, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119b, Wet inkomstenbelasting 2001 (beschikking
eigenwoningreserve)Artikel XI, Wet op de vennootschapsbelasting 1969Onderdeel A, artikel 5 Wet op de vennootschapsbelasting
1969OverigTabel 17 rekenvoorbeeld Buitengewone Uitgavenregeling
(BU) Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29210Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 263 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 210Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2004)nr. 22NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 28 oktober 2003Inhoudsopgave1.Algemeen21.1.Aanhef2 1.2.Inleiding2 1.3.Fiscaal Pakket 200411    2.Arbeidsmarkt- en inkomensbeleid122.1.Inleiding122.2.Verhoging arbeidskorting14 2.3.Intensivering combinatiekorting17 2.4.Verhoging ouderenkorting202.5.Verhoging kinderkorting23 2.6.Aanpassing afdrachtvermindering
kinderopvang26 2.7.Belastingtarief eerste
en tweede schijf27    3.Afschaffen faciliëring vut- en prepensioenregelingen28   4.Beleidsintensivering kenniseconomie294.1.Inleiding29 4.1.1.Aanscherpen technostartersfaciliteit31 4.1.2.Verruimen algemene
afdrachtvermindering WBSO en S&O-aftrek31   5.Maatregelen mobiliteit315.1.Autopakket31 5.1.1.Inleiding315.1.2.Voorgestelde maatregelen34 5.1.3.Uniforme onbelaste
kilometervergoeding35 5.1.4.Uniforme bijtelling
auto van de zaak40 5.1.5.Stimuleringsregeling
laagzwavelige brandstoffen42 5.1.6.Vereenvoudiging435.1.7.Automatische indexering
motorrijtuigenbelasting445.1.8.Aanpassing accessoireregeling
BPM456.Maatregelen eigen woning466.1.Inleiding46 6.2.Gelijke fiscale behandeling
verhuizers en zittenblijvers bij verhoging hypotheek486.3.De bijleenregeling49 6.4.Budgettaire effecten56    7.Maatregelen pensioenfondsen en woningcorporaties587.1.Belasten commerciële
activiteiten pensioenfondsen59 7.2.Belasten commerciële
activiteiten woningcorporaties62    8.Overige maatregelen668.1.Reparatie waardering
pensioenverplichtingen in eigen beheer66 8.2.Afschaffing scholingsaftrek
en afdrachtvermindering scholing688.3.Heffings- en invorderingsrente69 8.4.Verlaagde BTW-tarief
op arbeidsintensieve diensten71 8.5.Verhoging tabaksaccijns72 8.6.Vervallen bijzondere
tarieven duurzame elektriciteit en duurzaam gas 75 8.7.Verplichtstelling
elektronische aangifte voor ondernemers77   9.Budgettaire aspecten81   10.Uitvoeringskosten Belastingdienst81   11.Administratieve lasten bedrijven81   12.Tenslotte81   13.Artikelsgewijze toelichting871. ALGEMEEN1.1. AanhefMet waardering hebben wij kennisgenomen van de vragen van de verschillende
fracties (CDA, PvdA, VVD, GroenLinks, D66, SP, ChristenUnie, SGP en LPF) over
de voorgestelde maatregelen in dit Belastingplan. Wij stellen het op prijs
dat het verslag in een korte tijdspanne tot stand is gekomen. Wij zullen de
gestelde vragen zo adequaat mogelijk beantwoorden. In de eerste plaats om
de na de technische briefing van 24 september jl. nog overgebleven technische
vragen van deze leden te beantwoorden. In de tweede plaats om in deze nota
onze beleidskeuzes en afwegingen nader toe te lichten en daarbij ook de door
de leden naar voren gebrachte visies en argumenten te betrekken, zodat alle
argumenten worden gewisseld die nodig zijn om tijdens de plenaire behandeling
van het Belastingplan 2004 in de Tweede Kamer een afgewogen oordeel te kunnen
maken.Voorts merken wij op deze plaats het volgende op. Bij brief van 21 oktober
2003 hebben wij een nota van wijziging op het onderhavige wetsvoorstel ingediend
die er toe strekt de voorstellen met betrekking tot de afschaffing van de
fiscale faciliering van VUT- en prepensioen uit het Belastingplan te halen.
Wij achten het daarom niet meer opportuun de vragen in het verslag daarover
te beantwoorden. In hoofdstuk 3 van deze nota wordt dit nader gemotiveerd.
Deze vragen zullen wij graag beantwoorden wanneer hierover opnieuw een voorstel
wordt gedaan. Dat zelfde geldt voor de vragen over het wetsvoorstel levensloopregeling.
Het kabinet wil de behandeling daarvan in samenhang met de behandeling van
het VUT- en prepensioen laten plaatsvinden en wil daarom nadrukkelijk ook
de behandeling van het wetsvoorstel levensloop opschorten.1.2. InleidingDe leden van de SGP-fractie en van GroenLinks vragen naar een uitwerking
van het bereikte sociaal akkoord en van de daarmee samenhangende budgettaire
gevolgen voor het EMU-saldo.Op 17 oktober jl. is uw Kamer door middel van een brief geïnformeerd
over de resultaten van het Najaarsoverleg. Als bijlage bij deze brief is ook
een overzicht opgenomen van de budgettaire gevolgen en de effecten op het
EMU-saldo. geeft een overzicht van de bijstellingen van het kabinetsbeleid
zoals overeengekomen met de sociale partners en de budgettaire gevolgen (zie
voor een toelichting bij de maatregelen ook de kabinetsverklaring bij de vorengenoemde
brief).Tabel 1 Budgettaire consequenties bijstelling kabinetsbeleid
(mln euro; min is saldoverbeterend)  2004200520062007Structureel Nullijn 2004/2005 (uitgaven)–– 800– 800– 800– 800      Bijstelling kabinetsbeleid     Aanhouden VUT/prepensioen/levensloop     waarvan: VUT/prepensioen–7501301300waarvan: levensloop– 70– 110––0Vervallen anticumulatie WW100150150150150 Koppeling/ referentiemodel m.i.v. 2006––10100100Uitkering niet werkende gedeeltelijk AO met partnerinkomen–––10300 Uitkeringen WAO, volledig duurzaam, +5%; afschaffen
Pemba–––pmpmEnveloppe VUT/prepensioen/levensloop––510410250Rijksbijdrage ZFW200––––Totaal230790800800 +pm800 +pmDe tabel laat zien dat de bijstelling van het kabinetsbeleid gepaard gaat
met een budgettair beslag van ¼ miljard euro in 2004, oplopend naar
¾ miljard euro vanaf 2005.Tabel laat de effecten van het sociaal akkoord op het feitelijke en structurele
EMU-saldo zien. Het CPB heeft de effecten van algemene loonmatiging uitgerekend
(inclusief macro-economische doorwerking).Tabel 2 Gevolgen voor feitelijk en structureel EMU-saldo
(% BBP)  2004200520062007     Totaal budgettair effect Najaarsakkoord    feitelijk saldo– 0,1– 0,2– 0,1– 0,1structureel saldo0,00,00,00,0Als zowel rekening wordt gehouden met de effecten van loonmatiging als
de effecten van de bijstelling van het kabinetsbeleid, resulteert in 2004
een verslechtering van het feitelijke EMU-saldo met 0,1%-punt BBP. In 2005
is de verslechtering van het feitelijke saldo onder invloed van tegenvallende
overheidsinkomsten met 0,2% BBP iets hoger. In 2006 en 2007 neemt het effect
op het feitelijke saldo weer af tot 0,1%-punt BBP vanwege de positieve economische
effecten van loonmatiging op middellange termijn. Het effect van het gesloten
akkoord op het structurele saldo is in alle jaren nihil.De leden van de SGP-fractie betwijfelen of daadwerkelijk sprake is van
een evenwichtig inkomensbeeld. Zij hebben de indruk dat er een sterke eenzijdige
nadruk is op bevordering van de arbeidsparticipatie en dat ten opzichte hiervan
het belang van opvoeding, zorg en vrijwilligerswerk structureel wordt ondergewaardeerd.
Zij verzoeken de regering inzicht te geven in de effecten van deze maatregelen
op verschillende gezinssituaties qua inkomen en samenstelling.De regering probeert de arbeidsparticipatie te stimuleren door het aanvaarden
van werk aantrekkelijk te maken, zodat mensen zelf in staat zijn een afgewogen
keuze te maken tussen arbeidsparticipatie of opvoeding en zorg. De invoering
van de levensloopregeling zal het combineren van werk met opleiding en zorg
verder vergemakkelijken. De verhoging van de combinatiekorting komt per definitie
ten goede aan gezinnen met twee inkomens. Bij de beoordeling van de koopkrachteffecten
dient echter het totaalbeeld van alle maatregelen in beschouwing te worden
genomen. In dat geval blijkt dat er sprake is van een evenwichtige koopkrachtontwikkeling
tussen de verschillende categorieën. Meer in den brede is van belang
dat verhoging van de participatie er toe leidt dat het totale draagvlak voor
de collectieve voorzieningen wordt verbreed en daarmee ook de lastendruk voor
alleenverdieners kan beperken.Voor een overzicht van het koopkrachtbeeld wordt verwezen naar de brief
van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 22 oktober jl.,
kenmerk ASEA/78866. Hieruit blijkt dat zowel bij alleenverdieners als tweeverdieners
sprake is van negatieve koopkrachteffecten. Enige uitzondering is de tweeverdiener
waarvan de ene partner modaal en de andere partner ½ * modaal verdient.
Deze groep krijgt te maken met een koopkrachtverbetering als gevolg van specifiek
kabinetsbeleid om de arbeidsparticipatie van de werkende partner te bevorderen
via het verhogen van de combinatiekorting en de invoering van de gerichte
combinatiekorting. Overige aspecten van het koopkrachtbeeld kunnen aan de
orde komen tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.Deze leden vragen voorts wanneer de nota bedrijfsopvolging waarvan in
de inleiding van de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel melding wordt
gemaakt, tegemoet kan worden gezien. Deze leden herinneren de regering aan
de toezegging nog voor de behandeling van het Belastingplan 2004
met een uitwerking te komen aangaande de contouren voor de bedrijfsopvolging
specifiek in de landbouwsector.De nota waar deze leden op doelen is het rapport over de fiscale behandeling
van bedrijfsoverdrachten naar aanleiding van de motie Van Vroonhoven-Kok cs
(Kamerstukken II, 2002/03, 28 607, nr. 49). Zoals aangegeven tijdens
het notaoverleg Fiscaliteit, landbouw- en natuurbeleid op 6 oktober 2003,
zal het rapport naar verwachting nog voor het eind van het jaar aan de Tweede
Kamer worden gezonden. De rapportage als zodanig maakt dan ook geen deel uit
van het fiscaal pakket 2004; dit in antwoord op een vraag van deze leden.
De in de Technische herstelwet 2003 (Kamerstukken II 2002/03, 29 026)
opgenomen verruiming van de verliescompensatiemogelijkheden voor stakingswinst
die is ontstaan bij overlijden (wijziging van artikel 2.8 van de Wet inkomstenbelasting
2001) loopt overigens vooruit op de rapportage.De eerste ondertekenaar heeft bij de behandeling van de nota Fiscaliteit,
landbouw- en natuurbeleid toegezegd de Kamer voor de mondelinge behandeling
van het Belastingplan te informeren over de «Voortzettingswaarde»
die door slecht renderende bedrijven mag worden gehanteerd voor de bedrijfsopvolgingsregeling
voor het successie- en schenkingsrecht. Tijdens het overleg zijn de nog resterende
hangpunten met betrekking tot de op de landbouw toegespitste «discounted
cashflow» methode aan de orde geweest, te weten de restwaarde van het
melkquotum, de mogelijkheid om landelijke normen te hanteren en de duur van
de referentieperiode. De eerste ondertekenaar heeft toegezegd zijn uiterste
best te doen de Kamer voor behandeling van het Belastingplan 2004 een overeenkomst
te presenteren met betrekking tot bovengenoemde hangpunten. Inmiddels is er
na constructief overleg met de landbouworganisaties LTO, VLB en NAJK overeenstemming
bereikt. De uitgangspunten voor de bepaling van de voortzettingswaarde staan
nu vast. Wel zullen enkele punten in overleg met de organisaties nog nader
uitgewerkt moeten worden. De Belastingdienst zal een en ander zo snel mogelijk
in een te publiceren beleidsbesluit vastleggen. Tevens is afgesproken dat
de ervaringen die worden opgedaan met de regeling geëvalueerd zullen
worden over een of twee jaar.Deze leden zouden graag een toelichting krijgen bij de volgende alinea:
«De versterking van de structuur van de samenleving komt ook tot uitdrukking
in de invoering per 2006 van het toeslagensysteem voor zorg en het stroomlijnen
van de huidige lappendeken van inkomensafhankelijke maatregelen en loketten.
Wat is de concrete doelstelling van de regering, zo vragen deze leden. De
doelen die de regering nastreeft met de toeslagensysteem en stroomlijnen van
inkomensafhankelijke regelingen zijn een grotere effectiviteit, minder uitvoeringskosten,
het vergroten van de transparantie en de klantvriendelijkheid en een vermindering
van de armoedeval.De leden van de CDA-fractie merken met betrekking tot het proces op dat
voorkomen moet worden dat laat in de parlementaire behandeling nog wijzigingen
worden ingebracht.Wij delen deze mening. Het indienen van nota's van wijziging wordt dan
ook zoveel mogelijk beperkt. Deze nota's van wijziging zijn bedoeld om enerzijds
eventuele ongerechtigheden in wetteksten te corrigeren en om anderzijds noodzakelijkerwijs
te reageren op externe ontwikkelingen, die van belang zijn op de gedane voorstellen.
Dit jaar doen zich een aantal externe ontwikkelingen voor die een nota wijziging
rechtvaardigen. In dit verband kan worden genoemd de uitspraak van het Europese
Hof inzake Bosal, het publiceren van de juiste inflatiecijfers voor de berekening
van de tabelcorrectiefactor en het bereiken van het principeakkoord 2003 met
sociale partners. Het achterwege laten van een reactie zou leiden tot ongewenste
wetgeving. Wetgeving is namelijk een dynamisch proces.Deze leden delen de visie van de regering op dat de fiscaliteit een bijdrage
kan leveren op het punt van de economische structuurversterking, vermindering
van de administratieve lasten en versterking van de structuur van de samenleving,
met dien verstande dat de leden bij dit laatste punt ook het vrijwilligersleven
en de mantelzorg voor ogen hebben.Wij zijn daarover verheugd. Overigens benadrukken wij dat ook wij het
belang van het vrijwilligersleven en de mantelzorg onderkennen als het gaat
om de verbetering van de structuur van de samenleving.De leden van de fractie van D66 willen graag een toelichting waarom de
opzet van het Belastingplan 2004 is, zoals hij is, omdat er naar hun mening
onderwerpen in zijn opgenomen die niet onlosmakelijk met de budgettaire noodzakelijkheden
van het aanstaande jaar zijn verbonden.Het fiscaal pakket 2004 is, afgezien van de implementatievoorstellen van
Europese richtlijnen, opgedeeld in vier voorstellen, te weten: Het Belastingplan
2004, het wetsvoorstel Levensloopregeling, het wetsvoorstel inzake de materiele
implementatie van het initiatiefwetsvoorstel Hillen en het wetsvoorstel overige
fiscale maatregelen 2004. In het Belastingplan zijn ondergebracht de maatregelen
van budgettair en tevens beleidsmatig belang voor de regering die per 1 januari
2004 naar haar oordeel in werking zouden dienen te treden. De bevordering
van de aanwending van eigen middelen voor de eigen woning behoort daar in
wezen ook toe. Gelet op de specifieke omstandigheden en het feit dat het gaat
om een nieuwe maatregel is dit in afzonderlijke wetsvoorstel ondergebracht
mede met het oog op de in het verleden gemaakte afspraken om verschillende
onderwerpen zo veel mogelijk in verschillende wetsvoorstellen te doen. Ten
aanzien van het wetsvoorstel levensloop wil het kabinet de behandeling opschorten
wat door de afzonderlijke indiening zonder complicaties kan.Wat betreft het Belastingplan 2004 zelf zijn wij naar aanleiding van de
door deze leden aangehaalde voorbeelden van mening dat de maatregelen met
betrekking tot de pensioenfondsen en woningbouwcorporaties toch substantiële
budgettaire effecten hebben. Zo zou het achterwege laten van de reparatie
van het arrest inzake de waardering van pensioen in eigen beheer leiden tot
een forse budgettaire derving. De maatregel ter zake van het belasten van
commerciële activiteiten pensioenfondsen is een uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord
en het Strategisch Akkoord van het kabinet Balkenende I waarin per 2004 in
de inwerkingtreding van deze maatregel is voorzien met een budgettair beslag
van 100 mln. De maatregelen met betrekking tot de auto zijn noodzakelijk omdat
zonder nadere regelgeving per 1 januari 2004 in verband met gelijkheidsbeginsel
de zogenoemde tweede en derde tranche van de verhoging van de autokostenforfait
uit het Belastingplan 2001 inwerking zou treden. Daarnaast wil de regering
in het kader voor het verlagen van de administratieve lasten voor bedrijven
en de taakstelling per 1 januari 2004 de met de voorgestelde vereenvoudiging
gepaard gaande verlaging van de administratieve lasten van naar verwachting
van € 50 mln realiseren.De leden van de SP-fractie onderschrijven de noodzaak tot het doorvoeren
van lastenverzwaring en het lastenverzwarende karakter van dit pakket als
zodanig, maar hebben kritiek op de samenstelling daarvan. Ook de leden van
de PvdA-fractie uiten op onderdelen hun zorg en constateren dat er geen sprake
kan zijn van de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.Wij zijn van mening dat gelet op de doelen van de regering de samenstelling
van het pakket aan lastenverzwaring evenwichtig is. Bij de samenstelling is
ook uitdrukkelijk rekening gehouden met de effecten van de mogelijkheden voor
lastenverzwaring op de koopkracht en economische groei. Dit heeft ertoe geleid
dat het totaalpakket van beleidsvoornemens voor 2004 waarvan het fiscale pakket
onderdeel uitmaakt, een evenwichtige inkomensontwikkeling voor 2004 laat zien.
Deze algemene inkomensontwikkeling voor de lagere inkomens is als gevolg van
het niet invoeren van de eigen bijdrage voor medicijnen en de afspraken uit
het Najaarsoverleg met 0,25%-punt tot 0,5%-punt verbeterd. Wij verwijzen hiervoor
naar de eerder in deze nota genoemde brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 22 oktober jl. In het vervolg van deze
nota zullen wij echter de keuzes voor de voorgestelde maatregelen nader toelichten;
dit ook in antwoord op de geuite zorg van de leden van de PvdA-fractie.De fractieleden van GroenLinks willen inzicht in de stand van zaken ten
aanzien van de gefaseerde afschaffing van de SPAK en de consequenties die
de afschaffing van deze faciliteit met zich meebrengt. Dit geldt in het bijzonder
voor de gevolgen van de afschaffing van de jongeren-SPAK. Deze leden dringen
erop aan om juist in een situatie van economische teruggang dergelijke instrumenten
te behouden. Zij wijzen hierbij op de mogelijkheid tot invoering van een tijdelijke
SPAK-regeling voor langdurig werklozen, zoals opgenomen in de tegenbegroting
van de PvdA.Vorig jaar heeft een verschuiving in het arbeidsmarktbeleid plaatsgevonden
van het stimuleren van de vraag naar arbeid naar het bevorderen van het arbeidsaanbod,
omdat op termijn het arbeidsaanbod afzwakt als gevolg van de vergrijzing.
Daarbij is de SPAK afgeschaft vanwege de beperkte effectiviteit van een dergelijke
subsidieregeling, waarbij geen sprake is van de creatie van werkgelegenheid,
maar slechts van een verdringing van bestaande vraag naar arbeid. De regering
richt zich op structurele maatregelen ter ondersteuning van de vraag naar
arbeid, zoals loonmatiging en het herstel van de concurrentiepositie en winstgevendheid
van bedrijven. Het is nog te vroeg om iets te zeggen over de effecten van
de gefaseerde afschaffing van de SPAK of over de gevolgen van het afschaffen
van de jongeren-SPAK. Door de lage economische groei stijgt de werkloosheid.
De jeugdwerkloosheid loopt momenteel harder op dan de werkloosheid voor de
totale beroepsbevolking. Dat is echter geen onverwachte ontwikkeling. Ook
in het verleden is gebleken dat de arbeidsmarktpositie van jongeren conjunctuurgevoeliger
is dan die van de totale beroepsbevolking. Het invoeren van een tijdelijke
SPAK-regeling is een maatregel waarmee kunstmatig banen worden gecreëerd
ten koste het begrotingssaldo. Met betrekking tot het realiseren van extra
(leer)werkplaatsen voor jongeren is in het principeakkoord van 14 oktober
2003 afgesproken dat wordt onderzocht of het CWI de benodigde ondersteuning
voor het realiseren van deze werkplekken kan gaan verzorgen voor alle branches
en sectoren.De leden van de fractie van de PvdA willen graag weten hoeveel banen er
volgens de regering verdwijnen en zijn verdwenen als gevolg de sinds 1 januari
2003 afgeschafte feestdagenregeling. Het vorige kabinet heeft in de nota naar
aanleiding van het verslag bij het Belastingplan 2003 aangegeven dat de gevolgen
van de afschaffing van de feestdagenregeling voor de branche «zeker
merkbaar zullen zijn». Daarnaast zijn er ook andere factoren, waaronder
de verslechterde economische omstandigheden en beloningsbeleid van werkgevers
die, tezamen de kerstpakkettenbranche beïnvloeden. De regering kan geen
inzicht bieden in de geïsoleerde gevolgen van het afschaffen van de feestdagenregeling
op de werkgelegenheid. Overigens zijn er, zoals de eerste ondergetekende u
eerder bij brief d.d. 10 oktober 2003, kenmerk AFP 2003-701, heeft aangegeven,
geen signalen binnengekomen dat de sociale werkvoorziening door het afschaffen
van de feestdagenregeling banen zal afstoten.Zij wensen voorts graag nader inzicht in de berekening van de effecten
voor de administratieve lasten. In totaal bedroegen de administratieve lasten
van de feestdagenregeling voor de loonheffing in 2002 circa € 40
mln. Deze administratieve lasten hingen samen met de ruime mate van toepassing
(circa 15 mln keer per jaar), waarbij telkens rekening moest worden gehouden
met de van toepassing zijnde grenzen van de regeling en eerdere toepassing
gedurende het kalenderjaar.Bij de berekening van het effect voor de administratieve lasten als gevolg
van het afschaffen van de feestdagenregeling is er van uitgegaan dat op de
verstrekking vanaf 2003 de eindheffing van toepassing is. Dit betekent
dat een inhoudingsplichtige eenvoudiger de verschuldigde belasting kan berekenen. Als gevolg hiervan nemen de administratieve lasten met circa
80% af. Dit komt overeen met een administratieve lastenverlichting van circa € 30
mln.De fractieleden van de PvdA constateren dat de regering diverse maatregelen
afschaft cq aanpast die invloed hebben op de koopkracht. Zij willen van de
regering graag een integraal overzicht van de consequenties van de verschillende
maatregelen. Zij zien dat graag uitgesplitst naar een overzicht waarin wordt
aangegeven welk gemiddeld bedrag per inkomensgroep gemoeid is met de maatregelen
onder hoofdstuk 2 (arbeid en inkomen), hoofdstuk 3 (mobiliteit) en hoofdstuk
4 (eigen woning). Ook zien deze leden graag een integraal overzicht tegemoet
van de combinatie van maatregelen uit het belastingplan en uit de verschillende
begrotingen. Zij wijzen hierbij in het bijzonder op de kwetsbare positie van
chronisch zieken en gehandicapten.Tabel 3 toont de inkomenseffecten voortvloeiend uit hoofdstuk 2 (arbeid
en inkomen). Een dergelijk uitsplitsing is voor de maatregelen in hoofdstuk
3 (mobiliteit) en hoofdstuk 4 (eigen woning) niet te maken. De mobiliteitmaatregelen
zijn budgettair neutraal vormgegeven. Het gemiddelde koopkrachteffect is daarmee
eveneens neutraal. Binnen dit pakket zullen er weliswaar inkomenseffecten
optreden maar die zijn sterk afhankelijk van individuele omstandigheden. Voor
de maatregelen met betrekking tot de eigen woning geldt hetzelfde. De inkomenseffecten
zullen in 2004 neerslaan bij de groep die een nieuw huis koopt en hierbij
de overwaarde op de oude woning niet aanwenden voor de nieuwe woning. Gezien
de nog lage opbrengst van deze maatregel in 2004 ( € 100 mln) zou
een gemiddelde toerekening aan alle huishoudens een vertekenend beeld van
de werkelijk bij huishoudens optredende effecten opleveren.Tabel 3 Inkomenseffecten arbeid en inkomen  Arbeidskorting + € 30gerichte combikorting + € 290Ouderenkorting + €63Algemene Kinderkorting
+ € 68Tariefschuif eerste – 0,2% tweede + 1,25% alg. hefk. + € 18Actieven:     Alleenverdiener mk     modaal0,1%0,0%0,0%0,3%– 0,4%2*modaal0,1%0,0%0,0%0,2%– 0,3%      Tweeverdiener     modaal + ½*modaal mk0,2%0,9%0,0%0,2%– 0,2% 2*modaal + ½*modaal mk0,1%0,6%0,0%0,0%– 0,1%modaal + modaal zk0,2%0,0%0,0%0,0%– 0,6%2*modaal + modaal zk0,1%0,0%0,0%0,0%– 0,4%      Alleenstaande     WML0,2%0,0%0,0%0,0%0,3%modaal0,2%0,0%0,0%0,0%– 0,6%2*modaal0,1%0,0%0,0%0,0%– 0,3%      Alleenstaande ouder     WML0,0%0,0%0,0%0,0%0,0%modaal0,1%1,2%0,0%0,3%– 0,4%      Inactieven     Sociale minima     paar mk0,0%0,0%0,0%0,4%0,4%alleenstaande0,0%0,0%0,0%0,0%0,4%alleenstaande ouder0,0%0,0%0,0%0,5%0,3%      AOW (alleenstaand)     sociaal minimum0,0%0,0%0,6%0,0%0,4% AOW +50000,0%0,0%0,5%0,0%0,3%AOW (paar zk)     sociaal minimum0,0%0,0%0,4%0,0%0,2%AOW+10 0000,0%0,0%0,5%0,0%0,2%Deze inkomenseffecten dienen bezien te worden in het totaal aan maatregelen
die de regering voor de komende jaren neemt. De cumulatie van maatregelen,
inclusief die uit de verschillende begrotingen, met inkomenseffecten wordt
gepresenteerd in de inkomensbijlage bij de begroting van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dit overzicht zal in de schriftelijke antwoorden
op vragen over de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
verder worden uitgewerkt. Daarbij zullen alle maatregelen zoveel mogelijk
kwantitatief worden uitgewerkt en zal worden bekeken in hoeverre de maatregelen
cumuleren voor bepaalde groepen. De Tweede Kamer zal over de uitkomsten van
dit onderzoek vóór de kamerbehandeling van de begroting van
het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden geïnformeerd.Hoewel dit buiten het bestek van het wetsvoorstel valt, vragen de leden
van de fractie van de PvdA een reactie op uitlatingen van oud staatssecretaris
Van Eijck van Financiën dat de 30%-regeling een overkill zou hebben.
In antwoord op Kamervragen van de leden Kant (2030400980) en Vroonhoven-Kok
(2030400990), welke de Kamer op 20 oktober 2003 bereikt heben, is hieromtrent
al een reactie gegeven.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom de regering afziet
van een aantal door hen geschetste kansrijke vergroeningsmaatregelen. Zoals
aangekondigd in het Hoofdlijnenakkoord zal met ingang van 2005 een verdere
vergroening van het belastingstelsel plaatsvinden via verhoging van de Energiebelasting
(EB) met € 450 miljoen. De opbrengst wordt geheel teruggesluisd.
Daarnaast worden verdere vergroeningsopties bezien. Wij willen niet vooruitlopen
op de resultaten hiervan. De regering streeft ernaar om mogelijke vergroeningsmaatregelen
op te nemen in het Belastingplan 2005.De fractieleden van GroenLinks constateren dat de regering meent dat er
sprake is van een evenwichtig koopkrachtbeeld. Deze leden hebben haar twijfels
over het uiteindelijk resulterende evenwichtige koopkrachtbeeld, maar vragen
vooraleerst meer informatie van de regering. Kan de regering naar aanleiding
van het bereikte akkoord met de sociale partners een nieuw koopkrachtbeeld
door het CPB laten doorrekenen? Kan hierbij gevraagd worden speciale aandacht
te besteden aan mensen met een chronische handicap en hoge ziektekosten?In de brief van 22 oktober 2003 van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
is in de bijlage een overzicht van het koopkrachtbeeld gegeven inclusief de
resultaten van het principeakkoord van 14 oktober 2003. Wij mogen u hiernaar
verwijzen.Zij vragen voorts of de regering kan aangeven waarom zij bij voorstellen
uit de Tweede Kamer nog steeds zo'n sterk onderscheid maakt tussen inkomsten
en uitgaven nu het kabinet zelf met het aanvullend pakket deze hoofdregel
met voeten heeft getreden en zich bij de te nemen maatregelen slechts richt
op het gewenste structurele EMU-saldo. Zij vragen hoe de begrotingsregels
worden geschonden als bijvoorbeeld een beperkte schuif tussen uitgaven en
inkomsten wordt gemaakt als daarbij de regel in acht wordt genomen dat het
uitgavenkader niet mag worden overschreden?Met de begrotingsregels zoals beschreven in de bijlage 9 van de Miljoenennota
2004 wordt een zeker evenwicht bereikt tussen zoveel mogelijk bestuurlijke
rust enerzijds en het kunnen opvangen van structurele verslechteringen anderzijds.De bestuurlijke rust wordt bevorderd doordat wordt uitgegaan van een scheiding
tussen inkomsten en uitgaven, vaste reële uitgavenkaders, één
hoofdbesluitvormingsmoment en dat aan de inkomstenkant van de begroting de
automatische stabilisatoren in beginsel volledig hun werk kunnen doen. De
behoedzame uitgangspunten vergroten vervolgens de kans op meevallers gedurende
de kabinetsperiode. Mocht dit luxeprobleem zich voordoen dan zal de regering
daar een adequate oplossing voor vinden. Momenteel is dit echter niet aan
de orde.Structurele verslechteringen van het budgettaire beeld vereisen nu een
adequate reactie. Zoals beschreven in de begrotingsregels is dit het geval
als het structurele EMU-saldo niet in overeenstemming is met het Stabiliteits-
en Groeipact of als de grens van het feitelijk EMU-tekort – om redenen
van prudentie vastgesteld op 2½% – BBP wordt bedreigd. Volgens
de begrotingsregels kunnen corrigerende maatregelen zowel aan de uitgavenkant
als aan de inkomstenkant worden getroffen.Door de aanhoudende economische tegenwind zijn de tegenvallers snel opgelopen.
De in het hoofdlijnenakkoord afgesproken grenzen dreigden daardoor overschreden
te worden. Conform de begrotingsregels zijn daarom aanvullende maatregelen
getroffen. Deze maatregelen versterken de economie structureel en herstellen
de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Hierbij is integraal gekeken
naar de uitgaven- en inkomstenkant van de begroting. Door deze uitgaven- en
lastenmaatregelen ligt het totale uitgavenniveau lager dan het uitgavenkader
en het lastenniveau hoger dan het lastenkader. De mix tussen lagere uitgaven
en hogere lasten vloeit niet rechtstreeks voort uit de begrotingsregels doch
wordt door het kabinet evenwichtig geacht.De leden van de fractie van de ChristenUnie zijn van mening dat structurele
maatregelen nodig zijn om de economische veerkracht van ons land te herstellen
en de arbeidsdeelname van de bevolking te vergroten. Zodoende kunnen aldus
deze leden tevens de overheidsfinanciën verder op orde worden gebracht
met het oog op de toekomstige vergrijzingslasten.Wij delen de visie van deze leden. Met het voorgestelde pakket aan maatregelen
wordt aan de verwezenlijking daarvan naar onze mening een belangrijke stap
gezet. In dit verband wijzen wij op de inmiddels uitgestelde maatregelen ten
aanzien van de afschaffing van de fiscale faciliering van de VUT- en prepensioenregeling
gericht op verhoging van de arbeidsparticipatie van ouderen, op loonmatiging
en een betaalbaar toekomstig pensioensysteem, maar ook op de andere maatregelen
gericht op vermindering van de armoedeval, zoals de verhoging van de arbeidskorting
en de gerichte verhoging van de combinatiekorting De leden van de fractie
van de ChristenUnie vragen zich af hoe de lastenverzwaring van € 680
miljoen euro zich verhoudt tot tabel 1.4.2 uit de Miljoenennota waarin sprake
is van € 1,5 miljard lastenverzwaring in 2004.De gepresenteerde lastenverzwaring van circa €680 miljoen uit het
Belastingplan 2004 maakt onderdeel uit van de totale lastenontwikkeling. Naast
de maatregelen uit het Belastingplan zijn maatregelen voortvloeiend uit reeds
eerder besloten fiscale maatregelen welke betrekking hebben op 2004 en de
premieontwikkeling van belang voor de lastenontwikkeling 2004. De totale lastenontwikkeling
komt in 2004 uit op € 1,2 miljard, waarvan € 1,5 miljard
aan maatregelen voortvloeiend uit het Hoofdlijnenakkoord en het aanvullend
beleidspakket (Miljoenennota tabel 1.4.2). In tabel 3.3.2 in bijlage 3 van
de Miljoenennota wordt de totale lastenontwikkeling 2004 en de aansluiting
met het Belastingplan 2004 toegelicht.Zij vragen voorts in hoeverre de lastenmaatregelen verband houden met
inkomstentegenvallers als gevolg van de verslechterde economische vooruitzichten
na vaststelling van het Hoofdlijnenakkoord. Zij vragen om een
tabel met daarin opgenomen hoe groot de inkomstentegenvallers zijn ten opzichte
van de vastgestelde lastenkaders in het Hoofdlijnenakkoord en hoe deze zijn
opgevangen door lastenmaatregelen en ombuiging en het laten oplopen van het
EMU-saldo.Na het Hoofdlijnenakkoord heeft het Centraal Planbureau in juni 2003 een
actualisatie gemaakt van de economische ontwikkeling 2004 -2007 rekening houdend
met het pakket maatregelen van het hoofdlijnenakkoord. Deze actualisatie leidde
voor elk van de jaren van de kabinetsperiode tot een negatieve bijstelling
van het EMU-saldo. De neerwaartse bijstelling van de economische groei in
de periode tot en met 2004 is hier voornamelijk debet aan: de ontvangsten
aan belastingen en sociale premies werden neerwaarts bijgesteld en de werkloosheidsuitgaven
werden opwaarts bijgesteld. Voor het kabinet is deze verslechtering van het
budgettaire beeld reden geweest om een aanvullend beleidspakket te treffen.
Het aanvullend beleidspakket bedroeg 0,3% BBP voor 2004. De lastenmaatregelen
(728 miljoen) zijn gespecificeerd in de Miljoenennota 2004 in bijlage 3 tabel
3.3.2. De uitgavenmaatregelen (1256 miljoen) zijn gespecificeerd in de Miljoenennota
in hoofdstuk 4 tabel 4.3.2:Ontwikkeling van het EMU-saldo sinds HA; in % BBP (tabel
4.3.2 uit de Miljoenennota 2004)  200220032004 Stand Hoofdlijnenakkoord / Stabiliteitsprogramma– 1,2– 1,6– 1,7Tegenvallers– 0,4– 0,7– 0,9Aanvullend Beleidspakket0,00,00,3    Stand feitelijk EMU-saldo
Miljoenennota 2004– 1,6– 2,3– 2,3Structureel EMU-saldo
Miljoenennota 2004– 1,7– 1,1– 0,7De fractieleden van de LPF stellen een aantal vragen over de armoedeval,
na invoering van het belastingpakket 2004, voor burgers die vanuit een uitkeringssituatie
een betaalde baan accepteren.De effecten van het beleid voor 2004 op de omvang van de armoedeval worden
besproken in hoofdstuk 6, artikel 2, van de begroting van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Onderstaande tabel geeft in aanvulling op
de daar opgenomen tabel ook de cijfers voor de armoedeval in nominale bedragen.
Voor alleenstaanden en kostwinners met kinderen stijgt het netto loon meer
dan de netto uitkering. Daarnaast draagt een beperking van de bijzondere bijstand
en gemeentelijke categoriale regelingen in 2004 bij aan een verkleining van
de armoedeval.Tabel 4 Ontwikkeling armoedeval in euro's 2003–2004  Armoedeval 2003Effect
belastingen en premies 2004Effect beperking bijzondere bijstand 2004Armoedeval 2004Alleenstaande– 54+ 92+ 400+ 438Alleenstaande ouder– 811– 1300– 941Kostwinner met kinderen– 657+ 98+ 98– 461De armoedeval is in bovenstaande tabel gedefinieerd als de toename (of
afname) van het besteedbaar inkomen bij het aanvaarden van een baan op 100%
van het minimumloon vanuit een uitkering op het niveau van het sociaal minimum.
De elementen die deze cijfers beïnvloeden zijn de ontwikkeling van het
netto-inkomen na aftrek van belastingen en premies, de wijziging in de huursubsidie
bij een stijging van het inkomen, het (gedeeltelijke) verlies
aan kwijtschelding van lokale heffingen en de mogelijk lagere aanspraken op
gemeentelijke regelingen.Voor een overzicht van de ontwikkeling in de afstand tussen inkomen uit
een uitkering op minimumniveau en inkomen uit werk op het niveau van het WML
(werkloosheidsval) en de inkomensontwikkeling van niet-verdienende partners
die een baan aanvaarden (herintredersval) wordt verwezen naar hoofdstuk 6
van de SZW-begroting. Ook zijn hier cijfers opgenomen over de netto-inkomensstijging
na een verbetering van het bruto-inkomen (marginale druk).De leden van de PvdA-fractie vragen welke andere inkomensafhankelijke
regelingen dan de zorgtoeslag door de Belastingdienst zullen worden uitgevoerd
en zien daarbij graag een opsomming met tijdsplanning. In dit kader vragen
de leden van de fractie van D66 inzicht te geven in de gedachten rond de «aan
de Belastingdienst gelieerde instelling» die per 2006 de diverse inkomensafhankelijke
regelingen gaat uitvoeren. Zij vragen daarbij in elk geval aan te geven waarom
de Belastingdienst zelf dit niet kan gaan doen, op welke wijze een nieuwe
zware overhead en nieuwe administratieve rompslomp kan worden vermeden en
of het de bedoeling is alle inkomensafhankelijke regelingen via deze instelling
te laten lopen.Hierop kunnen wij antwoorden dat het kabinet naar verwachting op korte
termijn een standpunt zal bepalen over het Interdepartementaal Beleidsonderzoek
(IBO) over de uitvoering van inkomensafhankelijke regelingen en de rapportage
van de interdepartementale werkgroep Harmonisatie Inkomensafhankelijke regelingen.
Het kabinetsstandpunt ter zake, alsmede de IBO- en werkgroeprapporten zullen
u binnenkort bij brief van de minister van SZW en de tweede ondergetekende,
worden aangeboden. De uitvoering van de zorgtoeslag zal worden ondergebracht
bij een apart organisatieonderdeel van de Belastingdienst om een goede scheiding
van taken en geldstromen te waarborgen. Dit onderdeel zal onder de leiding
van de directeur-generaal Belastingdienst vallen en zal zodanig worden vormgegeven
dat de door deze leden gevreesde nieuwe zware overhead en nieuwe administratieve
rompslomp worden vermeden. De positie van het nieuwe organisatieonderdeel
zal vergelijkbaar zijn met de Douane en de Fiod-ECD die bestuurlijk en organisatorisch
onderdeel uitmaken van de Belastingdienst, maar daarnaast belast zijn met
specifieke taken en naar buiten toe ook een eigen gezicht hebben.1.3. Fiscaal Pakket 2004Het wetsvoorstel bevordering aanwending eigen middelen voor de eigen woning
zal per 1 januari 2005 inwerkingtreden. Er is, in antwoord op de vraag van
de leden van de fractie van de ChristenUnie, naar onze mening wel een politieke
en beleidsmatige samenhang met de in dit Belastingplan voorgestelde maatregelen
rondom de eigen woning. Gemeenschappelijk element van beide voorstellen is
het bevorderen van het investeren van eigen middelen in de eigen woning. Het
wetsvoorstel bevordering van de financiering van de eigen woning met eigen
middelen beloont de aanwending van eigen middelen in de eigen woning. Daarmee
versterkt zij de werking van de voorstellen in dit Belastingplan. Gelet op
deze samenhang vinden wij het niet alleen logisch, maar ook beleidsmatig wenselijk
de behandeling van het wetsvoorstel bevordering van de financiering van de
eigen woning met eigen middelen gelijktijdig met die van het Belastingplan
te doen plaatsvinden.De leden van de CDA-fractie hebben enkel vragen gesteld over de definitieve
inflatiecijfers van het CBS.Op 17 oktober 2003 heeft het CBS de herziene reeks voor de afgeleide consumentenprijsindex
vrijgegeven. Door deze herziening zal de tabelcorrectiefactor, waarmee ondermeer
schijflengtes en heffingskortingen worden geïndexeerd, voor 2004 1,024
bedragen in plaats van de oorspronkelijk berekende 1,026. Voor
dit wetsvoorstel heeft deze herziening gevolgen voor:– de nieuwe schijflengtes tot uitdrukking komend bij de beleidsmatige
wijzigingen in het belastingtarief eerste en tweede schijf;– de voorgestelde indexatiemaatregel van de motorrijtuigenbelasting;– de wijziging van het tarief duurzame stroom per 1 juli 2004; en– de accijnstarieven voor de motorbrandstoffen (Artikel XXVII (Wet
op de accijns)).Door de derde nota van wijziging zullen deze worden aangepast. Voor de
overige belastingvariabelen, zoals heffingskortingen, zal deze aanpassing
verwerkt worden in de reguliere jaarlijkse zogenoemde bijstellingsregeling
die later dit jaar wordt gepubliceerd. Hierdoor zullen onder andere de heffingskortingen
in het algemeen iets lager uitkomen dan oorspronkelijk geraamd.2. ARBEIDSMARKT- EN INKOMENSBELEID2.1. InleidingDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af of het waar is dat
de harmonisatie van het loonbegrip (Walvis) leidt tot een premie-inning achteraf
en daarmee tot een liquiditeitstekort van € 1,4 miljard.In de wetsvoorstellen Walvis1 en de Aansluitingswet
Walvis2 worden het fiscale loonbegrip en het
socialeverzekeringsloonbegrip geharmoniseerd. In de memorie van toelichting
op Walvis is ingegaan op het voorgestelde aangiftesysteem: premie-inning op
nominatieve aangifte achteraf (PANA).3 De wettelijke
verankering van dit voorstel wordt echter niet in het wetsvoorstel Walvis
geregeld, maar in de verdere uitwerking van het wetsvoorstel Wet financiering
sociale verzekeringen. Dit wetsvoorstel is de wettelijke uitwerking van de
samenwerking UWV-Belastingdienst en zal uw Kamer volgend voorjaar bereiken.Het beginsel om de premies op nominatief niveau maandelijks af te dragen
is overigens niet nieuw: werkgevers die aangesloten waren bij de voormalige
uitvoeringsinstellingen SFB, GUO en USZO, kennen een dergelijk systeem. Dit
wordt thans door UWV uitgevoerd. Echter werkgevers die aangesloten waren bij
de voormalige uitvoeringsinstellingen GAK en Cadans, kennen een premie-inning
op voorschotbasis. Deze werkgevers zullen over moeten gaan van een premiebetaling
vooraf, naar een premiebetaling achteraf. Dit levert eenmalig een liquiditeitstekort
op van € 1,4 miljard.4 De leden van
PvdA-fractie vragen verder of dat tekort veroorzaakt wordt doordat de premie-inning
nu via de belastingdienst gaat lopen en daarmee automatisch achteraf geïnd
wordt.Gelet op het feit dat de nieuwe aangiftesystematiek, die in de memorie
van toelichting Walvis is beschreven, wordt ingevoerd op het moment dat de
overheveling van de premie-inning per 1 januari 2006 gestalte krijgt, zal
het eenmalige liquiditeitstekort zich dan de facto voordoen.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of al voorzien is in een passende
financiering voor dit liquiditeitstekort en indien dit zo is, hoe en op welke
wijze hierin is voorzien.Door de nieuwe aangiftesystematiek zullen de premies werknemersverzekeringen
(premieontvangsten) op kasbasis later binnen komen bij de fondsen voor de
WW, WAO en ZFW.Doordat de premie-ontvangsten zoals gebruikelijk op transactiebasis worden
gemeten, wordt de kasvertraging niet zichtbaar in de premieontvangsten en
het exploitatiesaldo van de sociale fondsen. Aangezien het exploitatiesaldo
van de sociale fondsen ook meetelt voor het EMU-saldo geldt dat de kasvertraging
geen effect heeft op dat EMU-saldo.Het eenmalig liquiditeitstekort zal ten laste komen van de vermogensreserves
van de fondsen. Naar aanleiding van een vraag van de leden van de PvdA-fractie merken
wij op dat de invoering van de tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven
geen relatie heeft met een negatieve inkomstenbelasting, laat staan dat wij
daarmee een omslag naar een negatieve inkomstenbelasting maken. Het betreft
hier een inkomensondersteunende maatregel aan de uitgavenkant voor mensen
met hoge ziektekosten. Zonder een dergelijke tegemoetkomingregeling zouden
deze mensen met vaak onvermijdbare hoge ziektekosten door de voorgestelde
beperking van het ziekenfondspakket, de verhoging van de eigen bijdragen en
van het eigen risico in de zorg extra zwaar worden getroffen. Het feit dat
deze mensen niet meer via de fiscaliteit bereikt kunnen worden omdat zij te
weinig of geen belasting betalen, betekent niet dat de voorgestelde subsidieregeling
als een vorm van negatieve inkomstenbelasting moet worden gekwalificeerd.
Bovendien zijn op deze regeling andere voorschriften van toepassing dan op
belastingmaatregelen. Ook het feit dat voor de vaststelling van het bedrag
van de subsidie wordt uitgegaan van het niet te verzilveren voordeel van de
buitengewone uitgavenaftrek, maakt deze regeling niet tot een vorm van negatieve
inkomstenbelasting. Het gaat hier namelijk uitsluitend om een rekenregel,
die er tevens voor zorgt dat dezelfde kosten niet 2 keer voor de ondersteuning
in aanmerking worden genomen. Wij hebben overigens geen voornemens dit instrument
vaker in te zetten.De leden van de VVD hebben vragen gesteld over de inkomensgrens bij de
ouderenkorting. In antwoord hierop kan gemeld worden dat ten tijde van de
indiening van de Wet inkomstenbelasting 2001 (Stb. 215) een ouderenkorting
is geïntroduceerd als vervanging van de ouderenaftrekken en als onderdeel
van het algemene inkomensbeeld. Hierbij is ter voorkoming van negatieve inkomenseffecten
voor een beperkte groep ouderen die als gevolg van de nieuwe tariefstructuur
geen recht zouden krijgen op de ouderenkorting indien dit recht conform het
regeerakkoord (Kok II) gekoppeld zou worden aan de grens van de nieuwe tweede
schijf (f 53 880), de grens gesteld op f 58 004 (prijzen
1999). Dit bedrag is later geïndexeerd naar 2001 en wordt sindsdien jaarlijks
geïndexeerd waarbij het in 2003 is uitgekomen op € 29 592
(f 65 213).Naar aanleiding van de kabinetsvoorstellen rond de arbeidskorting en de
combinatiekorting vragen de leden van de ChristenUnie of de regering bekend
is met cijfers over de omvang van de groep huishoudens die in het geheel geen
inkomen uit werk genieten. Bij de beantwoording hiervan gaan we ervan uit
dat de leden van de ChristenUnie doelen op personen onder de 65 jaar. Uit
cijfers van het CBS over het jaar 2000 blijkt dat van de circa 5,1 mln huishoudens
onder de 65 jaar er circa 0,9 mln huishoudens zijn waarin geen inkomen uit
werk wordt verdiend.De leden van de ChristenUnie vragen verder een reactie van de regering
bij de verdeling van de intensiveringen met betrekking tot de arbeidskorting
en de (aanvullende) combinatiekorting. Ze stellen hierbij dat de regering
ten onrechte prioriteit zou geven aan het stimuleren van twee banen binnen
een gezin (aanvullende combinatiekorting) in plaats van het aanvaarden van
betaald werk vanuit een uitkeringssituatie (arbeidskorting). De intensiveringen
van zowel de arbeidskorting als de combinatiekorting dienen bezien te worden
in het totale langjarige beeld. De afgelopen jaren zijn forse intensiveringen
in de arbeidskorting doorgevoerd waarmee het aanvaarden van een baan tegen
het minimumloon de afgelopen jaren meer lonend is geworden. Zoals de leden
van de ChristenUnie aangeven zijn hier ook de komende jaren nog extra middelen
voor beschikbaar. Daarnaast streeft de regering ernaar om niet alleen het
arbeidspotentieel van mensen in een uitkering langs fiscale weg te stimuleren
maar tevens om die van niet of weinig werkende partners te bevorderen met
een gerichte (aanvullende) combinatiekorting. Tevens wordt dit nieuwe instrument
ingezet ten behoeve van het koopkrachtbeeld van werkende gezinnen met jonge
kinderen.De fractieleden van de SGP ondersteunen de doelstelling van de regeringom de armoedeval te voorkomen en vragen aan welk concreet positief
effect wordt gedacht bij de maatregelen rond de arbeidskorting. De fractieleden
van de SGP zouden ook graag inzicht willen ontvangen in verdere te nemen maatregelen
om de armoedeval te voorkomen.De voorgenomen verhoging van de arbeidskorting leidt tot een financieel
voordeel voor werkenden en maakt het daardoor aantrekkelijker om vanuit een
uitkeringssituatie een baan te accepteren. Het bereiken van het maximum van
de arbeidskorting zal bovendien worden verhoogd tot net iets boven 100% minimumloon,
zodat de marginale druk rond 100% WML wordt verlaagd. Overige maatregelen
om de armoedeval aan te pakken betreffen de invoering van de aanvullende combinatiekorting,
de individuele huursubsidie en het gemeentelijke minimabeleid.2.2. Verhoging arbeidskortingDe leden van CDA-fractie vragen waarom de verhoging van de arbeidskorting
voor de gehele periode is vastgelegd. In het Hoofdlijnenakkoord is aangegeven
dat het maximum van de arbeidskorting in de periode van 2004 tot en met 2007
jaarlijks zal worden verhoogd. Tevens is aangegeven dat het inkomenstraject
waarover de arbeidskorting wordt opgebouwd wordt verlengd. De regering is
van mening dat, gezien de voor de komende jaren helder uiteengezette lijn
in het Hoofdlijnenakkoord, het een logisch gevolg is om ook voor de jaren
2005 en verder aan te geven wat de verhoging van het maximum van de arbeidskorting
zal luiden. Voor deze lijn is ook bij de uitwerking van het Strategisch Akkoord
van het vorige kabinet gekozen.De maatregel in de sfeer van de arbeidskorting, zoals hierboven beschreven,
is tweeledig. Enerzijds wordt het maximum verhoogd, anderzijds wordt het inkomenstraject
waarover de arbeidskorting wordt opgebouwd, verlengd. De leden vragen in dit
kader of een verhoging van de arbeidskorting met € 9 per maand wel
effectief is. De regering is van mening dat het effect van de verhoging van
de arbeidskorting niet geïsoleerd kan worden bezien. Deze maatregel moet
gezien worden in het licht van de stapsgewijze verhoging van de arbeidskorting
en tevens in het bredere pakket aan maatregelen. De maatregel zoals opgenomen
is naar de mening van de regering, anders dan de leden van de CDA-fractie
stellen, een maatregel van arbeidsmarktbeleid.De leden van de fractie van de PvdA pleiten onder andere voor omzetting
van de generieke arbeidskorting in een gerichte werkbonus. De gerichte werkbonus
heeft ten opzichte van de generieke arbeidskorting een aantal evidente nadelen.
Een gerichte werkbonus heeft onder meer een hogere marginale druk hoger in
het loongebouw tot gevolg, hetgeen leidt tot een negatief effect op de ontwikkeling
van de arbeidsparticipatie. De gerichte werkbonus leidt als het ware tot een
verplaatsing van de armoedeval. Wij geven daarom de voorkeur aan een verhoging
van de generieke arbeidskorting.De fractieleden van de PvdA vragen of voor mensen die een bijstandsuitkering
hebben en in deeltijd werken, de arbeidskorting met de uitkering wordt verrekend.
Het antwoord is bevestigend, de bijstandsuitkering wordt verminderd met het
netto loon, waarin het netto voordeel van de arbeidskorting is begrepen. De
arbeidskorting voor een alleenstaande ouder met kinderen die tegen het minimumloon
18 uur per week werkt, bedraagt in 2004 € 138 op jaarbasis.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de regering overwogen heeft
om de arbeidskorting te verhogen voor alleenstaande ouders en arbeidsgehandicapten
met een uitkering die in deeltijd werken en in beginsel niet voltijds kunnen
werken. Ook de leden van de fractie van de SP vragen waarom niet gekozen is
voor een substantiële verhoging voor een bepaalde groep, bijvoorbeeld
werkenden met lage lonen of ouderen boven 62 jaar. Bij de introductie van de arbeidskorting in 2001 is er op verzoek van
de Kamer voor gekozen om de arbeidskorting te laten oplopen tussen 0% en 100%
van het minimumloon. Om economische zelfstandigheid door middel van grotere
deeltijdbanen te bevorderen verliep de oploop niet lineair tussen 0% en 100%
maar lag het accent op het traject 50%–100% van het minimumloon. Voor
deeltijders is de hoogte van de arbeidskorting afhankelijke van het uurloon
en het aantal gewerkte uren. Zo kan iemand met een uurloon van 200% van het
minimumloon met circa 18 uren werken ook recht hebben op de maximale arbeidskorting
aangezien het inkomen op jaarbasis circa 100% van het minimumloon bedraagt.
Voor oudere werknemers bestaat overigens reeds een verhoogde arbeidskorting.
Deze verhoogde arbeidskorting geldt voor belastingplichtigen vanaf 57
jaar. Voor belastingplichtigen van 62 jaar of ouder geldt een maximale verhoogde
arbeidskorting van € 1460. De regering ziet geen aanleiding om voor
specifieke groepen de arbeidskorting (verder) te verhogen.Tevens stellen deze leden van de fractie van de PvdA nog de volgende vragen.
Hoeveel alleenstaande ouders met kinderen onder 16 jaar en hoeveel arbeidsgehandicapten
hebben een deeltijdbaan met een inkomen onder 90% minimumloon? Wat zouden
de kosten zijn indien aan hen een 10% verhoogde arbeidskorting wordt gegeven
en met welk bedrag zou het maximum van de arbeidskorting moeten worden verlaagd
om dat te kunnen financieren.Op basis van fiscale inkomensgegevens is de volgende indicatieve schatting
gemaakt. Het aantal alleenstaande ouders in de bijstand dat (parttime) werkt
bedraagt circa 15 000. Er zijn circa 140 000 personen met een WAO-uitkering
die werken en recht hebben op de arbeidskorting die lager is dan het maximum
bedrag. Een (aparte) verhoging van de arbeidskorting beneden het maximum bedrag
met 10% voor deze specifieke groepen zou circa € 5 mln kosten. Door
de cumulatie van diverse heffingskortingen bij alleenstaande ouders met lage
inkomens, waardoor zij (nagenoeg) geen belasting betalen, zullen alleenstaande
ouders hier geen voordeel van hebben. Dit geldt wel voor de arbeidsgehandicapten.
Het voordeel van deze intensivering zal nagenoeg geheel terecht komen bij
arbeidsgehandicapten. Overigens zal de uitvoering van een mogelijke verhoogde
arbeidskorting voor arbeidsgehandicapten met een arbeidsinkomen onder 90%
WML zeer complex zijn. Om de kosten van de intensivering te kunnen financieren
zou het maximum bedrag van de arbeidskorting voor de overige groepen werkenden
met arbeidskorting dan met € 1 verlaagd moeten worden. Het totale
aantal personen met een arbeidshandicap is overigens beduidend hoger dan genoemde
140 000. Volgens gegevens van het CBS waren er in 2001 circa 1,5 mln
arbeidsgehandicapten. Hiervan behoort iets meer dan de helft tot de werkzame
beroepsbevolking.De fractieleden van de PvdA constateren tot hun grote teleurstelling dat
de arbeidskorting tot 50% WML niet wordt verhoogd. Zij hebben er grote moeite
mee dat het verschil tussen mensen die minder dan 50% WML verdienen en mensen
die meer verdienen door de voorstellen van de regering alleen maar groter
wordt. Deze leden zijn van mening dat mensen die 50% WML verdienen in ieder
geval ook moeten profiteren van de hogere arbeidskorting. Deze leden willen
daarom graag weten welke invloed de voorgestelde arbeidskorting (in euro's
en in percentages) de komende vier jaar heeft op de inkomens van werkenden
op 50% WML, 70% WML en 100% WML.In het Hoofdlijnenakkoord is in 4 jaar gefaseerd € 300 mln extra
beschikbaar gesteld voor een verdere verhoging van de arbeidskorting waarbij
het inkomenstraject waarover de arbeidskorting wordt opgebouwd wordt verlengd
tot boven de 100% WML. Deze maatregel heeft een positief effect op de armoedeval
en de koopkracht voor werkenden, met name aan de onderkant van de arbeidsmarkt,
en vergroot het verschil tussen werk en uitkering (de replacement
rate). Met de verhoging van de arbeidskorting boven 50% WML worden personen
die in deeltijd minder dan het minimumloon verdienen ook gestimuleerd meer
te werken. De regering ziet geen aanleiding om de arbeidskorting onder 50%
WML te verhogen. Voor 2004 is voor de verschillende inkomensniveaus de hoogte
van de arbeidskorting in beeld gebracht. Voor de jaren 2005, 2006 en 2007
is de hoogte van de arbeidskorting nog niet definitief, omdat de tabelcorrectiefactor
voor die jaren nog moet worden vastgesteld.Tabel 5 Jaar 200450% WML70% WML100% wml Hoogte arbeidskorting€ 142€ 602€ 1187Ook de leden van de fractie van GroenLinks staan kritisch tegenover de
voorgestelde verhoging van de arbeidskorting. Deze leden constateren dat er
nu, redelijk arbitrair zo lijkt het, gekozen wordt voor een minieme verhoging
van het opbouwtraject waarbij het maximum van de arbeidskorting wordt bereikt.
Kan de regering aangeven met varianten wat het effect is op de zogenoemde
«replacement rate» als er budgettair neutraal geschoven wordt
tussen het bedrag van de maximale arbeidskorting en verlenging van het opbouwtraject?Door de voorgestelde intensivering van de arbeidskorting stijgt het inkomensniveau
waarbij het maximum van de arbeidskorting wordt bereikt. Ook het maximum van
arbeidskorting is daar hoger. Door deze maatregel neemt de marginale druk
en dus de armoedeval net boven 100% van het minimumloon (WML) af. Dat is precies
het inkomenstraject waarin de marginale druk problematiek van veel inkomensafhankelijke
regelingen begint (zoals huursubsidie, kwijtschelding en bijzondere bijstand).
De marginale druk kan door cumulatie van regelingen in dat traject sterk oplopen.
De maatregel heeft daarnaast een positief effect op koopkracht van werkenden,
vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt, en vergroot het verschil tussen
werk en uitkering (de «replacement rate»). Personen die in deeltijd
minder dan het minimumloon verdienen worden ook gestimuleerd meer te werken.De regering is verder van mening dat een verhoging van de arbeidskorting
door het verlengen van het inkomenstraject waarover de arbeidskorting wordt
opgebouwd, in beginsel economisch gunstiger is dan een maatregel waarbij het
maximum van de arbeidskorting wordt verhoogd zonder verlenging van het opbouwtraject.
Dit blijkt ook uit berekeningen van het CPB.Daar waar de voorgestelde intensivering van de arbeidskorting uit het
onderhavige Belastingplan vooral neerslaat bij inkomens net boven 100% van
het Wettelijk minimumloon (verder: WML), slaat een intensivering in de vorm
van (uitsluitend) een verhoging van het maximum (zonder verlenging van het
opbouwtraject) vooral neer bij inkomens op het traject 50%-100% WML. De marginale
druk problematiek is echter daar minder.In wordt de voorgestelde intensivering van de arbeidskorting voor de jaren
2004–2007 in het Belastingplan 2004 vergeleken met een variant waarbij
de reservering uit Hoofdlijnenakkoord van in totaal € 300 mln wordt
ingezet voor uitsluitend verhoging van het maximum bedrag van de arbeidskorting,
zonder verlenging van het opbouwtraject. In deze variant zou het maximum van
de arbeidskorting in 2004 (2007) met € 3 (€ 6) minder
kunnen stijgen (het uitsluitend verhogen van het maximum is circa 10% duurder).
Dit heeft echter verwaarloosbare effecten op de «replacement rate». Tabel 6 Varianten invulling intensivering arbeidskorting1 2003200520062007Reservering voor intensivering Hoofdlijnenakkoord (mln €)150200250300     (I) Maximum arbeidskorting bij intensivering conform Belastingplan
20031 2131 2591 3261 336(II) Maximum arbeidskorting bij verhoging zonder verlenging opbouwtraject1 2101 2651 3211 3301 In 2004 inclusief conform de nieuwe tabelcorrectiefactor
van 2,4%. De bedragen voor 2005–2007 luiden in constante prijzen 2004.In de berekeningen zijn tevens de op basis van het Belastingplan 2003
geaccoordeerde intensiveringen (op basis van het Strategisch Akkoord) verwerkt.
Dit verklaart de relatief sterke stijging van het maximum van de arbeidskoritn
tussen 2004 en 2007.De fractieleden van de ChristenUnie vragen de regering hoeveel mensen
volgens de CPB-prognoses aan het werk zullen gaan als gevolg van de voorgestelde
verhoging van de arbeidskorting. De leden vragen zich daarbij tevens af wat
het effect in termen van extra werkgelegenheid is wanneer het beschikbare
budget voor de arbeidskorting zou worden verhoogd met € 200 miljoen
waarbij het inkomenstraject waarvoor de arbeidskorting wordt opgebouwd, wordt
uitgebreid tot 150% van het minimumloon, inclusief vakantiegeld en het maximum
van de arbeidskorting op € 1400 wordt gesteld.Er is geen specifieke partiële analyse beschikbaar van het effect
op de werkgelegenheid als gevolg van de verhoging van de arbeidskorting zoals
die nu wordt voorgesteld. Er zijn wel eerdere berekeningen van het CPB waaruit
blijkt dat het verhogen van de arbeidskorting door het opbouwtraject tot 105%
te verlengen bij een budgettair beslag van € 454 miljoen op termijn
leidt tot 6600 extra arbeidsjaren. Overeenkomstig zal een verlenging van het
opbouwtraject van de arbeidskorting tot 150% bij een budget van € 200
miljoen eveneens leiden tot positieve werkgelegenheidseffecten. Een verlenging
van het opbouwtraject in vergelijking met het uitsluitend verhogen van de
arbeidskorting leidt tot minder gunstige werkgelegenheidseffecten in het aantal
personen, maar heeft daarentegen gunstigere effecten op de werkgelegenheid
in arbeidsjaren, omdat door het langere opbouwtraject het werken van meer
uren wordt gestimuleerd.2.3. Intensivering combinatiekortingDe leden van de fractie van de PvdA en GroenLinks vragen waarom niet de
gehele combinatiekorting aan de minstverdienende partner wordt uitgekeerd.De regering ziet geen aanleiding om de gehele combinatiekorting op de
minstverdienende partner te richten. De algemene combinatiekorting en de aanvullende
combinatiekorting zijn in beginsel gericht op verschillende doelen. De algemene
combinatiekorting biedt primair een tegemoetkoming aan werkenden met kinderen
tot de leeftijd van twaalf jaar; dit in verband met de specifieke lasten waarvoor
werkenden met jonge kinderen zich gesteld zien. De doelgroep van de combinatiekorting
is breder dan de doelgroep van de aanvullende combinatiekorting. De aanvullende
combinatiekorting is in eerste instantie gericht op het bevorderen van de
arbeidsparticipatie van de niet of weinig werkende partners met jonge kinderen.De leden van de PvdA-fractie willen weten welke administratieve lasten
zijn verbonden aan de wijze waarop de intensivering van de combinatiekorting
is vormgegeven. De leden van de D66-fractie stellen aan de orde of de extra
kosten die de Belastingdienst als gevolg van de gewijzigde systematiek van
de combinatiekorting moet maken opwegen tegen de daarmee beoogde voordelen. De combinatiekorting maakt onderdeel uit van de voorlopige teruggaaf die
belastingplichtigen rechtstreeks bij de Belastingdienst kunnen aanvragen.
Dit betekent dat de intensivering van de combinatiekorting geen gevolgen heeft
voor de administratieve lasten voor bedrijven. Belastingplichtigen die de
nieuwe combinatiekorting aanvragen zullen in de loop van volgend jaar eenmalig
een extra verzoek om een voorlopige teruggaaf bij de Belastingdienst moeten
indienen.De leden van de SP-fractie constateren dat de combinatiekorting ook wordt
gebruikt door de alleenstaande ouder met een deeltijdbaan en aanvullende bijstand.
Daarom vragen deze leden of de combinatiekorting als inkomen wordt gezien.
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat iemand die gedeeltelijk
werkt en gedeeltelijk in de bijstand zit geen voordeel ondervindt van de voorgestelde
verhoging van de combinatiekorting. In aanvulling daarop vragen de leden van
PvdA-fractie hoe vastgesteld kan worden dat een belastingplichtige voldoende
arbeidsinkomen heeft, indien door het verbieden van de vrijlating in de Wet
werk en bijstand het arbeidsinkomen wordt verrekend met de bijstandsuitkering.De leden van PvdA-fractie vragen verder of de aanvullende combinatiekorting
ook voor die belastingplichtigen pas gaat werken bij een inkomen uit tegenwoordige
arbeid van € 4206.In het algemeen geldt dat de fiscale heffingskortingen voor de bijstand
als middelen worden aangemerkt, dus als inkomen op de bijstandsuitkering in
mindering worden gebracht. Een uitzondering op die regel is vastgelegd in
artikel 31, tweede lid, onderdeel c, van de Wet werk en bijstand. In die bepaling
worden de kinderkorting, de aanvullende kinderkorting en de jonggehandicaptenkorting
alsmede, voor alleenstaande ouders van wie het jongste kind jonger dan vijf
jaar is, de aanvullende alleenstaande ouderkorting en de combinatiekorting,
niet als middelen aangemerkt. Het onderdeel van genoemde bepaling dat ziet
op alleenstaande ouders van wie het jongste kind jonger is dan vijf jaar,
zal nog worden aangevuld met de voorgestelde aanvullende combinatiekorting.
Alleenstaande ouders die gedeeltelijk werken en gedeeltelijk bijstand ontvangen,
die voldoen aan de voorwaarden voor de combinatiekorting en van wie het jongste
kind jonger is dan vijf jaar ondervinden dus wel voordeel van de voorgestelde
aanvullende combinatiekorting.Derhalve kan worden geconcludeerd dat iemand die gedeeltelijk werkt en
gedeeltelijk in de bijstand zit, en aan de voorwaarden voor de combinatiekorting
voldoet, voordeel kan ondervinden van de voorgestelde aanvullende combinatiekorting.De inhoudingsplichtige bij wie die alleenstaande ouder een dienstbetrekking
heeft, is gehouden aan de fiscus en aan de werknemer opgave te verstrekken
van het loon en de daarop ingehouden loonbelasting. Het feit dat dat inkomen
in mindering wordt gebracht op een eventuele uitkering doet daar niet aan
af. De werknemer weet dus precies hoeveel inkomen uit tegenwoordige arbeid
hij heeft ontvangen. Bij het invullen van de voorlopige teruggave kan hij
hiermee rekening houden. Mocht de belastingplichtige geen voorlopige teruggave
hebben gevraagd, dan kan hij in zijn aangifte inkomstenbelasting alsnog in
aanmerking komen voor de aanvullende combinatiekorting.De aanvullende combinatiekorting gaat inderdaad pas werken bij een inkomen
uit tegenwoordige arbeid van € 4206 (cijfers 2003). Dit geldt ook
voor alleenstaande ouders met een kleine deeltijdbaan.De leden van de fractie van D66 wijzen erop en vragen voorts om een toelichting
dat met de keuze voor de aanvullende combinatiekorting voor de minstverdienende
partners en werkende alleenstaande ouders afgeweken wordt van de oorspronkelijke
bedoeling, namelijk dat het hier om een individuele korting gaat ongeacht
het samenlevingsverband.In het Hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat in 2004 een aanvullende combinatiekorting
voor de minstverdienende partner wordt ingevoerd. Het achterliggende doel
van deze maatregel is het verder bevorderen van de combinatie
van arbeid en zorg. De regering is van mening dat het aan de doelstelling
ten goede komt indien de aanvullende combinatiekorting ook wordt gericht op
de werkende alleenstaande ouder. De eenmalige extra uitvoeringskosten van € 5
mln in 2004, die hieruit voortvloeien ziet de regering derhalve als noodzakelijke
kosten.De leden van GroenLinks vragen of de combinatiekorting ook tot uitkering
komt indien er geen belasting wordt betaald. Het antwoord hierop is ontkennend,
heffingskortingen kunnen uitsluitend genoten worden voorzover er belasting
betaald wordt. Tevens vragen deze leden op welk inkomensniveau een alleenstaande
ouder (met kinderen onder de 12 jaar) alle heffingskortingen, waaronder de
(aanvullende) combinatiekorting kan vergelden zonder tegen een verzilveringsprobleem
aan te lopen. Het inkomensniveau bedraagt circa 108% van het minimumloon.De fractieleden van de ChristenUnie vragen de regering hoeveel mensen
volgens de CPB-prognoses aan het werk zullen gaan als gevolg van de voorgestelde
verhoging van de combinatiekorting. Over de vormgeving vragen deze leden zich
af waarom deze niet inkomensafhankelijk is. De leden vragen tevens wat het
effect in termen van werkgelegenheid zou zijn wanneer het beschikbare budget
voor de aanvullende combinatiekorting zou worden verlaagd met € 200
miljoen.Er is geen specifieke partiële analyse beschikbaar van het effect
op de werkgelegenheid als gevolg van de verhoging van de combinatiekorting
zoals die nu wordt voorgesteld. Er zijn wel eerdere berekeningen van het CPB
beschikbaar waaruit blijkt dat het verhogen van de aanvullende combinatiekorting
bij een budgettair beslag van € 454 miljoen op termijn leidt tot
7900 extra arbeidsjaren. Een verlaging van het beschikbare budget voor de
aanvullende combinatiekorting zal negatieve effecten op de werkgelegenheid
hebben bij met name bij werkende partners. Er is niet gekozen voor een inkomensafhankelijke
combinatiekorting, omdat dit de werkgelegenheid in arbeidsjaren negatief zou
beïnvloeden vanwege een hoge marginale druk in het afbouwtraject en het
bevorderen van deeltijdwerk.De leden van de SGP-fractie vragen verder om de intensiveringen in de
aanvullende combinatiekorting te heroverwegen ten gunste van de kinderkorting.
De regering acht de huidige voorgestelde maatvoering evenwichtig. Beide kortingen
beogen in beginsel een ander doel. Bij de kinderkorting gaat het om algemene
inkomensondersteuning van alle gezinnen met kinderen. De aanvullende combinatiekorting
beoogt primair het bevorderen van de arbeidsparticipatie van niet of weinig
werkende partners met jonge kinderen.Wij hebben, zo antwoorden wij deze leden, met de gebruikte bewoordingen
in de toelichting op de voorgestelde verhoging van de combinatiekorting geenszins
de indruk willen wekken dat thuiszitten identiek is aan niets doen. Ook wij
onderkennen het belang van opvoeding, (mantel) zorg en vrijwilligerswerk.
Van de andere kant blijft het met het oog op houdbare overheidsfinanciën
en de toekomstige kosten van de vergrijzing van groot belang de arbeidsparticipatie
te bevorderen. Mede om aan beide belangen tegemoet te komen is in het Hoofdlijnenakkoord
het voornemen voor een fiscale levensloopregeling opgenomen. Deze levensloopregeling
maakt het mogelijk fiscaal gefacilieerd een voorziening op te bouwen als loonvervanging
voor periode van onbetaald verlof. Deze voorziening kan worden aangewend voor
periodes van zorg en opvoeding.2.4. Verhoging ouderenkortingDe fractieleden van de PvdA vragen zich af of de verhoging van de ouderenkorting
met € 63 voldoende is om de koopkrachtdaling vanwege de huursubsidiemaatregelen,
de kosten van zorg (eigen bijdrage, verhoging ziektekostenpremie en nominale
premie), de huurverhoging sec en de stijging van de gemeentelijke lasten te
bekostigen. Wat zijn de koopkrachteffecten in geld van deze maatregelen
op de 400 000 huishoudens waarvan sprake is en hoeveel van deze personen
voeren een zelfstandige huishouding?Bij de vormgeving van het beleid heeft de regering gekeken naar het totale
koopkrachtbeeld als gevolg van de verschillende maatregelen. Bij sociale minima,
alleenstaande AOW'ers en AOW-paren op sociaal minimum is in 2004 sprake van
een kleine koopkrachtverbetering. Tijdens de begrotingsbehandeling van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal nader worden ingegaan
op de koopkrachteffecten als gevolg van specifieke maatregelen.De leden van de PvdA vragen of voor de 20% AOW'ers met een laag inkomen
de categoriale bijzondere bijstand, die in stand blijft, voldoende is om de
koopkrachtknelpunten te compenseren. Verdere vragen de leden of na het korten
van het bijstandsbudget met 45% in 2004 er genoeg middelen resteren om voor
deze ouderen categoriale bijstand te verstrekken. Zij vragen om hoeveel ouderen
het gaat en met welk budget en welke vergoeding rekening is gehouden.Met de invoering van de Wet Werk en Bijstand per 1 januari 2004 wordt
zoals bekend ook de reikwijdte van het gemeentelijk minimabeleid ingeperkt.
Dit gebeurt door het niet langer toestaan van ongetoetste inkomensaanvullingen
via categoriale bijzondere bijstand aan personen jonger dan 65 jaar. Hiermee
is een uitname uit het Gemeentefonds van € 70 mln gelegitimeerd.
Op verzoek van de Eerste Kamer blijft er bij gemeenten expliciete aandacht
voor bijzondere bijstand voor chronisch zieken en gehandicapten, en kunnen
bestaande verstrekkingen uit categoriale regelingen, ook aan personen jonger
dan 65 jaar, worden voortgezet tot de invoering van aan zorg gerelateerde
heffingskortingen. Voor het verlenen van inkomensondersteuning op gemeentelijk
niveau kunnen gemeenten in 2004 beschikken over een zogeheten fictief budget
voor minimabeleid van ongeveer € 225 mln. Naar verwachting zal de
invoering van de in de Wet Werk en Bijstand geregelde langdurigheidstoeslag
per 1 januari 2004 het beroep op de bijzondere bijstand verminderen. De regering
acht het totaal van inkomensmaatregelen inclusief de resterende budgetten
voor extra inkomensbeleid op gemeentelijk niveau, voldoende om de inkomenspositie
van ouderen zoveel mogelijk te ontzien.Daarnaast hebben deze leden van de fractie van de PvdA nog een aantal
vragen over de omvang van de niet verrekenbare heffingskortingen. Voorts vragen
zij welke gevolgen de verhoging van de ouderenkorting heeft op het aantal
ouderen dat van deze verhoging geen voordeel heeft en om welke bedrag gaat
het dan?In is voor een aantal geselecteerde heffingskortingen een indicatie gegeven
van het bedrag van (het deel van) de heffingskorting dat per saldo niet kan
worden verrekend. Het gaat hier om een raming voor het belastingjaar 2001.
Het ongetoetste uitbetalen van bijvoorbeeld de ouderenkortingen en de Wajong-korting
zou in 2001 respectievelijk circa € 8 mln en € 5 mln hebben
gekost. Tabel 7 Bedrag heffingskortingen dat niet kan worden verrekend1 budgettair
beslag (in mln €)Wajong5Ouderenkorting5Aanvullende ouderenkorting3Kinderkorting2Aanvullende kinderkorting10Combinatiekorting11Alleenstaande ouderkorting16Aanvullende alleenstaande ouderkorting51 Raming belastingjaar 2001.Sinds het begin van de jaren negentig hebben enkele beleidsmatige verhogingen
van de belastingvrije sommen en het arbeidskostenforfait plaatsgevonden. Daarnaast
is er veelvuldiger en intensiever gebruik gemaakt van aftrekposten. Mede door
deze ontwikkelingen is het aantal belastingplichtigen dat weinig tot geen
belasting betaalt toegenomen. Voorts zijn als gevolg van de belastingherziening
2001 de lasten in het bijzonder aan de onderkant van het loongebouw aanzienlijk
verlicht, mede in samenhang met een lastenverschuiving van de directe belastingen
naar de indirecte belastingen.Belangrijkste oorzaken van het niet of slechts gedeeltelijk kunnen verrekenen
van diverse heffingskortingen zijn zoals gezegd het gebruik van aftrekposten,
de stijging van de hoogte van de aftrekposten én heffingskortingen
en een laag bruto inkomen. Een laag bruto inkomen kan bijvoorbeeld komen doordat
de belastingplichtige verlies uit onderneming maakt, dat hij of zij gedurende
het jaar toetreedt op de arbeidsmarkt, slechts weinig arbeidsuren aanbiedt
of doordat hij of zij te weinig uitkering aanvraagt. Een laag bruto inkomen
bij AOW-gerechtigden kan voorkomen doordat de belastingplichtige slechts een
beperkt aantal jaar in Nederland heeft gewoond en daardoor een lage AOW-uitkering
ontvangt. Ook indien de partner van een 65-plusser jonger dan 65 jaar is en
zelf geen inkomen heeft, dan kunnen de heffingskortingen niet volledig worden
verrekend met de belasting. Ook door het gebruik van aftrekposten kan het
verzamelinkomen zo laag worden dat de bruto berekende belasting lager is dan
de heffingskorting.Wanneer kinderen en studenten buiten beschouwing worden gelaten, dan resteren
in 2001 naar schatting circa 560 000 belastingplichtigen die hun heffingskortingen
niet of onvoldoende kunnen verrekenen. Het betreft hoofdzakelijk zelfstandigen
(met lage winsten of verliezen) en werknemers (vooral parttimers en toetreders),
en in mindere mate ook gepensioneerden, zoals blijkt uit.Tabel 8 Belastingplichtigen die heffingskortingen niet
of onvoldoende kunnen verrekenen1 Aantal (x 1 000) Totaal560 in %Zelfstandigen43Werknemers26Uitkeringsgerechtigden6Bijstand7Pensioen13Overigen5Totaal100Verlies uit onderneming25Negatief inkomen91 Raming belastingjaar 2001. Overigens wordt bij de berekening van de budgettaire kosten en de maatvoering
van de verhoging van heffingskortingen rekening gehouden met de mogelijkheid
van niet verrekenbaarheid.Het feit dat mensen aan de onderkant nu weinig of geen belasting betalen,
stelt beperkingen aan het gebruik van het fiscale instrument, waarvoor geldt
«wie niet betaalt kan niets terugontvangen». Het kabinet gaat
derhalve uit van continuering van de huidige systematiek van de Wet IB 2001
waarin ongetoetste uitbetaling van heffingskortingen niet aan de orde is.
Als voor kwetsbare groepen in bepaalde gevallen inkomensondersteuning gewenst
is, zijn daarvoor dan ook andere instrumenten beschikbaar, zoals verhoging
van de uitkering of het verstrekken van nieuwe inkomensondersteuning in de
vorm van gerichte toeslagen en directe subsidies aan de uitgavenkant.De leden van de fractie van de SP vragen waarom de aanvullende ouderenkorting
niet kan worden verlaagd of worden afgeschaft om de inkomensafhankelijke ouderenkorting
verder te verhogen?De ouderenkorting is ingevoerd om de inkomenspositie van 65-plussers te
verbeteren. De aanvullende ouderenkorting is specifiek bedoeld om de koopkracht
van alleenstaande ouderen te verbeteren. Het verhogen van de algemene ouderenkorting
(in combinatie met het verlagen van de aanvullende ouderenkorting) biedt geen
soelaas voor ouderen met uitsluitend AOW of een klein pensioen. Met name de
groep gehuwde ouderen met uitsluitend AOW of een klein pensioen betalen nog
net voldoende belasting om de door de regering voorgestelde verhoging van
de ouderenkorting te kunnen verrekenen. Deze groep ouderen, die enkel recht
heeft op de algemene ouderenkorting, zou derhalve een verdere verhoging van
de algemene ouderenkorting niet of nauwelijks kunnen verrekenen.Wij zijn verheugd dat de leden van de fractie van GroenLinks de verhoging
van ouderenkorting ondersteunen.De leden van de fractie van D66 vragen om een overzicht van de ontwikkeling
van de aanvullende ouderenkorting sinds de introductie bij de belastingherziening
2001. Vanaf de invoering hebben voor de aanvullende ouderenkorting de volgende
bedragen gegolden; € 248 in 2001, € 256 in 2002 en € 242
in 2003. Op basis van het Belastingplan 2003 zijn de algemene en de aanvullende
ouderenkortingen met ingang van 2003 aangepast. Daarbij is de algemene ouderenkorting
verhoogd ter verbetering van de koopkracht van AOW-ers zonder aanvullend pensioen.
Deze verhoging is onder meer gefinancierd door middel van een verlaging van
de aanvullende ouderenkorting. Tevens vragen deze leden naar een toelichting
op de ontwikkeling van de aanvullende ouderenkorting ten opzichte van de «gewone»
ouderenkorting, gegeven de inkomenspositie van alleenstaande ouderen.De ouderenkorting is in de vorm van een ouderenaftrek ingevoerd om de
inkomenspositie van 65-plussers te verbeteren. De aanvullende ouderenkorting
geldt voor de belastingplichtige die recht heeft op de ouderenkorting en voorts
als alleenstaande of alleenstaande ouder in aanmerking komt voor een AOW-uitkering.
De aanvullende ouderenkorting is specifiek bedoeld om de koopkracht van alleenstaande
ouderen te verbeteren. Zoals in de antwoorden in hoofdstuk 1 is weergegeven,
kan op basis van het koopkrachtbeeld ten tijde van de Miljoenennota 2004 worden
geconcludeerd dat de ontwikkeling van de koopkracht van alleenstaande ouderen
met uitsluitend AOW beter is dan de koopkracht van gehuwde ouderen met uitsluitend
AOW. In dit licht is er geen aanleiding tot een verhoging van de aanvullende
ouderenkorting, vergelijkbaar met de verhoging van de ouderenkorting.De leden van de fractie van de ChristenUnie geven aan zich te kunnen vinden
in de voorgestelde verhoging van de ouderenkorting, zij het dat zij zich afvragen
of deze niet meer effect zou sorteren op de bestrijding van armoede bij (alleenstaande)
ouderen wanneer deze inkomensafhankelijk zou worden vormgegeven.
De leden van de fractie van de VVD hebben gevraagd naar de mogelijkheden om
de inkomensgrens te verlagen om vervolgens de ouderenkorting budgettair neutraal
te verhogen. De regering merkt in dit kader op dat de ouderenkorting en de
aanvullende ouderenkorting beide in enige mate afhankelijk zijn van de hoogte
van het inkomen. Voor 2003 ligt de inkomensgrens op € 29 592.
De ouderenkorting bedraagt in 2003 € 346, boven de genoemde inkomensgrens
zijn de beide ouderenkortingen op nihil gesteld. Het verder inkomensafhankelijk
maken van de ouderenkorting, heeft als gevolg dat op een deel van het inkomenstraject
de ouderenkorting verder zal worden verhoogd. Dit biedt echter geen soelaas
voor ouderen met uitsluitend AOW of een klein pensioen. Als gevolg van het
feit dat zij nauwelijks belasting betalen kan deze verhoging niet of nauwelijks
worden verrekend.De leden van de fractie van de SGP vragen naar het effect van de verhoging
van de ouderenkorting op de inkomens van ouderen. In zijn deze effecten weergegeven.
Hierbij kan opgemerkt worden dat dit standaardeffecten zijn.Tabel 9 Inkomenseffect verhoging ouderenkorting  inkomenseffect AOW alleenstaande0,7% AOW alleenstaande + € 15 0000,3%AOW gehuwd0,6% AOW gehuwd + € 15 0000,5%2.5. Verhoging kinderkortingDe leden van de fractie van D66 en het CDA zouden meer uitleg willen over
het besluit van de regering om het meer glijdend maken van de kinderkorting,
zoals aangegeven in het Hoofdlijnenakkoord, integraal te bezien in het kader
van de stroomlijning van de kinderregelingen in 2006. Voorts vragen de leden
van de fractie van de PvdA of het tijdelijk afzien van het glijdend maken
van de kinderkorting zoals voorzien in het Hoofdlijnenakkoord, een financiële
oorzaak heeft of dat andere overwegingen hebben gegolden? Zo ja welke?Het tijdelijk afzien van het glijdend maken van de kinderkorting had enerzijds
een financiële oorzaak, anderzijds bleek de stroomlijning moeilijk inpasbaar
in het koopkrachtbeeld. Daarnaast maakt uitstel van de stroomlijning het mogelijk
om de inkomenseffecten van de stelselherziening verder te egaliseren. Het
Hoofdlijnenakkoord spreekt van het bundelen van regelingen en het meer glijdend
en inkomensafhankelijk maken van de kinderkorting. Op dit moment onderzoekt
de regering in vervolg op het IBO-onderzoek «Uitvoering van inkomensafhankelijke
regelingen» de mogelijkheden om verschillende kindgerelateerde regelingen
te integreren. Op korte termijn zal de regering u het kabinetsstandpunt bij
dit IBO samen met de rapporten van de werkgroep toesturen. Lopende dit onderzoek
lijkt het de regering niet wenselijk om voor de periode na 2005 de regeling
betreffende de kinderkorting nu reeds vast te leggen.De fractieleden van GroenLinks zijn verbaasd over de keuze van de regering
om de inkomensondersteuning voor gezinnen met kinderen niet sterker te richten
op de onderkant. Zij willen weten waarom de regering gekozen heeft voor verhoging
van de algemene kinderkorting in plaats van verhoging van de (extra) aanvullende
kinderkorting?De keuzes van de regering ten aanzien van het inkomensbeleid dienen in
een samenhangend geheel te worden beoordeeld. De regering heeft het totale
pakket aan maatregelen zodanig vormgegeven dat voor alle categorieën
een evenwichtig koopkrachtbeeld resteert.De leden van de fractie van GroenLinks menen met de regering dat een stroomlijning
van de verschillende kinderregelingen zeer gewenst is: er is inmiddels
een onoverzichtelijke lappendeken aan regelingen ontstaan. Kan de regering
aangeven welke regelingen tegelijkertijd integraal bekeken worden?Op dit moment onderzoekt de regering in vervolg op het IBO-onderzoek «Uitvoering
van inkomensafhankelijke regelingen» de mogelijkheden om verschillende
kindgerelateerde regelingen te integreren. Op korte termijn zal de regering
u het kabinetsstandpunt bij dit IBO samen met de rapporten van de werkgroep
toesturen. Hierbij zal de regering aangeven welke kindgerelateerde regelingen
thans in dit kader worden bezien.De leden van de fractie van de ChristenUnie merken op dat het inkomensbeleid
ten aanzien van gezinnen met kinderen in de afgelopen jaren weinig consistentie
vertoont.De regering deelt de mening van de leden van de fractie van de ChristenUnie
op dit punt niet. In het Strategisch Akkoord is aangegeven dat een inkomensafhankelijke
kinderkorting zou worden ingevoerd. Deze hield echter verband met de compensatie
van het nieuwe zorgstelsel. In het Hoofdlijnenakkoord is deze compensatie
op een andere wijze vormgegeven. In lijn echter met het Strategisch Akkoord
is in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat de huidige kinderkorting op zo
kort mogelijke termijn meer glijdend inkomensafhankelijk wordt gemaakt. Daarnaast
is in het Hoofdlijnenakkoord opgenomen dat de kinderkorting met ingang van
2004 wordt verhoogd. In het Belastingplan 2004 is de verhoging van de kinderkorting
nader uitgewerkt. Ten aanzien van het meer glijdend maken van de kinderkorting
heeft de regering besloten om dit intergraal te bezien in het kader van de
stroomlijning van de kinderregelingen in 2006.Voorts is in het kader van de extra ombuigingen, waartoe de regering heeft
besloten, aangegeven dat het aanvankelijk in het Hoofdlijnenakkoord gereserveerde
bedrag voor intensivering van de kinderkorting in de tijd is getemporiseerd.
Dit houdt in dat voor de jaren 2004 en 2005 het budgettaire beslag op basis
van het Hoofdlijnenakkoord is gehalveerd en vanaf 2006 structureel hetzelfde
budgettaire beslag resteert op basis van het Hoofdlijnenakkoord.Bovendien constateren deze leden dat de regering € 10 mln, oplopend
tot € 60 mln in 2007 bezuinigt op de kinderbijslag door de bijzondere
verhoging voor het eerste kind af te schaffen en de hoogte van de kinderbijslag
niet langer aan het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie te koppelen. Deze
leden vragen naar het effect van dit laatste en naar de geprognotiseerde getallen
voor de beide indexcijfers door het CPB.Voor de in het generieke koopkrachtbeeld opgenomen huishoudens komt de
totale kinderbijslag voor 2 kinderen in 2004 uit op € 1715,68 per
jaar. Wanneer indexatie aan het prijsindexcijfer voor gezinsconsumptie zou
hebben plaatsgevonden, was dit bedrag uitgekomen op € 1725,50. Het
effect bedraagt dus ongeveer € 10,–.De leden van de ChristenUnie vragen om een reactie op de stelling van
de Nederlandse Gezinsraad dat Nederland niet kindvriendelijk is, in de zin
dat jongvolwassenen zich ondersteund voelen in de keuze om aan kinderen te
beginnen.De regering heeft het rapport van de Nederlandse Gezinsraad ontvangen.
In het overheidsbeleid wordt op een groot aantal terreinen aandacht geschonken
aan de maatschappelijke positie van het gezin. Aan het begrip kindvriendelijk
wordt in deze stelling wel een heel specifieke betekenis gegeven. Los daarvan
onderschrijft de regering niet de stelling van de Nederlandse Gezinsraad,
dat het overheidsbeleid kindonvriendelijk zou zijn. Overigens zal de staatssecretaris
van VWS, die coördinerend is voor het gezinsbeleid, daar waar dat nodig
is aandacht gaan schenken aan de positie van gezinnen, in de betekenis van
huishoudens met kinderen.De leden van de factie van de ChristenUnie vragen of de regering wil bevestigen
dat de aangekondigde stroomlijning van de kinderregelingen in 2006 er niet
toe zal leiden dat gezinnen met kinderen er nog slechter af zullen komen. De precieze vormgeving van de stroomlijning van de kinderregelingen wordt
momenteel nog verder uitgewerkt, zodat er nog geen uitspraken gedaan kunnen
worden over de inkomenseffecten voor verschillende typen gezinnen met kinderen.
Bij de presentatie van de stroomlijning van de kinderregelingen zal aandacht
worden besteed aan de inkomenseffecten.De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen er op, dat het inkomensbeeld
als gevolg van de regeringsbeleid een toename van de ongelijkheid in koopkracht
tussen alleenverdieners en tweeverdieners laat zien (zie CPB, Macro Economische
Verkenning 2004, p. 109). Sterker nog, van alle inkomensgroepen gaan tweeverdieners
tussen 150% en 250% WML in 2004 als enige groep in koopkracht vooruit. Zij
vragen of de regering een gedetailleerder inkomensbeeld kan presenteren waarin
de koopkrachtontwikkeling wordt vergeleken tussen alleenverdieners met kinderen
en tweeverdieners met kinderen (uitgesplitst naar de drie inkomenscategorieën).
Tevens vragen zij de regering om een absolute inkomensvergelijking tussen
alleenverdieners met kinderen en tweeverdieners met kinderen op te stellen.Ten opzichte van de MEV is naar aanleiding van de algemene politieke beschouwingen,
de algemene financiële beschouwingen en de uitkomsten uit het najaarsoverleg
het verwachte koopkrachtbeeld gewijzigd (zie ook de brief van de minister
van SZW aan de Tweede Kamer d.d. 22 oktober en op pagina ). De cijfers
in dit antwoord betreffen de cijfers conform de nieuwe raming.Tabel 10 Koopkrachtontwikkeling 2004 HuishoudinkomenAlleenverdiener met kinderenTweeverdiener met kinderena1½ modaal– 1½1 2½ modaal– 1¼– ¼a In de berekeningen is verondersteld, conform de koopkrachtberekeningen
in de begroting van SZW, dat de minstverdienende partner een inkomen van ½
modaal heeft. De meestverdienende partner heeft een inkomen ter hoogte van
het resterende huishoudinkomen (één respectievelijk twee maal
modaal).De koopkrachtontwikkeling voor tweeverdieners is ook blijkens deze cijfers
positiever dan de inkomensontwikkeling voor alleenverdieners. De oorzaak ligt
in de introductie van de aanvullende combinatiekorting op basis van het Hoofdlijnenakkoord.
In het Hoofdlijnenakkoord is voor deze aanvullende combinatiekorting in 2004
een bedrag gereserveerd van € 250 mln, dat oploopt tot € 450
mln in 2007. Deze korting bedraagt in 2004 € 290. Van deze aanvullende
combinatiekorting profiteren tweeverdieners en werkende alleenstaanden met
jonge kinderen wel, en alleenverdieners met kinderen niet. Daarnaast profiteren
tweeverdieners meer van de verhoging van de arbeidskorting in 2004. Voor de
huishoudens met een inkomen van 1½ modaal wordt het verschil verder
mede verklaard omdat alleenverdieners met kinderen rond dat inkomen particulier
verzekerd zijn tegen ziektekosten en tweeverdieners in deze berekening ziekenfondsverzekerd
(omdat het totale inkomen door twee mensen wordt opgebrecht is het inkomen
per persoon lager waardoor dit voor beide partners onder de ziekenfondsgrens
uitkomt). De verwachte ontwikkeling van de particuliere ziektekostenpremies
ligt hoger dan de verwachte ontwikkeling van de (nominale) ZFW-premie. geeft
in antwoord op de vraag van de fractie van de Christenunie een indicatie van
de hoogte van de besteedbare inkomens van alleenverdieners en tweeverdieners
(bij een gelijk bruto-huishoudinkomen). Tabel 11 Besteedbaar inkomen 2004 HuishoudinkomenAlleenverdiener met kinderenTweeverdiener met kinderen 1½ modaal27 60032 900 2½ modaal41 30046 200De leden van de fractie van de SGP geven aan een uitwerking te missen
van de extra aanvullende kinderkorting en zouden graag een nadere toelichting
zien. In het Hoofdlijnenakkoord is opgenomen dat de kinderkorting met ingang
van 2004 wordt verhoogd. Ter uitwerking hiervan heeft de regering besloten
de algemene kinderkorting in 2004 met € 68 en vervolgens in 2005
met € 34 te verhogen. De totale verhoging loopt op tot € 102
in 2005. De aanvullende en de extra aanvullende kinderkorting worden niet
verhoogd.Verder vragen deze leden zich af waarom de regering ervoor heeft gekozen
de noodzakelijk geachte temporisering juist bij deze maatregel door te voeren
en niet bij de combinatiekorting. De regering heeft de temporisering voor
de jaren 2004 en 2005 niet aangebracht bij de combinatiekorting, omdat deze
regering juist met de aanvullende combinatiekorting een nieuwe beleidsmaatregel
heeft geïntroduceerd. Met deze maatregel wordt beoogd de arbeidsparticipatie
van de niet of weinig werkende partners met jongen kinderen, verder te bevorderen.Met het oog op de aangekondigde beleidsmatige wijziging van de kinderkorting
na 2005, namelijk het meer glijdend inkomensafhankelijk maken van de kinderkorting,
is de regering van mening dat de noodzakelijk geachte temporisering voor de
jaren 2004 en 2005 het minst bezwarend bij de kinderkorting kan worden aangebracht.
Vanaf 2006 wordt voor de inkomensafhankelijke kinderkorting structureel
hetzelfde budgettaire beslag op basis van het Hoofdlijnenakkoord ingezet.2.6. Aanpassing afdrachtvermindering kinderopvangDe leden van de fractie van het CDA vragen in hoeverre kan worden verzekerd
dat werknemers die gebruik maken van de aanpassing van de afdrachtvermindering
kinderopvang er niet in inkomen op achteruit gaan als deze tijdelijke maatregel
wordt ingetrokken in verband met de invoering van de Wbk. De afdrachtvermindering
kinderopvang en logischerwijs ook de aanpassing van de afdrachtvermindering
kinderopvang zijn beide maatregelen die gericht zijn op werkgevers. Werknemers
kunnen derhalve geen gebruik maken van de afdrachtvermindering kinderopvang.De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de verhouding tussen de
aanpassing van de afdrachtvermindering kinderopvang en de invoering van de
Wbk. Met de invoering van de Wbk worden de huidige regelingen vervangen door
één wettelijk systeem met een eenduidig financieringsstelsel.
Dit betekent onder meer dat per 1 januari 2005, de invoeringsdatum van de
Wbk, de afdrachtvermindering kinderopvang vervalt. Vanuit dit perspectief
heeft de regering besloten dat ook de aanpassing op de afdrachtvermindering
kinderopvang per 1 januari 2005 vervalt. De regering wil met deze tijdelijke
aanpassing van de afdrachtvermindering kinderopvang verder stimuleren dat
werkgevers kinderopvangplaatsen aan hun werknemers aanbieden.Deze leden vragen zich eveneens af welke maatregelen de regering heeft
overwogen om aanvullende maatregelen te treffen voor de vergoeding van de
kinderopvang, gericht op het kind? Op korte termijn zal er een nota naar aanleiding
van het nader verslag aan de Tweede Kamer op het wetsvoorstel Wbk worden aangeboden,
waarin verschillende onderwerpen aan de orde komen.De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat er een budgettair probleem is voor de invoering van de Wbk in 2005. Zij vragen zich
af hoe de regering verder uitstel probeert te voorkomen en of hierbij ook
voorzichtig wordt gedacht aan het verplicht stellen van een kinderopvangpremie
voor alle werkgevers?Op korte termijn zal de nota naar aanleiding van het nader verslag op
het wetsvoorstel Wbk aan de Tweede Kamer worden aangeboden, waarin onder meer
de budgettaire problematiek en de door de regering voorgestelde noodzakelijke
maatregelen zijn opgenomen. Vanuit dit perspectief kunnen wij nu nog geen
uitspraken doen over de mogelijkheid tot het verplicht stellen van een kinderopvangpremie
voor alle werkgevers.De leden van de ChristenUnie-fractie informeren of het voor kinderopvang
bij de werknemer thuis geldende maximum van € 9400 per kind per
jaar volledig in mindering mag worden gebracht op de af te dragen loonheffing.Eén van de vereisten voor de toepassing van de afdrachtvermindering
kinderopvang is dat sprake is van zogenaamde erkende kinderopvang. Als de
kinderopvang bij de werknemer thuis plaatsvindt via een bemiddelende instantie
(bijvoorbeeld een officiële gastoudercentrale) die aan bepaalde voorwaarden
voldoet, kan sprake zijn van erkende kinderopvang. In dat geval wordt de afdrachtvermindering
berekend over de kinderopvangkosten waarbij die kosten tot maximaal € 9400
per kalenderjaar per kind in aanmerking worden genomen. Het bedrag van € 9400
is derhalve de maximum grondslag waarover de afdrachtvermindering wordt berekend.De vraag van de leden van de ChristenUnie-fractie of de afdrachtvermindering
kinderopvang ook kan worden toegepast ten aanzien van kinderopvang bij de
werknemer thuis door de partner, moet ontkennend worden beantwoord. Bij opvang
door de partner zal geen sprake zijn van erkende kinderopvang via een bemiddelende
instantie.De leden van de fractie van de SGP informeren naar het totale budgettaire
beslag van de aanpassing van de afdrachtvermindering kinderopvang en naar
het budgettaire beslag van andere maatregelen op het gebied van kinderopvang.
Het budgettaire beslag van de afdrachtvermindering kinderopvang is voor 2004
geraamd op € 245 mln. Het budgettaire beslag van de aanpassing van
de afdrachtvermindering kinderopvang bedraagt (eenmalig) in 2004 € 50
mln en is in de € 245 mln opgenomen. Daarnaast bestaat in de fiscaliteit
de aftrek van uitgaven voor kinderopvang. Voor 2004 is het budgettaire beslag
van de aftrek voor uitgaven van kinderopvang geraamd op € 180 mln.2.7. Belastingtarief eerste en tweede schijfDe leden van de PvdA-fractie vragen of als gevolg van het zeer lage belastingtarief
in de eerste schijf waardoor inkomensmaatregelen aan de onderkant van het
inkomensgebouw niet meer mogelijk zijn, nu verder de weg op gegaan wordt van
een negatieve inkomstenbelasting.Zoals eerder in deze nota is aangegeven, hebben wij geen intentie om de
weg naar een negatieve belasting op te gaan. Het feit dat mensen aan de onderkant
nu weinig of geen belasting betalen, stelt beperkingen aan het gebruik van
het fiscale instrument voor inkomensbeleid voor die situaties. Alsdan zou
een inkomensondersteuning via de uitgavenkant geëffectueerd kunnen worden.
Overigens merken wij op dat in tegenstelling tot de suggestie van deze leden
niet het zeer lage belastingtarief relevant is voor het hier bedoelde effect,
maar de combinatie van het totaaltarief eerste schijf (in 2004: 33,40%), de
hoogte van het verzamelinkomen en het saldo van de van toepassing zijnde heffingskortingen.De leden van de SP-fractie vragen of een verbreding van de premieheffing
naar alle schijven geen eerlijkere verdeling van kostenstijging AOW en AWBZ
te bereiken. De leden van de PvdA-fractie vragen in dit verband hoe de
regering denkt over fiscalisering van de premie volksverzekeringen in de toekomst.Bij fiscalisering van alle volksverzekeringen zou het tarief eerste en
tweede schijf nog uitsluitend uit belastingheffing bestaan. De lastenen vermogensontwikkeling
in de desbetreffende fondsen hebben dan geen direct effect meer op (onderdelen
van) het tarief in de eerste en tweede schijf. Het regeringsbeleid is er echter
op gericht om te komen tot lastendekkende premies. Daarnaast leidt zowel verbreding
van de premieheffing naar alle schijven als fiscalisering tot nadelen in de
zin van inkomenseffecten voor verschillende groepen, met name ouderen, welke
niet AOW premieplichtig zijn. Verder is het onderscheid tussen premie en belasting
bij voorbeeld van belang in situaties van grensoverschrijdende arbeid, waar
sprake is van gedeeltelijke belasting- en premieplicht. Fiscalisering zou
ook een mogelijke aantasting van het verzekeringskarakter van de volksverzekeringen
kunnen betekenen.Premieheffing over alle schijven impliceert, als gevolg van mogelijke
kostenstijgingen, een verhoging van het tarief en de marginale druk in de
derde en vierde schijf. Vanuit het oogpunt van arbeidsparticipatie en onze
internationale concurrentiekracht achten wij dit effect niet gewenst.De leden van D66 vragen of de terugsluis van de verhoging van de AWBZ-premie
in 2004 ongunstig uitwerkt voor de laagste inkomensgroepen. Het antwoord hierop
is ontkennend. Aangezien, geïsoleerd bezien, de uit het Hoofdlijnenakkoord
voortvloeiende verhoging van de AWBZ-premie in 2004 gepaard gaat met een identieke
verlaging van de belastingtarieven in de eerste en tweede schijf is deze maatregel
per saldo inkomensneutraal voor alle inkomensgroepen.De leden van de ChistenUnie vragen of hun indruk juist is dat uit tabel
1 en 8 blijkt dat de terugsluis niet budgettair neutraal is, maar dat het
om een forse lastenverschuiving voor de burgers gaat. Zij tellen daartoe de
jaarlijkse cijfers bij elkaar op.De lastenontwikkeling in tabel 1 en 8 is weergegeven in niveau. Het is
niet gebruikelijk om deze cijfers voor meerdere jaren bij elkaar op te tellen.
De premieverhoging van 0,5%-punt van de AWBZ leidt in het eerste jaar structureel
tot een stijging van de lasten van 1020 miljoen. Daarna stijgen de lasten
niet meer. De lastenverzwaring is derhalve niet 4080 miljoen.Evenzo bedraagt de uiteindelijke verlaging van belastingtarief van de
eerste en tweede schijf 0,5%punt, zodat de lasten structureel dalen 1020
miljoen. Daarmee is de lastenschuif in 2007 neutraal. Dit blijkt ook uit tabel
1 en 8.3. AFSCHAFFEN FACILIËRING VUT- EN PREPENSIOENREGELINGENDe sociale partners en het kabinet hebben op 14 oktober jl. in het kader
van het Najaarsoverleg 2003 een principeakkoord bereikt. Onderdeel van dit
principeakkoord betreft de afspraak dat de in het Belastingplan 2004 opgenomen
maatregelen ten aanzien van de afschaffing van de fiscale faciliëring
van VUT- en prepensioenregelingen en de invoering van de voorgestelde levensloopregeling
worden aangehouden met het oog op nader overleg tussen de hiervoor genoemde
partijen. Inzet van dit overleg is vóór 1 april 2004 overeenstemming
te bereiken over het per 1 januari 2006 in te voeren stelsel, alsmede eventuele
overgangsregelingen.De uitvoering van dit principeakkoord leidt ertoe dat de in het wetsvoorstel
Belastingplan 2004 c.a. opgenomen maatregelen inzake de afschaffing van de
fiscale faciliering van VUT- en prepensioenregelingen en de daarmee samenhangende
flankerende maatregelen uit dit wetsvoorstel dienen te worden gehaald. De
voorstellen maken daarmee dus niet langer onderdeel uit van het Belastingplan
2004. In het vertrouwen dat de verklaring van de Stichting van de Arbeid d.d.
14 oktober 2003 inzake de loonontwikkeling zal worden bekrachtigd,
is hiertoe 21 oktober jl. bij brief (AFP 2003–733) een nota van wijziging
aan uw Kamer toegezonden. Het afzonderlijke wetsvoorstel levensloop wordt
wat betreft het kabinet qua behandeling opgeschort.De fractieleden van de verschillende partijen hebben te kennen gegeven
verheugd te zijn dat het principeakkoord met sociale partners leidt tot een
heroverweging van de voorstellen. Hoewel als gevolg hiervan de voorstellen
met betrekking tot het afschaffen van de fiscale faciliëring van VUT-
en prepensioenregelingen uit het Belastingplan zijn verwijderd, worden nog
wel verscheidene vragen gesteld en opmerkingen geplaatst.Om de discussie niet te versnipperen en om te voorkomen dat vooruitgelopen
wordt op het met sociale partners nog te voeren nader overleg over de vormgeving
van bovengenoemde maatregelen, zoals in het principeakkoord overeen is gekomen,
gaan wij niet in op de vragen en opmerkingen die zijn gemaakt. De in het verslag
gestelde vragen zullen worden betrokken bij dit nader overleg. Wij zullen
bij het voorstel dat naar aanleiding van dit nader te voeren overleg met sociale
partners naar uw Kamer wordt gezonden, uitgebreid komen te spreken over dit
onderwerp. Alle relevante vragen en opmerkingen moeten in samenhang worden
bezien en zullen dan ook op dat moment in de discussie worden betrokken.De leden van de fractie van de PvdA vragen aandacht voor de wijzigingen
van de pensioenregeling bij het ABP. Het overleg hierover is door de bonden
onlangs opgeschort. Deze leden vragen hoe hoog een kostendekkende pensioenpremie
(in percentage van het loon) is indien de regeling wel en indien de regeling
niet wordt aangepast en welke loonkosten dit voor de overheidswerkgevers met
zich mee brengt.Werkgevers en werknemers in de sector overheid en het pensioenfonds ABP
hebben gezamenlijk gewerkt aan een oplossing om de financiële positie
van het ABP te versterken. Het herstelplan van het ABP ziet op een verhoging
van de premies voor ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen en een beperking
van de indexatie voor gepensioneerden en werkenden. Statutair is momenteel
een premiesprong van maximaal 2%-punt toegestaan. Een kostendekkende premie
(inclusief kortetermijnsolvabiliteitstoeslag) zou leiden tot een premie in
2004 van 22,4% (2003: 15,2%). Dit zou een loonkostenstijging voor de overheidswerkgevers
betekenen van 2,65%-punt. Omdat een premietoename van 7,2%-punt als onwenselijk
wordt beschouwd, hebben vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers afspraken
gemaakt over een versobering van het ambitieniveau. Hierdoor kan de premie
beperkt blijven tot een niveau van 19%. Deze versobering wordt bereikt door
een overgang van een eindloonstelsel naar een middelloonstelsel en door aanpassingen
in het nabestaandenpensioen. Voor de overheidswerkgever betekent een premie
van 19% (die voor 75% voor zijn rekening komt) een verhoging van de loonkosten
met 1,4%-punt. De centrales voor overheidspersoneel hebben deze wijzigingen
voorgelegd aan hun achterban, waarbij het akkoord in samenhang wordt bezien
met de uitkomsten van het Najaarsoverleg.4. BELEIDSINTENSIVERING KENNISECONOMIE4.1. InleidingDe leden van de fractie van het CDA vragen de regering of het mogelijk
is de afdrachtvermindering speur en ontwikkelingswerk eenvoudiger te maken.
Er ontstaat in de ogen van deze leden onzekerheid, daar Senter in de eerste
plaats moet aangeven of een bedrijf in aanmerking komt voor de S&O-verklaring,
waarna de Belastingdienst ook nog zelfstandig beoordeelt of er sprake is van
S&O. Senter en de Belastingdienst controleren ieder vanuit hun eigen specifieke
invalshoek de WBSO. Voor Senter betekent dit dat zij, namens de Minister van
Economische Zaken, verklaringen afgeeft, waarin aangegeven staat
welke projecten als speur- en ontwikkelingswerk worden aangemerkt. Verder
controleert Senter steekproefsgewijs of daadwerkelijk S&O-werkzaamheden
hebben plaatsgevonden en of de project- en urenadministratie voldoen aan de
gestelde eisen.De Belastingdienst controleert of de S&O-afdrachtvermindering juist
is berekend en of de vereiste administratie aanwezig is. De administratie
dient onder andere de noodzakelijke gegevens te bevatten, zoals een aanduiding
van het uitgevoerde S&O-werk en per werknemer het aantal uren dat deze
heeft besteed aan het S&O-werk. De Belastingdienst beoordeelt dus niet
zelfstandig of er sprake is van S&O.De fractieleden van de PvdA zijn verheugd dat de regering een extra bedrag
van € 50 mln heeft uitgetrokken voor de WBSO, maar constateren hierbij
wel dat de beloofde intensiveringen in de kenniseconomie niet gehaald worden.
De regering heeft evenwel besloten, met het oog op de noodzakelijke extra
lastenverzwaringen, de in het Hoofdlijnenakkoord opgenomen intensivering van € 100
mln te temporiseren. De intensivering voor 2004 is hierbij vastgesteld op € 50
mln en voor 2005 op € 75 mln. Vanaf 2006 zal de beloofde intensivering
van € 100 mln bereikt worden.Zowel de fractieleden van GroenLinks als de ChristenUnie zijn kritisch
over de verruiming van de algemene WBSO en de S&O-aftrek, aangezien zij
grote twijfels hebben bij de effectiviteit van de regeling. De leden van de
fractie van GroenLinks vragen de regering om een reactie op het betoog van
prof. dr. L.G.M. Stevens in het Weekblad voor Fiscaal Recht.De heer Stevens merkt in WFR 2003/6545, p. 1461, op dat de scholingsaftrek
en de afdrachtvermindering scholing komen te vervallen, aangezien deze niet
voldoende effectief zijn bevonden, wat zijns inziens voor de WBSO niet wezenlijk
anders is. De WBSO vermindert de S&O-loonkosten van de werkgever. Dit
voordeel kan op verschillende wijzen aangewend worden. De ondernemers kunnen
het voordeel bestemmen voor andere uitgaven dan S&O, maar ze kunnen hiermee
ook de S&O-uitgaven verhogen (additionaliteit), zoals de regeling beoogt.
Recent onderzoek1, zie hieromtrent ook de publicatie
van A.P. Poot c.s. in de ESB van 13 juni 2003 p. 284 t/m 286, heeft aangetoond
dat de groep bedrijven die gebruik maakt van de WBSO het door de WBSO ontstane
loonkostenvoordeel inzet voor S&O en daarnaast gemiddeld zelf twee eurocent
extra uitgeeft aan S&O-loon. In het genoemde onderzoek wordt op basis
van een econometrische analyse geconcludeerd dat de WBSO significant bijdraagt
aan de Nederlandse S&O-intensiteit (eerste-orde-effect), zowel op bedrijfsniveau
als structureel op macroniveau. Overigens heeft de Europese Unie, in het kader
van de 3% R&D ambitie, nog de werking van fiscale R&D-faciliteiten
in verschillende lidstaten tegen het licht gehouden. De WBSO kwam daaruit
naar voren als «best practice», mede door zijn eenvoud en toegankelijkheid.2 De regering deelt de opvatting van de heer Stevens dan
ook niet.De fractieleden van de ChristenUnie vragen zich af of geen politiek van
de goede sier bedreven wordt, aangezien het oneigenlijk gebruik van de management
B.V. slechts in beperkte mate kan worden tegengegaan. Deze leden vragen zich
dan ook af of de regering zich bij dit oneigenlijk gebruik neerlegt.De regering legt zich geenszins neer bij oneigenlijk gebruik. Wel is van
belang in te zien dat mogelijke maatregelen om oneigenlijk gebruik tegen te
gaan doelgericht en effectief moeten zijn, en dat – waar mogelijk –
voorkomen moet worden dat ook eigenlijke gebruikers van de regeling worden
uitgesloten. De regering heeft dit laten meewegen en besloten tot een aanpassing
van de berekeningswijze van het vereenvoudigde S&O-loon zoals dat in de
Uitvoeringsregeling afdrachtvermindering is opgenomen. Hiermee kan overmatig
gebruik door met name directeur-grootaandeelhouders, dat ontstaat door de
berekeningswijze van het vereenvoudigde S&O-loon, aan banden worden gelegd.
Dat met deze maatregel de vooraf geraamde opbrengst van € 2
mln niet gehaald zal worden, betekent dus niet dat het oneigenlijk gebruik
niet tegengegaan wordt.4.1.1. Aanscherpen technostartersfaciliteitDe technostartersregeling wordt – met het oog op de afbakening van
de doelgroep – «efficiënter» vormgeven. De indruk van
de leden van de CDA-fractie is dat de toegang tot de regeling slechts is verscherpt.
Deze leden zien graag een reactie van de regering tegemoet.De aanpassing betreft de afbakening van de doelgroep. Zoals in het Belastingplan
2003 (Kamerstukken 2002–2003, 28 607, nr. 3, blz. 30) is aangekondigd
wordt de technostartersfaciliteit efficiënter ingericht omdat gebleken
is dat bedrijven die geen deel uitmaken van de doelgroep gebruik maken van
deze regeling. Het gaat dan, ook de leden van de fractie van de SGP vragen
hiernaar, met name om de voortzetting van een bestaande onderneming door een
verbonden rechtspersoon, waarbij deze laatste opnieuw de technostartersfaciliteit
claimt. Het voorstel houdt in dat bij een voortzetting van een dergelijke
onderneming het aantal malen dat al gebruik gemaakt is van de technostartersfaciliteit
wordt meegeteld.De leden van de fractie van SGP vragen zich af of er zicht is op het aantal
gevallen waarin sprake is geweest van het oneigenlijk gebruik van de technostartersfaciliteit.
Mede naar aanleiding van signalen uit de markt1
heeft Senter nader onderzoek gedaan naar onbedoeld gebruik van de technostartersfaciliteit.
Hoewel er geen exacte cijfers beschikbaar zijn, blijkt wel dat een aanzienlijk
deel van de ondernemingen die een beroep doen op de technostartersfaciliteit
in de WBSO een voortzetting van een andere onderneming te zijn.4.1.2. Verruimen algemene afdrachtvermindering WBSO en
S&O-aftrekDe leden van de fractie van het CDA vragen of de technostartersfaciliteit
van toepassing zal zijn wanneer in een verbonden lichaam daadwerkelijk nieuwe
activiteiten worden opgezet.Wanneer in een verbonden (nieuwe) vennootschap daadwerkelijk een nieuwe
onderneming wordt gestart, zal doorgaans geen sprake zijn van een voortzetting
van een bestaande onderneming. In dat geval kan het verbonden lichaam, indien
aan alle overige voorwaarden is voldaan, in aanmerking komen voor de technostartersfaciliteit.De fractieleden van D66 verzoeken de regering om nog eens voor te rekenen
hoe de € 31 mln in tabel 1 zich verhoudt tot de € 9½
mln die moet worden afgetrokken van de intensivering van € 50 mln.
Het voorstel is om deze € 9½ mln, bestaande uit de niet gehaalde
vooraf geraamde opbrengst van € 2 mln met betrekking tot de maatregelen
omtrent de management B.V.'s en de resterende taakstelling van € 7½
mln, te salderen met de intensivering van € 50 mln. In het Belastingplan
is evenwel ook een aanscherping van de technostartersfaciliteit opgenomen
(€ 9½ mln). De intensivering van € 50 mln minus
de totale lastenverzwaring van € 19 mln resulteert per saldo, zoals
opgenomen in tabel 1, in een intensivering van € 31 mln.5. MAATREGELEN MOBILITEIT5.1. Autopakket5.1.1. InleidingWij zijn verheugd dat verschillende fracties de voorgestelde vereenvoudiging
van de regelgeving positief beoordelen. Zo hebben de leden van de CDA-fractie
te kennen gegeven de vereenvoudiging die door de wijzigingen wordt bewerkstelligd,
te steunen.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat zij positief oordelen over
de keuze om het onderscheid tussen zakelijke kilometers en woon-werkverkeer
te laten vervallen, maar geven daarbij ook aan de voorstellen niet bevredigend
te vinden.Ook de leden van de fractie van de VVD geven aan verheugd te zijn over
de geweldige vereenvoudiging van de regelgeving, waarmee een forse bijdrage
aan de administratieve lastenverlichting wordt geleverd. Deze leden vragen
hoe groot de financiële waardering van deze administratieve lastenverlichting
is in relatie tot de taakstelling van een kwart reductie in deze regeerperiode.Met het voorgestelde autopakket wordt met ingang van 2004 een administratieve
lastenverlichting gerealiseerd van in totaal € 50 mln structureel.
Hoe groot die reductie is in relatie tot de doelstelling van dit kabinet om
de administratieve lasten met een kwart terug te brengen, hangt uiteraard
af van het administratieve lastenniveau waarmee die doelstelling wordt vergeleken.
In het Hoofdlijnenakkoord is vastgelegd dat het administratieve lastenniveau
op 31 december 2002 als referentie zal dienen. Op dit moment wordt, in opdracht
van het ministerie van Financiën, door het EIM onderzocht hoe hoog de
door fiscale regelgeving veroorzaakte administratieve lasten waren op dat
moment. Pas wanneer deze zogenoemde nulmeting gereed is, is het mogelijk een
antwoord te geven op de vraag in hoeverre dit Belastingplan bijdraagt aan
de reductie van 25%.De fractieleden van de VVD vragen ook wanneer de regering op de motie
Hofstra c.s. over autobelastingen reageert. Uw Kamer heeft de reactie van
de regering bij brief van 23 oktober jl. ontvangen.De fractieleden van de VVD vragen verder wanneer de regering de in het
Hoofdlijnenakkoord aangekondigde beprijzingsstudie voor de transportsector
zal hebben afgerond.Het ministerie van Verkeer en Waterstaat, dat bij de voorbereiding van
deze studie een grote rol speelt, betrekt deze studie in overleg met het ministerie
van Financiën bij de voorbereiding van de Nota mobiliteit (de beoogde
opvolger van het NVVP). Naar huidig inzicht kan die nota komend voorjaar gereed
zijn. In dit verband is nog geen termijn vastgesteld voor de afronding van
de door deze leden bedoelde studie.De leden van de fractie van GroenLinks zijn van mening dat de ook door
hen noodzakelijk geachte vereenvoudiging wordt gerealiseerd met de voorstellen.
De regering is, in antwoord op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks,
niet van mening dat het voorgestelde autopakket een structurele jaarlijkse
inkomensderving van € 175 mln meebrengt. Het afschaffen van de stimuleringsmaatregel
laagzwavelige brandstoffen was beleidsmatig weliswaar voorzien met ingang
van 1 januari 2005, maar was ten onrechte structureel in de boeken verwerkt.
Het afschaffen van deze maatregel levert hierdoor structurele middelen op.
Hiermee wordt ook de vraag van de leden van de fractie van de SP beantwoord,
hoe de structurele maatregelen van het autopakket gefinancierd kunnen worden
uit het afschaffen van de tijdelijke stimuleringmaatregel laagzwavelige brandstoffen.De leden van de fractie van de LPF hebben een aantal vragen gesteld met
betrekking tot mobiliteit. Zij vragen hoe de opbrengsten van het zogenoemde
Kwartje van Kok de komende jaren worden uitgegeven en of de uitgaven van de
opbrengsten van het Kwartje van Kok aan weginfrastructuur additioneel zijn
ten opzichte van de reeds gereserveerde en geplande uitgaven aan infrastructuurprojecten
voor weggebruikers.In de ontwerpbegroting van het Infrastructuurfonds is een pakket van intensiveringen,
taakstellingen en knelpunten van in totaal € 6 059 mln tot
en met 2010 ingepast via enerzijds de inzet van het «Kwartje van Kok»
(€ 3710 mln tot en met 2010), anderzijds via herprioritering van
aanlegprojecten in de diverse sectoren (€ 2 349
mln tot en met 2010). In is een en ander gesaldeerd samengevat.Tabel 12 IOnderhoud huidige weginfrastructuur600 IIAanleg nieuwe weginfrastructuur1 219 IIIOpenbaar Vervoer373IVOverige1 518 totaal3 710Het aandeel van het «Kwartje van Kok» voor wegen is toegevoegd
aan het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIT). Daarnaast is
er een herprioritering uitgevoerd, ten gunste van onder meer onderhoud. De
intensivering als gevolg van het «Kwartje van Kok» dient in relatie
tot deze herprioritering te worden bezien.Daarnaast hebben deze leden gevraagd wat de totale belastingopbrengsten
van autogebruikers na invoering van de belastingmaatregelen zijn en hoeveel
hiervan wordt besteed aan onderhoud van bestaande infrastructuur en aanleg
van nieuwe infrastructuur voor weggebruikers, aan openbaar vervoer en hoeveel
hiervan wordt toegevoegd aan de algemene middelen. De rijksbegroting kent
een scheiding tussen de (belasting)inkomsten en de uitgaven. De belastingopbrengsten
van autogebruikers na invoering van de belastingmaatregelen worden dan ook
in het geheel toegevoegd aan de algemene middelen en kunnen niet in relatie
worden gebracht met uitgaven.De leden van de fractie van de LPF vragen voorts hoeveel procent de staat
na invoering van het belastingpakket in 2004 bijlegt op trein- en buskaartjes,
en hoeveel dit jaarlijks kost. De exploitatie van het hoofdrailnet wordt door
NS bekostigd uit de omzet. Het rijk bekostigt de aanleg en het onderhoud van
het spoorwegennet. Daarnaast is er een subsidiestroom voor de onrendabele
lijnen. Het Belastingplan heeft geen gevolgen voor deze constructie. De totale
bijdrage aan lagere overheden voor regionaal openbaar vervoer is in 2004 geraamd
op € 1188 miljoen. Het is de bedoeling dat de reizigersbijdrage
op lange termijn groeit naar 50%. Ook deze bijdrage is niet afhankelijk van
het Belastingplan.De leden van de D66-fractie geven aan gecharmeerd te zijn van de grotere
administratieve eenvoud van het voorstel, maar zeggen wel grote moeite te
hebben met de breuk met het nog niet zo lang geleden ingezette beleid dat
bewerkstelligde dat woon-werkverkeer ook voor automobilisten met een auto
van de zaak deels privé was. Deze leden geven aan dat het beleid gericht
zou moeten zijn op het ontmoedigen van het gebruik van de auto voor woon-werkverkeer,
om op deze manier de fileproblematiek juist op de meest gevoelige momenten,
namelijk in de woon-werkspits, te verminderen. De leden van de fractie van
D66 geven aan grote moeite te hebben met de voorstellen als de regering geen
alternatieve maatregelen neemt om het ontmoedigingsbeleid voor woon-werkverkeer
met de auto in stand te houden en wijzen hierbij op het instrument van beprijzing.Met de aanpassing van de autokostenfictie in het Belastingplan 2002 werd
beoogd het verschil in behandeling tussen woon-werkverkeer met de auto van
de zaak en de eigen auto weg te nemen. Deze wijziging was noodzakelijk gezien
de lijn die Hoge Raad in een eerder arrest volgde. Deze aanpassing van de
autokostenfictie blijkt in de praktijk veel uitvoeringsproblemen en administratieve
lasten mee te brengen. Om deze redenen is in het Belastingplan 2003 aangekondigd
te streven naar vereenvoudiging van de regelgeving voor woon-werkverkeer,
in te voeren met ingang van 1 januari 2004. Met het integraal als zakelijk
aanmerken van woon-werkverkeer denken wij de grootst mogelijke vereenvoudiging
te bereiken. Benadrukt wordt dat het autodossier budgettair neutraal is vormgegeven.
Met de voorstellen wordt ook meer aangesloten bij de maatschappelijke beleving dat woon-werkverkeer in het kader van het werk wordt gereden
en dus zakelijk is. Tegenover voordelen voor sommige autogebruikers staan
nadelen voor anderen, zij het binnen dezelfde groep.Het woon-werkverkeer met de auto wordt aantrekkelijker en het zakelijk
gebruik van de eigen auto minder aantrekkelijk. Dit kan van invloed zijn op
de congestie. Omdat de onbelaste kilometervergoeding voor woon-werkverkeer
ongeacht de afstand of vervoerwijze geldt, zou het aantrekkelijker kunnen
worden om te carpoolen of om met de fiets te gaan. In overleg met de ministeries
van Verkeer en Waterstaat en VROM en het CPB wordt momenteel overlegd over
de milieu- en mobiliteitseffecten van de in het Belastingplan voorgestelde
maatregelen met betrekking tot mobiliteit.Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie merken op dat zij verheugd
zijn over de voorstellen tot vereenvoudiging, waarbij zij wel aangeven dat
het argument hiervoor – «het niet aansluiten bij de maatschappelijke
beleving» – vragen oproept. Achtergrond van de voorstellen was
het streven naar vereenvoudiging en – in samenhang daarmee – administratieve
lastenverlichting. De complexiteit van de huidige regelgeving brengt mee dat
deze niet meer aansluit bij de maatschappelijke beleving. Wij zijn het met
de ChristenUnie eens dat het niet aansluiten van regelgeving bij de maatschappelijke
beleving geen doorslaggevend argument is voor het aanpassen van regelgeving.Wij zijn verheugd dat ook de fractieleden van de SGP de voorstellen voor
vereenvoudiging van de regelgeving steunen. Zij vragen in dit kader wanneer
sprake is van zakelijke kilometers. Zakelijk verkeer is het verkeer dat in
verband met de werkzaamheden – al dan niet in dienstverband –
wordt gereden, inclusief woon-werkverkeer. De werkgever mag zijn werknemer
hiervoor een vergoeding geven, die onbelast is voorzover deze niet uitgaat
boven € 0,17 per kilometer. Personen die geen dienstbetrekking hebben,
maar ondernemer zijn of anderszins inkomsten hebben die in de inkomstenbelasting
belast zijn, mogen voor de inkomstenbelasting het voorgestelde uniforme kilometerbedrag
van € 0,17 in aftrek brengen op hun inkomsten. De leden van de fractie
van de SGP vragen in dit verband ook nog naar de vrijwilligersregeling (Besluit
van 19 december 2000, nr. CPP2000/2727M). Vrijwilligers worden in ieder geval
niet belast voor de ontvangen vergoeding indien zij niet meer vergoed krijgen
dan de werkelijke kosten. Er is dan immers geen sprake van loon of een positief
resultaat. De vrijwilligersregeling bepaalt dat als aan vrijwilligers verstrekte
vergoedingen beneden de € 20 per week en € 700 per jaar
blijven, deze vergoedingen niet getoetst worden aan de werkelijke kosten.
Als de bedragen hoger zijn dan € 20 per week of € 700
per jaar zal, als de inspecteur daarom vraagt, aannemelijk moeten worden gemaakt
dat de aan de vrijwilliger verstrekte vergoeding de werkelijke kosten niet
te boven gaat.5.1.2. Voorgestelde maatregelenDe leden van de fractie van het CDA vragen in verband met de maatschappelijke
onrust een nadere kwantificering van de lastenverdeling van de voorgestelde
maatregelen. Ook de fractieleden van de SP hebben om enkele nadere budgettaire
specificaties gevraagd. In tabel 13 wordt de lastenverdeling van het totale
autopakket weergegeven.Tabel 13 Lastenverdeling autopakket Budgettair effect € mln Uniforme autokostenfictie van
20% en woon-werkverkeer zakelijk– 40  waarvan van 10% of 15% naar 0%– 40   waarvan van 10% naar 20% 70 waarvan van 15% naar 20% 50 waarvan van 20% naar 20% 0 waarvan van 25% naar 20% – 110 waarvan vervallen specifieke regeling bijtelling
bestelauto's – 10   Uniforme autokostenvergoeding
van 17 cent– 135 Totaal Zakelijk 365 waarvan Zakelijk auto 371 waarvan Zakelijk niet auto – 5Totaal woon-werkverkeer – 500 waarvan woon-werkverkeer auto 0–10 km – 95 waarvan woon-werkverkeer auto 10–30 km – 97 waarvan woon-werkverkeer auto > 30 km – 251 waarvan woon-werkverkeer niet auto <10 km – 52 waarvan woon-werkverkeer niet auto >10 km – 5   Stimulering Laagzwavelig175 Totaal 0Wij zijn verheugd dat de fractieleden van de SP het verminderen van de
administratieve lasten steunen. Echter, deze leden geven aan zich niet te
kunnen vinden in de lastenverlichting die voor grote groepen leaserijders
resulteert als gevolg van deze maatregelen. Een uniform bijtellingspercentage
van 25, zoals de leden van de fractie van de SP voorstellen, zou gepaard gaan
met een budgettaire opbrengst van € 240 mln. Zoals in is te lezen,
leiden de in het voorstel opgenomen maatregelen niet tot een lastenverschuiving
tussen leaserijders en personen die met de eigen auto rijden. De opbrengst
van de verlaging van de onbelaste kilometervergoeding voor zakelijke kilometers
is in de voorstellen volledig aangewend voor de verhoging van de onbelaste
vergoeding voor onder de huidige regelgeving als regelmatig woon-werkverkeer
aangemerkte kilometers.5.1.3. Uniforme onbelaste kilometervergoedingDe leden van de fractie van de PvdA merken op dat zij de effecten van
de voorgestelde maatregelen vreemd achten. Zij vragen in dit kader, hoe de
regering deze effecten kan rijmen met gevoelens van rechtvaardigheid en het
milieu- en mobiliteitsbeleid.Wij merken op dat de uiteindelijke effecten, naast de verhouding tussen
de woon-werkkilometers en de overige kilometers, mede afhankelijk zijn van
de (als gevolg van de voorgestelde fiscale behandeling mogelijk te wijzigen)
overeenkomsten tussen werkgevers en werknemers. De effecten zoals wij die
naar aanleiding van de algemene financiële beschouwingen 2003 hebben
laten zien in de brief van 9 oktober jl., zijn de effecten die zouden optreden
als de huidige bruto-vergoedingen gelijk zouden blijven. Inderdaad zullen
personen met relatief weinig zakelijk verkeer ten opzichte van woon-werkverkeer
een voordeel ondervinden van de voorstellen, terwijl personen met relatief
veel zakelijk verkeer negatieve effecten zullen ondervinden. Het laten vervallen
van het onderscheid tussen woon-werkverkeer en zakelijk verkeer en de daarmee
gepaard gaande introductie van een uniforme onbelaste kilometervergoeding
leidt echter onvermijdelijk tot verschuivingen, omdat onder de huidige regelgeving
de vergoeding voor regelmatig woon-werkverkeer lager is dan die voor zakelijke
kilometers en bovendien niet bij alle afstanden onbelast mag worden verstrekt.
Het is niet mogelijk om deze effecten te voorkomen zonder de vereenvoudiging
teniet te doen. Een verhoging van de uniforme onbelaste kilometervergoeding
van € 0,17 zou – naast het feit dat dit een budgettaire derving
van € 105 mln per eurocent verhoging tot gevolg heeft – het
nadeel voor de automobilist met veel zakelijke kilometers mitigeren, maar
ook het voordeel voor de automobilist met relatief weinig zakelijk verkeer
en een grote woon-werkafstand verder vergroten.De leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de SP en de ChristenUnie
vragen aandacht voor de gevolgen van de uniforme kilometervergoeding voor
alfahulpen. Ook in de brief van 9 oktober jl. naar aanleiding van de vragen
hieromtrent bij de Algemene Financiële Beschouwingen zijn deze gevolgen
uiteengezet.Voor deze groep, die niet in dienstbetrekking werkzaam is, wordt in het
voorstel het op de inkomsten in aftrek te brengen bedrag voor zakelijk verkeer,
waaronder woon-werkverkeer, gesteld op € 0,17 per kilometer. Voor
alfahulpen geldt – net als voor werknemers – dat de vraag of zij
er op vooruit of achteruit gaan, afhangt van het aandeel woon-werkverkeer
in hun totaal aantal gereden kilometers. Voor de onder de huidige regelgeving
als regelmatig woon-werkverkeer aangemerkte kilometers wordt het aftrekbare
kilometerbedrag verhoogd.Het bedrag van € 0,17 per kilometer kan ongeacht de wijze van
vervoer op het inkomen in aftrek worden gebracht. Dit geldt ook voor de per
fiets afgelegde kilometers. Onder de huidige regelgeving kunnen alfahulpen
zakelijke kilometers die per fiets worden afgelegd tegen de werkelijke kosten
in aftrek brengen. Voor de bepaling van de werkelijke kosten mag daarbij worden
uitgegaan van € 0,05. Dit laatste bedrag wordt volgens het voorstel
ook € 0,17. Voor woon-werkverkeer vervalt tevens de beperking dat
alleen bij afstanden van meer dan 10 kilometer een onbelaste vergoeding gegeven
kan worden. Ook bij een afstand van 10 kilometer of minder, alsmede bij d
afstand boven de 30 kilometer wordt het met de voorstellen mogelijk € 0,17
in aftrek te brengen. In antwoord op de vraag van de fractieleden van de SP,
wordt opgemerkt dat de gevolgen van de beperking van het in aftrek te brengen
bedrag gecompenseerd kunnen worden met een hogere kilometervergoeding. Omdat
alfahulpen veelal op de fiets gaan, zal er in dat geval overigens geen compensatie
nodig zijn. De aftrekmogelijkheden worden voor die situatie juist verruimd.Een afspraak waarbij, in lijn met de vraag van deze leden, een hoger uurloon
wordt gegeven indien compensatie voor de beperking van de aftrekmogelijkheden
(als de alfahulp met de auto reist) toch gewenst zou zijn is uiteraard mogelijk,
maar ligt minder voor de hand omdat het aantal te vergoeden kilometers verschilt
per werknemer. Het is daardoor niet mogelijk de lagere aftrek gericht te compenseren
door middel van een algemene verhoging van het uurloon. De leden van de fracties
van het CDA, de PvdA en de ChristenUnie hebben verder gevraagd hoe de uniforme
onbelaste kilometervergoeding uitwerkt voor de naar schatting 100 000
ambulante thuiszorgmedewerkers zoals kraamhulpen, wijkverpleegkundigen en
ziekenverzorgenden. Onder de huidige CAO hebben de voorstellen geen gevolgen
voor deze thuiszorgmedewerkers. In deze CAO is een netto vergoeding afgesproken,
waarbij de werkgever de eventuele belasting voor zijn rekening neemt. Het
cijfervoorbeeld van de leden van de ChristenUnie kunnen wij niet geheel volgen.
Uitgaande van de door de leden van de ChristenUnie geschetste 40 kilometer
per dag gedurende 200 werkdagen kunnen de volgende indicatieve gevolgen voor
de werkgever van de ambulante thuiszorgmedewerkers geschetst worden.Voor alle varianten geldt dat de werknemer een kilometervergoeding krijgt
op grond van de CAO Thuiszorg van 10* € 0,15 + 30* € 0,27
= € 8,10 per dag. In 2004 zal deze kilometervergoeding voor 40 * € 0,17
= € 6,80 onbelast mogen worden verstrekt. Voor 2003 is de onbelastheid
afhankelijk van de verdeling regelmatig woon-werkverkeer en zakelijk verkeer.
Bijgaand drie situaties waarbij gelet op de in het algemeen relatief lage
inkomens van deze medewerkers is uitgegaan van het tarief eerste schijf:Situatie 1:Uitgegaan wordt van 40 kilometer regelmatig woon-werkverkeer en geen zakelijke
kilometers. De werkgever mag hiervoor in 2003 € 1092 onbelast vergoeden
conform de tabel voor woon-werkverkeer. Dit komt in dit voorbeeld met 200
werkdagen overeen met circa € 5,46 per dag. Belast is in 2003
dan ook € 8,10 -/- € 5,46 = € 2,64. Voor de
bepaling van de te betalen belasting en premie volksverzekering moet dit bedrag –
gelet op de afspraak dat de werkgever de verschuldigde belasting voor zijn
rekening neemt – gebruteerd worden. Tegen het eerste schijftarief (33,15%
in 2003) bedraagt de te betalen belasting dan: (€ 2,64 / (1–33,15%)) – € 2,64
= € 1,31. In 2004 zal belast worden€ 8,10 -/- € 6,80
= € 1,30. De te betalen belasting (33,40%) bedraagt hierbij in 2004 € 0,65.
Deze werkgever zal hierdoor een voordeel van 200 dagen * (€ 1,31
-/- € 0,65) = € 132 per werknemer hebben.Situatie 2:Uitgegaan wordt van 20 kilometer regelmatig woon-werkverkeer en 20 kilometer
zakelijk. Hiervan zullen de 20 kilometer woon-werkverkeer in 2003 belast zijn,
aangezien bij een reisafstand tussen woning en werk van niet meer dan 10 kilometer
geen onbelaste vergoeding kan worden verstrekt. Ervan uitgaande dat de eerst
10 kilometer aan vergoeding tegen € 0,15 en de volgende 10 kilometer
tegen € 0,27 in 2003 belast worden, bedraagt het te belasten bedrag € 4,20.
De te betalen belasting bedraagt daarbij € 2,08. In 2004 zal de
totale vergoeding van € 8,10 voor 40* € 0,17 = € 6,80
onbelast mogen worden verstrekt. Belast zal worden € 8,10 -/- € 6,80
= € 1,30. De te betalen belasting bedraagt hierbij in 2004 € 0,65.
De werkgever zal hierdoor een voordeel van 200 dagen * (€ 2,08 -/€ 0,65)
= € 286 per werknemer hebben.Situatie 3:Uitgegaan wordt van geen woon-werkverkeerkilometers en 40 kilometer zakelijk.
Deze kilometers zijn voorzover aangetoond dat ze geheel zakelijk zijn in 2003
geheel belastingvrij. In 2004 zal belast worden € 8,10 -/- € 6,80
= € 1,30. De te betalen belasting bedraagt hierbij in 2004 € 0,65.
De werkgever zal hierdoor een nadeel van 200 dagen * € 0,65 = € 130
per werknemer hebben.Uitgaande van de door de fractieleden van de ChristenUnie geschetste casuspositie
zal het effect voor werkgevers divers zijn maar schommelen tussen de € 286
per werknemer per jaar positief en € 130 per werknemer per jaar
negatief. Dat de voorgestelde vereenvoudiging van de regeling in bepaalde
situaties gunstiger en in andere situaties minder gunstig kan uitpakken dan
onder de huidige regeling bekend is gegeven het uitgangspunt van budgettaire
neutraliteit. Het bovenstaande geeft derhalve geen aanleiding de nieuwe regeling
voor onbelaste kilometervergoedingen te herzien of uit te breiden met een
specifieke en administratief bewerkelijke aanvulling.Overigens hebben deze leden gelijk met de constatering dat in de brief
van 9 oktober jl. over het autopakket het standpunt van de LVT verkeerd is
weergegeven. Zoals ook tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen aan
de Kamer is medegedeeld hebben wij van de LVT begrepen dat alfahulpen veelal
met de fiets reizen. De toevoeging dat dit ook voor ambulante thuiszorgmedewerkers
geldt, is abusievelijk later in de brief aan de Kamer toegevoegd.De leden van de fractie van de PvdA vragen welke kosten werkgevers moeten
maken, om de netto-vergoeding voor werknemers gelijk te houden. Het antwoord
hierop is niet eenduidig. Voor woon-werkverkeer hebben de voorstellen slechts
positieve effecten op deze kosten, omdat de mogelijkheden om deze kosten onbelast
te vergoeden worden verruimd. Voor overige zakelijke kilometers zijn de kosten
afhankelijk van de hoogte van de netto-vergoeding die onder de huidige regelgeving
wordt gegeven en van het marginale belastingtarief van de betreffende werknemer.
Als de vergoeding nu gelijk is aan de maximaal onbelast te vergoeden € 0,28
per kilometer, zullen de kosten voor eenzelfde netto-vergoeding bij een onbelaste
kilometervergoeding van € 0,17 en een gemiddeld marginaal tarief
van 40% circa € 0,35 bedragen. De meerkosten ten opzichte van de
huidige situatie bedragen dus € 0,07 per kilometer.In tegenstelling tot de verwachting van de Unie van Waterschappen, waar
de leden van de fractie van de PvdA op wijzen, dat de voorgestelde maatregelen
tot meer administratieve rompslomp zullen leiden, is de regering van mening
dat met de voorstellen een administratieve lastenverlichting zal worden gerealiseerd.
Als gevolg van de voorgestelde vereenvoudiging van de regeling wordt een administratieve
lastenverlichting van € 50 mln gerealiseerd. De constatering van
de Unie van Waterschappen waar deze leden tevens op wijzen, dat de voorstellen
een prijsopdrijvend effect zullen hebben, is naar het oordeel van de regering
gebaseerd op een erg geïsoleerde benadering. De gevolgen van de voorstellen
zijn onder andere afhankelijk van de verhouding tussen woon-werkverkeer en
zakelijk verkeer, de huidige vergoeding en de afspraken tussen werkgevers
en werknemers, bijvoorbeeld over de hoogte van de bruto- of netto-vergoeding.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de regering al heeft gesproken
met vertegenwoordigers van (sector)werkgevers. Zoals ook in het Belastingplan
2003 werd aangekondigd, heeft overleg over de vormgeving van de vereenvoudiging
plaatsgevonden met werkgevers- en werknemersorganisaties. Dit overleg had
een technisch karakter en diende om de belangrijkste knelpunten en aandachtspunten
in kaart te brengen. Hierbij waren ambtenaren en de fiscalisten van de werkgevers-
en werknemersorganisaties betrokken. De standpunten van de organisaties zijn
gehoord en hebben als input gediend bij het voorgestelde autopakket.Zij vragen in dit kader voorts of de regering bereid is werkgevers en
andere opdrachtgevers die afhankelijk zijn van de collectieve sector extra
budgettaire ruimte te geven om de kosten te compenseren die ontstaan als de
netto kilometervergoedingen voor de werknemers gelijk blijven. De regering
zal de werkgevers en andere opdrachtgevers geen extra ruimte geven om deze
kosten te compenseren. Kilometervergoedingen worden betaald uit de apparaatsuitgaven
van werkgevers. Werkgevers dienen eventuele verhogingen van deze kilometervergoeding
binnen deze budgetten in te passen.De fractieleden van de PvdA vragen de regering verder nogmaals te motiveren
waarom zij de onbelaste kilometervergoeding van € 0,17 voldoende
achten. De voorstellen zoals neergelegd in het fiscale autopakket hebben als
doelstelling de regelgeving voor woon-werkverkeer te vereenvoudigen. Kern
van de vereenvoudiging ligt in het laten vervallen van het onderscheid tussen
woon-werkverkeer en zakelijk verkeer. Voor de vergoedingensystematiek met
de eigen auto betekent dit dat een uniforme onbelaste kilometervergoeding
wordt ingevoerd. In verband met het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit
van het totale autopakket wordt een uniforme onbelaste kilometervergoeding
van € 0,17 voorgesteld. In antwoord op de vraag van de fractieleden
van de PvdA wordt opgemerkt, dat uit berekeningen op basis van de tabellen
van de ANWB uit de autokostenbegrotingen is gebleken, dat met een dergelijke
kilometervergoeding de gemiddelde variabele kosten (gebaseerd op statistieken
van de meest verkochte personenauto's) van een middenklasse auto nog steeds
kunnen worden gedekt.De fractieleden van de VVD vragen of de onbelaste vergoeding van € 0,17
in de toekomst zal worden geïndexeerd. De onbelaste vergoeding voor zakelijke
kilometers zal, net als de huidige onbelaste vergoedingen voor woon-werkverkeer
en voor zakelijk verkeer, niet worden geïndexeerd. Als de voorgestelde
onbelaste kilometervergoeding wel geïndexeerd zou worden, zou dit een
budgettaire derving betekenen die oploopt naar € 144 mln in 2007.Voorts vragen deze leden hoe in andere landen met vergoedingen voor met
de eigen auto afgelegde kilometers wordt omgegaan. In België, Frankrijk,
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten wordt onderscheid
gemaakt tussen woon-werkverkeer en zakelijk verkeer. In deze landen kan geen
onbelaste vergoeding voor woon-werkverkeer met de eigen auto gegeven worden,
met uitzondering van België waar een vergoeding van € 150 per
jaar onbelast gegeven kan worden. In Frankrijk kunnen onder strikte voorwaarden
de werkelijke kosten van met de eigen auto gereden zakelijke kilometers onbelast
vergoed worden. In de overige genoemde landen worden forfaitaire bedragen
gehanteerd die variëren van € 0,11 tot € 0,40 per
kilometer.Met betrekking tot de vraag van de leden van de fractie van D66 of de
prijs die betaald wordt door het verlagen van de onbelaste vergoeding niet
erg hoog is om voor de auto van de zaak tot een overzichtelijker regeling
te kunnen komen merken wij het volgende op. Vereenvoudiging van de regelgeving
voor de auto van de zaak wordt bereikt door de woon-werkkilometers met de
auto van de zaak als zakelijke kilometers aan te merken. Een wijziging van
de regeling voor de auto van de zaak heeft in verband met het gelijkheidsbeginsel
gevolgen voor de werknemers die woon-werkverkeer met de eigen auto afleggen.
Gezien de lijn die de Hoge Raad in een eerder arrest volgde, kunnen woon-werkkilometers
met de auto van de zaak niet als volledig zakelijke kilometers worden aangemerkt,
als de woon-werkkilometers met de eigen auto slechts beperkt (dat wil zeggen
beperkter dan zakelijke kilometers) onbelast te vergoeden zijn. Bovendien
leidt het als zakelijke kilometers aanmerken van de met de eigen auto (of
met ander eigen vervoer) afgelegde kilometers ook tot een aanzienlijke vereenvoudiging
van de fiscale behandeling van de vergoeding van met eigen vervoer afgelegde
kilometers, hetgeen tevens tot een forse vermindering van de administratieve
lasten voor het bedrijfsleven leidt. Het begrip regelmatig woon-werkverkeer
en daarmee samenhangende regelingen als de 60-dagenregeling en carpoolregeling
kunnen daardoor komen te vervallen. Bovendien wordt de onbelaste vergoedingsmogelijkheid
voor woon-werkkilometers in het voorstel verruimd, omdat op grond van dit
voorstel voor alle kilometers van het woon-werktraject, ongeacht de wijze
waarop dit wordt afgelegd, een onbelaste vergoeding gegeven kan worden. Doordat
de werkgever geen onderscheid meer hoeft te maken tussen regelmatig woon-werkverkeer
en zakelijke kilometers en niet meer hoeft na te gaan op welke wijze de kilometers
zijn afgelegd, resulteert een forse administratieve lastenverlichting. Dit
betekent dat vereenvoudiging van de regelgeving niet alleen voor woon-werkverkeer
met de auto van de zaak wordt gerealiseerd, maar ook voor regelgeving voor
woon-werkverkeer met de eigen auto.Indien we de regelgeving niet aanpassen zullen per 1 januari 2004 zowel
de tweede als de derde tranche van de in het Belastingplan 2002 opgenomen
maatregelen inwerking moeten treden. Anders ontstaat immers een – volgens
de Hoge Raad niet te rechtvaardigen – verschil in behandeling tussen
de auto van de zaak en de eigen auto. De aanpassing van de autokostenfictie
had immers ten doel deze ongelijke behandeling weg te nemen. Door inwerkingtreding
van de tweede en derde tranche zouden met de auto van de zaak afgelegde woon-werkafstanden
niet meer dan 10 kilometer of meer dan 30 kilometer, zonder maximum, meetellen
voor het vaststellen van het aantal privé-kilometers. Dit heeft een
lastenverschuiving binnen de groep leaserijders tot gevolg, waarbij de lastenverzwaring
kan oplopen tot € 950 per jaar voor een middenklasse auto. Per saldo
is de lastenverschuiving budgettair neutraal. Bovendien blijven alle administratieve
lasten en problemen die gepaard gaan met de huidige regelgeving door het onderscheid
tussen zakelijk verkeer en woon-werkverkeer bestaan.De fractieleden van D66 geven aan het een goede gedachte te vinden om
bij de vergoeding aan te sluiten bij de variabele kosten. De regering vindt
de suggestie van deze leden sympathiek om door middel van een opstapje, op
basis waarvan voor de eerste x kilometer een hoger maximale onbelaste kilometervergoeding
geldt, een onderscheid in te bouwen naar degenen die veel of
weinig zakelijk kilometers rijden. Hiermee zou volgens deze leden tegemoet
gekomen worden aan personen die niet heel veel kilometers maken, maar voor
wie de kilometervergoeding wel een belangrijk element in de beloning is, zoals
thuiszorgmedewerkers. Echter, een dergelijk opstapje zou tot een verhoging
van de administratieve lasten leiden. Bovendien is een dergelijke regeling
moeilijk uitvoerbaar en controleerbaar. Als een werknemer bijvoorbeeld gelijktijdig
verschillende werkgevers of opdrachtgevers heeft, ligt het gelet op de achterliggende
gedachte van dit opstapje niet voor de hand dat dit opstapje per werkgever
geldt. En als een werknemer van werkgever verandert zal – ervan uitgaande
dat het opstapje niet per werkgever geldt – ook rekening moeten worden
gehouden met de kilometers die de werknemer voor de vorige werkgever heeft
gereden. Derhalve achten wij het in het licht van de gewenste vereenvoudiging
en de daarmee gepaard gaande vermindering van de administratieve lasten en
met het oog op de uitvoerbaarheid niet wenselijk een opstapje in te bouwen
waarvoor een hoger maximum geldt.De leden van de fractie van GroenLinks constateren terecht dat ook voor
de per fiets afgelegde zakelijke kilometers een onbelaste vergoeding van € 0,17
gegeven kan worden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of bij de keuze om woon-werkverkeer
geheel als zakelijk aan te merken ook gekeken is naar de financiële prikkels
voor werknemers om dichter bij het werk te wonen. In tegenstelling tot deze
leden is de regering van mening dat de mogelijkheden met betrekking tot een
onbelaste vergoeding geen doorslaggevende rol spelen bij de keuze om al dan
niet dicht bij het werk te gaan wonen. De hoogte van de vergoeding voor woon-werkverkeer
is een afspraak tussen werkgever en werknemer. De fiscale wetgeving regelt
alleen in hoeverre hierover belasting betaald moet worden. De keuze voor een
bepaalde woonplaats zal van veel meer en veel belangrijkere overwegingen afhankelijk
zijn.5.1.4. Uniforme bijtelling auto van de zaakDe leden van de fractie van het CDA vragen of de regering mogelijkheden
ziet om een lease-auto bereikbaar te maken voor medewerkers van thuiszorg-
en vrijwilligersorganisaties. Het al dan niet ter beschikking stellen van
een auto is een beslissing van de werkgever, de opdrachtgever of de instelling
waar de vrijwilliger voor werkt. De werknemer of medewerker die niet in dienstbetrekking
werkzaam is, kan er overigens ook voor kiezen zelf een auto te leasen, maar
we nemen aan dat de leden daar niet op doelen. De fiscale wetgeving ziet op
de waardering van de door de werkgever ter beschikking gestelde auto en regelt –
voor situaties waarin geen sprake is van een dienstbetrekking – in hoeverre
kosten in aftrek mogen worden gebracht op het inkomen. De regering is niet
verantwoordelijk voor de afspraken tussen werknemers of medewerkers die niet
in dienstbetrekking zijn en hun werkgevers c.q. de instellingen waarvoor zij
werkzaam zijn. Aangezien een voor privé-doeleinden ter beschikking
gestelde auto een voordeel in natura is, is voor vrijwilligers in dit kader
de vrijwilligersregeling van belang, waarop wij al zijn ingegaan naar aanleiding
van vragen eerder in dit verslag.Het is de leden van de fractie van de PvdA niet duidelijk waarom de leaserijders
met veel privé-kilometers er sterk op vooruit gaan en de leaserijders
met minder kilometers er op achteruit gaan. In antwoord op de vraag van deze
leden, wordt opgemerkt dat dit de consequentie is van het laten vervallen
van de staffel. De leden van de fractie van de PvdA vragen ook naar de effecten
van een uniform bijtellingspercentage op milieu en mobiliteit. Ook de leden
van de fractie van de ChristenUnie vragen naar de milieueffecten en in dit
kader hebben de fractieleden van de LPF gevraagd naar de financiële stimulans
die uitgaat van een uniform bijtellingspercentage van 20% om
weinig privé-kilometers te rijden. Omdat een deel van de leaserijders
een hogere bijtelling krijgt, voor een deel geen verandering optreedt en een
deel een lagere of geen bijtelling krijgt als gevolg van de voorstellen, zijn
er per saldo geen grote mobiliteitseffecten te verwachten. Ook na het vervallen
van de staffel heeft de leaserijder bij een uniform bijtellingspercentage
van 20 nog steeds een fiscale stimulans om het aantal privé-kilometers
te beperken. Het aantal privé-kilometers zal voortaan echter moeten
worden teruggebracht tot niet meer dan 500 kilometers om een financieel voordeel
te realiseren. Een uniform bijtellingspercentage van 20 kan bovendien de keuze
om de auto van de zaak al dan niet privé te gebruiken beïnvloeden,
omdat men direct met een hoog bijtellingspercentage wordt geconfronteerd bij
meer dan 500 privé-kilometers. Omdat in de voorstellen woon-werkverkeer
niet meer meetelt voor de bijtelling, wordt de bijtelling geheel afhankelijk
van de eigen keuze van de werknemer om de lease-auto privé te gebruiken.
Leaserijders die al een maximale bijtelling kregen, zullen als gevolg van
het verlagen van deze maximale bijtelling geen prikkel krijgen om meer te
rijden dan zijn voorheen deden.De mogelijkheid bestaat, zoals de fractieleden van de PvdA suggereren,
dat bedrijven mede uit kostenoverwegingen grenzen zullen gaan stellen door
afspraken met werknemers te maken, waardoor feitelijk nog steeds kilometerregistraties
moeten worden bijgehouden. Wij hebben echter geen signalen ontvangen die hierop
wijzen en het voorstel verandert wat dit betreft ook niets. De fiscale wetgeving
is niet de achtergrond van de door deze leden genoemde kilometerregistraties.Zij vragen in dit licht of de regering ook heeft gedacht aan de mogelijkheid
om de gestaffelde bijtelling voor de auto van de zaak in stand te houden.
Inderdaad hebben wij ook de mogelijkheid om de staffel in stand te houden
in ogenschouw genomen. Bij terugkeer naar de staffel van 2001 zou dit budgettair
neutraal kunnen worden vormgegeven. Doelstelling van het pakket aan maatregelen
is vereenvoudiging van de regelgeving voor burgers en bedrijfsleven. Eerste
stap om deze vereenvoudiging te bereiken is het laten vervallen van het onderscheid
tussen zakelijk verkeer en woon-werkverkeer. Met de introductie van een uniform
bijtellingspercentage wordt een verdere vereenvoudiging van de regelgeving
gerealiseerd. Indien men niet meer dan 8000 kilometer, maar meer dan 500 privé-kilometers
per jaar rijdt, kan men met de staffel van de huidige regeling in aanmerking
komen voor een lager bijtellingspercentage dan 25. Hiervoor moet wel een sluitende
rittenregistratie worden bijgehouden. Dit betekent dat niet alleen privé-kilometers
moeten worden bijgehouden, maar ook de zakelijke kilometers (incl. woon-werk),
wat een grote administratieve rompslomp betekent. Met het invoeren van een
uniform bijtellingspercentage is deze rittenregistratie niet langer nodig
indien meer dan 500 privé-kilometers worden gereden met de ter beschikking
gestelde auto. Niet alleen voor woon-werkverkeer, maar ook voor privé-kilometers
verdwijnt daarmee de administratieve last van de rittenregistratie. Afschaffen
van de staffel leidt daardoor heel zichtbaar tot minder regelgeving. Om aan
te tonen dat men niet meer dan 500 kilometer privé heeft gereden en
dus in aanmerking komt voor een bijtelling van nihil, blijft net als onder
de huidige regelgeving een rittenregistratie een mogelijkheid. Dit kan echter
ook op een andere manier worden aangetoond. Over de wijze waarop dit kan wordt
later in deze nota teruggekomen.De fractieleden van de VVD merken op dat het uniforme bijtellingspercentage
ook zal gaan gelden voor bestelauto's en vragen naar de mogelijkheden om een
lager bijtellingspercentage te hanteren voor bestelauto's, dat door de ondernemer
voor een bepaald bedrag kan worden afgekocht. Deze leden vragen ook wat de
budgettaire effecten zijn van handhaven van het tarief van 10% voor deze groep
bestelauto's. Met de voorstellen zoals opgenomen in het autopakket komt het
onderscheid tussen zakelijk verkeer en woon-werkverkeer te vervallen. Voor
de auto van de zaak houdt dit in dat woon-werkverkeer niet langer
meetelt voor de bijtelling. Hiermee is het grootste knelpunt voor de bestelauto
opgelost. De vraag of men een bijtelling krijgt voor privé-gebruik
is dus alleen afhankelijk van de keuze die de werknemer maakt om de (bestel)auto
ook voor privé-doeleinden te gebruiken. Om deze reden achten wij het
niet nodig een lager bijtellingspercentage voor bestelauto's te hanteren.
Ook de introductie van een eindheffing – waar naar wij aannemen op wordt
gedoeld door de leden met de suggestie de bijtelling af te kopen – voor
echte privé-kilometers is wat ons betreft niet aan de orde.Werknemers die een bestelauto ter beschikking gesteld krijgen, hebben
geen bijtelling indien zij aantonen dat zij met deze bestelauto niet meer
dan 500 kilometer voor privé-doeleinden hebben gereden. Indien de 10%-regeling
voor werknemers die een bestelauto ter beschikking gesteld krijgen die voldoet
aan de criteria van de bestaande 10%-regeling gehandhaafd blijft dan betekent
dit een budgettaire derving van circa € 8 mln Hierbij is het dynamische
effect dat een dergelijke uitzondering tot een vlucht in auto's zou kunnen
leiden die voldoen aan de definitie van een bestelauto niet meegerekend.De leden van de fractie van GroenLinks geven aan dat met het invoeren
van een uniform bijtellingspercentage verdere vereenvoudiging optreedt doordat
veel rittenadministraties kunnen komen te vervallen, maar zijn niet gelukkig
met het feit dat deze maatregel gepaard gaat met een lastenverlichting voor
de groep met een (lease)auto van de zaak. In de eerste plaats merken wij op,
dat deze maatregel per saldo slechts leidt tot een beperkte lastenverlichting
van € 40 mln voor de gehele groep werknemers met een (lease)auto
van de zaak. In dit licht hebben de leden van de fractie van D66 gevraagd
waarom niet gekozen is voor een bijtellingspercentage dat meer balans brengt
in de lastenverdeling binnen de groep leaserijders. Inderdaad treedt nu voor
een deel van deze groep een lastenverlichting op. Echter, voor een ander deel
van de groep betekent het uniforme bijtellingspercentage een lastenverzwaring
of heeft het geen effect. De regering heeft juist gekozen voor een uniform
bijtellingspercentage van 20% om de gevolgen van de leaserijders die nu een
lagere bijtelling dan 20% hebben enigszins te mitigeren. Bij een hoger bijtellingspercentage
zal de lastenverzwaring die voor dit deel van de groep leaserijders nu al
optreedt groter worden. Bovendien zal een grotere groep werknemers hiermee
te maken krijgen omdat ook de groep leaserijders die onder de huidige regeling
een bijtelling van 20% heeft dan een nadeel ondervindt. Een lager uniform
bijtellingspercentage acht de regering niet gewenst, omdat dit de lastenverlichting
die voor een deel van de groep nu al optreedt nog groter zou maken en bovendien
voor een grotere groep een lastenverlichting meebrengt. Wij zijn van mening
dat met een uniform bijtellingspercentage van 20% een zo evenwichtig mogelijke
verdeling ontstaat.5.1.5. Stimuleringsregeling laagzwavelige brandstoffenDe leden van de fractie van de VVD vragen welke accijnsverhogingen voor
diesel en benzine per 1 januari 2004 van kracht worden en welk deel van de
verhogingen moet worden toegerekend aan de indexering van de tarieven en welk
deel aan de beëindiging van de stimuleringsregeling voor laagzwavelige
brandstoffen. Tevens vragen zij naar de hoogte van de tarieven op 31 december
2003 en op 1 januari 2004.In het kader van de accijns op benzine en diesel wordt een drietal aanpassingen
voorzien die een wijziging van de hoogte van de accijns tot gevolg hebben.
De voorgestelde ingangsdatum van deze bepalingen is 1 januari 2004. Twee van
deze maatregelen hebben gevolgen voor de consumentenprijs; de derde heeft
dat niet. Geen gevolgen voor de consumentenprijs heeft het overbrengen van
de brandstoffenbelasting in de accijns zoals dat wordt voorgesteld in het
kader van de implementatie van de richtlijn belasting op energieproducten.
Zie hiervoor het voorstel van wet tot wijziging van de Wet belastingen op
milieugrondslag en de Wet op de accijns (implementatie richtlijn Energiebelastingen,
Kamerstukken II, 2003–2004, 29 207, in het bijzonder nr. 3, blz.
6 en 7 en de tabel op blz. 9). Deze invlechting heeft weliswaar een verhoging
van het accijnstarief tot gevolg maar de totale belastingdruk wijzigt niet.Wel van invloed op de consumentenprijs is de voorgestelde beëindiging
van de tariefdifferentiatie op basis van het zwavelgehalte, een beëindiging
die door de leden van de fractie van GroenLinks wordt ondersteund. Het tarief
dat thans nog van toepassing is op «hoogzwavelige» benzine of
diesel zal na aanvaarding van het wetsvoorstel met ingang van 1 januari 2004
van toepassing zijn op alle soorten benzine en diesel, ongeacht het zwavelgehalte.
Aan de pomp is op dit moment nog slechts laagzwavelige brandstof verkrijgbaar,
dus de facto zal de beëindiging uitwerken als een accijnsverhoging. Voor
benzine betekent dit een accijnsverhoging van 1,41 eurocent per liter; voor
diesel van 1,45 eurocent per liter. Daarnaast worden de accijnstarieven zoals
die op 1 januari van toepassing worden (dus accijns met inbegrip van de «ingevlochten»
brandstofbelasting) geïndexeerd. Het indexeringspercentage is 2,4. Dit
heeft een accijnsverhoging tot gevolg van 1,54 cent per liter voor benzine
en van 0,84 cent per liter voor diesel. De totale tariefverhoging ten opzichte
van de huidige accijns- en brandstoffenbelastingtarieven bedraagt derhalve
2,95 cent per liter voor benzine en 2,29 cent per liter voor diesel.De nieuwe tarieven per 1 januari 2004 (inclusief de invlechting van de
brandstoffenbelasting) bedragen dan voor benzine 65,89 cent per liter en voor
diesel 35,99 cent per liter.5.1.6. VereenvoudigingDe leden van de CDA-fractie vragen welke verhoging van de administratieve
lasten optreedt voor werkgevers die wel € 0,28 zullen blijven vergoeden.
Bij de berekening van de administratieve lastenreductie die het gevolg is
van de wijzigingen in de fiscale behandeling van woon-werkverkeer zijn de
totale administratieve lasten die werkgevers maken rond verkeer en vervoer,
waaronder onder meer de administratieve lasten van dienstreizen en van verblijf
op kosten van de werkgever, uitgangspunt geweest. Uit deze lasten zijn de
gemiddelde administratieve lasten van deze kostenvergoedingen per werknemer
afgeleid. Voor elke onkostenvergoeding voor reis- en verblijfkosten is in
het standaardkostenmodel rekening gehouden met het uitvoeren van een toets
of de kostenvergoeding geheel of gedeeltelijk bovenmatig – en dus belast –
is en de verwerking daarvan in de loonadministratie. De hoogte van het onbelaste
deel van de kilometervergoeding is daarom niet relevant voor de hoogte van
de met de verwerking van die vergoeding samenhangende administratieve lasten.
Bij de berekening van de administratieve lastenreductie die het gevolg is
van de wijziging van het reiskostenregime zijn de met het uitvoeren van de
bovenmatigheidstoets samenhangende administratieve lasten dan ook op het bestaande
niveau gehandhaafd.De leden van de fractie van het CDA merken op dat werknemers die geen
auto van de zaak hebben wel een rittenadministratie van hun gereden woon-werkkilometers
moeten bijhouden om voor een onbelaste vergoeding in aanmerking te komen.
Dit zou met name voor personen die met het openbaar vervoer reizen een administratieve
lastenverzwaring betekenen. In tegenstelling tot deze veronderstelling, is
het niet nodig dat werknemers die met een eigen auto woon-werkkilometers afleggen
een rittenregistratie bijhouden. Om de maximale onbelaste vergoeding voor
woon-werkverkeer vast te stellen, is het wel nodig dat de werkgever de werkelijk
afgelegde kilometers weet. Dit is overigens geen wijziging van het huidige
vergoedingsysteem voor zakelijke kilometers. De hoogte van de onbelaste vergoeding
voor woon-werkverkeer kan de werkgever vaststellen aan de hand
van de woon-werkafstand en de frequentie van het afleggen van dit traject.
Bij dit laatste kan vooraf rekening worden gehouden met dagen waarop de werknemer
niet reist, zoals vakantiedagen. Dit is in lijn met het huidige beleid, zoals
is opgenomen in het besluit van 20 december 2000 (nr. CPP2000/3126). In tegenstelling
tot wat deze leden stellen betekent dit ook geen noodzakelijke verzwaring
van de administratieve last voor mensen die met het openbaar vervoer regelmatig
woon-werkverkeer afleggen. Werkgevers kunnen zowel onder de huidige als de
voorgestelde regeling onbelast een OV-kaart vergoeden of verstrekken. Indien
de werkgever ervoor kiest om de onbelaste kilometervergoeding toe te passen
in plaats van een vergoeding van de werkelijke kosten kan hij een administratieve
lastenbesparing realiseren.Zij vragen voorts naar de beoordeling van administratieve lasten voor
de groep van werknemers die rijden in een bestelbus van de baas. Na de beoogde
wijziging van de regels met betrekking tot het woon-werkverkeer beschouwt
de regering de verplichting voor werknemers aan wie een bestelbus ter beschikking
is gesteld niet anders dan voor andere werknemers aan wie door de werkgever
een auto ter beschikking is gesteld. Voor hen geldt dus ook de verplichting
om op enigerlei wijze te laten blijken dat met de desbetreffende auto niet
meer dan 500 kilometer voor privé-doeleinden is gereden. Dat kan onder
andere door het overleggen van een sluitende rittenregistratie.De leden van de fracties van het CDA en de LPF vragen hoe de belastingplichtige
kan laten blijken dat met de ter beschikking gestelde auto niet meer dan 500
privé-kilometers worden gereden. In de eerste plaats dient te worden
opgemerkt, dat ook onder de huidige regeling op andere wijze dan met een rittenregistratie
mag worden aangetoond dat de ter beschikking gestelde auto niet meer dan 500
kilometer voor privé-doeleinden is gebruikt. Voor de wijze waarop dat
bewijs in dat geval kan worden geleverd verwijzen wij naar het besluit van
30 januari 2002 (nr. DGB2001/1744M). Als voorbeeld voor het leveren van dit
bewijs is in dit besluit een contractuele afspraak tussen werkgever en werknemer
opgenomen. Van groot belang is dan wel dat aan deze contractuele bepaling
door de werkgever aantoonbaar de hand wordt gehouden. Thans wordt nader bezien
aan welke voorwaarden een verklaring van de werkgever moet voldoen. Op voorhand
kan wel worden opgemerkt dat een dergelijke verklaring van de werkgever te
allen tijde door de beide genoemde elementen zal moeten worden ondersteund.
Daarbij zal overigens steeds, mede met het doel om fraude te voorkomen, het
geheel van feiten en omstandigheden in hun onderlinge samenhang moeten worden
beoordeeld. Bij gegronde twijfel aan het handhavingsbeleid van de werkgever
zal de inspecteur naast het arbeidscontract nader bewijs kunnen verlangen
voor het laten blijken van het (vrijwel) ontbreken van privé-gebruik,
waarbij ook het antwoord op de vraag telt hoe de werknemer en zijn gezin de
normaal te achten privé kilometers aflegt als dat niet met de auto
van de zaak gebeurt. Aan dat bewijs zal natuurlijk het hebben en rijden van
een eigen auto die voor privé-gebruik evenzeer of zelfs meer geschikt
is dan de auto van de zaak, sterk bijdragen. Overigens zij hierbij opgemerkt
dat de werknemer/aandeelhouder hierbij niet op één lijn wordt
gesteld met een gewone werknemer.Verder is voor enkele categorieën personenauto's bepaald dat mag
worden aangenomen, tenzij anders blijkt, dat is gebleken dat zij voor niet
meer dan 500 km voor privé-doeleinden aan werknemers ter beschikking
worden gesteld. Het betreft personenauto's die zijn ingericht, en als zodanig
uiterlijk kenbaar zijn, om te worden gebruikt door de politie, door de brandweer,
voor het vervoer van zieken en gewonden, voor het vervoer van stoffelijke
overschotten, voor het vervoer van gevangenen, voor het vervoer van zieke
of gewonde dieren, of voor geldtransport, indien zij (nog) voldoen aan de
voorwaarden voor teruggaaf van de BPM. Één van
de voorwaarden daarvoor is dat de personenauto uitsluitend bedrijfsmatig wordt
gebruikt voor het specifieke doel.5.1.7. Automatische indexering motorrijtuigenbelastingDe fractieleden van het CDA vragen waarom de motorrijtuigenbelasting niet
eerder is geïndexeerd als daarmee uitholling wordt voorkomen. In het
licht van het streven naar variabilisatie van autokosten vragen de fractieleden
van D66 voorts de regering af te zien van indexatie van de motorrijtuigenbelasting
en daarvoor dekking te vinden in een (lichte) verhoging van het bijtellingspercentage
voor de auto van de zaak. Naar aanleiding van deze vragen merken wij op dat
met in het verleden doorgevoerde autonome wijzigingen van het tarief uitholling
al ten dele is voorkomen. Voorts is het juist dat met een dergelijke indexatiemaatregel
de vaste lasten worden verhoogd. Niettemin achten wij het alleszins verantwoord
nu deze maatregel tot indexatie te nemen, in het kader van de slechte budgettaire
situatie en tevens met het oog op het bereiken van een redelijke lastenverdeling
in een breed pakket van vooral lastenverhogingen zoals dat nu voorligt. Bedacht
moet ook worden dat het niet gaat om een lastenverhoging in reële termen.Een van de uitgangspunten bij de vormgeving van het autopakket ter vereenvoudiging
van de regelgeving voor woon-werkverkeer was budgettaire neutraliteit. Het
autopakket is zo vormgegeven, dat er per saldo geen budgettaire gevolgen zijn.
Tijdens de aanvullende besluitvormingsronde in augustus, is als gevolg van
de verdere tegenvallers gekeken naar mogelijke additionele lastenverzwaringen.
Daar is toen de keuze gemaakt voor het indexeren van de motorrijtuigenbelasting.
Het autopakket diende ter vereenvoudiging van de regelgeving, waarbij de intentie
niet was om een budgettaire opbrengst te realiseren. Indien de 180 miljoen
euro die (in 2007) is gemoeid met indexatie van de motorrijtuigenbelasting
zou moeten worden gevonden in verhoging van de bijtelling, zou dit binnen
de groep leaserijders tot een lastenverzwaring van € 140 mln leiden.
De benodigde verhoging van het bijtellingspercentage ter dekking hiervan zou
aanzienlijk zijn, namelijk 3,75%-punt. Zowel in termen van de lastenverschuiving
onder degenen die een auto van de zaak hebben, als in termen van budgettaire
neutraliteit van het pakket zou dit naar onze mening onwenselijke gevolgen
hebben voor het huidige evenwicht in het pakket.De laatste verhoging van de motorrijtuigenbelasting voor personenauto's,
de fractieleden van het CDA vragen daarnaar, vond plaats per 1 januari 1998.Het doet ons genoegen dat de leden van de fractie van GroenLinks positief
zijn over indexering van de motorrijtuigenbelasting en over aanpassing van
de accessoireregeling in de BPM.5.1.8. Aanpassing accessoireregeling BPMHet stemt ons tot voldoening dat de fractieleden van D66 kunnen instemmen
met de voorgestelde aanpassing van de accessoireregeling in de BPM.Zij vragen of het niet voor de hand ligt de uniforme BPM-toeslag voor
auto's met dieselmotor budgetneutraal te gaan differentiëren nu er steeds
meer kleine auto's met dieselmotor op de markt gaan komen. Immers, zo oordelen
deze fractieleden, een dergelijk uniform tarief drukt onevenredig zwaar op
zulke kleine, goedkopere auto's.In relatieve zin drukt inderdaad het vaste tarief van de dieseltoeslag
in de BPM zwaarder op goedkopere dan op duurdere auto's. In feite is dit drukverschil
in relatieve termen echter zeer gering, terwijl in absolute termen de druk
op de duurdere auto's ook zonder de door deze leden gevraagde differentiatie –
zoals beoogd – al aanzienlijk hoger is dan die op goedkopere.
Dit beeld valt te illustreren met behulp van het volgende voorbeeld. Van de
consumentenprijs van een grote, duurdere dieselauto (stel: 40 000 euro)
maakt de BPM 11 240 euro ofwel 28,1% uit; van die van een kleine, goedkopere
dieselauto (stel: 15 000 euro) gaat het om 4 365 euro ofwel 29,1%;
een groot absoluut verschil dus in combinatie met een «contrair»
relatief verschil van slechts 1%-punt. Bovendien is het juist wegens de door
deze leden genoemde snelle groei van het marktsegment van de kleine dieselauto's
wenselijk dat de huidige financiële prikkel om te kiezen voor het alternatief
van de kleine benzineauto niet vermindert ten gevolge van het aanbrengen van
een budgetneutrale differentiatie van de dieseltoeslag. Omdat voorts het aanbrengen
van de gesuggereerde differentiatie de huidige tariefstelling van de BPM in
onevenredige mate zou compliceren, ligt het naar onze mening niet voor de
hand om deze gedachte van de fractieleden van D66 te volgen.6. MAATREGELEN EIGEN WONING6.1. InleidingDe voorgestelde bijleenregeling houdt in dat, om in aanmerking te komen
voor renteaftrek, de opbrengst van de vorige woning, verminderd met de resterende
eigenwoningschuld, moet worden aangewend voor de verwerving van een nieuwe
woning. Het doel hiervan is te voorkomen dat deze netto opbrengst van de verkoop
van de woning wordt belegd of geconsumeerd waarbij deze belegging of die consumptie
indirect wordt gefinancierd met een fiscaal gefaciliteerde lening. Het gevolg
van deze maatregel is dan ook dat het fiscale regime rond de eigen woning
meer aansluit bij het stelsel van de Wet IB 2001 waarin immers geen plaats
is voor de aftrek van rente op leningen die zijn aangegaan voor consumptieve
doeleinden of voor de financiering van beleggingen.De leden van de PvdA-fractie vragen naar gegevens over de huidige aanwending
van de «overwaarde». Bij de raming van de opbrengst van de bijleenregeling
gaan wij ervan uit dat van het verschil tussen de verkoopprijs van de oude
woning en de resterende hypotheekschuld bij verhuizing gemiddeld slechts 35
procent wordt geïnvesteerd in de nieuwe woning. De rest wordt aangewend
buiten de woning. Deze getallen worden ondersteund door cijfers van het Platform
Woningmarkt Nederland en het CPB. De regering deelt de indruk van deze leden
dat banken producten zijn gaan aanbieden die om fiscale redenen een hypotheek
koppelen aan een deposito of andere beleggingsvormen.Leden van verschillende fracties (CDA, PvdA, SGP, ChristenUnie) constateren
dat het door de bijleenregeling aantrekkelijker wordt om bij eerste aankoop
de woning met een maximale hypotheek te financieren en dat de regeling de
belastingplichtige niet stimuleert om zijn hypotheekschuld af te lossen. Zij
vragen zich af hoe dit voorstel zich verhoudt tot de doelstelling van het
voorstel ter bevordering van de financiering van de eigen woning met eigen
middelen (materiële implementatie initiatiefwetsvoorstel Hillen)1. De leden van de fracties van VVD en SGP vragen of de
regering naast genoemd voorstel additionele maatregelen om aflossing te stimuleren
in voorbereiding heeft.De primaire doelstelling van de bijleenregeling is het voorkomen van het
verhogen van de fiscaal gefacilieerde eigenwoningschuld, voor zover die indirect
wordt gebruikt voor consumptie of belegging buiten de woning. De regering
wil dus via de bijleenregeling de fiscaal gefacilieerde eigen woningschuld
beperken. Het wetsvoorstel ter bevordering van financiering van de eigen woning
met eigen middelen beoogt eveneens het beperken van de fiscale eigen woningschuld.
Er is dus geen spanning tussen de doelstellingen van beide voorstellen.Genoemde leden vragen zich echter af of van de bijleenregeling niet eennegatieve prikkel uitgaat op aflossing van hypotheken, terwijl het
voorstel ter bevordering van de financiering van de eigen woning met eigen
middelen dit juist wil bevorderen. Ook de leden van de fractie van de VVD
vragen naar de effecten van de bijleenregeling op de aflossing van hypotheken.
De regering erkent dat de bijleenregeling effecten kan hebben op de aanwending
van eigen middelen bij eerste aankoop en tussentijdse aflossing van de eigenwoningschuld.Woningeigenaren kunnen om een groot aantal redenen een voorkeur hebben
om af te lossen, bij voorbeeld omdat zij een lagere schuldpositie prefereren,
omdat zij inflexibele rentelasten willen beperken of omdat zij schuldaflossing
willen spreiden over meerdere jaren en niet afhankelijk willen zijn van een
onzekere toekomstige opbrengst. De voorgestelde regeling brengt daar geen
verandering in. Wat wel verandert, is het feit dat in het huidige systeem
mensen bij verhuizing opnieuw kunnen bepalen of ze nog altijd een voorkeur
hebben voor een vergelijkbare schuldpositie of dat zij hun schuld verder willen
verhogen dan nodig is om de nieuwe woning te financieren. Doordat deze mogelijkheid
verdwijnt zou de neiging om af te lossen verder kunnen afnemen. Voor de beperking
van de uitstaande hypotheekschuld is dit effect naar verwachting veel minder
belangrijk dan de beperking van het bijleenbedrag bij verhuizing.Daarbij constateert de regering dat de neiging tot aflossen van hypotheken
ook nu al erg laag is. Ter illustratie moge dienen dat van de hypotheken op
woningen die in 2001–2002 zijn gekocht, nog slechts vier procent een
contractuele aflossing gedurende de looptijd (lineair of annuïtair) kent.
Om die reden wordt ten gevolge van de bijleenregeling geen wezenlijke verandering
van het gedrag ten aanzien van de aflossing van hypotheken verwacht. Naast
het voorstel ter bevordering van de financiering van de eigen woning met eigen
middelen heeft de regering geen voornemens om aflossing verder te bevorderen.De regering heeft er niet voor gekozen, zoals de leden van de fractie
van de PvdA vragen, om de fiscaal gefacilieerde eigen woningschuld te beperken
met het verschil tussen de verkoopprijs en de aankoopprijs van de oude woning,
gecorrigeerd voor de kosten van woningverbetering. Als de regeling zo wordt
vormgegeven blijft het namelijk mogelijk dat er bij verhuizing fiscaal gefacilieerd
meer geld wordt geleend dan nodig is om na verkoop van de oude woning de nieuwe
woning te financieren. Mensen die in het verleden hun schuld (gedeeltelijk)
hebben afgelost of onderhoud aan de woning met eigen vermogen hebben gefinancierd,
krijgen bij verhuizing alsnog de mogelijkheid om fiscaal gefacilieerd maximaal
te lenen. Zodoende leidt dit alternatief niet tot de nagestreefde gelijke
behandeling van verhuizers en niet-verhuizers. De correctie voor de kosten
van woningverbetering, ten slotte, zou aanleiding geven tot vrijwel onoplosbare
uitvoeringsproblemen, zowel aan de zijde van de belastingplichtige als aan
die van de Belastingdienst.De regering heeft naast de bijleenregeling en de materiële implementatie
van het initiatiefwetsvoorstel Hillen geen plannen om de fiscale behandeling
van de eigen woning te veranderen. De leden van de fractie van de VVD vragen
hiernaar. De regering onderschrijft nog steeds de wenselijkheid van de bevordering
van het eigenwoningbezit, zoals die door het tweede kabinet-Kok is verwoord
in de nota Mensen, wensen, wonen.1In tegenstelling tot de veronderstelling van de leden van de fractie van
de SP heeft de regering geen verlaging van het eigenwoningforfait in de zin.
De introductie van een aftrekpost bij geen of geringe eigenwoningschuld in
het wetsvoorstel ter bevordering van de financiering van de eigen woning met
eigen middelen is in haar ogen niet als zodanig te kenschetsen. De bijleenregeling
past in een ontwikkeling waarin de aftrekbaarheid van rente op consumptief
krediet en rente op leningen die zijn aangegaan ter financiering van beleggingen,
is beëindigd.De regering heeft niet het voornemen het wetsvoorstel ter bevordering
van de financiering van de eigen woning met eigen middelen in te trekken,
zoals de leden van de fractie van de SP vragen. De leden van de fracties van
de SP en ChristenUnie vragen zich af of de regering zich na 2007 gedwongen
zal zien tot beperking van de hypotheekrenteaftrek over te gaan. De regering
is van mening met het huidige voorstel een bijdrage te leveren aan de houdbaarheid
van de fiscale behandeling van de eigen woning. Over beleidsmaatregelen na
de huidige kabinetsperiode doet de regering echter geen uitspraak.De leden van verschillende fracties vragen commentaar op andere manieren
om de hypotheekrenteaftrek te beperken. De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP spreken hun teleurstelling uit over het feit dat de regering niet
voor een verdergaande ingreep in de fiscale behandeling van de eigen woning
heeft gekozen. De leden van de fractie van de PvdA vragen of is overwogen
om de eigenwoningbezitter te stimuleren de eigenwoningschuld geleidelijk af
te lossen. De leden van de fracties van D66 en de SP vragen of met het oog
op de bevordering van de aflossing van de eigenwoningschuld of de aftrekbaarheid
van de hypotheekrente zou kunnen worden gekoppeld aan een normatief aflossingsschema.De leden van de fractie van GroenLinks wijzen in dit verband op het door
hen geïntroduceerde concept van de noodzakelijke hypotheek. Tevens vragen
zij hoe de regering er tegenover staat om de eigen woning voortaan in box
3 te belasten in plaats van in box 1. De leden van de fractie van de ChristenUnie
denken aan een (stapsgewijze) aftopping van het geleende bedrag waarover de
rente aftrekbaar is, of aan een stapsgewijze aftopping van het aftrekbare
rentebedrag. Ook de leden van de fractie van de SGP vragen waarom er niet
gekozen is voor een maximum aan de aftrekbare hypotheekrente.Zoals eerder is aangegeven, heeft de regering niet de intentie tot verdere
grondslagverbreding te komen via aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. Naar
ons oordeel wordt reeds met de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen een
belangrijke bijdrage geleverd aan de houdbaarheid van de fiscale behandeling
van de eigen woning. De hier geopperde varianten met betrekking tot de fiscale
behandeling van de eigen woning zijn reeds uitgewerkt in bijlage 13 bij de
Miljoenennota 2001, dan wel de Verkenning Belastingen en
premies. Deze varianten zullen het weliswaar eerder dan onder het
voorgestelde regime voordelig maken om af te lossen, maar zij vormen een zwaardere
ingreep in de fiscale behandeling van de eigen woning dan het voorstel van
de regering, Bovendien staan zij op gespannen voet met het uitgangspunt dat
iedereen de rente over de lening die nodig is om de woning te kunnen financieren
volledig moet kunnen aftrekken.De leden van de fractie van de ChristenUnie merken op dat de huidige vormgeving
van de hypotheekrenteaftrek hogere inkomens sterker bevoordeelt dan lagere,
omdat de aftrek tegen het marginale tarief plaatsvindt. Dat is voor hogere
inkomens hoger dan voor lagere. Deze eigenschap is het gevolg van het feit
dat de eigen woning fiscaal in box 1 is ondergebracht. Het inkomen uit de
woning, het eigenwoningforfait, wordt evenals het overig inkomen in deze box,
tegen het progressief tarief belast. De kosten om dit inkomen te verwerven,
onder andere de hypotheekrente, zijn tegen het progressief tarief aftrekbaar.
Dit is een logisch gevolg van het hanteren van een progressief tarief.De regering wil er overigens op wijzen dat het bedrag dat de leden van
de fractie van de SGP noemen, € 27,2 mld., niet de belastingderving
ten gevolge van de hypotheekrenteaftrek is, maar het van het inkomen afgetrokken
bedrag. De budgettaire derving is het product van dit bedrag en het gemiddeld
marginale belastingtarief. Zij bedraagt € 11,4 mld. 6.2. Gelijke fiscale behandeling verhuizers en zittenblijvers
bij verhoging hypotheekDe leden van de fractie van de VVD vragen waarom financiering van de eigen
woning met eigen vermogen de voorkeur zou hebben boven financiering met een
hypothecaire lening. Financiering van de eigen woning met eigen vermogen heeft
zowel voordelen voor de burger als voor de overheid. Door te kiezen voor een
relatief lage hypotheekschuld vermindert een burger zijn vaste lasten en,
misschien nog wel belangrijker, zijn kwetsbaarheid voor tegenvallers. Deze
tegenvallers kunnen zich zowel op macro-economisch als op individueel niveau
voordoen. Een voorbeeld van een macro-economische tegenvaller is stijging
van de rente. Voorbeelden van individuele tegenvallers die grote invloed op
de financiële positie van burgers en hun mogelijkheid om hoge lasten
op te brengen hebben, zijn stoppen met werken of vermindering van werk bij
één van beide partners, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid
en echtscheiding. Voor de overheid ligt het voordeel van een lagere eigenwoningschuld
in de verminderde hypotheekrenteaftrek.De fractieleden van de VVD informeren naar de effecten op de economie
en in het bijzonder de consumptieve bestedingen indien eigenaren van woningen
de aankoop meer gaan financieren met eigen vermogen c.q. bestaande hypotheken
meer gaan aflossen.Een van de gevolgen van de introductie van de bijleenregeling zal zijn
dat mensen bij verhuizing naar een nieuwe eigen woning minder gaan consumeren
uit de overwaarde van hun oude woning. Uit de toelichting van het CPB op de
economische effecten van de bijleenregeling blijkt dat sprake is van een bescheiden
neerwaarts effect op de particuliere consumptie dat vooral het gevolg is van
het feit dat een goedkope financieringsmethode voor particuliere consumptie
wegvalt. Het CPB houdt rekening met een éénmalig neerwaarts
effect op het niveau van de consumptie van 0,4 miljard. Op lange termijn is
helemaal geen sprake van een negatief effect op de consumptie, omdat de omvang
van de consumptie slechts op een andere wijze over de tijd wordt uitgesmeerd.6.3. De bijleenregelingDe regering is het niet eens met de leden van de fractie van het CDA die,
onder verwijzing naar de opmerkingen van de NOB, stellen dat de fiscus met
de bijleenregeling op de stoel van de belastingplichtige gaat zitten. De regering
laat de schuldpositie van huishoudens aan hun eigen verantwoordelijkheid over.
Nog steeds zal een lening met de eigen woning als onderpand immers een lagere
rente kennen dan een lening zonder die zekerheid. Ook als de lening consumptief
wordt aangewend, blijft dit voordeel bestaan. De regering vindt echter niet
dat een consumptieve lening met de woning als onderpand fiscaal gefacilieerd
moet worden. Overigens merkt de NOB zelf in dit kader op dat belastingheffing
volgend zou moeten zijn en niet bepalend. Bepaalde hypotheekconstructies,
bij voorbeeld indien een hypotheekschuld wordt aangegaan voor de eigen woning,
gekoppeld aan een storting in een deposito afkomstig uit de opbrengst van
de vorige woning, zijn zozeer fiscaal gedreven dat de belastingheffing in
de ogen van de regering juist bepalend is geworden. Indien de schuld en het
deposito onder hetzelfde fiscale regime zouden vallen, zou een dergelijke
constructie niet aantrekkelijk zijn. De rente die aan de bank moet worden
betaald op de lening zal immers in het algemeen hoger zijn dan de door de
bank uitgekeerde rente op het deposito.De leden van de fractie van het CDA vragen wat de gevolgen zijn van het
partnerregime in de Wet IB 2001 in combinatie met de bijleenregeling en wat
de effecten zijn van het jaarlijks opteren voor het partnerregime. Het voornaamste
gevolg van het fiscaal partnerschap voor de eigenwoningregeling is dat de
inkomsten uit eigen woning (waarin begrepen de aftrek van de
rente over de eigenwoningschuld) voor de partners een gemeenschappelijk inkomensbestanddeel
vormen. De partners kunnen deze (doorgaans negatieve) inkomsten jaarlijks
aan elk van hen toerekenen in de verhouding die zij zelf kiezen. Het al dan
niet opteren voor het fiscaal partnerschap heeft echter, ook onder de voorgestelde
bijleenregeling, geen invloed op totale bedrag aan rente dat bij de beide
personen tezamen aftrekbare kosten met betrekking tot de eigen woning in mindering
kan worden gebracht.Tevens vragen deze leden aan wie de overwaarde wordt toegerekend bij het
aangaan van of verbreken van een huwelijksgemeenschap of bij het opteren,
dan wel niet meer opteren voor een partnerschap.Wij nemen aan dat genoemde leden met de term «overwaarde»
duiden op het verschil tussen verkoopwaarde van de woning en de resterende
hypotheekschuld. Dit begrip is in het wetsvoorstel aangeduid als het vervreemdingssaldo.
De vraag is dan of er bij de genoemde rechtshandelingen een vervreemdingssaldo
eigen woning kan ontstaan en zo ja aan wie dat wordt toegerekend. Het aangaan
van een huwelijksgemeenschap heeft voor de bijleenregeling geen gevolgen.
Een boedelmenging die het gevolg is van het ontstaan van een algehele gemeenschap
van goederen leidt niet tot een verwerving of een vervreemding in de zin van
de bijleenregeling. Bij degene die voor het ontstaan van de algehele gemeenschap
eigenaar was van de woning is geen sprake van een vervreemding omdat deze
persoon ook na het ontstaan van de gemeenschap nog geheel tot de woning gerechtigd
is (de huwelijksgemeenschap kent geen aandelen). Bij de echtgenoot is er,
op grond van het zevende lid van artikel 3.119a geen sprake van een verwerving.Bij de ontbinding van een huwelijksgemeenschap ontstaat een vervreemdingssaldo
op het moment dat de woning ten aanzien van één of beide (ex)
echtgenoten niet langer als een eigen woning wordt aangemerkt. Indien de woning
na een echtscheiding wordt verkocht, ontstaat bij de beide voormalige echtgenoten
in beginsel een vervreemdingssaldo ten bedrage van de helft van de verkoopprijs
verminderd met de helft van de resterende eigenwoningschuld. Ingeval één
van de voormalige echtgenoten in de woning blijft wonen en de andere de woning
verlaat ontstaat bij de vertrekkende persoon een vervreemdingssaldo ten bedrage
van de helft van de waarde van de woning verminderd met de helft van de resterende
eigenwoningschuld. Het al dan niet opteren voor een partnerschap heeft op
zich, zoals elders in deze nota reeds is aangegeven, geen gevolgen voor de
bijleenregeling en leidt niet tot het ontstaan van een vervreemdingssaldo
eigen woning.De leden van de CDA-fractie vragen aan te geven hoe een belastingplichtige
die een nieuwe woning heeft verworven vóórdat hij de oude heeft
verkocht, kan weten wat de maximale schuld is ter zake waarvan de rente in
box 1 aftrekbaar is.Kort samengevat is de situatie met betrekking tot de eigenwoningschuld
als volgt. De hoogte van de eigenwoningschuld kan pas worden vastgesteld als
de aankoopprijs van de nieuwe woning en de verkoopopbrengst van de oude bekend
zijn. Zolang er over een van beide geen zekerheid bestaat, bestaat er geen
zekerheid over de hoogte van de eigenwoningschuld. Dat verschilt niet van
de huidige situatie, waarin de uiteindelijke financiële uitkomst van
een verhuizing ook pas bekend is als zowel de aankoop van de nieuwe woning
als de verkoop van de oude zijn afgerond. Zolang de oude woning nog niet is
verkocht, kan de nieuwe volledig worden gefinancierd met een lening waarvan
de rente aftrekbaar is in box 1. Nadat de oude woning is verkocht, of eventueel
naar box 3 is gegaan, kan alleen de rente worden afgetrokken over een schuld
die is berekend met inachtneming van het vervreemdingssaldo van de oude woning.
We zullen dit hieronder nader uitwerken.In de situatie waar de genoemde leden op doelen is bij de betrokkene doorgaans
sprake van twee eigen woningen. Dat is ruwweg het geval indien
de oude woning leeg staat in afwachting van een verkoop (gedurende een periode
van maximaal twee jaar) of indien de nieuwe woning nog leeg staat en deze
bestemd is om in het lopende kalenderjaar of de volgende twee jaren als hoofdverblijf
te gaan dienen voor de betrokkene. Een en ander vloeit voort uit het bestaande
artikel 3.111, tweede en derde lid, van de Wet IB 2001. In deze gevallen is
met betrekking tot de oude woning nog geen vervreemdingssaldo gerealiseerd
en kan aankoop van de nieuwe woning volledig met een lening worden gefinancierd
waarvan de rente aftrekbaar is in Box 1. Op het moment dat de oude woning
wordt verkocht wordt met betrekking tot die woning een vervreemdingssaldo
gerealiseerd. Op basis hiervan wordt de eigenwoningschuld voor de nieuwe woning,
dat is de schuld waarvan de rente aftrekbaar is in Box 1, opnieuw berekend.
Voor de toekomst is dan alleen de rente over deze opnieuw vastgestelde eigenwoningschuld
aftrekbaar. Heeft de betrokkene in eerste instantie een hogere lening afgesloten
voor de nieuwe woning dan kan hij de middelen die zijn vrijgekomen bij de
verkoop van de oude woning aanwenden om de lening gedeeltelijk af te lossen.
In het voorgaande is er van uit gegaan dat de eigenwoningreserve van de betrokkene
ten tijde van de verwerving van de nieuwe woning nihil was. Indien op dat
moment sprake was van een positieve eigenwoningreserve dan wordt deze bij
de aankoop van de nieuwe woning meteen in aanmerking genomen bij het bepalen
van de eigenwoningschuld.De leden van de fractie van het CDA informeren naar de uitwerking van
de bijleenregeling bij verkrijging krachtens schenking. Is er sprake van ongelijke
behandeling ten opzichte van het geval waarbij de woning eerst wordt verkocht
en vervolgens de verkoopprijs wordt geschonken, zo vragen deze leden.Het effect dat de bijleenregeling teweegbrengt indien een eigen woning
krachtens schenking wordt verkregen, is dat dit de hoogte van de eigenwoningschuld
zal beïnvloeden. Een woning kan compleet worden geschonken, maar kan
ook bijvoorbeeld tegen een te lage prijs worden verkocht, ook in het laatste
geval is sprake van een (gedeeltelijke) schenking. Tegenover het geschonken
gedeelte staat geen tegenprestatie. De nieuwe eigenaar van de woning zal dan
ook voor dat gedeelte geen schulden behoeven aan te gaan om de woning te verwerven.
Als hij te zijner tijd de woning verkoopt, zal hij een vervreemdingssaldo
ter grootte van de verkoopwaarde van de woning verminderd met de verkoopkosten
en een eventuele eigenwoningschuld realiseren. Tot dit bedrag zal hij bij
elke volgende eigen woning geen renteaftrek meer voor de woning kunnen krijgen.
In dit plaatje verandert er weinig als de woning wordt gekocht en de verkoopprijs
wordt kwijtgescholden. De nieuwe eigenaar kan wel de tot het moment waarop
de schuldig gebleven koopsom wordt kwijtgescholden betaalde (hypotheek)rente
aftrekken.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie in te gaan op het door de NOB
genoemde voorbeeld waarbij de eigen woning uit de nalatenschap van een overleden
ouder wordt verkregen en een deel van de overbedelingsschuld c.q. inbrengschuld
aan de woning wordt toegerekend. Wordt hier een latent vervreemdingssaldo
gecreëerd?Als een woning na het overlijden van een ouder aan een van de kinderen
wordt toegescheiden dan zal die woning in beginsel geen eigen woning voor
dat kind zijn, tenzij het kind de woning ook daadwerkelijk als hoofdverblijf
gaat gebruiken. Indien sprake is van overbedeling en het kind een schuld moet
aangaan om aan zijn verplichtingen jegens de boedel te kunnen voldoen dan
is deze schuld in beginsel aangegaan ter verwerving van de woning. De schuld
zal dus kunnen kwalificeren als een eigenwoningschuld. Indien deze krachtens
erfrecht verkregen woning wordt verkocht, zal de verkoopprijs verminderd met
de eigenwoningschuld en de aan de verkoop verbonden kosten als eigenwoningreserve
worden aangemerkt.De leden van de fractie van de VVD vragen om een algemene uiteenzetting van de toerekening van rentebetalingen op leningen die voor meerdere
doeleinden zijn opgenomen. Voorts vragen zij of deze methode ook geldt voor
de vennootschapsbelasting wat betreft de kosten van buitenlandse deelnemingen.In antwoord op deze vragen merken wij het volgende op. Volgens het bestaande
wettelijk systeem geschiedt de toerekening op basis van de zogenoemde historische
methode. Dit houdt in dat dient te worden nagegaan ten behoeve van welke besteding
de geleende gelden feitelijk zijn aangegaan. Het voorliggende wetsvoorstel
brengt hierin geen wijziging. In artikel 13, eerste lid, van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 wordt, met enkele bewijsrechtelijke vermoedens,
eveneens uitgegaan van de historische methode. Overigens heeft de historische
methode als gevolg van de afschaffing van de aftrekbeperking voor deelnemingskosten
haar betekenis verloren voor de kosten van buitenlandse deelnemingen.De leden van de fractie van de VVD vragen om een reactie op de voorstellen
van Vereniging Eigen Huis met betrekking tot de financiering van de eigen
woning met eigen middelen.In haar brief van 9 oktober 2003 doet Vereniging Eigen Huis een tweetal
voorstellen om de financiering van de eigen woning met eigen middelen te stimuleren.
Het eerste voorstel houdt een verlaging van het eigenwoningforfait in naarmate
er meer is afgelost. Deze variant is uitgewerkt in bijlage 13 van de Miljoenennota
2001. Destijds is er bewust voor gekozen deze variant niet te kiezen. De regering
komt nu niet tot een andere afweging.Het tweede voorstel komt neer op het volgende. Als een belastingplichtige
meer eigen middelen inzet voor de financiering van de eigen woning dan de
middelen die zijn vrijgekomen uit de verkoop van zijn oude eigen woning, wordt
de eigenwoningreserve met eenzelfde bedrag verlaagd. Hierdoor ontstaat een
negatieve eigenwoningreserve. Op het moment waarop de eigen woning weer wordt
verkocht, kan een eventueel vervreemdingssaldo worden verrekend met dit negatieve
bedrag. In feite wordt de belastingplichtige hiermee tot het bedrag van extra
ingezette eigen middelen opnieuw een keuzemogelijkheid voor de aanwending
van de vrijgekomen middelen geboden. Dit strookt niet met de intentie om schuldverhogingen
slechts bij de fiscale behandeling van de eigen woning in aanmerking te nemen
voorzover de aankoopsom van de nieuwe eigen woning niet kan worden gefinancierd
uit de opbrengst van de oude eigen woning. Voorts leidt bedoeld alternatief
niet tot de nagestreefde gelijke behandeling tussen verhuizers en niet-verhuizers.
Weliswaar ondervindt de belastingplichtige gedurende de bezitsperiode van
een eigen woning geen negatieve prikkel om af te lossen, maar op het moment
waarop de belastingplichtige een nieuwe woning koopt, kan hij opnieuw tot
het bedrag van de extra ingezette eigen middelen een schuld aangaan die kwalificeert
als eigenwoningschuld. Dit staat juist haaks op de met de bijleenregeling
beoogde prikkel.Genoemde leden verwachten dat de bijleenregeling in de sfeer van fiscaal
partnerschap en bij minderjarige kinderen die panden gaan kopen moeilijk uitvoerbaar
zal zijn.De regering deelt de vrees van deze leden niet. In beginsel zal de bijleenregeling
voor partners in de praktijk niet moeilijker uitvoerbaar zijn dan voor individuele
belastingplichtigen. De regeling wordt op het niveau van beide partners tezamen
bekeken. In de normaal te achten situatie dat twee samenwonende partners de
woning die zij gezamenlijk bewonen verkopen en verhuizen naar een nieuwe eigen
woning, werkt de regeling niet anders dan bij een alleenstaande.Om te voorkomen dat ten gevolge van ontwijkconstructies de regeling niet
kan worden geëffectueerd, is de wettelijke regelgeving voor partners
wel iets complexer. Dit is alleen van belang als partners bij de aankoop van
een woning de eigendomsverhouding van de ene op de andere woning
variëren. In dat geval zullen zij onder de reikwijdte van artikel 3.119a,
negende lid, vallen. Dit betekent dat de eigenwoningreserve die bij de verkoop
van de vorige woning is ontstaan, in aanmerking wordt genomen bij de bepaling
van de maximale eigenwoningschuld ongeacht de eigendomsverhoudingen.Welke situatie deze leden voor ogen hebben met betrekking tot minderjarige
kinderen die panden gaan kopen, is niet geheel duidelijk. Wij zien niet snel
gebeuren dat minderjarige kinderen die nog tot het huishouden van hun ouders/verzorgers
behoren een eigen woning gaan kopen.Problemen in de uitvoering verwacht de regering dan ook niet bij fiscaal
partnerschap en minderjarige kinderen.De leden van de fractie van de SP vragen of het feit dat bij de financiering
van de eigen woning nu al grotendeels wordt gekozen voor volledige financiering,
cijfermatig onderbouwd kan worden. De genoemde tendens wordt door verschillende
waarnemingen ondersteund. Zo constateert De Nederlandsche Bank dat het aandeel
tophypotheken (hypotheek hoger dan de aankoopwaarde van het huis) toenam van
circa 60% in de voorgaande jaren tot ruim driekwart in de periode van 2001
tot heden.De leden van de fractie van D66 informeren naar de implicaties van de
voorgestelde regeling in het geval de huizen minder waard worden en er een
restschuld ontstaat. Deze leden vragen of het een goede gedachte is voor deze
situaties het recht op aftrek van (hypotheek)rente nog gedurende 10 jaren
intact te laten met bijvoorbeeld een aflopende aftrekruimte.Indien een eigen woning volledig met vreemd vermogen is gefinancierd,
bestaat er bij dalende huizenprijzen altijd het risico dat er na de verkoop
van de woning toch nog een restschuld over blijft. Ook thans kunnen belastingplichtigen
met een restschuld worden geconfronteerd. De verschuldigde rente over een
dergelijke restschuld is ook nu niet in box I als rente ter zake van eigenwoningschuld
aftrekbaar. Door de bijleenregeling verandert er in dat opzicht dus niets.
De bijleenregeling heeft voor belastingplichtigen nog het voordeel dat als
de nieuwe woning bij een volgende verhuizing wel met winst wordt verkocht
de restschuld (de negatieve eigenwoningreserve) in mindering op het vervreemdingssaldo
mag worden gebracht. Ook door de beoogde gedragsreactie op de bijleenregeling
wordt het risico op restschulden minder dan met de huidige financieringstendensen.
De regering acht het dan ook niet opportuun een nieuwe aftrekmogelijkheid
te creëren terwijl het de voorliggende aanpassing met betrekking tot
de fiscale behandeling van de eigen woning juist is gericht op het terugdringen
van de fiscaal gefacilieerde eigenwoningschuld.Voorts vragen de leden van de fractie van D66 of het wel terecht is om
de eigenwoningschuld gedurende 10 jaren op hetzelfde niveau te houden voor
diegenen die eerst een koophuis hadden en vervolgens zijn gaan huren. Deze
leden lijkt het redelijker om de eigenwoningschuld geleidelijk te laten afnemen,
zodat iemand die na een lange periode weer gaat kopen als het ware als een
nieuwe toetreder op de woningmarkt wordt gezien.De eigenwoningregeling beoogt het eigenwoningbezit en daarmee de vermogensvorming
in het eigen huis te stimuleren. Hierbij past dat het fiscaal opgebouwde vermogen
ook weer wordt benut bij de aanschaf van een nieuwe woning. Om fiscaal gestuurd
handelen – zoals bijvoorbeeld het tijdelijk gaan huren van een woning,
een kortstondig verblijf in het buitenland of het tijdelijk goedkoper gaan
wonen – te voorkomen, is gekozen voor een periode van 10 jaren na de
verkoop van de vorige woning waarbij een behaald vervreemdingsaldo zal moeten
worden ingezet ter bekostiging van de nieuwe woning. Een geleidelijke vermindering
over een periode van 10 jaren van de gevormde eigenwoningreserve doet afbreuk
aan de doelstelling om het gefacilieerd opgebouwde vermogen ook vast te houden
in de eigen woning in box I.De leden van de D66-fractie willen weten of er aanleiding is een forfaitair
bedrag extra in aftrek toe te laten met het oog de inrichtingskosten van een nieuwe woning. De regering ziet hiertoe geen aanleiding. Een belangrijk
argument is het volgende. Zoals in de memorie van toelichting al is aangegeven
is één van de doelstellingen van het voorstel zittende huiseigenaren
en verhuizende huiseigenaren meer dan nu het geval is gelijk te behandelen.
Indien het idee van genoemde leden zou worden gevolgd, betekent dat dat een
verhuizer een groter bedrag gefacilieerd kan lenen. Nieuwkomers of zittende
huiseigenaren kunnen echter geen geld fiscaal gefaciliteerd vrijmaken voor
(her)inrichting van een woning. Op deze manier zou er dus weer een verschil
in behandeling tussen groepen eigenwoningbezitters worden gecreëerd.
Het huidige voorstel bevat wel een aantal kosten die op het vervreemdingssaldo
in mindering kunnen worden gebracht. Daarbij gaat het om met de verkoop samenhangende
kosten (bijvoorbeeld makelaarskosten en taxatiekosten). Deze kosten houden
specifiek verband met de vervreemding van de woning. De mogelijkheid om deze
kosten in mindering te brengen op het vervreemdingssaldo houdt dan ook geen
ongelijke behandeling in in vergelijking met zittende huiseigenaren. Bij inrichtingskosten
ligt het anders. Het lijkt niet goed mogelijk om inrichtingskosten die specifiek
verband houden met de verhuizing in zijn algemeenheid te onderscheiden van
inrichtingskosten die vroeg of laat, ook zonder verhuizing, toch wel zouden
zijn gemaakt, zelfs niet op forfaitaire wijze. Om die redenen bevat het wetsvoorstel
geen vrijgesteld bedrag voor inrichtingskosten.De leden van de fractie van de PvdA informeren naar de reactie van de
regering op de kritiek van het Platform Woningmarkt in Het Financieele Dagblad
van 23 september en verzoekt de regering aan te geven welke invloed de voorgestelde
maatregel heeft op de doorstroming op de woningmarkt. Tevens wordt een reactie
gevraagd op de plannen van het Platform Woningmarkt met betrekking tot het
matigen van de wildgroei van hypotheken. De leden van de fractie van de ChristenUnie
informeren naar de effecten op de woningmarkt en vragen zich af of de nieuwe
regeling vanwege de huidige krapte op de woningmarkt niet zal leiden tot een
stagnatie in de doorstroming en derhalve tot verder stijgende prijzen van
woningen in het starterssegment.De regering is het niet eens met de kritiek van het Platform Woningmarkt
dat de voorgestelde maatregel gedurende de gehele kabinetsperiode tot een
netto verlies aan belastinginkomsten zou leiden, als rekening wordt gehouden
met uitverdieneffecten. Hiertoe wordt mede verwezen naar de notitie van het
CPB inzake de economische effecten van de bijleenregeling. De regering ziet
geen reden de invoering van deze maatregel te bevriezen, maar zij ziet met
interesse de plannen van dit Platform tegemoet. De mogelijkheden om door te
stromen naar een duurdere woning worden niet beperkt door de bijleenregeling,
omdat voor de extra schuld die moet worden aangegaan om het huis te kunnen
financieren nog altijd aftrek van de hypotheekrente geldt. Naar verwachting
heeft de regeling een neerwaarts effect van grofweg één procent
op de huizenprijzen.De leden van de fractie van de ChristenUnie begrijpen dat er met het oog
op ontwijkconstructies voor een termijn van 10 jaren is gekozen waarin de
eigenwoningreserve blijft staan. Zij vragen wie deze eigenwoningreserve zal
registreren. Voorts vragen zij of een onwenselijke consequentie hiervan niet
is dat iemand die zijn woning verkoopt om van de opbrengst voor een periode
laag betaald of vrijwilligerswerk te gaan verrichten in het buitenland voor
bijvoorbeeld hulpverlening en ontwikkelingsorganisaties en na vijf jaren terugkeert
in Nederland geen nieuwe woning kan financieren ondanks terugkeer naar een
vaste baan, zelfs niet wanneer hij een woning koopt van gelijke waarde als
welke hij heeft verkocht.De eigenwoningregeling inclusief de bijleenregeling beoogt het eigenwoningbezit
en daarmee de vermogensvorming in het eigen huis te stimuleren. Indien belastingplichtigen
in afwijking van de doelstelling van de regeling het op deze wijze opgebouwde
vermogen toch ten behoeve van andere zaken wensen aan te wenden hebben zij
daartoe natuurlijk volledig de vrijheid. De consequentie is dan
wel, dat als zij binnen 10 jaren na de verkoop van de vorige woning een nieuwe
woning wensen te kopen en zij die woning volledig financieren, zij niet voor
de volledige financiering renteaftrek zullen kunnen krijgen. De eigenwoningregeling
is immers niet bedoeld om als een gefacilieerd spaarpotje voor andere uitgaven
en bestedingen te dienen hoe lovenswaardig die op zich ook mogen zijn.Met betrekking tot de registratie van de eigenwoningreserve is de Belastingdienst
de instantie die, aan de hand van de gegevens die de belastingplichtigen daarover
op het aangiftebiljet moeten verstrekken, over deze informatie zal beschikken.
Om eventuele discussies over de omvang van de eigenwoningreserve uit te sluiten,
kan tevens door de inspecteur al dan niet op verzoek van de belastingplichtige
bij beschikking de eigenwoningreserve worden vastgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen om uitleg over de maatregelen die zullen
worden getroffen om te voorkomen dat door tijdelijke verhuizing naar een goedkopere
woning de effectiviteit van de maatregel wordt beperkt. De leden van de VVD-fractie
vragen welke maatregelen in dit kader te verwachten zijn. Hierover kunnen
wij allereerst opmerken dat deze maatregelen reeds zijn verwerkt in de voorgestelde
wettekst. Doordat de eigenwoningreserve na verhuizing nog gedurende tien jaar
blijft bestaan, kan de bedoelde ontgaansmogelijkheid zich niet voordoen. Eén
en ander is geregeld in het voorgestelde artikel 3.119a. Artikel 3.119a is
zodanig opgezet dat bij de verwerving van een nieuwe woning niet alleen het
vervreemdingssaldo van de vorige woning in aanmerking wordt genomen maar,
via de eigenwoningreserve, ook een eventueel restant van een vervreemdingssaldo
van vorige woningen. Een voorbeeld kan dit verduidelijken.Voorbeeld: Iemand vervreemdt een woning van € 400 000,
met een resterende eigenwoningschuld van € 100 000, en verhuist
naar een woning van € 150 000, gefinancierd met een lening
van € 100 000. Vervolgens verhuist hij naar een (derde) woning
van € 500 000. Ten aanzien van de eerste woning wordt een vervreemdingssaldo
van € 400 000 – € 100 000 = € 300 000
gerealiseerd. Met betrekking tot de verwerving van de tweede woning is dan
renteaftrek mogelijk over een schuld van ten hoogste € 100 000
(de bestaande eigenwoningschuld mag worden gehandhaafd tot maximaal de verwervingskosten
van de nieuwe woning). Indien bij verhuizing naar de derde woning enkel het
vervreemdingssaldo van de tweede woning (€ 50 000) in aanmerking
zou worden genomen, zou voor die derde woning de rente over een schuld van € 450 000
aftrekbaar zijn. Door tijdelijk goedkoper te gaan wonen zou dus van de opbrengst
van de eerste woning € 250 000 zijn «vrijgespeeld».
In het artikel 3.119a wordt dit voorkomen doordat het bedrag van het vervreemdingssaldo
van de eerste woning dat de waarde van de tweede woning verminderd met de
eigenwoningschuld van die woning te boven gaat, blijft staan als eigenwoningreserve
en bij de verwerving van de derde woning alsnog in aanmerking genomen. Per
saldo wordt dus bij de verwerving van de derde woning als eigenwoningreserve
in aanmerking genomen: € 250 000 (eigenwoningreserve na de
verwerving van de tweede woning) + € 50 000 (vervreemdingssaldo
tweede woning) = € 300 000. Bij de derde woning is dus de rente
over een schuld van € 200 000 aftrekbaar.De leden van de CDA-fractie vragen in te gaan op het commentaar van de
redactie van het Vakstudie-Nieuws1 ten aanzien
van de naar het oordeel van de redactie ongelijke termijn van herziening van
de beschikking van de eigenwoningreserve voor belastingplichtige en inspecteur.Op verschillende plaatsen in de Wet inkomstenbelasting 2001 en ook in
andere heffingswetten is gekozen voor een vergelijkbare systematiek als in
het voorgestelde artikel 3 119b, Wet inkomstenbelasting 2001. De systematiek
van deze diverse artikelen is ontleend aan de navorderingsbepalingen van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen. Overigens doet de redactie van het Vakstudie-Nieuws
het voorkomen alsof een inspecteur binnen vijf jaar willekeurig
beschikkingen kan herzien waarbij de eigenwoningreserve te laag is vastgesteld.
Dit is niet juist. Een inspecteur kan pas een beschikking herzien, indien
hem nieuwe feiten ter beschikking staan of indien de belastingplichtige ten
aanzien van enig feit te kwader trouw was.6.4. Budgettaire effectenDe leden van de fractie van het CDA vragen of kan worden aangegeven wat
de budgettaire effecten zijn als alle belastingplichtigen naar aanleiding
van de invoering van de bijleenregeling alsnog de eigen woning eenmalig geheel
met vreemd vermogen gaan financieren. De enige mogelijkheid om de eigen woning
alsnog geheel met vreemd vermogen te gaan financieren en de rente over die
lening volledig af te trekken is om voor de ingangsdatum van de bijleenregeling,
1 januari 2004, te gaan verhuizen. Het is niet aannemelijk dat alle belastingplichtigen
dit op deze korte termijn zullen doen.Tevens vragen deze leden wat de budgettaire opbrengsten zijn van het feit
dat voor belastingplichtigen die hun eigen woning (gedeeltelijk) met eigen
vermogen hebben gefinancierd de hypotheekrente van een volledige financiering
van een nieuwe woning met vreemd vermogen niet meer voor aftrek in aanmerking
komt. Om die vraag te kunnen beantwoorden, is het noodzakelijk om te weten
welk gedeelte van het verschil tussen de waarde van de woning en de uitstaande
hypotheekschuld is toe te rekenen aan investering van eigen middelen en welk
gedeelte is toe te rekenen aan de waardeontwikkeling van de woning. Over die
gegevens beschikt de regering niet.De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre de stijging van de belastingderving
met betrekking tot de eigen woning het gevolg is van prijsstijgingen en in
hoeverre deze wordt veroorzaakt door de hoge leningen van hogere inkomensgroepen.De belastingderving met betrekking tot de eigen woning neemt tussen 1995
en 2004 met naar schatting € 4,15 mld toe. Dit is het saldo van
een toename van de budgettaire opbrengst van het eigenwoningforfait met € 0,55
mld en een toename van het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek
met € 4,7 mld.Deze stijging kan aan een aantal factoren worden toegerekend. In is een
uitsplitising gegeven.Tabel 14 Opsplitsing groei hypotheekrenteaftrek 1995–2004
naar oorzaken (miljarden euro's) Oorzaakbedrag groei aantal eigen woningen+ 1,7 ontwikkeling rentevoet en huizenprijzen+ 2 toenemende hypotheekgraad (schuld/waarde woning)+ 2 tariefsverlaging IB 2001– 1Totaal+ 4,7De eerste grootheid die de hypotheekrenteaftrek beïnvloedt is het
verloop van het aantal eigen woningen. De invloed van de daling van de rentevoet
en de stijging van de huizenprijzen is samengenomen, omdat deze ontwikkelingen
samenhangen. De laatste reden voor de stijging van de hypotheekrenteaftrek
is de stijging van de schuld in relatie tot de woning, de zogenaamde hypotheekgraad.
Ook deze heeft een grote bijdrage geleverd. Door de bijleenregeling wordt
de aftrek van rente over hypotheken die indirect worden aangewend voor consumptie
of belegging buiten de woning, beëindigd. Op die manier wordt de stijging
van de fiscaal relevante hypotheekgraad beperkt, en daarmee de
belastingderving met betrekking tot de eigen woning.De toename van het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek wordt
in de periode 1995–2004 niet veroorzaakt door (toenemende) progressie
bij de hypotheekrenteaftrek. In 2001 zijn de tarieven in de inkomstenbelasting
juist gedaald, en daarmee het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek.De fractieleden van de PvdA informeren of de regering zich voorbereidt
op een eventuele rentestijging van enkele procentpunten. In dat opzicht vragen
de fractieleden van de PvdA zich af of er nieuwe bezuinigingen in de zorg
en het onderwijs worden voorbereid of dat de hypotheekrenteaftrek duurzamer
zal worden gemaakt.In de raming van de belastinginkomsten is rekening gehouden met de budgettaire
derving als gevolg van de hypotheekrenteaftrek. Bij het bepalen van genoemde
component is gebruik gemaakt van de raming die het CPB in de MEV heeft gemaakt
inzake de ontwikkeling van de rente. Er is geen aanleiding voor de regering
om af te wijken van deze raming van het CPB. De regering bereidt in dat opzicht
dan ook geen nieuwe bezuinigingen in de zorg en het onderwijs voor. Een eventuele
rentestijging dient in het licht te worden bezien van het gewijzigd economisch
beeld zoals die bij de volgende doorrekening (Voorjaarsnota) beschikbaar is.
Overigens werkt een rentestijging met enige vertraging door in de budgettaire
derving als gevolg van de hypotheekrenteaftrek vanwege langlopende contracten.De leden van de fractie van de VVD vragen om een onderbouwing van de raming
van de opbrengst van de bijleenregeling.Bij het schatten van het budgettaire effect van de bijleenregeling is
uitgegaan van de meest recente informatie over huizenprijzen, hypotheekschuld,
hypotheekrentevoet en dergelijke. Deze gegevens zijn aangevuld met ramingen
van het CPB voor onder meer de ontwikkelingen van huizenprijzen en rentevoet.
Op basis van deze gegevens is eerst bepaald in hoeverre in het huidige systeem
hypotheekschuld indirect wordt gebruikt ter financiering van consumptie of
belegging buiten de woning. Dit bedrag is vermenigvuldigd met het verwachte
aantal doorstromende eigenwoningbezitters en gecorrigeerd voor de verfijning
dat de bijleenregeling niet van toepassing is op mensen die goedkoper gaan
wonen, voor zover de schuld de verwervingskosten van de nieuwe woning niet
overtreft. Zodoende is bepaald hoeveel hypotheekschuld jaarlijks door de bijleenregeling
niet langer voor renteaftrek in aanmerking komt. Dit is € 6 à
7 mld. Deze berekening is voor de vier jaren van de kabinetsperiode gemaakt
en gecumuleerd. De hypotheekschuld die niet langer voor aftrek in aanmerking
komt is vermenigvuldigd met een rentevoet van 5,2% en het gemiddeld marginale
belastingtarief van 42% om de extra belastinginkomsten ten gevolge van de
bijleenregeling vast te stellen. Tenslotte is het bedrag gecorrigeerd voor
de verminderde inkomsten uit box 3. Voor eigenaarbewoners die na 1 januari
2004 verhuizen zal immers de schuld op de eigen woning die indirect wordt
gebruikt voor consumptie of belegging buiten de woning, voortaan ten laste
komen van het box-3-vermogen.Tevens vragen de leden van de fractie van de VVD zich af of de geraamde
budgettaire opbrengst van de bijleenregeling realistisch is, als eigenwoningbezitters
als gevolg van de bijleenregeling hun gedrag op de woningmarkt zullen aanpassen.
Zij constateren dat de opbrengst van de bijleenregeling door het CPB lager
wordt ingeschat dan de opbrengst die in het Belastingplan staat en vragen
zich af op welke wijze de regering het verschil in opbrengst denkt te kunnen
compenseren.De regering is het eens met deze leden dat belastingplichtigen in het
algemeen hun woonwensen aanpassen aan hun financiële mogelijkheden. Zij
verwacht dan ook dat door de introductie van de bijleenregeling de consumptie
en belegging buiten de woning uit de overwaarde zullen verminderen.
Dit heeft echter geen effect op de totale hypotheekrenteaftrek. De rente over
deze leningen is door de bijleenregeling immers niet meer aftrekbaar en de
omvang van genoemde leningen is dus niet meer relevant voor de omvang van
de aftrekpost. Het in het Belastingplan opgenomen budgettaire effect van de
bijleenregeling ontstaat door beperking van de omvang van de hypotheekrenteaftrek.
Omdat die niet wijzigt door de geschetste gedragswijziging, is er geen reden
de raming van de budgettaire effecten te veranderen. De budgettaire opbrengst
van de bijleenregeling zoals die vermeld staat in het Belastingplan betreft
een ex-ante opbrengst. Deze raming wijkt niet noemenswaardig af van die van
het CPB. De vermelde bedragen in de notitie van het CPB betreffen de opbrengst
van de bijleenregeling na de uitverdieneffecten (ex-post). Deze uitverdieneffecten
worden in het Belastingplan niet per individuele maatregel gepresenteerd,
maar in een keer meegenomen bij de gehele doorrekening van het economisch
beeld.De leden van de fractie van GroenLinks vinden het logisch om de tabel
met budgettaire effecten van de bijleenregeling aan te vullen met de budgettaire
effecten van het wetsvoorstel ter bevordering van de financiering van de eigen
woning met eigen middelen. Laatstgenoemde effecten zijn gepubliceerd in de
toelichting bij het betreffende wetsvoorstel. Verder is de regering van mening
dat met het oog op de vergrijzing gestreefd moet worden naar houdbare overheidsfinanciën.
De met de voorgestelde maatregelen te bereiken ontwikkeling van het budgettaire
beslag van de fiscale behandeling van de eigen woning past daar in. Het is
dus niet noodzakelijk om aan deze regeling een halt toe te roepen, zoals de
leden van de fractie van GroenLinks menen.De leden van de fractie van GroenLinks spreken hun bezorgdheid uit over
de oploop van de belastingderving als gevolg van de hypotheekrenteaftrek,
en zijn van mening dat de bijleenregeling slechts een beperkte bijdrage levert
aan beperking van deze oploop. Zij vragen de regering of het kan laten onderzoeken
in hoeverre het concept van de «noodzakelijke hypotheek» de stijging
van het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek een halt kan toeroepen.Het concept van de «noodzakelijke hypotheek», waarbij renteaftrek
slechts is toegestaan voor hypotheekschuld waartegenover geen bezittingen
in box 3 staan, betekent een aanzienlijk grotere beperking van de hypotheekrenteaftrek
dan de bijleenregeling. Een dergelijke maatregel zou voor veel belastingplichtigen
dan ook een aanzienlijk financieel nadeel betekenen.De «noodzakelijke hypotheek» zal, net zo min als de bijleenregeling,
de oploop van het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek een halt
kunnen toeroepen. De oorzaken van de geconstateerde oploop zijn een huizenprijsstijging
die uitgaat boven de inflatie, een toenemend eigenwoningbezit, en een toenemende
hypotheekgraad. Zowel de bijleenregeling als het concept van de «normale
hypotheek» zullen slechts de trend van de toenemende hypotheekgraad
kunnen keren. Zolang huizenprijzen en eigenwoningbezit structureel meer dan
trendmatig stijgen, kan het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek
hooguit tijdelijk neerwaarts worden beïnvloed. Overigens ligt het voor
de hand dat op termijn huizenprijzen en eigenwoningbezit nog slechts trendmatig
stijgen, zodat ook het budgettaire beslag van de hypotheekrenteaftrek in procenten
van het BBP zich stabiliseert.7. MAATREGELEN PENSIOENFONDSEN EN WONINGCORPORATIESDe leden van de fractie van het CDA vragen of de scheiding tussen commerciële
en niet-commerciële activiteiten kan leiden tot misbruik door verliesgevende
niet-commerciële activiteiten te verpakken als commerciële activiteiten
waardoor verliesverrekening mogelijk is. Omdat de administratie van pensioenfondsen op grond van daaraan door het
Burgerlijk Wetboek en de toezichthouders gestelde eisen een grote mate van
transparantie moet hebben zal daaruit op relatief eenvoudige wijze blijken
of en zo ja in welke mate sprake is van commerciële activiteiten. Wij
hebben in dat verband geen aanleiding om te veronderstellen dat pensioenfondsen
zich met het door deze leden bedoelde misbruik zullen inlaten.7.1. Belasten commerciële activiteiten pensioenfondsenHet voorstel om de commerciële activiteiten van pensioenfondsen in
de belastingheffing te betrekken, is in het Belastingplan als volgt uitgewerkt.
Voorgesteld wordt om de in artikel 5 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 opgenomen vrijstelling voor pensioenfondsen zodanig aan te passen dat
die vrijstelling van toepassing is behoudens voorzover die fondsen voordelen
behalen uit werkzaamheden die niet rechtstreeks verband houden met het uitvoeren
van pensioen- en VUT-regelingen. In de memorie van toelichting is aangegeven
dat de nadere invulling van wat onder die commerciële activiteiten moet
worden verstaan, bij nota van wijziging zou plaatsvinden aan de hand van de
conclusies van de Commissie Staatsen, of – als die conclusies niet tijdig
beschikbaar zouden zijn of niet voldoende helder zouden zijn – door
de regering zelf. De leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD
plaatsen vraagtekens bij deze procedure voor de invulling van het begrip commerciële
activiteiten van pensioenfondsen.Naar aanleiding hiervan willen wij allereerst herinneren aan het tweeledige
doel dat met deze procedure werd beoogd. Aan de ene kant uitvoering geven
aan het Hoofdlijnenakkoord, dat voorziet in de heffing van vennootschapsbelasting
over de commerciële activiteiten van pensioenfondsen. Aan de andere kant
recht doen aan de wens om rekening te houden met de uitkomsten van de commissie
Staatsen.Mede gezien de vele vragen die deze procedure heeft opgeroepen, hebben
wij die nog eens bezien. Wij zijn daarbij tot de conclusie gekomen dat met
een enigszins andere aanpak meer recht kan worden gedaan aan het tweede van
de bovengenoemde doelstellingen. Die andere aanpak houdt in, dat wordt afgezien
van een nadere invulling van het begrip «werkzaamheden die niet rechtstreeks
verband houden met het uitvoeren van pensioen- of VUT-regelingen» bij
nota van wijziging. De consequentie daarvan is dat dit begrip in artikel 5
van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969 moet worden uitgelegd aan de
hand van de maatschappelijke opvattingen op dit punt. De aanbevelingen die
Commissie Staatsen zal doen, het standpunt dat het kabinet terzake zal innemen,
en de discussie daarover met de Kamer, spelen daarbij uiteraard een belangrijke
rol. Dat geldt ook voor mogelijke toekomstige wijzigingen in de Pensioenwet
op dit punt. Met deze aanpak wordt uitvoering gegeven aan het Hoofdlijnenakoord,
zonder dat vooruit wordt gelopen op de uitkomsten van de maatschappelijke
discussie over commerciële activiteiten. Onzes inziens wordt hiermee
tegemoet gekomen aan de aarzelingen die de leden van de bovengenoemde fracties
op dit punt hadden.De leden van de fracties van CDA en PvdA geven te kennen dat zij zich
kunnen vinden in de afweging om commerciële activiteiten van pensioenfondsen
te betrekken in de heffing van de vennootschapsbelasting. Voor zover deze
leden weten vinden de commerciële activiteiten van pensioenfondsen echter
plaats in aparte dochterondernemingen die al vennootschapsbelasting moeten
betalen. Mede tegen die achtergrond vragen de leden van de fracties van CDA,
PvdA en D66 naar een nadere onderbouwing van de verwachte budgettaire opbrengst
van het onderhavige wetsvoorstel.Volgens het Strategisch akkoord en het Hoofdlijnenakkoord bedraagt de
structurele budgettaire opbrengst van het belasten van commerciële activiteiten naar verwachting circa € 100 mln. De bandbreedte
van deze raming is relatief ruim, en is mede afhankelijk van de nadere invulling
van het begrip commerciële activiteiten, en het gedeelte dat uiteindelijk
onder de belastingheffing zal kunnen vallen. Uitgangspunt is dat de nadere
concretisering van commerciële activiteiten door pensioenfondsen aan
de hand van de conclusies van de Commissie Staatsen zal plaatsvinden. Mogelijk
kunnen commerciële activiteiten voor een deel al zijn ondergebracht in
aparte dochterondernemingen (BV of NV), die belastingplichtig zijn voor de
vennootschapsbelasting.De leden van de fractie van de PvdA geven aan groot belang te hechten
aan de beleggingsvrijheid van pensioenfondsen. Zij zijn van mening dat beleggen
een kernactiviteit is. De leden van de fractie van de VVD vragen om een nadere
afbakening van het begrip beleggen. Deze leden vragen bovendien of hieronder
ook de handel in aandelen, derivaten en goederen moeten worden begrepen en
waar de scheidslijn ligt. Ook vragen zij in dit verband of de regering zich
bewust is van het mogelijke effect op pensioenfondsen bij onduidelijkheid
c.q. onvolkomenheid in de formulering van genoemde begrippen.Ten aanzien van de toepassing van artikel 5, onderdeel b, van de Wet op
de vennootschapsbelasting 1969 is er altijd van uitgegaan dat beleggen door
pensioenfondsen rechtstreeks verband houdt met hun doelstelling. Dat zij daarbij
een ruime mate van vrijheid hebben, staat niet ter discussie. Voor wat betreft
het onderscheid tussen beleggen en ondernemen gaan wij ervan uit dat de rapportage
van de commissie Staatsen hierover duidelijkheid zal geven.De leden van zowel de PvdA-fractie als de VVD-fractie vragen de regering
in te gaan op de verhouding tussen de mededeling van de Europese Commissie
van 19 april 2001 over de opheffing van fiscale barrières voor grensoverschrijdende
bedrijfspensioenregelingen en het voorstel om commerciële activiteiten
van pensioenfondsen te belasten.In haar mededeling propageert de Commissie bredere acceptatie in de EU
van het zogenaamde «VVB-regime» (vrijgesteld-vrij gesteld-belast) bij het
belasten van pensioenen door de lidstaten. Dit regime houdt in dat pensioenpremies
onbelast zijn (in de praktijk wil dat zeggen dat premiebetalingen aftrekbaar
zijn van het te belasten inkomen), dat de pensioenaanspraak is vrijgesteld
en dat ten slotte de pensioenuitkering belast wordt. Dit systeem geldt in
Nederland, maar volgens de Commissiemededeling ook in tien van de andere huidige
lidstaten. Als meer lidstaten hetzelfde systeem zouden toepassen, aldus de
Commissie, dan zou dit dubbele belasting en dubbele niet-belasting als gevolg
van het uiteenlopen van fiscale regime helpen terugdringen. De Commissie is
daarbij zeker niet van plan om wetgevende maatregelen voor te stellen om de
belastingheffing van pensioenen in de lidstaten te harmoniseren.De gedeeltelijke opheffing van de subjectieve vrijstelling van pensioenfondsen
ziet slechts op commerciële activiteiten die geen verband houden met
het uitvoeren van pensioen- en of VUT regelingen. Voor het aanbieden van pensioenproducten
blijven de fondsen vrijgesteld. Deze vrijstelling betekent dat de pensioenaanspraak
in beginsel onbelast blijft. In zoverre blijft het zogenaamde VVB regime in
Nederland van toepassing en blijft Nederland in de pas lopen met de lijn die
is uitgezet door de Commissie, terwijl tegelijkertijd het oneigenlijke concurrentievoordeel
dat ontstaat door de volledige subjectieve vrijstelling van pensioenfondsen
wordt weggenomen.Zowel de leden van de fractie van de PvdA als de leden van de fractie
van de VVD vragen of de introductie van een partiële vennootschapsbelastingplicht
voor pensioenfondsen consequenties heeft voor vrijstelling van dividendbelasting
van inkomsten uit Amerikaanse beleggingen. Naar aanleiding van deze vraag
merken wij het volgende op. Op grond van artikel 35, eerste lid, van het Nederlands-Amerikaanse
belastingverdrag komen in Nederland gevestigde pensioenfondsen
die uitsluitend werkzaam zijn in de sfeer van het beheren en verstrekken van
pensioenen, in aanmerking voor een vrijstelling van de Amerikaanse bronheffing
op dividend en rente. Daarbij geldt als voorwaarde dat het inkomen van een
dergelijk pensioenfonds in Nederland algemeen («generally») is
vrijgesteld van belastingheffing. Van belang daarbij is dat bij het«uitsluitend
werkzaam zijn» met het beheren en verstrekken van pensioenen gekeken
wordt naar de aanwending van de inkomsten en niet naar de bron van de inkomsten.
Het behalen van inkomsten via bedrijfsmatige activiteiten leidt er op zichzelf
bezien dus niet toe dat niet meer aan dit criterium wordt voldaan.Ingevolge de huidige Wet op de vennootschapsbelasting 1969 zijn (inkomsten
van) pensioenfondsen integraal vrijgesteld van belastingheffing. Het onderhavige
voorstel leidt ertoe dat een beperkt deel van de inkomsten van pensioenfondsen –
namelijk de inkomsten uit bedrijfsmatige, commerciële activiteiten –
voortaan wel in de heffing van de vennootschapsbelasting wordt betrokken.
Naar onze mening doet deze wijziging echter niet af aan het feit dat als uitgangspunt
blijft gelden dat pensioenfondsen in zijn algemeenheid vrijgestelde entiteiten
zijn omdat de inkomsten uit de kernactiviteiten van de pensioenfondsen vrijgesteld
zijn en blijven van belastingheffing. In de Verenigde Staten geldt op dit
punt een vergelijkbare benadering. In de Verenigde Staten kunnen entiteiten
die zijn vrijgesteld van belastingheffing, zoals pensioenfondsen, ter zake
van inkomsten uit «unrelated trade or business» al geruime tijd
in de heffing worden betrokken. Ondanks deze «beperkte belastingplicht»
worden deze entiteiten in de Verenigde Staten nog steeds als algemeen vrijgestelde
entiteiten gekwalificeerd. Amerikaanse pensioenfondsen die belasting betalen
over inkomsten uit «unrelated trade or business» worden door Nederland
als algemeen vrijgesteld aangemerkt en kunnen derhalve in aanmerking komen
voor een vrijstelling van dividendbelasting of dividenden die zijn vanuit
Nederland ontvangen.Tegen deze achtergrond bezien zijn wij van mening dat, nu voor Nederlandse
pensioenfondsen een algemene vrijstelling blijft gelden, deze pensioenfondsen
ook na de introductie van de partiële belastingplicht voor inkomsten
uit commerciële activiteiten, aanspraak moeten kunnen blijven maken op
de vrijstelling van bronheffing op dividenden en renten die vanuit de Verenigde
Staten worden ontvangen.Voor de goede orde merken wij nog wel op dat in het tweede lid van artikel
35 van het Nederlands-Amerikaanse belastingverdrag (onder meer) is vastgelegd
dat de vrijstelling van bronheffing op dividend en rente niet geldt voor de
inkomsten die een pensioenfonds uit bedrijfsmatige activiteiten verkrijgt.De leden van fractie van de VVD merken op dat pensioenfondsen bevoegd
zijn om pensioenregelingen uit te voeren die fiscaal als bovenmatig worden
aangemerkt. Zij wijzen daarbij op netto-netto pensioentoezeggingen. De uitvoering
van dergelijke regelingen lijkt dientengevolge te behoren tot de kerntaken
van pensioenfondsen. Deze leden wijzen er op dat artikel 5 van de wet, en
dan met name het nieuwe derde lid daarvan, aan deze uitvoering in de weg staat.
Dit wordt naar de mening van de fractieleden van de VVD veroorzaakt doordat
de vrijstelling van vennootschapsbelasting alleen geldt voorzover pensioenfondsen
regelingen uitvoeren in de zin van de wettelijke bepalingen op de loonbelasting.
Deze leden zijn van mening dat de uitvoering van dergelijke regelingen behoort
tot de kerntaken van pensioenfondsen en niet in de vpb-sfeer belast behoort
te worden.Naar aanleiding hiervan wijzen wij erop dat er op dit punt geen sprake
is van een wijziging van de wettekst, maar slechts van een herschikking van
de bestaande tekst. Deze herschikking heeft slechts ten doel om te komen tot
een betere leesbaarheid. De leden van de fracties van GroenLinks en D66 vragen wanneer de commissie
Staatsen met haar conclusies zal komen. De datum waarop het rapport van de
commissie Staatsen zal worden gepresenteerd is vastgesteld op 3 november 2003.Deze fractieleden van GroenLinks vragen welk budgettair belang gemoeid
was met het voornemen om een heffing te leggen op vermogensoverschotten van
pensioenfondsen.Het Wetsvoorstel heffing over vermogensoverschotten van pensioenfondsen
is in 1989 bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstukken II 1988/1989, 21 197).
Achtergrond van deze aparte heffing was pensioenfondsen te stimuleren om in
plaats van vermogen te accumuleren, de pensioenrechten te verbeteren of de
pensioenpremies te laten dalen. Verwacht werd dat een budgettaire opbrengst
op indirecte wijze zou ontstaan, doordat de verlaging van de premies, respectievelijk
de verbetering van rechten, tot extra inkomsten zou leiden van de inkomstenbelasting,
de premies volksverzekeringen en de vennootschapsbelasting. Op basis van de
toenmalige inzichten uit jaarverslagen van pensioenfondsen en de destijds
gemaakte veronderstellingen is een extra belasting- en premieopbrengst gepresenteerd
die oploopt van circa € 55 mln in 1989 naar € 345 in 1994,
en vervolgens weer afloopt naar circa € 155 in 2005. Sinds 1992
is de behandeling van genoemd voorstel van wet in de Tweede Kamer aangehouden.
Naar aanleiding van advies van de Raad van State zal het kabinet bevorderen
dat het wetsvoorstel wordt ingetrokken.Het is de leden van de fractie van D66 onduidelijk waarom niet eveneens
wordt overgegaan tot het belasten van de commerciële activiteiten van
bijvoorbeeld gemeenten, zoals indertijd voorgesteld is in de Contourenschets
verruiming vennootschapsbelastingplicht voor overheidsbedrijven uit 1999 en
met betrekking tot de belastingplicht van gemeentelijke vervoerbedrijven.
In een brief van de minister-president is aangegeven dat de behandeling van
het wetsvoorstel «markt en overheid» niet of pas na wijziging
zal worden voortgezet (30 augustus 2002, 02M437766). Het kabinet zal hieromtrent
met een standpunt komen. Daar de verruiming van de Vpb-plicht voor overheidsbedrijven
binnen de problematiek van «markt en overheid» valt, verwijst
het kabinet hierbij naar genoemd standpunt.7.2. Belasten commerciële activiteiten woningcorporatiesDe leden van de fractie van het CDA vragen hoe de passage in de memorie
van toelichting dat het voorstel «geen nieuwe steunregelingen of wijzigingen
van goedgekeurde steunregelingen» bevat zich verhoudt met de toelichting
op de begroting 2004 van VROM waarin wordt vermeld dat de bestaande compensatiemaatregelen
van de staat aan de woningcorporaties in maart 2002 zijn gemeld bij de Europese
Commissie onder de regelingen voor steunmaatregelen.De compensatiemaatregelen zoals deze zijn aangemeld in maart 2002 zijn
in de aanmelding aangemerkt als financiële compensaties ten behoeve van
woningcorporaties. Verzocht is dan ook om een beschikking geen steun (op grond
van artikel 4, lid 2, van de Procedure Verordening, PB L 83, 27-03-1999).
Onderdeel van de financiële compensaties vormt de vrijstelling van de
vennootschapsbelasting. Mocht deze vrijstellingsmogelijkheid door de Commissie
als staatssteun worden aangemerkt – de Commissiediensten hebben zich
hierover mondeling noch schriftelijk uitgelaten – dan is er in ieder
geval sprake van een bestaande steunmaatregel. Van een bestaande steunmaatregel
is onder meer sprake als de steunregeling vóór de inwerkingtreding
van het EG-Verdrag tot uitvoering is gebracht en na de inwerkingtreding nog
steeds van toepassing is. Wat betreft de vrijstelling van vennootschapsbelasting
voor woningcorporaties staat vast dat deze in elk geval dateert van voor de
inwerkingtreding van het EG-Verdrag. De Commissie heeft nog geen
oordeel (dus ook geen goedkeuring) gegeven over de aangemelde compensatiemaatregelen.
De eerder genoemde passage uit de memorie van toelichting sluit derhalve aan
bij de toelichting op de begroting van VROM omdat het hier noch een nieuwe
steunmaatregel noch een wijziging van een goedgekeurde steunmaatregel betreft.De leden van de fractie van het CDA zien ook graag een reactie van de
regering tegemoet ten aanzien van het volgende. Met betrekking tot het voornemen
de commerciële activiteiten van woningcorporaties te belasten, wijzen
een aantal commentaren op het gevaar van de opening van een staatssteunprocedure
tegen het resterende deel van de vrijstelling voor de woningcorporaties. Kan
de regering dit gevaar inschatten en is deze afweging meegenomen in de overweging
de vennootschapsbelasting-vrijstelling gedeeltelijk op te heffen?Zoals eerder genoemd kan het hier gaan om een bestaande steunmaatregel.
Op basis van de Procedure Verordening, kan de Commissie als zij tot de conclusie
komt dat de bestaande steunmaatregel (i.c. de vrijstelling) niet langer verenigbaar
is met de gemeenschappelijke markt de betrokken lidstaat dienstige maatregelen
voorstellen. Een dergelijke dienstige maatregel kan zijn: een wijziging van
de betrokken steunmaatregel, procedurele vereisten invoeren of de maatregel
afschaffen. Als de betrokken lidstaat geen gehoor geeft aan het verzoek van
de Commissie terwijl de Commissie bij haar standpunt blijft, dan kan de Commissie
in het uiterste geval besluiten om een staatssteunprocedure in te leiden.
De regering kan de opvatting dat er in dit stadium een reële kans bestaat
op het openen van een staatssteunprocedure niet delen. De Commissie heeft
nog geen dienstige maatregel voorgesteld, zodoende mist zij op dit moment
de bevoegdheid om een procedure te openen.De leden van de fractie van de PvdA hebben bedenkingen bij de manier waarop
de regering de belastingheffing bij woningcorporaties vormgeeft. De regering,
zo stellen zij, kiest de route van aanpassing van de vennootschapsbelasting.
Dit gaat volgens deze leden gepaard met Brusselse notificatie. Volgens hen
zou de bestaande vrijstelling van de sociale huuractiviteiten van de corporaties
in gevaar kunnen komen als deze zou worden aangemerkt als een nieuwe steunmaatregel.
Uit eerdere arresten zoals het Altmark arrest zou volgens deze leden blijken
dat belastingvrijstelling van de kernactiviteiten van corporaties niet automatisch
voldoet aan de voorwaarden om buiten het EU-steunregime te vallen.Zoals boven uiteengezet zou het hier een bestaande steunmaatregel kunnen
betreffen en geen nieuwe steunmaatregel. Verder zijn alle compensatie maatregelen
voor de woningcorporaties (waaronder de vrijstelling van de vennootschapsbelasting)
in maart 2002 bij de Europese Commissie aangemeld. Uiteraard zal de wijziging
van de vrijstelling van de vennootschapsbelasting aan de Europese Commissie
gemeld worden, maar dit verandert het karakter van de steunmaatregel niet.
Omdat de Europese Commissie nog geen definitief oordeel heeft gegeven over
de aangemelde maatregelen zal deze wijziging worden meegenomen in de lopende
procedure. In het Altmark arrest heeft het Hof aangegeven dat een overheidsmaatregel
slechts kan worden beschouwd als staatssteun in de zin van het EG-Verdrag
indien sprake is van een verleend «voordeel», dat een ondernemer
onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen. Van een dergelijk
«voordeel» is echter geen sprake wanneer een overheidsmaatregel
te beschouwen is als een compensatie die de tegenprestatie vormt voor de prestaties
die de begunstigde ondernemingen hebben verricht om openbaredienstverplichtingen
uit te voeren, aldus het Hof. De vrijstelling van de sociale verhuuractiviteiten
van de corporaties is mijns inziens een onderdeel van de compensatiemaatregelen
zoals deze aan de Europese Commissie zijn voorgelegd. Met betrekking tot het
voldoen aan de voorwaarden die het Hof in het Altmark arrest heeft
geformuleerd kunnen wij melden dat dit nog voorwerp van overleg met de Europese
Commissie is.De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het voornemen om de vrijstelling
van de vennootschapsbelasting te beperken tot de kernactiviteiten zich verhoudt
tot de notificatieprocedure (staatssteun) bij de Europese Commissie.De wijziging van de vrijstelling zal worden meegenomen in de lopende notificatieprocedure.Tevens vragen deze leden of de regering het gewenst acht om vooruitlopend
op de uitkomsten van de notificatieprocedure veranderingen aan te brengen
in het financiële regime ten aanzien van woningcorporaties.De uitkomsten van de notificatieprocedure behoeven niet te worden afgewacht
omdat het gaat om aanscherping van een vrijstelling en niet om een nieuwe
faciliteit of uitbreiding daarvan.Wanneer wordt de uitkomst van de notificatie verwacht? Daar kunnen wij
geen uitspraak over doen. Het wachten op de uitkomst van een notificatie kan
in sommige gevallen wel een paar jaar duren.Tevens vragen deze leden zich af waarom de voorgestelde wijziging van
de Wet Vpb geen wijziging van een goedkeurde bestaande steunregeling betreft.Het betreft een wijziging van een compensatiemaatregel. Of het een steunmaatregel
betreft en of deze goedgekeurd kan worden, ligt thans ter beoordeling voor
bij de Europese Commissie. Het betreft dus geen wijziging van een bestaande
goedgekeurde steunmaatregel.De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom er niet voor is gekozen
de Vpb-vrijstelling voor woningcorporaties niet aan te passen maar in plaats
daarvan in het Besluit beheer sociale-huursector (BBSH) aan te geven wat kernactiviteiten
zijn, zodat de corporaties op die wijze worden verplicht om hun commerciële
activiteiten onder te brengen in Vpb-plichtige deelnemingen.De leden van de fractie van D66 vragen waarom de omschrijving van voor
de vennootschapsbelasting vrijgestelde activiteiten beperkter is dan de opsomming
van toegelaten werkzaamheden in het BBSH.In het oog moet worden gehouden dat aan de Vpb-vrijstelling niet geheel
dezelfde overwegingen ten grondslag liggen als aan het BBSH. Voor de BBSH
staat het volkshuisvestingsbelang voorop en in het verlengde daarvan de bevordering
van de leefbaarheid van wijken, alsmede de zorg voor ouderen en gehandicapten.
Bij de voorgestelde aanpassing van de vrijstelling in de vennootschapsbelasting
gaat het vooral om het bevorderen van gelijkwaardige concurrentieverhoudingen
ten opzichte van commerciële marktpartijen. Gelet op die verschillende
achtergrond kan het zijn dat de omschrijvingen in beide regelingen op onderdelen
niet volledig met elkaar overeenstemmen. Voor de verplichting tot melding
bij de Europese Commissie als mogelijke steunmaatregel maakt het niet uit
welke van beide routes wordt gekozen voor het belasten van commerciële
activiteiten. In beide gevallen moet de wijziging aan de Commissie worden
gemeld.De leden van de VVD-fractie vragen nadere informatie over de opbouw van
de toename van administratieve lasten als gevolg van de invoering van belastingplicht
voor de vennootschapsbelasting voor woningbouwcorporaties. Ook de leden van
de D66-fractie vragen om informatie over de administratieve lasten van deze
maatregel.De administratieve lasten die samenhangen met de invoering van vennootschapsbelastingplicht
voor woningbouwcorporaties bedragen € 1 mln. Dit bedrag is berekend
met gebruikmaking van gegevens uit het Standaardkostenmodel administratieve
lasten vennootschapsbelasting. Uit dit rekenmodel is afgeleid wat de gemiddelde
administratieve lasten zijn die voor een ondernemer voortvloeien uit de vennootschapsbelasting.
Dit bedrag is vervolgens vermenigvuldigd met het aantal woningbouwcorporaties
dat onder de vennootschapsbelasting zal worden gebracht. De leden van de fractie van GroenLinks willen weten of de regering heeft
overwogen om het financiële belang dat gemoeid is met het overgangsregime
aan het budget voor stadsvernieuwing toe te voegen. Dit is niet overwogen,
gegeven de door het kabinet gehanteerde lijn om belastingontvangsten en uitgaven
op de rijksbegroting van elkaar gescheiden te houden.De leden van de fractie van D66 vragen naar een toelichting op de bepaling
van de verwachte opbrengst van de maatregelen die betrekking hebben op woningcorporaties
en woningbouwvennootschappen.Op grond van het onderhavige voorstel gaat de vennootschapsbelastingplicht
voor woningcorporaties gelden voor andere activiteiten dan de verhuur van
woningen. In de praktijk komt dit naar verwachting vooral neer op het belasten
van de opbrengst uit hoofde van de bouw van koopwoningen. Het Centraal Fonds
Volkshuisvesting (CFV) heeft berekend wat de nieuwbouwproductie van voor de
verkoop bestemde woningen en de daaruit verkregen netto opbrengst zou kunnen
zijn. Hierbij is uitgegaan van door de woningcorporaties verstrekte gegevens.
Op basis daarvan is een raming gemaakt van de door woningcorporaties af te
dragen vennootschapsbelasting.De raming van de budgettaire opbrengst van het intrekken van het genoemde
overgangsregime voor woningbouwvennootschappen is gebaseerd op gegevens van
de Belastingdienst over de thans krachtens dit regime voor de vennootschapsbelasting
vrijgestelde bedragen.De leden van de fractie van D66 vragen zich af of het niet voor de hand
zou liggen de investeringen in de sociale woningbouw aftrekbaar te doen zijn
van de winst uit commerciële activiteiten, omdat – aldus deze leden –
de corporaties de onrendabele top voor sociale woningbouw veelal dekken uit
de winst op koopwoningen.Wij gaan ervan uit dat met de aftrek van investeringen bedoeld wordt de
aftrek van verliezen uit de sociale woningbouw. Een dergelijke aftrek zou
in feite neerkomen op een verdere uitbreiding van de belastingplicht van woningcorporaties,
waardoor deze niet alleen voor hun commerciële activiteiten maar ook
voor de investeringen in de sociale woningbouw belastingplichtig zouden worden.
Een dergelijke vergaande maatregel wordt in elk geval niet bepleit door de
vereniging van woningcorporaties Aedes. Uit de brief van deze organisatie
van 6 oktober 2003 blijkt dat zij zich kan vinden in het belasten van enkel
de commerciële activiteiten, zij het dat men de voorkeur geeft aan een
andere weg om dat doel te bereiken. Het onder de belastingheffing brengen
van de sociale verhuur zou voor de corporaties aanmerkelijk ingrijpender zijn
dan hetgeen thans wordt voorgesteld. Te denken valt bijvoorbeeld aan de waardering
van het volledige huizenbezit. Wij geven daarom de voorkeur aan een beperkte
aanpassing.De leden van de fractie van D66 vragen waarom er geen waarderingsregels
zijn opgenomen voor de vermogensbestanddelen die behoren tot de belaste sfeer.
Tevens vragen zij of een woningcorporatie die voor een deel belastingplichtig
wordt zelfgevormde goodwill mag activeren.De vermogensbestanddelen van woningcorporaties die gaan behoren tot de
belaste sfeer, komen op een fiscale openingsbalans voor de waarde in het economisch
verkeer. Er is geen aanleiding voor het opnemen van speciale waarderingsregels.
De waarderingsproblematiek is beperkt van omvang omdat het alleen vermogensbestanddelen
betreft die worden gebezigd voor commerciële activiteiten, zoals woningen
bestemd voor de verkoop. Ook zelfgevormde goodwill met betrekking tot deze
commerciële activiteiten behoort tot de activa die op de fiscale openingsbalans
kunnen worden opgevoerd. 8. OVERIGE MAATREGELEN8.1. Reparatie waardering pensioenverplichtingen in eigen
beheerDe leden van de CDA-fractie vragen zich af of met betrekking tot de pensioenverplichtingen
in eigen beheer in 2005–2007 zich wel een tekort van € 350
mln zal voordoen. De waarderingsmethodes die dit tekort zouden veroorzaken,
zouden al sinds 1995 gebruikt zijn. Als dat zo is, vragen de leden van de
CDA-fractie zich af of de voorgenomen reparatiemaatregelen wel nodig zijn.Sinds 1995 dient de waardering van pensioen in eigen beheer plaats te
vinden met inachtneming van algemeen aanvaarde actuariële grondslagen.
In september 2001 heeft de Hoge Raad beslist dat bij de waardering van pensioenverplichtingen
in eigen beheer tegenover slechts enkele uitkeringsgerechtigden de zogenoemde
premie-koopsom-methode aanvaarbaar is. In augustus 2002 heeft de Hoge Raad
beslist dat ook de zogenoemde premie-bij-indiensttreding-methode voor de waardering
van een in eigen beheer gehouden pensioenverplichting in een dergelijke situatie
is toegestaan. Voor het leeuwendeel van de belastingplichtigen geldt dat zij
de koopsommethode hebben toegepast. Slechts een beperkt aantal belastingplichtigen
stelde zich op het standpunt dat de premie-koopsom-methode of de premie-bij-indiensttreding-methode
zou zijn toegestaan.Nu de uitkomst van de procedure over de premie-bij-indiensttreding-methode
bekend is, moet gevreesd worden dat belastingplichtigen met een pensioen in
eigen beheer massaal zullen overstappen van de koopsommen-methode naar de
premie-bij-indiensttreding-methode. Te verwachten valt dat belastingplichtigen
met een pensioen in eigen beheer op de eindbalans van 2002 een veel hogere
pensioenverplichting zullen opnemen dan tot nu toe werd aangenomen. Daardoor
valt de fiscale winst in 2002 onverwacht aanzienlijk lager uit, en treedt
een kasverschuiving van naar schatting € 350 mln op ten nadele van
de belastingopbrengst van 2003/2004.De reparatiemaatregelen treden op 1 januari 2004 in werking. Naar verwachting
zullen deze maatregelen in de jaren 2005–2007 een opbrengst van € 350
mln opleveren, even hoog als de incidentele derving in 2003/2004.De leden van de fracties het CDA en de VVD vragen zich af of – indien
leeftijdsterugstelling niet meer wordt toegestaan – niet meer directeur-grootaandeelhouders
(DGA's) zullen kiezen om hun pensioen onder te brengen bij professionele verzekeraars.
Deze leden vragen om hoeveel mensen het hierbij kan gaan en wat dan de budgettaire
gevolgen zijn.Bij de keuze van een DGA met betrekking tot de wijze van pensioenopbouw
staan verschillende overwegingen tegenover elkaar. Het aantrekkelijke van
een pensioen in eigen beheer is er vooral in gelegen dat er niets hoeft te
worden afgestort waardoor de financieringsruimte van de onderneming behouden
blijft. Ook komt in geval van vooroverlijden, het opgebouwde pensioenvermogen
(de sterftewinst) in principe aan zijn erfgenamen toe. Aan de andere kant
blijft bij de opbouw van een pensioen in eigen beheer fondsvorming over het
algemeen achterwege. Tegenover de pensioentoezegging staat slechts een passiefpost
op de balans van de onderneming. Daardoor bestaat het risico dat er uiteindelijk
niet voldoende middelen in de onderneming zijn om de pensioenaanspraak te
kunnen nakomen. Het aantrekkelijke van het onderbrengen van het pensioen bij
een professionele verzekeraar is de zekerheid die de afzonderlijke fondsvorming
met zich brengt. In het kader van deze afweging speelt de toepassing van een
leeftijdsterugstelling een ondergeschikte rol. Wij verwachten dan ook geen
gedragseffecten van betekenis. Op de vraag van de leden van de fractie van het CDA of wordt overwogen
om de aankoop van een verzekeringspolis ofwel «de iure» ofwel
«de facto» verplicht te stellen, kan ontkennend worden geantwoord.De leden van de VVD-fractie merken op dat het in de praktijk gebruikelijk
is dat verzekeringsmaatschappijen een leeftijdsterugstelling toepassen bij
de berekening van pensioenen en lijfrenten. In het Belastingplan wordt voorgesteld
om de leeftijdsterugstelling voor pensioen in eigen beheer af te schaffen
met als argument dat bij verzekeringmaatschappijen een zogenaamde autoselectie
plaatsvindt (personen die een lijfrente verzekeren leven langer) die in eigen
beheer niet zou plaatsvinden. Deze leden zetten vraagtekens bij de juistheid
van dit argument. Deze leden vragen zich bovendien af of dit discriminatie
op kan leveren.Zoals in de memorie is opgemerkt, zien wij geen reden om het DGA-pensioen
gunstiger te behandelen dan dat van een gewone werknemer. Daar waar beide
vormen van pensioenopbouw wezenlijk van elkaar verschillen is het daarentegen
heel goed verdedigbaar om deze parallel te doorbreken. Een punt waarbij dit
laatste aan de orde is, is het verschijnsel van autoselectie. Dit verschijnsel
berust op de ervaring dat personen die zich wenden tot een professionele verzekeraar
met de bedoeling een lijfrente (pensioen) te kopen, langer leven dan op grond
van de geldende overlevingstafel kan worden verwacht. Dit doet zich voor in
de situatie dat men zich wendt tot een professionele verzekeraar, en ook werkelijk
premies wenst af te storten. In de eigen-beheersituatie wendt men zich echter
juist niet tot een professionele verzekeraar en wordt er in beginsel ook niets
afgestort, zodat het verschijnsel van autoselectie zich hier niet voor kán
doen. Eerder zou hier zelfs sprake kunnen zijn van een «omgekeerde»
autoselectie, in die zin dat wanneer men verwacht of weet dat de eigen gezondheidssituatie
slechter is dan gemiddeld, men juist de eigen-beheersituatie opzoekt omdat
in die situatie «de sterftewinst» niet toevalt aan de professionele
verzekeraar, maar aan de nabestaanden. Daarom houdt het voorstel in dat een
leeftijdsterugstelling wegens zogenoemde autoselectie in de eigen-beheersituatie
niet langer is toegestaan. Gezien de verschillen tussen beide vormen van pensioenopbouw
levert dit naar ons oordeel geen discriminatie op.De leden van de fractie van de VVD vragen of de beslissing van de Hoge
Raad dat de premie-koopsom-methode aanvaardbaar is, niet had kunnen worden
voorzien, aangezien deze methode bij professionele verzekeraars niet ongebruikelijk
is en volgens de memorie thans ook bij eigen beheer aanvaardbaar is?De Hoge Raad heeft met name beoordeeld of het gevolgde waarderingsstelsel
in strijd zou kunnen zijn met de regels van goed koopmansgebruik. Hierbij
bleek niet van belang of een dergelijke waarderingsmethode in de praktijk
in relatie met derden op een schaal van betekenis voorkomt. Dit laatste kan
ook worden afgeleid uit de uitspraak over de premie-bij-indiensttredingmethode.
De Hoge Raad achtte deze methode niet in strijd met goed koopmansgebruik,
ofschoon deze methode in de praktijk (vrijwel) niet voorkomt.In het huidige voorstel geldt als uitgangspunt dat zoveel mogelijk moet
worden aangesloten bij hetgeen tussen onafhankelijke partijen gebruikelijk
is. Gelet op de huidige praktijk op dit punt bij professionele verzekeraars,
is in de memorie opgemerkt dat de premie-koopsom-methode naar huidige inzichten
ook in de eigen beheersituatie aanvaardbaar is. Omdat de premie-bij-indiensttredingmethode
bij pensioenen die zijn onder gebracht bij professionele verzekeraars (vrijwel)
niet voorkomt, brengt het hiervoor genoemde uitgangspunt mee deze methode
uit te sluiten.Voorts vragen deze leden waarom de budgettaire last van de premie-koopsommethode,
alhoewel dit een aanvaardbare methode is, toch weer bij de BV's met een pensioen
in eigen beheer wordt gelegd.Wij gaan ervan uit dat deze leden doelen op de aanvullende maatregel met
betrekking tot de leeftijdsterugstelling. Zoals in het voorgaande is aangegeven, is deze maatregel ingegeven door de overweging dat pensioenopbouw
in eigen beheer en pensioenopbouw bij een professionele verzekeraar op dit
punt wezenlijk verschillen.Het antwoord op de vraag van deze leden of de maatregel met betrekking
tot de leeftijdsterugstelling betekent dat de belastingopbrengsten in de toekomst
lager zullen zijn, luidt ontkennend.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de beperking van de zogenoemde
leeftijdsterugstelling bij pensioen in eigen beheer ertoe zal leiden dat pensioenen
minder vaak in eigen beheer zullen worden gehouden, en zo ja, wat dan de budgettaire
gevolgen zouden zijn.Zoals hier voor al is aangegeven biedt een pensioen in eigen beheer voor
met name directeuren-grootaandeelhouders voordelen in vergelijking met een
pensioen dat elders wordt beheerd. Eén van de grote voordelen van een
pensioen in eigen beheer is dat pensioenvermogen binnen de onderneming blijft.
Het valt niet te verwachten dat een beperking van de leeftijdsterugstelling
veel directeuren-grootaandeelhouders ertoe zal bewegen hun pensioenbeheer
uit te besteden. Dat betekent dat uit hoofde daarvan geen budgettaire gevolgen
te verwachten zijn.8.2. Afschaffing scholingsaftrek en afdrachtvermindering
scholingMet de regering zijn de leden van de fractie van D66 van mening dat de
scholingsaftrek/afdrachtvermindering scholing voornamelijk leidt tot «free rider gedrag» en dat er dus alle aanleiding
is deze regelingen af te schaffen. We zijn verheugd dat de leden van de fractie
van D66 het voorstel tot het afschaffen van de scholingsaftrek en de afdrachtvermindering
scholing ondersteunen.De leden van de fractie van de VVD constateren dat in het rapport «Scholing
van werkenden» wordt opgemerkt dat enkele conclusies van het rapport
gebaseerd zijn «op een beperkt aantal gesprekken en bovendien op percepties
van de betrokkenen». Het rapport gaat verder met: «Een meer definitieve
conclusie omtrent de effectiviteit is pas mogelijk na een meer grootschalige
kwantitatieve toets». In dit licht vragen de leden van de fractie van
de VVD of dit kwantitatieve onderzoek heeft plaatsgevonden.De constateringen opgenomen in de evaluatie «Scholing van werkenden»
verschaffen inzicht in de afwegingen die een rol spelen bij bedrijven bij
het investeren in scholing. Een nader kwantitatief onderzoek heeft in dit
kader niet plaatsgevonden. Ondanks dat geen nader onderzoek heeft plaatsgevonden
kan wel worden geconstateerd dat, gegeven de conclusies van het rapport, de
positieve effecten zeer gering zijn. De doelstelling van de regeling, het
stimuleren van investeringen in postinitiële scholing, wordt niet bereikt.
Verder vragen deze leden om een reactie op de gedachte dat in hun ogen de
afschaffing van de scholingsaftrek haaks staat op de doelstelling van de Lissabon-agenda.
Gezien de beperkte effectiviteit, levert de scholingsaftrek een te verwaarlozen
bijdrage aan de algemene doelstelling van de Lissabon-agenda; het bevorderen
van de kenniseconomie.De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af welke onderzoeksgegevens
ondersteuning geven aan de bewering dat veel bedrijven de financiële
stimulans voor scholing achteraf ervaren als «mooi meegenomen»,
maar dat deze geen rol speelt in de afweging.Om de verschillende onderzoeksvragen te beantwoorden, zijn een drietal
onderzoeksactiviteiten uitgevoerd.– Diepte-interviews bij ruim 20 bedrijven die van de regeling gebruik
maken.– Een telefonische enquête onder ruim 150 niet-gebruikende
bedrijven. Daarbij was de bekendheid van de regeling een centraal punt.– Diepte-interviews met vertegenwoordigers van een vijftal S&O-fondsen.
Voor deze gesprekken was de samenhang van de scholingsaftrek met het beleid
op sectorniveau een belangrijke invalshoek.Met name de gesprekken met de gebruikende bedrijven geven aanleiding om
te veronderstellen dat de effectiviteit van de regeling gering is. Eén
van de achtergronden van deze beperkte effectiviteit is dat bedrijven zoveel
aan scholing doen als zij zelf nodig achten, waarbij een financiële stimulans
achteraf «mooi is meegenomen», maar geen rol speelt in deze afweging.Voorts vragen deze leden wat de afschaffing van de scholingsaftrek en
de afdrachtvermindering scholing betekent voor scholing die voor het bedrijf
niet interessant is, maar van wezenlijk belang voor de arbeidsmarktkansen
van de werknemer. Zoals hierboven is opgemerkt doen bedrijven zoveel aan scholing
als zij zelf nodig achten, waarbij de scholingsaftrek geen belangrijke rol
speelt. Overigens vormen financiële knelpunten maar één
van de factoren die bedrijven als knelpunt kunnen ervaren om meer in scholing
te investeren.Tot slot informeren deze leden welke bedragen de afgelopen jaren zijn
geïnvesteerd via deze regelingen in non-profit instellingen? De afdrachtvermindering
scholing, de tegenhanger van de scholingsaftrek in de non-profit sector kende
in 2001 een budgettair belang van 59 mln en in 2002 € 80 mln. Voor
2003 is het budgettair belang van de afdrachtvermindering scholing geraamd
op € 74 mln.De leden van de fractie van Groenlinks menen dat werkgevers wel degelijk
kijken naar de kosten van scholing indien zij een verzoek van werknemers krijgen
om scholing «op kosten van de baas» te mogen volgen. Op basis
van de conclusie van de evaluatie «Scholing van werkenden», dat
bedrijven zoveel aan scholing doen als zij zelf nodig achten, waarbij een
financiële stimulans achteraf «mooi is meegenomen», kan de
regering zich niet verenigen met het standpunt van de leden van de fractie
van GroenLinks.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of de regering kan
uitsluiten dat door het afschaffen van de scholingsaftrek en de afdrachtvermindering
non-profit de scholingsuitgaven zullen dalen. De regering verwacht dat, gezien
het feit dat de scholingsaftrek respectievelijk de afdrachtvermindering scholing
weinig invloed heeft op de scholingsuitgaven van bedrijven, eveneens het effect
van het afschaffen van deze maatregelen op de scholingsuitgaven gering zal
zijn. Echter de regering kan niet op voorhand volledig uitsluiten dat het
afschaffen van bovengenoemde maatregelen geen negatieve gevolgen heeft voor
de scholingsuitgaven.Als gevolg van de ontkennende beantwoording van bovengenoemde vraag, vragen
de leden van de fractie van de ChristenUnie hoe dit zich verhoudt tot versterking
van de kenniseconomie. De doelstelling van de scholingsaftrek respectievelijk
de afdrachtvermindering scholing, het stimuleren van investeringen in postinitiële
scholing, wordt niet in voldoende mate bereikt. De regering is derhalve van
mening dat, ondanks dat niet op voorhand geheel valt uit te sluiten dat het
afschaffen mogelijk negatieve gevolgen heeft op de scholingsuitgaven, de vrijvallende
middelen als gevolg van het afschaffen op een meer doelmatige en doeltreffende
wijze kunnen worden ingezet.8.3. Heffings- en invorderingsrenteDe leden van de PvdA-fractie constateren dat veel gepensioneerden worden
geconfronteerd met de omstandigheid dat zij op basis van hun aangifte belasting
moeten bijbetalen. Deze groep zal, aldus deze leden, getroffen worden door
de verhoging van het percentage van heffings- en invorderingsrente. De leden
van de PvdA-fractie vragen om aan te geven wat deze verhoging van het rentepercentage
voor de koopkracht van deze groep van ouderen betekent en welke
andere groepen nadeel van deze verhoging zullen ondervinden.Omdat de AOW-uitkering en het aanvullende pensioen niet door dezelfde
instantie wordt uitbetaald, komt het in een beperkt aantal gevallen voor dat
er te weinig loonbelasting op de totale pensioenvoorziening wordt ingehouden.
Dit komt bijvoorbeeld omdat zowel de belastbare AOW-uitkering als het belastbare
aanvullende pensioen in de eerste tariefschijf van de loonbelasting vallen,
terwijl het totale belastbare pensioeninkomen deels in de tweede schijf van
de inkomstenbelasting valt. Dit betekent dat er in het volgende jaar een (voorlopige)
aanslag inkomstenbelasting kan worden vastgesteld met heffingsrente. In verreweg
de meeste gevallen wordt de inkomstenbelasting in hetzelfde jaar verwerkt
in de (in maandelijkse termijnen te betalen) voorlopige aanslag voor de inkomstenbelasting,
zodat er ook geen heffingsrente betaald hoeft te worden. Personen die 65 worden,
kunnen hier wel mee te maken krijgen als zij zelf niet om een voorlopige aanslag
inkomstenbelasting hebben gevraagd. In de jaren daarna wordt de inkomstenbelasting
echter weer automatisch in de voorlopige aanslag inkomstenbelasting verwerkt.Voor personen die 65 worden en geen voorlopige aanslag in de loop van
het jaar hebben gevraagd, is het koopkrachteffect van de verhoging van de
heffingsrente met 1,5% overigens zeer beperkt. Een alleenstaande in 2003 die
bijvoorbeeld op 1 januari van dat jaar 65 wordt en een volledige AOW uitkering
(ruim € 11 000 per jaar) en een aanvullend pensioen van € 15 000
(respectievelijk € 30 000) heeft opgebouwd, zal in 2004 bij
het vaststellen van de aanslag inkomstenbelasting circa € 575 (respectievelijk € 3577)
extra inkomstenbelasting moeten betalen. De extra heffingsrente van 1,5% die
over deze (voorlopige) aanslag inkomstenbelasting betaald moet worden bedraagt
als de aanslag op 30 juni 2004 wordt vastgesteld circa € 4 (respectievelijk € 27).
In procenten van het netto beschikbare inkomen komt de verhoging van de heffingsrente
met 1,5% over zes maanden berekend overeen met een inkomenseffect van circa
0,02% (respectievelijk 0,1%). Deze inkomenseffecten kunnen de betrokkenen
voorkomen door tijdig een voorlopige aanslag inkomstenbelasting aan te vragen.Met betrekking tot het tweede gedeelte van de vraag van de leden van de
PvdA-fractie wordt opgemerkt dat de gewijzigde berekeningswijze van het percentage
van de heffingsrente in beginsel kan doorwerken naar iedere belastingplichtige
waaraan een aanslag wordt opgelegd. Wat betreft de inkomstenbelasting zal
dit gaan om situaties waarin de verschuldigde belasting het saldo van de gezamenlijke
voorheffingen en de voorlopige teruggaven die uitsluitend met het oog op de
heffingskorting zijn vastgesteld, met meer dan € 211 te boven gaat
(artikel 9.4, eerste lid, onderdeel a, Wet IB 2001).Daarnaast kan de voorgestelde maatregel gevolgen hebben voor personen
waarvoor een te lage voorlopige aanslag of een te hoge voorlopige teruggaaf
is vastgesteld. De verhoging van het percentage van de heffingsrente ziet
ook op aanslagen voor andere belastingen dan de inkomstenbelasting, zoals
de vennootschapsbelasting en de omzetbelasting. Voorts heeft de verhoging
van het percentage van de door de Belastingdienst in rekening te brengen invorderingsrente
gevolgen voor degenen die hun belastingschuld niet tijdig voldoen.Tot slot wordt erop gewezen dat de voorgestelde maatregel in het voordeel
van de belastingplichtige of belastingschuldige werkt indien de Belastingdienst
heffingsrente of invorderingsrente vergoedt. In die situatie moet de Belastingdienst
eveneens het (nieuwe) hogere rentepercentage toepassen. 8.4. Verlaagde BTW-tarief op arbeidsintensieve dienstenDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD, GroenLinks en D66
hebben gevraagd om duidelijkheid over de stand van zaken, het tijdschema en
de verdere procedure inzake het verlaagde BTW-tarief op arbeidsintensieve
diensten. Daarnaast hebben de leden van de fractie van de PvdA gevraagd hoe
de regering de toepassing van het verlaagde BTW-tarief zou willen beëindigen
als dat nodig mocht blijken, en hebben de leden van de fractie van GroenLinks
gevraagd naar onze inspanningen in Europa en onze verwachtingen in dit dossier.Met de leden van de hiervoor genoemde fracties onderschrijven wij het
belang van het behoud van het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve
diensten. Bij de onderhandelingen over het richtlijnvoorstel verlaagde BTW-tarieven
zet de regering zich dan ook krachtig in voor de continuering van het verlaagde
BTW-tarief voor het herstellen van fietsen, schoenen, lederwaren, kleding
en huishoudlinnen, kappersdiensten en het schilderen en stukadoren van huizen
ouder dan 15 jaar. Het Italiaanse voorzitterschap van de Europese Unie heeft
dit richtlijnvoorstel hoog op de Europese agenda geplaatst en werkt zeer intensief
en constructief aan het bereiken van een akkoord. Wij moeten echter ook constateren
dat de onderhandelingen op dit moment niet gemakkelijk verlopen, omdat de
standpunten van de lidstaten ver uiteen liggen. Zo vindt een aantal lidstaten
de lijst met goederen en diensten waarop het verlaagde tarief mag worden toegepast
nog te uitgebreid, terwijl een aantal andere lidstaten, waaronder Nederland,
de voorgestelde lijst nog wil uitbreiden. Daar komt bij dat de Europese Commissie,
ook in het gesprek dat de eerste ondergetekende daarover met de heer Bolkestein
heeft gevoerd, negatief staat tegenover een voortzetting van het verlaagde
BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. In het kader van de onderhandelingen
zijn, en worden, door de eerste ondergetekende gesprekken gevoerd met counterparts
in enkele andere lidstaten (België, Zweden en Duitsland), waarbij de
Nederlandse belangen over het voetlicht worden gebracht. Of de Nederlandse
inzet daadwerkelijk effect zal sorteren kunnen wij op dit moment niet aangeven.
Wij bevinden ons nog midden in de onderhandelingen over dit richtlijnvoorstel
waarvan de uitkomst nog niet vaststaat. Met betrekking tot de procedure en
het tijdschema kunnen wij u informeren, dat het Italiaanse voorzitterschap
het dossier waarschijnlijk voor de Ecofin Raad van 25 november 2003 zal agenderen.
Wanneer dan geen besluit valt, zal het dossier waarschijnlijk voor de Ecofin
Raad van 16 december 2003 (reservedatum) worden geagendeerd. Tijdens
de eerstkomende bespreking in de Ecofin Raad zullen wij in ieder geval aandringen
op besluitvorming voor het einde van dit jaar, zodat wij het betrokken bedrijfsleven
zo spoedig mogelijk over het per 1 januari 2004 van toepassing zijnde BTW-tarief
kunnen informeren. Tijdige besluitvorming is cruciaal, omdat Nederland het
verlaagde BTW-tarief met ingang van 1 januari 2004 niet meer op arbeidsintensieve
diensten mag toepassen, wanneer de Raad geen richtlijnvoorstel van de Europese
Commissie aanneemt dat daartoe de mogelijkheid biedt. Het Europese experiment
dat de toepassing van een verlaagd BTW-tarief op arbeidsintensieve diensten
toestaat, loopt namelijk – zonder verlenging – op 1 januari 2004
af.Met betrekking tot de specifieke vragen van de leden van de fractie van
de PvdA naar de wijze van beëindiging van het verlaagde BTW-tarief, kunnen
wij meedelen dat het verlaagde BTW-tarief voor de arbeidsintensieve diensten
formeel slechts tot 1 januari 2004 geldt, indien over verlenging, onverhoopt,
geen Europees akkoord wordt bereikt. Om hierover geen enkel misverstand te
laten ontstaan overwegen wij om in een aparte nota van wijziging te voorzien
in de mogelijkheid tot beëindiging van het verlaagde BTW-tarief
voor arbeidsintensieve diensten door middel van een ministeriële regeling.
Een dergelijke beëindigingprocedure is analoog aan de introductieprocedure
van het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. De procedure
houdt in dat bij ministeriële regeling het verlaagde BTW-tarief wordt
beëindigd in het geval dat onverhoopt nodig mocht zijn.De leden van de fracties van de PvdA en D66 vragen naar het budgettaire
beslag van het verlaagde BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten. In is
een indicatief overzicht gegeven.Tabel 15 Belastinguitgave in miljoenen euro2004 Kappers181Schoenreparatie11 Onderhoud schilderen van woningen114Onderhoud stukadoren van woningen3 Fietsreparatie7Kledingreparatie7Totaal323De leden van de PvdA-fractie vragen of er ideeën bij de regering
bestaan over de besteding van het eventueel vrij te vallen bedrag van arbeidsintensieve
diensten die wellicht onder het algemene tarief geplaatst zullen worden. De
leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af of de regering voornemens
is dit bedrag in te zetten voor bevordering van de werkgelegenheid.Aan de inkomstenkant van de begroting is in beginsel sprake van automatische
stabilisatoren. Dat wil zeggen dat de totale lastenontwikkeling in deze kabinetsperiode
vast staat. Deze lastenontwikkeling vloeit voort uit de afspraken die zijn
gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord. Het lastenkader is gepresenteerd in tabel
4.6.2 in hoofdstuk 4 van de Miljoenennota 2004. Om overschrijding van de signaalwaarden
uit het Hoofdlijnenakkoord voor het feitelijke en structurele saldo van respectievelijk –2½%
BBP en –0,5% BBP te voorkomen, is een aanvullend pakket maatregelen
getroffen. Als gevolg van dit aanvullende pakket bevindt de lastenontwikkeling
zich thans onder het niveau van het lastenkader (d.w.z. minder lastenverlichting).
In de Miljoenennota 2004 is aangekondigd dat als de economische ontwikkeling
de komende jaren meevalt én het begrotingssaldo de komende jaren gunstiger
uitvalt dan nu wordt voorzien, de met het aanvullende pakket vrijgespeelde
middelen weer kunnen worden ingezet voor extra uitgaven of lastenverlichting.
Op deze wijze kan de lastenontwikkeling terugkeren naar het niveau van het
lastenkader. Als het verlaagde BTW-tarief op arbeidsintensieve diensten komt
te vervallen, zal de thans bestaande ruimte onder het lastenkader toenemen.
Afhankelijk van de economische- en budgettaire ontwikkeling kan hier extra
lastenverlichting tegenover staan. Bij de besluitvorming hierover zal rekening
worden gehouden met de aard en omvang van de budgettaire meevallers (tijdelijk
of structureel, inkomsten of uitgaven).8.5. Verhoging tabaksaccijnsDe leden van de fractie van het CDA vragen of de regering kennis heeft
genomen van het voorstel van de tabaksindustrie om enerzijds een gefaseerde
accijnsverhoging door te voeren in de periode 2004–2007 en anderzijds
een minimumaccijns in te voeren en vragen om een reactie op dit voorstel.
Ook de leden van de fractie van D66 verzoeken om een reactie op vorengenoemd
voorstel van de tabaksindustrie.Recentelijk hebben we kennis genomen van het voorstel van de tabaksindustrie dat in de ogen van de tabaksindustrie zou kunnen dienen
als een alternatief voor de door de regering voorgestelde verhoging van de
accijns met 46 eurocent per pakje sigaretten en per pakje shag van de meest
gevraagde prijsklasse. Enerzijds wordt voorgesteld om de accijnsverhoging
te faseren en anderzijds wordt voorgesteld om een minimumaccijns te introduceren.De door de regering voorgestelde accijnsverhoging op tabaksproducten maakt
deel uit van een totaal pakket aan maatregelen dat wordt getroffen in het
kader van de begroting voor 2004. Bij de besluitvorming over dit pakket en
dus ook over de orde van grootte van de voorgestelde accijnsverhoging is met
een groot aantal factoren rekening gehouden. Er is onder andere rekening gehouden
met de mogelijk aan sommige maatregelen verbonden gedrags- en grenseffecten.
Naar mening van de regering is de voorgestelde accijnsverhoging op tabaksproducten
met het oog op de genoemde effecten verantwoord en passend binnen het budgettaire
kader. Gelet op het vorenstaande ziet de regering geen aanleiding om de voorgestelde
accijnsverhoging van 46 eurocent te faseren. Met betrekking tot de introductie
van een minimumaccijns kunnen we het volgende opmerken. Een achterliggende
reden voor invoering van een minimumaccijns is om goedkope sigaretten in de
markt duurder te maken. Met een minimumaccijns wordt een bodem aangebracht
in het te betalen accijnsbedrag waardoor het prijsverschil tussen de laaggeprijsde
en de duurdere sigaretten weliswaar kleiner wordt maar dat is echter beperkt.
Overigens geldt dat op dit moment de laaggeprijsde sigaretten in relatieve
zin reeds zwaarder worden belast dan de duurdere sigaretten.Naar aanleiding van de voorgestelde verhoging van de accijns op sigaretten
met 46 cent per pakje van 25 stuks, vragen de leden van de fractie van de
PvdA wat de gemiddelde prijs van een dergelijk pakje in de EU bedraagt, en
hoe de Nederlandse prijs zich daartoe verhoudt. Ook willen deze leden een
overzicht van prijzen van sigaretten en shag per land.Het is niet goed mogelijk om voor de gehele EU de gemiddelde prijs per
pakje sigaretten van 25 stuks te geven. Voor de meeste landen gelden namelijk
andere populaire verpakkingseenheden dan het pakje van 25 stuks. In de meeste
landen is dat het pakje van 20 stuks, maar in een enkel land is daarentegen
het pakje van 19 stuks de meest gevraagde verpakkingseenheid. De EU geeft
in een overzicht de meest gevraagde prijsklasse weer, herleid naar 1000 stuks
sigaretten. Deze prijs per 1000 stuks kan dan worden herrekend naar een –
voor veel landen fictief – pakje van 25 stuks en aldus worden vergeleken
met de Nederlandse meest gevraagde prijsklasse van 25 stuks sigaretten. In
is per land de in september 2003 geldende meest gevraagde prijsklasse per
1000 stuks weergegeven en de herrekening daarvan naar verpakkingseenheden
van 25 stuks. Als men op basis van deze afgeleide cijfers een gemiddelde prijs
per pakje van 25 stuks zou berekenen (zonder rekening te houden met verkoopvolumes
in een lidstaat, dus geen gewogen gemiddelde), dan komt dat gemiddelde op € 4,33.
De Nederlandse prijs zal zich na de voorgestelde accijnsverhoging waarschijnlijk
iets boven dat gemiddelde niveau bevinden. In is tevens de accijnsdruk weergegeven
in procenten van de kleinhandelsprijs, eveneens naar de stand van zaken in
september 2003. Dit in antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie
naar de verhouding van de Nederlandse tabaksaccijns ten opzichte van andere
Europese landen dan België en Duitsland. Voor Nederland is dus de huidige
druk weergegeven. Door de in het Belastingplan 2004 voorgestelde verhoging
zal de Nederlandse accijnsdruk voor sigaretten stijgen tot iets meer dan 60%. Tabel 16  Sigaretten  LandPrijs per1000 stuksPrijs per25 stuksAccijnsdrukIn
procenten Spanje€  97,50€ 2,4458,01%Italië€ 103,29€ 2,5858,00%Portugal€ 105,00€ 2,6361,75%Luxemburg€ 116,00€ 2,9057,09%Griekenland€ 125,00€ 3,1357,50%Oostenrijk€ 150,00€ 3,7556,25%Nederland€ 152,00€ 3,8057,00%België€ 168,00€ 4,2057,00%Duitsland€ 168,42€ 4,2160,87%Frankrijk€ 195,00€ 4,8862,00%Finland€ 200,14€ 5,0057,56%Denemarken€ 201,95€ 5,0561,67%Zweden€ 205,86€ 5,1549,87%Ierland€ 250,14€ 6,2568,41% Verenigd Koninkrijk€ 359,25€ 8,9864,96%Bron: EU Excise Duty Tables, versie september 2003Voor shag is een dergelijke vergelijking eigenlijk niet goed mogelijk.
Shag is slechts in een beperkt aantal landen populair. Het wordt voornamelijk
gerookt in Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. Alleen
in Nederland wordt voor shag – net als voor sigaretten – een zogenoemde
meest gevraagde prijsklasse vastgesteld. In de andere landen gebeurt dat niet.
Er bestaan dan ook geen uitgebreide overzichten van de prijzen van shag zoals
die wel voor sigaretten bekend zijn. Voor de genoemde landen bestaat enig
inzicht in de geldende prijzen voor shag. De prijs in Nederland van de meest
gevraagde prijsklasse is € 3,80 voor het pakje van 50 gram. In België
kost een pakje shag van 50 gram ongeveer € 3,90 à € 3,95
en in Duitsland ongeveer € 4,20. In het Verenigd Koninkrijk kost
een pakje shag van 50 gram (omgerekend naar euro's) ongeveer € 14.
Uitgaande van genoemde prijzen kan voor deze landen de accijnsdruk in procenten
van die prijzen worden vastgesteld. Zulks op basis van de tarieven zoals genoemd
in de EU Excise duty tables versie september 2003. Deze druk bedraagt voor
Nederland 42,6%, voor België 37,55%, voor Duitsland 43,8% en voor het
Verenigd Koninkrijk ongeveer 56%.Na realisering van de voorgestelde verhoging zal de prijs van het pakje
shag van 50 gram in Nederland naar verwachting € 4,35 bedragen.
De accijnsdruk zal alsdan zijn gestegen tot zo'n 47,8%.De leden van de fractie van D66 verzoeken de regering toe te lichten wat
de inhoud is van die «reeds bekende voornemens» in België
en Duitsland op het gebied van de tabaksaccijns. Voor zover bekend zal in
België de prijs van shag in het eerste kwartaal van 2004 met € 0,10
per pakje van 50 gram worden verhoogd, de prijs van sigaretten met € 0,20
per pakje van 25 stuks. In het eerste kwartaal van 2005 zal de prijs van sigaretten
nogmaals met € 0,20 worden verhoogd. In Duitsland is in de Bundestag
recent een wetsvoorstel aanvaard tot verhoging van de accijns op tabaksproducten
in drie stappen, te beginnen op 1 januari 2004. Voor sigaretten geldt dat
de accijns telkens wordt verhoogd met 1,5 cent per sigaret. Met ingang van
1 januari 2004 betekent dit dat de accijns op een pakje van 25 stuks (herleid)
met 37,5 cent wordt verhoogd. Na drie stappen zal de accijns op het pakje
van 25 stuks dan met € 1,125 zijn verhoogd. De accijns van het pakje
shag van 50 gram zal eveneens in drie stappen worden verhoogd. Deze accijnsverhoging
wordt zodanig vorm gegeven dat het huidige accijnsverschil tussen sigaretten
en shag per 1000 stuks, respectievelijk 1000 gram, gehandhaafd blijft. 1000
gram shag is in Duitsland lager belast dan 1000 sigaretten. Als gevolg van
het instandhouden van deze «verhouding» zal de relatieve prijsstijging
voor shag in Duitsland hoger zijn dan voor sigaretten. De voorgenomen
Duitse accijnsverhoging moet nog door de Bundesrat worden aanvaard.8.6. Vervallen bijzondere tarieven duurzame elektriciteit
en duurzaam gasDe leden van de fractie van het CDA vragen, in het licht van de maatregelen
met betrekking tot de EPR-regeling, om een beoordeling van het voorstel om
zonne-energie via de EPR te (blijven) stimuleren, bekostigd door de tarieven
van de REB licht te verhogen. Om het hoofd te bieden aan de moeilijke economische-
en budgettaire situatie heeft het kabinet een breed en evenwichtig samengesteld
pakket aan maatregelen gepresenteerd. De maatregelen met betrekking tot de
EPR vormen onderdeel van de maatregelen in de sfeer van de rijksuitgaven en
zijn aan de orde bij de behandeling van de VROM-begroting. Gezien de door
het kabinet gehanteerde begrotingsregels (zie bijlage 9 van de Miljoenennota
2004), waarvan de scheiding van inkomsten en uitgaven een wezenlijk onderdeel
uitmaakt, dient een eventuele verzachting van de voorgestelde maatregel binnen
het uitgavenkader gecompenseerd te worden. Wij zien geen aanleiding om van
de afgesproken begrotingsregels af te wijken en staan dan ook afwijzend tegenover
de financiering van een verhoging van de uitgaven met betrekking tot de EPR
op de VROM-begroting door een tariefmaatregel in de REB.De leden van de fractie van de PvdA geven aan dat zij zich kunnen vinden
in het streven om de weglek van belastinggeld naar het buitenland verder te
beperken, maar zich tevens grote zorgen te maken over de gevolgen van de voorgestelde
maatregelen voor duurzame energie in Nederland. Zij menen dat het overhevelen
van de (vraag)stimulering van duurzame energie via een bijzondere tariefstelling
in de REB naar (aanbod)stimulering via de MEP geen gelijk stimuleringsniveau
garandeert en wijzen daarbij naar een studie van het ECN. Met tevredenheid
stellen wij vast dat de leden van de fractie van de PvdA zich in beginsel
kunnen verenigen met het beleid van de regering met betrekking tot het indammen
van de weglek van belastinggeld naar het buitenland als gevolg van de vraagstimulering
van duurzame energie via de REB. De door deze leden in dit verband weergegeven
zorgen, met name met betrekking tot de handhaving van een gelijk stimuleringsniveau,
zijn reeds aan de orde geweest tijdens het wetgevingsoverleg met de minister
van Economische Zaken op 6 oktober 2003 (Kamerstukken II, 2003/04, 28 782,
nr. 15). De minister van Economische Zaken heeft in dit overleg toegezegd
hiernaar te kijken en de Kamer is inmiddels hierover bij brief van 24 oktober
2003 nader geïnformeerd.Zowel de leden van de fractie van de PvdA als de leden van de fractie
van D66 geven aan dat zij in vervolg op de motie Crone c.s. (Kamerstukken
II, 2002/03, 28 665, nr. 36) een nadere beschouwing hadden verwacht van
de voor- en nadelen van het afschaffen van de vraagstimulering in de REB voor
duurzame energie. Naar het oordeel van deze leden mag de motie niet worden
gezien als een voorstel tot of een pleidooi voor het afschaffen van de stimuleringsregeling.
De leden van de fractie van de PvdA menen dat niet gekozen had moeten worden
voor volledige afschaffing maar voor het handhaven van een vrijstellingsniveau
van € 0,01/kWh. De leden van de fractie van D66 willen de discussie
over dit onderwerp afmaken in het kader van de Elektriciteitswet.In antwoord hierop merken wij op dat de motie Crone c.s. de regering aanleiding
heeft gegeven zorgvuldig te bezien op welke wijze de toekomstige stimulering
van duurzame energie vorm zou moeten krijgen, in aanmerking genomen de weglek
van belastinggeld welke met de huidige wijze van stimulering is gemoeid. Alles
afwegende heeft de regering geconcludeerd – in overeenstemming met de
richting waarin ook de motie Crone c.s. lijkt te wijzen – tot een verdere
rationalisatie van de stimulering van duurzame energie door middel
van een stapsgewijze afschaffing van de vraagstimulering via de REB en gelijktijdige
aanpassing van de aanbodstimulering via de MEP waarbij voor de binnenlandse
productie van duurzame elektriciteit van een gelijkwaardig stimuleringsniveau
sprake blijft. In zijn brief van 16 september 2003 (Kamerstukken II, 2003/04,
28 665, nr. 41) heeft de minister van Economische Zaken aan de Kamer
het standpunt van de regering naar aanleiding van de motie Crone c.s. nader
weergegeven. Deze brief is inmiddels aan de orde geweest in het wetgevingsoverleg
met de minister van Economische Zaken op 6 oktober 2003 (Kamerstukken
II, 2003/04, 28 782, nr. 15).De leden van de fractie van de PvdA vragen of het klopt dat de in het
wetsvoorstel tot wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag en de
Wet op de Accijns (implementatie richtlijn Energiebelastingen, Kamerstukken
II, 2003/04, 29 207) voorziene vrijstelling van accijns voor brandstoffen
voor elektriciteitsopwekking zich beperkt tot minerale oliën. Deze leden
zijn van mening dat deze vrijstelling zich conform de richtlijn ook zou moeten
uitstrekken tot plantaardige oliën.Wij kunnen de leden van de fractie van de PvdA op dit punt geruststellen.
Ingevolge de systematiek van de Wet op de accijns strekt een vrijstelling
van accijns voor (fossiele) minerale oliën zich eveneens uit tot de biobrandstoffen,
al worden deze laatste niet expliciet genoemd. Brandstoffen waarvoor in de
Wet op de accijns geen tarief is vastgesteld (zoals bijvoorbeeld plantaardige
oliën), worden, indien zij als motor- of als verwarmingsbrandstof worden
gebruikt, belast overeenkomstig de gelijkwaardige brandstof waarvoor wel een
tarief is vastgesteld. Indien voor die gelijkwaardige brandstof een vrijstelling
van toepassing is, is deze vrijstelling daardoor ook van toepassing op de
biobrandstof. De vrijstelling van accijns is van toepassing op zware stookolie,
halfzware olie en gasolie die wordt gebruikt voor de opwekking van elektriciteit.
Indien voor deze opwekking een gelijkwaardige biobrandstof wordt gebruikt,
is deze dus eveneens vrijgesteld van accijns.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het voorstel tot het doen
vervallen van het bijzondere tarief in de REB voor duurzame elektriciteit
in overleg met de binnenlandse producenten totstandgekomen is. Genoemd voorstel
vormt niet de uitkomst van een overleg met binnenlandse producenten van duurzame
elektriciteit. Beoogde veranderingen in REB- en MEP-tarieven lenen zich als
regel vanwege de marktgevoeligheid ook niet voor een overleg met marktpartijen.
Wel is bij het voorstel rekening gehouden met signalen afgegeven door met
name leveranciers van groene stroom, die er op neer kwamen dat een gefaseerde
afschaffing de voorkeur genoot boven een abrupte afschaffing. De leden van
de GroenLinks-fractie vragen voorts naar de juistheid van het afschaffen van
het bijzondere tarief voor duurzaam gas met ingang van 2005, zonder dat thans
duidelijk is welke verdere stimulering daarvoor in de plaats zal komen. Het
bijzondere tarief in de REB voor duurzaam gas in artikel 36i, zevende lid,
van de Wet belastingen op milieugrondslag is in de wet opgenomen naar analogie
van de toen reeds bestaande stimuleringsregeling voor duurzame elektriciteit.
Nu wordt voorgesteld de vraagstimulering van duurzame elektriciteit via de
REB met ingang van 2005 te beëindigen en om te zetten in aanbodstimulering
via de MEP, ziet de regering geen aanleiding het bijzonder tarief voor duurzaam
gas te handhaven. In dit verband wijzen wij op de brief van de minister van
Economische Zaken aan de Kamer in reactie op de motie Crone c.s. van 16 september
2003 (Kamerstukken II, 2003/04, 28 665, nr. 41). De minister van Economische
Zaken geeft daarin aan op korte termijn te laten onderzoeken wat het potentieel
is voor groen gas. Vervolgens zal hij in overleg met zijn ambtgenoot van VROM
besluiten of verdere stimulering van deze projecten noodzakelijk is, en hoe
dit het best vormgegeven kan worden. Uiteraard zal hierbij ook rekening worden
gehouden met de uitvoeringskosten van een eventuele stimulering.
In verband hiermee is ervoor gekozen om het tarief in de REB voor duurzaam
gas per 1 juli 2004 nog ongewijzigd te laten.8.7. Verplichtstelling elektronische aangifte voor ondernemersDe leden van de CDA-fractie constateren dat het voorstel om ondernemers
te verplichten om elektronisch aangifte te doen afwijkt van de lijn zoals
die is uitgezet in het voorstel Wet elektronisch bestuurlijk verkeer, waarbij
de rode draad is dat noch de burger, noch de overheid verplicht wordt tot
het gebruik van de elektronische snelweg, en vragen vervolgens om een onderbouwing
waarom deze hoofdlijn ruimte laat voor uitzonderingen. Zoals ook in de nota
naar aanleiding van het verslag bij het voorstel Wet elektronisch bestuurlijk
verkeer (Kamerstukken II 2002/03, 28 483, nr. 5) is aangegeven zijn uitzonderingen
op het uitgangspunt van nevenschikking mogelijk. Voor een dergelijke uitzondering
is in ieder geval plaats indien sprake is van een specifieke doelgroep die
toegang heeft tot de elektronische snelweg. In dat geval heeft het beginsel
van nevenschikking geen functie meer. Onderzoek van de Belastingdienst wijst
uit dat voor de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting al 95% van
de ondernemers gebruik maakt van een fiscaal intermediair die nagenoeg allemaal
(meer dan 99%) gebruik maken van automatiseringsondersteuning. Deze percentages
zijn gebaseerd op onderzoek in het kader van het Belastingdienstproject Winstaangifte.
Wij delen dan ook niet de twijfel van deze leden bij de notie dat vrijwel
alle ondernemers gebruik maken van fiscaal intermediairs. Voor de ondernemers
met een fiscaal intermediair, aangevuld met de groep zelfaangevende ondernemers
met een geautomatiseerde administratie, achten wij, voorzover zij toegang
hebben tot de elektronische snelweg, een uitzondering op het beginsel van
nevenschikking gerechtvaardigd. Dit mede gelet op het feit dat aan de groep
die geen toegang heeft tot de elektronische snelweg de mogelijkheid van ontheffing
wordt geboden.Het verheugt ons dat de leden van de PvdA positief staan tegenover de
verplichting en het toejuichen dat met het doen van elektronisch aangifte
een verlichting van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven wordt
bereikt en een aanzienlijke besparing voor de Belastingdienst optreedt. Op
de vraag van deze leden en de leden van de VVD-fractie of zicht bestaat op
de redenen waarom ondernemers nog steeds op papier aangifte doen, kunnen wij
antwoorden dat hierbij een veelheid aan factoren een rol kan spelen. Een eerste
reden waarom ondernemers geen elektronische aangifte doen kan onbekendheid
zijn. Daarnaast wijst ook de ervaring met de elektronische aangifte voor particulieren
uit dat bij vrijwilligheid een belangrijk deel van de betrokkenen een aantal
jaren wacht voordat gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid van het doen
van elektronische aangifte. Pas nadat men over die drempel heen is gestapt,
zien de betrokken in volle omvang de voordelen van elektronisch aangeven.
Deze weg van de geleidelijkheid betekent echter ook dat de voordelen van elektronisch
aangeven – wat betreft administratieve lasten en uitvoeringskosten –
niet in een keer gerealiseerd worden. Over deze en andere specifieke aspecten
wordt overleg gevoerd met fiscaal intermediairs. Een van de specifieke punten
waarvoor de fiscaal intermediairs aandacht vragen is dat het niet mogelijk
is bijlagen en toelichtingen in te zenden bij de elektronische aangifte, zodat
in meer situaties dan bij de papieren aangifte met bijlagen sprake kan zijn
van een «nieuw feit» in de zin van artikel 16, eerste lid, van
de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). Op dit aspect wordt hierna
ingegaan in antwoord op de vragen van de leden van de D66-fractie. Voorts
wordt door ondernemers het bestaande onderscheid tussen de inhoud van de papieren
aangifte en de elektronische aangifte als een nadeel van de elektronische
aangifte ervaren. De huidige aangiften inkomstenbelasting voor ondernemers
bevatten namelijk maar enkele vragen over winst (de essentiële
informatie wordt aangeleverd via de jaarstukken), terwijl bij de elektronische
aangifte meer wordt gevraagd (overigens zonder de noodzaak daarenboven nog
jaarstukken in te zenden). Daarnaast kan de Belastingdienst op de elektronische
aangifte op een efficiënte en effectieve wijze een geautomatiseerde selectie
toepassen, terwijl bij de papieren aangifte nog een bewerkelijke aanvullende
handmatige selectie moet plaatsvinden. Mogelijke onjuistheden zijn bij een
geautomatiseerde selectie sneller en eenvoudiger op te sporen dan bij een
handmatige selectie. Dit betekent een verbetering van de controlemogelijkheden
van de belastingdienst. Het hoeft geen betoog dat dit niet door alle belastingplichtigen
als een voordeel wordt ervaren. Om een eenduidige elektronische selectie op
alle aangiften van ondernemers mogelijk te maken – met in begrip van
aangiften van ondernemers die geen belang hebben bij een goede controle door
de Belastingdienst – is het van belang dat alle ondernemers volgens
dezelfde vaste structuur de gegevens aanleveren.Wat de ondersteuning bij de overgang naar elektronische aangifte betreft
kunnen wij melden dat de Belastingdienst voor het aanleveren van de winstgegevens
de vaste structuur gaat vaststellen die gratis ter beschikking wordt gesteld
en die door de software leveranciers – op eenvoudige wijze – kan
worden geïntegreerd in hun programma's. Daarnaast wordt op internet een
eenvoudige, laagdrempelige voorziening getroffen voor ondernemers die geen
gebruik willen of kunnen maken van een elektronisch programma dat de vereiste
aangifte oplevert. Voorts zal een intensieve publiciteitscampagne worden opgezet
om belanghebbenden tijdig en adequaat te informeren.Ten slotte vragen de leden van de PvdA-fractie of zicht bestaat op de
groep ondernemers voor wie elektronische aangifte ook op termijn »onredelijk
bezwarend» zal zijn. Hierbij hebben we het oog op ondernemers die geen
beschikking hebben – ook niet via hun accountant of fiscaal intermediair –
over geautomatiseerde ondersteuning en een internettoegang. Teneinde een zo
goed mogelijk inzicht te verwerven in de aard en samenstelling van deze doelgroep
is de Belastingdienst van plan in de communicatie met de belastingplichtigen
waarin het aangeven via elektronische weg wordt aangekondigd (zoals de bijsluiter
bij de jaaraangifte omzetbelasting en de aanbiedingsbrief bij de aangiften
vennootschapsbelasting en het O-biljet waarmee ondernemers aangifte doen voor
de inkomstenbelasting) belastingplichtigen die menen in aanmerking te komen
voor ontheffing nadrukkelijk uit te nodigen zich – onder opgaaf van
redenen – aan te melden voor ontheffing.Gelet op de snelle ontwikkelingen in de informatietechnologie en het gebruik
ervan bestaat de verwachting dat er op de langere termijn nog nauwelijks ondernemers
zullen zijn voor wie het doen van elektronische aangifte «onredelijk
bezwarend» zal zijn. Prognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek
staven deze verwachting. Daarnaast is van belang dat met het opheffen van
de bestaande belemmeringen voor het doen van elektronische aangifte de voordelen
ervan, zoals snelheid, betrouwbaarheid en gebruiksgemak, duidelijker in beeld
komen. Hierdoor zal, zo is de verwachting, ook de groep van ondernemers (of
fiscaal intermediairs) die nog aarzelt om daadwerkelijk over te gaan tot een
geautomatiseerde boekhouding deze stap gaan zetten.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de reeds in de AWR voorziene
mogelijkheid om desgewenst elektronisch aangifte te doen voor ondernemers
tot minder administratieve lasten kan leiden en zien niet in welke aanvullende
lastenverlichting er ontstaat wanneer men die bevoegdheid omzet in een verplichting.
In dit kader vraagt de fractie van D66 of met deze maatregel niet te gemakkelijk
een bijdrage aan de administratieve lastenverlichting wordt geclaimd. Hierop
kunnen wij antwoorden dat de verplichtstelling zal werken als een vliegwiel,
zowel voor de Belastingdienst als voor de ondernemers. Zoals ook in de memorie
van toelichting is aangegeven blijkt dat elektronisch aangeven
leidt tot een structurele lastenverlichting voor het bedrijfsleven van € 50
miljoen per jaar. Deze lastenverlichting voor het bedrijfsleven kan alleen
worden gerealiseerd als daadwerkelijk wordt overgegaan tot het aangeven via
elektronische weg. Met een verplichtstelling in combinatie met het creëren
van een laagdrempelige voorziening wordt bewerkstelligd dat de bestaande terughoudendheid
bij ondernemers wordt weggenomen en men daadwerkelijk de laatste, vanuit doelmatigheidsoogpunt
noodzakelijke, stap zal zetten. Heeft men de aarzelingen om deze stap te zetten
eenmaal overwonnen, dan zal men, zo is de verwachting, de grote voordelen
van elektronisch aangeven (sneller, eenvoudiger administratief proces en minder
fouten) ook dusdanig gaan ervaren dat een terugkeer naar de conventionele
manier van aangeven niet langer gewenst zal worden. De verplichtstelling is
ook een impuls voor aanbieders van software om programma's aan te bieden die
het doen van elektronische aangifte mogelijk maken. Daarbij doet zich de enigszins
paradoxale situatie voor dat een verplichtstelling nodig is om snel te komen
tot de beoogde vermindering van de administratieve lasten.Naar aanleiding van de vraag van deze leden op welke wijze de door de
Belastingdienst vast te stellen vaste structuur voor het aanleveren van winstgegevens
zich verhoudt tot de vrijheid die artikel 52 AWR aan de ondernemer gunt bij
de inrichting van zijn administratie, wordt opgemerkt dat uit het introduceren
van een vaste structuur voor het aanleveren van winstgegevens bij de aangifte
inkomstenbelasting – zoals deze al geruime tijd bestaat in de aangifte
vennootschapsbelasting – geen wezenlijke nieuwe verplichtingen voortvloeien
voor de inrichting van de administratie. Daarbij is van belang dat de winstgegevens
door de voorwaarden die de Wet op de jaarrekening daaraan stelt, veelal al
volgens een vaste structuur worden geadministreerd. Daarnaast zullen de software-leveranciers –
vanuit een oogpunt van marktwerking en vanuit doelmatigheidsoverwegingen –
de elektronische boekhoudprogramma's naar verwachting zodanig gaan inrichten
dat deze de door de structuur gevraagde gegevens leveren. Vele ondernemers
en fiscaal intermediairs maken gebruik van deze software en kopen jaarlijkse
updates. In deze update kan ook de elektronische aangifte worden verwerkt.
Indien de ondernemer niet bereid of in staat is gebruik te maken van een elektronisch
boekhoudprogramma of een update ervan dat de gewenste aangifte oplevert, kan
hij zijn administratie ongewijzigd laten en gebruik maken van de elektronische
aangifte die via internet ter beschikking wordt gesteld. Uit de administratie
moeten ook nu namelijk al de gegevens blijken die voor de belastingheffing
van belang kunnen zijn. In die zin kan aan deze leden, en mede in antwoord
op een vraag van de leden van de D66-fractie naar de kosten van omschakeling
naar een vaste structuur, de toezegging worden gedaan dat de ondernemers eventueel
zelf ontwikkelde boekhoudsoftware kunnen blijven gebruiken.Deze leden vragen voorts of de rechtspositie van ondernemingen door de
verplichtstelling niet verslechtert ingeval de Belastingdienst zich, na het
alsnog opvragen van deze bijlagen, kan beroepen op een nieuw feit en op welke
wijze dit wordt ondervangen. Het is juist dat bij het op gestructureerde wijze
doen van elektronische aangifte niet past het, op traditionele wijze, versturen
van een massa van ondersteunend fysiek materiaal. De beoogde efficiëntiewinst
voor zowel belastingplichtigen als de Belastingdienst zou daarmee in het gedrang
komen. Het opsturen van jaarstukken, toelichtingen en dergelijke zal dan ook
vanaf het belastingjaar 2004 tot het verleden behoren. Daarvoor in de plaats
komt de gestructureerde en meer uitgewerkte elektronische aangifte. Teneinde
binnen het elektronisch aangifteverkeer rekening te kunnen houden met mogelijke
bijzondere situaties in individuele aangiften, zal het elektronische aangiftebiljet
daartoe bepaalde mogelijkheden bieden. Thans vindt overleg plaats met het
betrokken bedrijfsleven over de modaliteiten daarvan. De gedachten gaan
uit naar een algemene mogelijkheid (vrij veld) om in de elektronische aangifte
de aandacht te vestigen op een bepaald punt of een bepaalde toelichting te
geven alsmede naar de mogelijkheid van het opnemen van een lijst van veel
voorkomende onderwerpen die een belastingplichtige in voorkomend geval kan
aankruisen (bijvoorbeeld het aangaan van een man/vrouw-firma of het opvoeren
van een herinvesteringsreserve). Aldus kan de belastingplichtige bij het op
elektronische wijze doen van zijn aangifte een attentiesignaal afgeven aan
de inspecteur dat een bepaald aspect van zijn aangifte bijzondere aandacht
verdient. Dat in de huidige situatie met het toezenden van achterliggende
stukken de inspecteur op de hoogte kan worden gebracht met relevante feiten
betreffende de aangifte, wordt op deze wijze op een efficiënte wijze
anders vormgegeven bij de elektronische variant. Door de extra informatie
bij de elektronische aangifte toe te spitsen op de daadwerkelijk aandachtvragende
punten of te richten op de onderdelen van de aangifte waar onduidelijkheid
of onzekerheid kan bestaan, wordt optimaal geprofiteerd van de mogelijkheden
van de elektronische aangifte onder behoud van de rechtszekerheid. Indien
een belastingplichtige bij het doen van zijn elektronische aangifte op deze
wijze een eenduidige melding heeft gedaan zal de inspecteur zich op dit punt
niet kunnen beroepen op een nieuw feit waarop hij een navorderingsaanslag
kan baseren. Daarnaast blijft de mogelijkheid bestaan dat een belastingplichtige
buiten het doen van zijn aangifte om in contact treedt met de inspecteur om
een bepaalde vraagstelling opgelost te krijgen.De structurele administratieve lastenverlichting voor het bedrijfsleven
die ontstaat door de belastingaangiften elektronisch te doen is geraamd op € 50
miljoen per jaar. Daarnaast levert de verplichtstelling een besparing op de
uitvoeringskosten van de Belastingdienst op, die oploopt tot € 55
miljoen per jaar vanaf 2007. Daarmee kan een belangrijke bijdrage worden
geleverd aan de volumetaakstelling voor de Belastingdienst, zoals die voortvloeit
uit het Hoofdlijnenakkoord.In antwoord op de opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
wordt opgemerkt dat als zou worden volstaan met slechts het bieden van een
stimulans om over te gaan tot elektronische aangifte de beoogde doelmatigheidswinst,
zowel bij de ondernemer als de Belastingdienst, niet op korte termijn kan
worden gerealiseerd. Met een verplichtstelling wordt de waarborg gecreëerd
dat de beoogde administratieve lastenbesparing niet alleen voor het bedrijfsleven
ook daadwerkelijk meteen wordt gerealiseerd, maar ook voor de Belastingdienst.
Zonder verplichtstelling is het onzeker of de stap tot het doen van elektronische
aangifte ook daadwerkelijk snel massaal wordt gezet. Dat zou tot gevolg hebben
dat voor de conventionele papieren aangifte en voor de elektronische aangifte
voor langere tijd twee werkstromen naast elkaar blijven bestaan. Daarmee wordt
de beoogde doelmatigheidswinst meer dan teniet gedaan, terwijl die doelmatigheidswinst
ook nodig is om invulling te geven aan de taakstelling die voor de Belastingdienst
uit het Hoofdlijnenakkoord voortvloeit, De NOB doet de suggestie om de bepalingen
voor welke belastingen of groepen van belastingplichtigen of inhoudingsplichtigen
de aangiften nog uitsluitend elektronisch kunnen plaatsvinden, alsmede de
voorwaarden waaronder hiervan ontheffing kan worden verleend niet in een ministeriële
regeling maar in de wet vast te leggen, of als alternatief deze regeling in
een zo vroeg mogelijk stadium in concept aan de Kamer voor te leggen. Naar
aanleiding van deze suggestie merken wij op dat met de keuze voor een ministeriële
regeling de mogelijkheid wordt opengehouden het ontheffingsbeleid aan te passen
aan de actuele feiten en omstandigheden. Een wettelijke regeling is daarvoor –
mede gelet op de snelle ontwikkelingen in de informatietechnologie en het
gebruik ervan – te weinig flexibel. Wat de belastingmiddelen betreft
waarvoor de verplichte elektronische aangifte wordt geïntroduceerd is
in de memorie van toelichting reeds aangegeven voor welke belastingen het voornemen bestaat de aangiften nog uitsluitend elektronisch te laten
plaatsvinden (aangiften inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting over
het jaar 2004, de douaneaangiften met ingang van 2005, aangiften omzetbelasting
over tijdvakken vanaf 1 januari 2005 en aangiften loonbelasting met ingang
van 2006). Gelet op het tijdschema wordt ernaar gestreefd de ministeriële
regeling uiterlijk medio 2004 gereed te hebben.9. BUDGETTAIRE ASPECTENDe vraag van de leden van de fractie van GroenLinks over de budgettaire
raming van de vereenvoudiging van de regelgeving voor woon-werkverkeer, is
betrokken bij de beantwoording van de andere vragen over de maatregelen omtrent
mobiliteit.10. UITVOERINGSKOSTEN BELASTINGDIENSTDe vraag van de fractieleden van GroenLinks over de vermindering van de
uitvoeringskosten van de Belastingdienst die samenhangt met de verplichte
elektronische aangifte is betrokken bij de beantwoording van de andere vragen
over de elektronische aangifte.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of een toets op een noodzakelijke
hypotheek niet eenvoudiger is en minder werkzaamheden bij de Belastingdienst
vergt dan de bijleenregeling.Dit is naar ons oordeel niet het geval, omdat er dan meer vermogensbestanddelen
dan alleen de eigen woning en de hypotheekschuld in de regeling moeten worden
betrokken. Ook zullen allerlei waarderingskwesties een rol gaan spelen.11. ADMINISTRATIEVE LASTEN BEDRIJVENDe vraag van de fractieleden van GroenLinks over de vermindering van de
administratieve lasten voor het bedrijfsleven die voorvloeit uit de elektronische
aangifte is hiervoor beantwoord in de paragraaf over de elektronische aangifte.De leden van de SP-fractie merken op dat de premieheffing bij zelfstandigen
zonder personeel leidt tot veel irritatie en ongewenste administratieve lasten.
Zij vragen waarom de regering de suggesties van de PZO niet bij de hand neemt
om dit probleem aan te pakken.Belangenorganisaties van zelfstandigen, waaronder PZO, hebben aangegeven
dat de Verklaring Arbeidsrelatie Winst Uit Onderneming (VAR-WUO) in de praktijk
onvoldoende functioneert. Volgens deze organisaties is het belangrijkste bezwaar
dat de VAR-WUO de opdrachtgever geen volledige vrijwaring van premieheffing
biedt. Naar aanleiding van deze commentaren onderzoeken wij samen met de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid thans de mogelijkheid hoe vooraf meer
duidelijkheid gegeven kan worden over de status van de relatie tussen een
opdrachtgever en een opdrachtnemer. Een wijziging van de wet lijkt daarbij
geboden. Het is de bedoeling om de belangenorganisaties daarbij te betrekken.
Over de uitkomsten van dit onderzoek zullen wij u informeren12. TENSLOTTEDe leden van de fracties van de PvdA en de D66 verzoeken gemakshalve de
regering in te gaan op brieven van het VNO-NCW, de NOB, de Vereniging voor
Bedrijfstakpensioenfondsen, de Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen
en het Verbond voor Verzekeraars, voorzover de vragen die in
die brieven worden gesteld niet aan de orde zijn gekomen in het Verslag.Beleidsintensivering kenniseconomieVNO-NCW merkt op dat de uitsluiting van de WBSO van de klassieke plantenveredeling
leidt tot een overkill voor de plantenveredelingssector. Door de WBSO te beperken
tot uitsluitend genetische modificatie, is, aldus VNO-NCW, vrijwel de gehele
plantenveredelingsector van de regeling uitgesloten. VNO-NCW pleit er dan
ook voor de generieke uitsluiting van de klassieke plantenveredeling ongedaan
te maken.Het schrappen van de klassieke veredeling is één van de
maatregelen die genomen is om de (definitie van de) WBSO aan te scherpen.
Bij klassieke veredeling wordt steeds vaker gebruik gemaakt van moderne fysische,
chemische en biochemische technieken. Deze technieken kunnen het klassieke
veredelingstraject verbeteren en versnellen. Het toepassen van deze technieken
wijzigt echter niet de wijze waarop de genetische verandering tot stand wordt
gebracht. Het veredelingstraject en de daarbij behorende werkzaamheden blijven
dan nog steeds aan te merken als klassieke veredeling. Bovendien worden deze
technieken steeds vaker toegepast omdat deze beter toegankelijk worden door
publicaties en aankoop van deze technieken. De ontwikkeling van innovatieve
producten, processen of programmatuur die gebruikt kunnen worden bij veredeling,
wordt op zichzelf aan de S&O-definitie getoetst. Uit het bovenstaande
kan geconcludeerd worden dat de ontwikkeling van moderne technieken, zoals
DNA-merkertechnieken, in aanmerking kan komen voor de WBSO, mits deze ontwikkeling
op zichzelf aan de S&O-definitie voldoet. Het vervolgens toepassen van
de reeds ontwikkelde merkertechniek in een klassiek veredelingstraject wordt
niet als S&O aangemerkt. Het ligt dan ook niet in het voornemen van de
regering de genomen maatregel inzake de klassieke veredeling terug te draaien.Maatregelen eigen woningDe Orde heeft een aantal vragen gesteld over de maatregelen ten aanzien
van de eigen woning. In de eerste plaats betreft dit de verhouding tussen
de afname van een eigenwoningreserve op grond van artikel 3.119a, vijfde lid,
Wet inkomstenbelasting 2001 en het mogelijke bestaan van een negatieve eigenwoningreserve.
In de tweede plaats gaat het om de tienjaarstermijn bedoeld in artikel 3.119a,
zesde lid, Wet inkomstenbelasting 2001.Ten aanzien van het eerste punt merken wij het volgende op. Een eigenwoningreserve
kan slechts negatief zijn, indien bij de verkoop van een woning sprake is
van een negatief vervreemdingssaldo eigen woning. De mogelijkheid van een
negatieve eigenwoningreserve staat niet haaks op het voorschrift dat een eigenwoningreserve
niet kan afnemen verder dan tot nihil. De negatieve eigenwoningreserve kan
immers niet ontstaan door een afname van de eigenwoningreserve, maar slechts
door de toevoeging van een negatief vervreemdingssaldo eigen woning aan de
eigenwoningreserve. Indien de eigenwoningreserve eenmaal negatief is, kan
deze niet negatiever worden. Dit ligt ook niet in de rede, omdat elke schuld
die de belastingplichtige is aangegaan voor de verwerving, verbetering of
onderhoud van de eigen woning bij een negatieve eigenwoningreserve wordt aangemerkt
als eigenwoningschuld. Het bestaan van een negatieve eigenwoningreserve heeft
slechts tot doel dat een belastingplichtige zijn verlies bij de verkoop van
de woning met een eventueel toekomstig positief vervreemdingssaldo eigen woning
kan verrekenen. Indien een eigenwoningreserve positief is, kan deze als gevolg
van het voorgestelde artikel 3.119a, vijfde lid, Wet inkomstenbelasting 2001
door een aantal oorzaken afnemen, bijvoorbeeld de kosten voor verbetering
of onderhoud van de eigen woning. Deze afboekingen kunnen niet
leiden tot een negatieve eigenwoningreserve.Wat betreft de werking van de tienjaarstermijn willen wij het volgende
naar voren brengen. Het voorgestelde artikel 3.119a, zesde lid, van de Wet
Inkomstenbelasting 2001 bepaalt dat de eigenwoningreserve vervalt voorzover
die is toe te rekenen aan een vervreemdingssaldo eigen woning dat tien jaar
geleden is toegevoegd. De Orde merkt in onderdeel 4.5.d van haar brief op
dat de kennelijke strekking van deze bepaling is dat het vermogen dat tien
jaar geleden in de eigenwoningregeling is gevormd, na ommekomst van deze termijn
niet meer verplicht voor financiering van een opvolgende woning behoeft te
worden aangewend. Wij willen hierbij, ter voorkoming van misverstanden, opmerken
dat de bepaling een andere strekking heeft. Het gaat bij de termijn van tien
jaar niet om het moment waarop binnen de eigenwoningregeling vermogen is gevormd
door de financiering van de eigen woning met eigen middelen, aflossing van
een eigenwoningschuld of waardestijging van de woning. De termijn van tien
jaar begint te lopen vanaf het moment dat een vervreemdingssaldo eigen woning
is behaald met betrekking tot een eigen woning en dat vervreemdingssaldo eigen
woning wordt toegevoegd aan de eigenwoningreserve. Doorgaans zal, na de verwerving
van een nieuwe woning, de eigenwoningreserve weer nihil bedragen. Door de
interpretatie van de Orde zou gemakkelijk het misverstand kunnen ontstaan
dat op het moment dat de betrokkene tien jaar in de woning heeft gewoond,
de eigenwoningreserve die initieel in aanmerking is genomen bij het bepalen
van de eigenwoningschuld geen rol meer zou spelen en dat derhalve vanaf dat
moment een grotere eigenwoningschuld toegestaan is. Dat nu is niet het geval.
De eigenwoningschuld wordt bepaald door de stand van de eigenwoningreserve
onmiddellijk voorafgaand aan het moment waarop de woning voor de betrokkene
als een eigen woning werd aangemerkt. Het verstrijken van een termijn van
tien jaar heeft hierop geen enkele invloed. Met name heeft dit niet tot gevolg
dat, indien voor de verwerving van de eigen woning een grotere schuld is aangegaan
dan de toegestane eigenwoningschuld, deze grotere schuld voortaan als eigenwoningschuld
zou kwalificeren.Voor de volledigheid geven wij hierna een overzicht van de gevallen waarin
de termijn van tien jaar van het zesde lid wél van belang is. Het zesde
lid speelt in drie situaties een rol. De eerste situatie betreft de gevallen
waarin, na de vervreemding van de eigen woning, aansluitend geen nieuwe eigen
woning wordt verworven, bijvoorbeeld doordat de betrokkene gaat huren of door
een vertrek naar het buitenland. Indien binnen een termijn van tien jaar alsnog
een nieuwe eigen woning wordt verworven wordt de eigenwoningreserve alsnog
in aanmerking genomen bij het bepalen van de eigenwoningschuld voor die nieuwe
woning.De tweede situatie betreft gevallen waarin iemand een goedkopere eigen
woning betrekt. Op grond van het tweede lid kan hij dan de eigenwoningschuld
van de vorige eigen woning handhaven voorzover deze de kosten van verwerving
van de nieuwe woning niet te boven gaat. Het deel van de eigenwoningreserve
dat niet is ingezet voor de nieuwe woning kan alsnog in aanmerking worden
genomen indien binnen een periode van tien jaar een nieuwe woning wordt verworven
of indien verbeteringen zijn aangebracht of onderhoud wordt gepleegd aan de
woning.De derde situatie betreft gevallen waarin na de vervreemding van een eigen
woning een restschuld overblijft. Bij een opvolgende eigen woning zal dan
in het algemeen een eigenwoningschuld toegestaan zijn die gelijk is aan de
kosten van verwerving van die nieuwe woning. Wordt deze laatste woning weer
verkocht, dan wordt een eventueel positief vervreemdingssaldo van die woning
gesaldeerd met de negatieve eigenwoningreserve die is gevormd bij de vervreemding
van de eerste woning.De Orde stelt tevens de vraag wat in artikel XXVI, onderdeel B, wordt
bedoeld met een op 31 december 2003 reeds bestaande schriftelijke koopovereenkomst respectievelijk verkoopovereenkomst, mede gezien de Wet
koop onroerende zaken. Hiermee wordt bedoeld dat de schriftelijke overeenkomst
op of vóór 31 december 2003 tot stand moet zijn gekomen. Voor
de toepassing van het overgangsrecht mag de periode van drie dagen bedenktijd
dus na die datum verstrijken.Belasten commerciële activiteiten woningbouwvennootschappenDe Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (hierna: de Orde) wijst erop
dat ook nu reeds vennootschapsbelasting wordt geheven over commerciële
activiteiten van woningcorporaties, indien deze zijn ondergebracht in Vpb-plichtige
deelnemingen.Dat is op zich juist, maar het voorstel strekt ertoe deze activiteiten
ook aan vennootschapsbelasting te onderwerpen als ze door de corporatie zelf
worden uitgeoefend.Verder noemt de Orde een aantal volgens het BBSH toegelaten activiteiten
van woningcorporaties welke onder de belastingplicht kunnen gaan vallen als
ze binnen de corporatie zelf worden uitgevoerd. Het betreft de volgende activiteiten:a. het technische beheer van woningen van anderen, zoals verenigingen
van eigenaren;b. de verhuur van bedrijfspanden die een (fysieke) samenhang hebben met
corporatiewoningen;c. de ontwikkeling en verhuur van buurthuizen en wijkcentra ter bevordering
van de leefbaarheid van woonwijken;d. het bouwen en beheren van woon-zorgcomplexen en de daarbij behorende
gemeenschappelijke ruimten en fysieke infrastructuur, alsmede het tot stand
brengen van service- en dienstenpakketten en zorgarrangementen, onder meer
ten behoeve van ouderen en gehandicapten.Onze reactie hierop is:ad a. Onderhoud van niet-corporatiewoningen, bijvoorbeeld in opdracht van een
vereniging van eigenaren, moet in beginsel worden aangemerkt als een commerciële
activiteit die niet onder de vrijstelling valt.ad b. De verhuur van bedrijfspanden valt onder de Vpb-vrijstelling indien dat
een ondergeschikt onderdeel vormt van en direct samenhangt met de verhuur
van woningen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een klein winkeltje
dat onderdeel vormt van een verzorgingshuis. Onder de vrijstelling valt niet
de verhuur van een winkelcentrum.ad c. De verhuur van buurthuizen en wijkcentra kan, indien dat een onderdeel
vormt van de investering in een woonwijk en bedoeld is om de leefbaarheid
daarvan te bevorderen, worden aangemerkt als een vrijgestelde activiteit.ad d. Ook deze activiteiten kunnen worden aangemerkt als vrijgestelde activiteiten,
laatstgenoemde onder de voorwaarde dat zij worden verricht ten behoeve van
de eigen huurders.Ook is de Orde van opvatting dat het houden van deelnemingen in belastingplichtige
lichamen, waarin commerciële activiteiten zijn ondergebracht, onder de
Vpb-vrijstelling zou moeten vallen.Het houden van een commerciële deelneming is een belaste activiteit.
De ontvangen dividenden uit deze deelneming vallen echter – indien wordt voldaan aan de wettelijke voorwaarden – onder de deelnemingsvrijstelling,
evenals de winst die bij verkoop van de deelneming wordt behaald.De Orde is van opvatting dat gedeeltelijk vrijgestelde woningcorporaties
voor de toepassing van artikel 28, tweede lid, onderdeel c, Wet Vpb moeten
kwalificeren als lichamen welke van de Vpb zijn vrijgesteld.Een gedeeltelijk vrijgestelde woningcorporatie kan ten aanzien van haar
deelneming in een fiscale beleggingsinstelling worden aangemerkt als een van
de Vpb vrijgesteld lichaam, mits het houden van die deelneming als een vrijgestelde
activiteit kan worden aangemerkt.Reparatie waardering pensioenverplichtingen in eigen beheerDe Orde heeft moeite met het voorstel inzake de waardering van pensioenverplichtingen
in eigen beheer omdat de zogenoemde premie-bij-indiensttreding-methode niet
langer mogelijk is, terwijl deze methode eerder door de Hoge Raad is geaccepteerd.De Orde gaat er, kort gezegd, van uit dat in de uitspraak van de HR besloten
ligt dat deze methode ook in de praktijk bij professionele verzekeraars zal
voorkomen. Naar aanleiding hiervan wijzen wij erop dat in het bedoelde arrest
is overwogen dat « Buiten geschil is dat (...) is uitgegaan van rekenrente
en sterftekansen die kunnen worden aangemerkt als «algemeen aanvaarde
actuariële grondslagen» als bedoeld in artikel 9b van de Wet IB
1964 (thans artikel 3.29 Wet IB 2001). Daarmee is naar onze mening nog niet
gezegd dat een dergelijke waarderingsmethode in de praktijk in relatie met
derden op een schaal van betekenis voorkomt. Het toelaten voor het DGA-pensioen
van een zeer gunstig waarderingsstelsel, dat weliswaar is gebaseerd op actuariële
grondslagen, maar in de praktijk in relatie met derden nauwelijks voorkomt,
zou ertoe leiden dat het DGA-pensioen structureel gunstiger wordt behandeld
dan dat van een gewone werknemer.Wij kunnen ons niet vinden in de opmerking van de Orde dat sprake is van
een achterhoedegevecht aangezien de lineaire methode reeds in 1995 is afgeschaft.
Het voorstel strekt er immers toe om de in eigen beheer toe te passen waarderingsstelsels
beter te laten aansluiten met wat in de praktijk in relatie met professionele
verzekeringsmaatschappijen als gangbaar kan worden beschouwd. In de huidige
context betekent dit dat bijvoorbeeld de premie-koopsom-methode gewoon kan
worden toegepast. Ook biedt het voorstel de flexibiliteit om in te spelen
op ontwikkelingen die zich in de praktijk in relatie met professionele verzekeraars
kunnen voordoen.Verder merkt de Orde op dat het voorgestelde artikel 8, zesde lid, eerste
volzin, Wet Vpb 1969 te vaag is geformuleerd, omdat in feite continu moet
worden gekeken naar wat in de praktijk in relatie met professionele verzekeraars
als gangbaar kan worden beschouwd. De Orde meent dat dit criterium onwerkbaar
is.Wij delen deze opvatting niet. De bepaling laat ruimte om aan te sluiten
bij toekomstige ontwikkelingen bij professionele verzekeringsmaatschappijen.
Men hoeft echter niet in deze ontwikkelingen mee te gaan, zolang de waardering
maar niet leidt tot een bedrag dat uitgaat boven hetgeen gebruikelijk kan
worden geacht. In de toelichting wordt een aantal waarderingsstelsels genoemd
dat in de huidige context zeker voldoet. Onduidelijkheid kan alleen ontstaan
in het geval de grenzen van het gebruikelijke worden opgezocht.Voorts vindt de Orde het uit wetsystematisch oogpunt vreemd dat het aanvullende
waarderingskader alleen geldt voor lichamen als bedoeld in artikel 19a, eerste
lid, onderdeel d, Wet LB 1964, en niet voor de in onderdeel e van dat artikel
genoemde natuurlijke personen. De Orde had opname van de voorgestelde bepaling
in de Wet IB 2001 logischer gevonden.De achtergrond van de huidige plaatsing is dat een ondernemer die onderworpen
is aan de inkomstenbelasting zichzelf geen pensioenrechten kan
toekennen. Voor hem geldt de regeling van de fiscale oudedagsreserve en het
instrument van de lijfrentepremieaftrek. In zeer uitzonderlijke situaties
is het mogelijk dat een IB-ondernemer een pensioenverplichting die hij is
aangegaan jegens een werknemer ingevolge de Pensioen- en spaarfondsenwet niet
behoeft onder te brengen bij een professionele verzekeraar. Toegegeven zij
dat die uitzonderlijke situaties niet door de voorgestelde maatregel worden
bestreken.De Orde voert aan dat pensioenlichamen zowel een fiscale- als een PSW-berekening
moeten maken, en vraagt te komen tot meer coördinatie tussen de fiscale
en PSW-regelgeving waardoor tot administratieve lastenverlichting kan worden
gekomen. Naar wij aannemen ziet deze vraag ook op verschillen tussen de commerciële
en de fiscale balans. Ten aanzien daarvan kan worden opgemerkt dat een belastingplichtige
het zelf in de hand heeft of voor de fiscale en de commerciële balans
van dezelfde waarderingsmethode wordt uitgegaan.Verder vraagt de Orde zich af of kortgezegd rekening gehouden mag worden
met prognoses omtrent toekomstige leeftijdsverwachtingen.Het antwoord hierop is dat het voorstel de toepassing van een leeftijdsterugstelling
beperkt tot een correctie van het verschil tussen de gehanteerde overlevingstafel
en een overlevingstafel van recentere datum. Bij de waardering van de verplichting
kan dus geen overlevingstafel worden gehanteerd waarin rekening is gehouden
met prognoses omtrent toekomstige levensverwachtingen.Wij maken van de gelegenheid gebruik om aan te geven dat er in het Belastingplan
zoals dat naar de Kamer is gestuurd abusievelijk een onjuiste tekst is opgenomen
in de artikelsgewijze toelichting op artikel XI, onderdeel B (artikel 8 Wet
op de vennootschapsbelasting). Het betreft de eerste acht alinea's. Deze beginnen
met «Tot 1995 kon pensioen in eigen beheer, wat met name voorkomt»
en eindigen met «Tot dit moment kan dus niet worden gedoteerd».
Dit fragment komt reeds voor in het Algemeen gedeelte van de memorie van toelichting.
In de artikelsgewijze toelichting had de volgende tekst moeten staan, die
wel was opgenomen in het wetsvoorstel zoals dat is voorgelegd aan de Raad
van State: «Het nieuwe zesde lid van artikel 8 van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 geeft een aanvullend kader voor de waardering van een pensioenverplichting
die voor een directeur-grootaandeelhouder in eigen beheer wordt gehouden.
Het gaat om een aanvulling op het meer algemene waarderingsvoorschrift dat
voor pensioen- en overige verplichtingen reeds in artikel 3.29 van de Wet
Inkomstenbelasting 2001 is gegeven.De eerste volzin van het zesde lid strekt ertoe om het waarderingsstelsel
dat in eigen beheersituaties wordt toegepast in de pas te laten lopen met
wat in de praktijk in relatie met professionele verzekeringsmaatschappijen
als gangbaar kan worden beschouwd. Hiertoe wordt een vergelijking gemaakt
met de methode die bij professionele verzekeraars in een belangrijk deel –
dat wil zeggen in meer dan 30 procent – van de afgesloten pensioenovereenkomsten
wordt gebruikt als uitgangspunt voor het vaststellen van de premies. In de
huidige context betekent dit dat in ieder geval gebruik van de koopsommethode
en de zuivere premie-methode is toegestaan, maar dat met name het gebruik
van de premie-bij-indiensttreding-methode (de methode uit HR 9 augustus 2002,
nr. 36 578, BNB 2003/25c* en HR 9 augustus 2002, nr. 36 930, BNB
2003/26c*) niet langer zal zijn toegestaan.De tweede volzin van het nieuwe zesde lid schrijft het gebruik voor van
een overlevingstafel (voorheen ook wel aangeduid als: sterftetafel) die is
gebaseerd op overlevingskansen zoals die tot aan de balansdatum zijn waargenomen
(en waarin dan geen correctie is opgenomen vanwege veronderstellingen omtrent
het gemiddeld ouder worden van de mens vanwege betere leefomstandigheden,
zoals betere medische verzorging et cetera). In dit verband kan verwezen worden
naar de overlevingstafel die door het Actuarieel Genootschap is opgesteld
(AG-tafels 1995–2000, Actuarieel Genootschap, Woerden,
2002). Voorts is sprake van een beperking van de mogelijkheid om in de eigen
beheersituatie een leeftijdsterugstelling toe te passen. Het voorschrift beperkt
deze mogelijkheid tot het toepassen van een leeftijdsterugstelling wegens
technische correctie. Zodoende is een leeftijdsterugstelling wegens zogenoemde
autoselectie niet langer toegestaan.»De leden van de SP-fractie vragen of de vaak grote tijdsdruk waaronder
belastingwetgeving tot stand komt wellicht te verminderen is door in het vervolg,
te beginnen bij de voorbereiding van het Belastingplan 2005, te werken met
consultatiedocumenten. Daarbij verwijzen zij naar de gang van zaken bij de
Wet financiële dienstverlening.Wij merken op dat het werken met consultatiedocumenten, wat bij de wetgeving
inzake (het toezicht op) de financiële instellingen inderdaad gebruikelijk
is, aangewezen kan zijn als er tussen het moment van deeventueel noodzakelijke
politieke besluitvorming over de concrete maatregelen en het gewenste moment
van inwerkingtreding van die maatregelen, voldoende tijd is voor een brede
raadpleging van betrokkenen, belanghebbenden en deskundigen. Bij het jaarlijkse
Belastingplan is die tijd er eenvoudig niet. In nauwe samenhang met de vormgeving
van de verschillende begrotingshoofdstukken voor enig jaar worden in het Belastingplan
van dat jaar de maatregelen opgenomen waarover in het kabinet eind augustus
de laatste politieke beslissingen worden genomen. Het belastinginstrument
is van groot belang voor de rijksbegroting.Daarbij spelen vanzelfsprekend ook de maatschappelijke relevantie en het
politieke belang, te weten uitvoering geven aan regeringsvoornemens, een belangrijke
rol bij het spoedig invoeren van nieuwe maatregelen.Na het politieke besluitvormingsmoment eind augustus, gaat het Belastingplan
met een verzoek om een spoedadvies naar de Raad van State, waarna het op Prinsjesdag
bij de Kamer wordt ingediend en openbaar wordt. Het eerder openbaar maken
van het Belastingplan, bijvoorbeeld op het moment dat de politieke besluitvorming
is afgerond en het wetsvoorstel aan de Raad van State wordt voorgelegd, stuit
af op artikel 25a van de Wet op de Raad van State en de daaraan in de jurisprudentie
gegeven uitleg. In die uitleg (zie de uitspraak van de afdeling rechtspraak
van de Raad van State van 1 november 1983, AB 1984/257) geldt dat niet met
vrucht gevraagd kan worden om openbaarmaking van de tekst van een ontwerp
van wet, waarover in de ministerraad overeenstemming is bereikt, maar waarover
de Raad van State nog moet adviseren.13. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel I, onderdeel N, Wet inkomstenbelasting 2001Artikel 3.119a, Wet inkomstenbelasting 2001De leden van de fractie van het CDA vragen in te gaan op het commentaar
van de Orde dat het voorgestelde artikel 3 119a ingewikkeld is vormgegeven
en moeilijk te doorgronden is. Met betrekking tot dit commentaar kunnen wij
het volgende opmerken. Bij de vormgeving van de bijleenregeling heeft de gedachte
vooropgestaan dat deze in de uitvoeringspraktijk zowel voor de belastingplichtige
als voor de Belastingdienst zo eenvoudig en inzichtelijk mogelijk zou moeten
zijn en bovendien zo min mogelijk administratieve lasten met zich zou moeten
brengen. Dit heeft er toe geleid dat in het overgrote deel van de gevallen
slechts twee aanvullende gegevens langdurig behoeven te worden geadministreerd:
Één bedrag (de eigenwoningreserve) en één datum
(de datum waarop de eigenwoningreserve is gemuteerd). Tevens kan in de meeste
situaties die zich rond de verwerving van de eigen woning voordoen telkens
via eenzelfde redenering worden bepaald ter zake van welke schuldbedrag de rente aftrekbaar is. Dit komt naar voren in de voorbeelden die in
de artikelsgewijze toelichting bij artikel 3 119a zijn opgenomen. De
bepalingen in artikel 3.119a lijken op het eerste gezicht inderdaad complex
maar naar verwachting is de regeling in de praktijk doorgaans gemakkelijk
uit te voeren en leidt zij tot weinig administratieve lasten. De invoering
van de bijleenregeling vormt voorts geen aanleiding om, zoals de genoemde
leden vragen, afdeling 3.6 van de Wet inkomstenbelasting 2001 te herzien.
De genoemde leden vragen verder of de in het wetsvoorstel materiële implementatie
initiatiefwetsvoorstel Hillen voorgestelde afdeling 3.6a kan worden geïntegreerd
in afdeling 3.6. Voor het antwoord op deze vraag willen wij verwijzen naar
de nota naar aanleiding van het verslag bij het genoemde voorstel waarin op
deze materie wordt ingegaan.De leden van de fractie van het CDA vragen voorts een reactie op het voorstel
van de Orde om het vervreemdingssaldo eigen woning te corrigeren met inflatiecijfers.
Om tot een oordeel over dit voorstel van de Orde te komen, moet worden bezien
welke factoren onderdeel uitmaken van het vervreemdingssaldo eigen woning
en of het in de rede ligt ten aanzien van één of meer van die
factoren een inflatiecorrectie toe te passen. Het vervreemdingssaldo eigen
woning is gelijk aan de verkoopprijs van de woning verminderd met de resterende
hypotheekschuld en verminderd met op de verkoop drukkende kosten. Het ligt
niet in de rede een inflatiecorrectie toe te passen op de verkoopprijs van
de woning. Deze prijs geeft immers de actuele waarde van de woning weer en
in die prijs is reeds een inflatiecomponent begrepen. Het valt voorts niet
goed in te zien waarom op de resterende hypotheekschuld een inflatiecorrectie
zou moeten worden toegepast. De relevante omvang van de schuld is immers het
nominale bedrag van die schuld op het moment van de vervreemding van de woning.
De conclusie moet dan ook zijn dat er geen aanleiding is om op het vervreemdingssaldo
eigen woning een inflatiecorrectie toe te passen.De leden van de fractie van het CDA vragen hoe uit de wettekst blijkt
dat de eigenwoningreserve vervalt bij overlijden.De eigenwoningreserve drukt een bedrag uit dat bij de aankoop van een
nieuwe eigen woning voor de bepaling van de eigenwoningschuld in aanmerking
wordt genomen. De eigenwoningreserve is geen reserve waar een fiscale claim
op rust. Indien een belastingplichtige overlijdt en hij nog een eigenwoningreserve
had staan, zal de eigenwoningreserve vervallen, omdat de subjectieve belastingplicht
is geëindigd. Het is daarom niet nodig expliciet op te nemen dat de eigenwoningreserve
bij het overlijden van een belastingplichtige vervalt. Dit blijkt reeds uit
de wetsystematiek. De eventuele partner van de overleden belastingplichtige
wordt ook niet geconfronteerd met deze eigenwoningreserve. Indien de partner
een deel van de eigen woning met een deel van de bijbehorende hypotheekschuld
erft, dient slechts gekeken te worden in hoeverre deze hypotheekschuld kan
worden aangemerkt als eigenwoningschuld. Dit is afhankelijk van de hoogte
van de eigenwoningreserve van deze partner zelf.Artikel 3.119a, tweede lid, Wet inkomstenbelasting 2001De leden van de fractie van de VVD vragen of de termijn van zes maanden
in het voorgestelde tweede lid van artikel 3.119a voldoende is om te kunnen
spreken van een reële eigen woning.De bedoeling van de termijn van zes maanden is om alleen die gevallen
waarin redelijkerwijs kan worden aangenomen dat sprake is van een reële
bewoning onder de werking van het tweede lid te laten vallen. Een termijn
is hierbij altijd enigszins arbitrair: Deze moet niet te kort zijn maar ook
niet zo lang dat te vaak gevallen van reële bewoning worden uitgesloten.
Er kunnen zich immers reële gevallen voordoen waarin bijvoorbeeld ten
gevolge van echtscheiding of een onverwachte overplaatsing een woning betrekkelijk kort wordt bewoond. Een termijn van zes maanden lijkt
ons in dit verband redelijk.De leden van de fractie van de VVD schetsen een casus met betrekking tot
een verliessituatie bij de verkoop van de eigen woning. Gevraagd wordt of
de gegeven uitwerking juist is en zo ja, of deze uitwerking gewenst is.De conclusie van deze leden dat rente die betrekking heeft op de restschuld
die bij de verkoop van de woning overblijft, niet als eigenwoningrente aftrekbaar
is, is juist. De belastingplichtige heeft door het verlies bij verkoop van
zijn woning een restschuld die immers niet als eigenwoningschuld kwalificeert.
Dit is echter niet het gevolg van de bijleenregeling, maar vindt zijn oorzaak
in de bestaande fiscale behandeling van de eigen woning. De restschuld heeft
immers geen betrekking meer op een eigen woning en gaat daardoor tot de grondslag
van box III behoren. De bijleenregeling voorziet overigens wel in deze verliessituatie,
omdat de belastingplichtige dit verlies later bij verkoop van een volgende
eigen woning kan compenseren met een positief vervreemdingssaldo eigen woning.Artikel 3.119a, vijfde lid, Wet inkomstenbelasting 2001Naar aanleiding van de vragen van de leden van de fractie van het CDA
waarom een drempel is opgenomen en waarom deze is vastgesteld op € 5000
wordt het volgende opgemerkt. Bij verlaging van de eigenwoningreserve met
de kosten voor verbetering of onderhoud van de woning geldt uit het oogpunt
van doelmatigheid een drempel van € 5000. Gelet op het toekomstige
financiële belang van de belastingplichtige bij een verlaging van de
eigenwoningreserve en de uitvoeringkosten die worden opgeroepen door het vaststellen
van een nieuwe beschikking is de drempel vastgesteld op een bedrag van € 5000.De leden van de fractie van de VVD vragen of het niet beter is in artikel
3.119a te spreken van uitgaven ter verwerving van de eigen woning in plaats
van kosten ter verwerving van de eigen woning. Wij zijn van mening dat in
dit verband het begrip kosten, waaronder overigens ook de koopsom van de woning
zelf is begrepen, op een in de fiscaliteit gebruikelijke wijze wordt gehanteerd.
Ook in het kader van de afschrijving op bedrijfsmiddelen wordt bijvoorbeeld
gesproken van aanschaffingskosten (zie artikel 3.30 Wet inkomstenbelasting
2001).Artikel 3.119a, zesde lid, Wet inkomstenbelasting 2001De leden van de fractie van de VVD constateren dat het zesde lid van artikel
3.119a het nodig maakt om gedurende een periode van 10 jaar gegevens met betrekking
tot de eigen woning bij te houden. Zij informeren naar de gevolgen daarvan
voor de belastingplichtige, de uitvoeringspraktijk van de Belastingdienst
en het risico van procedures over dit onderwerp.De eigenwoningreserve wordt, voor zover ze niet eerder tot nihil afneemt,
gedurende 10 jaar aangehouden. Juist om te voorkomen dat de Belastingdienst
en belastingplichtigen gedurende lange tijd bescheiden moeten bewaren om de
hoogte van de reserve te kunnen berekenen, is in artikel 3.119b voorzien in
de mogelijkheid om een eigenwoningreserve bij voor bezwaar vatbare beschikking
vast te stellen. De belastingplichtige en de Belastingdienst kunnen de behoefte
hebben aan zekerheid omtrent de hoogte van de reserve, die in de toekomst
van invloed kan zijn bij de bepaling van de (maximale) omvang van de eigenwoningschuld.
De inspecteur kan de beschikking op eigen initiatief nemen. De Belastingdienst
is voornemens een beschikking af te geven over het jaar waarin de belastingplichtige
zijn eigen woning heeft verkocht, tenzij de eigenwoningreserve bij het einde
van het bewuste kalenderjaar reeds op nihil staat. Door deze mogelijkheid
is het risico van procedures erg beperkt.De leden van de fractie van de VVD vragen op welke wijze de keuze voor een termijn van 10 jaar in het kader van remigratie tot stand gekomen
is. Voor de situatie van remigratie geldt geen afzonderlijk regime; de wet
maakt geen onderscheid tussen degenen die in deze periode van 10 jaar in Nederland
blijven enerzijds en degenen die voor kortere of langere tijd in deze periode
in het buitenland gevestigd zijn anderzijds. Deze algemeen geldende termijn
van 10 jaar is tot stand gekomen vanuit de gedachte dat zo de mogelijkheid
van tax planning redelijkerwijs wordt voorkomen, zonder dat de termijn langer
is dan voor dit doel noodzakelijk is. De leden van de fractie van de VVD vragen
of deze termijn in strijd zou kunnen zijn met het Europese recht. De vraag
aan welke bepalingen van het Europese recht getoetst dient te worden, is sterk
afhankelijk van de omstandigheden van het individuele geval. Nu het hier gaat
om de fiscale behandeling van de eigen woning die niet in de eerste plaats
als belegging of bedrijfsmiddel zal fungeren, ligt toetsing aan de bepalingen
inzake Europees burgerschap het meest voor de hand. Nu een belastingplichtige
bij terugkeer in Nederland niet aan een ander regime is onderworpen dan een
belastingplichtige die in Nederland is gebleven, valt niet in te zien hoe
de regeling in strijd zou kunnen zijn met bijvoorbeeld het recht op verblijf
zoals geformuleerd in het kader van het burgerschap van de Unie.Het is mogelijk dat in bepaalde omstandigheden een belastingplichtige
die vertrekt of terugkeert een beroep doet op de vrijheid van vestiging, het
vrij verkeer van werknemers of het vrij verkeer van kapitaal. Ook dan geldt
echter dat het feit dat de fiscale behandeling van degene die terugkeert niet
anders is dan van degene die in Nederland is gebleven. Dit leidt dan tot de
conclusie dat er geen sprake is van een inbreuk op een van deze vrijheden.Artikel 3.119a, tiende lid, Wet inkomstenbelasting 2001Aan het verzoek van de leden van de fractie van het CDA om de nadere regels
die op basis van de voorgestelde delegatiebevoegdheid kunnen worden gesteld
voor te leggen aan de Tweede Kamer voldoen wij gaarne. Op dit moment is er
nog geen concreet voornemen om dergelijke regels vast te stellen.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de VVD waarom
een bevoegdheid tot het stellen van nadere regels op ministerieel niveau geboden
wordt geacht, merken wij het volgende op. De voorgestelde maatregel is nieuw
en op onderdelen complex. In het licht hiervan en mede gelet op de tijd die
de behandeling van een wetsvoorstel vergt, achten wij het vanuit ons streven
om op een vlotte en adequate wijze in te kunnen spelen op onvoorziene ontwikkelingen
wenselijk op lager niveau nadere regels te kunnen stellen. Dit is ook in het
belang van de rechtszekerheid voor burgers. Overigens gaat het hierbij niet
om een bevoegdheid om buiten het wettelijke kader te treden, doch om binnen
het wettelijke kader zonodig nadere regels te kunnen stellen voor de toepassing
van de gegeven wettelijke bepalingen. Artikel 3.119b, Wet inkomstenbelasting 2001 (beschikking
eigenwoningreserve)De leden van de fractie van de VVD vragen of op het verzoek tot verdeling
van de eigenwoningreserve als bedoeld in artikel 3 119b, tweede lid,
nog kan worden teruggekomen zolang de beschikking niet definitief vaststaat.
Hierop kunnen wij het volgende antwoorden. De inspecteur beslist op het verzoek
bij voor bezwaar vatbare beschikking. Binnen de bezwaartermijn kan in de vorm
van een bezwaarschrift op het verzoek worden teruggekomen. Uiteraard kan ook
op het verzoek worden teruggekomen in de periode vóórdat de
inspecteur een beslissing heeft genomen. Indien de beschikking eenmaal definitief
vaststaat, kan niet meer op de eerder gemaakte keuze worden teruggekomen. De genoemde leden vragen voorts of de mogelijkheid tot herziening van
de beschikking een wettelijke grondslag nodig heeft. Het antwoord hierop luidt
bevestigend: zonder een in de wet vastgelegde mogelijkheid tot herziening
staat de beschikking, na het verstrijken van de bezwaartermijn, definitief
vast. De mogelijkheid tot herziening is op diverse plaatsen in de belastingwetgeving
geregeld omdat telkens, afhankelijk van de materie waarop de beschikking betrekking
heeft, de gronden waarop herziening mogelijk is, moeten worden aangegeven.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de VVD of
het aanbeveling verdient om de formulering van artikel 3.119b, derde lid,
van de Wet inkomstenbelasting 2001 exact aan te sluiten bij artikel 3.151,
vierde lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001 wordt het volgende opgemerkt.
De licht afwijkende formuleringen beogen geen inhoudelijk verschil aan te
brengen. Overigens sluit de formulering van 3 119b, derde lid, van de
Wet inkomstenbelasting 2001 wel woordelijk gelijk aan bij artikel 4.50, vierde
lid, van de Wet inkomstenbelasting 2001.Artikel XI, Wet op de vennootschapsbelasting 1969Onderdeel A, artikel 5 Wet op de vennootschapsbelasting
1969De leden van de fractie van de VVD stellen voor om in de gewijzigde tekst
van artikel 5 van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 de uitdrukking
«voorzover» te vervangen door: indien en voorzover.Naar aanleiding van deze vraag mogen wij verwijzen naar aanwijzing 62
van de Aanwijzingen voor de regelgeving. Deze luidt: In plaats van «indien
en voor zover» wordt de uitdrukking «voor zover» gebruikt.OverigDe leden van de fracties van de SGP, het CDA en de PvdA hebben vragen
gesteld over de Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven. Deze leden
vragen een nadere toelichting op de vormgeving van de regeling en waarom geen
nadere uitwerking van deze regeling is opgenomen in het Belastingplan. De
leden van de PvdA-fractie vragen of de regering in de aangekondigde Tegemoetkomingsregeling
buitengewone uitgaven rekening zal houden met gezinssamenstelling.De Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven zal een regeling op de
VWS-begroting worden, het betreft derhalve geen fiscale maatregel. Gezien
de aard van de regeling zal de hoogte van de tegemoetkoming wel mede afhankelijk
zijn van de geldende fiscale regelgeving zoals hoogte van de belasting- en
premietarieven en de heffingskortingen. De minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en de staatssecretaris van Financiën zullen hiervoor binnenkort
een AMvB vaststellen. Inhoudelijke vragen zullen tijdens de begrotingsbehandeling
van VWS worden behandeld. De Tegemoetkomingsregeling buitengewone uitgaven
zal door de Belastingdienst worden wordt uitgevoerd. In samenhang met de voor
te stellen regeling zullen in de bij deze nota naar aanleiding van het verslag
gevoegde nota van wijziging op het wetsvoorstel Belastingplan 2004 technische
aanpassingen in de Wet inkomstenbelasting 2001 worden aangebracht.De leden van het fracties van het CDA, GroenLinks en de PvdA vragen meer
in het algemeen naar het stelsel van de buitengewone uitgaven en stellen tevens
mogelijke varianten voor. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering
een ingrijpende wijziging van het huidige stelsel van buitengewone uitgaven
noodzakelijk acht.De leden van de CDA-fractie vragen voorts of het inkomensbegrip dat wordt
gehanteerd voor de buitengewone uitgavenregeling wel leidt tot een evenwichtige
toekenning van de buitengewone uitgavenaftrek. De leden van de PvdA-fractie
vragen in dit kader of het technisch mogelijk is de buitengewone
uitgavenregeling zo in te richten dat uitsluitend de hoogte van de ziektekosten
van invloed is en niet het hebben van een hypotheekrenteaftrek of het al dan
niet gehuwd zijn.Binnen de buitengewone uitgavenregeling wordt voor de definitie van de
drempel op dit moment uitgegaan van het verzamelinkomen. Door aan te sluiten
bij het verzamelinkomen kan op praktische en zo eenduidig mogelijke wijze
de «draagkracht» van de belastingplichtige(n) worden bepaald.
Bij fiscale partners worden de buitengewone uitgaven samengevoegd en wordt
in het verlengde daarvan als grondslag voor de drempel uitgegaan van het gezamenlijke
verzamelinkomen. Van belang is derhalve de fiscale draagkracht van het gehele
gezin. Op deze manier wordt onderscheid gemaakt tussen uitgaven voor ziektekosten
die «normaal» worden geacht en uitgaven die «buitengewoon»
worden geacht. Dit onderscheid varieert naar inkomen. Achterliggende gedachte
is dat mensen met een hoger inkomen meer uitgaven voor ziektekosten kunnen
doen voordat sprake is van een «buitengewone» uitgave. Het verzamelinkomen,
en daarmee de drempel voor buitengewone uitgaven, wordt neerwaarts beïnvloed
door een groot aantal aftrekposten. Voor de definitie van de drempel is bewust
gekozen voor een fiscaal inkomensbegrip. Er is geen principiële onderbouwing
te leveren waarom sommige aftrekposten wel en andere aftrekposten niet van
het hiervoor relevante fiscale inkomensbegrip zouden worden uitgezonderd.
Bovendien komt een correctie op het verzamelinkomen die moet worden uitgevoerd
voordat de drempel binnen de buitengewone uitgavenregeling kan worden toegepast
de uitvoerbaarheid van de regeling voor belastingplichtigen niet ten goede.De leden van de PvdA-fractie vragen in het kader van mogelijke wijzigingen
in het stelsel van buitengewone uitgaven onder andere of ooit is overwogen
de ziektekostenpremies binnen de buitengewone uitgavenregeling buiten beschouwing
te laten onder toepassing van een navenant lagere drempel. De leden van de
PvdA-fractie vragen tevens of het, wanneer de beoogde acceptatieplicht door
verzekeringsmaatschappijen ertoe leidt dat ziekterisico geen rol meer speelt
in de te vragen polisprijs, meer voor de hand ligt om de premies ziektekostenverzekering
niet langer op te nemen als ziektekosten binnen de buitengewone uitgaven,
onder gelijktijdige verlaging van de drempel.Premies voor een ziektekostenverzekering behoren tot de uitgaven voor
ziekte binnen de buitengewone uitgavenregeling omdat het betalen van deze
premies onlosmakelijk samenhangt met uitgaven voor ziekte en door middel van
de vergoedingen op grond van deze verzekeringen een deel van de ziektekosten
gedekt kan worden. Wanneer het niet meer zou voorkomen dat personen met een
hoger ziekterisico hogere premies betalen zou ervoor gekozen kunnen worden
de premies ziektekosten niet langer als uitgaven wegens ziekte aan te merken
binnen de buitengewone uitgavenregeling. Een dergelijke maatregel zou echter
betekenen dat het vrijwillig nemen van een hoger eigen risico bij de ziektekostenverzekering
aantrekkelijker wordt. De ziektekosten die niet worden vergoed omdat sprake
is van een eigen risico blijven namelijk aftrekbaar, terwijl de extra premies
die betaald worden om uitgaven in verband met een eigen risico te voorkomen
niet aftrekbaar zijn. Overigens is het zo dat voor de aanvullende verzekeringen,
die afgesloten kunnen worden voor vormen van zorg die niet tot het noodzakelijke
standaardpakket behoren, het aan de verzekeraars wèl is toegestaan
om de premies te differentiëren op grond van kenmerken van de verzekerde.
Hierdoor ligt het eveneens minder voor de hand om premies ziektekostenverzekering
niet meer aan te merken als ziektekosten binnen de buitengewone uitgavenregeling.Naar aanleiding van bovenstaande vragen over mogelijke wijzigingen in
het stelsel van buitengewone uitgaven wil wij graag verwijzen naar de brief
van de eerste ondergetekende van 16 september jl. (Kamerstukken II, 2003–2004,
28 608, nr. 65). Hierin wordt aangegeven dat de regering voornemens is
in 2006 de zorgtoeslag in te voeren waarbij huishoudens gecompenseerd
zullen worden voor (te) hoge zorgkosten in relatie tot hun inkomen. Aangezien
zowel de buitengewone uitgavenregeling in de inkomstenbelasting en de nieuw
voorgestelde tegemoetkomingsregeling hier ook in voorzien zal op dat moment
bezien worden welke gevolgen de invoering van de zorgtoeslag heeft voor de
vormgeving van deze twee regelingen. De door de leden gedane suggesties zullen
hierbij meegenomen worden.De leden van de fractie van het PvdA vragen zich af of de verschillen
in de te betalen polisprijs verminderen indien het nieuwe verzekeringsstelsel
zoals door de regering beoogd wordt ingevoerd. Tevens informeren de leden
of de beoogde acceptatieplicht ertoe zal leiden dat ziekterisico geen rol
meer speelt in de te vragen polisprijs.In het nieuwe ziektekostenverzekeringsstelsel dat in 2006 zal worden ingevoerd
gelden een acceptatieplicht en een verbod op premiedifferentiatie op grond
van persoonlijke kenmerken. Dit wil zeggen dat verzekeringsmaatschappijen
geen verschillende premie meer mogen vragen op basis van de gezondheidssituatie
van mensen. Uiteraard kunnen er wel premieverschillen bestaan tussen verzekeringsmaatschappijen.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de PvdA kan bevestigd
worden dat in tabel 3 van de brief van de staatssecretaris van Financiën
16 september jl. (Kamerstukken II, 2003–2204, 28 608, nr. 65) aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal uitgegaan wordt van de standaardpakketpolisprijs
bij particulier verzekerden. Dit bedrag, dat ook als input voor de koopkrachtberekeningen
van het CPB gebruikt wordt, bestaat uit de kale (polis)premie, de wettelijke
heffingen en een gemiddeld bedrag aan eigen betalingen.De leden van de PvdA-fractie vragen of het voorstelbaar is dat chronisch
zieken en gehandicapten, die regelmatig meer dan gemiddeld hogere ziektelasten
hebben niet boven de inkomensdrempel binnen de buitengewone uitgavenregeling
uitkomen..Met de drempel binnen de buitengewone uitgavenregeling wordt op praktische
wijze een kwantitatief onderscheid aangebracht tussen «normale»
uitgaven (niet aftrekbaar) en «buitengewone» uitgaven (wel aftrekbaar).
Het verschil tussen uitgaven voor ziektekosten die als «normaal»
worden gezien en uitgaven die als «buitengewoon» worden gezien,
wordt niet bepaald door een vaste grens, maar varieert naar inkomen. De drempel
die wordt gehanteerd is 11,2% van het verzamelinkomen (met een minimum en
een maximum).Zoals ook uit de brief van de staatssecretaris van Financiën van
16 september jl. (Kamerstukken II, 2003–2004, 28 608, nr.
65) naar voren komt is het gebruik van de buitengewone uitgavenregeling de
laatste jaren fors in omvang toegenomen. Zowel het aantal personen als de
gemiddelde aftrekpost per persoon is de laatste jaren fors gestegen. Dit heeft
mede te maken met beleidsmaatregelen ten behoeve van voornamelijk chronisch
zieken en gehandicapten zoals de verlaging van de drempel, verhoging van de
forfaits en de introductie van de vermenigvuldigingsfactoren. Voor alleenstaanden
met een minimuminkomen bedragen de standaardziektekosten zoals de nominale
en procentuele ZFW premie al circa 9,5% van het inkomen. Om in aanmerking
te komen voor aftrek van buitengewone uitgaven dient deze persoon nog circa € 200
aan extra (al dan niet forfaitair bepaalde) kosten te maken om in aanmerking
te komen voor de buitengewone uitgaven. Wanneer deze persoon door een ziekte
of gebrek niet in staat is ten minste 55% te verdienen van wat een andere
overigens vergelijkbare belastingplichtige kan verdienen, komt deze persoon
tevens in aanmerking voor het arbeidsongeschiktheidsforfait. Wanneer deze
persoon de afgelopen twee jaren buitengewone uitgaven heeft gehad komt deze
persoon in aanmerking voor het chronisch ziekenforfait. Het ouderdomsforfait,
arbeidsongeschiktheidsforfait en chronische ziekenforfait voorzien in een
tegemoetkoming voor dezelfde kosten, per belastingplichtige kan slechts een van deze forfaits in aanmerking worden genomen. Het is mogelijk
dat een persoon met een handicap of chronische ziekte wel hoge ziektegerelateerde
uitgaven heeft, maar dat deze (grotendeels) vergoed worden op grond van een
ziektekostenverzekering of een andere regeling. Voor de buitengewone uitgavenregeling
worden ziektekosten alleen in aanmerking genomen wanneer zij «drukken»
op het inkomen van de belastingplichtige. Deze problematiek is eerder aan
de orde gekomen in het IGCZ-rapport (Inkomenspositie Gehandicapten en Chronisch
Zieken) dat op 18 juni 2001 door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal is aangeboden (kenmerk SZW0000565).
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering heeft overwogen om voor
65-minners een chronisch ziekenforfait vast te stellen dat een tegemoetkoming
garandeert voor de extra kosten van ziek zijn en gehandicapt zijn en die wel
worden aangeduid als«ongrijpbare kosten».Voor 65-plussers voorziet het ouderdomsforfait in een forfaitaire tegemoetkoming
voor kosten die wel de draagkracht aantasten maar niet altijd benoembaar zijn.
Voor 65-minners die door een ziekte of gebrek niet in staat zijn ten minste
55% te verdienen van wat een andere overigens vergelijkbare belastingplichtige
kan verdienen biedt, zoals hierboven opgemerkt, het arbeidsongeschiktheidsforfait
een tegemoetkoming voor deze kosten. In 1998 is naast het op dat moment bestaande
ouderdomsforfait en het arbeidsongeschiktheidsforfait het chronisch ziekenforfait
ingevoerd. Met het chronisch ziekenforfait is beoogd chronisch zieken en gehandicapten
(die niet in aanmerking komen voor het ouderdoms- of het arbeidsongeschiktheidsforfait)
een compensatie te geven voor extra kosten wegens arbeidsongeschiktheid en
chronische ziekte die de draagkracht aantasten, maar niet altijd benoembaar
zijn (de zogenoemde verborgen kosten). In aanmerking voor het chronisch ziekenforfait
komt iedereen die de voorgaande twee jaren de drempel buitengewone uitgaven
heeft overschreden. Door deze pragmatische wijze van afbakening komt de compensatie
door middel van het chronisch ziekenforfait in ieder geval terecht bij mensen
die twee jaren buitengewone uitgaven hebben gehad. Dit zijn de belastingplichtigen
die in relatie tot hun inkomen over een langere periode hogere ziektegerelateerde
uitgaven hebben. Daarmee is de gevraagde tegemoetkoming dus al gerealiseerd.De leden van de PvdA-fractie vragen of het fiscaal technisch mogelijk
is om een forfait te introduceren voor de groep chronisch zieken en gehandicapten
uitgaande van een combinatie van indicaties voor bijvoorbeeld de TOG-regeling,
thuiszorg en WVG-hulpmiddelen. Bij brief van 10 maart 2003 (VWS0 300 302)
is aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal het rapport van het NIVEL-onderzoek
«Mogelijkheden van bestaande indicaties ter identificatie van chronisch
zieken en gehandicapten met hoge ziektegerelateerde uitgaven» aangeboden.
Wij concluderen dat op basis van de onderzochte bestaande indicaties geen
afbakening van zowel de groep chronisch zieken als de groep gehandicapten
kan worden verkregen, die de groep met hoge ziektegerelateerde uitgaven onderscheidt.
U ontvangt hierover op korte termijn een brief van de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.De leden van de PvdA-fractie vragen of het ouderdomsforfait gerekend wordt
tot de buitengewone uitgavenregeling en of het juist is dat het overgrote
deel van de ouderen hiervoor in aanmerking komt. Het antwoord luidt bevestigend,
alle belastingplichtigen die bij het begin van het kalenderjaar de leeftijd
van 65 jaar hebben bereikt mogen bij de berekening van de buitengewone uitgaven
het ouderdomsforfait (€ 757) in aanmerking nemen. Het ouderdomsforfait
is onderdeel van de buitengewone uitgavenregeling, waardoor het afhankelijk
is van andere factoren, zoals de hoogte van de drempel en andere in aftrek
te brengen kosten, of het forfait effectief in aftrek kan worden gebracht.
Aansluitend vragen deze leden of het ouderdomsforfait vooral een inkomensmaatregel
is voor ouderen met een laag en middeninkomen en niet specifiek een tegemoetkoming is voor kosten die samenhangen met ziekte of handicap. Buitengewone
uitgaven zijn niet alleen voor kosten wegens een ziekte of handicap maar ook
bijvoorbeeld kosten wegens overlijden, adoptie, bevalling en ouderdom. Het
ouderdomsforfait is een tegemoetkoming voor kosten die niet direct aan de
ouderdom kunnen worden gerelateerd of niet goed kunnen worden gekwantificeerd.
Zowel het ouderdomsforfait als het arbeidsongeschiktheids- en het chronisch
ziekenforfait zijn ingevoerd en later verhoogd om de inkomens van desbetreffende
groepen te ondersteunen. Het onderscheidende element is dus arbeidsongeschiktheid
of chronische ziekte, en niet het inkomen. Het zijn geen algemene inkomensmaatregelen
vanwege de plaats van deze forfaits binnen de buitengewone uitgavenregeling.
De leden van de PvdA-fractie vragen om een gedetailleerde schatting van het
extra beroep op de buitengewone uitgavenregeling als gevolg van de diverse
voorgestelde maatregelen in de zorg. De genoemde onderdelen zijn een uitwerking
van de in het Hoofdlijnenakkoord voorgestelde pakket aan maatregelen in de
zorg. De budgettaire doorwerking van deze maatregelen naar de buitengewone
uitgaven is geraamd op een budgettair beslag van 80 mln in 2004 oplopend naar
130 mln in 2007.De leden van de PvdA-fractie merken op dat medicijnen die
niet worden vergoed door het ziekenfonds niet in aanmerking komen binnen de
buitengewone uitgavenregeling. Deze leden vragen of de regering zich dit heeft
gerealiseerd en of hiervoor compensatie zal worden geboden.In het verleden werd voor de aftrekbaarheid van uitgaven wegens ziekte
aangesloten bij het verstrekkingenpakket van de Ziekenfondswet en de AWBZ.
Op dit moment is het binnen de buitengewone uitgavenregeling niet doorslaggevend
of ziektekosten voor vergoeding binnen het ziekenfonds in aanmerking komen.
Uitgaven wegens ziekte, invaliditeit en bevalling kunnen binnen de buitengewone
uitgavenregeling in aanmerking genomen worden wanneer zij direct verband houden
met ziekte, invaliditeit of bevalling en op de belastingplichtige «drukken».
Uitgaven voor medicijnen zijn uitgaven voor genees-, heel- en verloskundige
hulp wanneer de medicijnen zijn verstrekt op voorschrift van een arts. Voor
zover medicijnen niet op voorschrift van een arts zijn verstrekt vallen deze
uitgaven onder de huisapotheek en kan jaarlijks per persoon forfaitair € 23
als uitgaven wegens ziekte in aanmerking genomen worden.De leden van de PvdA-fractie vragen enkele rekenvoorbeelden van het theoretisch
extra beroep op de buitengewone uitgaven regeling voor een aantal standaardhuishoudens
uitgesplitst naar inkomen, huishoudvorm en leeftijd. De diverse maatregelen
in de zorg zullen voor bepaalde huishoudens leiden tot een stijging van de
kosten. Bij voornamelijk de lage inkomens en ouderen zal dit resulteren in
een hoger beroep op de buitengewone uitgavenregeling. Door de werking van
de zogenaamde vermenigvuldigingsfactoren zullen ouderen en chronisch zieken
tot 150% van de extra kosten als buitengewone uitgaven van de belasting kunnen
aftrekken. Als voorbeeld kan gegeven worden een alleenstaande bijstandsgerechtigde
met reuma die in aanmerking komt voor het arbeidsongeschiktheids- of chronische
ziekenforfait (deze belastingplichtige heeft of meerjarig buitengewone uitgaven
of is minimaal 45% arbeidsongeschikt). Indien deze persoon dagelijks op doktersvoorschrift
paracetamol slikt zullen de extra kosten in 2004 indicatief € 75
bedragen. In wordt de opbouw van de buitengewone uitgaven weergegeven met
en zonder de extra kosten. Tabel 17 rekenvoorbeeld Buitengewone Uitgavenregeling
(BU)   Zonder € 75 extra kostenMet € 75 extra
kostenAVerzamelinkomen voor
aftrek BU13 19413 194 Buitengewone uitgaven  BProcentuele en nominale
ZFW-premie1 4001 400 CAO / Chronisch ziekenforfait757757 DHuisapotheek2323EOverige kosten075 FSubtotaal 1 (B+C+D+E)2 1802 255 GDrempel BU (11,2% van
A)1 4781 478 HSubtotaal 2 (G-H)702777IVermenigvuldigingsfactor
50% (50% van H)351389JTotale aftrek Buitengewone
uitgaven (H+I)1 0531 166KTerug te ontvangen via
T-biljet349386 Verschil 37In 2003 ontvangt deze persoon, indien er verder geen andere dan reguliere
ziektekostenpremies betaald worden, op grond van de buitengewone uitgavenregeling
circa € 349 terug. Indien er € 75 aan extra kosten zijn
stijgt dit tot € 386. De extra kosten van € 75 worden
dus in dit voorbeeld voor de helft direct gecompenseerd door de buitengewone
uitgavenregeling.Aangezien het effect van de diverse maatregelen sterk individueel bepaald
is, zou een gemiddelde doorrekening geen representatief beeld geven van de
werkelijk optredende effecten op de buitengewone uitgaven. Wel kan voor een
overzicht van de cumulatie van maatregelen met inkomenseffecten die gelden
voor specifieke groepen, verwezen worden naar de inkomensbijlage bij de begroting
van SZW. Zoals ook is beschreven bij brief van 22 oktober 2003 (29 200
XV nr. 8) van de minister van SZW over het inkomensbeeld na het Najaarsoverleg
zal deze ten behoeve van de Tweede Kamer nader worden uitgewerkt.De leden van de PvdA vragen tevens wat het enkele effect van de introductie
van eigen risico is in 2005 op het beroep op de buitengewone uitgaven regeling.
De precieze vormgeving van de introductie van een eigen risico in 2005 en
het effect daarvan op de ziektekostenpremie moet nog nader worden uitgewerkt.
Pas dan wordt duidelijk wat het effect op de buitengewone uitgaven binnen
de fiscaliteit wordt.De Staatssecretaris van Financiën,J. G. WijnDe Minister van Financiën,G. Zalm XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 01/02, 28 219.XNoot2Kamerstukken II, vergaderjaar 01/02, 28 371.XNoot3Kamerstukken II, vergaderjaar 01/02, 28 219, nr. 3, blz. 84 e.v.XNoot4Kamerstukken II, vergaderjaar 01/02, 28 219, nr. 3, blz. 103.XNoot1WBSO nader beschouwd; Onderzoek naar de effectiviteit van de WBSO door
PricewaterhouseCoopers, Dialogic en de TUDelft, juni 2002 alsmede CPB Document,
no. 008, juli 2001, De maatschappelijke kosten en baten van technologiesubsidies
zoals de WBSO. Zie ook Eindrapportage IBO Technologiebeleid, juni 2002.XNoot2Zie Raising EU R&D Intensity, Improving the Effectiveness of Public
Support Mechanisms for Private Sector Research and Development: Fiscal Measures,
Report to the European Commission by an Independant Expert Group, 2003.XNoot1Zie bijvoorbeeld brief van SAP aan de Tweede Kamer der Staten Generaal,
van 13 december 2002.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2003–2004, 29 209.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2000–2001, 27 559, nr. 2.XNoot1VakstudieNieuws 2003/ 45A.7. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29210-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl