Wet bescherming persoonsgegevens; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19992000-25892, nr. 92c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

25-05-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

25892 nr. 92c

19-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Reikwijdte van het wetsvoorstel3. Algemene normen en sectorale invulling, overzichtelijkheid
en complexiteit4. Grondwettelijke aspecten5. De verhouding tussen Wbp en Wpr6. Toezicht7. Handhaving en handhaafbaarheid8. Kosten9. Evaluaties10. VoorlichtingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25892Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 81 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 892Regels inzake de bescherming van persoonsgegevens (Wet bescherming persoonsgegevens)nr. 92cMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 19 mei 20001. AlgemeenMet genoegen hebben wij kennis genomen van het verslag dat de commissie
voor Justitie van Uw Kamer heeft uitgebracht. In verband met de in richtlijn
nr. 95/46/EG (hierna: de richtlijn) opgenomen implementatietermijn is het
van belang dat dit wetsvoorstel op korte termijn in werking kan treden. Met
het oog daarop is getracht de vragen van de verschillende fracties zo uitvoerig
en adequaat mogelijk te beantwoorden. Wij hopen daarmee dat het wetsvoorstel
genoegzaam is voorbereid voor de openbare behandeling door Uw Kamer. Bij de
beantwoording van de vragen is de volgorde van de hoofdstukken uit het verslag
gevolgd.De leden van de CDA-fractie vragen naar een duidelijke verklaring voor
de vertraging die bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is opgetreden.
De leden van GroenLinks willen eveneens weten waarom er betrekkelijk veel
tijd is verstreken tussen het moment van publicatie van de richtlijn en het
moment van indiening van dit wetsvoorstel bij de Tweede Kamer. De leden van
de CDA-fractie willen daarnaast weten hoe het planningsproces sedert 1994
is verlopen en waarom over de eerste en de tweede nota van wijziging geen
advies aan de Raad van State is gevraagd.De ambtsvoorganger van de huidige Minister van Justitie heeft inderdaad
het voornemen kenbaar gemaakt het wetsvoorstel voor 1 juni 1997 te zullen
indienen. Dit is achteraf bezien niet mogelijk gebleken. Omdat wij gestreefd
hebben naar een wetsvoorstel dat, binnen de grenzen van de richtlijn, aanvaardbaar
is voor de betrokken maatschappelijke sectoren, hebben wij besloten voorrang
te geven aan overleg met deze sectoren boven het streven naar zo snel mogelijke
voortgang. Het idee achter dit overleg was dat wanneer in een vroeg stadium
tot overeenstemming kon worden gekomen met een aantal belangrijke sectoren
uit de samenleving, de parlementaire behandeling sneller zou kunnen verlopen.
De vele en indringende reacties van verschillende bij de uitvoering van het
wetsvoorstel betrokken organisaties en instanties noopten tot veelvuldig overleg
met deze betrokkenen en tot een weloverwogen en uitvoerige toelichting op
verschillende onderdelen van het wetsvoorstel. Dit overleg en het opstellen
van een adequate toelichting hebben meer tijd in beslag genomen dan aanvankelijk
werd voorzien. Uiteindelijk is het wetsvoorstel om advies aan
de Raad van State gezonden op 8 juli 1997. Het advies is ontvangen op 15 oktober
1997, waarna het nader rapport is uitgebracht op 6 februari 1998. Het verslag
van de Tweede Kamer is vastgesteld op 3 juni 1998. In augustus 1998 trad het
huidige kabinet aan.De eerste ondergetekende constateerde bij zijn aantreden dat er nog steeds
een aantal bezwaren bestonden tegen het toen voorliggend wetsvoorstel van
het vorige kabinet. Op 1 september 1998 hebben de voorzitters van VNO/NCW
en de Consumentenbond in een gezamenlijke persconferentie hun bezwaren tegen
het wetsvoorstel publiekelijk geuit. De eerste ondergetekende heeft daarop
bij brief van 2 oktober 1998 een reactie op hun bezwaren gegeven, van welke
brief ook afschrift aan de Eerste Kamer is gezonden. Vervolgens heeft een
overleg met beide voorzitters van 21 oktober 1998 geleid tot een bijstelling
van het wetsvoorstel. Deze bijstelling is neergelegd in de eerste nota van
wijziging van 2 december 1998. Voor een deel ging het om puur technische wijzigingen,
voor een ander deel om belangrijke vereenvoudigingen waarbij bepalingen uit
het wetsvoorstel zijn geschrapt. Geen van beide soort wijzigingen waren aanleiding
om de Raad van State nogmaals om advies te vragen, daargelaten dat inmiddels
de implementatietermijn was overschreden en elke onnodige verdere vertraging
moest worden vermeden. Overeenkomstige overwegingen golden voor de tweede
nota van wijziging.De leden van de fracties van het CDA en GroenLinks vragen naar de stand
van zaken rond de inbreukprocedure door de Europese Commissie voor het Europese
Hof van Justitie wegens het niet-tijdig implementeren van de richtlijn. Op
grond van artikel 228 EG verdrag kan de Commissie een procedure aanhangig
maken bij het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen. De Commissie
heeft aangekondigd een dergelijke procedure aanhangig te maken tegen Nederland,
Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Ierland. Na de mededeling van dit feit
is tot dusver van de Commissie niets vernomen. De leden van de CDA-fractie
vragen voorts of er rechterlijke uitspraken bekend zijn in Nederland dan wel
uitspraken van de Registratiekamer waarbij met succes een beroep is gedaan
op de rechtstreekse gelding van de richtlijn. Dit is niet het geval. Wellicht
speelt daarbij een rol dat de bestaande Wet persoonsregistraties (hierna:
de Wpr) reeds in vergaande mate in overeenstemming is met de richtlijn. Dit
ligt ook voor de hand omdat zowel de Wpr als de richtlijn zijn gebaseerd op
het Verdrag inzake gegevensbescherming uit 1981 van de Raad van Europa. Daar
komt bij dat de Europese Commissie bij de voorbereiding van het ontwerp van
de richtlijn de reeds bestaande wettelijke regimes in de lidstaten inzake
de bescherming van persoonsgegevens, voor zover aanwezig, mede in ogenschouw
heeft genomen. Zo heeft ook de Wpr, naast de wetten van andere landen, zijn
invloed gehad op de inhoud van de richtlijn.De richtlijn biedt lidstaten een zekere bandbreedte bij de implementatie
van de voorschiften in hun nationale wetgeving. De leden van de VVD-fractie
vragen nog eens duidelijk te maken waar het wetsvoorstel uitgaat boven de
minimum-vereisten van de richtlijn.Uitgangspunt bij het opstellen van het onderhavige wetsvoorstel is geweest
het zoveel mogelijk aan te sluiten bij de voorschriften van de richtlijn.
Waar mogelijk en wenselijk is de tekst van het richtlijnvoorschrift overgenomen
in het voorstel voor de Wet bescherming persoonsgegevens (hierna: de Wbp).
Dit geldt met name ten aanzien van de begripsomschrijvingen en de algemene
beginselen betreffende de kwaliteit van de gegevens en de grondslagen voor
de gegevensverwerking (hoofdstukken 1 en 2, paragraaf 1 van de Wbp).
In een aantal gevallen is echter van dit uitgangspunt afgeweken. Soms was
het namelijk op grond van artikel 5 van de richtlijn noodzakelijk nadere voorwaarden
te stellen waaronder de verwerking van persoonsgegevens rechtmatig
is. In dergelijke gevallen is weliswaar afgeweken van de letterlijke tekst
van het richtlijnvoorschrift echter valt deze afwijking aan te merken als
een nadere voorwaarde, gesteld binnen de grenzen die de richtlijn stelt, dus
binnen de bandbreedte.Als voorbeeld kan worden gewezen op artikel 9, tweede lid, van het wetsvoorstel
waarin factoren worden geschetst die een rol spelen bij de vraag of een verwerking
van persoonsgegevens verenigbaar is met het doel waarvoor deze gegevens zijn
verkregen. In dit voorschrift wordt artikel 6, eerste lid, onderdeel b, van
de richtlijn geconcretiseerd. In een aantal gevallen geeft de richtlijn zelfs
uitdrukkelijk opdracht aan de lidstaten tot het stellen van dergelijke nadere
voorwaarden of het geven van preciseringen. Zo draagt artikel 8, vierde lid,
van de richtlijn de lidstaten op om passende waarborgen te bieden indien zij
gebruik maken van de bevoegdheid om bij nationale wet te voorzien in andere
afwijkingen op het verbod om bijzondere gegevens te verwerken dan bedoeld
in artikel 8, tweede lid, van de richtlijn. Daarbij dienen passende waarborgen
te worden geboden. Een groot deel van de voorschriften van paragraaf 2
van hoofdstuk 2 van dit wetsvoorstel vormen daar een uitwerking van. De nadere
regeling die in artikel 21, vierde lid, wordt gegeven ten aanzien van genetische
gegevens is weliswaar niet direct in de richtlijnvoorschriften terug te vinden
echter valt wel binnen de bandbreedte die bij de implementatie van de richtlijn
geoorloofd is. Dergelijke afwijkende voorzieningen waren soms noodzakelijk
om het acquis van de Wpr overeind te houden. Uitgangspunt bij het opstellen
van de richtlijn was immers dat de onderlinge aanpassing van de wetgeving
van de onderscheidene lidstaten als gevolg van de richtlijn niet mocht leiden
tot een verzwakking van de reeds geboden nationale bescherming van de persoonlijke
levenssfeer (overweging nr. 10 bij de richtlijn).Desalniettemin heeft de harmonisatie als gevolg van de richtlijn wel geleid
tot een verandering in het beschermingsniveau dat thans op grond van de Wpr
ten aanzien van de verwerking van persoonsgegevens wordt geboden. Het onverkort
overnemen van de huidige voorschriften in de Wbp zou in strijd zijn met de
bandbreedte van de richtlijn. Een voorbeeld is de aanscherping van de informatieverplichting
van de verantwoordelijke op grond van de artikelen 10 en 11 van de richtlijn.
De informatieverplichting van de verantwoordelijke vervalt op grond van de
Wpr indien hij kan aannemen dat de betrokkene redelijkerwijs op de hoogte
kan zijn. In de Wbp daarentegen dient de verantwoordelijke de betrokkene te
informeren ten zij deze daarvan reeds op de hoogte is. Het oorspronkelijke
voorschrift van de Wpr kon niet worden overgenomen in de Wbp omdat dit buiten
de bandbreedte zou vallen: een dergelijke afzwakking van de richtlijnvoorschriften
gaat beneden de minimumgrens. Een ander voorbeeld is de introductie van een
vorm van schuldaansprakelijkheid in dit wetsvoorstel (artikel 49, vierde lid)
als gevolg van artikel 23, tweede lid, van de richtlijn. De risicoaansprakelijkheid
op grond van artikel 9, eerste lid, van de Wpr is daarmee als uitgangspunt
verlaten. Het onverkort overnemen van deze risicoaansprakelijkheid in de Wbp
zou leiden tot een aanscherping die buiten de bandbreedte zou gaan, namelijk
boven de maximumgrens zou komen. Het is niet toegestaan buiten het hierboven
geschetste kader af te wijken van de voorschriften van de richtlijn. Daarmee
zou immers buiten de toegestane bandbreedte van de richtlijn worden getreden.De leden van D66 vragen om een overzicht van voor de ministeries van Justitie
en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties relevante EU-richtlijnen op basis
waarvan wetgeving in de maak is, alsmede de voortgang die bij de voorbereiding
daarvan wordt gemaakt. Wij verwijzen deze leden naar de overzichten die door
de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken ieder kwartaal aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer worden toegezonden en waarvan een afschrift aan de Voorzitter
van uw Kamer wordt gestuurd (kamerstukken II, 21 109). Deze
kwartaaloverzichten bevatten een overzicht van de implementatie van EG-richtlijnen
waarbij wordt aangegeven welk departement eerstverantwoordelijk is, hoe de
betreffende richtlijn wordt omgezet, of de omzettingstermijn reeds verstreken
is, of er een inbreukprocedure loopt en in welk stadium de omzetting verkeert.De leden van D66 vragen tevens naar «het moment waarop zonder risico
van een Europese infractieprocedure de desbetreffende wetsvoorstellen bij
de Staten-Generaal aanhangig gemaakt dienen te worden». Het antwoord
op deze vraag hangt af van de reden waarom de Commissie een inbreukprocedure
start. Indien er sprake is van overschrijding van de implementatietermijn
vastgesteld in de richtlijn is het risico van een inbreukprocedure kleiner
naarmate een wetsvoorstel eerder bij de Staten-Generaal aanhangig gemaakt
wordt. Is er sprake van een onjuiste omzetting van een richtlijn dan doet
het moment waarop een wetsvoorstel aanhangig wordt gemaakt er niet toe. In
dat geval wordt een inbreuk- procedure niet voorkomen door tijdige implementatie.2. Reikwijdte van het wetsvoorstelDe leden van de CDA-fractie vragen of het uitgangspunt «persoonsgegevens
zijn geheim tenzij» in de tegenwoordige informatiemaatschappij nog wel
toereikend is. Zij citeren daarbij Schreuders die constateert dat persoonsgegevens
openbaar zijn, tenzij... Daarom zou anonimiteit actief bewerkstelligd moeten
worden.In de eerste plaats nemen wij afstand van de stellingname dat het wetsvoorstel
zou uitgaan van het beginsel «persoonsgegevens zijn geheim, tenzij».
Persoonsgegevens kunnen worden gebruikt voor de doeleinden waarvoor zij oorspronkelijk
zijn verzameld. Tevens kunnen zij worden gebruikt voor andere doeleinden wanneer
die verenigbaar zijn met het oorspronkelijk doel. Een voorbeeld is de archivering
van persoonsgegevens, of het gebruik voor statistische doeleinden met het
oog op planning of beleidsvoering. In het algemeen zijn dit doeleinden die
verenigbaar worden geacht met enig oorspronkelijk doel, zo blijkt onder meer
uit artikel 9, derde lid. Het oorspronkelijk doel, dan wel het andere, daarmee
verenigbare doel kunnen zeer wel een brede verspreiding van persoonsgegevens
met zich meebrengen. Daarbij gaat het niet om een uitzondering, maar om de
directe toepassing van één van de uitgangspunten van de wet.
Geheimhouding, met overigens weer uitzonderingen, komt pas in beeld wanneer
het gaat om geheimhouding uit hoofde van ambt, beroep of wettelijk voorschrift,
omschreven in artikel 9, vierde lid. Zo zal een ambtenaar, die immers is onderworpen
aan zijn ambtelijke geheimhoudingsplicht, niet persoonsgegevens voor verenigbare
doelen kunnen verwerken tenzij zijn taakuitvoering of een wet hem daartoe
verplicht. Een relevante wet in dit opzicht is de Wet openbaarheid van bestuur
die de uitzonderingen omschrijft op de ambtelijke geheimhoudingsplicht.Verspreiding van persoonsgegevens overeenkomstig het doel waarvoor de
gegevens oorspronkelijk zijn vergaard of voor daarmee verenigbare doelen,
moge onder omstandigheden ruim zijn, het impliceert desondanks een soms te
knellende beperking. Dan komen weer de uitzonderingen in beeld als omschreven
in artikel 43, bijvoorbeeld ten behoeve van de opsporing van strafbare feiten.
Deze vinden hun regeling in het Wetboek van Strafvordering.Desondanks delen wij de mening van deze leden dat de tegenwoordige informatietechnologische
mogelijkheden om persoonsgegevens te misbruiken, noodzaken om te zien naar
aanvullende mogelijkheden om een behoorlijke en zorgvuldige omgang met persoonsgegevens
te waarborgen. Daarbij kan gedacht worden aan gedeeltelijke of algehele anonimisering,
bijvoorbeeld door persoonsgegevens te ontdoen van identificerende
kenmerken of door ze af te schermen voor bepaalde toepassingen of gebruikers.
In deze lijn is bij amendement 22 van de Tweede Kamer artikel 13 van het wetsvoorstel
aangevuld in die zin dat de voorgeschreven beveiligingsmaatregelen er mede
op moeten zijn gericht onnodige verzameling en verdere verwerking van persoonsgegevens
te voorkomen. Daarmee is de wettelijke basis gegeven voor de toepassing van
privacy enhancing technology (PET). Het komt ons voor dat dit soort regels
aansluiten bij de zich ontwikkelende informatietechnologie. Daar komt bij
dat de Tweede Kamer motie nr. 31 heeft aangenomen, waarin de regering wordt
opgeroepen in haar eigen informatiesystemen ook dergelijke technologieën
toe te passen. We hebben uit hun vragen de indruk dat deze leden deze ontwikkeling
onderschrijven. Een belangrijke concrete invulling van PET vanwege de overheid
bij de eigen verwerking van persoonsgegevens is inmiddels ondernomen in het
kader van de interdepartementale PKI (Public Key Infrastructure) Taskforce.
De Registratiekamer is hier nauw bij betrokken. De PKI Taskforce beoogt een
betrouwbare infrastructuur te realiseren ten behoeve van digitale communciatie
tussen de overheden en tussen de overheid en de samenleving. Deze infrastructuur
zal de basis vormen voor onder andere een verbeterde digitale dienstverlening,
het beschikbaar stellen van informatie en electronisch stemmen.Deze leden menen dat de richtlijn en het wetsvoorstel in overwegende mate
zijn opgezet vanuit een bestuursrechtelijke invalshoek. Zij menen dat daarmee
is voorbijgegaan aan de mogelijkheden om het privacyrecht in te bedden in
het civiele recht en in het bestuursrecht, waardoor uiteenlopende private
partijen geen partij meer zijn in de discussies over de bescherming van hun
persoonlijke levenssfeer. De privacybescherming zou daardoor teveel een status
aparte krijgen en formeel prevaleren boven andere belangen. Deze leden zouden
de voorkeur geven aan de totstandkoming van gedragscodes en «best practices».
Zij vragen of niet ook de richtlijn had kunnen worden geïmplementeerd
via algemene leveringsvoorwaarden van een bedrijf, in een CAO en dergelijke.Het wetsvoorstel is, zoals uiteengezet in de memorie van toelichting,
opgezet tegen de achtergrond dat enerzijds de richtlijn moest worden geïmplementeerd,
anderzijds de wetenschappelijke evaluaties van de Wpr moesten worden verwerkt.
Deze zijn uitvoerig in de memorie van toelichting besproken. Voor zover de
evaluaties geen aanleiding gaven tot wijziging, is binnen de marges die de
richtlijn toeliet, de Wpr in beginsel gehandhaafd. Deze dateert immers van
eind 1988 en vormt dus een relatief recente vaststelling van de wetgever.
Afgezien van de evaluaties en de richtlijn was er geen aanleiding af te wijken
van het acquis van de Wpr. Het huidige kabinet onderschrijft deze keuze.Ten opzichte van de Wpr is er in zoverre sprake van een minder bestuursrechtelijke
aanpak in die zin dat de reglementsplicht voor de overheid is vervallen. Wat
betreft de melding aan de Registratiekamer is daarmee de overheid op één
lijn gesteld met het bedrijfsleven. Wij nemen aan dat de leden echter doelen
op het uniforme regime van inhoudelijke normen dat geldt voor zowel overheid
als bedrijfsleven waarbij vooral de notie van «noodzakelijk voor»
verwijst naar onder meer artikel 8 van het EVRM welk verdrag ziet op de verhouding
tussen overheid en burger. Ten opzichte van de Wpr kan de indruk ontstaan
dat daarmee voor de private sector een aangescherpt regime zou gaan gelden.Een eerder ontwerp van de richtlijn, opgesteld door de Europese Commissie,
bevatte het voorstel een verschillend regime voor de publieke en de private
sector in het leven te roepen. Een meerderheid van de lidstaten hebben deze
benadering afgewezen enerzijds omdat het gevaar van inbreuken op de persoonlijke
levenssfeer door de verwerking van persoonsgegevens in beide sectoren vergelijkbaar
werd geacht, anderzijds omdat het begrip «noodzakelijk» voldoende
flexibiliteit werd toegekend om in te spelen op de uiteenlopende noden van
bedrijfsleven en overheid. Het gaat hierbij immers om een relatief
begrip:«noodzakelijk» verwijst altijd naar «noodzakelijk
voor». Het begrip krijgt zijn inhoud pas door de context waarin het
wordt gebruikt. Daar de context in de private sector een andere is, dan in
de publieke sector, krijgt het daardoor reeds een andere inkleuring. Daar
komt bij dat vanuit de Nederlandse ervaring moest worden geconstateerd dat
het onderscheid in inhoudelijke regimes voor overheid en bedrijfsleven in
de Wpr niet tot aanwijsbare verschillen heeft geleid. Om de regelgeving niet
onnodig ingewikkeld te maken heeft Nederland in het kader van de totstandkoming
van de richtlijn ermee ingestemd dat de feitelijk bestaande uniformiteit in
regimes, ook werd gecodificeerd.Wellicht is vermeldenswaard dat het VNO/NCW in zijn brief van 25 maart
1998 bepleit om het begrip «necessary» (vertaald met «noodzakelijk»
in de Nederlandse versie van de richtlijn) in artikel 7, onder f, van de richtlijn
in het Nederlands voor de private sector te vertalen met «nodig»
of «redelijkerwijs nodig». Daarin lag de gedachte besloten dat
voor het bedrijfsleven een minder «bestuursrechtelijke» benadering
passend zou zijn. Wij hebben aan dit verzoek geen gevolg gegeven. Het is Nederlands
wetgevingsbeleid om bij de implementatie van Europese richtlijnen zo dicht
mogelijk de tekst van de Europese regels te volgen en daaraan geen eigen interpretatie
te geven. De herkomst van het begrip «noodzakelijk» ligt in artikel
8, tweede lid, EVRM. In de oorspronkelijke Nederlandse vertaling van het EVRM
in het Traktatenblad van 1951 (154), is dit begrip vertaald met «nodig».
In het licht van de daaropvolgende jurisprudentie van het Europese Hof voor
de Rechten van de Mens (EHRM) is in de nieuwe vertaling van 1990 (Trb. 156)
dit begrip vertaald met «noodzakelijk». De in de Europese en Nederlandse
jurisprudentie daarmee verbonden begrippen als «proportionaliteit»
en «subsidiariteit» zouden minder duidelijk tot hun recht komen
wanneer nu weer zou worden teruggekeerd tot het oude begrip «nodig»,
laat staan «redelijkerwijs nodig». De Nederlandse burger zou in
de Nederlandse wet verkeerd worden geïnformeerd over de strekking van
de bepaling, waarvan in laatste instantie toch de betekenis wordt vastgesteld
door het Hof van Justitie in Luxemburg. Deze pleegt in zijn jurisprudentie,
waar het gaat om de interpretatie van grondrechten, die van het EHRM te volgen.Het verschil in inhoudelijke normen tussen de publieke en private sector
in de Wpr had in de bedoeling van de wetgever gestalte moeten krijgen via
de uniforme procedure via de civiele rechter (artikel 34, zesde lid, van de
Wpr). In de artikelen 45 en 46 van de Wbp is qua procedure gekozen voor een
verschillend regime voor de publieke en private sector. Gaat het om de publieke
sector dan is de administratieve rechtsgang van de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing. Verwacht mag worden dat de jurisprudentie in deze lijn aansluiting
zal zoeken bij beginselen van behoorlijk bestuur. Gaat het om de private sector
dan is de civiele rechter bevoegd. Verwacht mag worden dat diens jurisprudentie
zich zal ontwikkelen volgens de algemene beginselen die zijn ontwikkeld in
het kader van het leerstuk van de onrechtmatige daad. Het kan niet worden
uitgesloten dat aldus, met behoud van het uniforme inhoudelijke regime van
de richtlijn, de diversiteit van beide sectoren, via de procedure voor de
verdere rechtsontwikkeling door de rechter, beter tot zijn recht zal komen
dan onder de Wpr.Wij delen niet de mening van deze leden dat door in het wetsvoorstel gemaakte
keuze, private partijen in mindere mate zouden kunnen deelnemen aan discussies
over hun belangen. Het wetsvoorstel bevat enkel algemene inhoudelijke normen
die op het bovensectorale niveau de precisie van concrete gedragsvoorschriften
ontberen. Welke verstrekking voortvloeit uit het doel van de gegevensverwerking,
welk gebruik verenigbaar is met het oorspronkelijk doel etc. is vaak niet
met een eenvoudig ja of nee te beantwoorden, maar behoeft sectorale invulling.
Zo is in Nederland voor de sociale zekerheid, de politie, de justitiële documentatie, de bevolkingsboekhouding en de medische dossiers, sectorale
regelgeving tot stand gebracht. Voor het bedrijfsleven is daarvan voorshands
afgezien om tegemoet te komen aan het verlangen deze concretisering via zelfregulering
tot stand te brengen. Deze zelfregulering kan ook de vorm van jurisprudentie
aannemen. Een voorbeeld is de openbare uitspraak van de Reclame Code Commissie
van 24 januari 2000 waarbij als strijdig met de Nederlandse Reclame Code werd
geoordeeld een advertentie waarbij een bepaalde korting in het vooruitzicht
werd gesteld, zonder de vermelding dat de volledige korting afhankelijk werd
gesteld van de verstrekking van enige persoonsgegevens.Slechts op het gebied van het arbeidsrecht is er in artikel 27, eerste
lid, onder k, van de Wet op de ondernemingsraden de procedurele norm opgenomen
dat de ondernemingsraad dient in te stemmen met regelingen over de registraties
van, de omgang met en de bescherming van de persoonsgegevens van in de onderneming
werkzame personen.In het kader van de voorbereiding van de richtlijn is op Nederlands advies
ervan afgezien dat organisaties van betrokkenen zouden moeten participeren
in de voorbereiding van een gedragscode. Dit voorschrift in de Wpr bleek immers
in de praktijk soms aan de totstandkoming van een gedragscode in de weg te
staan. Dat laat onverlet dat de inschakeling van dergelijke vertegenwoordigende
organisaties wenselijk is.Evenmin delen wij de mening van deze leden dat privacybelangen een status
aparte zouden hebben en daarmee formeel prevaleren boven andere belangen.
De Wpr en straks de Wbp bevestigen wel een formele juridische relatie tussen
gegevens en de persoon waarop de gegevens betrekking hebben. Deze relatie
is er ook wanneer er geen inbreuk op de persoonlijke levenssfeer aan de orde
is, bijvoorbeeld in het geval van een abonnementsregistraties van een tijdschrift.
Persoonsgegevens zijn daarmee juridisch relevant geworden. Hiermee zijn de
rechtsregels naar een hoger abstractieniveau getrokken.Voorheen waren er bepaalde beroepsgroepen met een geheimhoudingsplicht.
De medische stand is hiervan het duidelijkste voorbeeld. Ook ambtenaren hadden
een geheimhoudingsplicht, die zich mede uitstrekte tot persoonsgegevens die
hun ter kennis waren gekomen. Deze regels zijn inmiddels aangevuld met regels
over een behoorlijke en zorgvuldige omgang met persoonsgegevens, los van bepaalde
beroepsgroepen en ongeacht wie deze gegevens onder zich heeft. Hiermee zijn
niet de klassieke geheimhoudingsvoorschriften vervangen, maar zij komen in
aanvulling daarop. De nieuwe regels voorzien ook niet in een algemene geheimhoudingsplicht,
doch bevatten veeleer voorschriften tot het gebruik van de gegevens aannemende
dat de verzameling en vastlegging ervan is gerechtvaardigd. De regels omtrent
de verzameling, de vastlegging en het gebruik voorzien uitdrukkelijk in een
afweging van het belang van betrokkenen tegen andere belangen. Daarmee geeft
de wettekst zelf al aan dat privacybelangen niet ipso facto prevaleren.Als laatste reactie op de opmerkingen van deze leden willen wij ingaan
op de gedachte de regels van de richtlijn om te zetten en op te nemen in het
civiele en het administratieve recht in plaats van daarvoor een afzonderlijke
wet te maken. Het zou dan gaan om regels in het BW en in de Algemene Wet bestuursrecht.
Om verschillende redenen wijzen wij deze gedachte af. Het recht inzake de
bescherming van persoonsgegevens is met de richtlijn een aangelegenheid van
de Europese Unie geworden. De verdere rechtsontwikkeling zal in hoofdzaak
vanuit de instellingen van de Unie worden geïnitieerd. Het komt de toegankelijkheid
van dit rechtsgebied ten goede indien de bovensectorale regels telkens in
een enkele wet worden opgenomen. Zo is dit ook met de Wpr gebeurd. De evaluaties
van deze wet hebben in dit opzicht geen contra-indicaties opgeleverd. Zo hebben
ook alle landen van de Unie dit tot dusver gedaan. Het lijkt ons wenselijk
in beginsel deze gedragslijn te volgen. Daarmee kan de indruk ontstaan dat
zich geleidelijk een nieuw rechtsgebied vestigt inzake de bescherming
van persoonsgegevens. Wij hebben geen aanleiding deze indruk te vermijden.
Dit rechtsgebied zal dan blijken zijn wortels te hebben in deels de Grondwet,
deels het civiele, deels het administratieve recht. In de zich ontwikkelende
informatiemaatschappij lijkt ons een dergelijk nieuw rechtsgebied niet te
zullen misstaan.Verder kunnen wij deze leden niet volgen in hun voorkeur voor een directe
materiële uitwerking van fair play normen in plaats van meer procedureel
getinte preciseringen van proportionaliteits- en subsidiariteitsbeginselen.
Wij menen dat juist deze twee beginselen veeleer een materiële norm bevatten
dan een procedurele en ook de ruimte bieden om de belangen van de betrokkenen
af te wegen tegen andere belangen in de desbetreffende sector.Evenmin kunnen wij deze leden volgen in hun tegenstelling dat de richtlijn
gegevensverkeer «in goede banen zou leiden» terwijl het wetsvoorstel
barrières zou opwerpen. Het wetsvoorstel volgt nauwgezet de richtlijn,
neemt het acquis van de Wpr over voor zover uit de evaluaties blijkt dat deze
waardevol zijn gebleken en vult op enkele plaatsen de algemene normen van
de richtlijn in, bijvoorbeeld op het punt van de gevoelige gegevens. De kansen
van ICT-ontwikkelingen worden daardoor niet gefrustreerd, zoals deze leden
menen. Integendeel, zij vormen een belangrijke bijdrage aan het vertrouwen
van de consument en de burger in een zorgvuldig gebruik van de door hem in
het kader van ICT-gebruik ter beschikking gestelde gegevens. Daarnaast willen
wij erop wijzen dat de implementatie van de richtlijn in de Nederlandse wetgeving
een voorwaarde is voor een uniforme interne markt binnen de EU waarbij geen
belemmeringen voor het grensoverschrijdende gegevensverkeer binnen de Unie
meer mogen worden opgeworpen om redenen van gegevensbescherming. Juist waar
ICT-gebruik grensoverschrijdende handel kan faciliteren, is een dergelijk
vertrouwen van de consument onontbeerlijk.Deze leden menen dat gegevensverwerking in beginsel altijd een relatie
heeft met belangen van betrokkenen of diens persoonlijke levenssfeer. Zij
vragen of er ook samenhangen zijn waarbij dit niet of nauwelijks het geval
is en zo ja, hoe daarmee rekening is gehouden in het wetsvoorstel. Wij wijzen
erop dat noch in de titel van het wetsvoorstel, noch in de considerans enige
verwijzing voorkomt naar de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. Onder
punt 4.5 van de memorie van toelichting (blz. 10 en 11) hebben wij uiteengezet
dat ook andere grondrechten, bijvoorbeeld dat van non-discriminatie, in het
geding kunnen zijn bij de bescherming van persoonsgegevens. Weliswaar vindt
dit rechtsgebied zijn oorsprong in de bescherming van de privacy. Dit blijkt
ook uit de opdracht in de Grondwet, die gelieerd is aan de privacy, alsmede
aan de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens die
aanknoopt aan artikel 8 EVRM. Hierboven hebben wij het perspectief geschetst
van een afzonderlijk rechtsgebied dat geleidelijk emancipeert op zijn oorsprong,
niet alleen de persoonlijke levenssfeer beschermt, doch evenzeer andere grondrechten.
Dit nieuwe perspectief komt ook tot uitdrukking in onder meer artikel 1 van
de richtlijn, wanneer dit spreekt van «de bescherming van de fundamentele
rechten en vrijheden van natuurlijke personen, inzonderheid van het recht
op de persoonlijke levenssfeer».Natuurlijk zijn er situaties waarin de verwerking van persoonsgegevens
geen enkele inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer of op andere fundamentele
rechten, bijvoorbeeld de klantenadministratie van een bedrijf dat op rekening
verkoopt. Dit laat onverlet dat dergelijke persoonsgegevens toch op een manier
kunnen worden gebruikt dat een dergelijke inbreuk wel aanwezig is. Wordt de
klantenadministratie bijvoorbeeld verkocht aan een ander bedrijf, dat vervolgens
de klanten via de telefoon zijn producten tracht te slijten, dan kan er wel
degelijk sprake zijn van een inbreuk. Zij moeten dan ten minste de gelegenheid
hebben daartegen bezwaar te kunnen maken. De regels met betrekking tot persoonsgegevens in het algemeen beogen in
beginsel te voorkomen dat inbreuk wordt gemaakt op de persoonlijke levenssfeer.
Zij regelen, zou men kunnen zeggen, een gevaarzettende situatie. Wanneer de
regels worden nageleefd, zal er in het algemeen geen inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer zijn. Anders ligt het met de gevoelige gegevens of daarmee op
één lijn gestelde gegevens, zoals de strafrechtelijke (al deze
gegevens worden overkoepelend aangeduid als «bijzondere gegevens»).
Daarvan moet worden aangenomen dat de opslag en het gebruik ervan in de regel
inbreukmakend zijn. De wettelijke precisering impliceert een dergelijk rechtsvermoeden.
Dezelfde gedachte lag ten grondslag aan de eis van artikel 7 van de Wpr dat
voor gevoelige gegevens na een overgangstijd een formeel-wettelijke basis
vereist, welke voldoet aan de eisen van artikel 8, tweede lid, EVRM en artikel
10 van de Grondwet. Daarom zijn de bepalingen over bijzondere persoonsgegevens,
die mede betrekking hebben op de gevoelige gegevens, ook veel gedetail- leerder
uitgewerkt dan die met betrekking tot de overige gegevens. Deze komen veel
meer in de richting van concrete gedragsvoorschriften welke tegemoet komen
aan de voorzienbaarheidseis van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
ten aanzien van wettelijke regelingen die inbreuken op de persoonlijke levenssfeer
mogelijk maken. Dat rechtvaardigt ook het verbod van gegevensverwerking in
artikel 16 buiten de wettelijk omschreven situaties. Dit is in wezen een herhaling
van het verbod van artikel 8, eerste lid, EVRM, zoals dit ook in artikel 10
van de Grondwet is neergelegd.Deze leden vragen vervolgens naar de juridische status van berichten.
Zou het niet de voorkeur verdienen om transmissie geheel uit te sluiten van
het verwerkingsbegrip (ook indien sprake is van tijdelijke opslag tijdens
de transmissie). Het overnemen van deze suggestie stuit af op de definitie
van het begrip «gegevensverwerking» in artikel 2, onderdeel b,
van de richtlijn. Daar wordt tevens het «verstrekken door middel van
doorzending, verspreiden of op enigerlei andere wijze ter beschikking stellen»
als voorbeeld van verwerken genoemd. Dit onderdeel van de definitie is daarom
ook opgenomen in het wetsvoorstel. Deze keuze vloeit voort uit het uitgangspunt
elke wijze van omgaan met persoonsgegevens te normeren. De normadressaat is
de verantwoordelijke, degene die het doel en de middelen van de gegevensverwerking
bepaalt. Wanneer een transporteur van gegevens, waaronder mogelijk persoonsgegevens,
op de inhoud ervan geen invloed kan uitoefenen, hetzij feitelijk, hetzij omdat
hij daartoe juridisch niet gemachtigd is, kan hij niet worden aangesproken
op de naleving van de wettelijke normen, omdat hij niet doel en middelen van
de gegevensverwerking bepaalt. Dat wil overigens niet zeggen dat hij niet
gehouden de voorschriften inzake beveiliging na te komen. Ook is denkbaar
dat enige aansprakelijkheid bij het transport van gegevens wettelijk is uitgesloten,
zoals in hoofdstuk II, sectie 4, van het ontwerp van de richtlijn elektronische
handel dat thans voorligt bij het Europees Parlement. De transporteur kan
ook dan niet worden aangesproken als verantwoordelijke in de zin van het onderhavige
wetsvoorstel. In de overige gevallen is hij wel aansprakelijk voor naleving
van de regels naar de mate waarin hij zeggenschap heeft over de verwerking.
Indien de zeggenschap uiteenloopt naar verschillende handelingen met de gegevens,
differentieert zich ook dienovereenkomstig de aansprakelijkheid als verantwoordelijke
voor de desbetreffende vormen van gegevensverwerking. Dat is bedoeld met «geschaalde»
verantwoordelijkheid op de door deze leden aangehaalde bladzijden 59 en 60
van de memorie van toelichting. Wat de één doet en mag doen
heeft meer betrekking op de buitenste schaal, terwijl wat een ander binnen
dat kader mag doen met overigens dezelfde gegevens, kan worden geduid als
een daarbinnen zich bevindende schaal. De feitelijke en juridische mogelijkheden
om handelingen te verrichten met persoonsgegevens, bepalen de omvang
van de aansprakelijkheid als verantwoordelijke voor die gegevens. Het onderscheid
opslag of transport van die gegevens, met de variant opslag ter fine van transport,
is daarbij niet relevant. Zoals deze leden opmerken kan dat leiden tot verrassingen,
bijvoorbeeld ten aanzien van Internet. Voor zover dit niet leidt tot onwenselijke
resultaten, lijkt dit ons een toe te juichen blijk van het techniek-onafhankelijke
karakter van de voorgestelde regels. Voorts vragen de leden van de CDA-fractie
of in de wetgevingsvoorbereiding voldoende zicht bestaat op technische mogelijkheden
in relatie tot hetgeen als strafbaar moet worden gekwalificeerd. Het in wetsvoorstel
24 610 voorgestelde artikel 441c van het Wetboek van Strafrecht blijkt
inderdaad meer problemen te geven dan aanvankelijk verwacht. Om die reden
hebben wij het voornemen bij nota van wijziging die bepaling in dat wetsvoorstel
te laten vervallen. De leden van de CDA-fractie vragen– in verband met
de amendementen nr. 20 bij dit wetsvoorstel en nr. 5 bij het wetsvoorstel
tot wijziging van bepalingen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens
(Kamerstukken II, 26 410) – om een heldere uiteenzetting van de
rechtspositie van de functionaris voor de gegevensbescherming als bedoeld
in artikel 62 van het wetsvoorstel.Door de van overeenkomstige toepassing verklaring van artikel 21, vierde
lid, van de Wet op de ondernemingsraden krijgt de functionaris voor de gegevensbescherming
een gelijkwaardige bescherming als werknemers in een onderneming die lid zijn
van een ondernemingsraad. Dit brengt onder meer het volgende met zich mee.
Zijn dienstbetrekking kan niet worden beëindigd zonder voorafgaande toestemming
van de kantonrechter. De kantonrechter verleent de toestemming slechts indien
het hem aannemelijk voorkomt dat de beëindiging geen verband houdt met
de werkzaamheden van de betrokken persoon als functionaris voor de gegevensbescherming
in de onderneming. Dit voorschrift beoogt een waarborg te geven voor een onafhankelijk
optreden voor de functionaris. De betrokkene kan wegens zijn functioneren
niet worden benadeeld met betrekking tot promotiekansen of de verdeling van
werk. De functionaris kan via de kantonrechter de nakoming van deze verplichtingen
vorderen. De toestemming van de kantonrechter is niet vereist wanneer de betrokkene
schriftelijk in de beëindiging heeft toegestemd, wanneer deze geschiedt
wegens een dringende aan de werknemer onverwijld medegedeelde reden of bij
beëindiging van de werkzaamheden van de onderneming. In het geval van
bijvoorbeeld van een dringende reden kan de werkgever de kantonrechter verzoeken
de dienstbetrekking op deze grond ontbonden te verklaren (artikel 670a van
Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek). Aan de dringende reden zullen extra zware
eisen gesteld moeten worden ten einde te voorkomen dat deze procedure het
ontslagverbod zou ontkrachten (MvA II bij de wet van 22 mei 1981, Stb. 416).
De kantonrechter zal de dienstbetrekking niet ontbonden verklaren op grond
van veranderingen in de omstandigheden als deze veranderde omstandigheden
verband houden met de functie van de betrokkene op het gebied van de gegevensbescherming.In het geval van een spanningsveld tussen de functionaris en de verantwoordelijke,
bijvoorbeeld over de uitleg van de onderhavige wet, heeft de verantwoordelijke
eenduidig het laatste woord. De functionaris kan niet worden afgeremd in zijn
mogelijkheden tot onderzoek. De adviezen die hij als resultaat daarvan uitbrengt,
zijn echter niet bindend. De verantwoordelijke heeft de vrijheid daarvan afwijkende
beslissingen te nemen.Deze leden vroegen verder naar de rechtsgevolgen van de totstandkoming
van een gedragscode. De gedragscode is bedoeld als precisering van de wettelijke
beginselen in concrete gedragsvoorschriften. Daarbij is niet relevant of de
gedragscode wel of niet ter goedkeuring aan het College bescherming persoonsgegevens
(hierna: het College) is aangeboden. Dit impliceert dat niet-nakoming van
de gedragscode in veel gevallen zal kunnen worden aangemerkt als niet-naleving
van de algemene wettelijke regels en dus in elk geval in zoverre
als onrechtmatig moet worden beschouwd. Daarop zijn wel uitzonderingen. Indien
bijvoorbeeld in afwijking van de gedragscode op grond van artikel 43 van de
wet voor de opsporing van een ernstig strafbaar feit aan de politie persoonsgegevens
zouden worden verstrekt, is deze bepaling een toereikende grond om uitzondering
te maken op de algemene regels van de gedragscode. Aan een dergelijke verstrekking
staat het ontbreken van een vergelijkbare bepaling in de gedragscode niet
in de weg.De leden van de CDA-fractie vragen om een reactie op de brief van 30 maart
1999 van de Commissie Privacy van de RCO over het concept-Vrijstellingsbesluit.
In haar brief stelt het RCO voor om het Vrijstellingsbesluit toe te spitsen
op een meldingsplicht die alleen geldt voor verwerkingen voor zover deze bijzondere
risico's kunnen betekenen voor de rechten en vrijheden van de betrokkenen.
Voor de invulling van het begrip «bijzondere risico's» wordt verwezen
naar het gebruik van «specifieke risico's» in artikel 20, eerste
lid, van de richtlijn. In de Wbp zijn de meeste risico's reeds geëlimineerd
door te voorzien in een hoog beschermingsniveau voor gewone gegevensverwerkingen
en een extra hoog beschermingsniveau voor de verwerking van bijzondere gegevens.
De meldingsplicht zou daarbij moeten gelden voor een limitatief opgesomd aantal
verwerkingen. Zo ontstaat een stelsel van genormeerde aanmeldingen in plaats
van genormeerde vrijstellingen, aldus het RCO.Het systeem dat het RCO voorstaat is in strijd met de richtlijn. In artikel
18 van de richtlijn is uitdrukkelijk bepaald dat lidstaten in hun regelgeving
moeten voorzien in een systeem met als uitgangspunt het aanmelden van verwerkingen.
Enkel ten aanzien van bepaalde categorieën verwerkingen waarbij, rekening
houdend met de verwerkte gegevens, inbreuk op de rechten en vrijheden van
de betrokkenen onwaarschijnlijk is, mag – onder voorwaarden –
in een vrijstelling of een vereenvoudiging van de aanmeldingsplicht worden
voorzien. Het beperken van de aanmeldingsplicht tot verwerkingen die een specifiek
risico inhouden voor de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene, is eveneens
in strijd met de voorschriften van de richtlijn. Deze verwerkingen dienen
immers – in afwijking van de reguliere aanmeldingsprocedure –
overeenkomstig artikel 20 van de richtlijn te worden onderworpen aan een voorafgaand
onderzoek door het College. De aanmeldingsprocedure richt zich op de overige
verwerkingen met risico's voor de persoonlijke levenssfeer voor betrokkenen.In het kader van de informatie- en communicatietechnologie vragen de leden
van de VVD-fractie welke ontwikkelingen de bewindslieden bij de inzet van
Privacy Enhancing Technology (PET) voorzien en of zij daarbij anticiperen
op toekomstige vereenvoudigingen van de privacyregelgeving. Wij verwachten
en hopen dat PET in toenemende mate zal kunnen bijdragen aan een zorgvuldige
omgang met persoonsgegevens. De angst uit een verleden tijd dat computers
alleen maar bedreigend zijn, is achterhaald. Computers en de daarmee verbonden
technieken zijn op zichzelf neutraal en kunnen in dit opzicht evenzeer nuttig
als schadelijk blijken te zijn. Overigens vloeit daaruit niet rechtstreeks
voort dat PET zou kunnen bijdragen aan vereenvoudiging van de regelgeving.
De regelgeving moet immers duidelijk maken wat wel en niet is toegestaan.
Zonder een dergelijk richtsnoer is niet duidelijk wat technisch moet worden
uitgesloten, dan wel gefaciliteerd. Nu met de richtlijn de verwerking van
persoonsgegevens primair een aangelegenheid is geworden van Europees recht,
dient de op zich toe te juichen vereenvoudiging waar dit mogelijk is, vorm
te krijgen in Europese regelgeving.Ingevolge artikel 33 van de richtlijn dient de Europese Commissie aan
de Raad van Ministers en aan het Europees Parlement periodiek een evaluatie
uit te brengen. De eerste wordt verwacht in oktober 2001. Het is niet uitgesloten
dat op grond daarvan de Commissie voorstellen zal doen tot aanpassing
van de richtlijn. Het lijkt ons wenselijk dat Nederland als deelnemer in het
proces van eventuele aanpassing van de richtlijn, zo mogelijk naar vereenvoudigingen
streeft. Wanneer evenwel de technologische ontwikkeling nadere regelgeving
noodzakelijk maakt ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer, dient
deze regelgeving niet uitslui- tend uit een gezichtspunt van vereenvoudiging
te worden tegengehouden.De leden van de PvdA-fractie vragen vervolgens om de betekenis van artikel
15. In dit voorschrift wordt bepaald dat de verantwoordelijke de zorg heeft
voor de naleving van een groot deel van de verplichtingen in paragraaf 1
van hoofdstuk 2. Waarom zijn daar de voorwaarden van paragraaf 2 van
hoofdstuk 2 (de verwerking van gevoelige gegevens) niet ook bij opgenomen,
zo vragen deze leden.Artikel 15 vloeit voort uit artikel 6, tweede lid, van de richtlijn waarin
een zorgverplichting aan de verantwoordelijke wordt opgelegd voor de in het
eerste lid genoemde normen. De normen van paragraaf 1 van hoofdstuk 2
van het wetsvoorstel omvatten meer dan die van het eerste lid van artikel
6 van de richtlijn. Het zijn echter normen die het karakter hebben dat op
bepaalde wijze met persoonsgegevens kan worden omgegaan. Een normadressaat
ontbreekt in de zin dat niet altijd duidelijk is vastgelegd wie aanspreekbaar
is voor de voorgeschreven omgang met de persoonsgegevens. Daarin beoogt artikel
15 te voorzien. Ten aanzien van artikel 9, tweede lid, en 11, tweede lid,
zou dit strikt genomen overbodig zijn, omdat in die bepalingen de verantwoordelijke
wel als normadressaat reeds wordt genoemd. De uitzondering in artikel 15 met
betrekking tot de artikelen 13 en 14, eerste, derde en vierde lid, is echter
opgenomen omdat deze laatste bepalingen voorschriften voor de verantwoordelijke
geven die niet rechtstreeks de kwaliteit of toelaatbaarheid van de verwerking
van persoonsgegevens betreffen in de zin van de afdelingen I en II van hoofdstuk
II van de richtlijn.De bepalingen over de bijzondere persoonsgegevens hebben een geheel andere
structuur. Artikel 16 bevat het verbod dergelijke gegevens te verwerken. Dit
verbod richt zich tot eenieder, bijvoorbeeld ook de bewerker. De artikelen
17 tot en met 23 bevatten uitzonderingen op dit verbod. Is een uitzondering
van toepassing, dan is verwerking overeenkomstig paragraaf 1 toegestaan,
in welke paragraaf de verantwoordelijke wordt genoemd als degene die instaat
voor naleving van de normen.De leden van de PvdA-fractie vragen in dit kader de verhouding tussen
de verschillende voorwaarden voor gerechtvaardigde gegevensverwerking, zoals
de algemene voorwaarden, de voorwaarden voor verenigbare «verdere verwerking»
en de voorwaarden voor gevoelige gegevens nader te verduidelijken.In paragraaf 1 van hoofdstuk 2 zijn de voorwaarden opgesomd waaraan
iedere verwerking van persoonsgegevens moet voldoen, ongeacht de aard van
de verwerkte gegevens. Paragraaf 2 van hetzelfde hoofdstuk stelt daarenboven
nadere voorwaarden in het geval bijzondere gegevens worden verwerkt. Bij de
verwerking van bijzondere gegevens dienen dus de voorschriften van zowel paragraaf 2
als paragraaf 1 van hoofdstuk 2 in acht te worden genomen.Het uitgangspunt is dat bijzondere gegevens niet verwerkt mogen worden
(artikel 16), tenzij een van de uitzonderingen voorzien in de artikelen 17–22
of 23 toepassing vindt. Als vaststaat dat de verwerking van de bijzondere
gegevens toelaatbaar is, is deze vervolgens op dezelfde voet onderworpen aan
paragraaf 1 als de verwerking van «gewone» gegevens. Dat
betekent onder meer dat op grond van artikel 9 de gegevens niet mogen worden
verwerkt op een wijze die onverenigbaar is met de doeleinden waarvoor zij
zijn verkregen. Dat wil echter niet zeggen dat gegevens niet voor andere doelen
dan waarvoor ze verzameld zijn, mogen worden verwerkt. Van belang is dat deze
andere doeleinden verenigbaar zijn met die waarvoor ze oorspronkelijk zijn
verzameld. Bij wijze van voorbeeld verwijzen de leden naar «de vaststelling,
de uitoefening of de verdediging van een recht in rechte». Het betreft
hier een in artikel 23, eerste lid, onderdeel c, neergelegde rechtvaardigingsgrond
voor de verwerking van bijzondere gegevens ondanks het in artikel 16 neergelegde
verbod. In dat geval biedt artikel 8, onder f, een grondslag voor rechtmatige
verwerking.Deze leden constateren voorts dat het huidig wetsvoorstel geen bescherming
biedt tegen groepsgerichte vormen van risicoselectie, aangezien groepsprofielen,
blijkens de reactie van eerste ondergetekende op vragen uit de Tweede Kamer,
niet kunnen worden beschouwd als persoonsgegevens in de zin van de wet. Zij
vragen om een nadere uitspraak over de interpretatie van het begrip persoonsgegeven
(artikel 1, onderdeel a). Naar hun oordeel zou een persoonsgegeven mede moeten
omvatten «elk gegeven dat wordt toegepast op een persoon». Wij
blijven bij ons oordeel dat het wetsvoorstel, evenals als de richtlijn of
de Wet persoonsregistraties, deze problematiek niet regelt. De definitie van
«persoonsgegeven» in het wetsvoorstel en in de richtlijn laten
een dergelijke interpretatie niet toe. Iets anders is wanneer bij een bepaalde
persoon een postcode wordt gevoegd. Dan is dat gegeven een gegeven betreffende
iemand en daarmee een persoonsgegeven in de zin van de wet. Meer in het algemeen
kan het volgende worden gesteld. Indien op grond van postcodesegmentatie of
anderszins, bijvoorbeeld op grond van statistisch onderzoek, uit een bepaald
gegeven dat aan iemands naam is toegevoegd, bepaalde gevolgtrekkingen worden
gemaakt, gaat het om een persoonsgegeven. Het gegeven leidt er immers toe
dat iemand in het maatschappelijk verkeer de kans loopt anders te worden bejegend
dan wanneer dit gegeven niet over hem bekend was. Indien aan het gegeven dat
als resultaat van de postcodesegmentatie of van statistisch onderzoek aan
een naam is toegevoegd, bepaalde gevolgtrekkingen worden verbon- den, kan
de betrokkene op grond van artikel 42, vierde lid, verzoeken hem mee te delen
welke methoden zijn gebruikt om daartoe te komen, aannemende dat ook overigens
aan de voorwaarden van die bepaling is voldaan. Dit geldt niet indien het
gaat om algemeen toegankelijke kennis. Zo is algemeen bekend dat een levensverzekeraar
het overlijdensrisico op kortere termijn van een tachtigjarige hoger zal inschatten
dan dat van een veertigjarige. De verzekeraar is niet gehouden desgevraagd
daarover nadere uitleg te geven. Gaat het om minder voor de hand liggende
verbanden bijvoorbeeld op grond van eigen ongepubliceerde statistische recherches,
dan ligt een mededelingsverplichting op grond van artikel 42, vierde lid,
eerder voor de hand.De leden van de PvdA-fractie missen in de opsomming van handelingen die
vallen onder het begrip verwerken van persoonsgegevens de hande- ling van
het anonimiseren. Betekent dit dat door gegevens te anonimiseren de gehele
wet kan worden omzeild, zo vragen zij. Het begrip «verwerken»
omvat blijkens artikel 1, onder b, elke handeling met betrekking tot persoonsgegevens
waarna enige voorbeelden worden genoemd. Het anonimiseren staat niet in de
opsomming van voorbeelden maar is wel een dergelijke handeling en valt dus
onder het begrip verwerken. Het is een vorm van vernietigen van persoonsgegevens
althans in de gevallen dat de verwijdering van de naam ook tot gevolg heeft
dat de betrokkene niet meer kan worden herleid. Alleen in dit laatste geval
pleegt te worden gesproken van «anonimiseren». Er is daarom geen
sprake van een omissie.Voorts vragen deze leden naar de samenhang tussen de artikelen 4, eerste
lid, en 76 van het wetsvoorstel. Artikel 4 bepaalt de reikwijdte van de wet.
In beginsel is de rechtsmacht van een land en daarmee de toepasselijkheid
van zijn wetgeving gebonden aan het territoir, waarbij dan bijzondere bepalingen
gelden voor bijvoorbeeld schepen onder de vlag van dat land of vliegtuigen.
In de informatiemaatschappij is de toepasselijkheid van dit uitgangspunt
op immateriële zaken als persoonsgegevens niet zonder meer duidelijk.
Hierin beoogt artikel 4 te voorzien waarbij principieel van de Wet persoonsregistraties
wordt afgeweken. De Wet persoonsregistraties gaat uit van een bepaalbare locatie
van een persoonsregistratie, als aanknopingspunt voor de toepasselijkheid
van de wet, ongeacht de plaats van vestiging van de houder, waarna de artikelen
47 e.v. aanvullende bepalingen bevatten. Artikel 4, eerste lid, van het wetsvoorstel
knoopt daarentegen aan bij de plaats van vestiging van de verantwoordelijke,
ongeacht de plaats, indien deze al bepaalbaar zou zijn, van de verwerking
van persoonsgegevens. Het begrip «vestiging» verwijst naar de
jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie over dit begrip dat ook in
andere Europese regelgeving in deze betekenis voorkomt. Wij begrijpen de vraag
van deze leden aldus dat zij onder een Nederlands bedrijf verstaan een bedrijf
dat in Nederland is gevestigd. De Wbp is van toepassing omdat voor de toepassing
van artikel 4, eerste lid, de plaats van gegevensverwerking irrelevant is.
De toepasselijkheid van de wet impliceert dat ook artikel 76 van toepassing
is in geval dat een bedrijf gegevens in een land buiten de EU laat verwerken.
In aanvulling op de normen van de Wbp, dient dan dat bedrijf tevens na te
gaan of dat land een passend beschermingsniveau biedt. Voor EU lidstaten is
een dergelijke aanvullende toets niet nodig, omdat de richtlijn ervan uitgaat
dat er binnen de EU, krachtens die richtlijn, een passend niveau is, zelfs
indien de richtlijn mogelijkerwijs per lidstaat op onderdelen iets anders
geïmplementeerd.In het kader van artikel 41 vragen deze leden of gegevens die niet worden
gebruikt voor het tot stand brengen van een directe relatie, buiten het recht
van verzet vallen. Mag de verantwoordelijke de gegevens van betrokkenen na
verzet nog steeds blijven gebruiken voor bijvoorbeeld statistische doeleinden?Een verzet op grond van artikel 41 heeft betrekking op de verwerking van
gegevens in verband met de totstandbrenging of de instandhouding van een directe
relatie met de betrokkene. De ratio achter deze bepaling is dat de burger
de gelegenheid heeft te voorkomen dat hem ongevraagd informatie wordt aangeboden
op basis van een profiel van zijn persoon. Om het aanbieden van dergelijke
informatie op een effectieve wijze te kunnen voorkomen moet de mogelijkheid
van verzet verder reiken dan verzet tegen het verzenden van direct mail. Het
verzet strekt zich uit tot alle verwerkingen die in de praktijk plegen te
geschieden in het kader van direct marketing, met inbegrip van profilering
en segmentering van doelgroepen in marketing databases met het oog op het
kunnen benaderen van individuele personen.Deze leden vragen of het gebruik van gegevens voor statistische doeleinden
in het kader van direct marketing geoorloofd is na verzet van de betrokkene.
Zolang de gegevens niet worden verwerkt met het oog op de totstandbrenging
of de instandhouding van een directe relatie met de betrokkene, kan daartegen
geen verzet worden aangetekend. Dit is bijvoorbeeld het geval indien een bedrijf
persoonsgegevens verzamelt om statistieken op te stellen die een verband leggen
tussen woonplaats en koopgedrag om zodoende het potentiële vestigingsgebied
van afzetpunten in kaart te kunnen brengen. Uiteraard blijft een dergelijke
verwerking onderworpen aan de overige regels van de Wbp.Is, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks, de verkrijging van
gegevens door middel van een detectivebureau te allen tijde in strijd met
artikel 6 van het wetsvoorstel. Zo neen, onder welke omstandigheden zou een
dergelijke vorm van gegevensverwerking als behoorlijk en zorgvuldig kunnen
worden aangemerkt.Blijkens artikel 1, onder 4, van de Wet op de economische delicten is
de overtreding van artikel 2 van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties
en recherchebureaus strafbaar. De laatste bepaling verbiedt recherchewerkzaamheden te verrichten of aan te bieden zonder vergunning van
de Minister van Justitie. Onder recherchewerkzaamheden wordt blijkens artikel
1, eerste lid, onder e, van die wet verstaan: het vergaren en analyseren van
gegevens, daaronder begrepen persoonsgegevens. Recherchebureaus die een vergunning
hebben handelen niet noodzakelijkerwijs in strijd met artikel 6 van het wetsvoorstel.
Zij dienen zich in ieder geval aan de normen van de Wet bescherming persoonsgegevens
te houden. Dit houdt in beginsel in dat zij de persoon over wie gegevens worden
vergaard (in de zin van het wetsvoorstel: de betrokkene) informeren over die
vergaring. Het is echter goed denkbaar dat in veel gevallen de informatieplicht
wordt opgeheven in het licht van de rechten of vrijheden van anderen, bijvoorbeeld
de opdrachtgever aan het recherchebureau. Hierin voorziet artikel 43, onder
e, van het wetsvoorstel. Daarvoor is wel nodig dat de opdrachtgever een gerechtvaardigd
belang heeft bij het vergaren van gegevens door het recherchebureau over de
betrokkene. Hierbij speelt een rol wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt. Dat is een criterium ontleend aan het leerstuk over onrechtmatige
daad, neergelegd in artikel 3: 162 BW. Het wetsvoorstel bevat in dat opzicht
geen nieuwe inhoudelijke regels voor recherchebureaus. Wel worden in bepaalde
gevallen bijzondere eisen gesteld door de Wbp. Een voorbeeld daarvan is te
vinden in artikel 31.De leden van GroenLinks vragen vervolgens wat bij de huidige stand der
techniek als passende beveiligingsmaatregelen in de zin van artikel 13 kunnen
worden beschouwd.Er kunnen geen algemene uitspraken worden gedaan over wat als een «passende
beveiligingsmaatregel» kan worden beschouwd. Dit is namelijk afhankelijk
van een aantal factoren. Het begrip «passend» duidt er op dat
de maatregelen in overeenstemming dienen te zijn met de risico's die de verwerking
en de aard van de te beschermen gegevens met zich meebrengen. Met andere woorden
de te nemen maatregelen moeten worden afgestemd op de risico's van onrechtmatige
verwerking die zich in de betrokken organisatie voordoen, waarbij tevens rekening
dient te worden gehouden met de stand van de techniek en de kosten om de betrokken
maatregelen ten uitvoer te brengen. Dit criterium moet in het licht van de
concrete omstandigheden worden ingevuld en is voor een deel dynamisch. Het
vereiste niveau van bescherming is hoger naarmate er meer mogelijkheden voorhanden
zijn om dat niveau te waarborgen. Naarmate de gegevens een gevoeliger karakter
hebben, of gezien de context waarin ze gebruikt worden een groter risico voor
de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen inhouden, dienen zwaardere eisen
aan de beveiliging van die gegevens te worden gesteld. In het algemeen kan
worden gesteld dat indien met naar verhouding geringe extra kosten meer beveiliging
kan worden bewerkstelligd deze als «passend» moeten worden beschouwd,
terwijl kosten die disproportioneel zijn aan de extra beveiliging die daardoor
zou worden verkregen, niet worden vereist. Met zich ontwikkelende techniek
zal periodiek een nieuwe afweging moeten worden gemaakt.Deze afwegingen moeten ook worden gemaakt op grond van artikel 8 Wpr waarin
sprake is van «de nodige voorzieningen van technische en organisatorische
aard ter beveiliging van een persoonsregistratie». In 1994 heeft de
Registratiekamer een rapport uitgebracht over de wijze waarop in de praktijk
inhoud kan worden gegeven aan de beveiligingsplicht van de houder. Een nieuwe
versie van dit rapport met het oog op de WBP is momenteel in voorbereiding.
Daarnaast werkt de Registratiekamer samen met een aantal marktpartijen aan
de ontwikkeling van een audit-aanpak voor een systematische controle op de
naleving van artikel 13, waarbij zo veel mogelijk ruimte wordt gelaten voor
zelfregulering en het waarmaken van eigen verantwoordelijkheid. Via een klankbordgroep
zijn VNO/NCW en Consumentenbond bij dit project betrokken. Het streven van alle betrokken partijen is de resultaten van dit project in de
loop van dit jaar beschikbaar te hebben.Als de verantwoordelijke nalaat te zorgen voor een passend beveiligingsniveau,
pleegt hij een onrechtmatige daad jegens de betrokkene en kan daarvoor door
deze aansprakelijk worden gesteld. Dit kan leiden tot veroordeling en vergoeding
van (im)materiële schade die de betrokkene heeft geleden. Daarnaast kan
het College bestuursdwang toepassen.De leden van de fractie van D66 vragen een reactie op een aantal berichten
in de media over de verhouding van het voorliggende wetsvoorstel tot het terbeschikkingstellen
van informatie door het OM over fraudezaken aan verzekeraars.Op 30 maart 2000 is het nieuwe reglement van COMPAS, de geautomatiseerde
gegevensverzameling van het OM, opnieuw vastgesteld en toegezonden aan de
hoofdofficieren van justitie. De Registratiekamer is bij de voorbereiding
van dit nieuwe reglement betrokken geweest. Eén dezer dagen zal het
worden gepubliceerd in de Nederlands Staatscourant. Het reglement voorziet
in artikel 9, onder 5, onder e, onder II, in verstrekking aan verzekeraars
ten behoeve van het verhalen van schade op de dader van een strafbaar feit.
Een dergelijke verstrekking vloeit voort uit de taak van het OM mede de belangen
van het slachtoffer van een strafbaar feit te dienen en vindt na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel zijn grondslag in artikel 8, onder e (thans artikel 11,
eerste lid, Wet persoonsregistraties: doel van de registratie, te weten de
goede uitvoering van de taak van het OM).3. Algemene normen en sectorale invulling, overzichtelijkheid
en complexiteitDe leden van de CDA-fractie hadden vragen rond de samenhang in de wet-
en regelgeving die de laatste tijd op het terrein van de informatietechnologie
tot stand is gekomen dan wel thans wordt ontwikkeld. Hoe krijgt de burger
nog voldoende houvast met betrekking tot de bescherming van zijn belangen
en de uitoefening van zijn verplichting, zo vragen deze leden.Het verwerken van gegevens vormt de kern van informatietechnologie, het
verwerken van persoonsgegevens is daar veelal een essentieel onderdeel van.
De voortgaande ontwikkelingen op het gebied van de informatie- en communicatietechnieken
noodzaken tot zo mogelijk gelijk oplopende ontwikkelingen in het recht. In
verband met de maatschappijbrede impact van de informatietechnologie is een
uitgebreid netwerk van regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer
noodzakelijk. Uitgangspunt daarbij zijn de algemene voorschriften van het
aan de orde zijnde wetsvoorstel, echter in sommige gevallen aangevuld dan
wel uitgewerkt door meer specifieke wetgeving.Net zo min als de ontwikkeling van de informatietechnologie kan worden
tegengehouden, kan de ontwikkeling in de rechtsbescherming worden geremd.
De regering streeft ernaar dat de ontwikkelingen zich voltrekken binnen een
systeem waarin alle daarbij betrokken belangen en rechten in evenwicht zijn.
Daarbij zullen we moeten wennen aan het ontstaan van een nieuw rechtsregime
met een eigen aard. Ook het civiele recht en het strafrecht hebben zich gedurende
eeuwen ontwikkeld en zijn neergelegd in een uitgebreid systeem van wettelijke
voorschriften. Daarbij is het van belang op te merken dat ook in de andere
landen binnen de Unie het privacyrecht op een zelfde eigen wijze ontwikkelt.Kenmerkend voor het privacyrecht is onder meer de informatieplicht van
degenen die persoonsgegevens verwerken aan de daarbij betrokkenen opdat deze
daarvan op de hoogte zijn. Betrokkenen wordt zodoende in de gelegenheid gesteld
indien gewenst – actief te reageren op de verwerking van hun persoonsgegevens.
Deze informatieplicht wordt in het onderhavige wetsvoorstel –
overeenkomstig de richtlijn aangescherpt. Daarnaast ziet het College toe op
de naleving van de regels. Het College zal kunnen bemiddelen indien de betrokkene
in een geschil met een verantwoordelijke moeite heeft zijn positie te bepalen
of indien het voor de verantwoordelijke onvoldoende duidelijk is aan welke
verplichtingen hij heeft te voldoen.Vervolgens vragen deze leden naar de verhouding tussen het wetsvoorstel
en sectorale regelgeving. Hoofdstuk 5 van de memorie van toelichting op blz.
11 e.v. bevat een beschrijving van de verhouding tussen de algemene normen
van het wetsvoorstel en de sectorale invulling daarvan, waarbij onder meer
wordt verwezen naar de door hen genoemde Organisatiewet sociale verzekering.
Waar de beginselen van de Wbp in een formele wet sectorale invulling krijgen
in de vorm van een meer concreet gedragsvoorschrift, zijn zij inhoudelijk
een precisering daarvan, hoewel zij juridisch-technisch gezien als lex specialis
derogeren aan de lex generalis. Een dergelijke verhouding is er inhoudelijk
ook bij zelfregulering: dat kan de beginselen uitwerken in concretere gedragsvoorschriften,
hoewel een regeling beneden het niveau van een formele wet juridisch-technisch
gezien niet kan derogeren aan de wet.Deze leden stellen in het bijzonder de artikelen 12, tweede lid, en 21,
tweede lid, van het wetsvoorstel aan de orde. Deze bepalingen bevatten geheimhoudingsverplichtingen
die opzij kunnen worden gezet door andere wettelijke bepalingen. Dit is een
gebruikelijke figuur. Artikel 2.5 van de Algemene Wet bestuursrecht bevat
de ambtelijke geheimhoudingsplicht die geldt tenzij deze opzij wordt gezet
door een wettelijk voorschrift. Indien bijvoorbeeld de Wet Nationale ombudsman
of de Wet openbaarheid bestuur verplicht tot mededeling van gegevens, dan
vindt de geheimhoudingsplicht daar zijn grens. In de Wbp is dit niet anders.
Het verschil tussen artikel 12 en artikel 21 ligt daarin dat het eerste artikel
zich onder meer richt tot de ondergeschikten van een verantwoordelijke, maar
niet tot deze zelf, terwijl het tweede artikel zich mede tot de verantwoordelijke
zelf richt. Verder wijzen wij op artikel 9, vierde lid, dat een gegevensverwerking,
bijvoorbeeld een verstrekking van gegevens aan een derde, belet indien een
geheimhoudingsplicht daaraan in de weg staat. In dat geval is het dus niet
een wettelijk voorschrift dat tot mededeling verplicht, maar bijvoorbeeld
een andere wettelijke regel die juist tot geheimhouding verplicht. Zonder
een dergelijke geheimhoudingsverplichting kunnen persoonsgegevens gewoon verwerkt
worden overeenkomstig de normen van artikel 8 en kan blijkens artikel 9 na
verkrijging verdere verwerking plaatsvinden voor zover verenigbaar met het
oorspronkelijk doel.Overigens is in het algemene deel van de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel tot wijziging van bepalingen met betrekking tot de verwerking
van persoonsgegevens (Kamerstukken II 1998/99, 26 410) nader ingegaan
op de verhouding tussen de Wbp en de sectorale wetgeving.Vervolgens vragen deze leden om een commentaar op de waarschuwing in het
Rechtsgeleerd Magazijn Themis van november 1999 van de hand van prof mr H.
Franken, getiteld «Mandarijnenwetenschap» in verband met de ondoorzichtigheid
van het samenstel van regels wanneer de beginselen van het wetsvoorstel in
sectorale regelgeving en zelfregulering zullen zijn uitgewerkt. Wij zijn het
met deze leden eens dat zolang aan de beginselen geen nadere concretisering
is gegeven, deze weinig houvast bieden. Dan zal jurisprudentie de precieze
betekenis in een concreet geval moeten vaststellen. Met de waarschuwing van
Franken kunnen wij op hoofdlijnen instemmen. Er is inderdaad veel meer privacyrecht
dan de bescherming van persoonsgegevens, bijvoorbeeld huisrecht, lichamelijke
integriteit, onder meer beschermd via de zedelijkheidswetgeving, familieleven
zoals onder meer uitgewerkt in het vreemdelingenrecht, en de communicatievrijheid
die het aftappen door de overheid aan strikte regels bindt. Daarnaast
dient de bescherming van persoonsgegevens niet alleen de informationele privacy,
maar ook rechtgoederen als het non-discriminatiebeginsel en de vrijheid van
meningsuiting. Wat betreft de in het slot van zijn bijdrage gesuggereerde
bedrijfseffectentoets in verband met de speciale Nederlandse «toeters
en bellen», wijzen wij erop dat het onderzoek van de Werkgroep-Kortmann
heeft aangetoond dat het wetsvoorstel geen voorschriften bevat die als surplus
op de richtlijn onnodig extra lasten op het Nederlandse bedrijfsleven zouden
leggen. Waar sectorale regelgeving of zelfregulering een concreter beeld zouden
geven van de effecten voor het bedrijfsleven, zijn wij echter met Franken
eens, dat een bedrijfseffectentoets nuttig kan zijn. 4. Grondwettelijke aspectenHet door de leden van de CDA-fractie genoemde artikel 3 van het wets-
voorstel is gebaseerd op artikel 9 van de richtlijn. Hierin wordt bepaald
dat de lidstaten voor de verwerking van persoonsgegevens moeten voorzien in
de uitzonderingen op of afwijkingen van de bepalingen van de hoofdstukken
II, IV en VI die nodig blijken om het recht op persoonlijke levenssfeer te
verzoenen met de vrijheid van meningsuiting. Als uitgangspunt geldt dat de
verwerking van persoonsgegevens voor genoemde doeleinden in beginsel onder
het regime van de richtlijn valt. De lidstaten dienen nader te bezien in hoeverre
uitzonderingen op dat regime noodzakelijk zijn met het oog op het waarborgen
van de vrijheid van meningsuiting. Krachtens artikel 3 van het wetsvoorstel
zijn ter uitwerking van de richtlijn belangrijke bepalingen betreffende de
verwerking van persoonsgegevens van toepassing op de journalistiek. Dit betekent
derhalve dat anders dan de leden van de CDA-fractie kennelijk veronderstellen
de algehele uitzondering die thans geldt onder de Wpr onder de nieuwe wet
niet in stand blijft.De leden van de CDA-fractie zijn blijkens de door hen gestelde vraag er
terecht van uitgegaan dat in de situatie waarin persoonsgegevens voor journalistieke,
artistieke of literaire doeleinden worden verwerkt, sprake zal kunnen zijn
van een botsing van grondrechten. Het algemene uitgangspunt bij de beoordeling
van dergelijke botsingen is dat er tussen grondrechten geen rangorde bestaat.
Dat is in overeenstemming met vaste jurisprudentie. De rechter pleegt binnen
de algemene privaatrechtelijke kaders aan de hand van de omstandigheden van
het concrete geval een afweging te maken tussen het belang dat gediend is
met de vrijheid van meningsuiting en het belang van het recht op eerbiediging
van de persoonlijke levenssfeer. Geen van beide rechten heeft in algemene
zin voorrang. Dit is ook het uitgangspunt van het wetsvoorstel. De vraag van
de leden van de CDA-fractie of uit het wetsvoorstel mag worden afgeleid dat
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer ondergeschikt is aan de vrijheid
van drukpers, dient dan ook ontkennend te worden beantwoord.Wel hebben wij overeenkomstig artikel 9 van de richtlijn afgewogen welke
uitzonderingen met het oog op de vrijheid van meningsuiting moeten worden
gecreëerd. Dit grondrecht is vastgelegd in artikel 7 Grondwet, artikel
10 EVRM en artikel 19 IVBPR en geldt ook voor journalisten die behoren tot
hetgeen door de leden van de CDA-fractie is aangeduid met de roddel- en schandaalpers.
Mede gelet op het belang van de vrijheid van meningsuiting voor het goed functioneren
van de democratische samenleving hetgeen onder meer nadrukkelijk bevestiging
vindt in de jurisprudentie van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
menen wij dat de wetgever terughoudend dient te zijn met het stellen van beperkingen
aan dit recht. Tegen deze achtergrond achten wij het ongewenst om de bepalingen
van het wetsvoorstel onverkort van toepassing te laten zijn op journalistieke
activiteiten. De beperkende voorschriften die voortvloeien uit de richtlijn
zijn veelal een te vergaande belemmering voor dergelijke activiteiten.
De in de richtlijn voorgeschreven meldings- en informatieverplichtingen zouden
tot gevolg hebben dat de journalistieke vrijheid om gegevens te vergaren,
te registreren en te analyseren als voorbereiding op eventuele publicaties,
te zeer wordt beknot. Datzelfde geldt voor de uitoefening van het inzage-
en correctierecht, het recht van verzet en de bevoegdheden van het College
om bijvoorbeeld voorafgaand onderzoek te doen. De betreffende onderdelen van
het wetsvoorstel zijn dan ook uitgezonderd.Anderzijds zijn de bepalingen van het wetsvoorstel inzake aansprakelijkheid,
sancties, beroep op de rechter, gedragscodes en beveiliging wel van toepassing.
Voorts gelden voor de pers de algemene beginselen inzake gegevensverwerkingen
zoals neergelegd in artikel 6 en 7 van de richtlijn. Deze beginselen geven
algemene zorgvuldigheidsgrenzen die ook degene die de gegevens verwerkt voor
de hiervoor bedoelde doeleinden in acht heeft te nemen. Deze bepalingen gelden
nadrukkelijk ook voor journalisten die werkzaam zijn in de door de leden van
de CDA-fractie genoemde branche. De binnen het kader van deze bepalingen te
maken afwegingen zullen naar onze verwachting in belangrijke mate aansluiten
bij de huidige jurisprudentie.5. De verhouding tussen Wbp en WprDe leden van de CDA-fractie vragen in het licht van de ervaringen met
de Wpr welke overwegingen ertoe hebben geleid zo dicht mogelijk daarbij aan
te sluiten. Wij wijzen erop dat slechts in zoverre bij de Wpr is aangesloten
als uit de beide wetenschappelijke evaluaties is gebleken dat dat wenselijk
zou zijn. Deze overwegingen zijn niet ontleend aan artikel 100a, eerste in
verband met het derde lid, van het EG-verdrag. De in deze bepalingen besloten
opdracht om uit te gaan van een hoog niveau van consumentenbescherming, is
gericht tot de Europese Commissie. De Commissie dient bij het ontwerpen van
een voorstel voor een richtlijn van de Raad en het Europees Parlement uit
te gaan van een hoog beschermingsniveau.De keuze om aan te sluiten bij de Wpr berust enerzijds op politieke overwegingen
van de regering en anderzijds op het uitgangspunt neergelegd in overweging
10 van de richtlijn. In deze overweging wordt bepaald dat de onderlinge aanpassing
van de nationale wetgevingen niet tot een verzwakking van de bestaande bescherming
mag leiden, maar juist erop gericht moet zijn een hoog beschermingsniveau
te waarborgen. In de eerste nota van wijziging zijn de op onderdelen afwijkende
gezichtspunten van het nieuwe kabinet tot uitdrukking gebracht.Deze leden vragen vervolgens op welke punten een eenvoudiger invulling
van de richtlijn had kunnen plaatsvinden zodat de wet minder administratieve
lasten zou hebben opgeleverd. Zij verwezen daarbij naar het rapport van de
Werkgroep-Kortmann, die aan de Commissie administratieve lasten (Commissie-Slechte)
in april 1999 advies heeft uitgebracht. Zij vragen uitdrukkelijk aandacht
voor elk van de punten die in het rapport worden genoemd. Ook de leden van
de VVD-fractie vragen om een reactie op het rapport van de Commissie administratieve
lasten.De Werkgroep-Kortmann heeft een onderzoek gedaan op welke punten voor
het bedrijfsleven in het wetsvoorstel bepalingen zouden zijn opgenomen die
meer administratieve lasten met zich brengen dan waartoe de richtlijn noodzaakt.
Vervolgens heeft zij een voorlopig cijfermatig overzicht gegeven van mogelijke
kosten, welk overzicht naar aanleiding van vijf posten kwam op een totaal
van 900 miljoen. Geen van deze vijf posten vindt evenwel zijn oorsprong in
een verondersteld surplus van het wetsvoorstel boven de richtlijn. Inderdaad
heeft de discussie zich in hoofdzaak gericht op de post van 450 miljoen voor
de functionaris. Tot deze kosten verplicht het wetsvoorstel niet. Het gaat
om een vrijwillige voorziening die na overleg met en op verzoek
van het bedrijfsleven door Nederland in Brussel is bedongen. Komt men daar
nu van terug, dan belet niets het bedrijfsleven van deze voorziening geen
gebruik te maken en de desbetreffende bepalingen tot een dode letter te doen
verworden.Wat betreft de overige posten kunnen wij het volgende vermelden. Er is
een post van 202 miljoen opgevoerd voor informatieverplichtingen. De informatieverplichtingen
jegens de betrokkenen en het recht van verzet zijn echter geen administratieve
lasten in de zin van «Heerendiensten», doch zijn voorwaarden voor
een «eerlijke en rechtmatige» verwerking in de zin van artikel
6, eerste lid, onder a, van de richtlijn. Het gaat derhalve om verplichtingen
tegenover de betrokkenen in civielrechtelijke zin. Voor een deel gaat het
om bestaande verplichtingen ingevolge artikel 28 van de Wpr. Voor zover het
gaat om nieuwe of aangescherpte verplichtingen, vloeien deze rechtstreeks
voort uit de richtlijn. Wat er zij van de omvang van de kosten, deze vloeien
niet voort uit het wetsvoorstel.Voor het recht van verzet is een post opgevoerd van 50 miljoen. Wat betreft
de melding aan het College is een post opgevoerd van 157 miljoen. Het wetsvoorstel
voegt op beide punten evenwel niets aan de richtlijn toe.Tenslotte wordt een post van 45 miljoen voor juridisch advies opgevoerd.
Daarvoor geldt dat het gaat om een post die niet door een andere opzet van
het wetsvoorstel kan worden vermeden.Wat betreft de melding aan het College wijzen wij nog op het aspect dat
terecht wordt uitgegaan van enige kosten in verband met het bepalen van een
nauwkeurig doel van gegevensverwerking, zoals onder de Wpr voor persoonsregistraties,
zo rechtstreeks voortvloeiend uit de richtlijn onder de Wbp voor gegevensverwerking.
Blijkens artikel 4, eerste lid, Wpr werd nog gedacht aan een enkel doel van
een registratie. Artikel 27, eerste lid, van de Wbp is deels stringenter,
deels ruimer dan de Wpr. Het is stringenter in de zin dat voor elke verwerking
een doel moet worden vastgesteld, niet alleen voor de registratie. Het is
ruimer omdat voor meerdere, samenhangende doeleinden gegevens kunnen worden
verzameld en verder verwerkt. Daarbij is niet de eis gesteld dat de verschillende
doeleinden zodanig met elkaar samenhangen dat is voldaan aan de eis van het
verenigbaar gebruik in de zin van artikel 9 van het wetsvoorstel.Het is in het recht alleszins gebruikelijk dat de doeleinden waartoe bepaalde
juridisch relevante figuren zijn gegeven, bepalend zijn voor daaraan verbonden
rechtsgevolgen. In het administratieve recht mogen bevoegdheden niet worden
gebruikt voor andere doeleinden dan waarvoor ze zijn gegeven. Dit leerstuk
staat bekend als «détournement de pouvoir» (artikel 3.3
Algemene Wet bestuursrecht). In het civiele recht is bepaald dat degene wie
een bevoegdheid toekomt, deze niet kan inroe- pen, voor zover hij haar misbruikt
(artikel 3.13 BW). Zonder voldoende belang komt niemand een rechtsvordering
toe (artikel 3 303 BW). Een rechtspersoon pleegt voor een bepaald doel
te worden opgericht en haar rechtshandelingen zijn vernietigbaar indien daardoor
het doel wordt overschreden (artikel 2.7 BW). Telkens is een zeker doel bepalend
voor de rechtmatigheid van een bepaalde juridische figuur. Nu de verhouding
tussen een persoonsgegeven en de persoon waarop deze gegevens betrekking hebben,
juridisch relevant wordt geacht, is ook de vraag gerezen hoe misbruik van
persoonsgegevens kan worden tegengegaan. Misbruik is in dit verband het gebruik
voor een ander doel, onverenigbaar met dat waarvoor deze oorspronkelijk zijn
verzameld. Het recht inzake de bescherming van persoonsgegevens is wat betreft
de doelbinding dus geenszins specifiek.Voor zover deze doeleinden in algemene zin zijn te bepalen, gebeurt dit
in het Vrijstellingsbesluit. De wet laat evenwel ruimte om ook voor daarbuiten
gelegen gerechtvaardigde doelen persoonsgegevens te verwerken. Dergelijke
verwerkingen zijn echter slechts toegelaten wanneer het gebruik
kan worden gerelateerd aan een bepaald doel dat als juridisch relevant ijkpunt
kenbaar dient te zijn. Het bepalen van één of meerdere doeleinden
van een gegevensverwerking is dus geen administratieve last, doch in de eerste
plaats een civielrechtelijke verplichting jegens de betrokkene zonder welke
de verwerking van diens gegevens jegens hem onrechtmatig is. De melding van
een dergelijke doelbepaling aan het College is daarvan slechts een afgeleide.Het voorgaande neemt niet weg dat getracht is de nakoming van de aanmeldingsplicht
zo eenvoudig mogelijk te maken. In het verlengde daarvan werkt de Registratiekamer
aan de ontwikkeling van een diskette waarmee het aanmeldingsproces op efficiënte
wijze kan worden ondersteund. Een prototype daarvan is inmiddels gereed. Het
is de bedoeling om de uiteindelijke versie op ruime schaal beschikbaar te
stellen. Het wordt ook mogelijk de inhoud van de diskette te downloaden van
de website van het College. Houders die hun persoonsregistratie thans bij
de Registratiekamer hebben aangemeld, zullen waar mogelijk gerichte informatie
ontvangen over wat hun te doen staat.6. ToezichtDe leden van de CDA-fractie vragen hoe de vernieuwing van het College
gestalte zal krijgen onder meer in de procedure van de benoeming van voorzitter
en leden, alsook de werkwijze van het College.De benoeming van de voorzitter en de leden vindt plaats overeenkomstig
artikel 53 en zal nader worden geregeld in de algemene maatregel van bestuur
krachtens artikel 55, eerste lid. Bestaande rechtsposities krachtens de Wpr
dienen daarbij uiteraard in acht te worden genomen. De richtlijn noch het
wetsvoorstel beogen daarin verandering te brengen. Wat de werkwijze van het
College betreft, deze dient krachtens artikel 56, derde lid, door het College
in een bestuursreglement te worden vastgelegd. Het ligt in de rede de initiatieven
van het College op dit punt af te wachten. Het bestuursreglement behoeft de
goedkeuring van eerste ondergetekende.Naar aanleiding van een vraag van de leden van de VVD-fractie kan worden
gemeld dat de in voorbereiding zijnde kaderwetgeving voor zelfstandige bestuursorganen
geen andere veranderingen in de positie van het College met zich zal brengen
dan welke ook zullen gelden voor andere zelfstandige bestuurorganen. Wij hechten
er aan in het kader van dit wetsvoorstel niet vooruit te lopen op de inhoud
van deze wijzigingen.Deze leden plaatsen tevens enkele opmerkingen ten aanzien van de zogenoemde
«dubbelrol» van het College. De verschillende bevoegdheden die
in de Wbp worden toegekend aan het College zijn een direct gevolg van hetgeen
artikel 28 van de richtlijn bepaald ten aanzien van de bevoegdheden waarover
de nationale toezichthoudende autoriteiten moeten beschikken. De richtlijn
laat de lidstaten niet de vrijheid om de toezichthoudende autoriteiten geen
adviesbevoegdheid toe te kennen. In artikel 56, derde lid, wordt bepaald dat
het bestuursreglement van het College waarborgen dient te bevatten die een
vermenging tegengaan van de toezichthoudende, adviserende en sanctionerende
taak van het College. Dit bestuursreglement behoefte de goedkeuring van eerste
ondergetekende. Bovendien staat het de wetgever vrij van het advies dat het
College krachtens artikel 51, tweede lid, geeft, af te wijken.Daarnaast vragen deze leden als ook de leden van de CDA-fractie of al
zicht kan worden gegeven op de samenstelling van de in te stellen Raad van
advies van het College. In de Memorie van Toelichting (blz. 180, vijfde regel)
wordt opgemerkt dat er behoefte zal bestaan aan bijstand van een brede kring
van deskundigen uit diverse maatschappelijke sectoren. In aansluiting daarop
bepaalt artikel 53, vierde lid, dat de leden van de Raad van advies afkomstig
zullen zijn uit onderscheiden sectoren van de maatschappij. Met het oog op
de taak van de Raad, het adviseren van het College over algemene
aspecten van de bescherming van persoonsgegevens, is het van belang dat de
Raad een zekere afspiegeling vormt van de samenleving. Hoewel de exacte samenstelling
van de Raad van advies op dit moment nog niet bepaald kan worden ligt het
in de rede om in ieder geval de benoeming te overwegen van leden afkomstig
uit de maatschappelijke organisaties die – in verband met hun betrokkenheid
met het onderwerp – intensief met de voorbereiding van dit wetsvoorstel
betrokken zijn geweest.Met de Registratiekamer wordt overleg gevoerd over de mogelijkheid om
vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Wbp en het instellen van de Raad
van advies als tijdelijke oplossing een forum in te stellen dat als een voorlopige
Raad van advies zou kunnen functioneren. Dat forum zou ook betrokken kunnen
worden bij de voorlichting en bij andere activiteiten in het kader van de
invoering van de Wbp. Wij willen thans niet vooruitlopen op de uitkomsten
van ons overleg met de Registratiekamer.In hoeverre zal het College een actief beleid voeren ter voorkoming van
wetsovertreding en gebruik maken van zijn bevoegdheid ambtshalve onderzoek
in te stellen naar de naleving van de wet, zo vragen de leden van GroenLinks.Daar het College zijn taken in onafhankelijkheid zal vervullen is het
niet aan ons te bepalen welk beleid het College zal gaan voeren. Het ligt
echter in de rede dat het College zal aansluiten bij het door de Registratiekamer
ontwikkelde «vier-sporen-beleid», waarbij in onderling verband
aandacht wordt besteed aan bewustwording, normontwikkeling, technologie en
handhaving. Wat het vierde spoor betreft maakt de Registratiekamer ook thans
regelmatig gebruik van de bevoegdheid om ambtshalve een onderzoek in te stellen.
Daarbij kan het gaan om een onderzoek binnen één bepaalde organisatie,
maar ook om een systematisch onderzoek binnen een complete sector. In voorkomende
gevallen maakt zij daarbij ook gebruik van de mogelijkheid om de werking van
geautomatiseerde systemen aan een audit te onderwerpen. Wij verwachten niet
dat de toekenning van nieuwe bevoegdheden aan het College op het terrein van
de handhaving in dit opzicht zal leiden tot beleidswijzigingen ten opzichte
van de bestaande situatie.7. Handhaving en handhaafbaarheidIn verband met de omstandigheid dat het wetsvoorstel de horizontale werking
van grondrechten raakt van de artikelen 7, 10 en 13 van de Grondwet, vragen
de leden van de CDA-fractie of een bondig overzicht van civielrechtelijke
sancties die straks bij de uitvoering en toepassing van het wetsvoorstel van
belang zijn voor de verschillende betrokken partijen, kan worden gegeven.Wij wijzen er in de eerste plaats op dat het wetsvoorstel naast de door
deze leden genoemde grondrechten ook het non-discriminatieverbod van artikel
1 van de Grondwet raakt. De civielrechtelijke sancties spelen in de verhouding
tussen burgers onderling ingevolge artikel 46, dat verwijst naar het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. Ingevolge dat wetboek en het Burgerlijk Wetboek
kan in kort geding een dreigende schending van rechten worden afgeweerd, kan
middels een dwangsom beëindiging van een onrechtmatige situatie worden
gevorderd en kan vergoeding van (im)materiële schade worden verlangd.
Ook rechtspersonen die ingevolge hun doelstelling de naleving van deze wet
kunnen verlangen, kunnen op grond van artikel 3:305a BW in rechte optreden,
bijvoorbeeld de Consumentenbond.Deze sancties vloeien alle voort uit het algemene formele burgerlijke
recht. In de verhouding tussen overheid en burger is blijkens artikel 45 van
het wetsvoorstel de Algemene Wet bestuursrecht van toepassing. Het algemene
formele administratieve recht kent vergelijkbare sancties als het eerder genoemde
formele burgerlijke recht.De leden van de fracties van het CDA en D66 vragen vervolgens op welke
wijze en op welke termijn de werking van de wet zal worden geëvalueerd
en worden gemonitord. Het wetsvoorstel voorziet in artikel 80 een evaluatiebepaling.
Het verplicht de Ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
binnen vijf jaren na inwerkingtreding van de wet verslag uit te brengen aan
de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en de effecten van de wet. In
de Tweede Kamer heeft de eerste ondergetekende toegezegd in samenhang met
de meer algemene insteek van de Commissie administratieve lasten een nulmeting
te doen, aan de hand waarvan de ontwikkeling van mogelijke administratieve
lasten na de inwerkingtreding zo nauwkeurig mogelijk kan worden gemeten. Zie
Handelingen II 1999/2000, blz. 1793–1795. In het kader van de rijksbrede
operatie ter reductie van administratieve lasten van bestaande en van voorgenomen
wet- en regelgeving (Kamerstukken II 1999/2000, 24 036, nr. 148) is bij
het Ministerie van Justitie een project «Meten van administratieve lasten»
opgezet waarin uitvoering aan deze toezegging zal worden gegeven. Nadat de
nulmeting heeft plaatsgevonden, zal worden bezien hoe de verdere evaluatie
ter hand zal worden genomen. Daarnaast draagt artikel 33 van de richtlijn
de Europese Commissie op binnen drie jaren na de datum van de voorgeschreven
implementatie een evaluatie uit te brengen aan de Raad van Ministers en het
Europees Parlement.8. KostenDe vraag van de leden van de CDA-fractie over de kosten van het wets-
voorstel hebben wij reeds beantwoord in hoofdstuk 5.De leden van de VVD-fractie vragen naar het in het overleg met de Tweede
Kamer toegezegde overzicht van de te verwachten kosten. Zij wezen daarbij
ook op het rapport van de Commissie Administratieve lasten. Zij vroegen te
preciseren welke kosten bovenminimaal zijn. Deze leden vroegen ook of al iets
kan worden gezegd over mogelijk te verwachten baten die met de implementatie
van het gewijzigde wetsvoorstel gemoeid zijn.Het eindrapport van de Commissie administratieve lasten van 25 novem-
ber 1999 komt niet terug op het rapport van de Werkgroep-Kortmann. Deze werkgroep
deed in het bijzonder onderzoek naar de administratieve lasten ingevolge het
voorliggend wetsvoorstel. Het onderzoek was toegespitst op het in kaart brengen
van onnodige administratieve lasten. De werkgroep kwam tot lasten oplopend
tot 900 miljoen gulden. Ruwweg de helft hiervan werd toegerekend aan de functionaris.
Dergelijke kosten vloeien evenwel niet voort uit het wetsvoorstel, doch uit
een eventueel besluit gebruik te maken van de mogelijkheid een functionaris
aan te stellen in de zin van artikel 62 en volgende. De andere helft werd
wel toegerekend aan verplichtingen, doch deze vloeien alle direct voort uit
de richtlijn. Het wetsvoorstel kon daaraan niets veranderen. Voordat in 1994
de toenmalige regering, met instemming van de Tweede Kamer, in Brussel instemde
met het ontwerp van de richtlijn, waren deze kosten al door verschillende
onderzoekers in kaart gebracht. De memorie van toelichting gaat hier uitvoerig
op in.Daarbij is ook gewezen op de mogelijke baten. In het bijzonder wijzen
wij echter nogmaals op het nut van een internationale regeling, in dit geval
op het niveau van de Europese Unie. Een regeling van onderwerpen in de informatiemaatschappij
die nauwelijks meer, zoals persoonsgegevens, aan enig territoir zijn toe te
rekenen, dient naar ons oordeel bij voorkeur op bovennationaal niveau plaats
te vinden. Het functioneren van de interne markt binnen de Unie en de verdere
ontplooiing van elektronische handel in deze markt, is gebaat bij het vertrouwen
van de consument in een deugdelijke bescherming van zijn persoonsgegevens.
De omvang van deze baten zijn echter niet te begroten. De verwachtingen
omtrent de ontplooiing van de hiermee verband houdende nieuwe, economische
mogelijkheden lopen sterk uiteen.9. EvaluatiesDe leden van de PvdA-fractie vragen of het mechanisme van normstelling
door middel van open normen en belangenafweging jurisprudentie kan genereren
als het initiatief daartoe waarschijnlijk in onvoldoende mate zal uitgaan
van de betrokkenen wegens gebrek aan informatie over hun situatie.Essentieel bij het stellen van open normen is het toezicht op de naleving
daarvan. Veel voorschriften stellen de verantwoordelijke immers voor een belangenafweging
die hij in redelijkheid en met inachtneming van alle zorgvuldigheidsvereisten
moet maken. De wijze waarop deze afweging uitvalt is afhankelijk van de concrete
omstandigheden van het geval. Met toezicht wordt hier niet zozeer gedoeld
op het toezicht dat het College en de functionarissen voor de gegevensbescherming
zullen uitoefenen. Belangrijk is dat de betrokkene zelf deze afweging óók
op haar rechtmatigheid kan toetsen. Meer nog dan onder de Wpr het geval was
legt de Wbp het accent op het informeren van de betrokkene over de verwerking
van zijn gegevens, door wie en voor welk doel. Al eerder is opgemerkt dat
de informatieverplichtingen in gevolge de artikelen 33 en 34 van dit wetsvoorstel
ten opzichte van de Wpr zijn aangescherpt. Daarnaast is de omschrijving van
het begrip «verantwoordelijke» ten opzichte van het houderschapsbegrip
in de Wpr verduidelijkt. Daarmee zal het voor de betrokkene eerder kenbaar
zijn wie hij voor een bepaalde gegevensverwerking kan aanspreken. Tot slot
krijgt de betrokkene ingevolge de Wbp meer mogelijkheden in handen om zich
te verzetten tegen een gegevensverwerking. Hij kan bijvoorbeeld zijn bijzondere
omstandigheden aanvoeren als reden om bepaalde gegevensverwerkingen te laten
beëindigen door de verantwoordelijke.Overigens wijzen wij erop dat de keuze voor open normen een onvermijdelijk
gevolg is van de keuze om persoonsgegevens op een bovensectoraal te regelen.
Een verdergaande concretisering van de normen, zonder daarbij voor verschillende
sectoren van de samenleving tot verschillende normen te komen, is niet mogelijk
gebleken. Het Verdrag inzake gegevensbescherming van de Raad van Europa uit
1981 heeft enige concretisering gekregen in de richtlijn van de Europese Unie.
Verdergaande concretisering dient sectoraal te geschieden, hetzij via wetgeving,
hetzij via zelfregulering.Voorts willen deze leden uitleg over de opmerking in de memorie van toelichting
bij dit wetsvoorstel dat «het wetsvoorstel op het punt van de materiële
regelgeving bondig is». Hoe zou een niet-bondige wet eruit hebben gezien,
zo vragen deze leden.Het wetsvoorstel schetst in algemene termen de voorwaarden voor de rechtmatigheid
van de verwerking van persoonsgegevens. Deze voorwaarden schetsen een kader
waaraan de beoordelingsvrijheid van de verantwoordelijke om persoonsgegevens
te verwerken en op welke wijze, kan worden getoetst op haar rechtmatigheid.
Een dergelijke open normering sluit aan bij de gedachte dat het verwerken
van persoonsgegevens niet in alle gevallen een inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer hoeft te betekenen, althans voor zover het niet gaat om bijzondere
persoonsgegevens als bedoeld in paragraaf 2 van hoofdstuk 2. Indien de
verwerking plaatsvindt binnen de gestelde voorwaarden is van een inbreuk geen
sprake.Ten aanzien van de verwerking van gevoelige gegevens is gekozen voor meer
concrete normen die voorschrijven wanneer, door welke verantwoordelijke en
onder welke omstandigheden gevoelige gegevens mogen worden verwerkt. De wet
gaat er in het voetspoor van de richtlijn van uit dat de verwerking
van de bijzondere persoonsgegevens naar zijn aard een inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer van de betrokkene oplevert. Dat betekent dat de hierop betrekking
hebbende regels moeten voldoen aan de eisen die het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens stelt aan de inbreuken op het recht op eerbiediging van het privé-leven,
met name de voorzienbaarheidseis ingevolge artikel 8, tweede lid, EVRM.Wij wijzen erop dat de materiële regelgeving voor de persoonsgegevens
in het algemeen, is neergelegd in de artikelen 6 tot en met 11. Deze zes bepalingen
kunnen naar ons oordeel als «bondig» worden aangemerkt ten opzichte
van het totaal van de overige bepalingen van het wetsvoorstel.10. VoorlichtingMeerdere fracties wijzen op het belang van een goede voorlichtingscampagne
rond de invoering van dit wetsvoorstel. De leden van de fractie van D66 willen
geïnformeerd worden over de stand van zaken in de voorlichtingscampagne.In januari 1998 is een projectgroep Voorlichting Wbp gestart met de voorbereiding
van een voorlichtingscampagne. Van deze projectgroep maken ambtenaren van
de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken, alsmede medewerkers van
de Registratiekamer deel uit. Gekozen is voor een «twee-sporen-beleid»,
te weten een campagne richting de burgers als bij de verwerking van persoonsgegevens
betrokkenen, alsmede een campagne richting de registratiehouders en gegevensverwerkers
(de toekomstige verantwoordelijken).In de voorlichtingscampagne ten aanzien van de burgers ligt de nadruk
op het informeren van de burger over de invoering van dit nieuwe wetsvoorstel.
Daarbij zal hij worden gewezen op de rechten die hij naar aanleiding van dit
wetsvoorstel zal hebben, zoals het recht op verzet en het recht geïnformeerd
te worden door verantwoordelijken over het doel van de verwerking van zijn
persoonsgegevens en de identiteit van de verantwoordelijke. Hiermee wordt
de burger in staat gesteld zelf te bepalen of hij van die rechten gebruik
wil maken in verband met de bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer.
De burger wordt door radio- en tv-spots geattendeerd op de nieuwe wet en er
zijn brochures bij postkantoren en bibliotheek verkrijgbaar waarin wordt ingegaan
op de WBP. Met vragen kan de burger terecht bij de postbus 51- informatielijn
en de Internetsites van de Registratiekamer en Justitie. De concepten van
de brochure en de radiospots zijn inmiddels gereed. De campagne zal starten
op de datum van inwerkingtreding van de WBP.De voorlichtingscampagne voor de registratiehouders heeft tot doel de
personen en organisaties die persoonsgegevens verwerken te informeren en bewust
te maken van de veranderingen en de vereisten waaraan ze na inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel moeten voldoen. In deze voorlichting wordt direct aangesloten
bij de informatiebehoeften en initiatieven van de brancheorganisaties. De
voorlichting loopt deels via de koepelorganisaties in de verschillende branches
en deels rechtstreeks vanuit de Registratiekamer en na inwerkingtreding van
dit wetsvoorstel het College. Het is van belang dat de gegevensverwerkers
tijdig worden geïnformeerd aangezien de wetswijzigingen gevolgen kunnen
hebben voor de organisatie, bijvoorbeeld omdat automatiseringssystemen moeten
worden aangepast. Op 28 april jl. heeft de Registratiekamer met het oog hierop
een brief gestuurd naar de diverse koepelorganisaties met een aankondiging
dat de Wbp door de Tweede Kamer is aanvaard. In deze brief is kort aangegeven
waarom tijdige voorlichting belangrijk is en welke voorlichtingsmiddelen met
het oog daarop zullen worden ontwikkeld. Uiteraard is in de brief in verband
met de parlementaire behandeling in de Eerste Kamer een voorbehoud gemaakt
ten aanzien van de definitieve tekst van de Wbp. De Registratiekamer zal de
verschillende brancheorganisaties ondersteunen in hun voorlichtende
activiteiten aan de achterban. Daar waar nodig zal zij organisaties actief
benaderen en informeren over de inhoud en consequenties van dit wetsvoorstel
voor hun organisatie. De Registratiekamer zal ook sectorale informatie over
de WBP via hun Internetsite aanbieden.Aan de Tweede Kamer is toegezegd dat er een Wbp handleiding zal worden
gemaakt. Deze handleiding zal door het Ministerie van Justitie in samenspraak
met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties worden ontwikkeld.
In antwoord van een vraag van de leden van de VVD-fractie bevestigen wij dat
de handleiding een soort handvat zal zijn voor personen die persoonsgegevens
verwerken om de Wbp in hun organisatie te implementeren. Deze handleiding
moet tot stand komen met betrokkenheid van de diverse brancheorganisaties.
Binnenkort zal de informatiebehoefte bij de onderscheidene brancheorganisaties
worden gepeild alvorens een aanvang te maken met het opstellen van de handleiding.
Het ligt in het voornemen deze zomer een eerste concept-handleiding gereed
te hebben. De definitieve handleiding zal op de Internetsite van het ministerie
van Justitie worden gezet. Op deze Internetsite zal eveneens worden verwezen
naar de websites van de Raad van Europa en van de Europese Commisie(http://www.europa.eu.int/commm/dg15/en/media/ dataprot/wpdocs/index). Op deze websites zijn alle relevante ontwikkelingen op het gebied
van privacy binnen de raad van Europa en binnen de EG te vinden. Tevens kennen
deze websites hyperlinks naar de sites van de diverse nationale toezichthoudende
instanties op het gebied van de privacy. Dit in antwoord op een vraag van
de leden van de fractie van D66 op welke wijze het voor betrokkenen, nadat
de voorlichtingscampagnes zijn beëindigd, mogelijk is op de hoogte te
geraken van de relevante ontwikkelingen op het gebied van de privacy.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van Boxtel 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19992000-25892-92c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl