Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal; Brief minister met tussentijds verslag over de resultaten van het genoemde programma tot nu toe
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28450, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

25-08-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28450 nr. 3

19-08-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Proces van uitvoering BBI met externe partners gestart2. Drie thematische speerpuntenBeschermde gebieden / Ecologische netwerkenDuurzaam gebruik van biodiversiteitBossenWaterLandbouwgebiedenDroge gebiedenHet verminderen van de negatieve effecten van Nederlands
handelen op de biodiversiteit in het buitenlandTransitie BiodiversiteitOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28450Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 450Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaalnr. 3BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEITAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 augustus 2004Met onze brief van 23 mei 2002 (28 450, nr. 1) hebben wij u
het Beleidsprogramma Biodiversiteit Internationaal (BBI) aangeboden. Het BBI
groepeert de voornemens van zes ministeries op het gebied van internationaal
biodiversiteitsbeleid voor de periode 2002–2006, en vormt daarmee de
Nederlandse bijdrage aan het bereiken van de internationaal overeengekomen
doelstellingen van het Verdrag inzake Biologische Diversiteit (CBD) en Millennium
Development Goal 7. Naar aanleiding van onze toezegging tussentijds te zullen
rapporteren over de uitvoering van het BBI, breng ik u bij deze op de hoogte
van de resultaten tot nu toe. Ik doe dit mede namens mijn collega's van OS
en VROM.1. Proces van uitvoering BBI met externe partners gestartNa verschijning van de nota is een proces op gang gebracht dat is gericht
op het breed onder de aandacht brengen van het BBI en het tot stand brengen
van samenwerking tussen overheid en maatschappelijke organisaties bij de uitvoering
van het beleidsprogramma. Daarbij is veel aandacht besteed aan het verbeteren
van de communicatie tussen alle betrokken partijen. Inmiddels is actuele informatie
over de uitvoering van het BBI beschikbaar op de website van het Nederlandse CBD Clearing-House Mechanism (http://www.biodiversity-chm.nl). Tevens worden betrokkenen nader geïnformeerd via een apart
in het leven geroepen BBI Bulletin.Op 15 april 2003 is in Den Haag een bijeenkomst gehouden waarbij
120 deelnemers van verschillende organisaties aanwezig waren. Tijdens deze
bijeenkomst maakte de overheid duidelijk dat het BBI niet door haar alleen
kan worden uitgevoerd. Zij heeft de andere actoren uit de samenleving daarbij
nodig. Ook werd geconstateerd dat het nodig is de verschillende beleidsvoornemens
verder te concretiseren. Inmiddels hebben bijeenkomsten over deelonderwerpen
als ecologische netwerken, bossen, water, agrobiodiversiteit,
droge gebieden, kennis, educatie en informatievoorziening plaatsgehad.Op 11 mei 2004 vond een tweede publieksbijeenkomst over de implementatie
van het BBI plaats.Om meer doelgericht aan de verdere uitvoering van het BBI te kunnen werken
is de «Beleidsmonitor Biodiversiteit»
ontwikkeld. Met deze database kunnen op eenvoudige wijze overzichten van beleidsonderdelen
of thema's worden gemaakt, internationale verplichtingen aan Nederlands beleid
worden gerelateerd en de voortgang van de uitvoering worden gevolgd.Een deel van het BBI wordt uitgevoerd via het Actieplan Natuurbeheer voor
Midden- en Oost-Europa 2001–2004. Met dit actieplan ondersteunt Nederland
een reeks Midden- en Oost-Europese landen op het gebied van natuurbeleidsontwikkeling
en concrete beschermings- en beheersmaatregelen. In verband met de betekenis
van deze landen voor de Europese natuur zal voortzetting van het programma
na 2004 worden bezien.2. Drie thematische speerpuntenHet BBI kent een groot aantal verschillende onderwerpen en activiteiten.
Dit is inherent aan de keuze voor biodiversiteit als beleidsthema. Er zijn
drie specifieke speerpunten benoemd. Dit zijn 1) het versterken van ecologische
netwerken; 2) het verduurzamen van het gebruik van (agro)biodiversiteit en
3) het verminderen van de negatieve effecten van Nederlands handelen op de
biodiversiteit in het buitenland.Beschermde gebieden / Ecologische netwerkenNederland benadrukt sinds enige jaren in een reeks van internationale
fora het belang van ecologische netwerken als instrument voor biodiversiteitbeheer.
De beleidsdoelstelling van Nederland is dat op den duur op wereldschaal 10%
van het landoppervlak deel uitmaakt van een samenhangend systeem van beschermde
natuurgebieden.Zo is tijdens de WSSD in Johannesburg in september 2002 de ontwikkeling
van nationale en regionale ecologische netwerken geïdentificeerd als
één van de methoden om het wereldwijde verlies aan biodiversiteit
een halt toe te roepen. Ter voorbereiding op het World Parks Congress (WPC)
in Durban in september 2003 alsmede de 7e Conferentie van Partijen (COP7)
van de CBD in februari 2004 in Kuala Lumpur heeft Nederland in juni 2003 een
Stategic Round Table georganiseerd over de rol van beschermde gebieden en
ecologische netwerken. Deze bijeenkomst heeft geleid tot een aantal aanbevelingen
aan internationale gremia.Het 5e IUCN World Parks Congress, waar zo'n 2500 mensen aan deelnamen,
maakte duidelijk dat het natuurbeleid op een kruispunt staat. De afgelopen
jaren is in brede kring het besef gegroeid dat de in Den Haag (CBD-COP6) en
Johannesburg (WSSD) afgesproken doelstelling om het verlies aan biodiversiteit
in 2010 tot staan te brengen niet kan worden gehaald zonder nieuwe, offensieve
benaderingen.Een belangrijk discussiethema van het WPC vormde dan ook de inbedding
van natuurdoelstellingen in bredere regionale benaderingen gericht op het
duurzaam samengaan van zowel ecologische, economische als sociale belangen.
Veel van de inhoudelijke bijdragen die Nederland in Durban heeft aangeleverd
zijn terug te vinden in de Message of the WPC to the CBD. Nederland is er tijdens de 7e Conferentie van Partijen bij het Biodiversiteitsverdrag
in februari 2004 ook in geslaagd een verwijzing naar het belang
van ecologische netwerken in het Werkprogramma Beschermde Gebieden op te nemen.Op een meer praktisch niveau wordt in het kader van de uitvoering van
het BBI via het Actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-Europa de ontwikkeling
van indicatieve kaarten voor ecologische netwerken in Oost-Europa mogelijk
gemaakt. Er wordt steun verleend aan de ontwikkeling van ecologische netwerken
in Centraal Amerika, Nepal en Indo-China. De lokale bevolking wordt betrokken
bij het beheer van de beschermde gebieden en aanvullend door sociaal-economische
activiteiten in de omringende bufferzones. Specifieke aandacht wordt hierbij
besteed aan het ontwikkelen van zogenaamde «flyways» voor voor
Nederland belangrijke trekvogels.Duurzaam gebruik van biodiversiteitEen tweede speerpunt van het BBI is het «duurzame gebruik»
van biodiversiteit. Bij een goede invulling van dit begrip wordt naast het
gebruik ook de instandhouding van biodiversiteit meegenomen. Om het concept
van duurzaam gebruik verder praktisch uit te werken heeft Nederland in de
afgelopen jaren een aantal internationale workshops gesteund die geleid hebben
tot een serie richtlijnen voor duurzaam beheer, die door de recent gehouden
COP7-CBD zijn aanvaard. Deze richtlijnen moeten door de partijen bij het Biodiversiteitsverdrag
vertaald worden naar nationaal beleid en uitmonden in een praktisch hulpmiddel
voor de instandhouding en duurzaam gebruik van biodiversiteit door de lokale
bevolking.Ook binnen de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking zijn veel activiteiten
gaande die het duurzaam gebruik van biodiversiteit beogen. Dit geldt bijvoorbeeld
voor het beheer van beschermde natuurgebieden waarbij ook de sociaal-economische
ontwikkeling van de plaatselijke bevolking veel aandacht krijgt. Het geldt
ook voor landbouwontwikkeling waarbij het behoud en duurzaam gebruik van (agro)biodiversiteit
de kwetsbaarheid van de armste groepen ten opzichte van bijvoorbeeld droogte
of prijsschommelingen dient te verminderen. Voor het duurzaam gebruik van
biodiversiteit is de uitvoering van de CBD-werkprogramma's voor de verschillende
ecosystemen van belang. Hieronder volgt een korte beschrijving van de BBI-activiteiten
op dit vlak voor Bossen, Wetlands en Zeeën, Landbouwgebieden en Droge
gebieden.BossenHet BBI werkprogramma voor bossen is uitgewerkt en besproken met de maatschappelijke
organisaties. Binnen de Nederlandse internationale inspanningen is traditioneel
veel aandacht geweest voor bossen als belangrijk ecosysteem voor behoud van
biodiversiteit. Bossen spelen tevens een centrale rol als leefgebied en bron
van inkomsten voor veel lokale gemeenschappen.Het Regeringstandpunt Tropisch Regenwoud blijft het kader voor de Nederlandse
investeringen in bossenactiviteiten. De bilaterale inspanningen van Nederland
richten zich onder andere op beleidsvorming, versterking van de bosinstituten,
de bescherming van natuurgebieden en het bevorderen van de participatie van
de bevolking. Enkele concrete resultaten zijn dat Colombia de aanbevelingen
van het Tropenbosprogramma voor haar nieuwe biodiversiteitsbeleid heeft gebruikt,
dat via het Nederlands Comité voor IUCN de waarden van het Guyana Shield
bosgebied in kaart zijn gebracht en dat inmiddels 66 NGO's in ontwikkelingslanden
profiteerden van subsidies onder het Tropisch Regenwoud Programma. Het afgelopen jaar is de ontwikkeling en uitvoering van nationale bossenprogramma's
(nfp's) verder ondersteund, enerzijds via bilaterale inspanningen (o.a. Guatemala,
Peru, Vietnam, Senegal) en anderzijds via de in 2002 gestarte en bij de FAO
ondergebrachte National Forest Programmes-Facility.
Via dit laatstgenoemde initiatief is naast landenspecifieke ondersteuning
ook een compleet overzicht samengesteld van financieringsmogelijkheden voor
het duurzaam beheer van bossen.Op multilateraal gebied laat de voortgang op bossengebied te wensen over.
Het proces binnen het United Nations Forum on Forests kent vooralsnog weinig
voortgang in de bereidheid om tot harde afspraken op het gebied van duurzaam
bosbeheer te komen. Het werkprogramma Bossen dat tijdens de COP6 – CBD
in Den Haag werd aangenomen biedt daartoe meer inspiratie. Nederland heeft
aan de secretariaten van het UNFF en het Biodiversiteitsverdrag twee medewerkers
toegevoegd om de samenwerking tussen deze secretariaten te versterken.De betrokken ministeries maken zich inmiddels zorgen over de voortgang
in het UNFF-proces. De discussie over een apart juridisch bindend instrument
op het gebied van bossen wordt nu al 12 jaar lang gevoerd en loopt uitermate
moeizaam: een groot aantal landen ziet niets in een dergelijk instrument.
De vraag dringt zich in toenemende mate op of voortzetting van de discussie
in UNFF-verband nog wel zinvol is en of een bossenprotocol onder het Biodiversiteitsverdrag
niet meer kans van slagen heeft. Tot op dit moment is Nederland echter politiek
gebonden aan de bestaande EU Raadsconclusies die gericht zijn op de ontwikkeling
van een apart bossenverdrag.WaterWater staat internationaal zeer in de belangstelling. Voor Nederland bestaat
de inzet eruit dat bij het beheer van water zowel de productie van voedsel
als het behoud van biodiversiteit binnen een stroomgebied moeten worden meegenomen.
De actieve deelname tijdens de WSSD in Johannesburg en het 3de Wereld Water
Forum in Kyoto heeft geleid tot het interdepartementale programma «Partners
voor Water». Binnen «Partners voor Water» zijn momenteel
23 projecten in uitvoering die zich specifiek richten op het thema «water
voor voedsel en ecosystemen».Ook worden projecten uitgevoerd gericht op duurzaam gebruik, eerlijke
verdeling van de opbrengsten en bescherming van kustgebieden en wetlands in
andere landen, zoals in de regio West Afrika. Capaciteitsopbouw ten behoeve
van nationale en regionale beleidsontwikkeling wordt meer dan voorheen geïntegreerd
met sociaal-economische analyses om zo ook een bijdrage te leveren aan armoedebestrijding.
Het belang van de ecologische relaties met Nederland is evident. Aanvullende
ondersteuning op bilateraal niveau vindt plaats via ambassades.Wat betreft het beschermen van de biodiversiteit van het mariene milieu
is tijdens de laatste ministersvergadering van de OSPAR-landen in Bremen in
juni 2003 de «Aanbeveling voor het aanwijzen van beschermde mariene
gebieden» aangenomen. Op grond hiervan zal in 2010 een ecologisch netwerk
worden gecreëerd van goed beheerde beschermde mariene gebieden. Een eerste
voorlopige aanmelding van potentiële gebieden zal in 2005 plaatsvinden.
Daarnaast is in het kader van de OSPAR-landen een «Initiële lijst
van bedreigde en afnemende diersoorten en habitats op zee» vastgesteld.
Het beschermen van de biodiversiteit voor zowel zoet als zout water wordt
ook gerealiseerd door de toepassing van de relevante EU-regelgeving zoals
de Kaderrichtlijn Water en de EU-vogel- en habitatrichtlijnen.
Verder wordt er in Noordzee-kader gewerkt aan een set van 10 ecologische kwaliteitsdoelen.LandbouwgebiedenOnder het thema agrobiodiversiteit is ingezet op capaciteitsopbouw in
ontwikkelings-landen. Daarnaast wordt bij de ondersteuning van de CGIAR-instellingen
voor landbouwkundig onderzoek de link met biodiversiteit gelegd. De richting
van het onderzoek wordt steeds meer gedefinieerd door de belangengroepen zelf
en door de internationale ontwikkelingsagenda. Daarbij komt de eerlijke verdeling
van de opbrengsten van het gebruik van genetische bronnen steeds meer centraal
te staan. Het partnerschap tussen Nederland en de FAO is naast op bossen ook
gericht op de thema's voedselzekerheid en agrobiodiversiteit. Via het Actieplan
Natuurbeheer Midden- en Oost-Europa is steun verleend aan landbouwmilieuprogramma's.
De sterke relatie tussen biodiversiteit en landbouw in die regio werd daarmee
onderkend. De hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in 2003
bood gelegenheid om uitvoering te geven aan de voornemens tot verdere integratie
van milieu en biodiversiteit. Nederland heeft deze hervormingsvoorstellen
gesteund.Droge gebiedenDe belangstelling voor het beheer van biodiversiteit van de droge gebieden
neemt toe.De CBD en het verdrag voor woestijnbestrijding (UNCCD) hebben een gezamenlijk
werkprogramma voor de droge gebieden aangenomen dat Nederland ondersteunt.Een aantal maatschappelijke organisaties is gestart met initiatieven gericht
op versterking van de participatie van de bevolking bij het beheer van de
droge gebieden, met onder meer aandacht voor agrobiodiversiteit en weidebeheer.
In de bestaande bossenprogramma's van OS wordt ondersteuning van duurzaam
beheer van droge bossen voortgezet en is er toenemende belangstelling voor
het gebruik van inheemse soorten.Het verminderen van de negatieve effecten van Nederlands
handelen op de biodiversiteit in het buitenlandDit derde speerpunt van het BBI heeft voor een belangrijk deel een langetermijnkarakter.
Als gevolg van de import van grondstoffen legt Nederland een groot beslag
op de natuurlijke hulpbronnen en biodiversiteit elders in de wereld. Zowel
door de overheid als door niet-gouvernementele organisaties worden inspanningen
geleverd ten behoeve van behoud van biodiversiteit buiten ons land.Internationaal en in Nederland doet momenteel de discussie rond de import
van illegaal gekapt hout stof opwaaien. Nederland ondersteunt het EU-actieplan
tegen illegaal hout actief. Verder werden het Afrikaprogramma van de FSC (Forest
Stewardship Council), de Conference sur les Ecosystèmes de Fôrets
Denses et Humides d'Afrique Centrale en de eerste bijeenkomst van African
Forest Law Enforcement and Governance-proces ondersteund. Het nieuwe OS-beleid
biedt meer mogelijkheden om in de toekomst in het Congo Basin het onderwerp
duurzaam bosbeheer in relatie tot de houthandel in geconsolideerde vorm op
te pakken. Ook in Azië zijn onderhandelingen gestart over het tegengaan
van de illegale houtkap. Het tegengaan van de illegale kap is in de praktijk
een verlengstuk van Goed Bestuur en Integriteit van overheden. De verwachting
is dat de aandacht van illegale houtkap dan ook zal verbreden naar aandacht
voor goed bestuur en maatschappelijke participatie. In het kader van het BBI-hoofdstuk Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
en de transitie «Biodiversiteit en duurzaam gebruik natuurlijke hulpbronnen»
wordt in opdracht van VROM gewerkt aan het project «Beoordelingskader
biodiversiteit». Dit project is bedoeld om bedrijfsleven, maatschappelijke
organisaties en overheden handvatten te bieden om biodiversiteit op een transparante
manier te beoordelen en te integreren in hun beleid inzake Maatschappelijk
Verantwoord Ondernemen. Het beoordelingskader vormt daarbij géén
apart instrument, en stelt ook géén extra eisen aan bedrijven.
Het is een hulpmiddel om ofwel aan reeds bestaande verplichtingen (biodiversiteit
in MER) transparanter te kunnen voldoen, ofwel om organisaties te helpen bij
vrijwillige initiatieven ten aanzien van het operationaliseren van biodiversiteitbeleid.
Met EZ wordt overlegd over de mogelijkheid om het beoordelingskader beschikbaar
te stellen via het MVO-kenniscentrum dat binnenkort operationeel zal zijn.
In 2004 zal VROM zich in samenwerking met andere ministeries inzetten voor
communicatie, verdere draagvlakvergroting en praktische toepassing in pilotprojecten.Ondanks deze inspanningen is de Nederlandse «ecologische voetafdruk»
nog groot.De verwezenlijking van de onder dit BBI speerpunt genoemde doelen is in
de verslagperiode nog onvoldoende naderbij gekomen. Extra inzet op dit onderdeel
van het beleidsprogramma en ook in het kader van de Transitie Biodiversiteit
is nodig.Transitie BiodiversiteitIn het verlengde van het BBI en voortkomend uit de signalering van hardnekkige
milieuproblemen in het NMP4 heeft de overheid een beleidsproces in gang gezet
van een transitie naar een duurzaam gebruik van biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnen. Dit wordt opgepakt in samenwerking met bedrijfsleven, maatschappelijke
organisaties en kennisinstellingen. Vanuit een langetermijnvisie (tot 2030)
wordt ingezet op beleidsinnovatie. Momenteel wordt gewerkt aan een Uitvoeringsprogramma
2004–2007 met vier speerpunten: internationale ecologische netwerken,
duurzame landbouw en ruimtegebruik, vis en voedselvoorziening, en bossen.
Voor de speerpunten worden streefbeelden geformuleerd voor 2030. In samenwerking
met maatschappelijke partners zullen experimenten worden uitgevoerd die moeten
leiden tot daadwerkelijke verduurzaming van het gebruik van biodiversiteit
en natuurlijke hulpbronnen. Dit uitvoeringsprogramma zal u in de tweede helft
van dit jaar worden aangeboden.In 2004 zal de uitvoering van het BBI worden voortgezet; begin 2005 zal
opnieuw worden gerapporteerd over de voortgang. Tevens zal een begin worden
gemaakt met de mid-term evaluatie van dit beleidsprogramma.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,C. P. Veerman 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28450-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl