Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing; New York,18 december 2002
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31797, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

05-12-2008

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31797-(R1871) nr. 1;A

27-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamToelichtende notaI. INLEIDINGII. VOORNAAMSTE KENMERKEN VAN HET SYSTEEM VAN TOEZICHT1. Internationaal toezicht2. Nationaal toezichtIII. RELATIE MET HET EUROPEES VERDRAG TER VOORKOMING
VAN FOLTERINGIV. GEVOLGEN BINNEN HET KONINKRIJKInternationaal toezichtNationaal toezicht in NederlandJustitiële inrichtingenCommissies van toezichtDe Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbeschermingDe Inspectie voor de sanctietoepassingOverig toezichtToezicht op uitzetproces en locaties vreemdelingenbewaringPolitiecellenDetentieplaatsen Koninklijke MarechausseeZorgsectorNationaal toezicht in de Nederlandse AntillenGestichtenPsychiatrie-medische behandelingPolitiecellenStaatkundige hervormingNationaal toezicht in ArubaVrijheidsberoving in het kader van strafrecht/strafvorderingVrijheidsberoving in het kader van de executie van vrijheidsstraffenVrijheidsberoving in het kader van de psychiatrieV. KONINKRIJKSPOSITIEVI. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGDeel I Algemene beginselenDeel II Subcomité ter PreventieDeel III Mandaat van het Subcomité ter PreventieDeel IV Nationale PreventiemechanismenDeel V VerklaringDeel VI Financiële bepalingenDeel VII SlotbepalingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31797Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 797 (R1871)Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede,
onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing; New York, 18 december
2002Anr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 27 november 2008Ter griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op 28 november 2008.De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke goedkeuring van de Staten-Generaal
wordt onderworpen kan door of namens een van de Kamers of door ten minste
vijftien leden van de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de Tweede Kamer
of door de Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse Antillen onderscheidenlijk
van Aruba te kennen worden gegeven uiterlijk op 28 december 2008.Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen,
de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u hierbij ter
stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 18 december 2002 te New
York totstandgekomen Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering
en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (Trb.
2005, 243 en Trb. 2006, 64).Een toelichtende nota bij dit Protocol treft u eveneens hierbij aan.De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.Aan de Gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba is verzocht
hogergenoemde stukken op 28 november 2008 over te leggen aan de Staten
van de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba.De Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse Antillen en van Aruba zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenToelichtende notaI. INLEIDINGIn het op 10 december 1984 te New York tot stand gekomen Verdrag
tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of
bestraffing (Trb. 1985, 69; hierna: het Verdrag tegen foltering) is een absoluut
verbod van foltering vastgelegd. Om naleving van dit absolute verbod te bevorderen,
riep de Wereldconferentie inzake de Rechten van de Mens in Wenen in 1993 op
tot aanneming van een facultatief protocol bij dat verdrag. Deze oproep heeft
geresulteerd in het onderhavige protocol, het Facultatief Protocol bij het
Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling
of bestraffing (hierna: het Protocol), dat op 18 december 2002 door de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is aanvaard (Trb. 2005, 243 en
Trb. 2006, 64). Het Protocol heeft als doel een bijdrage te leveren aan het
voorkomen van foltering door een systeem in het leven te roepen van regelmatige
bezoeken door onafhankelijke internationale en nationale organen aan plaatsen
waar personen gedetineerd worden.Het absolute verbod van foltering is vastgelegd in verschillende mensenrechtenverdragen,
zoals het op 16 december 1966 te New York tot stand gekomen Internationaal
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (Trb. 1969, 99, herziene
Nederlandse vertaling in Trb. 1978, 177; hierna: BUPO-Verdrag) en het hiervoor
genoemde Verdrag tegen foltering. Binnen de Raad van Europa is het verbod
op foltering onder meer neergelegd in het op 4 november 1950 te Rome
gesloten Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (Trb. 1951, 154, herziene Nederlandse vertaling in Trb. 1990, 156;
hierna: EVRM), de controle hierop is nader uitgewerkt in het op 26 november
1987 te Straatsburg tot stand gekomen Europees Verdrag ter voorkoming van
foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing (Trb.
1988, 19; hierna: Europees Verdrag ter voorkoming van foltering). Het recht
om niet gemarteld te worden is één van de onvervreemdbare mensenrechten
en het verbod van foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling
of bestraffing kan dan ook onder geen enkele omstandigheid worden opgeschort.Internationaal toezicht op eerbiediging van de mensenrechten, waaronder
het verbod van foltering, wordt uitgeoefend door verschillende verdragsorganen
die toezien op de uitvoering van de desbetreffende mensenrechtenverdragen.
In het geval van foltering ligt hier een bijzondere verantwoordelijkheid bij
het Comité tegen Foltering, dat is opgericht bij het Verdrag tegen
foltering, bij het Mensenrechtencomité dat toeziet op de uitvoering
van het BUPO-Verdrag en bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens,
dat toeziet op uitvoering van het EVRM. Daarnaast is met het Europees Verdrag
ter voorkoming van foltering het Europees Comité inzake de voorkoming
van foltering en onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen
(hierna: het Europees Comité ter voorkoming van foltering) ingesteld.In de Notitie Mensenrechtenbeleid 2001 (zie Kamerstukken II, 2001/02,
27 742, nr. 2) is aangegeven dat het tegengaan van foltering wereldwijd
een belangrijk speerpunt van het buitenlands beleid van het Koninkrijk is.
Tevens wordt aangegeven dat organisaties die foltering proberen te voorkomen
en slachtoffers van foltering helpen worden ondersteund en dat het Koninkrijk
zich steevast inzet voor de bevestiging van het absolute verbod op foltering
tijdens de zittingen van internationale mensenrechtenfora, zoals de Derde
Commissie van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
en de Mensenrechtenraad. In de Derde Commissie steunt het Koninkrijk resoluties
inzake foltering terwijl in de Mensenrechtenraad wordt ingezet op het in stand
houden van het mandaat van de Speciale Rapporteur inzake foltering en andere
wrede, onmenselijke en vernederende behandeling en op steun aan toekomstige
resoluties over rapporten van de Speciale Rapporteur.Dit alles wordt bevestigd door de in november 2007 gepresenteerde mensenrechtenstrategie Naar een menswaardig bestaan (zie Kamerstukken II, 2007/08,
31 263, nr. 1). In EU-verband en op nationale titel zet Nederland zich
actief in om zoveel mogelijk landen te bewegen de strijd tegen foltering aan
te gaan, in de eerste plaats door anti-folteringverdragen enprotocollen te
ondertekenen. Gezien het belang dat Nederland hecht aan mensenrechten, dringt
Nederland er bij andere landen op aan de VN-Speciale Rapporteur en/of het
Comité tegen Foltering toe te laten tot plaatsen waar personen verblijven
aan wie de vrijheid is ontnomen en hun aanbevelingen op te volgen.Het Koninkrijk is partij bij de zes belangrijkste VN-mensenrechtenverdragen1, op grond waarvan periodiek rapportages worden opgesteld
en uitvoering wordt gegeven aan eventuele aanbevelingen ter verbetering van
de mensenrechten. Reeds in de Notitie Mensenrechtenbeleid 2001 is opgemerkt
dat, ondanks het absolute verbod en de bestaande toezichthoudende mechanismen,
foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing
op veel plaatsen in de wereld nog steeds voorkomen. Er is toen geconstateerd
dat er een behoefte bestaat aan mechanismen die op nationaal en regionaal
niveau foltering kunnen tegengaan. In de Notitie Mensenrechtenbeleid 2001
heeft de regering dan ook aangegeven zich te committeren aan het versterken
van de implementatie van bestaande normen en zich binnen de VN in te zetten
om een met het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering vergelijkbaar
regime op internationaal niveau tot stand te brengen. Het Protocol voorziet
hierin door:(1) een onafhankelijk comité in te stellen, onderdeel van het Comité
tegen Foltering, dat plaatsen waar personen verblijven aan wie de vrijheid
is ontnomen bezoekt en de dialoog met overheden aangaat over concrete maatregelen
die foltering kunnen tegengaan, en(2) de verdragspartijen te verplichten om op nationaal niveau onafhankelijke
organen in te stellen (of in stand te houden) die plaatsen waar personen verblijven
aan wie de vrijheid is ontnomen kunnen bezoeken met het oog op het voorkomen
van foltering.Met de bekrachtiging van het Protocol bevestigt het Koninkrijk het Europese
standpunt dat voor foltering nimmer een rechtvaardiging bestaat en dat foltering
en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing waar ook ter wereld
bestreden dienen te worden.Het partij worden bij het Protocol is een belangrijk signaal van de bereidheid
van een staat om foltering op nationaal niveau tegen te gaan. Het is op 22 juni
2006 in werking getreden, nadat de hiervoor benodigde twintig landen het Protocol
hadden bekrachtigd of ertoe waren toegetreden. Inmiddels is het Protocol voor
34 landen van kracht geworden, waaronder de EU-lidstaten Denemarken, Estland,
Malta, Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk, Polen, Zweden, Spanje en Slovenië.Daarnaast hebben 33 landen het Protocol ondertekend, maar hebben dit nog
niet bekrachtigd of zijn nog niet tot het Protocol toegetreden.Zoals aangegeven bij brief van 7 juni 2006 aan de Voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II 2005/06, 30 300
V), is de procedure tot goedkeuring van het Protocol enige tijd aangehouden
omdat voor een juiste beschrijving in de goedkeuringsstukken van de manier
waarop in Nederland toezicht wordt gehouden op personen in detentie, het van
belang was de afronding van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
tot wijziging van de Tijdelijke instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing
en jeugdbescherming (Kamerstukken 30 161) af te wachten. In dit wetsvoorstel
zijn enige wijzigingen aangebracht in de taken van de Raad voor strafrechtstoepassing
en jeugdbescherming in verband met het toezicht op justitiële inrichtingen
door de per 1 januari 2005 opgerichte Inspectie voor de Sanctietoepassing.
Inmiddels is dit wetsvoorstel tot wet verheven en in werking getreden (Stb.
2006, 420 en Stb. 2006, 428). II. VOORNAAMSTE KENMERKEN VAN HET SYSTEEM VAN TOEZICHTOm foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of
bestraffing te voorkomen, heeft het Protocol twee systemen van toezicht ingesteld:1. Internationaal toezichtHet Protocol stelt een subcomité in van het Comité tegen
Foltering, genaamd het Subcomité ter Preventie (hierna: Subcomité).
Het Subcomité zal bestaan uit tien leden die worden gekozen uit de
verdragspartijen. Dit Subcomité zal bezoeken brengen aan verdragspartijen
om plaatsen waar personen verblijven aan wie de vrijheid is ontnomen te inspecteren.
Preventie kan plaatsvinden door het identificeren van situaties of procedures
waardoor foltering of andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling
of bestraffing zich zouden kunnen voordoen en aanbevelingen te doen voor maatregelen
waarmee dit zou kunnen worden voorkomen. De door het Subcomité voorgestelde
maatregelen zijn niet juridisch afdwingbaar. Het mechanisme gaat uit van een
constructieve dialoog tussen ontvangende overheid en het Subcomité,
waarbij beiden gecommitteerd zijn aan het voorkomen van foltering. Als sanctie
in gevallen waarbij de ontvangende overheid – ondanks het feit dat deze
partij is bij het Protocol – niet meewerkt, kan het Subcomité
slechts de publiciteit zoeken en op deze wijze druk uitoefenen.2. Nationaal toezichtTer versterking van het toezicht op plaatsen waar personen verblijven
aan wie de vrijheid is ontnomen, vereist het Protocol ook dat verdragspartijen
nationale toezichtmechanismen instellen dan wel aanwijzen of in stand houden.
Hiermee wordt ook tussen de bezoeken van het Subcomité door een continuïteit
geschapen in het toezicht op plaatsen waar personen gedetineerd worden. Ook
kunnen het Subcomité en de nationale toezichtmechanismen elkaar versterken
richting de ontvangende overheid. Het Subcomité kan informatie van
de nationale mechanismen verkrijgen en kan ook de nationale mechanismen adviseren.
Op deze wijze vindt ook een bepaalde capaciteitsopbouw plaats op landenniveau
en wordt het nationale toezicht versterkt.III. RELATIE MET HET EUROPEES VERDRAG TER VOORKOMING
VAN FOLTERINGHet op grond van het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering opgerichte
Europees Comité ter voorkoming van foltering heeft model gestaan voor
het Subcomité. Het Europees Comité ter voorkoming van foltering
onderzoekt, door middel van bezoeken, de behandeling van personen
aan wie de vrijheid is ontnomen , met als doel de bescherming van deze personen
tegen foltering en onmenselijke of vernederende behandeling, indien nodig,
te versterken. Door verschillende bezoeken aan landen heeft het Europees Comité
ter voorkoming van foltering in de afgelopen decennia bewezen een tastbare
bijdrage te kunnen leveren aan het tegengaan van foltering op landenniveau
en op het niveau van afzonderlijke instellingen.Het grote voordeel van het op grond van het Protocol ingestelde Subcomité
is dat, aangezien dit protocol in VN-verband tot stand is gekomen, er naar
verwachting meer staten partij bij zullen worden dan bij het Europees Verdrag
ter voorkoming van foltering.Het belangrijkste inhoudelijke verschil tussen het Europees Verdrag ter
voorkoming van foltering en het Protocol is het vereiste van het Protocol
tot instelling, aanwijzing of instandhouding van nationale preventiemechanismen.
Voor het Koninkrijk geldt dat al verschillende onafhankelijke toezichthoudende
organen bestaan die hierin voorzien. Op deze nationale toezichthoudende organen
wordt in hoofdstuk IV nader ingegaan. Daarnaast zijn er verschillen in de
samenstelling van de beide comités en in de soort bezoeken.Ten aanzien van de samenstelling van de comités geldt dat, terwijl
het Koninkrijk als partij bij het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering
automatisch een lid heeft in het Europees Comité ter voorkoming van
foltering, het Koninkrijk voor het Subcomité kandidaten kan stellen
die door de vergadering van de verdragspartijen verkozen moeten worden. Het
Koninkrijk kan, zodra het partij is bij het Protocol, bij de eerstvolgende
verkiezing voor leden van het Subcomité maximaal twee kandidaten per
keer stellen waarvan ten minste één de Nederlandse nationaliteit
heeft. Als het Koninkrijk een kandidaat met een andere nationaliteit zou willen
voordragen, dan dient deze onderdaan te zijn van een staat die partij is bij
het Protocol en dient deze staat daarmee in te stemmen. Het Koninkrijk kan
ook deskundigen aanleveren voor het dienstrooster waaruit het Subcomité
kan putten voor ondersteuning.Terwijl het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering de mogelijkheid
heeft tot periodieke en «ad hoc» bezoeken, ontbreekt die laatste
mogelijkheid in het Protocol. Wel kan het Subcomité een vervolgbezoek
voorstellen. Het Subcomité zal ruim van tevoren een dienstrooster opstellen
voor periodieke bezoeken. Het onverwachte karakter van de «ad hoc»
bezoeken van het Europees Comité ter voorkoming van foltering (die
slechts zeer kort van tevoren behoeven te worden aangekondigd) is niet in
het Protocol terug te vinden. Dit betekent dat bezoeken van het Subcomité
ruimer van tevoren bekend zijn en de benodigde menskracht voor de begeleiding
van de bezoeken naar verwachting dan ook beter kan worden vrijgemaakt.Ter voorkoming van dubbele werklast in verband met de ontvangst van een
tweede inspecterend comité naast het Europees Comité ter voorkoming
van foltering en tegengestelde aanbevelingen van beide comités, voorziet
het Protocol zelf in nauwe afstemming met regionale mechanismen zoals het
Europees Comité ter voorkoming van foltering. Artikel 11, onder c,
geeft aan dat samenwerking met relevante regionale mechanismen tot de taken
van het Subcomité behoort en artikel 31 roept het Subcomité
specifiek op om te consulteren en samen te werken met dergelijke mechanismen
om duplicatie te voorkomen.Ook het Europees Comité ter voorkoming van foltering is zich bewust
van de noodzaak om overlap en dubbel werk voor lidstaten te voorkomen. In zijn jaarrapport 2002–2003 geeft het Europees Comité ter
voorkoming van foltering aan dat afstemming met het Subcomité van belang
is en stelt het voor de rapportages van het Europees Comité ter voorkoming
van foltering en de reacties van landen met instemming van de betreffende
verdragspartijen standaard vertrouwelijk door te sturen aan het Subcomité
om zo effectieve afstemming te bevorderen. Op 18 december 2006 zijn de
tien leden van het Subcomité gekozen, waarvan vijf leden door loting
zijn aangewezen voor twee jaar en vijf door geheime verkiezingen voor vier
jaar. Het Subcomité kwam voor de eerste keer bijeen van 19–23 februari
2007. Op die datum waren 32 staten partij bij het Protocol. Het secretariaat
van het Kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten verleent ondersteuning
aan het Subcomité en wordt hiertoe versterkt.IV. GEVOLGEN BINNEN HET KONINKRIJKInternationaal toezichtHet Koninkrijk is reeds partij bij het Europees Verdrag ter voorkoming
van foltering. Het Europees Comité ter voorkoming van foltering heeft
tot nu toe vier periodieke bezoeken gebracht aan Nederland (1992, 1997, 2002
en 2007) en daarnaast additionele bezoeken aan de Nederlandse Antillen (1994,
1997, 1999, 2002 en 2007) en in 1994 en 2007 ook aan Aruba.Nationaal toezicht in NederlandIn de Nederlandse wetgeving is het verbod van foltering en andere onmenselijke
of vernederende behandeling of bestraffing stevig verankerd. Hierbij kan met
name gewezen worden op artikel 11 van de Grondwet, waarin het recht op de
onaantastbaarheid van het lichaam is opgenomen, en op de Wet internationale
misdrijven, die foltering strafbaar stelt en het opleggen van een levenslange
gevangenisstraf of een tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste twintig
jaren mogelijk maakt.Het toezicht op nationaal niveau is gewaarborgd door verschillende inspectiecommissies
en commissies van toezicht, die als nationaal preventief mechanisme als bedoeld
in het Protocol kunnen worden aangemerkt. Hieronder wordt nader ingegaan op
de verschillende toezichthoudende instanties per type instelling.Justitiële inrichtingenIn het merendeel van de gevallen gaat het bij plaatsen waar personen gedetineerd
worden als bedoeld in artikel 4 van het Protocol, om justitiële inrichtingen
waar de minister van Justitie de verantwoordelijkheid voor draagt. De justitiële
inrichtingen laten zich onderverdelen in:– penitentiaire inrichtingen (huizen van bewaring, gevangenissen
en inrichtingen voor stelselmatige daders) als bedoeld in de Penitentiaire
beginselenwet; hieronder valt ook het Militair Penitentiair Centrum te Stroe;– justitiële inrichtingen voor verpleging van ter beschikking
gestelden als bedoeld in de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden;– justitiële jeugdinrichtingen als bedoeld in de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen.Commissies van toezichtVoor alle justitiële inrichtingen geldt dat er per inrichting of
afdeling een commissie van toezicht is ingesteld. De commissies van toezicht
hebben tot taak:– toezicht te houden op de wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeneming;– kennis te nemen van door de gedetineerden naar voren gebrachte
grieven;– zorg te dragen voor de behandeling van klachten van gedetineerden
in het kader van de beklagprocedure;– de minister van Justitie, de Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming en de directeur van de inrichting te adviseren over de wijze
van tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeneming.De commissie is onafhankelijk van de inrichting en bestaat uit personen
die dit vrijwillig doen (tegen een bescheiden vergoeding). De commissie van
toezicht bestaat in ieder geval uit een rechter en een advocaat en in een
aantal gevallen ook andere deskundigen, zoals medici en maatschappelijk werkers.
De leden worden benoemd door de minister van Justitie.Ten behoeve van de uitoefening van hun taken hebben leden van de commissies
van toezicht te allen tijde toegang tot de inrichting en alle plaatsen waar
gedetineerden zich bevinden. De directeur en de medewerkers van de inrichtingen
zijn verplicht de leden van de commissie van toezicht alle door hen gewenste
informatie te verschaffen. De leden van de commissie van toezicht kunnen dossiers
van gedetineerden inzien, tenzij de desbetreffende gedetineerde daar bezwaar
tegen heeft. Gedetineerden kunnen zich met de leden van de commissie van toezicht
vertrouwelijk, zonder controle door de inrichting, onderhouden. Leden van
de commissie van toezicht zijn daarnaast op vaste tijdstippen in de inrichting
aanwezig om zich op de hoogte te stellen van de onder de gedetineerden levende
wensen en gevoelens.De Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbeschermingDe Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (RSJ) is een onafhankelijke
instantie die tot taak heeft de minister van Justitie te adviseren (desgevraagd
of uit eigen beweging) over de toepassing en uitvoering van beleid en regelgeving
op het terrein van de strafrechtstoepassing en omtrent jeugdigen. Daarnaast
is de RSJ in het kader van de beklagprocedure voor gedetineerden belast met
de rechtspraak in hoger beroep.Ten behoeve van de uitoefening van hun taken hebben de leden van de RSJ
te allen tijde toegang tot de inrichting en alle plaatsen waar gedetineerden
zich bevinden. Gedetineerden kunnen zich met de leden van de Raad vertrouwelijk,
zonder controle door de inrichting, onderhouden. De Inspectie voor de sanctietoepassingSinds 1 januari 2005 bestaat de Inspectie voor de sanctietoepassing
(ISt). De ISt is dienstonderdeel van het Ministerie van Justitie. Het werkterrein
van de ISt omvat alle inrichtingen waar personen worden gedetineerd onder
de verantwoordelijkheid van de minister van Justitie. De ISt heeft tot taak
toezicht te houden op de effectiviteit en kwaliteit van de uitvoering van
straffen, in het bijzonder op de aspecten bejegening en beveiliging, en op
de naleving van de relevante wet- en regelgeving. Hoewel de ISt een dienstonderdeel
is van het Ministerie van Justitie, is de inspectie in haar werkwijze en oordeelsvorming
onafhankelijk.De ISt is bevoegd tot inzage in alle zakelijke gegevens en bescheiden
die voor de vervulling van haar taak van belang zijn en heeft te allen tijde toegang tot alle locaties waar sancties ten uitvoer worden gelegd (artikel
4, eerste lid, van de Regeling Inspectie voor de Sanctietoepassing).Overig toezichtVoor de volledigheid dient niet onvermeld te blijven dat naast voornoemde
toezichtinstanties andere toezichthouders bij hun werkzaamheden zich op het
terrein van de behandeling van gedetineerden kunnen begeven. Zo houdt de Inspectie
voor de Gezondheidszorg toezicht op de kwaliteit van de medische behandeling
van gedetineerden in het algemeen en ter beschikking gestelden in het bijzonder
en houdt de Inspectie jeugdzorg toezicht op de behandeling van jeugdigen in
de justitiële jeugdinrichtingen.Voor alle inrichtingen geldt ten slotte dat toezicht op deelonderwerpen
wordt gehouden door daarvoor ingestelde toezichtorganen. Bijvoorbeeld de brandweer
voor de brandveiligheid, de onderwijsinspectie voor het geboden onderwijs
en de arbeidsinspectie voor de arbeidsomstandigheden van personeel én
gedetineerden.Toezicht op uitzetproces en locaties vreemdelingenbewaringNaast voornoemde justitiële inrichtingen draagt de minister van Justitie
ook verantwoordelijkheid voor plaatsen waar op grond van artikel 6 van de
Vreemdelingenwet 2000 vreemdelingen die niet tot Nederland zijn toegelaten,
verblijven (de zogeheten grenslogies).Met de Regeling Commissie Integraal Toezicht Terugkeer is een onafhankelijke
commissie ingesteld die toezicht houdt op het gehele terugkeerproces van vreemdelingen.
Onder de commissie functioneren een drietal kamers die zich op de verschillende
onderdelen van het terugkeerproces richten. Dat zijn de Kamer Terugkeerfaciliteiten,
de Kamer Terugkeerlocaties en de Kamer Uitzetproces.De Kamer Terugkeerfaciliteiten richt zich met name op het verkrijgen van
vervangende reisdocumenten. De Kamer Terugkeerlocaties houdt toezicht op de
terugkeerhandelingen door de overheid in de opvanglocaties van het Centraal
Orgaan opvang asielzoekers (COA), de locaties voor vreemdelingenbewaring van
de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de detentielocaties van de
politie. De Kamer Uitzetproces houdt toezicht op de feitelijke uitzettingen.Ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee (KMar) zijn op grond van de
Vreemdelingenwet 2000 belast met de feitelijke uitzetting van vreemdelingen.
Dan gaat het om de handelingen die ten aanzien van uit te zetten vreemdelingen
plaatsvinden nadat deze zijn overgedragen aan de KMar vanuit de ruimte waarin
zij worden opgehouden tot het moment van overdracht van de vreemdeling aan
de autoriteiten van het land van herkomst of een derde land.Het toezicht op het totale terugkeerproces door de Commissie Integraal
Toezicht Terugkeer laat onverlet het toezicht dat wordt uitgeoefend op detentielocaties
door commissies van toezicht of door de Inspectie voor de Sanctietoepassing.In de Regeling Commissie Integraal Toezicht Terugkeer staan onder meer
de taken van deze Commissie Integraal Toezicht Terugkeer beschreven alsmede
de samenstelling, de benoeming en ontslag van de leden van de commissie. De
commissie is onafhankelijk. Bij de samenstelling van de commissie wordt rekening
gehouden met diversiteit in maatschappelijke en culturele achtergrond, kennis,
deskundigheid en ervaring van de leden. De leden van de commissie hebben te
allen tijde toegang tot de door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND),
de KMar, de DJI, het COA, de regionale politiekorpsen of de Dienst Terugkeer
en Vertrek (DT&V) beheerde ruimten waar de uitzetting wordt voorbereid
of feitelijk wordt uitgevoerd, tenzij daardoor de orde tijdens de uitzetting
wordt verstoord. De ambtenaren van de IND, KMar, DJI, COA, de
regionale politiekorpsen en de DT&V verlenen de commissie terstond alle
medewerking die zij redelijkerwijs voor haar taak behoeft. De staatssecretaris
van Justitie voorziet de leden van de commissie en haar kamers van een identiteitsbewijs,
dat onbelemmerd toegang geeft tot de door de betreffende diensten beheerde
ruimten waar het terugkeerproces wordt voorbereid of wordt uitgevoerd. De
commissie kan adviseren over de werkwijze en de werkomstandigheden alsmede
de regelgeving, instructies voor uitzettingen en het gebruik van dwangmiddelen.PolitiecellenHet toezicht op politiecellen door commissies van toezicht is geregeld
in art. 16a van het Besluit beheer regionale politiekorpsen. Daarbij is aansluiting
gezocht bij de functie en de taak van de commissies van toezicht bij de justitiële
inrichtingen. De commissie bestaat uit ten minste drie en ten hoogste twaalf
onafhankelijke leden. De taak van de commissies omvat onder meer: toezicht
houden op de huisvesting, veiligheid, verzorging en bejegening van ingeslotenen
in de politiecellencomplexen. De commissies mogen ook cellencomplexen bezoeken,
zowel aangekondigd als onaangekondigd, en daar gesprekken voeren met de ingeslotenen
en de bewaarders. De commissies brengen jaarlijks rapport uit aan de korpsbeheerder
over hun werkzaamheden en mogen gevraagd en ongevraagd aan de korpsbeheerder
advies uitbrengen en inlichtingen geven omtrent aangelegenheden betreffende
de politiecellencomplexen.Detentieplaatsen Koninklijke MarechausseeHet toezicht op alle ruimten die in gebruik en in beheer zijn bij de KMar
voor het insluiten van personen is vastgelegd in de Regeling commissie van
toezicht detentieplaatsen Koninklijke Marechaussee. De commissie bestaat uit
tenminste drie en ten hoogste vijf leden.De commissie heeft tot taak toezicht te houden op de wijze van de tenuitvoerlegging
van de vrijheidsbeneming in de detentieplaatsen van de KMar, alsmede op de
naleving van de daarop betrekking hebbende voorschriften. Daarbij kan de commissie
gevraagd en ongevraagd aanbevelingen tot verbetering doen en inlichtingen
verstrekken aan de beheerder, de minister van Defensie.Deze commissie heeft te allen tijde toegang tot de KMar detentieplaatsen,
mag direct en in afzondering met elke ingeslotene spreken en heeft recht op
inzage in documenten.ZorgsectorOok in de zorgsector kunnen zich situaties voordoen waarbij aan personen
de vrijheid wordt ontnomen, zoals in de psychiatrie en de zwakzinnigenzorg.
Deze staan onder toezicht van een onafhankelijke inspectie, de Inspectie voor
de Gezondheidszorg. In de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
is een klachtrecht opgenomen dat een extra bescherming biedt bij dwangbehandeling,
toepassing van middelen en maatregelen en situaties waarbij het overeengekomen
behandelplan niet wordt uitgevoerd. Op grond van de Wet klachtrecht cliënten
in de zorgsector zijn zorgaanbieders verplicht onafhankelijke klachtencommissies
in te stellen. Daarnaast zijn er onafhankelijke patiëntenvertrouwenspersonen.Nationaal toezicht in de Nederlandse AntillenGestichtenOp grond van de Landsverordening beginselen gevangeniswezen (P.B. 1996,
no. 73) wordt op iedere gevangenis en ieder huis van bewaring in de Nederlandse
Antillen door een onafhankelijk opererende Commissie van Toezicht op het Gevangeniswezen
(CvT) toezicht uitgeoefend. Deze Commissie heeft onder meer tot taak om toezicht
te houden op de wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeneming in een
gesticht en daarover aan de minister van Justitie advies uit te brengen.Psychiatrie-medische behandelingIedere CvT heeft een medisch geschoold persoon als lid. Deze houdt zich
specifiek bezig met de medische klachten van gedetineerden alsmede gedetineerden
op de psychiatrische afdeling (FOBA). Dit commissielid heeft contact met de
gestichtsartsen en kaart naar eigen goeddunken zaken betreffende de medische
behandeling aan bij de gestichtsdirecteur.PolitiecellenPolitiecellen vallen strikt genomen niet onder de Landsverordening beginselen
gevangeniswezen. De politiecellen in de Bon Futuro gevangenis worden thans
bezocht door de CvT voor Bon Futuro. De politiecellen op andere locaties worden
sporadisch bezocht en vallen onder de verantwoordelijkheid van de commissaris
van politie.In het kader van de implementatie van het Protocol is overleg gevoerd
over de wenselijkheid om het toezicht op alle detentiecentra op te dragen
aan één instantie. Er zijn twee bestaande instanties voorgedragen
die belast kunnen worden met het toezicht op nationaal niveau in de Nederlandse
Antillen. Het gaat hierbij om de Ombudsman van Curaçao en om de CvT
voor Bon Futuro.Thans wordt er nog overleg gevoerd teneinde een definitieve voordracht
te kunnen doen voor het nationale comité voor de Nederlandse Antillen.
De definitieve beslissing hieromtrent zal aan de Raad van Ministers ter goedkeuring
worden voorgelegd en zal leiden tot wijziging van wetgeving. De Nederlandse
Antillen achten een correcte implementatie en uitvoering van het Protocol
van groot belang. Echter, door de velerlei uitvoeringswetgeving voor verschillende
verdragen, waarvan de intentie is deze nog voor de staatkundige hervorming
te implementeren, kan thans nog niet worden aangegeven wanneer de definitieve
beslissing omtrent het nationaal toezicht zal zijn genomen en de uitvoeringswetgeving
gereed zal zijn.Staatkundige hervormingNa de staatkundige hervorming zullen Bonaire, St. Eustatius en Saba als
openbaar lichaam onderdeel van Nederland worden. De hiervoor genoemde thans
aldaar geldende Landsverordening beginselen gevangeniswezen, die voorziet
in toezicht door onafhankelijk opererende commissies van toezicht op gevangenissen
en huizen van bewaring, blijft als Wet beginselen gevangeniswezen BES van
toepassing in Bonaire, St. Eustatius en Saba.Thans wordt een Rijkswet betreffende de politie op Curaçao, St.
Maarten en de BES voorbereid. In deze wet zal een grondslag worden gecreëerd
voor nadere regels over het beheer van de politie. In dat kader zullen regelingen
kunnen worden getroffen voor het toezicht op de politiecellen in de BES.Nationaal toezicht in ArubaHet toezicht op nationaal niveau is op Aruba als volgt gewaarborgd. Op
Aruba zijn nationale preventiemechanismen aanwezig die elk, onafhankelijk
van elkaar, zorg dragen voor de naleving van de anti-folteringsbepalingen.
Het gaat om de volgende preventiemechanismen:Vrijheidsberoving in het kader van strafrecht/strafvorderingDe officier van Justitie en de rechter-commissaris houden toezicht op
de vrijheidsberoving gedurende de inverzekeringstelling en de rechter-commissaris
houdt toezicht gedurende de voorlopige hechtenis. Verder hebben de Landsrecherche
en het Bureau Interne Zaken en Onderzoeken van het Korps Politie Aruba de
taak om handelingen, gepleegd in strijd met de anti-folteringsbepalingen door
overheids- en politiepersoneel, op te sporen en te onderzoeken.Vrijheidsberoving in het kader van de executie van vrijheidsstraffenHet toezicht op de behandeling van gedetineerden die een vrijheidsstraf
uitzitten in de penitentiaire inrichting (K.I.A.) is gewaarborgd door de aanwezigheid
van een commissie van toezicht. De commissie heeft een rechter als voorzitter
en werkt dus onafhankelijk van de penitentiaire inrichting. De commissie bezoekt
de gedetineerden maandelijks in de persoon van een maandcommissaris. De gedetineerden
mogen vrijelijk en zonder controle met de maandcommissaris praten. Het openbaar
ministerie (OM) heeft geen zitting in de commissie van toezicht, maar bezoekt
wel twee keer per jaar het K.I.A. in het kader van het toezicht op de executie
van vrijheidsstraffen. Het OM is daartoe verplicht op grond van het Wetboek
van Strafvordering. Het OM doet verslag van zijn bezoeken aan de minister
van Justitie.Vrijheidsberoving in het kader van de psychiatrieHet toezicht op personen aan wie op grond van de Krankzinnigenverordening
de vrijheid is ontnomen en die zich in een een psychiatrische inrichting (P.A.A.Z)
bevinden, geschiedt door de procureur-generaal in samenwerking met de Directie
Volksgezondheid.Thans wordt bezien op welke wijze de bestaande toezichtsmechanismen versterkt
en uitgebreid kunnen worden en hoe vorm gegeven kan worden aan een nationaal
preventiemechanisme.V. KONINKRIJKSPOSITIEDe regering van de Nederlandse Antillen heeft aangegeven medegelding van
het Protocol voor haar land wenselijk te achten. Medegelding van het Protocol
zal voor de Nederlandse Antillen een aantal plichten met zich meebrengen,
zoals het verlenen van inzage van documenten en het laten bezoeken van de
detentiecentra van de Nederlandse Antillen en eventuele media-aandacht die
hieruit kan voortvloeien. Ook krijgen de gedetineerden extra mogelijkheden
om hun klachten kenbaar te maken. Desalniettemin achtten de adviserende instanties
het van eminent belang dat ook het Protocol voor de Nederlandse Antillen zal
gaan gelden.De medegelding van het Protocol zal de Nederlandse Antillen ook op internationaal
vlak een beter aanzien bezorgen hetgeen zich wellicht ook in economische voordelen
laat vertalen. Hiernaast kan het extra toezicht van buitenaf
door het internationale mechanisme een positief effect hebben op het gevangenisregime
van de Nederlandse Antillen. Tussen de bezoeken van het Subcomité zal
het nationale toezichtmechanisme zorgen voor een continuïteit en kwaliteitsbewaking
van de detentiecentra.Als eerder aangegeven is er nog geen uitsluitsel wat betreft de aanwijzing
van een nationaal comité voor de Nederlandse Antillen. De definitieve
aanwijzing van de Ombudsman dan wel de Commissie van Toezicht op het Gevangeniswezen
als nationaal comité voor de Nederlandse Antillen, zal wijziging van
wetgeving met zich meebrengen.Het Verdrag tegen foltering geldt reeds voor Aruba. De regering van Aruba
acht medegelding van het Protocol voor haar land wenselijk, nu het een aanvullend
beschermingsmechanisme introduceert ten gunste van personen aan wie de vrijheid
is ontnomen. De wijze waarop vorm gegeven wordt aan dit voornemen komt overeen
met andere internationale mechanismen, waaraan Aruba reeds in voorgaande jaren
alle medewerking heeft verleend.Het verdrag zal derhalve voor het gehele Koninkrijk gelden.VI. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGDeel I Algemene beginselenIn deel I van het Protocol staan de doelstelling van het protocol en de
algemene beginselen waaraan het internationale systeem van bezoeken en de
verdragspartijen moeten voldoen. Ook wordt de reikwijdte van het Protocol
vastgelegd.Artikel 3 verplicht de staten die partij zijn
bij het Protocol om op nationaal niveau een of meer organen in te stellen,
aan te wijzen of in stand te houden die door middel van bezoeken aan plaatsen
waar personen verblijven aan wie de vrijheid is ontnomen , een bijdrage leveren
aan de voorkoming van foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende
behandeling. Het Protocol noemt dit nationale preventiemechanismen. De nationale
preventiemechanismen van het Koninkrijk zijn hierboven beschreven in hoofdstuk
IV.Artikel 4, eerste lid, vereist dat elke staat
die partij is bezoeken van het Subcomité en nationale visitatie organen
toestaat aan plaatsen van detentie. Deze worden gedefinieerd als «elke
plaats onder zijn rechtsmacht of invloedssfeer waar aan personen de vrijheid
wordt of kan worden ontnomen, hetzij uit hoofde van een bevel of op aanstichten
van het openbaar gezag of met zijn instemming of berusting». Het doel
van deze bezoeken is het beschermen van deze personen tegen foltering en andere
wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing.Het tweede lid definieert vrijheidsberoving als «elke vorm van detentie
of gevangenschap of het plaatsen van een persoon in een publieke of private
inrichting die deze persoon niet naar believen kan verlaten op last van een
gerechtelijke, bestuursrechtelijke of andere autoriteit». Het inspectiemechanisme
betreft dus ook bijvoorbeeld personen die gedwongen zijn opgenomen in een
psychiatrische inrichting. Deel II Subcomité ter PreventieIn deel II wordt de samenstelling van het Subcomité beschreven
en worden de regels vastgelegd omtrent verkiezing van de leden en de werkwijze.Artikel 5 bepaalt aan welke eisen de leden
en de samenstelling van het Subcomité moeten voldoen. Het Subcomité
bestaat uit 10 leden. Na de vijftigste bekrachtiging zal het Subcomité
worden uitgebreid tot 25 leden. De leden dienen te beschikken over goede kennis
en beroepservaring op relevant gebied en zullen van hoogstaande zeden en moraal
dienen te zijn. Het kan bijvoorbeeld gaan om mensen met kennis en ervaring
in het strafrecht, gevangeniswezen, politie of op het gebied van behandeling
van mensen aan wie de vrijheid is ontnomen. Zij nemen op persoonlijke titel
zitting in het Subcomité, dienen onafhankelijk en onpartijdig te functioneren
en beschikbaar te zijn om doeltreffend in het Subcomité te functioneren.Bij de samenstelling van het Subcomité wordt rekening gehouden
met een billijke geografische verdeling en vertegenwoordiging van de verschillende
beschavingen en rechtsstelsels van de verdragspartijen en een goede gender
balans. Geen twee onderdanen uit eenzelfde staat mogen zitting mogen nemen
in het Subcomité.Artikel 6 regelt de voordracht van kandidaten
door verdragspartijen. Ten minste vijf maanden voorafgaand aan de vergadering
van de verdragspartijen nodigt de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties
(SGVN) verdragspartijen uit om kandidaten voor te dragen binnen een termijn
van drie maanden. Elke staat die partij is kan ten hoogste twee kandidaten
voordragen en dient gedetailleerde informatie over de kwalificaties van de
kandidaten te verschaffen. Ten minste één van deze twee kandidaten
dient de nationaliteit van de voordragende staat te bezitten. Als een staat
een onderdaan van een andere staat voordraagt, dient de voordragende staat
de toestemming van deze staat te verzoeken en te krijgen. De SGVN legt een
alfabetische lijst van ontvangen kandidaten aan onder vermelding van de verdragspartijen
die hen hebben voorgedragen.Artikel 7 regelt de verkiezing van de leden
van het Subcomité. De verkiezingen vinden plaats bij geheime stemming
tijdens de tweejaarlijkse vergaderingen van verdragspartijen. Het quorum is
twee-derde van de verdragspartijen. Om te worden verkozen dienen de kandidaten
een absolute meerderheid van de stemmen te hebben ontvangen en te behoren
tot de tien kandidaten met het hoogste aantal stemmen. Als twee kandidaten
uit één staat verkozen worden neemt degene met de meeste stemmen
zitting. Als de stemmen staken tussen twee kandidaten met dezelfde nationaliteit,
wordt de kandidaat verkozen die door die staat is voorgedragen. Als beiden
dit zijn, vindt een nieuwe geheime stemming tussen hen plaats. De eerste verkiezing
heeft plaatsgevonden op 18 december 2006 tijdens de eerste bijeenkomst
van de verdragspartijen.Artikel 8 geeft aan dat bij terugtreden of
overlijden van een lid van het Subcomité, de betreffende verdragspartij
een andere gekwalificeerde persoon kan benoemen, mits de meerderheid van de
verdragspartijen hiermee instemt. De helft of meer van de verdragspartijen
kan binnen zes weken bezwaar aantekenen nadat zij door de SGVN hierover zijn
ingelicht.Artikel 9 legt vast dat leden voor een periode
van vier jaar gekozen worden. Om te komen tot een gefaseerde verkiezing zal
de helft van de eerste leden (door loting te bepalen) slechts voor twee jaar
benoemd worden.Deel III Mandaat van het Subcomité ter PreventieDeel III geeft aan wat de precieze taken van het Subcomité zijn.
De belangrijkste taak is het bezoeken van plaatsen waar personen verblijven
aan wie de vrijheid is ontnomen en aanbeveling doen aan verdragspartijen,
maar het Subcomité wordt ook geacht nauw contact te onderhouden met de nationale preventiemechanismen waarin het Protocol voorziet.
De aanbevelingen zijn vertrouwelijk, tenzij de staat instemt met publicatie.
Alleen als de staat iedere vorm van medewerking weigert, kan het Subcomité
besluiten haar bevindingen zonder instemming van de betrokken staat openbaar
te maken. Verdragspartijen beloven het Subcomité toegang te geven tot
alle plaatsen waar personen verblijven aan wie de vrijheid is ontnomen en
alle relevante informatie te verstrekken. Ook zullen zij de aanbevelingen
van het Subcomité bestuderen en hierover met het Subcomité in
dialoog treden met het oog op mogelijke maatregelen ter implementatie. Het
Subcomité wordt ook opgeroepen nauw samen te werken met relevante internationale,
nationale en regionale organisaties.Artikel 11 legt de taken van het Subcomité
vast. Het Subcomité wordt ook gevraagd samen te werken met de desbetreffende
organen van de VN en andere internationale, regionale en nationale instellingen
die zich inzetten voor de preventie van foltering en andere wrede, onmenselijke
of onterende behandeling of bestraffing. Hierbij kan onder meer gedacht worden
aan het Europees Comité ter voorkoming van foltering.Artikel 12 geeft aan wat de verplichtingen
zijn waaraan staten die partij zijn bij het Protocol moeten voldoen om het
Subcomité in staat te stellen zijn taken te vervullen. Zij dienen het
Subcomité te ontvangen op hun grondgebied en toegang te verschaffen
tot de plaatsen van waar personen verblijven aan wie de vrijheid is ontnomen
die onder de definitie van het Protocol vallen. Zij dienen het Subcomité
alle relevante informatie te verschaffen waarom het kan verzoeken opdat het
Subcomité zijn oordeel kan vellen. Zij dienen de contacten tussen het
Subcomité en de nationale preventiemechanismen aan te moedigen en te
vergemakkelijken.Het ontstaan van contacten tussen het Subcomité en nationale preventiemechanismen
wordt van groot belang geacht. Thans onderhouden de ISt en de RSJ al internationale
contacten. Bij de commissies van toezicht is dat minder het geval. In de goedkeuring
van het onderhavige protocol kan aanleiding worden gevonden om te bekijken
op welke wijze de contacten van de commissies van toezicht met het Subcomité
kunnen worden bevorderd. Tot slot dienen de verdragspartijen de aanbevelingen
van het Subcomité te bestuderen en de dialoog met het Subcomité
aan te gaan over mogelijke uitvoeringsmaatregelen.In artikel 12 staan geen nieuwe verplichtingen vergeleken bij die welke
het Koninkrijk al onder andere verdragen is aangegaan, zoals het Europees
Verdrag ter voorkoming van foltering en de andere VN mensenrechtenverdragen.Artikel 13 geeft aan dat het Subcomité
in eerste instantie bij loting een schema vaststelt van periodieke bezoeken
aan verdragspartijen. De verdragspartijen worden hiervan onverwijld in kennis
gesteld zodat zij voorbereidingen voor bezoeken kunnen treffen. De bezoeken
worden afgelegd door ten minste twee leden van het Subcomité, die zich
kunnen laten vergezellen van deskundigen die worden gekozen uit een dienstrooster
opgesteld op basis van voorstellen van de lidstaten zelf, het kantoor van
de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en het VN-centrum voor internationale
misdaadpreventie. Staten mogen hoogstens vijf deskundigen voordragen. De staat
die bezocht wordt kan bezwaar maken tegen de aanwezigheid van bepaalde deskundigen
bij het bezoek, waarna het Subcomité een andere deskundige zal voorstellen.
Indien het Subcomité dit nodig acht, kan het een vervolgbezoek voorstellen.Artikel 14 gaat opnieuw in op de verplichtingen
van verdragspartijen. Deze dienen het Subcomité onbeperkt toegang te
verschaffen tot alle plaatsen waar personen verblijven aan wie de vrijheid
is ontnomen, hun installaties en hun voorzieningen alsook alle informatie
betreffende het aantal mensen aan wie de vrijheid is ontnomen alsmede het
aantal inrichtingen en hun locatie. Ook dienen zij onbeperkt toegang te geven
tot alle informatie met betrekking tot de behandeling van die personen en
hun omstandigheden van die plaatsen. Zij moeten het Subcomité alle
gelegenheid bieden om plaatsen te kiezen die het wenst te bezoeken en personen
met wie het wil spreken. De verdragspartijen dienen het Subcomité de
gelegenheid te bieden vertrouwelijke gesprekken te voeren met mensen aan wie
de vrijheid is ontnomen, hetzij persoonlijk hetzij via een vertaler indien
nodig, alsmede elke andere persoon van wie het Subcomité meent dat
deze relevante informatie kan verschaffen. Een staat die partij is kan alleen
bezwaar maken tegen het bezoeken van een specifieke plaats op grond van dringende
en zwaarwegende gronden van nationale verdediging, openbare veiligheid, natuurrampen
of ernstige ongeregeldheden op de te bezoeken plaats die het afleggen van
een bezoek tijdelijk beletten. Een uitgeroepen noodtoestand als zodanig mag
niet worden ingeroepen als reden om bezwaar te maken tegen een bezoek.Voor al deze verplichtingen geldt dat zij vergelijkbaar zijn met verplichtingen
die het Koninkrijk al op grond van het Europees verdrag ter voorkoming van
foltering is aangegaan.Artikel 15 bepaalt dat geen autoriteit of
overheidsfunctionaris een straf zal opleggen of strafoplegging zal toestaan
aan een persoon of organisatie omdat deze contact heeft gehad met het Subcomité.
In het Koninkrijk is het onderhouden van contacten met internationale toezichthouders
en/of klachtinstanties vanzelfsprekend niet strafbaar. Op grond van de penitentiaire
regelgeving kunnen gedetineerden met de verschillende internationale toezichthouders
en/of klachtinstanties, zoals het Comité tegen Foltering, in contact
treden, zonder dat op deze contacten inhoudelijke controle plaatsvindt door
de inrichting.Deel IV Nationale PreventiemechanismenDeel IV regelt de instelling van onafhankelijke nationale preventiemechanismen.
Tevens is hierin opgenomen aan welke vereisten de nationale preventiemechanismen
moeten voldoen en wat de verplichtingen van de verdragspartijen zijn in deze.Artikel 18, eerste lid, verplicht de verdragspartijen
de functionele onafhankelijkheid van nationale preventiemechanismen en de
onafhankelijkheid van hun personeel te garanderen. Voor zowel de commissies
van toezicht, als voor de ISt en de RSJ geldt dat zij in hun functioneren
onafhankelijk en onpartijdig zijn. De ISt is weliswaar een dienstonderdeel
van het Ministerie van Justitie, maar is in haar werkwijze en oordeelsvorming
onafhankelijk. Een en ander is met zoveel woorden vastgelegd in artikel 7,
eerste lid, van de Regeling Inspectie voor de Sanctietoepassing: «Bij
de uitvoering van een onderzoek ontvangt de ISt geen aanwijzingen over de
te hanteren methodiek, haar oordeelsvorming en de rapportage daarover.»Voor zowel de commissies van toezicht als voor de RSJ is in de wet- en
regelgeving vastgelegd dat bepaalde personen geen lid kunnen zijn. Het gaat
daarbij met name om personen die werkzaam zijn onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Justitie op het terrein van de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende
of vrijheidsbeperkende straffen of maatregelen. Ook op deze wijze is de onafhankelijkheid
van deze instanties gegarandeerd.Het tweede lid verplicht de verdragspartijen te waarborgen dat de deskundigen
van de nationale preventiemechanismen beschikken over de vereiste capaciteiten
en professionele kennis. Ten aanzien van de commissies van toezicht is in
de penitentiaire wet- en regelgeving vastgelegd dat deze zo breed mogelijk
moeten worden samengesteld. Van elke commissie maken in ieder geval deel uit
een rechter, een advocaat, een medicus en andere deskundigen, afhankelijk
van het type inrichting.Voor benoeming tot lid van de RSJ is vereist dat de te benoemen persoon
beschikt over de deskundigheid die nodig is voor de uitoefening van de taken
van de RSJ. Daarnaast moet een lid van de RSJ beschikken over maatschappelijke
kennis en ervaring. Een en ander is vastgelegd in de Instellingswet Raad voor
strafrechtstoepassing en jeugdbescherming. Ook voor de RSJ is bepaald dat
daarvan deel uitmaken rechters, advocaten, artsen en deskundigen uit de kring
van het maatschappelijk werk. Daarnaast zijn deskundigen op het gebied van
de gedragswetenschappen lid van de RSJ. Voor de ISt ten slotte, geldt eveneens
dat voor benoeming tot inspecteur slechts personen in aanmerking komen die
over relevante deskundigheid en ervaring beschikken.Voor al deze instanties geldt dat gestreefd wordt naar een evenwichtige
verdeling van mannen en vrouwen en naar een adequate vertegenwoordiging van
etnische en minderheidsgroeperingen.Het derde lid verplicht de verdragspartijen de nodige middelen ter beschikking
te stellen ten behoeve van het functioneren van de nationale preventiemechanismen.
Budgetten worden steeds in overleg met de betrokken instanties en met instemming
van het Nederlands parlement vastgesteld.Op grond van het vierde lid houden de verdragspartijen bij de instelling
van de nationale toezichtmechanismen naar behoren rekening met de internationale
Beginselen met betrekking tot de status van nationale mensenrechteninstituten,
de zogenaamde Paris Principles1.In artikel 19 is neergelegd over welke bevoegdheden
nationale preventiemechanismen ten minste dienen te beschikken. Het gaat om
de volgende bevoegdheden:– het regelmatig onderzoeken van de behandeling van personen aan
wie de vrijheid is ontnomen met het oog op versterking, indien noodzakelijk,
van hun bescherming tegen foltering;– het richten van aanbevelingen aan de bevoegde autoriteiten teneinde
de behandeling en detentieomstandigheden van personen aan wie de vrijheid
is ontnomen te verbeteren, gelet op de relevante normen van de Verenigde Naties;– het adviseren over en het doen van voorstellen met betrekking
tot bestaande en voorgenomen wet- en regelgeving.De verschillende nationale preventiemechanismen, beschreven in hoofdstuk
IV, beschikken over de bevoegdheden die artikel 19 voor nationale preventiemechanismen
noemt.Artikel 20 gaat in op de verplichtingen van
de verdragspartijen. Deze verplichten zich om de nationale preventiemechanismen
dezelfde vormen van toegang tot detentieplaatsen, informatie en vertrouwelijk
contact te verlenen als die middels artikel 14 aan het internationale preventiemechanisme
worden verleend. Ook dienen de verdragspartijen de nationale mechanismen toe
te staan contact te onderhouden met het Subcomité, het informatie toe
te zenden en ermee bijeen te komen.Artikel 21, eerste lid, bepaalt dat ook tegen
personen of organisaties die informatie hebben doen toekomen aan nationale
preventiemechanismen geen enkele sanctie mag worden ingesteld,
conform hetgeen bepaald werd in artikel 15 ten aanzien van contacten met het
Subcomité.Het tweede lid bepaalt dat door het nationale preventiemechanisme verzamelde
informatie vertrouwelijk wordt behandeld. Persoonsgegeven worden niet gepubliceerd
zonder de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene. Voor alle nationale
toezichthoudende instanties geldt de verplichting om vertrouwelijke gegevens
geheim te houden, tenzij een wettelijk voorschrift tot bekendmaking verplicht
of uit hun taak de noodzaak tot bekendmaking voorvloeit. In publicaties van
deze instanties worden in beginsel geen persoonsgegevens opgenomen dan met
instemming van de betrokkene.Artikel 22 bepaalt dat de bevoegde autoriteiten
de aanbevelingen van het nationale preventiemechanisme bekijken en de dialoog
aangaan over het opvolgen van de aanbevelingen. In het Koninkrijk is dit praktijk.
Voorzover commissies van toezicht en de RSJ oordelen over penitentiaire aangelegenheden
in het kader van hun rechtsprekende taak, zijn de bevoegde autoriteiten ook
juridisch gebonden aan deze oordelen gevolg te geven.Artikel 23 verplicht verdragspartijen jaarverslagen
van nationale preventiemechanismen te publiceren en te verspreiden. Voor zowel
de RSJ, de ISt als de Inspectie voor de Gezondheidszorg geldt dat de jaarverslagen,
maar ook de overige adviezen en rapporten op hun respectievelijke websites
worden gepubliceerd. Jaarverslagen van de commissies van toezicht worden thans
niet actief openbaar gemaakt. De goedkeuring van het onderhavige protocol
is aanleiding om ervoor te zorgen dat ook deze jaarverslagen worden gepubliceerd.Deel V VerklaringArtikel 24 geeft aan dat verdragspartijen
bij bekrachtiging kunnen verklaren de uitvoering van deel III of IV van het
Protocol voor ten hoogste drie jaar op te schorten. Deze periode kan na horen
van de staat die partij is door het Subcomité eventueel met twee jaar
worden verlengd. Het Koninkrijk zal geen gebruik maken van deze mogelijkheid.
Het idee hierachter is een adempauze te bieden aan staten die partij zijn,
zodat deze vanaf het moment dat het Protocol voor hun van kracht is, hun voordeel
kunnen doen met de hulp die geboden wordt door regelmatige bezoeken. Tegelijkertijd
wordt door deze keuzemogelijkheid tegemoetgekomen aan het feit dat sommige
staten op dat moment nog niet in staat zijn bezoeken te ontvangen van zowel
het Subcomité (deel III van het Protocol) als van nationale preventiemechanismen
(deel IV van het Protocol). Deze staten kunnen de extra tijd gebruiken om
nationale preventiemechanismen op te zetten of te wijzigen.Deel VI Financiële bepalingenIn deel VI is opgenomen hoe in de kosten die uit het Protocol voortvloeien,
met name de kosten van het Subcomité, wordt voorzien.Artikel 26 stelt een Speciaal Fonds van de
Algemene Vergadering in om aanbevelingen van het Subcomité na een bezoek
alsmede voorlichtingsprogramma’s van nationale preventiemechanismen
te helpen financieren. Nederland zal een bijdrage aan dit fonds overwegen.Deel VII SlotbepalingenArtikel 31 geeft aan dat verplichtingen van
verdragspartijen op grond van regionale verdragen waarbij een stelsel van
bezoeken aan detentieplaatsen wordt ingesteld onverlet blijven. Het Subcomité
en de organen die uit hoofde van dergelijke regionale verdragen zijn ingesteld «worden
aangemoedigd met elkaar te overleggen en samen te werken teneinde dubbel werk
te voorkomen en de doelstellingen van dit Protocol doeltreffend te bevorderen».
Onder de term «orgaan dat uit hoofde van een dergelijk regionaal verdrag
is ingesteld», valt in ieder geval het Europees Comité ter voorkoming
van foltering.Artikel 32 geeft aan dat ook de verplichtingen
van verdragspartijen onder de vier verdragen van Genève van 12 augustus
1949 en de twee aanvullende protocollen daarbij van 8 juni 1977 onverlet
blijven evenals de mogelijkheid die iedere staat heeft om het Internationale
Rode Kruis te machtigen plaatsen van detentie te bezoeken. Het gaat hier om
het Verdrag van Genève betreffende de bescherming van burgers in oorlogtijd
(Trb. 1951, 75), het Verdrag van Genève betreffende de behandeling
van krijgsgevangenen (Trb. 1951, 74), het Verdrag van Genève voor de
verbetering van het lot der gewonden en zieken, zich bevindende bij de strijdkrachten
te velde (Trb. 1951, 72) en het Verdrag van Genève voor de verbetering
van het lot der gewonden, zieken en schipbreukelingen van de strijdkrachten
ter zee (Trb. 1951, 73). De twee op 12 augustus 1977 tot stand gekomen
aanvullende protocollen zijn respectievelijk het Aanvullend Protocol bij de
Verdragen van Genève van 12 augustus 1949 betreffende de bescherming
van slachtoffers van internationale gewapende conflicten, met Bijlagen (Trb.
1978, 41, Nederlandse vertaling Trb. 1980, 87) en het Aanvullend Protocol
bij de Verdragen van Genève van 12 augustus 1949 betreffende de
bescherming van slachtoffers van niet-internationale gewapende conflicten
(Trb. 1978, 42, Nederlandse vertaling Trb. 1980, 88). Deze bepaling wordt
expliciet in het Protocol genoemd om dubbeling met of ondermijning van het
werk van het Internationale Rode Kruis in staten die partij zijn te voorkomen.
Deze bepaling is vooral aan staten gericht, met het doel te voorkomen dat
landen door het Protocol te bekrachtigen het Rode Kruis buiten de deur kunnen
houden. In het Europees Verdrag ter voorkoming van foltering is de taakverdeling
tussen beide organen verder doorgevoerd: het Europees Comité ter voorkoming
van foltering moet in landen die in een internationale of interne oorlog zijn
verwikkeld voorrang geven aan het Internationale Rode Kruis, als dit laatste
effectieve of regelmatige bezoeken aflegt aan detentieplaatsen. Als het Rode
Kruis geen effectieve of regelmatige bezoeken aflegt, met name in geval van
een niet-internationaal gewapend conflict, dan kan het Europees Comité
ter voorkoming van foltering weer wel een bezoek afleggen. De reden voor deze
uitgewerkte taakverdeling is dat ten tijde van de aanvaarding van het Europees
Verdrag ter voorkoming van foltering (1987) samenwerking met vergelijkbare
organen voor het Internationale Comité van het Rode Kruis nog nieuw
was. Dit is heden geen probleem meer, zoals blijkt uit de contacten van het
Internationaal Comité van het Rode Kruis met zowel Europees Comité
ter voorkoming van foltering als het Subcomité.Artikel 33 geeft aan dat verdragspartijen
het Protocol te allen tijde kunnen opzeggen, waarna de opzegging een jaar
later van kracht wordt. Dit ontslaat de staat echter niet van
verplichtingen uit hoofde van het Protocol en behandeling van aangelegenheden
met betrekking tot een situatie die zich heeft voorgedaan voordat de opzegging
van kracht werd.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister van Justitie,E. M. H. Hirsch BallinXNoot1Het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (16-12-1966),
het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten
(16-12-1966), het Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen
van rassendiscriminatie (7-3-1966), het Verdrag tegen foltering en andere
wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing (10-12-1984),
het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen
(18-12-1979) en het Verdrag inzake de rechten van het kind (20-11-1989).XNoot1Resolutie 48/134 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties van
20 december 1993, annex (A/RES/48/134): Principles
relating to the status of national institutions. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31797-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl