De Staat van de Europese Unie; Brief minister
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28604, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-09-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28604 nr. 1

17-09-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVEINLEIDINGHOOFDSTUK 1: DE UITBREIDING VAN DE EUROPESE UNIE1.1 Inleiding1.2 Het Belgische en Spaanse voorzitterschap1.3 Capita selecta onderhandelingshoofdstukkenVrij verkeer van kapitaal (hoofdstuk 4)Mededinging (hoofdstuk 6)Landbouw (hoofdstuk 7)Transport (hoofdstuk 9)Fiscaal beleid (hoofdstuk 10)Energie (hoofdstuk 14)Structuurfondsen en regionaal beleid (hoofdstuk 21)Justitie en binnenlandse zaken (hoofdstuk 24)Instellingen (hoofdstuk 30)1.4 Het Deense en Griekse voorzitterschapBeoordeling gereedheidAfronding toetredingsonderhandelingenOndertekening en ratificatie toetredingsverdragKwaliteitsverzekeringHOOFDSTUK 2: DE EUROPESE AGENDA IN VOGELVLUCHT2.1 Asiel en migratie(Illegale) immigratieReguliere migratieAsiel2.2 Sociaal-economisch beleid (de Lissabon-strategie)2.3 Landbouw en visserijLandbouwVisserij2.4 Strijd tegen het terrorisme2.4.1 InternJustitie en binnenlandse zakenLuchtvaartNucleair, radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorismeBestrijding financiering van terrorisme2.4.2 Extern2.5 Effectiviteit van het externe beleid2.6 Vrede en veiligheid2.7 Ontwikkelingssamenwerking2.8 Handelspolitiek en WTO2.9 Regionale prioriteiten in het externe beleidWestelijke BalkanNieuwe oosterburenMidden-Oosten en het Middellandse ZeegebiedTransatlantische betrekkingen2.10 Europees bestuur2.10.1 Witboek Europees bestuurMeer betrokkenheid en meer openheidBeter beleid, betere regelgeving en betere resultatenVoorstellen voor mondiale governanceHeroriëntatie van (het beleid van) de instellingen2.10.2 Hervormingen binnen de CommissieHOOFDSTUK 3: DE FINANCIËN VAN DE UNIE3.1 De begrotingGrafiek 1. De drie schillen van de EU-begroting 3.1.1 Besluit eigen middelen3.1.2 Financiële perspectieven (prijzen 2003) 3.1.3 Begroting 20033.1.4 De Nederlandse afdrachten op de rijksbegroting3.1.5 De Nederlandse nettopositie Grafiek 2 Netto-posities EU-lidstaten 2000; in % BNPNettopositie Nederland, 1970–2000 3.2 Beheer en controle3.2.1 Financieel beheer binnen de EUFinancieel reglementJaarverslag Europese Rekenkamer en de kwantitatieve DASGroenboek Europees openbaar ministerie3.2.2 Financieel beheer in NederlandHOOFDSTUK 4: DE RAADSAGENDA'S4.1 Europese Raad Stand van zakenOntwikkeling van de Europese RaadDe bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens de Belgische
en Spaanse voorzitterschappen (Brussel, Gent, Laken, Barcelona en Sevilla)Beleid in voorbereidingDe bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Deense
voorzitterschap (Brussel 24–25 oktober en Kopenhagen 12–13 december
2002)De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Griekse
voorzitterschap (Brussel 21 maart 2003 en Thessaloniki 20 juni 2003)Referenties4.2 Raad voor Algemene Zaken en Externe Betrekkingen4.2.1 Algemene Raad4.2.1.1 Externe betrekkingenStand van zaken – thema'sTerrorismeEuropees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)De hoge vertegenwoordiger en speciale vertegenwoordigersGemeenschappelijke strategieënStand van zaken – derde landenBalkanRusland, Oekraïne, Wit-Rusland en MoldaviëHet vredesproces in het Midden-Oosten en het Middellandse-ZeegebiedAfrikaAziëLatijns-AmerikaTrans-Atlantische betrekkingenBeleid in voorbereiding – thema'sTerrorismeEuropees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)Gemeenschappelijke strategieënBeleid in voorbereiding – derde landenBalkanRusland, Oekraïne, Wit-Rusland en MoldaviëHet vredesproces in het Midden-Oosten en het Middellandse-ZeegebiedAfrikaAziëLatijns-Amerika4.2.1.2 HandelsbetrekkingenStand van ZakenWTOAlgemeen preferentieel systeemLanden en gebieden overzeeACS-landenEU-VSBeleid in voorbereidingWTO4.2.2 Raad OntwikkelingssamenwerkingStand van ZakenFinancing for DevelopmentVisserij en armoedebestrijdingBetrokkenheid maatschappelijk middenveldWereldtop voor duurzame ontwikkelingBeleid in voorbereidingHandelMigratie en ontwikkelingssamenwerkingHarmonisatie en coördinatieOntbinding van de hulp4.3 Raad voor Economische en Financiële Zaken4.3.1 EcofinraadEurogroepStand van zakenSuccesvolle invoering van de euromunten en -biljettenEconomische beleidscoördinatieGevolgen vergrijzingIntegratie van financiële marktenAfronding belastingpakketRichtlijn voor energiebelastingFinanciële gevolgen uitbreiding Europese UnieASEMBeleid in voorbereidingEconomische beleidscoördinatieIntegratie van financiële markten en regulering van
effectenmarktenGevolgen vergrijzingUitbreiding EUReferenties4.3.2 BegrotingsraadStand van zaken4.4 Raad voor Justitie en Binnenlandse ZakenStand van zaken – asiel en migratieStand van zaken – politiële en justitiële
samenwerkingJustitiële samenwerkingCriminaliteitsbestrijdingDrugsbestrijdingStand van zaken – civiele beschermingBeleid in voorbereiding – asiel en migratieBeleid in voorbereiding – politiële en justitiële
samenwerkingBeleid in voorbereiding – civiele beschermingReferentiesAsiel en migratiePolitiële en justitiële samenwerkingCiviele bescherming4.5 Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid
en Consumentenzaken4.5.1 Raad Werkgelegenheid en Sociaal BeleidStand van zakenLissabon-strategieBestrijding van armoede en sociale uitsluitingEuropese coördinatie nationale pensioenstelselsEuropese werkgelegenheidsstrategie 2002Coördinatie van socialezekerheidsstelselsEuropese coöperatieve vennootschapArbeidsomstandighedenBeleid in voorbereidingReferentiesWerkgelegenheidspakket:Overig:4.5.2 GezondheidsraadStand van zakenActieprogramma volksgezondheidBloed en bloedproductenNucleair, radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorismeVrij patiëntenverkeerGeneesmiddelenregelgevingMedische hulpmiddelenTabakBeleid in voorbereidingReferenties4.6 Raad voor het Concurrentievermogen (Interne Markt,
Industrie en Onderzoek)4.6.1 Interne Markt-, Consumenten- en ToerismeraadStand van zakenAanbestedingenErkenning van beroepskwalificatiesCosmeticarichtlijnEuropese levensmiddelenwet en de Europese VoedselveiligheidsautoriteitEuropese interne markt voor financiële dienstenVoedingssupplementenBeleid in voorbereidingGemeenschapsoctrooiConsumentenbescherming in de Europese UnieDiensten van algemeen belangActieplan over kwaliteit van regelgevingReferenties4.6.2 IndustrieraadStand van ZakenConcurrentiekracht en ondernemingsbeleidDuurzaamheidStaatssteunMededingingBeleid in uitvoeringScheepsbouwModernisering communautair mededingingsbeleidBiotechnologieReferentiesIndustrie:Mededinging:Staatssteun4.6.3 OnderzoeksraadStand van ZakenEuropese onderzoeksruimteEthiekBeleid in voorbereidingReferenties4.7 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie4.7.1 Transport- en Telecommunicatieraad4.7.1.1 TelecommunicatieStand van zakenOpen Network Provision ReviewPosteEuropaTEN-telecomBeleid in voorbereidingImplementatie van de nieuwe regelsBreedbandE-governmentE-commerceVeiligheidFrequentiebeleidGebruik van open platformsInvoering van het nieuwe internetprotocolInternetbeheerReferenties4.7.1.2 TransportStand van zakenGalileoLuchtvaartWitboek «Gemeenschappelijk Vervoerbeleid tot 2010;
tijd om te kiezen»Maritieme veiligheid en het mariene milieuDodehoekspiegelsTrans-Europese netwerkenBeleid in voorbereidingReferenties4.7.2 EnergieraadStand van zakenBeleid in voorbereidingReferenties4.8 Raad voor Landbouw en Visserij4.8.1 LandbouwraadStand van ZakenBeleid in voorbereidingReferenties4.8.2 VisserijraadStand van zakenBeleid in voorbereidingReferenties4.9 Raad voor het MilieuStand van zakenKlimaatveranderingBiotechnologieDuurzame ontwikkelingBeleid in voorbereiding4.10 Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur4.10.1 Onderwijs- en Jeugdraad4.10.1.1 OnderwijsStand van zakenWerkprogrammaLeven lang lerenActieplan vaardigheden en mobiliteitTaalSamenwerking met derde landen op het terrein van hoger
onderwijsEuropees jaar van opvoeding door sport 2004De Europese Raden van Barcelona en SevillaBeleid in voorbereidingGedetailleerd werkprogramma en leven lang lerenBeroepsonderwijsHoger onderwijsOverigReferenties4.10.1.2 JeugdStand van zakenBeleid in voorbereidingReferenties4.10.2 Cultuur en Audiovisuele RaadStand van zakenWerkplan voor Europese samenwerking bij cultuurJuridische aspecten van cinematografische en andere audiovisuele
werkenCultuur en de kennismaatschappijIllegale export van cultuurgoederenMededingings- en staatssteunkwestiesHerziening richtlijn «Televisie zonder grenzen»Vaste boekenprijsBeleid in voorbereidingReferentiesBIJLAGEBEOORDELING NIEUWE COMMISSIEVOORSTELLENStand implementatie Europese regelgevingLIJST VAN AFKORTINGEN Trefwoordenregister
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28604Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 479 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 604De Staat van de Europese Unienr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN DE STAATSSECRETARIS
VOOR EUROPESE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 september 2002Met genoegen bieden wij u de «Staat van de Europese Unie»
aan. Hierin is beschreven de Europese agenda 2002–2003 vanuit Nederlands
perspectief.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. G. de Hoop SchefferDe Staatssecretaris voor Europese Zaken,A. NicolaïINHOUDSOPGAVE INLEIDING5   HOOFDSTUK 1:DE UITBREIDING VAN DE EUROPESE UNIE71.1Inleiding7 1.2Het Belgische en Spaanse voorzitterschap8 1.3Capita selecta onderhandelingshoofdstukken8 1.4Het Deense en Griekse voorzitterschap14    HOOFDSTUK 2:DE EUROPESE AGENDA IN VOGELVLUCHT182.1Asiel en migratie18 2.2Sociaal-economisch
beleid (de Lissabon-strategie)202.3Landbouw en visserij232.4Strijd tegen het terrorisme26 2.4.1Intern262.4.2Extern28 2.5Effectiviteit van het externe beleid29 2.6Vrede en veiligheid302.7Ontwikkelingssamenwerking322.8Handelspolitiek
en WTO332.9Regionale prioriteiten in het externe
beleid342.10Europees bestuur36 2.10.1Witboek Europees bestuur36 2.10.2Hervormingen binnen de Commissie39   HOOFDSTUK 3:DE FINANCIËN VAN DE UNIE413.1De begroting41 3.1.1Besluit eigen middelen42 3.1.2Financiële perspectieven
(prijzen 2003)42 3.1.3Begroting 2003433.1.4De Nederlandse afdrachten op
de rijksbegroting45 3.1.5De Nederlandse nettopositie46 3.2Beheer en controle483.2.1Financieel beheer binnen de EU483.2.2Financieel beheer in Nederland50   HOOFDSTUK 4:DE RAADSAGENDA'S514.1Europese Raad51 4.2Raad voor Algemene Zaken en Externe
Betrekkingen56 4.2.1Algemene Raad564.2.1.1Externe betrekkingen574.2.1.2Handelsbetrekkingen66 4.2.2Raad Ontwikkelingssamenwerking67 4.3Raad voor Economische en Financiële
Zaken69 4.3.1Ecofinraad704.3.2Begrotingsraad75 4.4Raad voor Justitie en
Binnenlandse Zaken76 4.5Raad voor Werkgelegenheid,
Sociaal Beleid, Volksgezondheiden
Consumentenzaken85 4.5.1Raad Werkgelegenheiden
Sociaal Beleid85 4.5.2Gezondheidsraad894.6Raad voor het Concurrentievermogen
(Interne Markt, Industrie en Onderzoek)924.6.1Interne Markt-, Consumenten-
en Toerismeraad924.6.2Industrieraad974.6.3Onderzoeksraad100 4.7Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie1034.7.1Transport-
en Telecommunicatieraad1034.7.1.1Telecommunicatie1034.7.1.2Transport1074.7.2Energieraad111 4.8Raad voor Landbouw en Visserij1134.8.1Landbouwraad1144.8.2Visserijraad116 4.9Raad voor het Milieu119 4.10Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken
en Cultuur1224.10.1Onderwijs-
en Jeugdraad1234.10.1.1Onderwijs1234.10.1.2Jeugd1254.10.2Cultuur en
Audiovisuele Raad127   BIJLAGE:BEOORDELING NIEUWE COMMISSIEVOORSTELLEN130    LIJST VAN AFKORTINGEN143    TREFWOORDENREGISTER147INLEIDINGDe Europese Unie is essentieel voor Europa en voor Nederland. Voor Europa
in verband met het bevorderen van vrede en veiligheid en van stabiliteit en
welvaart. Voor Nederland omdat de samenwerking en afstemming van beleid binnen
de Unie op steeds meer terreinen een elementaire voorwaarde vormt om de binnenlandse
vraagstukken op adequate wijze te kunnen sturen en oplossen. De Unie is daarbij
een gemeenschap van landen die, ieder vanuit hun eigen cultuur en traditie,
fundamentele normen en waarden delen die zij wensen te beschermen en versterken.
De toekomst van Nederland is verweven met die van de Europese Unie. Investeren
in een vitale Unie is dan ook investeren in eigen toekomst.Het belang van de Unie voor de Nederlandse samenleving staat evenwel in
contrast met de geringe betrokkenheid van de bevolking bij de ontwikkeling
ervan. Juist de aanstaande uitbreiding en de discussie over de toekomst van
Europa zijn ontwikkelingen die niet zouden moeten passeren zonder levendig
maatschappelijk debat. Het kabinet zal daaraan bijdragen door de verschillende
aspecten van de uitbreiding en de verdieping breed onder de aandacht van het
publiek te brengen, zoals de economische voordelen en de mogelijkheid om greep
te herwinnen op grensoverschrijdende vraagstukken zoals asiel en migratie,
milieu en veiligheid.Deze Staat van de Unie volgt de inmiddels gebruikelijke opzet. De kern
wordt gevormd door de hoofdstukken 2, 3 en 4. Deze behandelen respectievelijk
het Europese beleid op hoofdlijnen met enige belangrijke accenten uit het
afgelopen en het komende jaar, de financiën van de Unie en de gevolgen
daarvan voor Nederland, en tenslotte de gedetailleerde werkprogramma's van
de Europese Raad en de diverse formaties van de Raad van de Europese Unie.Daaraan voorafgaand is een hoofdstuk opgenomen over de stand van zaken
rond de uitbreiding van de Unie. Deze zal de komende jaren immers haar beslag
krijgen. Het hoofdstuk heeft een feitelijk karakter en behandelt de huidige
stand van zaken en het tijdpad van de uitbreiding onder het Deense en Griekse
voorzitterschap. De regering meent evenwel dat de uitbreiding van zodanig
belang is, dat zij een separate notitie voorbereidt met haar beleidsvoornemens
voor de uitbreiding.Het andere onderwerp dat op dit moment sterk in de belangstelling staat
is de Conventie over de toekomst van Europa. Gezien de mogelijke gevolgen
van deze discussie voor de Unie en voor Nederland – uitmondend in een
Intergouvernementele Conferentie die zal besluiten over eventuele aanpassingen
van de Europese verdragen zal de regering over dit onderwerp ook een separate
notitie aan het Parlement aanbieden.Beide genoemde notities – over de uitbreiding van de Unie en over
de Conventie – kunnen als onderdeel van deze Staat van de Unie worden
beschouwd.HOOFDSTUK 1: DE UITBREIDING VAN DE EUROPESE UNIE1.1 InleidingVolgens de in Nice overeengekomen road map1 zal de uitbreiding van de Europese Unie het komende anderhalf
jaar zijn beslag krijgen. Tijdens de Europese Raad van Brussel (24–25
oktober 2002) beslist de Unie eerst welke kandidaat-lidstaten gereed zijn
om toe te treden. Vervolgens zullen de toetredingsonderhandelingen met de
zich kwalificerende kandidaat-lidstaten moeten worden afgerond tijdens de
Europese Raad van Kopenhagen (12–13 december 2002).Het jaar 2003 zal een overgangsjaar zijn. In dat jaar zullen zowel het
Europees Parlement als de nationale parlementen hun instemming met de uitbreiding
moeten geven en zullen in verscheidene landen de wettelijk vereiste referenda
moeten worden gehouden. De door de Europese Raad geformuleerde doelstelling
luidt dat de toetreders als lidstaten kunnen deelnemen aan de verkiezingen
voor het Europese Parlement in 2004.Nederland heeft steeds bepleit dat snelheid en kwaliteit in het uitbreidingsproces
hand in hand moeten gaan.2 Doel is en blijft uiteraard
volledige overname en implementatie van het acquis communautaire. Niettemin kunnen kandidaat-lidstaten indien nodig en dan onder
precies vastgelegde voorwaarden – voor onderdelen van deze vereisten
voor een vastgestelde periode uitstel krijgen (overgangstermijnen). Inmiddels
is een behoorlijk aantal gedegen onderbouwde overgangstermijnen toegekend.
Bij de onderhandelingen daarover heeft de regering zich steeds laten leiden
door het effect van het gevraagde uitstel op:– het functioneren van de interne markt;– de veiligheid van de Europese burger in brede zin;– het bestuur en recht in de nieuwe lidstaat;– de financiën van zowel de EU als de nieuwe lidstaat.In het algemeen overleg met de Kamer en in de notities van juni en november
20013 is het parlement op de hoogte gehouden van
het verloop van deze onderhandelingen en van de door de regering ingenomen
standpunten.De regering is voorts van mening dat niet alleen de kandidaat-lidstaten
gereed voor de uitbreiding moeten zijn, maar ook de Unie zelf. Parallel aan
de afronding van de onderhandelingen moeten het functioneren en de financiën
van de Unie ook op langere termijn na de uitbreiding zeker worden gesteld.In institutioneel opzicht zal de Unie voor de uitbreiding gereed zijn
na de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice. Belangrijke voorwaarde hiervoor
is een positief resultaat van het (tweede) Ierse referendum, dat voorzien
is in het najaar van 2002. Daarnaast acht de regering van belang dat een tijdige
discussie plaatsvindt over beleidshervormingen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid
(GLB) en het regionaal beleid (structuurfondsen en cohesiefonds) binnen de
Unie. In juli 2002 verschenen de voorstellen van de Commissie voor de mid term review van het GLB. Ook ligt het voorstel nog
op tafel om de nieuwe lidstaten in te faseren in de directe inkomenssteun.
Indien de Europese Raad daartoe zou besluiten, moet hij volgens de regering
ook het politieke besluit nemen om de inkomenssteun in zijn algemeenheid af
te bouwen («no phasing in without phasing out»). In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen tijdens
het Belgische en Spaanse voorzitterschap. Vervolgens wordt vooruitgeblikt
naar het Deense en Griekse voorzitterschap, waarbij onder meer wordt ingegaan
op het ratificatieproces.1.2 Het Belgische en Spaanse voorzitterschapTijdens het Belgische en Spaanse voorzitterschap werd goede voortgang
geboekt in het toetredingsproces. Een groot deel van de werkkalender voor
de onderhandelingen – de road map - kon
worden afgewerkt: een aanzienlijk aantal onderhandelingshoofdstukken werd
voorlopig afgesloten1 (zie onder 1.3).Naast de overname van het acquis is het van
groot belang dat deze wet- en regelgeving ook daadwerkelijk kan worden uitgevoerd.
Daarom is veel aandacht besteed aan de versterking van de bestuurlijke en
gerechtelijke capaciteit in de kandidaat-lidstaten. De Europese Raad van Laken
(december 2001) verwelkomde het Commissievoorstel voor elk van de kandidaat-lidstaten
hiertoe een speciaal actieplan op te stellen. Ook werd besloten om binnen
het Phare-programma 250 miljoen euro vrij te maken voor extra inspanningen
voor institution building. De actieplannen voor
de kandidaat-lidstaten verschenen in april 2002. Hierin wordt een overzicht
gegeven van de lopende inspanningen, de daarvoor beschikbare Phare-gelden
en de lopende monitoringactiviteiten. De Commissie presenteerde naar aanleiding
hiervan een rapport aan de Europese Raad van Sevilla (juni 2002). Hierin beschreef
zij de voortgang van de kandidaat-lidstaten op bestuurlijk en gerechtelijk
gebied.Wat betreft de financiële aspecten van de uitbreiding, presenteerde
de Commissie in februari 2002 een «common financial
framework» (CFF). Het CFF vormde de basis voor de voorstellen
die de Commissie later tijdens het Spaanse voorzitterschap deed voor de hoofdstukken
«Landbouw» (inkomenssteun, quota, referentieperioden), «Begroting»
en «Regionaal beleid». De reactie van de regering op het CFF werd
op 4 februari 2002 naar de Kamer verzonden.1.3 Capita selecta onderhandelingshoofdstukkenVrij verkeer van kapitaal (hoofdstuk 4)Het belangrijkste onderwerp in dit hoofdstuk betreft de aankoop van landbouwgrond
in de kandidaat-lidstaten door EU-ingezetenen. Dit hoofdstuk is inmiddels
met bijna alle kandidaat-lidstaten waarmee wordt onderhandeld afgesloten.
Hongarije en Litouwen hebben verzocht het hoofdstuk opnieuw te openen en met
Roemenië zijn de onderhandelingen nog niet afgerond. Waar met het merendeel
van de kandidaat-lidstaten al in de zomer van 2001 overeenstemming kon worden
bereikt, lukte dit met Polen pas in maart 2002. De aankoop van landbouwgrond
door niet-ingezetenen is om historische redenen een gevoelig punt in Polen.De onderhandelingen over de aankoop van landbouwgrond zaten lange tijd
in een impasse vanwege de Poolse eis om een overgangstermijn van achttien
jaar. Pas na het aantreden van de regering Miller in september 2001 kwam er
beweging in de Poolse positie: het verzoek werd teruggebracht tot een overgangstermijn
van twaalf jaar, vijf jaar langer dan de overgangsperiode die andere kandidaat-lidstaten
kregen. Een uitzondering werd gemaakt voor de aankoop van grond door zelfstandige boeren uit de EU: zij kunnen al na drie jaar grond aankopen, met uitzondering
van grond in Noordwest-Polen (overgangstermijn van zeven jaar). Het Poolse
voorstel werd door de EU aanvaard, mede gezien de politieke gevoeligheid van
het onderwerp in Polen. Wel werd, op aandringen van Nederland, bedongen dat
de overgangstermijn voor zelfstandige boeren ingaat vanaf de datum van ondertekening
van de pachtovereenkomst (een groep Nederlandse boeren pacht nu al grond in
Polen) en niet vanaf het moment van toetreding. Evenals bij andere kandidaat-lidstaten
werd daarnaast een vijfjarige overgangstermijn overeengekomen voor de aankoop
van tweede huizen door niet-ingezetenen.De regering heeft in de onderhandelingen ook verzocht om aandacht voor
het investeringsklimaat in Polen. Op Nederlands verzoek bracht de Commissie
hierover in mei 2002 een rapport uit. De regering hecht bijzonder aan deze
rapportage. Zij rekent erop dat een en ander weer uitvoerig aan de orde komt
in de aanstaande voortgangsrapportage over Polen.Mededinging (hoofdstuk 6)Het hoofdstuk over het Europese mededingings- en staatssteunbeleid is
voorlopig afgesloten met Estland, Letland, Litouwen, Slovenië en Cyprus.
De EU let er bij dit hoofdstuk streng op dat de kandidaat-lidstaten het acquis hebben overgenomen, zij over voldoende administratieve
capaciteit beschikken om het beleid toe te passen (zoals een mededingingsautoriteit),
en een geloofwaardig track record hebben bij de
handhaving van het beleid (beoordeling staatssteun en fusies). Een specifiek
probleem in dit hoofdstuk betreft de special economic zones in sommige kandidaat-lidstaten, waarin buitenlandse investeerders
fiscale regelingen krijgen die in strijd zijn met het acquis. Ook de herstructurering van staatsbedrijven, waaronder staalbedrijven,
vormt in een aantal landen nog een probleem. De afronding van dit hoofdstuk
is voorzien in de herfst van 2002.Landbouw (hoofdstuk 7)Het hoofdstuk «Landbouw» is geopend met alle kandidaat-lidstaten
waarmee wordt onderhandeld, met uitzondering van Roemenië. De discussie
over het hoofdstuk valt uiteen in twee onderdelen: veterinaire, fytosanitaire
en voedselveiligheidskwesties enerzijds en overige onderwerpen (marktordeningen,
plattelandsbeleid, financiële vragen) anderzijds.De onderhandelingen over veterinaire en fytosanitaire zaken en voedselveiligheid
concentreerden zich op de vraag of een overgangstermijn kon worden toegekend
voor de communautaire regels over gezondheidsbescherming in slachthuizen,
vlees- en zuivelbedrijven. Daarnaast is er aandacht geweest voor de verwerking
van specifiek risicomateriaal (BSE/TSE), de opzet van dierregistratiesystemen
en de controle aan de toekomstige buitengrenzen van de Unie.Hongarije, Slowakije, Letland, Litouwen, Tsjechië en Polen hebben
verzocht om een overgangstermijn van drie tot vier jaar voor de regels voor
gezondheidsbescherming in een vastgesteld aantal slachthuizen en vlees- en
zuivelbedrijven. De Unie heeft uiteindelijk met dit verzoek ingestemd (behalve
voor Polen), met de nadrukkelijke kanttekening dat het vlees
uit deze bedrijven alleen op de lokale markt gebracht mag worden, voorzien
van een eigen stempel en bijbehorend certificaat. Het vlees mag bovendien
niet in andere bedrijven worden verwerkt, ook niet als deze bedrijven wel
EU-conform zijn. De overgangstermijn geldt overigens slechts voor inrichtingseisen
die niet cruciaal voor de volksgezondheid zijn. De EU zal de situatie in de
kandidaat-lidstaten nauwgezet monitoren. De kandidaat-lidstaten zijn verplicht
hierover regelmatig informatie te verstrekken. De Commissie zal deze informatie
beoordelen en regelmatig terugkoppelen naar de lidstaten. De onderhandelingen
met Polen over dit onderwerp konden nog niet worden afgerond. Naar verwachting
zal hierover pas in de tweede helft van 2002 overeenstemming kunnen worden
bereikt.Gezien de enorme kosten die overname en met name implementatie van het
veterinaire en fytosanitaire acquis met zich meebrengen
voor zowel de publieke als de particuliere sector in de kandidaat-lidstaten,
is ondersteuning door de EU onontbeerlijk. De Unie verstrekt onder meer hulp
aan veterinaire overheidsdiensten voor de opbouw van administratieve capaciteit
voor de opsporing en bestrijding van dierziekten, voorlichting over en bestrijding
van BSE/TSE en ondersteuning van het fytosanitaire beleid. De regering hecht
groot belang aan zorgvuldige behandeling van deze aspecten en heeft in de
onderhandelingen geïnsisteerd op harde en controleerbare garanties voor
voedselveiligheid. Zij zal nauwgezet toezien op de monitoring van de Commissie
en de ontwikkelingen in de kandidaat-lidstaten.Marktordeningen regelen de productie van en handel in een aantal landbouwproducten
binnen de EU, waaronder suiker, zuivel, rundvlees en graan. Ze leggen productiequota
en bijbehorende interventieniveaus vast. Met de besprekingen over het producttechnische
deel van de marktordeningen werd tijdens het Belgische voorzitterschap begonnen.
Tijdens het Spaanse voorzitterschap werd ook gesproken over de gevoeligere
onderdelen van marktordeningen, zoals de omvang van quota en referentieperiodes
en over de invulling van het plattelandsbeleid en financiële aspecten.
De regering heeft de Commissiebenadering voor de toekenning van quota gesteund.
Die moeten worden gebaseerd op zo recent mogelijke productiecijfers en niet
op het productiepotentieel zoals de kandidaat-lidstaten zelf hebben voorgesteld.De regering kan zich evenwel niet vinden in het Commissievoorstel voor
toekenning van directe inkomenssteun aan landbouwers in de nieuwe lidstaten1. In het CFF stelde de Commissie voor inkomenssteun te
verstrekken, oplopend van een niveau van 25 procent in 2004 tot 100 procent
in 2013. Dit is niet in overeenstemming met de afspraken die in maart 1999
in Berlijn zijn gemaakt (financiële perspectieven en «Agenda 2000»).Nederland heeft gezamenlijk met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk en
Zweden weten te bewerkstelligen dat besluitvorming over het al dan niet toekennen
van directe inkomenssteun in de nieuwe lidstaten wordt uitgesteld tot het
najaar van 2002, wanneer ook wordt gesproken over de andere onderhandelingshoofdstukken
met grote financiële implicaties, te weten regionaal beleid en budget.
Deze drie onderhandelingshoofdstukken vormen samen het zogenaamde «financial package». Transport (hoofdstuk 9)Het hoofdstuk «Transport» werd inmiddels afgesloten met alle
kandidaat-lidstaten behalve Tsjechië, Bulgarije en Roemenië. Het
hoofdstuk omvat de gehele transportsector, waaronder wegtransport en maritieme
veiligheid. Het gaat hier vooral om liberalisering en technische aanpassingen.De onderhandelingen betroffen met name een door de Unie verzochte overgangstermijn
voor cabotage bij het wegvervoer (binnenlands vervoer in een ander land).
Dat verzoek werd ingegeven door het verschil in bedrijfskosten in de toekomstige
en huidige lidstaten. Ook bij eerdere uitbreidingen van de EU werd indertijd
gekozen voor een geleidelijke marktopening om marktverstoringen te voorkomen.
Afhankelijk van de marktsituatie van de kandidaat-lidstaat is overeengekomen
geen overgangstermijn in te stellen (Slovenië, Malta, Cyprus), dan wel
een overgangstermijn van twee jaar (Baltische staten, Tsjechië, Slowakije)
dan wel drie jaar (Polen, Hongarije). Deze overgangstermijnen kunnen eventueel
door individuele lidstaten worden verlengd met twee jaar indien hiertoe voldoende
redenen bestaan. Alleen indien ook na deze periode nog een reële vrees
bestaat voor ernstige marktverstoring door liberalisering van de cabotagemarkt,
kan een lidstaat om verdere verlenging van de overgangstermijn vragen met
maximaal één jaar. De markt voor internationaal vervoer zal
overigens wel bij toetreding onmiddellijk worden vrijgegeven.De regering zag geen redenen voor een overgangstermijn voor cabotage,
maar had begrip voor de zorg van andere lidstaten (waaronder vooral Duitsland)
die vreesden voor ernstige verstoring van de eigen binnenlandse markt. Met
de gevonden oplossing werd voldoende tegemoet gekomen aan de belangen van
alle betrokkenen.Fiscaal beleid (hoofdstuk 10)Dit hoofdstuk kon inmiddels voorlopig worden gesloten met alle kandidaat-lidstaten,
behalve met Malta en Roemenië. Het hoofdstuk regelt directe en indirecte
belastingen en wederzijdse bijstand bij de heffing en invordering van belastingen.Een belangrijk aandachtspunt vormde de harmonisatie van accijnzen, onder
andere op alcoholhoudende dranken en sigaretten. Nagenoeg alle Midden- en
Oost-Europese landen verzochten om een overgangstermijn voor de EU-sigarettenaccijns,
mede omdat de sociale en economische gevolgen van een snelle prijsstijging
voor sigaretten het draagvlak voor de uitbreiding zouden kunnen ondergraven.
De EU toonde begrip voor dit argument en kende de kandidaat-lidstaten een
overgangstermijn toe, met een geleidelijke accijnsverhoging voor sigaretten
tot uiterlijk 31 december 2008 (2009 voor Letland, Litouwen en Estland). Om
het risico van smokkel en fraude door grote prijsverschillen zoveel mogelijk
te beperken, mogen de lidstaten kwantitatieve beperkingen stellen op de import
van sigaretten door reizigersverkeer en mogen zij dit verkeer controleren.Andere punten die vaak naar voren kwamen, betroffen verzoeken om lagere
BTW-tarieven te mogen gebruiken voor bepaalde producten, en een BTW-vrijstelling
voor het midden- en kleinbedrijf met een lage omzet.Energie (hoofdstuk 14)Dit hoofdstuk is inmiddels met het merendeel van de kandidaat-lidstaten
voorlopig afgesloten. Het staat nog open met Bulgarije en Roemenië. De
kandidaat-lidstaten committeren zich in dit hoofdstuk aan het liberaliseringsbeleid
van de EU en de minimaal verplichte olievoorraden. Ook de problemen rond kerncentrales
komen in dit hoofdstuk aan de orde. Inmiddels zijn met Slowakije, Bulgarije,
Litouwen en ook Tjechië afspraken gemaakt over de beveiliging of sluiting
van kerncentrales.Structuurfondsen en regionaal beleid (hoofdstuk 21)Het hoofdstuk «Regionaal beleid» is geopend met alle kandidaat-lidstaten
en kon voorlopig worden afgesloten met Cyprus, Tsjechië, Estland, Letland
en Litouwen. In het hoofdstuk wordt de verlening van structuur- en cohesiesteun
aan de nieuwe lidstaten geregeld en worden afspraken gemaakt over administratieve
en programmatische capaciteit in de kandidaat-lidstaten.Tijdens het Spaanse voorzitterschap kon binnen de EU overeenstemming worden
bereikt over de gemeenschappelijke posities van de EU (EUCP) voor de onderhandelingen
met alle kandidaat-lidstaten behalve Bulgarije en Roemenië. Deze gemeenschappelijke
positie behandelt de verdeling van middelen voor structuuren cohesiebeleid
over de nieuwe lidstaten in de periode 2004–2006. Daar de overeengekomen
verdeelsleutel alleen betrekking heeft op de periode tot 2007 – dit
is mede op Nederlands initiatief zeer expliciet in de EUCP verwoord –
kon relatief eenvoudig aansluiting worden gezocht bij de bestaande verordening
voor het structuur- en cohesiebeleid. Deze loopt immers ook tot 2007. Bedragen
worden in de EUCP niet genoemd. Afgesproken werd dat de bedragen pas in de
eindfase van de onderhandelingen zullen worden ingevuld.Justitie en binnenlandse zaken (hoofdstuk 24)In dit hoofdstuk richt de aandacht zich niet op verzoeken om overgangstermijnen –
deze zijn ook niet gevraagd maar op de wijze waarop het noodzakelijke vertrouwen
tot stand kan worden gebracht voor wat betreft de capaciteit van de kandidaat-lidstaten
om het acquis op dit gebied te implementeren.
Het betreft onder andere buitengrenzen, asiel en migratie, politie-en justitiële
samenwerking. Het hoofdstuk is inmiddels gesloten met alle kandidaat-lidstaten
behalve Bulgarije en Roemenië. De regering heeft hierbij steeds geïnsisteerd
op harde clausules over monitoring van de gedane toezeggingen en op verdere
versterking van de bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit.Overigens verandert de uitbreiding in eerste instantie niets aan de huidige
EU-buitengrenzen. Het Schengen-acquis zal door
de kandidaat-lidstaten in twee tranches worden geïmplementeerd. Bij toetreding
zal het belangrijkste deel van het Schengen-acquis
moeten zijn overgenomen en uitgevoerd. Pas bij inwerkingstelling van het Verdrag
van Schengen zullen de binnengrenzen met de nieuwe lidstaten worden opgeheven.
Dit gebeurt eerst nadat de Raad unaniem heeft besloten tot opheffing van de
binnengrenscontroles en nadat het «Schengen-informatiesysteem II»
(SIS II) in werking is getreden. Voorwaarde hiervoor is uiteraard voldoende
vertrouwen in de kwaliteit van de bewaking aan de nieuwe buitengrenzen. Hier
bestaat dus een apart, tweede toetsmoment. De Unie heeft duidelijk gedefinieerd
welke delen van het Schengen-acquis moeten zijn
geïmplementeerd bij toetreding, en welke delen kunnen wachten
tot de opheffing van de binnengrenscontroles en de volledige deelname in het
SIS II. De door de kandidaat-lidstaten opgestelde Schengen-actieplannen en
de bijbehorende monitoring richten zich dan ook niet zozeer op het moment
van toetreding tot de Unie, maar lopen door tot het moment van opheffing van
de binnengrenscontroles.Begroting (hoofdstuk 29)Het begrotingshoofdstuk omvat de regels over de opbouw, vaststelling en
uitvoering van de EU-begroting. Tijdens het Spaanse voorzitterschap bereikte
de EU overeenstemming over het uitstellen van de afsluiting van het hoofdstuk
met alle kandidaat-lidstaten. Alleen met Roemenië moeten de onderhandelingen
nog worden geopend. Discussiepunt betrof de budgettaire compensatie, dat wil
zeggen de eventuele financiële compensatiemaatregelen die nieuwe lidstaten
in de periode 2004–2006 kunnen worden geboden indien overige financiële
afspraken daartoe aanleiding geven. Over maatregelen van deze aard kan pas
worden gesproken wanneer de uitkomst van alle onderhandelingen bekend is.Instellingen (hoofdstuk 30)Het hoofdstuk «Instellingen» bevat de modaliteiten van de
deelname van de nieuwe lidstaten in de instellingen van de Unie. Tijdens het
Spaanse voorzitterschap is dit hoofdstuk met alle kandidaat-lidstaten geopend
en met het overgrote deel ook gesloten. Alleen met Hongarije, Tsjechië
en Letland staat dit hoofdstuk nog open. Het betreft hier onder andere de
zetelverdeling in het Europees Parlement.Het EU-standpunt ter zake is goeddeels bepaald door het (nog niet in werking
getreden) Verdrag van Nice. Daarin zijn immers stemgewichten, aantal zetels
en dergelijke vastgesteld voor een uitgebreide Unie, uitgaande van twaalf
toetreders. Voor het overige wordt uitgegaan van de bestaande verdragsbepalingen.
Voor vrijwel alle kandidaat-lidstaten waren deze voorstellen aanvaardbaar.
Er zijn evenwel twee praktische problemen die op dit moment niet kunnen worden
opgelost.– Er wordt naar gestreefd dat de toetreders als lidstaat kunnen
deelnemen aan de verkiezingen van het Europees Parlement in juni 2004. Een
belangrijke bepaling van het Verdrag van Nice (aanpassing stemgewichten in
de Raad) gaat echter pas in per 1 januari 2005. Ook de portefeuilleverdeling
binnen de Commissie ligt praktisch gesproken vast tot 1 januari 2005, wanneer
haar zittingsperiode afloopt. Indien de eerste toetredingen eerder plaatsvinden,
kan niet worden ontkomen aan overgangsregelingen.– Het Verdrag van Nice gaat uit van twaalf toetreders, terwijl het
er in eerste instantie waarschijnlijk minder zullen zijn. Dit impliceert een
herberekening van de drempel voor besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid.De benodigde regelingen kunnen echter pas worden ontworpen wanneer vaststaat
welke landen op welk moment zullen toetreden. Tegen die tijd zal ook het tweede
Ierse referendum over het Verdrag van Nice hebben plaatsgevonden. Tot dan
kan het hoofdstuk wel als gesloten worden beschouwd.1.4 Het Deense en Griekse voorzitterschapTijdens het Deense voorzitterschap zal de EU zich uitspreken over de gereedheid
van de kandidaat-lidstaten om toe te treden. De Unie streeft ernaar om tijdens
de Europese Raad in Kopenhagen (december 2002) de onderhandelingen met deze
kandidaat-lidstaten af te ronden. Tijdens het Griekse voorzitterschap zou
vervolgens het toetredingsverdrag ondertekend moeten worden.Beoordeling gereedheidMedio oktober 2002 zal de Commissie haar jaarlijkse rapportages uitbrengen
over de voortgang in de kandidaat-lidstaten. Daarbij zal de Commissie voor
het eerst een mening uitspreken over de geschiktheid van specifieke kandidaat-lidstaten
om daadwerkelijk toe te treden. Een positief advies betekent dat de Commissie
meent dat de kandidaat aan alle toetredingscriteria voldoet en in staat is
op het moment van toetreding de bijbehorende verplichtingen adequaat te vervullen.
De Europese Raad in Brussel (24 en 25 oktober 2002) zal op basis van deze
adviezen vervolgens een oordeel uitspreken.Bij dit besluit dienen de vorderingen van de betreffende kandidaat op
de drie Kopenhagen-criteria in hun totaliteit en samenhang te worden beoordeeld.Deze criteria houden in dat nieuwe lidstaten:– moeten beschikken over stabiele instellingen die de democratie,
rechtsstaat, mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden
garanderen;– een functionerende markteconomie moeten hebben, alsmede het vermogen
om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie te weerstaan; en– in staat moeten zijn om de verplichtingen van het lidmaatschap
op zich te nemen, hetgeen onder meer betekent dat zij het acquis communautaire
dienen te hebben overgenomen en dit moeten kunnen implementeren en handhaven.De toetredingsonderhandelingen hebben zich vooral gericht op het derde
criterium: de overname, implementatie en handhaving van het acquis communautaire. De politieke en economische criteria –
die uiteraard niet onderhandelbaar zijn – zijn echter van minstens zo
groot belang. Bij het besluit de toetredingsonderhandelingen te openen, voldeden
de kandidaat-lidstaten reeds aan de politieke criteria (onder andere eisen
aan de rechtsstaat). Wat betreft de economische criteria concludeerde de Commissie
in de voortgangsrapporten van november 2001 dat Malta en Cyprus voldoen aan
de sub-criteria van een functionerende markteconomie en het kunnen weerstaan
van de concurrentiedruk. Volgens de Commissie beschikken Polen, Hongarije,
Tsjechië, Slowakije, Slovenië, Litouwen, Letland en Estland over
een functionerende markteconomie. Zij kunnen de concurrentiedruk op korte
termijn weerstaan indien zij hervormingen doorzetten. Roemenië en Bulgarije
voldeden aan geen van beide sub-criteria.De Europese Raad in Brussel in oktober 2002 wordt een belangrijk moment.
Hier wordt immers vastgesteld welke landen voldoen aan de toetredingscriteria
en dus kunnen toetreden, mits zij erin slagen de onderhandelingen succesvol
af te ronden. Voor een aantal hoofdstukken, vooral die met institutionele of financiële
consequenties, is het noodzakelijk het exacte aantal toetreders te kennen
alvorens een definitieve positie kan worden ingenomen en een totaalresultaat
kan worden uitonderhandeld. Hoewel uiteraard niets vaststaat tot het toetredingsverdrag
is getekend, zal het besluit van de Europese Raad in Brussel in oktober 2002
bepalend zijn. De landen die door die Europese Raad geschikt worden bevonden
voor toetreding, moeten er op kunnen rekenen dat zulks ook na de afsluiting
van de onderhandelingen nog het geval zal zijn.Vast staat dat in ieder geval Bulgarije en Roemenië (en Turkije,
waarmee niet wordt onderhandeld) nog niet ver genoeg zijn om bij een eerste
groep toetreders te horen. Voor de overige tien kandidaat-lidstaten dient
eerst het oordeel van de Commissie te worden afgewacht. De regering zal de
kandidaat-lidstaten individueel en op hun eigen merites beoordelen. Zij zal
daarover voor en na de Europese Raad van oktober 2002 nauw overleg voeren
met het parlement. De regering zal bij haar oordeel alle relevante factoren
betrekken en alle opties open houden. Een big bang
is geen tevoren vaststaand gegeven.Afronding toetredingsonderhandelingenZodra bepaald is welke landen kwalificeren voor toetreding, zal worden
geprobeerd met deze landen de onderhandelingen definitief af te ronden. Het
gaat hierbij in de eerste plaats om het financial package waarbij de uitstaande financiële vraagstukken uit de hoofdstukken
landbouw, regionaal beleid en begroting voor alle toetreders in samenhang
moeten worden behandeld. Het Deense voorzitterschap en de Commissie zullen
hiertoe voorstellen moeten doen. Daarnaast zal nog moeten worden onderhandeld
over het hoofdstuk «Instellingen» (overgangsregelingen voor het
jaar 2004, herberekeningen van de aantallen zetels in het Europees Parlement
en drempels voor de stemmenweging, naar aanleiding van het uiteindelijke aantal
toetreders). Tenslotte kunnen mogelijk nog enkele landenspecifieke gevoelige
punten blijven openstaan tot het werkelijke eindspel. Naar verwachting zal
de Europese Raad van Kopenhagen (december 2002) komen tot besluiten op basis
waarvan de daadwerkelijke afronding van de onderhandelingen met de eerder
in Brussel geïdentificeerde toetreders mogelijk wordt.De regering acht het van belang dat, parallel aan de afronding van de
onderhandelingen, uiterlijk in Kopenhagen ook verdere stappen worden gezet
om doelmatig optreden en de financiële houdbaarheid van de Unie ook op
langere termijn na de uitbreiding zeker te stellen. Het gaat hierbij in de
eerste plaats om een politiek besluit over de door de regering gewenste beleidshervormingen
in het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De specifieke Nederlandse inzet voor
deze hervormingen wordt weergegeven in de regeringsreactie op de desbetreffende
interdepartementale beleidsonderzoeken van 20011.
De door de regering gewenste beleidshervormingen zijn geen nieuwe conditionaliteiten
in de toetredingsonderhandelingen. Het zijn parallelle processen. Tegelijkertijd
mag het resultaat van de toetredingsonderhandelingen, gericht op besluitvorming
in 2002, de gewenste beleidshervormingen niet onmogelijk maken (zie ook hoofdstuk
2.3). In 2002 zet de regering in op een agenda en een aanpak die sporen met
de afspraken gemaakt in Berlijn. In dit verband is ook de mid term review van het GLB van belang. Wat betreft de kandidaat-lidstaten die niet tot de eerste groep toetreders
zullen behoren, streeft de regering ernaar dat de Europese Raad van Kopenhagen
voor deze landen een herziene onderhandelingskalender vastlegt, met duidelijke
en passende einddoelen. Met Turkije wordt niet onderhandeld zolang het land
niet voldoet aan de politieke criteria voor lidmaatschap. Wel is de pre-toetredingsstrategie
verder geïntensiveerd. Mede vanwege de kwestie Cyprus is het zaak de
ontwikkelingen intensief te blijven volgen en te bezien wanneer een volgende
stap kan worden gezet. De kwestie Cyprus zelf zal ook aan de orde zijn tijdens
de Europese Raad van Kopenhagen.Ondertekening en ratificatie toetredingsverdragArtikel 49 van het EU-Verdrag stelt dat de Raad met unanimiteit besluit
over toetreding van nieuwe lidstaten, na raadpleging van de Commissie en na
instemming van het Europees Parlement. De voorwaarden voor toetreding en de
noodzakelijke verdragsaanpassingen – dat wil zeggen de neerslag van
de onderhandelingsresultaten – worden vastgelegd in een toetredingsverdrag
tussen de lidstaten en de toetreders. Dit verdrag moet door alle partijen
worden bekrachtigd, in lijn met hun eigen grondwettelijke bepalingen. Het
toetredingsbesluit en het verdrag over de voorwaarden van toetreding dienen
dus van elkaar te worden onderscheiden.Op basis van de afsluitende onderhandelingen in Kopenhagen wordt een ontwerp
toetredingsverdrag opgesteld. De Commissie brengt ter zake advies uit. Het
Europees Parlement neemt kennis van het ontwerp-toetredingsverdrag en van
het advies van de Commissie. Het oordeelt per kandidaat over het toetredingsverzoek
en legt zijn oordeel zonodig na stemming met gewone meerderheid vast in een
aantal individuele wetgevingsresoluties. Het Europees Parlement ratificeert
het verdrag echter niet. Pas wanneer de instemming van het Europees Parlement
is verkregen, kan de Raad met unanimiteit formeel over de eigenlijke toetreding
besluiten. Uiteraard zal de Kamer tijdens dit proces via de gebruikelijke
procedures nauwgezet worden geïnformeerd.Pas na het formele toetredingsbesluit van de Raad wordt het verdrag over
de toetredingsvoorwaarden getekend. Het Griekse voorzitterschap voorziet ondertekening
in het voorjaar van 2003. Dit verdrag bevat de resultaten van de afzonderlijke
onderhandelingen met de individuele kandidaat-lidstaten, en de door hun toetreding
noodzakelijk geworden aanpassingen van de bestaande verdragen. Het gaat hier
dus om de juridische neerslag van de bereikte onderhandelingsresultaten.Hoewel de regering bij een aantal gelegenheden heeft gepleit voor meerdere
verdragen, zal net als bij eerdere toetredingen sprake zijn van een enkel
verdrag voor alle toetreders samen. Dit is voor alle partijen overzichtelijker.
Verdragstechnisch is het bovendien noodzakelijk de vereiste institutionele
aanpassingen in hetzelfde verdrag op te nemen, zodat alle kandidaat-lidstaten
tegelijk toetreden. Wanneer alle kandidaat-lidstaten eigen verdragen zouden
hebben zouden zij immers in onbekende volgorde op verschillende momenten toetreden.
Tegelijkertijd zouden de verdragen echter wel inhoudelijk naar elkaar moeten
verwijzen (verdelingspercentages, aantal zetels, et cetera). Dit zou na elke
individuele toetreding heronderhandeling van de institutionele bepalingen
aan de omstandigheden van dat moment vereisen, en daarmee aanpassing van alle
nog in ratificatie zijnde verdragen.Voor de regering staat voorop dat de individuele beoordeling per kandidaat
in de Nederlandse besluitvormingsprocedure moet zijn gewaarborgd. Deze beoordeling
vindt plaats in oktober 2002 (voorafgaand aan het besluit van de Europese
Raad over de gereedheid van de kandidaat-lidstaten) en in december (voorafgaand
aan het definitieve besluit over toetreding). Gezien deze separate toetsingsmomenten
zou de aansluitende nationale besluitvorming over de goedkeuringswet over
de toetreding moeten kunnen plaatsvinden op basis van een enkel verdrag voor
alle toetreders.KwaliteitsverzekeringHet uitbreidingsproces stopt niet op het moment van tekening van het toetredingsverdrag.
Ook daarna zullen de inspanningen van de kandidaat-lidstaten moeten worden
voortgezet, met monitoring door en ondersteuning van de Unie. Verdere ontwikkeling
van bestuurlijk vermogen, de rule of law (rechtsstaat)
en voortgezette structurele hervormingen in de kandidaat-lidstaten zijn hierbij
essentieel. Met het oog hierop zullen accenten worden gezet in het preaccessiehulpbeleid
en de bilaterale relaties met de toetreders worden geïntensiveerd.Op het moment van toetreding zullen de preaccessieprogramma's moeten worden
afgerond voor de eerste groep toetreders. Dat betekent dat middelen uit deze
programma's nog tot 2004 kunnen worden vastgelegd en daarna niet meer. Het
zal overigens nog tot enige tijd daarna duren voordat alle gecommitteerde
middelen zijn uitgegeven. Tegelijkertijd wordt voorzien in extra aandacht
voor de landen die niet tot de eerste groep toetreders zullen behoren. Ook
Turkije ontvangt (met specifieke accenten) sinds 2002 preaccessiesteun1, zoals het vanaf eind 2000 al in aanmerking kwam voor
het Nederlandse bilaterale steuninstrumentarium Matra en PSO. De intensivering
en differentiatie van het Matra-programma zullen worden voortgezet al naar
gelang de behoefte in de ontvangende landen. De regering zal bevorderen dat
het bilaterale steuninstrumentarium zoveel mogelijk aansluit op de intensivering
en uitfasering van de communautaire programma's.Om de voortgang van institution building in
een uitgebreide Unie te verzekeren, zal de regering actief bijdragen aan de
ontwikkeling van postaccessiesamenwerking. Bestaande Nederlandse samenwerkingsrelaties,
zoals met Polen, Tsjechië, Hongarije en Slowakije, zullen ook na toetreding
worden voortgezet indien de betrokken landen dat wensen.HOOFDSTUK 2: DE EUROPESE AGENDA IN VOGELVLUCHTIn dit hoofdstuk worden de belangrijkste Europese onderwerpen op hoofdlijnen
beschreven. Aangezien het komende jaar de uitbreiding van de Europese Unie
centraal staat, wordt dit onderwerp separaat behandeld in hoofdstuk 1. In
hoofdstuk 4 «De Raadsagenda's» is een meer gedetailleerde beschrijving
te vinden van de werkzaamheden van de betrokken raadsformaties over de hieronder
genoemde onderwerpen.2.1 Asiel en migratieSinds de Europese Raad van Tampere (oktober 1999) werkt de Europese Unie
binnen de Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid aan
een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid. In het belang van de ketenbenadering
immigratie-integratie is integratie vanzelfsprekend onderdeel van dit beleid.Een gezamenlijk EU-beleid kan effectiever dan nationaal beleid antwoorden
formuleren op grensoverschrijdende vraagstukken van asiel en migratie. Bovendien
kan Europees beleid bijdragen aan het verminderen van problemen rond illegale
immigratie, misbruik van asielprocedures, georganiseerde criminaliteit (zoals
mensenhandel en mensensmokkel) en integratie. Daarnaast zal het de negatieve
beleidsconcurrentie tussen lidstaten terugdringen. Tot dusverre worden aanscherpingen
in de ene lidstaat vrijwel automatisch beantwoord met striktere maatregelen
in omringende lidstaten. Een gezamenlijk beleid zal meer stabiliteit en continuïteit
bij asiel, migratie en integratie teweegbrengen. De Unie kan voorts een belangrijke
bijdrage leveren aan een krachtiger integratiebeleid, dat er onder meer op
gericht dient te zijn legale derdelanders rechten en plichten te geven vergelijkbaar
met die van EU-burgers. In dit verband is gezamenlijk Europees optreden bij
bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat van essentieel belang.De Europese Raad van Laken (december 2001) constateerde dat, twee jaar
na de Europese Raad van Tampere, het asiel- en migratiebeleid te weinig voortgang
had gemaakt. De druk om een hoger tempo te realiseren nam toe. De Europese
Raad slaagde er in Laken evenwel niet in om concrete afspraken te maken over
de wijze waarop de werkzaamheden konden worden bespoedigd. In de eerste helft
van 2002 is weer meer vaart gebracht in de ontwikkeling van het asiel- en
migratiebeleid. De toestroom van illegale vreemdelingen die via de kusten,
aangrenzende landen of luchthavens de Europese Unie bereikt, was aanleiding
om vooral de strijd tegen illegale immigratie hoog op de Europese agenda te
zetten. Ook de electorale ontwikkelingen in Europa gedurende het eerste semester
van 2002 hebben het besef van urgentie bij de Europese aanpak van problemen
die samenhangen met migratie doen toenemen.De Europese Raad van Sevilla (juni 2002) heeft een krachtige impuls gegeven
aan het Europees asiel- en migratiebeleid in al zijn aspecten. De Europese
Raad heeft onderstreept dat de uitvoering van het Tampere-actieprogramma in
alle opzichten versneld moet worden. Meer in het bijzonder heeft de Europese
Raad gezegd dat met spoed uitvoering moet worden gegeven aan het actieplan
ter bestrijding van illegale immigratie, de geleidelijke invoering van een
gecoördineerd en geïntegreerd beheer van de buitengrenzen, de integratie
van het immigratiebeleid in de betrekkingen van de Unie met derde landen en
de bespoediging van de lopende wetgevingsprocedures over de vaststelling
van een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid.(Illegale) immigratieDe bestrijding van illegale immigratie omvat onder meer gemeenschappelijke
afspraken over het visumbeleid, de versterking van de bewaking van de buitengrenzen
en terugkeer van illegalen. Hiertoe heeft de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken in februari 2002 een actieplan opgesteld. Het bestaat uit maatregelen
die zowel het interne beleid betreffen (verbetering van het visumbeleid, grensbewaking
en strafrechtelijke handhaving) als het externe beleid van de Unie (de integratie
van asiel en migratie in het externe beleid van de EU, met name ten behoeve
van een succesvol terugkeerbeleid). De Europese Raad van Sevilla heeft herziening
van de lijst visumplichtige landen, de invoering van een gemeenschappelijk
identificatiesysteem voor visa en het sluiten van terug- en overnameovereenkomsten
als prioritair aangemerkt.De integratie van het onderwerp asiel en migratie in het externe optreden
van de Unie is steeds belangrijker geworden. Het accent ligt op samenwerking
met de herkomst- en doorreislanden. Het bestaand beleid jegens deze landen,
dat zich richt op samenwerking op migratiegebied, moet een minder vrijblijvend
karakter krijgen. Tijdens het Spaanse voorzitterschap is het sterker aanspreken
van derde landen op hun verplichtingen tot terug- en overname van illegale
migranten een reële mogelijkheid geworden. De Europese Raad van Sevilla
heeft geconcludeerd dat de Unie derde landen bijstand dient te verlenen bij
maatregelen ter bestrijding van illegale migratie, maar dat aantoonbaar gebrek
aan medewerking door een derde land gevolgen kan hebben voor zijn betrekkingen
met de Unie. Daarbij moeten ontwikkelingsdoelstellingen en bestaande internationale
verplichtingen wel worden gerespecteerd.Reguliere migratieConform het Tampere-actieprogramma dient voorts voortgang te worden gemaakt
met de totstandkoming van gemeenschappelijke normen voor gezinshereniging
en de status van langdurig legaal verblijvende derde- landers.AsielIn 2000 is een Europees vluchtelingenfonds opgericht dat de financiële
solidariteit tussen de lidstaten moet bevorderen. Ook is in 2000 een systeem
voor een centraal register van vingerafdrukken van asielzoekers in het leven
geroepen (Eurodac). In 2001 is de richtlijn met minimumnormen voor de tijdelijke
bescherming van ontheemden aangenomen. Deze richtlijn is bedoeld voor situaties
zoals die door de oorlog in Kosovo zijn ontstaan. Tenslotte is in april 2002
is een politiek akkoord bereikt over minimumnormen voor de opvang van asielzoekers.Het gemeenschappelijk asielbeleid vordert gestaag, maar te traag. De regering
zal zich tijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen inzetten om, conform
de conclusies van de Europese Raad van Sevilla, zoveel mogelijk onderwerpen
op Europees niveau af te ronden. Dit geldt in het bijzonder voor de verordening
«Dublin II» over de verantwoordelijkheid voor de behandeling van
asielverzoeken, de afspraken over de definitie van een vluchteling en de afspraken
over minimumnormen voor asielprocedures. De regering wil bereiken
dat met goede Europese afspraken het asielbeleid van de lidstaten meer op
elkaar aansluit. Hierdoor zullen de verschillen in het aantal asielzoekers
minder groot worden. Verder zal de regering inzetten op Europese afspraken
om internationale bescherming te bieden aan hen die dat echt nodig hebben.2.2 Sociaal-economisch beleid (de Lissabon-strategie)In maart 2000 kondigde de Europese Raad van Lissabon een nieuwe strategische
doelstelling voor het sociaal-economische beleid van de Unie af om in 2010:
«...de meest dynamische en concurrerende kenniseconomie ter wereld te
worden die in staat is tot duurzame economische groei met meer en betere banen
en een hechtere sociale samenhang.» De Europese Raad van Gotenburg van
juni 2001 voegde vervolgens milieu toe als integraal onderdeel van deze strategie.
De Lissabon-strategie geeft daarmee richting aan het economisch, sociaal en
milieubeleid van de Unie.Achtereenvolgende Europese Raden hebben een groot aantal actiepunten geïdentificeerd
om de Lissabon-strategie te verwezenlijken. Om de lidstaten te stimuleren
deze actiepunten te vertalen in nationaal beleid is, naast de bestaande communautaire
methode en bestaande vormen van beleidscoördinatie, de open coördinatiemethode
in het leven geroepen. Dit is een effectieve maar niet dwingende vorm van
Europese samenwerking, waarbij de lidstaten de resultaten van elkaars beleid
afzetten tegen van tevoren overeengekomen indicatoren of streefcijfers. Goed
presterende lidstaten bieden voorbeelden van succesvol beleid waar andere
lidstaten van kunnen leren. Achterblijvende lidstaten worden aangespoord hun
beleid te verbeteren. De Commissie speelt daarbij een belangrijke rol door
de prestaties van lidstaten te meten en te beschrijven in het zogeheten syntheserapport.
In dit rapport geeft de Commissie bovendien haar visie op de maatregelen die
nodig zijn om de Lissabon-doelstellingen te verwezenlijken.Om de prestatie van lidstaten en de Unie op diverse beleidsterreinen te
kunnen meten en evalueren, zijn goede indicatoren en statistische gegevens
nodig. De onderliggende statistische infrastructuur moet daarop aansluiten.
Nederland streeft naar een statistisch systeem dat uitstijgt boven de lijst
van los van elkaar staande structurele indicatoren.De Europese Raad houdt jaarlijks in het voorjaar een vergadering die aan
de Lissabon-strategie is gewijd. Hij maakt er de balans op en controleert
de voortgang in de implementatie van de actiepunten. Waar nodig stelt hij
nieuwe actiepunten vast om de strategie bij te sturen en aan te passen aan
de ontwikkelingen. Hiermee geeft hij een belangrijke leidraad voor de werkzaamheden
van de Europese instellingen en de lidstaten. Hij geeft hiermee ook richting
aan de globale richtsnoeren voor het economische beleid, die een belangrijk
instrument voor de implementatie van de Lissabon-doelstellingen zijn.Sinds Lissabon hebben voorjaarsvergaderingen plaatsgevonden in Stockholm
(maart 2001) en in Barcelona (maart 2002). De Europese Raad van Barcelona
heeft een nieuwe impuls gegeven aan de Lissabon-strategie. In Barcelona namen
de kandidaat-lidstaten voor het eerst deel aan een werksessie van de Europese
Raad. De regering meent dat zij actief betrokken moeten worden bij de Lissabon-strategie.
Dat is in het belang van de kandidaat-lidstaten: ook voor hen geldt de Lissabon-doelstelling en de bijbehorende maatregelen. Maar dat is ook in het
belang van de huidige lidstaten die veel kunnen leren van de transformatieprocessen
die de kandidaat-lidstaten de afgelopen periode hebben doorgemaakt.Evenals de voorgaande jaren bepaalt de Lissabon-strategie in belangrijke
mate de prioriteiten van het sociaal-economisch en milieubeleid voor het komende
jaar. Voor verwezenlijking van de Lissabon-doelstellingen zijn volgens de
Europese Raad van Barcelona het komende jaar de volgende gebieden van bijzonder
belang:1. coördinatie van het economische beleid;2. duurzame ontwikkeling;3. een gunstiger klimaat voor ondernemerschap en concurrentievermogen;4. versterking van de sociale samenhang.Daarnaast heeft de Europese Raad van Barcelona op voorstel van de Commissie
drie gebieden aangewezen waar in 2002 een specifieke impuls nodig is:5. actief beleid gericht op volledige werkgelegenheid;6. onderlinge verbinding van de Europese economieën;7. concurrerende kenniseconomie.Deze gebieden worden hieronder kort besproken.1. Een gezond macro-economisch beleid is de basis voor een goede ontwikkeling
van de economie. Daarop zijn dan ook de twee belangrijkste elementen van economische
beleidscoördinatie gericht (het stabiliteits- en groeipact en de globale
richtsnoeren voor het economische beleid). De regering hecht er grote waarde
aan dat de lidstaten de toezegging gestand doen om uiterlijk in 2004 een overschot
op of (bijna) evenwicht in de begroting te bereiken. Zij pleit voor meer aandacht
voor de implementatie van de globale richtsnoeren voor het economische beleid.
Wel kunnen de procedures van de globale richtsnoeren eenvoudiger worden gemaakt.
Meer aandacht is ook nodig voor de vraag hoe lidstaten de financiële
last van de vergrijzing op verantwoorde, duurzame wijze opvangen. Daarbij
kan voor landen met een pensioenomslagstelsel aan verschillende maatregelen
gedacht worden, waaronder een extra verlaging van de staatsschuld onder de
norm van 60 procent uit het Verdrag van Maastricht.2. De Unie moet rekening houden met de lange termijn. De groei van nu
mag toekomstige generaties niet in hun groeimogelijkheden belemmeren. Daarom
is duurzame ontwikkeling belangrijk. De regering streeft ernaar dat de Unie
ook haar verplichtingen voor duurzame ontwikkeling in de rest van de wereld
gestand doet. Zij heeft dit benadrukt tijdens de voorbereidingen van Wereldtop
over duurzame ontwikkeling in Johannesburg (augustus – september 2002).
Voor wat betreft de interne dimensie zal de Unie in het komende jaar vooral
aandacht geven aan betere beoordeling van de milieueffecten van beleid (de
zogeheten duurzaamheidstoets), energie-efficiëntie, de vergroening van
het transportbeleid en versnelde toepassing van milieutechnologie.3. De «Staat van de Unie» van afgelopen jaar constateerde
dat de interne markt nog niet «af» is. Ook komend jaar blijft
het essentieel te werken aan een gunstig klimaat voor ondernemers en een groter
concurrentievermogen. Om dat te bereiken zal de regelgeving voor
de interne markt volledig in nationale wetten moeten worden omgezet. De regering
streeft er tegelijkertijd naar dat de administratieve last van die regels
minder wordt. Andere belangrijke punten voor het komende jaar zijn vermindering
van de staatssteun en modernisering van de mededingingsregels.4. De regering deelt de opvatting dat sociale samenhang nodig is om de
Lissabon-doelstellingen te verwezenlijken. Dat betekent allereerst dat de
welvaartsstaat mensen moet stimuleren tot werk. Werk is immers de beste waarborg
tegen sociale uitsluiting. In het komende jaar zal de Unie verder werken met
de open coördinatie van pensioenstelsels om hun financiële houdbaarheid
en sociale doelstellingen te garanderen. Ook zullen de lidstaten verder werken
met de open coördinatie van beleid ter bestrijding van armoede en sociale
uitsluiting. Hier zal specifiek aandacht worden gegeven aan het grotestedenbeleid.
Daarnaast zal worden gesproken over de toegankelijkheid, kwaliteit en financiële
houdbaarheid van gezondheidszorg en ouderenzorg, uitmondend in een rapport
aan de Europese Raad in het voorjaar van 2003.5. Volledige werkgelegenheid is de kern van de Lissabon-strategie. Hervormingen
van het werkgelegenheidsen arbeidsmarktbeleid staan daarom ook komend jaar
centraal. Tijdens het Deense voorzitterschap zal de werkgelegenheidsstrategie
worden geëvalueerd. Nederland streeft ernaar dat die evaluatie leidt
tot eenvoudiger procedures die in de pas lopen met de globale richtsnoeren
voor het economische beleid. De belangrijkste inhoudelijke thema's zijn: vergroting
van de stimulans tot werken en modernisering van arbeidspatronen, arbeidsverhoudingen
en arbeidsmarktinstellingen. Naast de evaluatie van de werkgelegenheidsstrategie
zal het komende jaar verder worden gewerkt aan vergroting van de arbeidsmobiliteit.6. De Europese Raad van Barcelona heeft geconstateerd dat op enkele terreinen
de Europese economieën onvoldoende met elkaar verbonden zijn. Dit geldt
onder meer voor de financiële markten. Maar ook de Europese energie-,
vervoers- en communicatienetwerken zijn onvoldoende met elkaar verbonden.
Nederland meent dat het komende jaar significante voortgang te zien moet geven
bij de totstandkoming van een Europese markt voor gas en elektriciteit.7. Kennis is de basis van de moderne economie. Het afgelopen jaar is veel
voortgang geboekt bij de samenwerking tussen de lidstaten bij onderwijs. Deze
samenwerking zal het komende jaar worden voortgezet. Daarnaast zal bijzondere
aandacht gegeven moeten worden aan de vergroting van de Europese innovatiecapaciteit
en de bevordering van speerpunttechnologieën. De Europese Raad van Barcelona
heeft hierbij een ambitieuze doelstelling geformuleerd: in 2010 moet in totaal
(publiek en privaat) 3 procent van het bruto nationaal product aan onderzoek,
innovatie en ontwikkeling worden uitgegeven. De Europese Raad van Sevilla
heeft in juni 2002 het actieplan Europa 2005 bekrachtigd. Dit plan zal een
grote bijdrage leveren aan de totstandkoming van de kennismaatschappij, bijvoorbeeld
door de bevordering van het gebruik van breedband in Europa.De eerstvolgende voorjaarsvergadering van de Europese Raad zal in maart
2003 in Brussel plaatsvinden onder Grieks voorzitterschap. Tijdens de
voorbereidingen hiervan zal weer de stand van zaken worden opgemaakt op de
bovenstaande punten. De regering neemt daarbij hetzelfde basisprincipe in
acht als bij de voorbereidingen van de afgelopen voorjaarsvergadering: de
komende periode moet in het teken staan van het nakomen van de gemaakte afspraken.
Europa zal er alleen in slagen op de langere termijn duurzame economische
groei en een grotere werkgelegenheid te garanderen indien het:– actiepunten in regels en beleid omzet en bestaande afspraken honoreert;– de afgesproken maatregelen uitvoert, ondersteund door benchmarking
en open coördinatie;– een goede balans houdt in de Lissabon-strategie tussen economisch,
sociaal en mileubeleid.De Unie en de lidstaten moeten nu actie ondernemen. Uitstel tot de tweede
helft van de periode tot 2010 maakt de strategische doelstelling onhaalbaar.2.3 Landbouw en visserijLandbouwDe regering zal in 2003 verder werken aan nieuwe oriëntaties voor
de Europese landbouw in de mid term review van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die in de zomer van 2002 van start is
gegaan. Doelstelling van het regeringsbeleid is dat de landbouw een moderne,
marktgerichte en in ecologisch, economisch en sociaal opzicht duurzame bedrijfstak
wordt, die minder gestuurd wordt door subsidies, heffingen en regels.Tijdens de Deense en Griekse voorzitterschappen zal de Raad vooral aandacht
geven aan de toekomst van het Europese landbouwbeleid. In de zomer van 2002
heeft de Commissie voorstellen gedaan voor de mid term
review van het landbouwbeleid. De Commissie heeft in haar voorstellen
gekozen voor een brede aanpak van de hervormingen. Naast wijzigingen in de
regelgeving voor granen, rogge, harde tarwe (durumtarwe), oliehoudende zaden,
rijst, gedroogde veevoeders, dopvruchten en rundvlees, stelt zij voor het
systeem van directe inkomenssteun en de inrichting van het plattelandsbeleid
te hervormen. De Commissie noemt enkele mogelijke aanpassingen voor zuivel,
maar spreekt geen voorkeur uit.De Commissie stelt voor in het vervolg directe inkomenssteun niet meer
te koppelen aan productie en het plattelandsbeleid te versterken. De extra
financiële middelen voor plattelandsontwikkeling komen uit de zogeheten
«dynamische modulatie». Dit is de verplichte afroming van de directe
inkomenssteun met 3 procent per jaar vanaf 2004 tot een maximum van 20
procent in 2010. Kleinere agrarische bedrijven worden vrijgesteld van deze
verplichte modulatie.Ook wil de Commissie de toekenning van inkomenssteun ingrijpend vereenvoudigen.
In de huidige situatie ontvangen boeren inkomenssteun uit diverse regelingen
afhankelijk van het type bedrijf. In de toekomst wordt dat een enkel bedrag,
dat overigens per bedrijf kan verschillen. De uitbetaling ervan wordt afhankelijk
van milieu-, dierenwelzijns- en voedselveiligheidseisen («cross-compliance»). De nog bestaande prijssteun
daalt verder. Boerenbedrijven krijgen zo meer vrijheid hun productie te veranderen,
wat de marktwerking in de landbouw ten goede komt.De Commissie streeft naar uitbreiding van de doelstellingen voor het plattelandsbeleid.
Op dit moment zijn er al doelstellingen voor milieu, vervroegde uittreding
en bosbouw en is er een steunregeling voor landbouw in probleemgebieden. Extra
doelstellingen van het plattelandsbeleid worden:– bevordering van de voedselkwaliteit; en– bevordering aan het voldoen aan milieu-, voedselveiligheids- en
dierenwelzijnseisen door boeren.Verder beoogt de Commissie de regels te vereenvoudigen en de administratieve
lasten voor uitvoerende instanties en producenten te verminderen.Met haar voorstellen komt de Commissie tegemoet aan maatschappelijke zorgen
over de landbouwproductie. Nederland ondersteunt die lijn. Dat geldt vooral
voor de koppeling van uitbetaling van inkomenssteun aan dierenwelzijn, voedselveiligheid
en milieu en de overheveling van inkomenssteun naar plattelandsbeleid. Overigens
zijn de ervaringen met vrijwillige cross-compliance
niet onverdeeld positief. Zoals blijkt uit het interdepartementaal beleidsonderzoek1 hierover is de praktische uitvoerbaarheid lastig. Bij
de uitwerking van het systeem van verplichte cross-compliance moet hiermee rekening worden gehouden.Nederland ziet de voorstellen van de Commissie als een volgende belangrijke
stap op weg naar verdere hervorming van het gemeenschappelijke landbouwbeleid
op lange termijn. De nu voorgestelde verdere hervorming moet in ieder geval
overeind blijven, ondanks druk van anderen om de voorgestelde wijzigingen
af te zwakken. In het huidige Europese krachtenveld heeft de Commissie een
gedurfd voorstel gedaan. Door invoering van verplichte modulatie heeft de
Commissie de onaantastbaarheid van de directe inkomenssteun op de helling
gezet. Zij erkent dat het mogelijk en wenselijk is directe inkomenssteun af
te bouwen.De huidige voorstellen houden wel een risico in van een toename van de
lasten voor de Nederlandse begroting. Daarmee verslechtert de Nederlandse
nettopositie waarschijnlijk op korte en lange termijn. Gezien het Nederlandse
standpunt dat marktwerking in het landbouwbeleid versterkt moet worden, is
de regering van mening dat het proces van vermindering van de steun en bescherming
van de landbouw met kracht moet worden voortgezet. De Nederlandse hervormingswensen
gaan dan ook verder dan wat de Commissie voorstelt.– De regering wil het tempo en de omvang versnellen van de vermindering
van de inkomenssteun («degressiviteit»). Zij meent dat de vrijgekomen
middelen slechts gedeeltelijk gebruikt moeten worden voor een intensivering
van het plattelandsbeleid. Het totaal van de Europese landbouwuitgaven (inclusief
nationale cofinanciering) moet dalen. Hoewel de voorstellen van de Commissie
hierover niets zeggen, meent de regering dat ook de optie van cofinanciering
van de directe inkomenssteun serieus overwogen moet worden. Hoewel de totale
kosten gelijk blijven komt dan slechts een deel van de uitgaven uit de EU-begroting.– Nederland is voorstander van een concreet tijdschema voor de verdere
vermindering van prijssteun, inclusief verwerkingssteun. Vanwege de uitbreiding
en de onderhandelingen in de WTO over interne steun, markttoegang
en exportsteun is het van belang zoveel mogelijk marktordeningen in een vroeg
stadium te hervormen. De voorgestelde aanpassingen verbeteren de marktgerichtheid
van de Europese landbouw en zijn van belang voor het nakomen van bestaande
WTO-verplichtingen en de inzet voor de nieuwe onderhandelingen. Om internationale
verplichtingen aan te gaan over vermindering van de exportsteun en vergroting
van de markttoegang, is een meer ambitieuze inzet bij de marktordeningen gewenst,
mede voor de belangen van ontwikkelingslanden. Daarbij is in het bijzonder
de hervorming van het zuivelbeleid van belang. Gezien de uitbreiding is het
wenselijk de in «Agenda 2000» overeengekomen hervormingen niet
in 2005, maar al in 2004 te laten beginnen. Dit voorkomt dat de nieuwe lidstaten
eerst hun prijzen moeten verhogen om ze vervolgens een jaar na toetreding
te moeten verlagen.Verder zal de Raad zich intensief bezighouden met de landbouwonderhandelingen
in de WTO, waarvoor de WTO eind maart 2003 een zogenaamd «modaliteitendocument»
zal vaststellen. Dit document legt op hoofdlijnen vast hoe en in welk tempo
verdere liberalisering en regulering van de landbouwsector zal gebeuren. Op
basis hiervan zal elk WTO-lid een aanbod opstellen voor een individueel verplichtingenoverzicht
voor interne en exportsteun en markttoegang (tarieven), te presenteren tijdens
de vijfde ministeriële WTO-conferentie in september 2003 in Mexico. Daarna
volgen gedetailleerde tariefonderhandelingen op het terrein van markttoegang.VisserijDe regering zal zich in 2003 ook inzetten voor hervorming van het gemeenschappelijk
visserijbeleid (GVB), waarvoor de Commissie in 2002 voorstellen heeft gedaan.
De toestand van een aantal visbestanden in EU-wateren is de afgelopen jaren
dramatisch verslechterd. Voornaamste oorzaak hiervoor is de overcapaciteit
van de Europese vissersvloot. Nederland verwelkomt de door de Commissie gekozen
insteek om niet langer verplichte reductiepercentages van de vloot vast te
stellen. In plaats daarvan wordt in de Commissievoorstellen de vaststelling
van totaal toegestane vangsthoeveelheden (de total allowable
catches oftewel TAC's) in combinatie met visserij-inspanning (zoals
het zeedagensysteem) het belangrijkste instrument bij het beheer van de visbestanden.
Een restrictieve lijn in het visstandbeheer in combinatie met het bieden van
een vangnet voor daardoor onrenderende vloten zal leiden tot een verdere inkrimping
van de vloot. Verlaging van vlootcapaciteit wordt hierbij dus een gevolg van
een proces van vrijwillige sanering.De hervormingsvoorstellen omvatten verder maatregelen voor duurzaam meerjarig
beheer van visbestanden gebaseerd op de ecosysteembenadering en het voorzorgsbeginsel,
verbetering van controle en handhaving, versterking van de wetenschappelijke
basis van het visserijbeleid en de opzet van regionale adviesraden. De regering
bestudeert momenteel de voorstellen van de Commissie.Bij de hervorming van het GVB wenst de regering niet alleen te kijken
naar het interne visserijbeleid binnen de EU-wateren, maar ook daarbuiten.
Zij streeft naar verantwoorde visserijafspraken met landen buiten de EU, die
veelal ontwikkelingslanden zijn. Dergelijke overeenkomsten moeten een duurzame
visstand waarborgen en mogen geen negatieve effecten op de lokale visserijsector
hebben. Coherentie met het beleid voor ontwikkelingssamenwerking
en budgettaire neutraliteit zijn daarbij het uitgangspunt. Op termijn moeten
zowel de nationale als de communautaire subsidies voor de visserijsector worden
afgebouwd. In de WTO wordt ook onderhandeld over disciplines voor subsidies
voor de visserijsector en markttoegang voor visproducten (tarieven). 2.4 Strijd tegen het terrorisme2.4.1 InternDe gebeurtenissen van 11 september 2001 hebben terrorismebestrijding op
de Europese agenda geplaatst. De Unie sprak haar solidariteit uit met het
Amerikaanse volk en bood de VS aan nauw samen te werken. De Europese Raad
kwam op 21 september 2001 in een extra zitting bijeen om een actieplan ter
bestrijding van terrorisme op te stellen.Daarin staan maatregelen voor een nauwere Europese samenwerking bij justitie
en binnenlandse zaken, maar ook voor de veiligheid van de luchtvaart, de bescherming
van de volksgezondheid en de bestrijding van de financiering van terrorisme.Met voortvarendheid nam de Raad voorstellen aan zoals gezamenlijke regels
voor de strafbaarstelling van terroristische delicten en nieuwe overleveringsprocedures
tussen de lidstaten. Thans wordt op nationaal niveau de wetgeving gemaakt
om deze afspraken uit te voeren. Dit betekent echter niet dat de aandacht
voor terrorismebestrijding mag verslappen. Tijdens het Deense en Griekse voorzitterschap
dient, ook wanneer de publieke perceptie van dreiging afneemt, de vaart erin
te worden gehouden. Diverse plannen, zoals de verdere vormgeving van de samenwerking
tussen Europol en Eurojust en de bescherming van informatiesystemen, moeten
nog worden gerealiseerd. Daarnaast zal de uitvoering van de overeengekomen
maatregelen aandacht vergen.Na een fase waarin snelheid geboden was, is het nu tijd om de verbanden
tussen de diverse activiteiten te benadrukken en de aandacht te richten op
de ontwikkeling van een geïntegreerde visie op terrorismebestrijding.
Dit zal ook in het komende jaar een punt van aandacht voor de regering blijven.
Daarbij moet worden bedacht dat de Unie niet in een isolement opereert. De
Europese activiteiten moeten worden gezien in een internationale context,
waarbij de VN een belangrijke rol spelen.Justitie en binnenlandse zakenDe buitengewone Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 20 september 2001
heeft maatregelen genomen om op korte termijn het veiligheidsniveau binnen
de EU te verbeteren en terrorisme te bestrijden. De Raad legde nadruk op de
verbetering van de politiële en justitiële samenwerking, zowel tussen
de lidstaten als tussen de EU en de VS. De maatregelen die op 20 september
zijn afgesproken, passen goed in het streven naar een Europese ruimte van
vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zoals vastgelegd in het Verdrag
van Amsterdam. Zij hebben hieraan een extra impuls gegeven.Bij de samenwerking binnen de EU zijn aanzienlijke resultaten geboekt.
De JBZ-Raad kwam regels voor een Europees aanhoudingsbevel (EAB) overeen,
gericht op de invoering van nieuwe overleveringsprocedures tussen de lidstaten.
Het EAB zal in januari 2004 in de lidstaten zijn ingevoerd. Overeenstemming
is bereikt over een lijst van terroristische delicten en de daaraan
te verbinden straffen. Op 6 maart 2002 is Eurojust (het orgaan voor de coördinatie
van opsporingen en vervolgingen tussen de bevoegde nationale instanties) van
start gegaan, met als (voorlopige) vestigingsplaats Den Haag. Bij Europol
is een speciale task force voor terrorisme geformeerd,
die moet zorgen voor informatie-uitwisseling tussen de nationale instanties
voor terrorismebestrijding. Het resultaat van deze task
force hangt sterk samen met de bereidheid van de lidstaten om systematisch
relevante informatie ter beschikking te stellen. De task
force zal tijdens het Deense voorzitterschap worden geëvalueerd.
Sinds eind 2001 komen elk kwartaal de hoofden voor contraterrorisme van de
nationale inlichtingen- en veiligheidsdiensten bijeen om hun onderlinge samenwerking
te verbeteren.LuchtvaartIn een extra spoedbijeenkomst van de Transportraad op 14 september 2001
werd besloten om, in samenwerking met internationale organisaties, urgente
veiligheids- en beveiligingsmaatregelen voor de burgerluchtvaart te treffen.
Er bestaat nog wel onduidelijkheid over de financiering van deze maatregelen:
is dat een zaak van de overheid of van de gebruiker?Nucleair, radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorismeDe regering is voorstander van een effectieve aanpak van de bestrijding
van de gevolgen van nucleair, radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorisme
(NRBC-terrorisme). De JBZ-Raad spreekt over verbeterde samenwerking binnen
de Unie om de bevolking te beschermen tegen deze terroristische aanslagen.
Deze samenwerking betreft onder andere de opsporing en identificatie van besmettelijke
en giftige stoffen, de hulpverlening en de gezondheidsaspecten van NRBC-terrorisme.
De aanwijzing van een Europees coördinator voor civiele beschermingsacties
maakt hier deel van uit.Op verzoek van de Gezondheidsraad werkt de Commissie momenteel aan een
programma voor de bestrijding van NRBC-terrorisme. Er is een mechanisme opgezet
voor informatie-uitwisseling, consultatie en coördinatie tussen lidstaten
bij een eventuele chemische, nucleaire of biologische aanval. Bij zo'n aanval
moet snel een diagnose kunnen worden gesteld door vroegtijdige detectie en
identificatie van biologische en chemische bestanddelen. Voorts moet een Europese
database voor de beschikbaarheid van vaccins en specialisten opgericht. De
Europese Raad van Gotenburg (juni 2001) besloot al een Europees coördinatiecentrum
voor de surveillance en bestrijding van infectieziekten op te richten. Dit
kan goede diensten bewijzen.Bestrijding financiering van terrorismeEen beslissend element in de strijd tegen het terrorisme is de bestrijding
van de financiering ervan. De Unie heeft zich hieraan gecommitteerd, ook in
breder internationaal verband. Eén van de concrete maatregelen betreft
de uitbreiding van de werkingssfeer van de richtlijn ter bestrijding van witwassen
van geld. Witwassen is immers één van de instrumenten voor de
financiering van terrorisme. De behandeling van deze richtlijn kwam in een
stroomversnelling door de aanslagen in New York en werd in december 2001 vastgesteld.
Nu valt een breder scala van basisdelicten onder witwassen van geld en is
de identificatie- en meldplicht uitgebreid tot een aantal niet-financiele
activiteiten. De richtlijn stelt klantenidentificatie, het bewaren
van bewijsstukken en melding van verdachte, financiële transacties verplicht
voor een aantal branches waarvan gebleken is dat zij kwetsbaar zijn voor witwaspraktijken.
Nederland zal deze richtlijn in de loop van 2002 implementeren. Conform de
Nederlandse praktijk zullen de beroepsgroepen die meldingsplichtig worden,
ongebruikelijke transacties melden. Dit gaat verder dan het systeem van melding
van verdachte transacties dat andere landen hanteren. Nederland steunt de
voor 2003 aangekondigde herziening van de witwasrichtlijn.Sinds de aanslagen van 11 september stemmen de lidstaten hun beleid steeds
meer af binnen de Financial Action Task Force on money
laundering (FATF). Nederland steunt deze afstemming. Samenwerking
draagt ertoe bij dat Europese normen tegen witwassen zoals de witwasrichtlijn
kunnen worden geëxporteerd naar gebieden buiten de EU. Dit biedt een
betere bescherming van de integriteit van de financiële stelsels binnen
de EU.Een andere maatregel is de wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen
tot bevriezing van vermogensbestanddelen. Deze is overigens op meer misdrijven
dan alleen terrorisme van toepassing. Deze maatregel leidt ertoe dat beslissingen
tot bevriezing van financiële tegoeden of bewijsstukken van een nationale
rechter op diens verzoek in een andere lidstaat worden erkend en onmiddellijk
ten uitvoer gelegd. Het bevroren goed wordt vervolgens overgedragen aan de
verzoekende lidstaat (als bewijsstuk) of blijft in de lidstaat van tenuitvoerlegging
ter uitvoering van een beslissing tot confiscatie.2.4.2 ExternMeteen na de aanslagen van 11 september 2001 werd duidelijk dat niet alleen
de Verenigde Staten duidelijke verwachtingen had van de Europese bondgenoten,
maar dat ook de Europese burger verwachtte dat de Unie haar verantwoordelijkheden
zou nemen en de nieuwe uitdaging voortvarend tegemoet zou treden.Nadat in het afgelopen jaar in een directe reactie op de aanslagen een
groot aantal maatregelen is genomen, zal de Unie ook tijdens de Deense en
Griekse voorzitterschappen op dit terrein alert en proactief blijven. Beide
voorzitterschappen zullen streven naar maximale betrokkenheid van de kandidaat-lidstaten.
Belangrijke aandachtsgebieden liggen in de preventieve sfeer en behelzen onder
andere de bestrijding van internationale financiering van terrorisme, voorkomen
dat terroristen het grondgebied van de EU gebruiken voor voorbereiding en
uitvoering van activiteiten en voorkomen dat terrorisme vaste voet aan de
grond krijgt in derde landen. De Unie zal zich inzetten voor een dialoog tussen
culturen om het wederzijdse begrip te vergroten en daarmee het vermogen van
verschillende samenlevingen om naast elkaar in vrede te leven. Een dergelijke
dialoog vond in maart 2002 plaats met een ministeriële bijeenkomst tussen
de Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC) en de EU.De EU blijft een actieve aanpak voorstaan waar het gaat om bevriezen van
tegoeden van personen en organisaties die zich schuldig maken aan terrorisme.
Zij zal het gedurende het afgelopen jaar ontwikkelde instrumentarium effectief
inzetten en zonodig verfijnen teneinde het net strakker dicht te trekken.
Daarbij dient een zorgvuldig evenwicht te worden bewaard tussen
effectiviteit van maatregelen en voldoende waarborgen voor rechtszekerheid
en rechtsgelijkheid.Internationaal werkt de Unie samen in de Financial
Action Task Force on money laundering. Deze heeft de veertig bestaande
aanbevelingen tegen witwassen aangevuld met acht aanbevelingen voor de strijd
tegen financiering van terrorisme. De leden hebben zich gebonden aan deze
aanbevelingen en zetten hen om in nationale wetten. De FATF onderzoekt derde
landen die zich niet lijken te houden aan de aanbevelingen. Indien zij blijken
te falen, plaatst de FATF hen op een zwarte lijst of neemt tegenmaatregelen.Binnen de VN streeft de Unie naar een snelle inwerkingtreding van het
VN-verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme. Nederland heeft
dit verdrag inmiddels geratificeerd. Ook zijn diverse maatregelen genomen
om de VN-resoluties over de bestrijding van terrorisme over te nemen in EU-kader.
Daarnaast zal de Unie nauwgezet rapporteren aan het Counter
Terrorism Committee, dat toeziet op de implementatie van resoluties
1373 en 1390 van de VN-Veiligheidsraad.Bij de criminaliteitsbestrijding is de samenwerking met de VS sterk geïntensiveerd.
Zo is al onder de voorloper van Eurojust informatie uitgewisseld tussen de
EU en de VS. Europol heeft een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de relevante
diensten in de VS. Onderhandelingen over de uitwisseling van persoonsgegevens
vinden nog plaats. Voorts heeft de Raad in april 2002 een mandaat vastgesteld
voor onderhandelingen met de VS over een overeenkomst voor uitlevering en
strafrechtelijke rechtshulp.In haar relatie met derde landen zal de Unie samenwerking bij bestrijding
van terrorisme hoog op de agenda zetten. Om deze samenwerking een meer bindend
karakter te geven, zal de EU terrorismebestrijding in al haar facetten integreren
in nieuwe samenwerkingsakkoorden met derde landen. Deze kunnen daarmee ook
krachtiger worden aangesproken indien zij onvoldoende maatregelen nemen tegen
terrorisme.De regering zal er voor pleiten dat de lidstaten (bilateraal) en de Commissie
(in de bestaande EU-programma's) meer middelen beschikbaar stellen aan derde
landen, om hen te assisteren bij de implementatie van VN-verdragen en resoluties
over terrorismebestrijding.2.5 Effectiviteit van het externe beleidDe rol van Europa op het wereldtoneel wordt steeds belangrijker. Door
de uitbreiding zullen de verplichtingen van en de verwachtingen over de Unie
verder toenemen. Een effectief, coherent en slagvaardig extern beleid is een
noodzakelijke voorwaarde voor een sterker Europa.Er onstaat steeds meer aandacht voor de noodzaak van een effectief en
coherent extern optreden van de Unie, zoals de regering reeds langere tijd
heeft bepleit. Vergroting van de effectiviteit en coherentie van het externe
beleid is inmiddels een vast onderdeel van de beraadslagingen van de Algemene
Raad. Het externe beleid is ook een van de kernthema's van de Conventie over
de toekomst van Europa.Ook de Deense en Griekse voorzitterschappen zullen veel aandacht aan dit
vraagstuk besteden vanuit verschillende invalshoeken, zoals het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), ontwikkelingssamenwerking
en de begroting. Een algemene beperking bij de vertaling van beleidsvoornemens
naar concrete uitvoering is evenwel dat bijna elke lidstaat zijn eigen wensen
en prioriteiten op het externe gebied heeft. Deze hebben meestal financiële
consequenties, terwijl de financiële ruimte beperkt is. De regering zal
er daarom voor pleiten om het jaarlijkse prioriteitendebat van de Algemene
Raad beter te laten aansluiten bij de EU-begrotingscyclus.De regering zal in 2003 aangeven dat de Unie naar haar mening inmiddels
over voldoende instrumenten beschikt om een proactief extern beleid te voeren
dat een weerspiegeling vormt zowel van de waarden die de Unie wenst uit te
dragen, als van de concrete belangen die de Unie moet dienen. De uitdaging
voor de komende jaren is deze instrumenten ook daadwerkelijk gecoördineerd,
coherent en effectief in te zetten. De basis daarvoor zou kunnen worden gelegd
in een gezamenlijke bespreking van de voor het externe beleid relevante onderdelen
van de jaarlijkse beleidsstrategie van de Commissie en het prioriteitendebat
dat de Algemene Raad sinds 2000 jaarlijks voert. Ook kunnen de hoge vertegenwoordiger
voor het Gemeenschappelijke Buitenlands en Veiligheidsbeleid en de Commissie
worden aangemoedigd nauwer samen te werken, onder andere door gezamenlijke
strategiedocumenten.Voorts zal de Unie telkens de impact van haar extern optreden tegen het
licht moeten houden en zonodig moeten aanscherpen of aanpassen indien de instrumenten
niet daadwerkelijk tot het gewenste effect leiden. De regering denkt daarbij
specifiek aan de volgende elementen:– operationalisering van de gemeenschappelijke strategieën;– vergroten effectiviteit van het sanctie-instrumentarium;– betere coördinatie van EU-hulp (zowel met lidstaten als met
internationale financiële instellingen);– meten van de effectiviteit van de geboden handelspreferenties
zodat ontvangende landen er maximaal gebruik van kunnen maken;– versterken van de effectiviteit van terug- en overnameovereenkomsten
door derde landen aan te spreken op hun verplichtingen.De Commissie zal ook in 2003 worden aangemoedigd verdere hervormingen
door te voeren in het beheer en de uitvoering van de hulp, onder meer door
vergaande delegatie van bevoegdheden naar de EU-delegaties in het veld, betere
afstemming van haar hulpbeleid met ontvangende landen, andere donoren, de
internationale financiële instellingen en de VN, en aansluiting bij beproefde
methoden (zoals poverty reduction strategy papers).Vanaf 1 januari 2003 zal bovendien de avondroodclausule van kracht
worden. Daarmee vervallen committeringen indien zij binnen drie jaar niet
tot contractering leiden. De regering vertrouwt erop dat hiermee de discipline
bij de Commissie en ontvangende landen zal toenemen om snel tot uitvoering
van programma's over te gaan.2.6 Vrede en veiligheidTussen de Europese Raden van Gotenburg (juni 2001) en Sevilla (juni 2002)
is het Europese veiligheids- en defensiebeleid (EVDB) in een rustiger vaarwater
gekomen. In december 2001 heeft de Europese Raad van Laken het EVDB operationeel
verklaard. De institutionele structuur functioneert volledig. Zij bestaat
uit:– het Politiek en Veiligheidscomité (PSC);– het EU Militair Comité (EUMC) en de EU Militaire Staf (EUMS);
en– het Comité voor Civiele Aspecten van Crisisbeheersing (CIVCOM).Zie de «Staat van de Unie» van vorig jaar (hoofdstuk 7) voor
een beschrijving van de taken. Inmiddels heeft de Unie de besluitvormingsprocedures
uitgewerkt voor operaties onder haar leiding. Naar gelang de ervaringen zullen
zij worden aangepast. Mede op Nederlands verzoek werden deze procedures beproefd
tijdens de eerste EU-oefening in mei 2002. In mei 2002 kwamen de ministers
van Defensie voor het eerst formeel bijeen binnen de Algemene Raad. In juni
2002 werd akkoord bereikt over de financiering van militaire operaties van
het Europese veiligheids- en defensiebeleid. Vooralsnog komt er een gemengde
financiering. Zij berust op het beginsel van costs lie
where they fall maar voorziet, op Nederlandse aandrang, ook in de
omslag van gemeenschappelijke kosten volgens de BNP-sleutel.Belangrijke punten op de agenda van het EVDB voor de komende periode zijn
de politiemissie van de EU in Bosnië-Herzegovina (EUPM) – die de
politiemissie van de VN (UNIPTF) op 1 januari 2003 zal vervangen – en
de mogelijke overname van de NAVO-operatie Task Force Fox in Macedonië. Voor deze overname is wel vereist dat de permanente
regelingen tussen de EU en de NAVO gereed zijn, iets waaraan Nederland zeer
hecht. Het geschil tussen Griekenland en Turkije over betrokkenheid van derde
landen bij het EVDB staat overeenstemming echter in de weg. Om diezelfde reden
kon ook geen akkoord worden bereikt over het capabilities
development mechanism. Dit mechanisme volgt de capaciteitsversterking,
zorgt voor politieke aandacht via rapportage aan de Europese Raad en regelt
afstemming tussen de EU en de NAVO. Griekenland onthield in mei 2002 zijn
steun aan het mechanisme. Met het oog op eventuele EVDB-operaties en de noodzakelijke
versterking van de militaire capaciteiten zal tijdens het Deense Voorzitterschap
hard gewerkt moeten worden aan de afspraken tussen de EU en de NAVO.De Europese Raad van Helsinki (december 1999) heeft de doelstelling gesteld
in 2003 binnen 60 dagen 60 000 militairen voor een termijn van minstens
één jaar in te kunnen zetten voor crisisbeheersing (de zogeheten «Helsinki headline goal»). De Unie heeft diverse
tekortkomingen vastgesteld, zoals in het strategische transport, de inlichtingen
en de bevelvoering. Ook het «Defence Capabilities
Initiative» van de NAVO identificeerde tekortkomingen. Tijdens
de «Capabilities Improvement Conference»
hebben de lidstaten zich verplicht de tekortkomingen op te heffen. Daar werd
ook het Nederlandse voorstel voor een «European Capabilities
Action Plan» aanvaard. Dit actieplan beklemtoont de coördinatie
tussen de lidstaten bij capaciteitsversterking om de doelmatigheid van de
Europese defensie-inspanningen te vergroten en duplicatie te vermijden. De
regering blijft zich inspannen voor versterking van de Europese militaire
capaciteit, bijvoorbeeld door gezamenlijke verwerving of gezamenlijk gebruik
van militaire middelen en door opnieuw geld uit te trekken voor Europese projecten
in de komende kabinetsperiode.Ook capaciteitsversterking op civiel terrein zal veel aandacht krijgen.
Doeltreffende crisisbeheersing vraagt immers om een evenwichtige ontwikkeling
van de militaire en de civiele capaciteiten. Tegen die achtergrond heeft de
Europese Raad van Santa María da Feira (juni 2000) vier terreinen voor
civiele crisisbeheersing vastgesteld:– politie;– rule of law (rechtsstaat);– civiel bestuur; en– civiele bescherming.Bij politie heeft de Unie de doelstelling in 2003 5000 politiefunctionarissen
te kunnen inzetten voor internationale politiemissies, waarvan 1000 binnen
30 dagen. Tijdens de eerste ministeriële politieconferentie in november
2001 bleek de Unie deze police headline goal te
verwezenlijken met vrijwillige bijdragen. Nederland heeft 103 marechaussees
en 30 politiemensen ter beschikking gesteld. Het «Police
Action Plan» geeft een kwalitatieve impuls aan de inzet van
politie. In de komende tijd krijgen interoperabiliteit en trainingsprogramma's
daarbij de meeste aandacht.Voor rule of law formuleerde de Europese Raad
van Gotenburg (juni 2001) de doelstelling 200 functionarissen adequaat voorbereid
in te kunnen zetten waar de rechtsstaat in het geding is. Tijdens de «Rule of Law Capabilities Commitment Conference»
(mei 2002) bleek dat de lidstaten deze doelstelling samen kunnen halen.Voor de civiele bescherming heeft de Europese Raad van Gotenburg als doel
gesteld dat de lidstaten per 2003 in staat moeten zijn om binnen korte tijd
interventieteams met een maximale omvang van 2000 personen op te zetten. Nationale
bijdragen gebeuren op basis van vrijwilligheid en worden in september 2002
geïnventariseerd, zodat duidelijk kan worden of de doelstelling haalbaar
is. De regering zal stringente voorwaarden koppelen aan de inzet van de Nederlandse
teams.2.7 OntwikkelingssamenwerkingIn het Europese ontwikkelingsbeleid zal Nederland zich blijven inzetten
voor betere kwaliteit en effectiviteit. De hervormingen binnen het directoraat-generaal
voor ontwikkeling van de Commissie, waarbij vereenvoudiging van procedures
en delegatie van bevoegdheden sleutelbegrippen zijn, worden in de loop van
2003 afgerond. Zij moeten een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteitsverbetering
van de Europese hulp.De hervormingen moeten niet alleen leiden tot een effectiever, maar ook
tot een coherenter Europees beleid. Te vaak zijn de gevolgen van intern Europees
beleid (zoals landbouw-, visserij- en migratiebeleid) negatief voor ontwikkelingslanden.
Daarom moet incoherentie in het beleid voorkomen worden en moet geprobeerd
worden een win-winsituatie te creëren waarbij hervorming van het beleid
ook gunstig uitpakt voor ontwikkelingslanden. In dit verband verdient de relatie
tussen ontwikkelingssamenwerking en migratie speciale aandacht. In de tweede
helft van 2002 zullen hierover afspraken worden gemaakt aan de hand van voorstellen
van de Commissie en het voorzitterschap.De Europese Raad van Barcelona (maart 2002) heeft afspraken gemaakt over
naleving van de norm voor officiële ontwikkelingshulp van 0,7 procent
van het bruto nationaal inkomen. Om de millenniumdoelstellingen te kunnen
realiseren is het van groot belang dat de lidstaten de afspraken van de «Financing for development»-conferentie (Monterrey,
maart 2002) nakomen en dat de omvang van de ontwikkelingshulp op de agenda
blijft staan.Verder zal de Unie verder inhoud geven aan afspraken over harmonisatie
en coördinatie van hulp. Enkelepilot-projecten
zullen helpen bepalen in hoeverre schaalvoordelen te behalen zijn. De inzet
van de regering daarbij is de samenwerking met ontvangende landen
te vereenvoudigen en te stroomlijnen. Hierdoor kunnen de middelen efficiënt
en effectief worden ingezet.De regering streeft naar spoedige ratificatie van het Cotonou-verdrag
met de ACS-landen (Afrika, Caraïbisch gebied en Stille Zuidzee), zodat
het begin 2003 formeel in werking kan treden. Naast Nederland, hebben alleen
België en Italië het verdrag nog niet geratificeerd. Indien het
verdrag niet op tijd in werking treedt, heeft dat gevolgen voor de hervormingen
in de Commissie, vooral de delegatie van bevoegdheden naar het veld.Het nieuwe financieel reglement van de Unie zal vanaf 1 januari 2003
de mogelijkheden verbeteren om financiële bijdragen te leveren aan programma's
van de Verenigde Naties en internationale financiële instellingen (cofinanciering).
De regering is voorstander van samenwerking met derden, zeker als daarmee
schaalvoordelen en efficiencywinst te behalen zijn.2.8 Handelspolitiek en WTOOp handelsgebied beperkt Europa zich al lang niet meer tot de bevordering
van de eigen, commerciële belangen en het bestendigen van de interne
markt. Dit komt onder meer tot uiting in de totstandkoming van associatieakkoorden
met derde landen, in de onderhandelingen die binnen het Cotonou-verdrag zullen
gaan plaatsvinden over de economic partnership agreements(EPA)1 en over de speciale regelingen
die getroffen worden voor de minst ontwikkelde landen (het «everything but arms»-besluit)2.Daarnaast zal de «Doha Development Agenda» hoog op de agenda moeten staan. De vijfde WTO-ministeriële
bijeenkomst zal plaatsvinden in september 2003, in Cancun (Mexico). Deze bijeenkomst
zal de voortgang in de onderhandelingen inventariseren en dient als opmaat
voor de tweede fase van de onderhandelingen, die op 1 januari 2005 moeten
zijn afgerond. Het komende jaar bevat een zwaar werkprogramma waarbij onder
meer bij markttoegang voor textiel, landbouw en diensten voortgang zal moeten
worden gemaakt. Ontwikkelingslanden zullen daarnaast het komende jaar concrete
resultaten willen zien: het ontwikkelingskarakter van de onderhandelingsagenda
moet worden waargemaakt. Voorbeeld hiervan is de betrokkenheid van derde landen
bij handelsgerelateerde intellectuele eigendomsrechten (TRIP's) voor gezondheidzorg,
of het verstrekken van technische assistentie bij de onderhandelingen over
en de naleving van WTO-verplichtingen.Het belang van de ontwikkelingsdimensie in de «Doha
Development Agenda» is groot. De inzet van de regering is erop
gericht de EU hierbij een voortrekkersrol te laten vervullen, met thema's
als verbetering van markttoegang in voor ontwikkelingslanden belangrijke sectoren,
verbetering van de werking van het geschillenbeslechtingsmechanisme en de
hierboven genoemde TRIP's, die belangrijk zijn voor de toegang tot essentiële
medicijnen.De brede Nederlandse doelstellingen voor de WTO, zoals geformuleerd in
de aanloop naar de derde ministeriële bijeenkomst in Seattle (1999) blijven
onverminderd gelden:– versterking van de WTO als spil van het wereldhandelsstelsel;– voortzetting van handelsliberalisatie in het belang van alle partijen;– verdere integratie van ontwikkelingslanden in de WTO en de wereldhandel;
en– erkenning en uitwerking van de raakvlakken met andere beleidsterreinen,
zoals milieu, voedselveiligheid en fundamentele arbeidsnormen.2.9 Regionale prioriteiten in het externe beleidEuropa is in vele opzichten gebaat bij stabiliteit aan haar grenzen (voor
een uitgebreide analyse, zie hoofdstuk I van de voorgaande «Staat van
de Unie»). In het externe beleid van de Unie zullen in 2002 en 2003
de betrekkingen tussen de uitgebreide unie en haar (nieuwe) buren alsmede
de trans-Atlantische betrekkingen dan ook de meeste aandacht vragen.Westelijke BalkanHet grote belang dat de Unie hecht aan verdere integratie van de Westelijke
Balkan in de Euro-Atlantische structuren zal het komende jaar in de eerste
plaats gestalte krijgen door verdere invulling van het stabilisatie- en associatieproces
(SAP). Op tal van gebieden (stabiliteit, veiligheid, justitie en binnenlandse
zaken, handel, transport) heeft de EU grote belangen in de regio. Ook wegens
de aanstaande uitbreiding is het van groot belang om de relatie tussen EU
en de potentiële kandidaat-lidstaten in de Westelijke Balkan verder te
verdiepen. De EU zal derhalve zowel politiek, humanitair als economisch moeten
blijven investeren in de regio. Daarbij dient een zorgvuldig evenwicht te
worden gevonden tussen snelheid en kwaliteit van het proces. De regering hecht
eraan dat de voorwaarden die de EU aan de landen in de regio heeft gesteld
waaronder volledige samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal volledig
worden gerespecteerd. Vanaf 2002 zal de EU de landen in de regio via twinning-programma's assisteren om hun institutionele
capaciteit te versterken. Met een totaal hulpvolume van circa 700 miljoen
euro per jaar uit het CARDS-programma is de Balkan de regio die de meeste
EU-hulp per capita ontvangt.Nadat reeds in 2001 met Macedonië en Kroatië stabilisatie- en
associatieovereenkomsten (SAO) zijn gesloten, zal de EU naar verwachting na
de zomer van 2002 onderhandelingen over een SAO kunnen openen met Albanië.
Wat betreft de Federale Republiek Joegoslavië (FRJ) zal zo mogelijk in
het najaar van 2002 een haalbaarheidsstudie worden verricht naar de opening
van SAO-onderhandelingen. Essentieel daarbij is dat Servië en Montenegro
hun overeenkomst over de vorming van een nieuwe unie implementeren en daarbij
tot goede afspraken komen over bevoegdheidsverdeling tussen Unie en republieken
(waaronder een interne markt, monetaire zaken, douane).Naast het stabilisatie- en associatieproces komt de groeiende EU-rol in
de Westelijke Balkan tot uitdrukking in de overname door de EU van de VN-politiemissie
in Bosnië, die is voorzien met ingang van 2003. Deze politiemissie, die
zich mede richt op de ontwikkeling van de rechtsstaat in Bosnië, is de
eerste civiele crisisbeheersingsoperatie van de EU onder het Europees veiligheids-
en defensiebeleid. Verder is de Unie in principe bereid om – na de verkiezingen
in Macedonië dit najaar en op verzoek van de regering van dat land –
de NAVO-operatie in Macedonië ter bescherming van EU- en OVSE-waarnemers
over te nemen, indien verlenging van de operatie noodzakelijk wordt geacht
en indien een permanente regeling voor EU-NAVO-samenwerking («Berlijn
plus») tot stand is gekomen.Nieuwe oosterburenNa toetreding van de kandidaat-lidstaten worden Wit-Rusland, Oekraïne
en Moldavië nieuwe oosterburen van de Unie. De Russische Federatie is
dat al. Zoals beschreven in de vorige «Staat van de Unie» staat
de regering samenwerking met deze buurlanden op een breed terrein voor: veiligheid
en stabiliteit inclusief bestrijding van terrorisme, corruptie en criminaliteit,
handel en investeringen, democratie en goed bestuur, rechtsstaat en respect
voor de mensenrechten, sociale aspecten van het transitieproces in deze landen,
gezondheidszorg en milieu. Deze vraagstukken, die voor een groot deel grensoverschrijdende
gevolgen hebben, kunnen immers slechts gemeenschappelijk worden opgelost.De Commissie zal in het najaar van 2002 een mededeling presenteren over
verdieping en verbreding van de relatie met Wit-Rusland, Oekraïne en
Moldavië onder de noemer «wider Europe». De regering ondersteunt een dergelijke aanpak, maar benadrukt dat
de landen grote onderlinge verschillen vertonen waarmee rekening moet worden
gehouden. De relatie met Rusland staat enigszins los van die met andere buren
vanwege de geopolitieke omvang van dat land. De onderhandelingen voor Russische
toetreding tot de WTO zijn, tot tevredenheid van Nederland, in de afgelopen
periode geïntensiveerd. Het moment van toetreding hangt in belangrijke
mate af van de benodigde aanpassing in het Russische handelspolitieke beleid.
De EU zal hierbij in 2003 verdere technische assistentie bieden. De kwestie
Kaliningrad vormt een heet hangijzer en zal voor 2003 moeten worden opgelost.
Litouwen en Polen zullen immers in 2003 al visa eisen voor transit van Russen
over hun grondgebied.De regering benadrukt dat de samenwerking met de oosterburen pijleroverstijgend
van aard is. Zij hecht er bovendien aan dat deze samenwerking zich ontwikkelt
in het bredere kader van andere multilaterale fora, vooral de Raad van Europa,
de OVSE en de WTO. Het EU beleid ter zake dient beter te worden afgestemd
met die organisaties om gebruik te maken van de aldaar aanwezige expertise
en toegevoegde waarde. Nederland wil hieraan een bijdrage leveren als voorzitter
van de OVSE (januari-december 2003), de Raad van Europa (november 2003-mei
2004) en de Europese Unie (juli-december 2004).Midden-Oosten en het Middellandse ZeegebiedDe situatie in het Midden-Oosten is het afgelopen jaar opnieuw verslechterd.
De voortdurende zelfmoordaanslagen en de Israëlische invallen in Palestijns
gebied hebben een klimaat gecreëerd waarin onderhandelingen niet van
de grond komen ondanks intensieve pogingen van de Unie en de VS en niettegenstaande
initiatieven vanuit de regio. De EU werkt in het kader van het «kwartet»
nauw samen met de VS, de VN en Rusland om via actieve diplomatie de partijen
te bewegen tot onderhandelingen. De hoge vertegenwoordiger voor het GBVB Solana,
en de speciale vertegenwoordiger van de Europese Unie voor het Midden-Oosten
Moratinos, spelen hierbij een belangrijke rol. De regering acht het van groot
belang dat de EU haar bemiddelende rol voortzet.In een breder kader blijft de samenwerking met de landen rond de Middellandse
Zee voor de regering van belang. Hoewel dit zogenaamde Barcelona-proces gedomineerd
wordt door de situatie in het Midden-Oosten, blijft het een forum
waarbinnen de Unie haar samenwerking met al haar partners in deze regio vormgeeft.Transatlantische betrekkingenDe «New Transatlantic Agenda»
(NTA) vormt sinds 1995 het kader waarbinnen de trans-Atlantische betrekkingen
tussen de EU en de VS worden besproken. In juni 2001 zijn in Gotenburg zes
strategische thema's en prioriteiten overeengekomen:– veiligheidsvraagstukken;– bevordering van het multilaterale handelssysteem;– criminaliteitsbestrijding;– bescherming van het milieu;– armoedebestrijding; en– digitale economie.Zij vormen een weerslag van de gedeelde waarden en de gemeenschappelijke
belangen tussen de EU en de VS en Canada.Dat deze thema's nog steeds actueel zijn, wordt bevestigd door de uitkomsten
van de topontmoetingen in mei 2002 (EU-VS en EU-Canada) waaruit de agenda
voor het Deense en Griekse voorzitterschap kan worden afgeleid. De meest in
het oog springende prioriteit zal blijven de gezamenlijke strijd tegen het
terrorisme. Daaronder vallen onder meer bestrijding van massavernietigingswapens
en van financiering van terrorisme, alsmede intensivering van de samenwerking
op het terrein van justitie en binnenlandse zaken.Een tweede prioriteit betreft handel en ontwikkeling waarbij vooral aandacht
zal worden besteed aan het verloop van de nieuwe WTO-ronde, duurzame ontwikkeling,
de beheersing van de handelsconflicten (in het bijzonder staal, foreign sales corporations en genetisch gemodificeerde organismen).
Tot slot streven de VS en de EU naar een gezamenlijke benadering van regionale
GBVB-onderwerpen (in het bijzonder het Midden-Oosten, Afghanistan, de Westelijke
Balkan en Rusland).In 2003 zal de EU meer aandacht besteden aan public
diplomacy ten opzichte van de VS. Sinds het aantreden van de regering
Bush lijkt aan beide kanten van de Atlantische Oceaan een groeiend onbegrip
te ontstaan over een aantal in het oog springende beleidsterreinen, zoals
het Internationaal Strafhof, de aanpak van het broeikaseffect en de als te
pro-Palestijns ervaren EU-opstelling in het Midden-Oosten. Ondanks de verschillen
van mening over de aanpak van deze en andere kwesties, blijft de transatlantische
band sterk, mede door een gedeelde culturele achtergrond en gemeenschappelijke
normen en waarden. De regering hecht zeer aan inspanningen die de wederzijdse
beeldvorming positief kunnen beïnvloeden.2.10 Europees bestuur2.10.1 Witboek Europees bestuurOp 25 juli 2001 publiceerde de Europese Commissie het «Witboek Europees
bestuur»1. Dit witboek analyseert de wijze
waarop de instellingen van de Unie omgaan met de bevoegdheden die het Unieverdrag
hun toebedeelde en doet voorstellen daarin verbeteringen aan te brengen. Uitgangspunt
is dat de verbeteringen dienen te worden gerealiseerd binnen de bestaande
verdragen. Het witboek loopt daarmee vooruit op – en tot op zekere hoogte
parallel met – de institutionele hervormingen waarover
in de Conventie wordt gediscussieerd en waarover in de daaropvolgende intergouvernementele
conferentie (IGC) van 2004 beslissingen dienen te worden genomen. Hieronder
volgt een samenvatting van de reactie van de regering op het witboek, die
op 31 maart 2002 aan de Commissie is verzonden.De regering onderschrijft de doelstellingen van het witboek en ondersteunt
het standpunt van de Commissie dat verandering van Europees bestuur vraagt
om een gezamenlijk optreden van niet alleen de Europese instellingen, maar
ook van lidstaten, de regionale en lokale overheden en maatschappelijke organisaties.
De regering benadrukt dat de voorstellen erop gericht dienen te zijn dat niet
alleen de burger meer betrokken wordt bij het Europese bestuur, maar ook dat
het Europese bestuur beter voeling houdt met de ideeën van de burger.Meer betrokkenheid en meer openheidDe regering onderschrijft een groot aantal voorstellen in het witboek
voor meer openheid van het bestuur, meer betrokkenheid van burgers bij de
beleidsvorming en meer flexibiliteit van instrumenten bij de tenuitvoerlegging
van Europees beleid. De regering acht het voorstel dat Europese instellingen on line informatie verschaffen over het besluitvormingsproces
een goed initiatief, maar benadrukt dat daarmee niet kan worden volstaan.
Het is daarnaast van groot belang dat een goede en ruimhartige toepassing
aan de in 2001 vastgestelde openbaarheidverordening wordt gegeven. Op termijn
moet het openbaarheidsbeginsel als bedoeld in artikel 255 van het EG-verdrag
gelden voor alle Europese instellingen èn voor agentschappen of andere
organen voor zover deze zijn belast met bestuurstaken.De voorstellen een grotere betrokkenheid te realiseren van de decentrale
overheden bij de voorbereiding en uitvoering van Europese regelgeving worden
in grote lijnen ondersteund. De besluiten van de Unie kunnen aan kracht en
draagvlak winnen indien bij de voorbereiding meer wordt gelet op haalbaarheid,
handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Bij de uitvoering van communautaire regelgeving
spelen de decentrale overheden een belangrijke rol, vooral vanuit een oogpunt
van effectiviteit van bestuur. Het proces van beleidsvoorbereiding moet in
beginsel toegankelijk zijn voor alle wettelijk toegestane maatschappelijke
organisaties. Organisaties die willen participeren dienen wel een bepaalde
verwantschap te hebben met het desbetreffende beleidsterrein. Voorop blijft
staan dat de besluitvorming binnen de Unie een verantwoordelijkheid is van
de Europese instellingen. Daarin kunnen alleen de nationale overheden een
medebeslissende verantwoordelijkheid vervullen.Het is wenselijk te onderzoeken of op terreinen waarop de Commissie bevoegd
is (vergelijk de huidige mededingingspraktijk artikelen 81 en 82 van het EG-verdrag)
de burger kan worden gehoord over een voorgenomen beschikking van een Europees
bestuursorgaan. Daarmee zou de betrokkenheid van de burger bij het Europese
bestuur kunnen worden vergroot.Beter beleid, betere regelgeving en betere resultatenDe regering onderschrijft de analyse dat Europese regelgeving in een aantal
gevallen onnodig gedetailleerd is en deelt de opvatting dat regelgeving niet
altijd het meest geschikte beleidsinstrument is om gewenste maatschappelijke
ontwikkelingen te sturen. Daarom dient er meer aandacht te zijn voor implementatie
van Europees beleid via andere instrumenten dan wetgeving, zoals via convenanten,
open coördinatie en zelfof coregulering. De keuze van het instrument
dient in belangrijke mate te worden bepaald door de (verwachte) effectiviteit.De regering steunt het voorstel om in aanvulling op het programma ter
vereenvoudiging van de gemeenschapsregelgeving voor de interne markt, de kwaliteit
van alle Europese regelgeving te verbeteren. Zij wijst in dat kader op het
proces van kwaliteitsverbetering dat jaren geleden in Nederland in gang is
gezet. De regering is van mening dat een Europees wetgevingsproces, waarin
maatschappelijke wensen en bedoelde en onbedoelde effecten van het voorgenomen
beleid systematisch en transparant in kaart worden gebracht, de effectiviteit
en werkbaarheid van EG-regelgeving vergroot.De regering is met de Commissie van mening dat streng dient te worden
opgetreden tegen inbreuken op gemeenschapswetgeving. In dat licht is de maatregel
van de Commissie om de klachtprocedure voor derden voor (naleving van) regelgeving
te verbeteren, een goede ontwikkeling.De Commissie heeft voortvloeiend uit het «Witboek Europees bestuur»
in juni 2002 een actieplan en een pakket van vier mededelingen over het onderwerp
verbetering kwaliteit van EG-regelgeving aangenomen. Vanwege de brede focus
van deze voorstellen kan het actieplan ook bijdragen aan de vergroting van
de legitimiteit van de Europese Unie in de Nederlandse samenleving.Voorstellen voor mondiale governanceAnders dan de Commissie, is de regering van mening dat de bestuurshervorming
zich zou moeten richten op zowel het interne als het externe optreden van
de Unie. Het idee om bij het ontwikkelen van beleidsvoorstellen met een internationale
dimensie de dialoog met gouvernementele en non-gouvernementele betrokkenen
uit derde landen te intensiveren, wordt ondersteund. Ook staat de regering
positief tegenover het voorstel om het gebruik van nieuwe instrumenten op
mondiaal niveau (richtsnoeren voor gebruik expertise, proactieve benadering
door de EU van internationale netwerken) te bevorderen als aanvulling op bindende
internationale wetgeving. Verder is de regering het eens met de Commissie
dat het externe optreden van de Unie verbetering behoeft, onder meer door
in internationale fora met één stem te spreken.Heroriëntatie van (het beleid van) de instellingenIn het witboek wordt gesteld dat de Commissie belangrijke maatregelen
heeft genomen om haar capaciteit voor strategische planning en beleidsvorming
te versterken (jaarlijks vaststellen strategische prioriteiten, jaarlijkse
evaluatie bij het Europees Parlement over strategische prioriteiten en vermelding
belangrijkste doelstellingen in het jaarverslag). Dat is een goed initiatief.
De regering is het met de Commissie eens dat de Europese instellingen, omwille
van de samenhang van het Europese beleid, een dialoog voeren over de beleidsdoelstellingen
en beleidsprioriteiten van de Unie. In het witboek wordt ook gesproken over
een heroriëntatie van het functioneren van de instellingen, die moet
leiden tot verdragswijzigingen. De regering merkt op dat daarover wordt gesproken
in de Conventie ter voorbereiding op de IGC 2004.Uit het witboek volgt dat de Commissie eind 2002 verslag zal uitbrengen
van de ontvangen reacties van de lidstaten en maatschappelijke organisaties.
Op basis daarvan zal samen met de andere instellingen een nadere invulling
van de thema's van dit witboek plaatsvinden.2.10.2 Hervormingen binnen de CommissieIn maart 2000 heeft de Europese Commissie het «Witboek hervormingen
van de Commissie» gepresenteerd. In dit witboek wordt een groot aantal
maatregelen aangekondigd met als centrale doelstelling een effectievere en
transparante Commissie. Deze maatregelen worden in het witboek rond vier overkoepelende
thema's gegroepeerd:– dienstverlening als cultuur;– prioriteitstelling, allocatie en doelmatig gebruik van middelen;– menselijk kapitaal; en– audit, financieel management en controle.In de afgelopen periode heeft de Commissie een groot aantal besluiten
genomen en nieuwe wetgevingsvoorstellen aan de Raad voorgelegd. De belangrijkste
hiervan hebben betrekking op de thema's menselijk kapitaal en audit, financieel
management en controle. Deze maatregelen zijn de volgende.– Er is een voorstel tot aanpassing van het statuut van de Europese
ambtenaar. In velerlei opzicht kan dit voorstel worden gezien als het sluitstuk
van de hervormingen van de Commissie. Veel van de aangekondigde maatregelen
voor het vergroten van de effectiviteit en transparantie van de Commissie
komen in dit voorstel in concrete vorm terug. Belangrijkste elementen in het
nieuwe statuut zijn:– een nieuwe carrièrestructuur voor de EG-ambtenaren;– een heldere regeling voor klokkenluiders;– een duidelijk kader voor een degelijk financieel management met
een duidelijke verantwoordelijkheidsafbakening;– een verbetering van het beoordelings- en promotiesysteem binnen
het EG-apparaat; en– een aanpassing van salaris- en pensioenensystematiek.De regering is ingenomen met veel elementen van het voorstel. Op sommige
onderdelen, zoals bevorderingen en salaris- en pensioenstructuur, zijn echter
verbeteringen noodzakelijk. Het voorstel om in het statuut op te nemen dat
communautaire ambtenarensalarissen en pensioenen wettelijk worden geïndexeerd
aan de nationale salaris- en prijsontwikkelingen, waardoor ze onveranderlijk
worden zonder een voorafgaand Commissievoorstel, wordt door de regering verworpen.
De regering is verder van oordeel dat zo spoedig mogelijk inzicht moet worden
verkregen in de financiële gevolgen van, onder meer, de voorstellen voor
carrière en bevordering, de pensioenlasten en indexering. Zij heeft
de Commissie verzocht deze informatie te verstrekken. Nederland zal samen
met andere lidstaten passende tegenvoorstellen indienen om de begrotingsgevolgen
te beperken. Doelstelling van de Raad is om in juni 2003 de behandeling van
het voorstel van de Commissie af te ronden.– De Commissie heeft op 17 april 2002 een besluit genomen om de
beoordeling en benoeming van topambtenaren op een nieuwe en moderne manier
te laten verlopen. Onderdeel van dit nieuwe beleid is dat alle topambtenaren
op basis van precieze taakomschrijvingen regelmatig worden beoordeeld op hun
functioneren en dat kandidaten voor topposities eerst intern
worden gezocht voordat met een openbaar wervingsbericht extern op de Europese
arbeidsmarkt zal worden geworven. Benoemingen zijn voor maximaal vijf jaar.
Hiermee wil de Commissie een einde maken aan vaak politiek gemotiveerde benoemingen
vanuit de lidstaten en de carrièregang binnen de dienst openstellen
voor alle topposities. Bevordering zou hiermee op basis van merites gebeuren.– Op 26 juni 2002 is het nieuwe financiële reglement voor de
begroting van de Europese Unie aangenomen. Per 1 januari 2003 betekent dit
dat de instellingen van de Gemeenschap met moderne regels voor begrotingsvoorbereiding,
uitvoering en verantwoording zullen gaan werken. Belangrijk element hierbij
is dat prestatie-indicatoren een centrale rol zullen spelen. Meer dan in het
verleden zal dus zichtbaar worden gemaakt wat er gebeurd is met de Europese
middelen en wat de behaalde resultaten zijn. Dit zal de transparantie en effectiviteit
van het Europees beleid ten goede komen.– Tenslotte is het binnen de stroomlijning van uitvoeringsstructuren
bij de communautaire programma's zowel bij het interne als bij het externe
beleid een voorstel bij de Raad ingediend voor een nieuw soort uitvoerend
agentschap. Doel van deze uitvoerende agentschappen is om de Commissiediensten
te ontlasten bij het uitvoeren van de veelal arbeidsintensieve uitvoeringstaken.
Deze agentschappen zullen niet betrokken zijn bij beleidsbepaling (dat is
een aangelegenheid voor Commissie, Raad en Europees Parlement) maar alleen
bij de uitvoering. De Commissie hoopt op deze manier een doelmatiger en kosteneffectiever
manier van uitvoering van taken te realiseren.Doelstelling van de Commissie is om eind 2002 alle acties van het witboek
hervormingen te hebben uitgevoerd. Het ziet er nu naar uit dat dit grotendeels
het geval zal zijn, met enkele uitzonderingen zoals de herziening van het
statuut van de Europese ambtenaar. Duidelijk is wel dat de Commissie veel
goed werk heeft verricht. De uiteindelijke resultaten zullen moeten uitwijzen
of er dan ook inderdaad sprake is van een effectievere en transparante Commissie.HOOFDSTUK 3: DE FINANCIËN VAN DE UNIEDoel van dit hoofdstuk is een overzicht te geven van de financiële
aspecten van het EU-beleid. Hierbij wordt eerst ingegaan op de budgettaire
kant van de Unie (systematiek Europese begroting, begroting 2003, de Nederlandse
afdrachten aan de Unie). Vervolgens wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen
in het beheer van de Europese middelen (financieel beheer, controle en fraudebestrijding).3.1 De begrotingDe EU-begroting bestaat uit drie schillen (zie schema). De buitenste schil
wordt gevormd door het eigenmiddelenplafond. Dit geeft het maximum aan van
de inkomsten die de Unie ter beschikking heeft om haar uitgaven te financieren.
Dit wordt uitgedrukt in een percentage van het bruto nationaal inkomen (BNI)
van de lidstaten gezamenlijk en is door de Raad vastgesteld op 1,24 procent.De volgende schil wordt gevormd door de financiële perspectieven
(FP's). De FP's zijn tijdens de Europese Raad van Berlijn, in maart 1999,
vastgelegd voor de periode 2000–2006. In het interinstitutionele akkoord
tussen Raad, Europees Parlement en Commissie van mei 1999 zijn deze FP's als
uitgavenmaxima overeengekomen, waarbinnen de jaarlijkse begroting moet worden
vastgesteld. De binnenste schil wordt gevormd door de jaarlijkse begroting.Tussen het plafond van de eigen middelen en de FP's zit een marge voor
onvoorziene uitgaven. Deze heeft twee functies: hij dient als veiligheidsklep
om de gevolgen van een eventuele lagere economische groei op te vangen waardoor
het maximum aan beschikbare middelen voor de Unie zou verminderen. Bovendien
moet zij het mogelijk maken de verschillende maxima (plafonds) van de FP's
te herzien wanneer zich onvoorziene uitgaven voordoen die niet binnen de FP's
kunnen worden opgevangen. Tot dusverre is dit niet nodig geweest.Grafiek 1. De drie schillen van de EU-begroting 3.1.1 Besluit eigen middelenHet «Besluit eigen middelen» bepaalt de omvang van de afdrachten
aan de Unie door de lidstaten en de verdeling hiervan over de vier eigen middelen.
Bovendien legt het besluit het maximum aan middelen dat de Unie mag opvragen
vast (1,24 procent van het BNI). De vier eigen middelen zijn landbouwheffingen,
douanerechten, een deel van de BTW-ontvangsten in de lidstaten en de BNP-afdrachten.Het «Besluit eigen middelen» had op 1 januari 2002 in werking
moeten treden. Nederland heeft op 9 oktober 2001 het besluit geratificeerd.
Op 31 december 2001 bleek dat niet alle lidstaten op tijd aan de ratificatie-eis
hadden voldaan. Hierdoor moesten de afdrachten van de lidstaten nog via het
oude «Besluit eigen middelen» in de begroting voor 2002 worden
ingeschreven. Per 5 februari 2002 hadden alle lidstaten wel voldaan aan de
ratificatie-eis waardoor het nieuwe «Besluit eigen middelen» per
1 maart 2002 in werking trad en met terugwerkende kracht tot 1 januari 2002
van kracht werd op de afdrachten van de Unie. De Commissie heeft ter uitvoering
van dit nieuwe besluit een voorstel voor een gewijzigde en aanvullende begroting
2002 bij de Raad en Europees Parlement ingediend, waarmee de afdrachten volgens
het nieuwe systeem in de begroting 2002 konden worden ingeschreven. In juni
2002 hebben Raad en Europees Parlement hun goedkeuring gehecht aan het Commissievoorstel.
Voor Nederland betekent dit dat er vanaf 2002 besparingen op de afdrachten
optreden. Deze besparingen zijn met name het gevolg van hogere inningskosten
bij de landbouwheffingen en douanerechten die Nederland mag inhouden en de
korting voor Nederland bij de financiering van de Britse compensatie. Hiermee
verbetert de Nederlandse nettopositie.3.1.2 Financiële perspectieven (prijzen 2003) Tabel 1. De Financiële
Perspectieven2000–2006, in miljoenen euro, in
prijzen 2003Vastleggingskredieten>20002001200220032004200520061. Landbouw41,73844,5346,58747,37846,28545,38645,0942. Structuur maatregelen132,67832,72033,63833,96833,62533 38432,5883. Intern Beleid6,0316,2726,5586,7966,9157,0347,1654. Extern Beleid4,6274,7354,8734,9724,9834,9945,0045. Administratieve Uitgaven4,6384,7765,0125,2115,3195,4285,5366. Reserves9069166764344344344347. Pretoetredingssteun3,1743,2403,3283,3863,3863,3863,386Totaal vastleggingskredieten293,79297,189100,672102,145100,974100,04699,207Totaal betalingskredieten91,32294,730100,078102,76799,55397,65997,075 Betalingskredieten in % van het EU BNI1,10%1,09%1,10%1,08%1,02%0,98%0,95%Beschikbaar voor toetreding (betalingskredieten)  4,3977,2669,62612,38715,396Maximum in Betalingskredieten91,32294,730104,475110,033109,179110,046112,471 Idem in % EU-BNI1,12%1,11%1,14%1,16%1,12%1,10%1,10%1 Op basis van punten 16 en 18 van het interinstitutioneel
akkoord zijn de vastleggingskredieten voor structuurbeleid aangepast opdat
de totale onderuitputting (6,153 miljoen eur) in 2000 is herverdeeld over
de jaren 2002–2006.2 Vastleggingskredieten geven de bovengrens aan voor de uitgaven
waartoe de EU zich in de loop der jaren kan verplichten. Betalingskredieten
maken het mogelijk verplichtingen uit het lopend en eerdere begrotingsjaren
na te komen.3.1.3 Begroting 2003Op 30 april 2002 heeft de Commissie een voorstel gedaan voor het voorontwerp
van de begroting 2003. Daarmee is de reguliere begrotingsprocedure van start
gegaan met als mijlpalen:– eerste lezing door de Raad tijdens de Ecofinraad (onderdeel Begroting)1 van 19 juli 2002;– eerste lezing door het Europees Parlement in oktober 2002;– tweede lezing door de Raad tijdens de Ecofinraad (onderdeel Begroting)
van 25 en 26 november 2002; en– tweede lezing door het Europees Parlement in december 2002 en
de vaststelling van de begroting door de voorzitter van het Europees Parlement.In februari 2002 heeft de Commissie haar beleidsstrategie voor 2003 bekend
gemaakt. Centraal thema is de uitbreiding: de instellingen van de Unie in
2003 moeten zich gereed maken om in de loop van 2004 maximaal tien nieuwe
lidstaten te verwelkomen. Naast de uitbreiding worden verder stabiliteit en
veiligheid en een duurzame en integratiegerichte economie als prioriteiten
genoemd. De Commissie zal met voorrang mankracht en middelen inzetten voor
deze drie doelstellingen.Het voorontwerp van de Commissie is deels een vertaling van deze prioriteiten
naar concrete begrotingsvoorstellen. Vooral de voorbereidingen voor de uitbreiding
springen in het oog: de Commissie stelt dat de totale behoeften van alle instellingen
niet binnen de kaders van de financiële perspectieven in te passen zijn
(zie ook verder onder «categorie V: administratieve uitgaven»).De totale door de Commissie voorgestelde vastleggingskredieten (toewijzing
van gelden voor een bepaald programma) bedragen 100 miljard euro en de betalingskredieten
(gelden voor betalingen in dat jaar) komen uit op 98 miljard euro. De EU-begroting
uitgedrukt in betalingskredieten komt daarmee uit op 1,03 procent van het
BNI van de vijftien lidstaten van de Unie. Ten opzichte van de financiële
perspectieven zoals vastgesteld in Berlijn (maart 1999) bestaat er bij de
vastleggingen een marge van 2,3 miljard euro en bij de betalingskredieten
een marge van 4,7 miljard euro.De Commissie stelt voor om in 2003 de vastleggingskredieten met 1,4 procent
en de betalingskredieten met 2,7 procent te laten stijgen ten opzichte van
de begroting 2002. De hoogste stijging is te zien bij de administratieve uitgaven:
5,2 procent (vastleggingskredieten) ten opzichte van 2002.In categorie Ia (marktmaatregelen landbouw) is sprake van een stijging
met 1,9 procent (vastleggingskredieten) ten opzichte van 2002, waardoor het
totaal aan beschikbare middelen voor dit beleidsterrein op 45 miljard euro
uitkomt. Nu de BSE- en MKZ-crises over hun hoogtepunt heen lijken te zijn
en de stijgingen bij de marktordeningen (steunmaatregelen voor bepaalde producten)
door de afspraken in Berlijn zich vanaf 2003 stabiliseren, is er dit
jaar ten opzichte van de financiële perspectieven weer meer ruimte, namelijk
2,2 miljard. Deze ruimte kan gezien worden als een eventueel beschikbaar bedrag
indien er zich gedurende het begrotingsjaar 2003 onverwachte ontwikkelingen
voordoen.In categorie II (structuurmaatregelen) stelt de Commissie voor om het
gehele bedrag van 33 miljard euro beschikbaar te stellen voor de verschillende
programma's in de lidstaten ter oplossing van structurele knelpunten (achterstandregio's,
grensoverschrijdende problemen, grotestedenproblematiek, et cetera). Aangezien
nu nagenoeg alle programma's voor de lidstaten door de Commissie zijn beoordeeld
en goedgekeurd, is de verwachting dat de beschikbare financiële enveloppe
volledig zal worden aangewend. Naast de volledige inzet van de beschikbare
middelen stelt de Commissie ook voor om een additioneel bedrag van 27 miljoen
euro beschikbaar te stellen uit het flexibiliteitsinstrument voor de afronding
van een speciaal programma voor de herstructurering van de Spaanse en Portugese
visserijvloot, die getroffen is door het niet doorgaan van een visserijakkoord
met Marokko. Hierdoor zijn meestal arme vissers uit deze twee landen gedupeerd
aangezien zij nu niet meer in deze visrijke wateren kunnen vissen. Het flexibiliteitsinstrument
is een bedrag van maximaal 200 miljoen euro dat jaarlijks kan worden ingezet
indien de begroting geen ruimte meer biedt en indien er sprake is van een
onverwachte gebeurtenis.In de categorieën III (intern beleid) en IV (extern beleid) zijn
de stijgingen geringer en zijn er geen in het oog springende nieuwe voorstellen
gedaan door de Commissie. Er is hoofdzakelijk sprake van meerjarige programma's,
zoals voor het milieu, onderzoek, midden- en kleinbedrijf (intern beleid)
en regionale programma's voor Azië, Latijns-Amerika, de Balkan en het
Middellandse-Zeegebied (extern beleid) die alle een min of meer vaststaand
uitgavenritme kennen.In categorie V (administratieve uitgaven) is sprake van de grootste stijging
doordat alle instellingen voorstellen in hun begroting hebben opgenomen ter
voorbereiding op de voorziene uitbreiding in 2004. Deze voorstellen hebben
betrekking op extra personeel voor vertaal- en tolkenwerk, aanpassing van
gebouwen om meer lidstaten te kunnen herbergen, additionele ICT-faciliteiten
en vertaling van de bestaande EU-regelgeving in de talen van de toekomstige
lidstaten. De Commissie komt in haar voorontwerp tot de conclusie dat ondanks
pogingen om de kosten zoveel mogelijk omlaag te brengen er toch sprake is
van een overschrijding van het subplafond van de financiële perspectieven
met 66 miljoen euro. Aangezien alle uitgaven van de Unie gedekt moeten zijn
door inkomsten (de begroting is altijd sluitend) stelt de Commissie voor om
eenmalig de resterende middelen van het flexibiliteitsinstrument in te zetten
om deze additionele kosten op te vangen. Tabel 2 Voorontwerp van de begroting 2003 –
vastleggingen (in miljoenen euro's en prijzen 2003) BegrotingFinanciëleVoorontwerpVerschilMarge 2002Perspectievenbegrotingin %(2)-(3)  20032003(1)/(3)  (1)(2)(3)(4)(5)Categorie 144 255.047 378.045 177.91.9%2 260.1GLB39 660.142 680.040 419.81.9%2 260.1Plattelandsbel.4 595.04 698.04 698.02.2%0.0Categorie 233 838.033 968.033 995.00.5%– 27.0Structuurfond.31 049.031 129.031 156.00.3%– 27.0Cohesie Fond.2 789.02 839.02 839.01.8%0.0Categorie 36 557.86 796.06 714.12.4%81.9Intern Beleid     Categorie 4*4 803.04 972.04 911.92.3%60.1 Extern Beleid     Categorie 55 176.85 381.05 454.85.4%– 73.9Adm. Uitgaven     Categorie 60.676.00.434.00.434.0– 35.8%0,00Reserves     Categorie 73 328.03 386.03 386.01.7%0,00Pre-accessie     Vastleggingskredieten     Totaal98 634.7102 315.098 225.61.4%2 038.5Betalingskredieten     Totaal95 654.8102 938.098 217.52.7%4 720.5* Het bedrag dat in 2002 voor Categorie 2 beschikbaar was, is met 200
mln verhoogd vanwege de inzet van het flexibliteitsinstrument voor de grensregio's
en de herstructurering van de Spaanse en Portugese visserijvloot.De regering is over het algemeen ingenomen met het sobere voorstel dat
de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement heeft voorgelegd. Op sommige
plaatsten is er nog ruimte om een aantal optimistisch geschatte uitgavenvoorstellen
neerwaarts bij te stellen. De inzet van het flexibiliteitsintrument voor de
herstructurering van de Spaanse en Portugese visserijvloot en om een deel
van administratieve uitgaven van de instellingen te financieren, is een punt
van zorg voor de regering. De regering is van mening dat, indien bij een situatie
van budgettaire krapte nieuwe prioriteiten worden gesteld, er sprake moet
zijn van besparingen elders. Dit zal dan ook de inzet zijn bij onderhandelingen
gedurende de rest van het jaar.Het Europees Parlement heeft gezegd ook binnen het subplafond voor de
administratieve uitgaven te willen blijven en mee te willen werken aan het
vinden van besparingen. De inzet van het flexibiliteitsinstrument voor deze
uitgaven wordt daarom ook door het Europees Parlement afgewezen. Het Europees
Parlement en de Raad hebben tijdens de Ecofinraad (onderdeel Begroting) van
19 juli 2002 overeenstemming bereikt over de administratieve uitgaven van
de instellingen voor het jaar 2003. Hoofdlijnen van het akkoord zijn handhaving
van het plafond voor de uitgaven en het niet-inzetten van het flexibiliteitsinstrument.3.1.4 De Nederlandse afdrachten op de rijksbegrotingDeze paragraaf geeft een overzicht van de Nederlandse afdrachten aan de
Europese Unie op rijksniveau. Omdat een belangrijk deel van de ontvangsten
niet op rijksniveau plaatsvindt, maar op het niveau van lagere overheden en
individuele bedrijven, mondt deze presentatie niet uit in een nettopositie.
De Nederlandse nettopositie wordt hierna beschreven. Tabel 3 geeft de verwachte
ontwikkeling weer van de Nederlandse afdrachten aan de Unie tot en met 2006.
De netto afdrachten laten vanaf 2001 een gestage groei zien. In 2002
is sprake van een (tijdelijke) daling van de nettoafdrachten omdat in dat
jaar het nieuwe eigenmiddelenbesluit (van kracht sinds maart 2002) hogere
inningskorting toestaat. Deze inningskorting is met terugwerkende kracht tot
1 januari 2001 verhoogd van 10 procent naar 25 procent. Tenslotte valt op
dat, eveneens als gevolg van het nieuwe eigenmiddelenbesluit, de BNP-afdracht
in 2006 ruim 60 procent van de totale netto afdrachten zal uitmaken. Deze
toename van de BNP-afdracht betekent een steeds grotere financiering van de
EU-begroting naar rato van de relatieve welvaart van een lidstaat binnen de
Unie. De sterkste schouders gaan hierdoor de grootste lasten dragen. Dit is
een ontwikkeling die door Nederland gesteund wordt, aangezien het de meest
billijke verdeling van lasten tot gevolg heeft. Tabel 3: Nederlandse afdrachten
aan de EU, in mln euro's 200220032004200520062007*Miljoenennota 2003 (bruto)52 005 8646 5956 8227 0927 235Perceptiekostenvergoedingen692444474505533564Miljoenennota 2003 (netto)4 5085 4206 1216 3176 5596 671Waarvan:      Landbouwheffingen246230230230230230Invoerrechten1 4501 5471 6661 7901 9032 024BTW-afdracht1 2311 301765794820844BNP-afdracht2 2732 7863 9344 0084 1394 137* O.b.v. extra-polaties FP's 2000–20063.1.5 De Nederlandse nettopositie Tabel 4. De totale Nederlandse
ontvangsten uit EU-beleidsuitgaven in 1999 en 2000 20001999 Miljoenen euro% EU-15Miljoenen euro% EU-151. Landbouwbeleid1 441,93,60%1 301,53,30%– Exportsteun730,912,90%670,612,00%– Inkomenssteun246,51,00%247,91,00%– Plattelandsbeleid59,61,40%––– Overig404,911,20%3837,30%     2. Structuurbeleid478,21,70%166,80,60%– Doelstelling 123,50,20%nvt*nvt– Doelstelling 21503,90%nvtnvt– Doelstelling 3240,47,80%nvtnvt– Overig64,30%4,90%nvtnvt      3. Intern Beleid306,76,10%272,46,40%– Onderzoek en
Ontwikkeling225,67,10%179,97,30%– TransEuropese Netwerken29,56,00%30,47,00%– Interne markt,
consument en industrie82,20%11,22,90%– Energie, Euratom, milieu6,74,60%6,84,30% – Opleiding, jeugd en
sociaal beleid294,00%28,84,40%– Overig7,95,90%15,37,90%TOTAAL2 226,73,00%1 740,82,50%* Met de afspraken tijdens de ER in Berlijn van maart 1999 zijn de structuurfondsen
inhoudelijk veranderd een vergelijking tussen 2000 en 1999 is derhalve op
programma niveau niet mogelijk. Bron: Rapport van de Commissie september 2001Elk jaar in september presenteert de Commissie een rapport over beleidsuitgaven
in de lidstaten in het voorgaande begrotingsjaar. Gegevens over het jaar 2001
zullen daarom beschikbaar komen in september 2002. In tabel 4 wordt een overzicht
gegeven van de ontvangsten uit de EU-beleidsmiddelen voor de laatste twee
jaren waarvoor gegevens beschikbaar zijn. Dit zijn de ontvangsten zoals door
de Commissie zijn overgemaakt aan rijk, decentrale overheden
en bedrijven. Het totale aandeel van Nederland in de EU-uitgaven is gestegen
van 2,5 procent naar 3 procent. Voornaamste reden voor de stijging ligt erin
dat in 2000 meer geld is ontvangen uit het Europese structuurbeleid en het
Europees sociaal fonds in het bijzonder. De verklaring die de Commissie daarvoor
geeft is dat in 2000 nog een groot aantal betalingen zijn gedaan voor de oude
ESF-enveloppe over de periode 1993–1999. Tenslotte kan worden geconstateerd
dat het relatief hoge aandeel van Nederland bij de exportrestituties in het
gemeenschappelijke landbouwbeleid van de EU ook in 2000 van toepassing bleef.De optelsom van de Nederlandse nettoafdrachten en de Nederlandse ontvangsten
geeft de Nederlandse nettopositie. De grafieken 2 en 3 geven de nettoposities
van de verschillende lidstaten in 2000 en de Nederlandse nettopositie sinds
1970 weer. In 2000 is de Nederlandse netto positie tegenover het voorgaande
jaar licht verbeterd. Nederland blijft echter relatief de grootste nettobetaler
aan de Europese Unie.Grafiek 2 Netto-posities EU-lidstaten 2000; in % BNPDe verbetering van de Nederlandse nettopositie in 2000 was het gevolg
van een verbetering aan de ontvangstenkant vooral door de hogere ontvangsten
uit het structuur- en landbouwbeleid. De verwachting voor de komende jaren
is dat de ontvangsten uit de EU-begroting (tijdelijk) lager zullen uitvallen
vanwege de achterstanden bij de uitvoering van het structuurbeleid. Vanaf 2003
zegt de Commissie dat er sprake zal zijn van een inhaaleffect waardoor geaccumuleerde
betalingen bij de structuurfondsen versneld bij de lidstaten terecht zullen
komen. Aan de afdrachtenkant zullen vanaf 2001 de effecten van een relatief
lagere economische conjunctuur merkbaar worden. Daarnaast zal de Nederlandse
nettopositie in 2001 naar verwachting verbeteren door de afspraken gemaakt
tijdens de Europese Raad van Berlijn in maart 1999. Vanaf 2001 gaat de
inningskorting bij de traditionele eigen middelen omhoog van 10 procent naar
25 procent. Vanaf 2002 betaalt Nederland bovendien een veel geringer
deel van de compensatie van het Verenigd Koninkrijk. Het Nederlandse
deel in de ontvangsten in de periode 2000–2006 zal gemiddeld genomen
niet veranderen waardoor het saldo (de nettopositie) zich stabiliseert rond
de -0,8 procent van het Nederlandse BNP.Nettopositie Nederland, 1970–2000 3.2 Beheer en controle3.2.1 Financieel beheer binnen de EUFinancieel reglementOp 4 juni 2002 heeft de Raad na concertatie met het Europees Parlement
het herziene financiële reglement officieel vastgesteld. Dit reglement
bevat de regels voor de EU-begrotingsopstelling, uitvoering en verantwoording.
Het financiële reglement wordt nu vertaald in alle officiële EU-talen
en zal binnenkort worden gepubliceerd. Het nieuwe financiële reglement
zal per 1 januari 2003 van kracht worden.Hiermee is de wettelijke basis vastgelegd voor de hervormingen die al
in gang zijn gezet. De kern van de herziening is dat het begrotingsproces
transparanter en meer flexibel wordt. In het begrotingsproces zal ook meer
op outputcijfers gestuurd worden (activity based management). Daarnaast is een aantal fundamentele hervormingen op het terrein
van beheer en controle vastgelegd:– gedecentraliseerde structuur voor financieel beheer en controle;– scheiding ex-ante- en ex-postcontrole; en– de introductie van de Internal Audit Service.Voor het externe beleid van de Unie is ook een aantal belangrijke wijzigingen
opgenomen waardoor de Commissie nu programma's van derden rechtstreeks kan
financieren, de uitvoering van hulpprogramma's kan worden gedelegeerd aan
derden (waaronder de ontvangende landen zelf) en waarbij de mogelijkheid voor
een volledige ontbinding van de EU-hulp wordt opengelaten wanneer dit in OESO-kader
wordt overeengekomen.Tenslotte is een zogenaamde avondroodclausule in het nieuwe financieel
reglement opgenomen waardoor middelen die niet binnen een bepaalde periode
zijn aangewend komen te vervallen. Het risico van een opbouw van stuwmeren
aan hulpgelden, zoals in het verleden vaak het geval, wordt hiermee verkleind.
De regering is ingenomen met het resultaat van de onderhandelingen. Het beheer,
de verantwoording en de uitvoering van de begroting zullen met deze nieuwe
regels een stuk beter kunnen worden.Met de herziening van het financieel reglement heeft de Commissie nu invulling
gegeven aan één van de belangrijkste steunpilaren van haar hervormingsbeleid:
de verbetering van de financiële huishouding van de instellingen en de
Commissie in het bijzonder. De regering is een groot voorstander van dit hervormingsbeleid
en staat achter de inhoud van het herziene financieel reglement. Tijdens de
onderhandelingen binnen de Raad en met het Europees Parlement en Commissie
heeft Nederland een actieve rol gespeeld.Jaarverslag Europese Rekenkamer en de kwantitatieve DASTijdens de Ecofinraad van 5 maart 2002 heeft de Raad besloten het Europees
Parlement een positief advies te geven om kwijting te verlenen aan de Commissie
voor de uitvoering van de begroting 2000. Nederland en Oostenrijk hebben in
aanvulling daarop een verklaring afgelegd dat zij niet kunnen instemmen met
de voorliggende conclusies, aangezien hierin niet expliciet de oproep aan
de Europese Rekenkamer is opgenomen om door de Europese Rekenkamer geconstateerde
foutenpercentage in de DAS (déclaration d'assurances) op te nemen. De regering is voorstander van de publicatie deze foutenpercentages,
omdat op deze manier de transparantie wordt vergroot en de democratische controle
door het Europees Parlement (en de lidstaten) meer inhoud krijgt. Ook worden
hiermee vergelijkingen van jaar op jaar mogelijk waardoor de voortgang beter
kan worden gemeten. De regering heeft deze wens ook in een brief aan de Europese
Rekenkamer geuit. Zij zal zich ook komend jaar inzetten dit punt in Brussel
onder de aandacht te brengen, waarbij de wijze van presentatie van de controlerapporten
en in samenhang daarmee de controlemethodologie belangrijke aspecten zijn.Groenboek Europees openbaar ministerieIn mei 2002 is de regeringsreactie op het «Groenboek inzake de strafrechtelijke
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de instelling
van een Europese officier van justitie»1
aan de Commissie verstuurd.Doelstelling van het groenboek is te komen tot de instelling van een onafhankelijke
Europese openbare aanklager voor de strafrechtelijke bescherming van de financiële
EG-belangen. Hoewel de Europese aanklager de centrale leiding van de opsporing
en de vervolging zou moeten krijgen, wordt toch zoveel mogelijk gekozen voor
een decentrale organisatie met als basis een afgevaardigde Europese officier
van justitie per lidstaat en de medewerking van de nationale autoriteiten
(opsporingsdiensten en politie). In het kader daarvan worden de nationale
procedures met elkaar verbonden op basis van het principe van wederzijdse
erkenning. De Europese aanklager moet een gecoördineerde aanpak tot stand
brengen, maar opsporing, vervolging en berechting vinden nog steeds in de
lidstaten plaats (decentrale aanpak). Door de instelling van een
Europese aanklager zullen nationaal meer zaken moeten worden aangepakt dan
nu het geval is.In het regeringsstandpunt wordt de inhoud van het groenboek positief benaderd.
Wel bestaat een aantal vragen en verzoeken om nadere uitwerking, die samenhangen
met de gevolgen die de instelling van de Europese aanklager heeft voor het
Nederlandse strafrecht en voor de structuur en werkwijze van de Nederlandse
opsporingsdiensten.3.2.2 Financieel beheer in NederlandTer verbetering van de controlestructuur binnen Nederland voor Europese
gelden zijn het afgelopen jaar een tweetal wetten in werking getreden. De
«Wet toezicht Europese subsidies» (TES), die op 1 mei 2002 in
werking is getreden, verschaft de betrokken ministers bevoegdheden ten opzichte
van decentrale bestuursorganen (provincies, gemeenten, productschappen, zelfstandige
bestuursorganen, et cetera) die in ons land Europese subsidiegelden besteden.
De toewijzing van deze bevoegdheden werden nodig bevonden omdat de staat jegens
de Unie (financieel) aansprakelijk is voor het handelen van deze bestuursorganen.
De wet voorziet in de volgende ministeriële bevoegdheden:– informatierecht;– aanwijzingsbevoegdheid; en– verhaalsrecht.Tegelijk met de opstelling van deze wet is de comptabiliteitswet herzien
(achtste wijziging). Daardoor heeft de Algemene Rekenkamer de bevoegdheid
gekregen om tot op het niveau van de uiteindelijke ontvanger van Europese
subsidies controles te verrichten.Ook zal de Tweede Kamer beter worden geïnformeerd over de besteding
van de Europese subsidies. Ingevolge de Wet TES zijn de betrokken ministers
verplicht, in overleg met de minister van Financiën, jaarlijks aan de
Kamer rapporteren over de ontvangen EU-gelden en over de wijze waarop daarbij
invulling is gegeven aan beheer, controle en toezicht. Daarnaast zal de Algemene
Rekenkamer de komende jaren systematisch aan de Tweede Kamer rapporteren over
haar onderzoeksuitkomsten op EU-terrein, onder meer door het jaarlijks uitbrengen
van een EU-trendrapport (het eerste EU-trendrapport zal in februari 2003 verschijnen).Door deze maatregelen moeten problemen zoals zich bij de subsidies uit
het Europees sociaal fonds (ESF) hebben voorgedaan in de toekomst worden voorkomen.
Bij beschikking van 14 maart 2002 heeft de Commissie aangegeven in totaal
157 miljoen euro aan ESF-subsidies terug te vorderen van Nederland. De terugvordering
betreft de periode 1994–1996.HOOFDSTUK 4: DE RAADSAGENDA'SIn dit hoofdstuk worden de agenda's van de Europese Raad en de Raad van
de Europese Unie besproken. Tot voor kort bestonden de volgende formaties
van de Raad van de Europese Unie:– Algemene Raad;– Raad Ontwikkelingssamenwerking;– Ecofinraad;– Landbouwraad;– Milieuraad;– Transport- en Telecommunicatieraad;– Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid;– Visserijraad;– Industrie- en Energieraad;– Raad Justitie, Binnenlandse Zaken en Civiele Bescherming;– Interne Markt, Consumenten- en Toerismeraad;– Onderzoeksraad;– Begrotingsraad;– Cultuur- en Audiovisuele Raad;– Onderwijs- en Jeugdraad;– Gezondheidsraad.De Europese Raad van Sevilla (juni 2002) heeft besloten om het aantal
formaties van de Raad van de Europese Unie te beperken en de oude indeling
als volgt te wijzigen:– Algemene Zaken en Externe Betrekkingen1;– Economische en Financiële Zaken2;– Justitie en Binnenlandse Zaken3;– Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken;– Concurrentievermogen (Interne Markt, Industrie en Onderzoek)4;– Vervoer, Telecommunicatie en Energie;– Landbouw en Visserij;– Milieu;– Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur5.De nieuwe structuur is tijdens het Deense voorzitterschap in werking getreden.
In dit hoofdstuk worden de werkzaamheden van de Raad van de Europese Unie
nog weergegeven langs de lijnen van de oude raadsformaties. Wel zijn deze
formaties voor zover mogelijk hergegroepeerd naar de nieuwe indeling.4.1 Europese Raad Vergaderdata   24 en 25 oktober 2002:Europese Raad in Brussel 12 en 13 december 2002:Europese Raad in Kopenhagen 21 maart 2003:Europese Raad in Brussel 20 juni 2003:Europese Raad in ThessalonikiStand van zakenOntwikkeling van de Europese RaadDe Europese Raad is samengesteld uit staatshoofden en regeringsleiders
van de lidstaten en de voorzitter van de Commissie. Zij worden bijgestaan
door de ministers van Buitenlandse Zaken. Bij EMU-gerelateerde onderwerpen
zijn de ministers van Financiën aanwezig. De Europese Raad geeft de impulsen
voor de ontwikkeling van de Unie en stelt algemene politieke beleidslijnen
vast (artikel 4 van het EU-verdrag). Formeel gesproken neemt de Europese Raad
dus geen besluiten. Hij keurt wel de conclusies goed die het voorzitterschap
voor iedere bijeenkomst opstelt. Tijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen
is de Europese Raad in totaal vijf keer bijeengekomen. Eén van deze
raden betrof een buitengewone spoedzitting direct na de aanslagen in New York
en Washington in september 2001.De Europese Raad van Nice (december 2000) bepaalde dat vanaf 2002
één bijeenkomst van de Europese Raad per voorzitterschap in
Brussel zou worden gehouden. Het Spaanse voorzitterschap (voorjaar 2002) heeft
hiervan vrijstelling gekregen omdat zijn voorbereidingen al te ver waren gevorderd
om deze regel te kunnen toepassen. Het Deense voorzitterschap heeft nu de
primeur. In Nice is ook afgesproken dat, zodra de Unie achttien leden telt,
alle bijeenkomsten van de Europese Raad in Brussel zullen plaatsvinden. Wanneer
dat het geval is, is niet precies te voorspellen: het is afhankelijk van de
voortgang in de toetredingsonderhandelingen en de snelheid van de ratificatieprocessen
in de lidstaten. Het Ierse voorzitterschap (voorjaar 2004) heeft niettemin
gezegd zijn Europese Raden in Brussel te laten plaatsvinden, ongeacht het
aantal lidstaten.De vorige «Staat van de Unie» stelde dat er in de ogen van
de regering meer aandacht moest uitgaan naar de wijze waarop de Europese Raad
in het Europese besluitvormingsproces past. In het zicht van de uitbreiding
van de Unie heeft dit vraagstuk aan belang gewonnen. Tijdens de Europese Raad
van Sevilla (juni 2002) is een aantal praktische hervormingen overeengekomen:– de Europese Raad zal in beginsel twee keer per half jaar bijeenkomen
(tot dan toe tenminste twee keer per jaar);– rekening houdend met de bestaande EMU-mechanismen zullen de bijeenkomsten
van de Europese Raad worden voorbereid door de nieuwe raadsformatie voor Algemene
Zaken en Externe Betrekkingen die de voorbereidingen coördineert en de
agenda opstelt;– de Europese Raad zal in beginsel één dag in beslag
nemen, met aan de vooravond een diner van de staatshoofden en regeringsleiders
en de voorzitter van de Commissie; het aantal zitplaatsen aan de vergadertafel
en de omvang van de delegaties worden beperkt;– de Europese Raad beraadslaagt over beslispunten op zijn agenda
en brengt zijn politieke opvattingen onder de aandacht van de relevante raadsformatie
die daaruit passende conclusies trekt.Hervormingen die een verdragswijziging vergen, zullen moeten worden besproken
in de Conventie over de toekomst van Europa, voor de daaropvolgende intergouvernementele
conferentie. Dat neemt niet weg dat de Europese Raad in Sevilla heeft besloten
zelf, parallel aan de Conventie, de vormgeving van het voorzitterschap van
de Unie te bestuderen. Daarbij heeft hij expliciet gesteld dat eventuele aanpassing van het huidige systeem van halfjaarlijkse roulatie in geen geval
afbreuk mag doen aan het beginsel van gelijkheid tussen de lidstaten. Het
Deense voorzitterschap zal in december 2002 een eerste verslag aan de Europese
Raad uitbrengen over de vormgeving van het voorzitterschap en het talenregime
in een uitgebreide Unie.De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens de Belgische
en Spaanse voorzitterschappen (Brussel, Gent, Laken, Barcelona en Sevilla)De eerste maanden van het Belgische voorzitterschap werden gedomineerd
door de terroristische aanslagen in New York en Washington van 11 september
2001. Na de aanslagen kwam op 21 september 2001 een extra Europese Raad bijeen.
Van deze bijeenkomst ging een krachtig signaal uit van solidariteit met het
Amerikaanse volk, van daadkracht bij de strijd van het terrorisme en van vertrouwen
in een krachtig Europa. De Europese Raad nam een actieplan aan voor de bestrijding
van het terrorisme. Dit actieplan vormde de basis voor de werkzaamheden van
diverse raadsformaties.Op 19 oktober 2001 kwamen de staatshoofden en regeringsleiders van de
lidstaten en de voorzitter van de Commissie informeel bijeen in Gent. Zij
betoonden nogmaals hun volledige solidariteit met de VS en besteedden aandacht
aan de militaire, politieke en humanitaire situatie in Afghanistan. De bijeenkomst
besprak verder de gevolgen van de aanslagen voor de economische situatie en
de voorbereidingen voor de invoering van euromunten en eurobiljetten. Tenslotte
werd van gedachten gewisseld over een «Verklaring van Laken» die
tijdens de bijeenkomst in december zou worden aangenomen.De Europese Raad van Laken (14–15 december 2001) stond in het teken
van de toekomst van Europa. Hij aanvaardde de «Verklaring van Laken»
waarmee een «Conventie over de toekomst van Europa» in het leven
werd geroepen. De Conventie zal onder leiding van de Franse oud-president
Giscard d'Estaing aanbevelingen en opties formuleren ter voorbereiding van
een intergouvernementele conferentie. In Laken werd besloten tot het mandaat
van de Conventie (opties en, daar waar consensus is gebleken, aanbevelingen),
de duur ervan (openingszitting op 1 maart 2002, afsluiting na één
jaar zodanig dat de resultaten aan de Europese Raad kunnen worden voorgelegd),
en de inhoudelijke aandachtspunten.In Laken werd gerapporteerd over de voortgang bij het actieplan voor de
bestrijding van het terrorisme. De Europese Raad constateerde dat het op schema
lag: kort tevoren was overeenstemming bereikt over twee kaderbesluiten over
het Europese aanhoudingsbevel en terrorismebestrijding. Daarnaast werd in
Laken de voortgang van de totstandkoming van een Europese ruimte van vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid geëvalueerd, zoals afgesproken door de
Europese Raad van Tampere (oktober 1999). De Europese Raad van Laken concludeerde
dat Europese politie- en justitiesamenwerking vordert, maar dat de resultaten
bij het Europees asiel- en migratiebeleid achterbleven bij de verwachtingen.
De Europese Raad van Laken is er echter niet in geslaagd de impuls aan het
proces te geven waar Nederland op had ingezet. Ook werd aandacht besteed aan
de introductie van de euromunten en -biljetten en werd een verklaring aangenomen
over de operationalisering van het Europese veiligheids- en defensiebeleid.De voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad tijdens het Spaanse voorzitterschap
(15–16 maart 2002 te Barcelona) was zoals gebruikelijk gewijd
aan de Lissabon-strategie. Er was brede overeenstemming over het belang van
implementatie van de afspraken uit deze strategie om het potentieel voor economische
groei en werkgelegenheid te vergroten. Ook werd gesproken over de versterking
van de kenniseconomie en, zoals Nederland al eerder had bepleit, de ontwikkeling
van maatregelen om de gevolgen van de vergrijzing het hoofd te bieden. De
Europese Raad bevestigde verder de samenhang tussen de economische, sociale
en milieudimensies van de strategie. Tot slot stelde de Europese Raad vast
dat het geheel van processen en procedures rond de Lissabon-strategie moet
worden vereenvoudigd en gestroomlijnd.De bijeenkomst in Barcelona had de primeur dat voor de eerste keer de
kandidaat-lidstaten deelnamen aan een werkzitting van de Europese Raad.De tweede bijeenkomst van de Europese Raad tijdens het Spaanse voorzitterschap
(21–22 juni in Sevilla) stond in het teken van illegale immigratie.
Meer in het algemeen gaf de Europese Raad een impuls aan de Europese ruimte
van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid, zoals drie jaar geleden in Tampere
overeengekomen. Hij besteedde daarbij bijzondere aandacht aan het gemeenschappelijk
asiel- en migratiebeleid, dat moet worden gebaseerd op:– integratie van legale immigranten;– een asielbeleid dat internationale verplichtingen respecteert;
en– bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel.Verder drong de Europese Raad aan op versterking van het beheer van de
buitengrenzen. Zie voor deze onderwerpen ook hoofdstuk 4.4.Ook bereikte de Europese Raad in Sevilla overeenstemming over praktische
hervormingen van de eigen werkwijze en van de Raad van de Europese Unie. Hij
besprak zoals gebruikelijk enkele buitenlandspolitieke kwesties, waaronder
het Midden-Oosten, Zimbabwe en de betrekkingen tussen India en Pakistan. Bovendien
bevestigde hij in een verklaring dat het Verdrag van Nice het Ierse neutraliteitsbeginsel
onverlet laat. Deze verklaring moet het de Ierse regering gemakkelijker maken
een tweede referendum over het Verdrag van Nice met succes af te sluiten.Beleid in voorbereidingDe bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Deense
voorzitterschap (Brussel 24–25 oktober en Kopenhagen 12–13 december
2002)Tijdens het Deense voorzitterschap streeft de EU naar afronding van de
toetredingsonderhandelingen met de verst gevorderde kandidaat-lidstaten. De
Europese Raad van Sevilla constateerde dat Cyprus, Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië hiervoor
goed op schema liggen. Naar verwachting zal het toetredingsverdrag voorjaar
2003 kunnen worden getekend. De Europese Raden in het najaar van 2002 zullen
daarom in het teken van de uitbreiding staan.De Europese Raad van Brussel in oktober 2002 zal bepalen welke kandidaat-lidstaten
voldoen aan de toetredingscriteria en in staat zijn op moment van toetreding
aan de verplichtingen van het lidmaatschap te voldoen. Met deze kandidaat-lidstaten
worden de eindonderhandelingen gevoerd. Het besluit van de Europese Raad zal
mede gebaseerd zijn op de voortgangsrapportages per land van de Commissie,
die op 16 oktober 2002 verschijnen. Hierin beschrijft de Commissie
of de kandidaat-lidstaten aan de drie Kopenhagen-criteria voldoen.De Europese Raad van Kopenhagen zal naar verwachting de onderhandelingen
afronden met de in Brussel geïdentificeerde kandidaat-lidstaten, waaronder
die over het financiële pakket (landbouw, structuurbeleid en begroting).Vanwege de discussie of boeren uit de kandidaat-lidstaten wel of niet
in aanmerking komen voor directe inkomenssteun, werd de besluitvorming over
het Europese standpunt over de financiële aspecten uitgesteld. De Europese
Raad van Sevilla concludeerde dat de financiële en andere vraagstukken
die nog niet zijn behandeld, zo spoedig mogelijk moeten worden geregeld. Volgens
de regering kan pas worden besloten over het financiële pakket in het
najaar van 2002, als parallel een politieke beslissing wordt genomen over
de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Indien daarbij het
besluit zou vallen directe inkomenssteun voor de nieuwe lidstaten in te faseren,
moet de Europese Raad volgens de regering ook het politieke besluit nemen
om de inkomenssteun in zijn algemeenheid af te bouwen («no phasing in without phasing out»). De regering wil
voorkomen dat besluiten over de uitbreiding hervorming van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid onmogelijk maken. Zie over de uitbreiding van de Unie verder
hoofdstuk 1.De Europese Raad van Kopenhagen zal ook een verslag behandelen van het
voorzitterschap over de vormgeving van het voorzitterschap van de EU en over
het talenregime in een uitgebreide Unie (zie hierboven).De bijeenkomsten van de Europese Raad tijdens het Griekse
voorzitterschap (Brussel 21 maart 2003 en Thessaloniki 20 juni 2003)Over de agenda van de Europese Raden tijdens het Griekse voorzitterschap
is nog niet veel bekend. Zoals gebruikelijk zal de voorjaarszitting van de
Europese Raad zijn gewijd aan de Lissabon-strategie. Aan de hand van het syntheserapport
van de Commissie zal de Europese Raad bepalen hoe het staat met de implementatie
van de strategie en haar daar waar nodig bijsturen. Het Griekse voorzitterschap
wil naar verwachting bijzondere aandacht geven aan:– ondernemerschap en het midden- en kleinbedrijf;– werkgelegenheid;– netwerksectoren; en– toepassing van informatie- en communicatietechnologie.In de aanloop naar de voorjaarsvergadering van de Europese Raad van 2003
zal de regering haar visie in een afzonderlijk standpunt neerleggen.Het Griekse voorzitterschap heeft nog geen enkele informatie gegeven over
onderwerpen die op de agenda van de Europese Raad van Thessaloniki zouden
kunnen staan.Referenties– verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Brussel (Kamerstuk
2001/2002„ 21 501–20, nr 169)– verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Gent (Kamerstuk
2001/2002, 21 501–20, nr 171) – verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Laken (Kamerstuk
2001/2002, 21 501–20, nr 179)– verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Barcelona (Kamerstuk
2001/2002, 21 501–20, nr 189)– verslag van de bijeenkomst van de Europese Raad te Sevilla (Kamerstuk
2001/2002, 21 501–20, nr 194)– http://www.ue.eu.int/newsroom (Europese Raad)– http://www.eu2002.dk (Deens voorzitterschap)4.2 Raad voor Algemene Zaken en Externe BetrekkingenDe nieuwe Raad voor Algemene Zaken en Externe Betrekkingen (RAZEB) is
een samenvoeging van de Algemene Raad en de Raad Ontwikkelingssamenwerking.
De beschrijving hieronder volgt deze oude indeling. Vergaderdata   22 en 23 juli 2002:Raad
in Brussel 30 en 31 augustus 2002:informele bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken (Gymnich) in Elsinore 30 september 2002:Raad
Brussel 4 en 5 oktober 2002:informele bijeenkomst van ministers van Defensie in Athene121 en 22 oktober 2002:Raad in Luxemburg18 en 19 november 2002:Raad in Brussel 9 en 10 december 2002:Raad in Brussel 27 en 28 januari 2003:Raad in Brussel24 en 25 februari 2003:Raad in Brussel 14 en 15 maart 2003:informele Raad (Defensie) in Athene 18 en 19 maart 2003:Raad in Brussel 14 en 15 april 2003:Raad in Luxemburg2, 3 en 4 mei 2003:informele
Raad (Gymnich) op Kreta 19 en 20 mei 2003:Raad
in Brussel217 en 18 juni 2003:Raad
in Luxemburg 23 juni 2003:Raad in
Luxemburg (eventueel)1 Onder Grieks voorzitterschap.2 Tijdens de behandeling van de defensieonderwerpen op 19 mei
2003 zullen ook de Europese NAVO-landen worden uitgenodigd die geen lid zijn
van de EU.4.2.1 Algemene RaadNaast de specifieke onderwerpen van de Algemene Raad (zie hieronder) vervult
deze raadsformatie ook een meer coördinerende en institutionele (horizontale)
rol voor het gehele beleid van de Unie. Vraagstukken die niet binnen de bevoegdheid
van een andere vakraad vallen, komen voor rekening van de ministers van Buitenlandse
Zaken. Zij bewaken ook het totale overzicht van de werkzaamheden van de andere
vakraden.Deze functie is versterkt door de Europese Raad van Sevilla. In de nieuwe
formatie van Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen zijn beide beleidsterreinen
gescheiden. Daarbij is opnieuw vastgelegd dat deze Raad (onderdeel Algemene
Zaken) het officiële voorportaal is van de Europese Raad: hij bereidt
de zittingen van de Europese Raad voor, en waakt over de tenuitvoerlegging
van de besluiten ervan, rekening houdend met de bestaande EMU-mechanismen.
Tenslotte liggen aan de Raad (onderdeel Algemene Zaken) de strategische
en operationele werkprogramma's van de Raad van de Europese Unie voor, die
in Sevilla zijn ingesteld.4.2.1.1 Externe betrekkingenStand van zaken – thema'sTerrorismeNa de aanslagen van 11 september 2001 heeft de Europese Unie interne en
externe maatregelen genomen tegen terrorisme. Ter ondersteuning van haar externe
reactie heeft de Unie een analyse gemaakt van ratificatie en implementatie
van VN-verdragen die verband houden met terrorismebestrijding, mogelijke terroristische
dreigingen en steun aan terrorisme in derde landen. Voor een aantal prioritaire
landen heeft de EU speciale maatregelen genomen. Zo tekende zij een handels-
en samenwerkingsakkoord met Pakistan vanwege het speciale belang van dat land
in de coalitie tegen terrorisme. Verder haalde de Unie de relaties met de
Centraal-Aziatische republieken aan. Mede op Nederlandse aandrang heeft de
EU terrorismebestrijding een centraal thema gemaakt in haar relaties met derde
landen. In nieuwe samenwerkingsovereenkomsten zal de EU een terrorismebestrijdingsclausule
opnemen om samenwerking op dit belangrijke terrein te formaliseren.De Unie heeft de noodzakelijke maatregelen genomen om te voldoen aan de
verplichtingen van Veiligheidsraadresoluties 1373 en 1390 over de bestrijding
van terrorisme en daarover aan het Counter Terrorism Committee gerapporteerd. Zo heeft zij op 27 december 2001 een besluit genomen
over het instrumentarium om tegoeden van terroristen in de hele Unie te bevriezen.
Op de bijbehorende bevriezingslijst staat inmiddels een groot aantal terroristische
personen en organisaties. Bovendien heeft de Unie de aanbevelingen over witwassen
van de Financial Action Task Force on money laundering (FATF) uitgevoerd.Europees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)In 2002 hield de Raad zich voor het eerst bezig met EVDB-operaties onder
leiding van de Unie. De Raad van februari 2002 besloot tot oprichting van
de EU politiemissie (EUPM) in Bosnië-Herzegovina ter opvolging van de
politiemissie van de VN (IPTF). Vanaf januari 2003 zal de Unie leiding geven
aan verdere hervorming van de lokale politie, die een essentieel onderdeel
is voor de opbouw van de Bosnische rechtsstaat. Sinds april 2002 is een planningteam
actief om voorbereidingen te treffen voor deze missie.In het voorjaar is de discussie gestart over de eerste militaire operatie
van de EU. Het betreft de mogelijke opvolging van de NAVO-operatie Task Force Fox in Macedonië. Deze operatie zorgt
voor de veiligheid van internationale waarnemers van de EU en de OVSE die
toezien op de naleving van de overeenkomst van Ohrid. De Unie zal daarbij
gebruik maken van NAVO-middelen. De Europese Raad van Barcelona (maart 2002)
heeft vastgesteld dat overname van Task Force Fox
alleen mogelijk is als er permanente afspraken zijn over de samenwerking tussen
de EU en de NAVO. Daarvoor zal eerst het geschil tussen Griekenland en Turkije
over de deelname van derde landen moeten worden opgelost.Sinds de zomer van 2000 werken vier gezamenlijke werkgroepen een overeenkomst
tussen de EU en de NAVO uit. De overeenkomst bevat afspraken over de beveiliging
van documenten van de NAVO, militaire capaciteit en de toegang van de EU tot
NAVO-middelen bij een operatie onder leiding van de EU. Het geschil tussen
Griekenland en Turkije over deelname van derde landen (lees Turkije) in het
EVDB frustreert de totstandkoming van de afspraken. Tijdens de Europese Raad
van Sevilla (juni 2002) bleek een doorbraak opnieuw niet mogelijk. Afgewacht
moet worden of dat later dit jaar wel het geval is. De regering zal zich actief
inzetten om een oplossing te vinden.De hoge vertegenwoordiger en speciale vertegenwoordigersDe hoge vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid,
Javier Solana, is het «buitenlandse gezicht» geworden van de EU.
Hij heeft gezorgd voor verdere ontwikkeling van de buitenlandspolitieke rol
van de EU. Hij voorkwam een breuk tussen Servië en Montenegro en doorbrak
de patstelling rond de geboortekerk in Bethlehem.De Raad benoemt speciale vertegenwoordigers om de hoge vertegenwoordiger
te ondersteunen bij het gemeenschappelijke buitenlands en veiligheidsbeleid.
Zij vertegenwoordigen de Unie in landen of regio's die extra politieke aandacht
vergen. De Raad benoemde in 2001 een nieuwe speciale vertegenwoordiger voor
Afghanistan, waarmee hij uitdrukking gaf aan het belang van de wederopbouw
van een stabiel Afghanistan. Verder benoemde de Raad een speciale vertegenwoordiger
van de Unie in Bosnië om te verzekeren dat de EU politiemissie in Bosnië
integraal onderdeel wordt van het brede rule of law-beleid.
Daarnaast bestonden reeds speciale vertegenwoordigers voor het Midden-Oosten,
het Grote-Merengebied, Macedonië en voor het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa.
In totaal zijn er zes speciale vertegenwoordigers.Gemeenschappelijke strategieënIn januari 2002 heeft een evaluatie van de gemeenschappelijke strategieën
plaatsgevonden. De hoge vertegenwoordiger en de Commissie constateerden dat
de uitvoering van de gemeenschappelijke strategieën was verbeterd. Gerichtere
werkplannen die meerdere voorzitterschappen bestrijken hebben gezorgd voor
meer continuïteit. Tegelijkertijd zagen zij structurele tekortkomingen:
de strategieën zijn niet operationeel; er worden teveel prioriteiten
en geen posterioriteiten gesteld. Bij de herziening van de gemeenschappelijke
strategieën voor Rusland en Oekraïne in 2003 moeten deze tekortkomingen
goed worden aangepakt.Stand van zaken – derde landenBalkanTijdens het Belgische en Spaanse voorzitterschap is het stabilisatie-
en associatieproces verdiept. En marge van de Raad van oktober 2001 werd de
stabilisatie- en associatieovereenkomst met Kroatië getekend. De Raad
van juni 2002 bereikte overeenstemming over het onderhandelingsmandaat voor
de Commissie voor een overeenkomst met Albanië. Op Nederlandse wens bevat
het mandaat een stevige terrorismebestrijdingsclausule en een terugen overnameclausule.In oktober 2001 namen de landen van de Westelijke Balkan voor het eerst
deel aan de Europese Conferentie: een overleg tussen de lidstaten, de kandidaat-lidstaten,
Oekraïne, Moldavië en nu ook de landen van de Westelijke Balkan.
Zij sloten zich bij die gelegenheid aan bij de Europese inspanning in de strijd
tegen het terrorisme.De Unie heeft bij herhaling het belang benadrukt van samenwerking van
de landen in de regio met het Joegoslavië-tribunaal, zoals de toegang
tot getuigen en documenten en de arrestatie en overdracht van verdachten,
waaronder Karadzic en Mladic. Dit is essentieel voor verdere toenadering van
de Federale Republiek Joegoslavië (FRJ) en Bosnië tot de Euro-Atlantische
structuren.De economische betrekkingen tussen de Balkan-landen en de EU worden geïntensiveerd.
Het stabiliteitspact en de stabilisatieen associatieovereenkomsten ondersteunen
dit. Zij bevatten bepalingen over handelsliberalisering en overname van het acquis voor de interne markt.Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en MoldaviëIn het voorjaar van 2002 heeft de Raad gesproken over de relatie van de
EU met de nieuwe buren na uitbreiding. Deze discussie concentreerde zich op
Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië, die ook worden aangeduid met wider Europe. Na uitbreiding worden ook de directe grenzen
van de Unie met Rusland langer. Vanwege zijn geopolitieke gewicht vergt het
land een bijzondere behandeling. Met Rusland, Moldavië en Oekraïne
bestaan (pijleroverstijgende) samenwerkingsverbanden in de vorm van partnerschaps-
en samenwerkingsovereenkomsten. Met Wit-Rusland zijn de onderhandelingen daarover
nooit gestart wegens de politieke situatie.Tijdens de topontmoeting tussen Rusland en de EU (eind mei 2002 in Moskou)
zijn belangrijke economische stappen gezet, zoals toekenning van de status
van markteconomie aan de Russische Federatie (RF) en Russische toezeggingen
over de hervorming van de energiemarkt. Het Russisch WTO-lidmaatschap komt
dichterbij maar de onderhandelingen zijn nog niet in het finale stadium. Een
belangrijk punt waarop nog grote verschillen van inzicht bestaan tussen de
EU en Rusland betreft het personenverkeer over land tussen Kaliningrad en
de rest van Rusland, dat na toetreding van Litouwen tot de EU alleen door
Schengen-gebied zal kunnen gaan. Naast de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst
is er tussen de Unie en Rusland een energiedialoog en een High Level Group on the Common European Economic Space.De topontmoeting tussen de EU en Oekraïne vond plaats op 4 juli 2002.
Er is gesproken over de Oekraïense parlementsverkiezingen van maart 2002,
de uitbreiding van de EU, samenwerking bij crisismanagement, economische ontwikkelingen
en regionale politieke ontwikkelingen. Tijdens de samenwerkingsraad met Moldavië
in april 2002 is gesproken over de mogelijkheid van een vrijhandelsakkoord
tussen de EU en Moldavië, de situatie in Trans-Dnjestrië en grensoverschrijdende
douanesamenwerking. De betrekkingen met Wit-Rusland zijn het afgelopen jaar
niet verbeterd. Om het Wit-Russische isolement te doorbreken, heeft de EU
in 2002 laten weten onder welke voorwaarden zij Wit-Rusland wil steunen bij
politieke en economische hervormingen.Het vredesproces in het Midden-Oosten en het Middellandse-ZeegebiedDe situatie in het Midden-Oosten was een terugkerend onderwerp op de agenda
van de Raad. De Unie oefende publieke en stille diplomatieke druk uit op beide
partijen om zich aan gemaakte afspraken te houden en terug te keren naar de
onderhandelingstafel. Hoge vertegenwoordiger Solana en speciale vertegenwoordiger
Moratinos speelden hierbij een centrale rol. De Raad ondersteunde actief het
Saudische vredesinitiatief en het plan voor een internationale vredesconferentie.Met haar toezegging twaalf Palestijnen op te nemen die door Israël
van terrorisme werden beschuldigd, droeg de Unie bij aan oplossing van de
impasse rond de geboortekerk in Bethlehem. Nederland nam zelf geen Palestijnen
op. Mede op Nederlands aandringen werd bovendien besloten maatregelen te nemen
tegen de importen onder preferentieel tarief uit de Israëlische nederzettingen
in de Palestijnse gebieden.Het Spaanse voorzitterschap heeft het Barcelona-proces een stevige impuls
gegeven. Conform het besluit van de Europese Raad van Barcelona in maart 2002
besloot de ministeriële conferentie («Barcelona V») in april
2002 in Valencia een investeringsfaciliteit bij de EIB op te richten voor
de private sector in het Middellandse-Zeegebied. Verder nam zij het «Actieplan
voor het Barcelona-proces» en een kaderdocument over versterkte samenwerking
bij asiel en migratie aan. De associatieakkoorden met Algerije en Libanon
werden in de eerste helft van 2002 ondertekend. Het associatieakkoord met
Jordanië trad op 1 juni 2002 in werking. Daarmee is Syrië de enige
Middellandse-Zeepartner waarmee nog geen associatieakkoord gesloten is.De Raad van juni 2002 heeft een mandaat aangenomen voor onderhandelingen
over een handelsakkoord met Iran. In een verklaring bij het mandaat staat
dat afspraken zullen worden gemaakt over terrorismebestrijding en over een
politieke dialoog over zorgpunten als massavernietigingswapens, de strijd
tegen terrorisme, mensenrechten en de houding van Iran ten opzichte van de
situatie in het Midden-Oosten. De regering hecht aan de link tussen het akkoord
en de afspraken over een politieke dialoog.AfrikaIn de tweede helft van 2001 kwam de situatie in het Grote-Merengebied
vaak aan de orde. De Raad wilde een actievere rol van de EU. Hij benadrukte
het belang van een reguliere en constructieve dialoog tussen de landen in
de regio, vooral tussen de Democratische Republiek Kongo en Rwanda. Ook sprak
de Raad zijn steun uit voor het Lusaka-akkoord en het interne vredesproces
in de Democratische Republiek Kongo. Aan het eind van 2001 steunde de Raad
de totstandkoming van de tijdelijke Zuid-Afrikaanse beschermingsmacht in Burundi.De zorgwekkende situatie in Zimbabwe, waaronder het politieke geweld in
aanloop naar de verkiezingen, was een terugkerend thema. Conform artikel 96
van het Verdrag van Cotonou (het consultatie- en sanctieartikel) besloot de
Raad gesprekken met Zimbabwe te voeren over mensenrechten, democratische principes
en de rule of law. Omdat resultaten uitbleven,
werd deze consultatieprocedure nog voor de verkiezingen afgebroken en nam
de Raad sancties tegen Zimbabwe. De Raad stelde ook vast dat de verkiezingen
niet free and fair waren verlopen.In 2001 besteedde de Unie bijzondere aandacht aan de Hoorn van Afrika
en het conflict tussen Ethiopië en Eritrea. Nederland was voorzitter
van de Friends of UNMEE. De EU heeft zich ingespannen
de conflicten in de West-Afrikaanse landen Sierra Leone, Liberia en Guinee
te helpen oplossen. Na de dood van rebellenleider Savimbi en het staakt-het-vuren
in Angola steunde de Raad de vredesinitiatieven van de Angolese regering.AziëBegin oktober 2001 presenteerde de Commissie haar nieuwe strategie voor
samenwerking met Azië. De EU besloot tot een duidelijkere betrokkenheid
bij Azië. Armoedebestrijding en conflictpreventie vormen hierbij belangrijke
onderwerpen. Na verdrijving van de Taliban gaf de Unie in 2002 een substantiële
bijdrage van bijna 200 miljoen euro aan de wederopbouw van Afghanistan. Speciaal
vertegenwoordiger Klaiber speelde een belangrijke rol bij de voorbereiding
van de Loya Yirga in juni 2002. Verder besprak
de Raad de ontwikkelingen in Indonesië, de onafhankelijkheid van Oost-Timor
en de relatie met China. De ministers van Buitenlandse Zaken van de Asia-Europe Meeting (ASEM) ontmoetten elkaar in juni 2002
en spraken over terrorisme, Kasjmir en het Koreaanse schiereiland. Tegen het
einde van het Spaanse voorzitterschap vroegen de ontwikkelingen in Kasjmir
en de relatie tussen India en Pakistan bijzondere aandacht van de Raad.Latijns-AmerikaDe topontmoeting in mei 2002 tussen de EU en de landen van Latijns-Amerika
en het Caraïbisch gebied (de EU-LAC-top) nam het besluit de samenwerking
tussen de EU en de Andes-landen en tussen de EU en Centraal-Amerika te intensiveren.
De samenwerking moet leiden tot goed functionerende economieën, een intensieve
politieke dialoog en regionale integratie.In april 2002 werd overeenstemming bereikt over een associatieakkoord
met Chili, dat het komend jaar zal worden getekend. Het akkoord behelst een
vrijhandelszone, een politieke dialoog en samenwerking op andere gebieden.Trans-Atlantische betrekkingenDe gezamenlijke strijd tegen het terrorisme was een belangrijk onderwerp
in de trans-Atlantische betrekkingen tijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen.
In december 2001 ondertekenden de VS en Europol een overeenkomst over intensievere
samenwerking tussen politie-, informatie- en inlichtingendiensten. De Raad
voor Justitie en Binnenlandse Zaken bereikte in april 2002 overeenstemming
over de start van onderhandelingen met de VS over een overeenkomst voor wederzijdse
rechtshulp in strafzaken en uitlevering (zie ook hoofdstuk 2.4).In maart 2002 kondigden de Verenigde Staten importbeperkingen aan voor
een groot aantal staalproducten. De Raad van maart 2002 en de Europese Raad
van Barcelona steunden de geschillenbeslechtingsprocedure die de EU bij de
WTO is gestart. Zij riepen op tot een niet-escalerende, weloverwogen aanpak
volgens WTO-regels. De Raad werkt aan een verordening aan die het mogelijk
maakt op korte termijn aanvullende invoerrechten in te stellen op Amerikaanse
producten, als tegenmaatregel op de Amerikaanse invoerbeperkingen,
indien de VS onvoldoende uitsluitingen en geen handelspolitieke compensatie
biedt.Beleid in voorbereiding – thema'sTerrorismeDe Raad blijft nauw betrokken bij de strijd tegen het terrorisme. Hij
coördineert het Europese actieplan tegen het terrorisme. In contacten
met derde landen zal terrorisme en terrorismebestrijding actief aan de orde
worden gesteld. De EU zal dit formaliseren door een terrorismebestrijdingsclausule
op te nemen in nieuwe akkoorden. Waar nodig zal de Unie tegenover derde landen
een landenspecifiek beleid voeren van «the stick
and the carrot».Een belangrijke maatstaf is de uitvoering van resoluties 1373 en 1390
van de Veiligheidsraad door derde landen. Het Counter Terrorism
Committee van de Veiligheidsraad zal vaststellen of zij daarbij aanvullende
technische assistentie nodig hebben. De Unie kan hieraan een bijdrage leveren
in haar reguliere samenwerkingsprogramma's. Ook zelf zal de Unie verder werken
aan implementatie van maatregelen uit resoluties 1373 en 1390. Zij zal daarbij
bijzondere aandacht geven aan de bestrijding van financiering van terrorisme
door het Europese instrumentarium voor bevriezing van tegoeden te verbeteren.Europees veiligheids- en defensiebeleid (EVDB)Samen met de hoge vertegenwoordiger zullen de komende voorzitterschappen
verder werken aan de ontwikkeling van het EVDB. Daarbij heeft snelle totstandkoming
van permanente overeenkomsten tussen de EU en de NAVO prioriteit. Verder verdienen
de ontwikkeling van de Europese militaire en civiele capaciteit, intensivering
van Europese samenwerking bij bewapening en de betrokkenheid van Europese
NAVO-leden die geen EU-leden zijn bijzondere aandacht. Gezien de uitzonderingspositie
van Denemarken zal gedurende het Deense voorzitterschap Griekenland de defensieonderwerpen
voorzitten.Het European Capabilities Action Plan beoogt
de coördinatie tussen de lidstaten bij capaciteitsversterking te verbeteren.
Inmiddels zijn er zeventien landenpanels. Deze panels doen voorstellen voor
capaciteitsversterking op bepaalde terreinen. Griekenland is van plan deze
voorstellen te bespreken tijdens een ministeriële conferentie in het
voorjaar van 2003. Op Nederlands aandringen zal in de komende periode ook
worden onderzocht hoe het actieplan kan worden gebruikt bij het Defence Capabilities Initiative van de NAVO.De Unie wil een rol spelen bij vier terreinen van civiele crisisbeheersing:
politie, rule of law; civiel bestuur en civiele
bescherming. Het Deense voorzitterschap zal verder werken aan de uitvoering
van hetPolice Action Plan. Het is van plan een
actieplan op te stellen voor de rule of law. De
gedachten over civiel bestuur zijn nog niet ver ontwikkeld. Alleen douane
en niet-bindende richtlijnen voor civiel bestuur hebben aandacht gekregen.
Verdere verkenningen zijn noodzakelijk over de ondersteuning die de EU kan
geven bij civiel bestuur. Het Spaanse voorzitterschap heeft een begin gemaakt
met de uitwerking van civiele bescherming.In het najaar van 2002 zullen de lidstaten, vermoedelijk tijdens een ministeriële Capability Improvement Conference, moeten zeggen welke
middelen zij voor civiele crisisbeheersing ter beschikking willen stellen.
Het Deense voorzitterschap wil verder aandacht besteden aan de civiel-militaire
coördinatie bij crisisbeheersing. Het wil principes uitwerken om de coherente
en effectieve inzet te bevorderen van militaire middelen, politie en andere
instrumenten van de EU voor crisisbeheersing.De voorbereidingen van de Europese politiemissie in Bosnië zullen
veel aandacht vragen tijdens het Deense en Griekse voorzitterschap. Deze missie
zal illustreren in hoeverre de EU civiele crisisbeheersingsoperaties kan uitvoeren.
Ook derde landen kunnen een bijdrage geven aan crisisbeheersingsmissies. Er
zal een inventarisatie worden gemaakt met welke partners de EU samenwerkingsverbanden
kan aangaan voor civiele crisisbeheersing. De Unie zal de samenwerking de
Verenigde Naties, de OVSE en de Raad van Europa uitwerken.Gemeenschappelijke strategieënHet einde van de huidige gemeenschappelijke strategieën voor Rusland
(juni 2003) en voor Oekraïne (december 2003) dwingt de Raad zich te buigen
over de toekomst van het instrument van de gemeenschappelijke strategieën.
Ondanks de magere resultaten tot nu toe, is de Nederlandse inzet dat het kind
niet met het badwater moet worden weggegooid. De strategieën zijn potentieel
een waardevol instrument voor een effectief en coherent extern beleid. Zij
bieden bovendien de mogelijkheid van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
over onderwerpen in de tweede pijler. Wel moet de reikwijdte worden beperkt
en moet er een beter verband komen tussen doelen en middelen om de strategieën
een goed kader te laten vormen voor het externe beleid van de Unie.Beleid in voorbereiding – derde landenBalkanIn de komende periode wordt het stabilisatie- en associatieproces verder
verdiept. Waarschijnlijk zal de Unie onderhandelingen beginnen met Albanië
en met de FRJ over een stabilisatie- en associatieovereenkomst. Bij de FRJ
vormen samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal en goede afspraken
over de interne markt van Servië en Montenegro belangrijke voorwaarden
om de onderhandelingen te openen.Het Griekse voorzitterschap zal een conferentie organiseren binnen het
Zagreb-proces (de politieke samenwerking tussen de EU en de landen van de
Westelijke Balkan over een groot aantal onderwerpen). Regionale samenwerking,
justitie- en binnenlandse zaken en politieke samenwerking zullen daarbij centraal
staan. Ook zal in 2003 meer twinning (institutionele
ondersteuning door detachering van nationale experts) plaatsvinden. Nederland
zal daaraan bijdragen. De Westelijke Balkan zal in 2003 ongeveer 700 miljoen
euro ontvangen aan communautaire hulp die is bedoeld voor democratisering,
reconstructie, regionale samenwerking, justitieen binnenlandse zaken en steun
bij de overname van het acquis. Ook geven diverse
lidstaten, waaronder Nederland, aanzienlijke bilaterale hulp. Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en MoldaviëEind 2002 presenteert de Commissie onder het motto wider Europe een mededeling over de betrekkingen met de nieuwe oosterburen
van de Unie na uitbreiding. De Unie erkent de Europese roeping van deze landen.
In tegenstelling tot de Balkan-landen rekent zij hen echter niet als potentiële
kandidaten voor het lidmaatschap. Wel wil de Unie de samenwerking versterken
op gebieden als veiligheid, economisch beleid en justitie en binnenlandse
zaken. Voordat daarbij nieuwe vormen van samenwerking worden gebruikt, wenst
de regering eerst te bezien hoe bestaande instrumenten optimaal kunnen worden
benut.In november 2002 is een volgende topontmoeting tussen de EU en Rusland
gepland. Een oplossing voor het personenverkeer over land tussen Kaliningrad
en de rest van Rusland staat dan hoog op de agenda. Oekraïne oefent druk
uit voor een associatieakkoord dat uitzicht biedt op lidmaatschap van de Unie.
Het land beschouwt zichzelf als een fundamenteel andere partner voor de EU
dan Wit-Rusland en Moldavië. In Moldavië probeert de Unie probeert
bij te dragen aan verbetering van de economische en politieke situatie.Begin 2002 heeft de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD)
in samenwerking met de Wereldbank, de Europese Investeringsbank (EIB) en de
Commissie het NDEP-fonds opgericht (Northern Dimension
Environmental Partnership). Dit fonds heeft twee loketten, één
voor algemene milieuprojecten en één voor het opruimen van nucleair
afval in Noordwest-Rusland. De regering heeft toegezegd deel te nemen aan
het nucleaire loket, op voorwaarde van het totstandkomen van het Multilateral Nuclear Environmental Programme in Russia. Dit betreft
een raamovereenkomst waarin de basisregels opgenomen zijn voor de uitvoering
van projecten in Rusland, met name over aansprakelijkheid en belastingen.Als enige van de nieuwe buren heeft Wit-Rusland een regering die nauwelijks
bereid is tot politieke hervormingen of samenwerking met de EU. De Unie zal
blijven proberen het maatschappelijk middenveld (zoals het midden- en kleinbedrijf,
onafhankelijke media en universiteiten) te bereiken en te ondersteunen. Diplomatieke
en politieke contacten zullen op een laag pitje staan zolang president Lukashenko
aan de macht is en hervormingen uitblijven.Het vredesproces in het Midden-Oosten en het Middellandse-ZeegebiedLeidraad voor het Europese beleid voor het Midden-Oostenconflict is dat
de partijen zelf tot een oplossing moeten komen en dat de Unie daarbij alle
mogelijke ondersteuning wil bieden. De Nederlandse inzet in de Raad blijft
daarom vooral bepaald door de gebeurtenissen in de regio en de rol van de
Verenigde Staten.In het Barcelona-proces ligt de nadruk op aansluiting van de Middellandse-Zeelanden
bij het Europese systeem van oorsprongsregels, de dialoog over terrorismebestrijding
en de EIB-faciliteit. Het Griekse voorzitterschap zal een ministeriële
bijeenkomst over migratie organiseren. De voortgang in de politieke dialoog
is zoals gewoonlijk sterk afhankelijk van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten.
Waarschijnlijk kunnen de onderhandelingen over een associatieakkoord met Syrië
het komende jaar worden afgerond. In de aanloop naar het Nederlandse EU-voorzitterschap zal de regering bekijken of het initiatieven binnen
het Barcelona-proces kan ontplooien om de samenwerking met Middellandse-Zeelanden
verder uit te werken.AfrikaWaarschijnlijk zullen het Grote-Merengebied, de Hoorn van Afrika, West-Afrika
en Zimbabwe aandachtspunten blijven voor de Raad. Hij zal de Afrikaanse vredesprocessen
en vooral die in de Grote-Merenregio volgen en waar mogelijk ondersteunen.
Indien de situatie in Zimbabwe niet verbetert, kan de Raad besluiten nieuwe
sancties te treffen tegen dat land. De Raad zal wellicht ook aandacht moeten
geven aan het steeds nijpender voedseltekort in Zuidelijk Afrika. In de aanloop
van de ministeriële bijeenkomst van de EU en de SADC in november 2002
in Kopenhagen zal worden gesproken worden over de samenwerking met deze regio.
Tenslotte zal de Raad gebruik blijven maken van de mogelijkheden van het Verdrag
van Cotonou om een politieke dialoog te voeren.AziëDe spanningen tussen India en Pakistan vragen aandacht. Daarbij zal de
Unie de Amerikaanse en Russische inspanningen ondersteunen om een oplossing
te vinden voor het conflict. De Raad zal de relaties met de Association of South East Asian Nations (ASEAN) evalueren. Afghanistan
blijft veel aandacht en financiële middelen vergen.In september 2002 zal in Kopenhagen een topontmoeting plaatsvinden van
de EU en de ASEM, waar de spanningen tussen India en Pakistan en de ontwikkelingen
op het Koreaanse schiereiland aan de orde zullen komen. In 2003 zullen een
bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de ASEM en een bijeenkomst
tussen de EU en de ASEAN plaatsvinden. Tijdens deze bijeenkomsten zal ook
over Myanmar worden gesproken. Afhankelijk van ontwikkelingen in dat land,
kan de Unie besluiten tot positieve maatregelen.Latijns-AmerikaHet Deense en Griekse voorzitterschap zullen de resultaten van de afgelopen
EU-LAC-top (mei 2002) uitwerken. Dit behelst intensivering van de betrekkingen
met de Andes-landen en de landen in Centraal-Amerika. Na afronding van de
Doha-ronde wordt bezien of een WTO-conform vrijhandelsakkoord nog tot wederzijds
voordeel kan strekken.De Unie zal haar onderhandelingen met Mercosur over een associatieakkoord
voortzetten. Er wordt een begin gemaakt met de onderhandelingen over handelsliberalisering.
De onderhandelingen over samenwerking op diverse terreinen en over de politieke
dialoog zijn zo goed als afgerond.Trans-Atlantische betrekkingenOp de agenda van het Deense en Griekse voorzitterschap staat een versterking
van het strategische partnerschap tussen de EU en de Verenigde Staten en Canada.
De samenwerking richt zich op bevordering van de stabiliteit in de wereld
en op de behartiging van gemeenschappelijke waarden en belangen. Er is een
belangrijke rol voor de strijd tegen het terrorisme, intensievere samenwerking
bij justitie en binnenlandse zaken en samenwerking bij de nieuwe
WTO-ronde. Nederland zal erop aandringen dat de trans-Atlantische dialoog
een sterker politiek accent krijgt.In 2003 zal een topontmoeting plaatsvinden tussen de EU en Canada en tussen
de EU en de Verenigde Staten.4.2.1.2 HandelsbetrekkingenStand van ZakenWTOIn het najaar van 2001 heeft de Raad zich gebogen over de voorbereidingen
voor de vierde ministeriële conferentie van de WTO in Doha. Uiteindelijk
is het mandaat voor de Commissie hetzelfde gebleven als dat voor de vorige,
mislukte bijeenkomst in Seattle in 1999. In Doha ging de Raad (in een speciale
zitting van ministers van Handel) akkoord met de Ministerial
Declaration van de Doha-bijeenkomst, die het startschot was van een
nieuwe multilaterale handelsronde.Nederland heeft de Commissie opgeroepen aandacht te besteden aan de eisen
van ontwikkelingslanden over implementatie. De discussie over implementatie
gaat over de problemen van ontwikkelingslanden bij de uitvoering van bestaande
WTO-akkoorden. Om het draagvlak bij de ontwikkelingslanden te vergroten zijn
extra inspanningen voor implementatie en additionele markttoegang (voor onder
andere textiel) noodzakelijk.Algemeen preferentieel systeemHet algemeen preferentieel systeem (APS) is een autonoom handelspolitiek
instrument van de EU. Het doel ervan is de export van producten uit ontwikkelingslanden
naar de EU te bevorderen door hun tariefpreferenties te geven en zo een bijdrage
te leveren aan industrialisatie en economische groei in deze landen. De Raad
van december 2001 bereikte overeenstemming over een nieuwe verordening voor
het APS. Deze verordening loopt tot en met 31 december 2004. Het nieuwe APS
bevat het «everything but arms»-principe.
Op grond hiervan kunnen de minst ontwikkelde landen hun producten, met uitzondering
van wapens, zonder rechten of quota uitvoeren naar de EU. De regering streefde
bij de herziening naar een zo groot mogelijke markttoegang voor ontwikkelingslanden.
Hoewel het nieuwe APS een verbetering is ten opzichte van het oude, is het
niveau van handelsvoordelen voor ontwikkelingslanden dat de regering voor
ogen stond niet bereikt. Indien er echter geen akkoord was bereikt, zou het
lopende APS zijn verlengd. Daarmee waren ontwikkelingslanden slechter af geweest.Landen en gebieden overzeeDe Unie legt de betrekkingen met de landen en gebiedsdelen overzee vast
in het LGO-besluit. In november 2001 heeft de Raad unaniem een nieuw LGO-besluit
aangenomen, na intensief overleg met alle betrokken lidstaten, waaronder Nederland.
De regering heeft een uitgebalanceerd resultaat behaald voor de Nederlandse
Antillen en Aruba op het gebied van handel (met goede quota's voor suiker
en rijst), ontwikkelingshulp via het Europese ontwikkelingsfonds
en verbreding van de samenwerking met de Unie door deelname aan gemeenschapsprogramma's.ACS-landenDe Unie heeft een bijzondere samenwerking met landen uit Afrika, het Caraïbisch
gebied en de Stille Zuidzee (de ACS-landen). De Raad keurde in juni het mandaat
voor de Commissie goed om vanaf september 2002 onderhandelingen te voeren
met landen en regio's van de ACS-groep over de afsluiting van Economic Partnership Agreements (EPA's). Hiermee wordt binnen het
Verdrag van Cotonou getracht regionale samenwerking te bevorderen. De regering
staat kritisch tegenover EPA's, omdat zij een principiële voorkeur heeft
voor multilaterale handelsliberalisering boven bilaterale akkoorden. Zij hecht
daarom aan de clausule uit het Verdrag van Cotonou waaruit blijkt dat de Commissie
een gelijkwaardig alternatief zal bieden aan landen die geen EPA wensen.EU-VSZie «Trans-Atlantische betrekkingen».Beleid in voorbereidingWTOIn de loop van 2003 zal de Raad het onderhandelingsmandaat voor de Commissie
voor de vijfde ministeriële conferentie van de WTO vaststellen. Zie verder
hoofdstuk 2.8.4.2.2 Raad OntwikkelingssamenwerkingStand van ZakenDe Belgische en Spaanse voorzitterschappen hebben het Europese standpunt
voor twee belangrijke internationale conferenties voorbereid:– «Financing for Development» in Monterrey van 18 tot
22 maart 2002 en– de «Wereldtop voor duurzame ontwikkeling» (WSSD) in
Johannesburg van 26 augustus tot 4 september 2002.Financing for DevelopmentIn de aanloop naar de conferentie «Financing
for Development» (FfD) heeft Nederland geprobeerd donorlanden
concrete en bindende toezeggingen te laten doen over verhoging van hun officiële
ontwikkelingshulp (ODA). Uiteindelijk zouden alle landen moeten voldoen aan
het streefcijfer van de VN voor ODA, namelijk 0,7 procent van het bruto nationaal
inkomen.Als Europese inzet voor FfD heeft de Europese Raad van Barcelona (maart
2002) afspraken gemaakt over de ODA van de lidstaten. De afspraken behelzen
het volgende.– De lidstaten die de doelstelling van 0,7 procent nog niet hebben
bereikt, onderzoeken hoe zij die doelstelling kunnen bereiken en zetten daarvoor
een tijdschema uit.– Als eerste stap zullen die lidstaten zorgen dat hun ODA in 2006
ten minste 0,33 procent van het bruto nationaal inkomen bedraagt.– De lidstaten die wel al aan de doelstelling voldoen, handhaven
hun inspanningen.Met deze afspraken zal de ODA van de lidstaten in 2006 een Europees gemiddelde
van 0,39 procent van het bruto nationaal inkomen bereiken. De regering wenst
de uitvoering van deze afspraak te controleren. Dat zou mogelijk zijn indien
de Commissie over de voortgang rapporteert aan de Raad.Visserij en armoedebestrijdingDe Raad heeft de mededeling «Visserij en armoedebestrijding»
besproken en conclusies aangenomen. Om de coherentie van het beleid te verbeteren,
heeft de regering zich ingezet om de mededeling ook in de Visserijraad te
behandelen. De Raad heeft dit gedaan tijdens de bespre- king van het visserijakkoord
met Mauretanië.Betrokkenheid maatschappelijk middenveldHet Belgische voorzitterschap heeft een studiedag georganiseerd over de
rol van het maatschappelijk middenveld in landen in Afrika, het Caraïbisch
gebied en de Stille Zuidzee bij de uitvoering van het Verdrag van Cotonou.
Een kwart van de middelen van het nieuwe Europese ontwikkelingsfonds (EOF)
is daarvoor bestemd. Dit dwingt de Commissie en de nationale overheden in
de landen zelf meer aandacht te geven aan het maatschappelijk middenveld.Wereldtop voor duurzame ontwikkelingHet Belgische en Spaanse voorzitterschap hebben het standpunt van de EU
voor de «Wereldtop voor duurzame ontwikkeling» (WSSD) voorbereid.
De Europese Raad in Sevilla (juni 2002) heeft het standpunt bevestigd. De
Unie streeft naar een driedelig resultaat van de WSSD:– de WSSD moet een politieke verklaring opleveren over duurzame
ontwikkeling;– er moet een actieprogramma worden opgesteld dat door alle overheden
wordt aanvaard;– de WSSD moet leiden tot samenwerkingsverbanden (partnerships)
waarmee overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties bijdragen aan
de verwezenlijking van het actieprogramma.Vertrekpunt voor de Europese inzet zijn de resultaten van FfD en de vierde
ministeriële conferentie van de WTO in Doha. Met haar inzet wil de Unie
bijdragen aan armoedebestrijding, duurzame consumptie en productie, vermindering
van milieuvervuiling, coherentie, goed bestuur, de financiering van duurzame
ontwikkeling en duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen. De sectoren
die daarbij prioriteit verdienen zijn: gezondheid, water, energie, handel,
mondiale publieke goederen en duurzame consumptiepatronen. De regionale focus
moet op Afrika liggen.Beleid in voorbereidingTijdens het Deense voorzitterschap zal de Raad zich concentreren op een
goede afloop van de WSSD en de uitvoering van de afspraken. Vervolgens starten
in september de onderhandelingen voor de Economic Partnership
Agreements (EPA's), waarmee binnen het Verdrag van Cotonou wordt
getracht regionale samenwerking te bevorderen. Over de prioriteiten van het
Griekse voorzitterschap is nog weinig bekend.HandelHet verband tussen handel en ontwikkeling staat centraal tijdens het Deense
voorzitterschap. De regering heeft handel altijd als essentieel onderdeel
van ontwikkeling gezien. Ook binnen het Europees ontwikkelingsbeleid spelen
handel en regionale integratie een grote rol. Ter voorbereiding op de onderhandelingen
over de EPA's heeft de Raad het mandaat voor de Unie inmiddels vastgesteld.Migratie en ontwikkelingssamenwerkingOp herhaald Deens verzoek en mede in het licht van de actuele ontwikkelingen
heeft de Raad de Commissie verzocht een mededeling te publiceren over migratie
en ontwikkelingssamenwerking. Mogelijk zal de Unie tijdens het Deense voorzitterschap
een beleidskader voor migratie en ontwikkelingssamenwerking vaststellen. De
migratieproblematiek vereist een geïntegreerde, alomvattende benadering.
Om de migratiedruk te verminderen, moet ook het ontwikkelingsbeleid rekening
houden met migratiestromen. Uitgangspunt hierbij iscodéveloppement, oftewel «medeontwikkeling». Dit principe gaat ervan
uit dat migranten een belangrijke rol kunnen spelen in de ontwikkeling van
hun land. De opleiding en werkervaring van migranten die na een verblijf in
de EU terugkeren, ontwikkelingsprojecten en spaarregelingen bevorderen de
economische ontwikkeling en stabiliteit in landen van herkomst, waarmee de
migratiedruk vermindert.Harmonisatie en coördinatieDe Europese Raad van Barcelona (maart 2002) heeft verklaard concrete stappen
te willen zetten naar coördinatie van het beleid en harmonisatie van
procedures in 2004. De EU zal een aantal pilot-projecten
uitvoeren voor vijf landen, dat meer inzicht in de modaliteiten moet geven.Ontbinding van de hulpIn het Development Assistance Committee van
de OESO zijn afspraken gemaakt over de ontbinding van ontwikkelingshulp. De
EU zal verder spreken over de implementatie van deze afspraken. Ontbinding
van hulp kan een bijdrage leveren aan de verdere effectiviteit van de hulp.4.3 Raad voor Economische en Financiële ZakenDe nieuwe Raad voor Economische en Financiële Zaken is een samenvoeging
van de Ecofinraad en de Begrotingsraad. De beschrijving hieronder volgt deze
oude indeling. Vergaderdata   11 juli 2002:Eurogroep in
Brussel 12 juli 2002:Raad in
Brussel 19 juli 2002:Raad in
Brussel 6 en 7 september 2002:informele bijeenkomst ministers van Economische en Financiële Zaken in
Kopenhagen 7 oktober 2002:Eurogroep in
Luxemburg 8 oktober 2002:Raad in
Luxemburg 4 november 2002:Eurogroep in
Brussel5 november 2002:Raad
in Brussel 25 en 26 november 2002:Raad in Brussel 2 december 2002:Eurogroep in
Brussel 3 december 2002:Raad
in Brussel 20 januari 2003:Eurogroepin
Brussel 21 januari 2003:Raad
in Brussel 17 februari 2003:Eurogroep in
Brussel 18 februari 2003:Raad
in Brussel 6 maart 2003:Eurogroep in
Brussel 7 maart 2003:Raad in
Brussel 11, 12 en 13 april 2003:informele Raad in Chania 12 mei 2003:Eurogroep in
Brussel 13 mei 2003:Raad in Brussel 2 juni 2003:Eurogroep in
Luxemburg 3 juni 2003:Raad in Luxemburg4.3.1 EcofinraadEurogroepGewoonlijk komen de twaalf lidstaten die de euro hebben ingevoerd als
Eurogroep bijeen op de avond voorafgaand aan de Ecofinraad. De vaste agendapunten
van de Eurogroep in het afgelopen jaar waren:– de economische situatie in de eurozone;– de praktische aspecten van de introductie van de euro; en– de internationale rol van de euro.Ook speelde de begrotingssituatie in lidstaten een prominente rol in de
discussies in de Eurogroep. Verder behandelde de Eurogroep globalisering en
ontwikkeling en debatteerde zij over structurele kwesties als belasting- en
sociale zekerheidsstelsels.Tijdens het Spaanse voorzitterschap is het functioneren van de Eurogroep
verder verbeterd. Zij besteedt bijvoorbeeld meer aandacht aan structurele
onderwerpen. De status van de Eurogroep zal in de Conventie over de toekomst
van Europa aan de orde komen. De regering wenst de huidige praktijk van een
goed functionerende informele Eurogroep te bestendigen en, waar mogelijk,
verder te stroomlijnen.Stand van zakenTijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen heeft de Ecofinraad
zich geconcentreerd op de volgende hoofdthema's:– invoering van euromunten en -biljetten;– economische beleidscoördinatie;– gevolgen vergrijzing;– integratie van financiële markten;– afronding belastingpakket;– richtlijn voor energiebelasting; en– financiële gevolgen uitbreiding Europese Unie.Succesvolle invoering van de euromunten en -biljettenDoor de grondige voorbereidingen van deelnemende lidstaten en de Europese
instellingen is de introductie van de euromunten en -biljetten vlekkeloos
verlopen. De deelnemende landen hebben 15 miljard eurobankbiljetten gedrukt
en 51 miljard euromunten geslagen. In de eerste weken van 2002 hebben zij
8 miljard bankbiljetten en 38 miljard munten gedistribueerd onder 218 000
banken en postkantoren. Daarnaast hebben de deelnemende lidstaten
9 miljard nationale bankbiljetten en 107 miljard nationale munten uit omloop
genomen. De inwoners van de deelnemende lidstaten hebben de nieuwe munt snel
omarmd, wat bleek uit de enthousiaste aankoop van mini
kits met euromunten. Al aan het einde van de eerste week van januari
2002 waren de meeste contante betalingen in euro's. Aan het einde van de tweede
week, waren er nog maar weinig nationale munten en bankbiljetten in omloop.Economische beleidscoördinatieTerwijl de eurozone een gemeenschappelijk monetair beleid heeft, is het
economische beleid vooral een nationale aangelegenheid. Coördinatie van
het economisch beleid (waaronder het begrotingsbeleid) is daarom belangrijker
geworden. Een uniform monetair beleid verhoudt zich immers slecht met het
sterk uiteenlopende economische beleid in de lidstaten. Beleidsconcurrentie
zorgt voor convergentie van het economische beleid. Beleidscoördinatie –
dat op zich daar ook aan kan bijdragen – is nodig om een level playing field te scheppen en ongewenste neveneffecten tegen
te gaan. Het Nederland uitgangspunt is daarom: beleidsconcurrentie waar mogelijk,
beleidscoördinatie waar nodig. De regering meent dat het huidige coördinatieraamwerk
van het financieel-economisch beleid naar wens functioneert.De globale richtsnoeren voor het economische beleid zijn het overkoepelende
instrument voor economische beleidscoördinatie. Hoewel zij niet juridisch
bindend zijn, gaan de lidstaten wel een politieke verplichting aan. De lidstaten
worden in de globale richtsnoeren steeds meer afzonderlijk aangesproken op
hun beleid. Onder invloed van de Lissabon-agenda hebben de globale richtsnoeren
een steeds grotere reikwijdte gekregen (met bijvoorbeeld structurele hervormingen,
duurzame ontwikkeling). De Raad heeft de globale richtsnoeren voor 2002, na
bespreking tijdens de Europese Raad van Sevilla, in juni 2002 vastgesteld.
De globale richtsnoeren overkoepelen diverse instrumenten en procedures voor
coördinatie van onderdelen van het sociaal-economisch beleid: het stabiliteits-
en groeipact voor het begrotingsbeleid, het Luxemburg-proces voor het werkgelegenheidsbeleid,
het Cardiff-proces voor structurele hervormingen van product- en kapitaalmarkt
en het Keulen-proces voor de macro-economische dialoog (zie voor een uitgebreide
beschrijving hoofdstuk 6 van de «Staat van de Unie» van vorig
jaar).Het stabiliteitsprogramma (of convergentieprogramma voor lidstaten die
nog niet aan de euro deelnemen) is een van de belangrijkste rapportages van
de lidstaten voor economische beleidscoördinatie. In zijn stabiliteitsprogramma
vermeldt een lidstaat hoe hij in het komende jaar zal voldoen aan de doelstelling
uit het stabiliteits- en groeipact van een begroting nabij evenwicht of met
een overschot. Volgens de globale richtsnoeren 2002 moeten de lidstaten ernaar
streven dit doel in 2004 te bereiken.Indien een lidstaat een begrotingstekort heeft van meer dan 3 procent
van zijn bruto nationaal product, kan de Raad hem in het uiterste geval financiële
sancties opleggen. Voorafgaand daaraan kan de Commissie de Raad adviseren
een early warning te geven aan een lidstaat die
de grens van 3 procent dreigt te overschrijden. In het najaar van 2001 bleek
uit de stabiliteitsprogramma's van Duitsland en Portugal dat hun begrotingstekorten
te dicht bij de 3 procent kwamen. De Commissie heeft daarom voorgesteld deze
landen een early warning te geven. Na felle discussies
in de Eurogroep en de Raad, is de Raad uiteindelijk akkoord gegaan met een verklaring waarin Duitsland en Portugal zich committeren aan verdere
begrotingsconsolidatie, met daarbij de opmerking dat de Commissie met haar
voorstel juist heeft gehandeld. Meer in het algemeen blijkt dat sommige lidstaten
in een periode van economische tegenwind en verkiezingen moeite hebben met
de naleving van afspraken uit de economische beleidscoördinatie. Nederland
hecht er echter veel waarde aan dat dat toch gebeurt.Gevolgen vergrijzingOp Nederlands initiatief heeft de Europese Raad van Stockholm (maart 2001)
vastgesteld dat de Raad in de globale richtsnoeren en de stabiliteitsprogramma's
de gevolgen moet toetsen van de vergrijzing voor de houdbaarheid op lange
termijn van de overheidsfinanciën. De lidstaten moeten daarom in hun
stabiliteitsprogramma's hieraan aandacht besteden. Dit is voor het eerst in
de stabiliteitsprogramma's voor 2002 gebeurd. De rapportage was aanleiding
voor de Raad lidstaten op te roepen tot een ambitieuzere reductie van de overheidsschuld,
vergroting van de arbeidsparticipatie en doorvoeren van pensioenhervormingen.Integratie van financiële marktenHet «Actieplan financiële diensten», dat de Raad in 2000
heeft vastgesteld, bevat een pakket van 43 maatregelen dat moet leiden tot
geïntegreerde financiële markten in 2005. Tijdens de Belgische en
Spaanse voorzitterschappen is voortgang geboekt bij de voltooiing van het
actieplan. In haar zesde voortgangsrapportage (mei 2002) uitte de Commissie
zich positief over de ontwikkelingen.Belangrijk onderdeel van het actieplan voor financiële diensten is
het zogeheten «Lamfalussy-plan». Dit plan bevat voorstellen voor
een versnelde wetgevingsprocedure die moet leiden tot integratie van de Europese
effectenmarkten in 2003. Na onderhandelingen van bijna een jaar hebben de
Raad en de Commissie een compromis bereikt met het Europees Parlement over
de uitvoering van de aanbevelingen van het Lamfalussy-plan. Verder heeft de
Raad in het afgelopen jaar een akkoord bereikt over belangrijke onderdelen
van het actieplan voor financiële diensten, waaronder de richtlijn voor
grensoverschrijdende betalingen, de richtlijn voor pensioenfondsen, de richtlijn
over marktmisbruik en de richtlijn voor assurantietussenpersonen. De richtlijn
voor pensioenfondsen ziet toe op veilige en efficiënte belegging van
de bijdragen. Zij maakt grensoverschrijdende activiteiten voor pensioenfondsen
mogelijk. Nederland heeft voldoende garanties weten te bereiken om het eigen
karakter van zijn systeem van bedrijfspensioenen onaangetast te laten.Afronding belastingpakketTijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen werd moeizame vooruitgang
geboekt met het belastingpakket. Doel van dit pakket is schadelijke belastingconcurrentie
te voorkomen en de werking van de interne markt te bevorderen. Het belastingpakket
bestaat uit drie onderdelen:– een gedragscode ter voorkoming van schadelijke belastingconcurrentie;– een richtlijnvoorstel voor de afschaffing van bronheffing op interest-
en royaltybetalingen tussen verbonden ondernemingen; – een richtlijnvoorstel voor de fiscale behandeling van rente op
spaartegoeden.Een ambtelijke groep op hoog niveau coördineert de werkzaamheden
en verzekert een gelijkmatige voortgang op de drie onderdelen van het belastingpakket.
Het belastingpakket kan alleen worden uitgevoerd wanneer er overeenstemming
is over alle drie de onderdelen. De onderhandelingen over het richtlijnvoorstel
over interest en royalty zijn bijna afgerond. Over geen van de drie onderdelen
heeft de Raad echter al een definitief akkoord bereikt. De Europese Raad van
Santa María da Feira (juni 2000) heeft bepaald dat het belastingpakket
voor het einde van 2002 moet zijn afgerond.Richtlijn voor energiebelastingDe Europese Raad van Barcelona (maart 2002) heeft de Raad verzocht om,
parallel met het akkoord over de opening van de energiemarkten, uiterlijk
in december 2002 een akkoord te bereiken over de aanneming van de richtlijn
voor energiebelasting. Tijdens het Spaanse voorzitterschap is grote vooruitgang
geboekt. Een ambtelijke groep op hoog niveau zorgt vanaf mei 2002 dat het
tempo in de onderhandelingen gehandhaafd blijft. Financiële gevolgen uitbreiding Europese UnieDe discussie in de Raad over de financiële gevolgen van de uitbreiding
spitst zich toe op directe inkomenssteun in de landbouwsector van de kandidaat-lidstaten
en de overige hoofdstukken met grote financiële gevolgen namelijk de
hoofdstukken «Begroting» en «Regionaal beleid». Nederland
wenst vast te houden aan de aanname van de Europese Raad van Berlijn (maart
1999) dat geen directe inkomenssteun wordt toegekend aan kandidaat-lidstaten.
In ruil daarvoor reserveerde de Europese Raad een relatief hoog bedrag voor
plattelandsontwikkeling voor de nieuwe lidstaten. De reden hiervoor was dat
inkomenssteun noodzakelijke hervormingen en modernisering van de landbouw
in de nieuwe lidstaten in de weg zal staan. De discussie over de inkomenssteun
is pas echt van start gaan na de presentatie door de Commissie van de mid term review van het landbouwbeleid in de zomer van
2002. Ook de discussie over de hoofdstukken «Begroting» en «Regionaal
beleid» zal in de tweede helft van 2002 worden geïntensiveerd.
Hierbij speelt een rol dat er twijfels zijn over de absorptiecapaciteit van
structuurfondsen in de kandidaat-lidstaten.ASEMDe ministers van Financiën van de Asia-Europe
Meeting (ASEM) spraken in juli 2002 in Kopenhagen over economische
ontwikkelingen in Europa en Azië, bestrijding van witwassen en van financiering
van terrorisme, versterking van het internationaal financieel bestel en monetaire
en financiële samenwerking.Beleid in voorbereidingEconomische beleidscoördinatieHet is in Nederlands belang dat de afzonderlijke lidstaten afspraken en
aanbevelingen uit de economische beleidscoördinatie nakomen. De groeivertraging
in 2001 en 2002 mag geen reden zijn dat niet te doen. Bij de vaststelling
of de lidstaten de afspraken naleven, is de onafhankelijke rol
van de Commissie erg belangrijk. Zij vervult deze rol goed, getuige ook haar
voorstel voor een early warning aan Duitsland
en Portugal.De regering streeft naar goede implementatie van bestaande afspraken en
verkleining van wat de Commissie de delivery gap
noemt. Daarom zou zij het toejuichen indien de Commissie in het syntheserapport
en implementatierapport de prestaties van afzonderlijke lidstaten tegen elkaar
afzet en nagaat wat de verschillen veroorzaakt. Verder wil de regering dat
lidstaten elkaar en de Commissie in een vroeg stadium informeren over economische
beleidsmaatregelen en begrotingsontwikkelingen die een effect kunnen hebben
op de economie van de EU. De informatie-uitwisseling mag echter niet leiden
tot voorafgaande goedkeuring door de Commissie van nationale begrotingen.Integratie van financiële markten en regulering van
effectenmarktenDe Raad zal verder werken aan de aanneming van maatregelen uit het actieplan
voor financiële diensten. Hij zal speciale aandacht geven aan de maatregelen
voor integratie van de effectenmarkten te bewerkstelligen, waarvoor de Europese
Raad van Stockholm een uiterste termijn heeft gesteld van eind 2003. De richtlijnen
overnamebiedingen en grensoverschrijdende fusies prijken in de komende periode
ook hoog op de agenda.Gevolgen vergrijzingDe stabiliteitsprogramma's van de meeste lidstaten tonen weinig ambitie
de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op langere termijn te versterken.
Verkiezingen, gebrekkige begrotingsdiscipline en afnemende economische groei
zorgen daarvoor. De lidstaten moeten een beter inzicht geven in de gevolgen
van de vergrijzing voor hun begrotingen. Het is dan ook positief dat de lidstaten
in het najaar van 2002 nationale pensioenstrategieën presenteren.Uitbreiding EUDe Raad zal zich in het najaar van 2002 buigen over de financiële
gevolgen van de uitbreiding. Zoals eerder gememoreerd gaat het hierbij vooral
om de hoofdstukken «Landbouw», «Begroting» en «Regionaal
beleid». De discussie zal hierbij vooral gaan over de directe inkomenssteun,
de structuurfondsen en eventuele financiële compensatie. Indien de tijdsplanning
het toelaat, zou het ook voor de hand liggen dat de Raad zich buigt over de
dit najaar te verschijnen voortgangsrapportages van de Commissie en dan vooral
over de beoordeling of de kandidaat-lidstaten voldoen aan de economische Kopenhagen-criteria.De samenwerking met de kandidaat-lidstaten over de economische voorbereiding
van deze landen op toetreding tot de Unie, die in de lente van 2001 is gestart,
zal worden voortgezet. Alle kandidaat-lidstaten hebben een economisch programma
(Pre-Accesion Economic Program) ingediend bij
de Commissie. De Raad heeft in een gezamenlijke vergadering met hen deze programma's
beoordeeld. De economische programma's zijn inmiddels geactualiseerd en zullen
in het najaar van 2002 opnieuw worden beoordeeld. Ook is er een dialoog voorzien
tussen de Raad en de kandidaat-lidstaten over het toezicht op de financiële
markten.Referenties– Mededeling van de Commissie: «Verslag over de voorbereidingen
voor de invoering van de eurobankbiljetten en -muntstukken»– Sixth Report on the Progress of the Financial Services Action
Plan: «An improving climate – but quite some way to go»– Aanbeveling van de Commissie over de globale richtsnoeren voor
het economisch beleid van de lidstaten en de Gemeenschap voor 2002.– http://www.minfin.nl (het ministerie van Financiën)– http://www.dnb.nl (De Nederlandsche Bank)– http://www.europe.eu.int/comm/index (de Europese Commissie)4.3.2 BegrotingsraadZie tevens hoofdstuk 3 («De financiën van de Unie»).Stand van zakenDe behandeling van EU-begroting 2003 verloopt volgens het volgende stramien:– presentatie van het voorontwerp van de begroting van de Commissie
tijdens de reguliere Ecofinraad van mei 2002;– eerste lezing van het voorontwerp van de begroting tijdens de
Ecofinraad (onderdeel Begroting) van 19 juli 2002 en vaststelling ontwerpbegroting
door de Raad;– eerste lezing van de ontwerpbegroting door het Europees Parlement
in plenaire zitting van oktober 2002;– tweede lezing van de ontwerpbegroting zoals geamendeerd door het
Europees Parlement op 25 en 26 november 2002; en– tweede lezing van de ontwerpbegroting door het Europees Parlement
in december 2002 en de vaststelling van de begroting voor 2003.In 2003 verloopt de voorbereiding van de begroting voor 2004 langs dezelfde
lijnen. Daarbij hoort ook de aanname dat er, zoals in het verleden, twee aparte
Raden zullen worden gewijd aan de eerste en tweede lezing van de begroting
door de Raad. Het opgaan van de Begrotingsraad in de Ecofinraad zou daarom
geen gevolgen moeten hebben voor de manier waarop de jaarlijkse begrotingsprocedure
is ingericht.Op 19 juli 2002 kwam de Ecofinraad (onderdeel Begroting) bijeen ter bespreking
van de EU-begroting 2003. Voorafgaand aan de eerste lezing van de begroting
door de Raad is traditiegetrouw een delegatie van de begrotingscommissie van
het Europees Parlement ontvangen. Tijdens deze conciliatie is getracht mogelijke
geschilpunten tussen Raad en Europees Parlement op te lossen. De belangrijkste
twee discussiepunten waren de financiële middelen voor het gemeenschappelijke
buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de administratieve uitgaven voor
de instellingen van de Unie.De Raad heeft in zijn eerste lezing de beschikbare middelen voor het GBVB
opgehoogd van 40 miljoen euro (voorstel Commissie) naar 47,5 miljoen. In 2002
was 30 miljoen beschikbaar. Doel van de Raad tijdens de conciliatie met het
Europees Parlement was een akkoord te krijgen voor deze verhoging van in totaal
17,5 miljoen. Reden voor deze verhoging ligt erin dat de EU in 2003 de leiding
over de politiemissie in Bosnië van de Verenigde Naties zal overnemen.
De delegatie van het Europees Parlement beschikte echter niet
over een mandaat om nu al een oordeel over deze wens van de Raad te kunnen
uitspreken. Van zijn kant wenste het Europees Parlement een afspraak te maken
met de Raad over de inzet van de noodhulpreserve voor andere dan strikt humanitaire
zaken. Uiteindelijk is een compromis tussen deze twee wensen gevonden met
de opstelling van een gezamenlijke verklaring waarin deze twee elementen zijn
samengebracht. De Commissie heeft zich met deze verklaring geassocieerd.Voor de administratieve uitgaven is met het Europees Parlement overeengekomen
dat het subplafond van de financiële perspectieven voor de administratieve
uitgaven van de instellingen moet worden gerespecteerd. Hiermee is het voorstel
van de Commissie om het flexibiliteitsinstrument voor de administratieve uitgaven
in te zetten van de baan. De Commissie was tot de slotsom gekomen dat het
niet mogelijk was de optelsom in te passen van alle wensen van de instellingen
binnen het subplafond van de financiële perspectieven voor categorie
V. Zij kwam uit op een overschrijding van 66 miljoen euro. Nadat alle definitieve
ramingen van de instellingen binnen waren, bleek deze overschrijding 74 miljoen
te zijn. Voornaamste reden voor deze overschrijding was de wens van alle instellingen
zich voor te bereiden op de naderende uitbreiding. Hiervoor waren vooral op
het personele vlak (tolken en vertalers) additionele middelen nodig.De Raad heeft tijdens de voorbereidingen voor de eerste lezing een andere
insteek gekozen, waarbij door kortingen op niet-uitbreidingsgerelateerde begrotingsposten
financiële ruimte werd gemaakt voor de additionele wensen inzake de voorbereiding
voor de uitbreiding. Deze aanpak is nu door het Europese Parlement overgenomen.
Een oplossing binnen de kaders van de financiële perspectieven werd zo
mogelijk. Tijdens de Raad van 25 november 2002 zal deze afspraak definitief
worden ingevuld.Na de eerste lezing van de Raad bedragen de totale vastleggingskredieten
99,5 miljard euro en de betalingskredieten 97 miljard euro. Ten opzichte van
de begroting 2002 is er bij de vastleggingskredieten sprake van een stijging
met 0,9 procent en bij de betalingskredieten met 1,4 procent. De totale marge –
het verschil tussen de door de Raad vastgestelde ontwerpbegroting en de financiële
perspectieven – bedraagt 2,8 miljard euro (vastleggingskredieten). Het
totaal aan betalingskredieten komt overeen met 1,01 procent van het Europese
BNP.4.4 Raad voor Justitie en Binnenlandse ZakenDeze Raad is door de Europese Raad van Sevilla in de oude vorm gehandhaafd. Vergaderdata   13 en 14 september 2002:informele bijeenkomst van ministers van Justitie en
Binnenlandse Zaken in Kopenhagen 14 en 15 oktober 2002:Raad in Luxemburg 28 en 29 november 2002:Raad in Brussel 20 december 2002:Raad
in Brussel 27 en 28 februari 2003:Raad in Brussel 28 en 29 maart 2003:informele Raad in Veria 4 april 2003:Raad in
Luxemburg 5 en 6 juni 2003:Raad
in Luxemburg6 juni 2003:informele
bijeenkomst van ministers van Openbaar Bestuur op RhodosStand van zaken – asiel en migratieIn 1999 heeft de Europese Raad van Tampere afgesproken vaart te maken
met de ontwikkeling van een Europese ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
In de eerste helft van 2004 moeten de fundamenten voor deze ruimte zijn gelegd.
Ruim twee jaar na Tampere heeft de Europese Raad te Laken de balans opgemaakt
van de samenwerking bij asiel en migratie en de politie- en justitiesamenwerking.
Hij constateerde dat de samenwerking in het asiel- en migratiebeleid minder
snel en wezenlijk was dan verwacht, hoewel alle lidstaten gezamenlijk beleid
als onontbeerlijk beschouwen.Tijdens het Spaanse voorzitterschap zijn echter vorderingen gemaakt. De
toestroom van illegale vreemdelingen en de electorale ontwikkelingen in de
eerste helft van 2002 plaatsten asiel- en migratiebeleid hoog op de agenda
van de Europese Raad van Sevilla van juni 2002. De Europese Raad besloot de
migratieproblematiek de komende periode prominent op de agenda te houden.
Hij stelde vast dat voor een gezamenlijk beheer van de migratiestromen meerdere
aspecten van belang zijn: integratie van legale immigranten, een asielbeleid
dat internationale verplichtingen respecteert en een krachtige aanpak van
illegale immigratie en mensenhandel. Daarbij moet een effectieve regeling
van de terugkeer van afgewezen asielzoekers worden opgezet. Ook is overeengekomen
dat meer voortgang moet worden geboekt met harmonisatie van het asiel- en
migratiebeleid op basis van het Verdrag van Amsterdam.Het doel van een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid is asielzoekers
evenwichtiger te verdelen over de lidstaten en asylum shopping te voorkomen. Het Verdrag van Amsterdam schrijft voor dat er voor
mei 2004 gemeenschappelijke minimumnormen voor de asiel- en migratiewetgeving
van de lidstaten moeten zijn. Het einddoel van het asielbeleid van de Europese
Raad van Tampere is nog ambitieuzer is: namelijk een gemeenschappelijk asielstelsel.Een aantal maatregelen is reeds getroffen. In 2000 is een Europees vluchtelingenfonds
opgericht. Dit fonds is een concrete stap naar grotere financiële solidariteit
tussen de lidstaten bij opvang van asielzoekers, integratie van vluchtelingen
en terugkeer van afgewezen asielzoekers. Ook is in 2000 een systeem voor een
centraal register van vingerafdrukken van asielzoekers in het leven geroepen
(«Eurodac»). Uiterlijk begin 2003 moet het operationeel zijn.
In 2001 is een richtlijn met minimumnormen voor de tijdelijke bescherming
van ontheemden aangenomen. Deze richtlijn is bedoeld voor situaties van een
plotselinge, massale instroom zoals tijdens de crises in Bosnië en Kosovo.
De richtlijn bevat afspraken over de beschermingsperiode, de opvang en het
recht op gezinshereniging. In april 2002 heeft de Raad een voorlopig akkoord
bereikt over minimumnormen voor de opvang van asielzoekers, dat in het najaar
van 2002 zal worden bekrachtigd.De Commissie heeft eind november 2000 een mededeling over een Europees
immigratiebeleid uitgebracht. Hierin pleit zij voor verruiming van de arbeidsmigratie.
De lidstaten hebben dit voorstel niet overgenomen. De behoefte aan arbeidsmigranten
is immers sterk afhankelijk van de demografische en economische omstandigheden
in de lidstaten. De regering is geen voorstander van een algemene verruiming
van arbeidsmigratie omdat het geen oplossing is voor knelpunten op de arbeidsmarkt.
Wel is er in enkele sectoren zo'n grote vraag naar arbeid dat zij niet met
het arbeidspotentieel uit de EER kan worden opgelost. In die gevallen moeten
de mogelijkheden voor tijdelijke migratie worden onderzocht. Het betreft hier
vooral hoogopgeleide kennismigranten. Dit tijdelijke verkeer van dienstenleveranciers
in specifieke sectoren zal ook aan de orde komen in de dienstenonderhandelingen
in de WTO.Op verzoek van de Europese Raad van Laken heeft het Spaanse voorzitterschap
een «Actieplan ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel»
opgesteld dat in februari 2002 door de Raad is aangenomen. Het plan voorziet
in een geïntegreerde aanpak met een interne dimensie (verbetering van
het visumbeleid, grensbewaking en strafrechtelijke handhaving) en een externe
dimensie (de integratie van het asiel- en immigratiebeleid in het externe
beleid van de EU, vooral voor een succesvol terugkeerbeleid). Belangrijkste
elementen van het actieplan zijn de minder fraudegevoelige visumstickers bijvoorbeeld
door toepassing van biometrie, de instelling van een Europese databank over
visumafgifte en visumweigering en de stapsgewijze ontwikkeling van een gemeenschappelijk
beheer van de buitengrenzen. De Commissie stelt hierbij een Europees grenspolitiekorps
voor. In Sevilla bleek dat nog weinig lidstaten hiervoor voelen. De regering
meent dat het voorstel eerst moet worden uitgewerkt op elementen als de bevoegdheidsverdeling,
de financiering en de parlementaire controle. In de tussentijd zouden verdergaande
praktische werkafspraken kunnen worden gemaakt om de samenwerking bij het
beheer van de buitengrenzen te versterken. De regering ondersteunt een dergelijk
streven.Een belangrijk onderdeel uit het actieplan is het gemeenschappelijk terugkeerbeleid
voor personen die illegaal in de EU verblijven. De Commissie heeft dit uitgewerkt
in een groenboek. Overigens zo'n beleid al in ontwikkeling: sinds 1999 wordt
standaard in alle overeenkomsten met derde landen een terug- en overnameclausule
opgenomen. Dit betreft de akkoorden met Algerije, Armenië, Azerbeidzjan,
Kroatië, Egypte, Georgië, Libanon, Macedonië, Oezbekistan en
het Verdrag van Cotonou. De Unie onderhandelt over terug- en overnameovereenkomsten,
of zal dat binnenkort doen, met Rusland, Marokko, Pakistan en Sri Lanka. Daarna
komen China, Turkije, Albanië en Oekraïne aan bod. De terug- en
overnameovereenkomsten met Hong Kong en Macao zijn beide reeds ondertekend.De Europese Raad van Sevilla heeft benadrukt dat, voor een succesvol terugkeerbeleid,
het asiel- en migratiebeleid veel meer moet worden geïntegreerd in het
externe beleid van de Unie dan nu het geval is. In 2002 is mede daarom het
mandaat van de High Level Working Group on Asylum and Migration (HLWG) uitgebreid. Deze werkgroep is op Nederlands initiatief in
1999 opgericht om de samenwerking te verbeteren met derde landen waar asiel-
en migratiestromen vandaan komen (herkomst en doorreis). Het nieuwe mandaat
geeft de HLWG de mogelijkheid om zich naast bestaande actieplannen ook op
andere vraagstukken te richten. Het gaat hierbij onder meer om partnerschappen
met derde landen en vroegtijdige consultatie van landen en regio's
van doorreis en oorsprong. De relatie tussen migratie en andere beleidsvelden
is nu expliciet in het mandaat opgenomen.Stand van zaken – politiële en justitiële
samenwerkingJustitiële samenwerkingDe Europese Raad van Tampere heeft opgeroepen tot wederzijdse erkenning
van rechterlijke beslissingen en vonnissen en de onderlinge aanpassing van
de wetgeving om de samenwerking en de bescherming van de rechten van het individu
verbeteren. In een Europese rechtsruimte moeten burgers en rechtspersonen
in alle lidstaten even gemakkelijk toegang kunnen hebben tot de rechter als
in hun eigen land.Om de toegang tot de rechter te verbeteren heeft de Commissie in januari
2002 een voorstel gedaan voor minimumnormen voor rechtsbijstand in civiele
zaken. De regering steunt dit voorstel, maar is van mening dat het slechts
van toepassing moet zijn op grensoverschrijdende geschillen. Ook heeft de
Commissie een groenboek gepubliceerd over alternatieve geschillenbeslechting
in handels- en civiele zaken. Het betreft hier nog een eerste verkenning,
die in oktober 2002 zal worden uitgewerkt.Eind 2000 heeft de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken een programma van
wederzijdse erkenning van rechterlijke beslissingen goedgekeurd. De Europese
Raad van Laken (december 2001) heeft het belang hiervan benadrukt zowel voor
het burgerlijk recht als het strafrecht.In het burgerlijk recht is vooruitgang geboekt bij de harmonisatie van
familierecht. In mei 2002 heeft de Commissie een voorstel gedaan voor de wederzijdse
erkenning van ouderlijke verantwoordelijkheid. Dit voorstel bepaalt welke
rechter bevoegd is wanneer een kind in een ander land verblijft dan waar het
zijn reguliere verblijfsplaats heeft. Het stelt verder regels voor voor de
erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen over omgangsrecht.Ook in het strafrecht zijn besluiten genomen over wederzijdse erkenning
van rechterlijke beslissingen, met name ter bevriezing van vermogensbestanddelen.
In juni heeft de Raad het Europese aanhoudingsbevel vastgesteld. Het moet
de overlevering van verdachten uit de lidstaten versnellen en zal begin 2004
in werking treden.CriminaliteitsbestrijdingNa de aanslagen in de VS heeft criminaliteitsbestrijding inclusief terrorisme
in de Unie nieuwe prioriteit gekregen. Er is veel vooruitgang geboekt met
operationele samenwerking en met de wettelijke basis hiervoor.Met de inwerkingtreding van het besluit tot oprichting van Eurojust is
deze organisatie op 6 maart 2002 formeel van start gegaan. De zetel van Eurojust
is tijdens de Europese Raad van Laken (december 2001) voorlopig toegewezen
aan Den Haag; de voorbereidingen voor deze tijdelijke vestiging zijn in een
vergevorderd stadium. Eurojust is een samenwerkingsverband van nationale magistraten
(meestal officieren van justitie) uit de lidstaten, dat als voornaamste doel
heeft de coördinatie van opsporing en vervolging van ernstige vormen
van grensoverschrijdende, georganiseerde criminaliteit te verbeteren.
De oprichting van Eurojust is een belangrijke stap voorwaarts in het proces
van verbetering van de justitiële samenwerking binnen de EU. De regering
acht een nauwe samenwerking tussen Eurojust en Europol van groot belang. Het
is daarom noodzakelijk dat spoedig de daarvoor vereiste samenwerkingsovereenkomst
tussen beide organisaties tot stand komt.Om fraude met gemeenschapsgelden en andere misdrijven, gericht tegen de
financiële belangen van de EG, beter te kunnen aanpakken, heeft de Commissie
in een groenboek voorgesteld een Europese aanklager voor EG-fraude in te stellen.
Deze zou, via in de lidstaten werkzame plaatsvervangende EG-aanklagers, zelfstandig
strafvervolging moeten kunnen instellen. Gegeven het grote belang dat zij
hecht aan een goede fraudebestrijding, heeft de regering in een eerste reactie
gemeld de voorstellen met een positieve blik te willen bezien. Bij de verdere
uitwerking van de voorstellen verdienen onder andere de democratische controle
op de EG-aanklager, de relatie met relevante ontwikkelingen binnen de derde
pijler (onder andere wederzijdse erkenning), de gevolgen voor de nationale
strafrechtspleging en de wijze van financiering aandacht1.Er is overeenstemming over aanpassing van de Europol-overeenkomst. De
bevoegdheden van Europol worden uitgebreid voor de bestrijding van ernstige
internationale criminaliteit, zoals witwassen, terrorisme en mensenhandel.
Ook is er overeenstemming over de deelname van Europol aan gezamenlijke onderzoeksteams
en de mogelijkheid om een lidstaat te verzoeken onderzoeken te doen. Tenslotte
heeft Europol een overeenkomst gesloten over terrorismebestrijding met operationele
diensten in de VS. Onderhandelingen vinden nog plaats over de uitwisseling
van persoonsgegevens.De Raad van juni 2002 heeft een kaderbesluit aangenomen over gemeenschappelijke
onderzoeksteams ter bestrijding van drugshandel, mensenhandel en terrorisme.
De regering meende dat de toegevoegde waarde ervan beperkt is, omdat de «Overeenkomst
over wederzijdse rechtshulp in strafzaken» van 2000 al voorziet in dergelijke
teams. In oktober 2001 is bovendien overeenstemming bereikt over een protocol
bij deze overeenkomst, met maatregelen voor de bestrijding van georganiseerde
criminaliteit en witwassen. Dit protocol is ook relevant voor de bestrijding
van terrorisme2.De Unie werkt aan de harmonisatie van straffen voor georganiseerde criminaliteit,
terrorisme en illegale drugshandel. Uitwerking hiervan vond plaats via een
stelsel van zogenaamde minimale maximumstraffen, waarbij de maximumstraf niet
lager mag zijn dan een Europees vastgesteld minimumaantal jaren. Nadeel hiervan
was dat elke keer een besluit genomen moest worden over de hoogte van deze
straf. De meeste lidstaten gaven daarom voorkeur aan een nieuw stelsel. Hierbij
zijn er vier strafniveaus naarmate de ernst van het delict. Bij elk van de
niveaus hoort een bandbreedte van minimale maximumstraffen, variërend
van maxima van tenminste 1 tot 3 jaar tot tenminste 10 jaar. Dit principe
is inmiddels toegepast in de voorstellen ter bestrijding en strafbaarstelling
van kinderpornografie en de illegale drugshandel. De onderhandelingen over
beide besluiten zijn echter nog niet afgerond.Als deel van het actieplan ter bestrijding van terrorisme heeft de Raad
in juni 2002 een besluit vastgesteld met een lijst van terroristische delicten
en de daaraan te verbinden straffen. De invoering in de nationale wetgeving
van de lidstaten zal in 2003 zijn beslag krijgen.DrugsbestrijdingHet «EU actieplan drugs 2000–2004» is de uitwerking
van de drugsstrategie van de Unie. Het plan omvat alle aspecten van het drugsbeleid,
zowel vraagvermindering als rechtshandhaving. Het richt zich niet alleen op
samenwerking binnen de EU maar ook op samenwerking met derde landen. De kandidaat-lidstaten
hebben de doelstellingen van de Europese drugsstrategie onderschreven en het
actieplan aanvaard. Zij hebben toegezegd nationale drugsstrategieën te
ontwikkelen. Ook willen zij de onderhandelingen snel afronden over hun deelname
aan het Europees Waarnemingscentrum Drugs en Drugsverslaving (EWDD).Binnen het gemeenschappelijk optreden inzake nieuwe synthetische drugs
heeft de Raad in 2002 na advies van het EWDD besloten het middel PMMA te verbieden
via de regelgeving voor verdovende middelen (in Nederland de opiumwet).De Commissie heeft een studie opgesteld over strafrechtbepalingen (definities
en strafmaat) en de praktische toepassing daarvan ter bestrijding van illegale
drugshandel. Dit is de basis voor een kaderbesluit over harmonisatie van omschrijvingen
van strafbare feiten en straffen voor illegale drugshandel. De inzet van de
regering is dat het voorstel het nationale drugsbeleid niet aantast. De Raad
van juni 2002 kon geen akkoord bereiken omdat de lidstaten het oneens waren
over de minimale maximumstraf voor handel met verdovende middelen. Het Deense
voorzitterschap zal de behandeling waarschijnlijk voortzetten.De regering hecht grote waarde aan de bestrijding van productie en handel
in synthetische drugs en van de illegale handel in stoffen die bij de productie
ervan worden gebruikt. Zij wenst een verbetering van de Europese samenwerking
op dit gebied. De Unie moet kandidaat-lidstaten helpen productie en handel
van verdovende middelen te bestrijden. Nederland coördineert een Phare-project
voor synthetische drugs. Hierbij zijn alle kandidaat-lidstaten betrokken en
wordt samengewerkt met het EWDD en Europol.Stand van zaken – civiele beschermingIn oktober 2001 heeft de Raad het voorstel van de Commissie aangenomen
om een communautair coördinatiemechanisme op te zetten voor civiele bescherming
in noodsituaties. Daarmee wordt uitvoering gegeven aan de conclusies van de
Europese Raad van Santa María da Feira (juni 2000). Het coördinatiemechanisme
maakt bijstandsinterventies in noodsituaties in de lidstaten mogelijk. De
Commissie beheert een 24-uurs waarnemings- en informatiecentrum en een gemeenschappelijk
noodcommunicatie- en informatiesysteem. Zij zal hierbij samenwerken met andere
internationale organisaties.Naar aanleiding van de aanslagen in New York heeft de Europese Raad van
Gent (oktober 2001) aan de Raad en de Commissie gevraagd om een programma
op te stellen ter verbetering van de samenwerking tussen de lidstaten in het
licht van de dreiging van biologisch en chemisch terrorisme. De Europese Raad
sprak zich ook uit voor de aanstelling van een Europese coördinator en
het opzetten van een Europees agentschap op dit terrein. De Commissie heeft
hierop in eerste instantie zeer terughoudend gereageerd. De Raad zal pas nader
over een eventueel Europees agentschap spreken nadat is besloten over de instelling
van een Europese coördinator. De regering gaat er vooralsnog
van uit dat diens mandaat een Europees agentschap overbodig zal maken.Beleid in voorbereiding – asiel en migratieHet Verdrag van Amsterdam bepaalt dat de Raad voor 2004 een beslissingen
moet nemen over het asielbeleid. De Europese Raad van Sevilla heeft enkele
voorstellen als spoedeisend aangemerkt. Dit betreft:– de «Dublin II-verordening» die vaststelt welke lidstaat
verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielaanvraag (voor december
2002);– normen voor de vluchtelingenstatus en de inhoud van die status,
en bepalingen voor gezinshereniging en de status van langdurig ingezetenen
(voor juni 2003); en– minimum normen voor asielprocedures (voor eind 2003).Ook moeten afspraken worden gemaakt over langdurig verblijvende onderdanen
van derde landen en over toelating van derdelanders tot arbeid of studie.De Europese Raad van Sevilla heeft daarnaast de volgende maatregelen uit
het actieplan tot prioriteit verheven: herziening van de visumplichtige derde
landen, een visuminformatiesysteem, aanvaarding van een repatriëringsprogramma
en kaderbesluiten over bestrijding van mensenhandel. Tenslotte heeft hij aangedrongen
op maatregelen voor een beter beheer van de buitengrenzen. Vanaf 2002
worden stappen gezet om de samenwerking en de kwaliteit van nationale diensten
voor grensbewaking te verbeteren.Het Deense voorzitterschap wil een discussie voeren over de relatie tussen
ontwikkelingssamenwerking en migratie. Intensivering van economische en ontwikkelingssamenwerking,
handel en conflictpreventie kunnen de oorzaken voor migratie helpen verminderen.
In toekomstige samenwerkingsrelaties van de Unie of Gemeenschap moet een clausule
komen over gezamenlijk beheer van migratiestromen.Indien landen van oorsprong of transit onvoldoende meewerken aan gezamenlijke
beheersing van migratiestromen, doet zich de vraag voor of ontwikkelingssamenwerking
gebruikt mag worden als een middel om hen tot medewerking te bewegen. De Europese
Raad van Sevilla heeft afgesproken dat de vaststelling of een land te kort
schiet met eenparigheid van stemmen moet gebeuren. Daarna zijn maatregelen
uit het GBVB en andere beleidsterreinen mogelijk. De maatregelen moeten in
overeenstemming zijn met het beleid van de Unie en met door de Unie aangegane
verbintenissen. De doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking (armoedebestrijding)
mogen niet in het gedrang komen.De Commissie zal eind oktober 2002 rapporteren over de financiën
voor het gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid. De Raad moet in juni
2003 rapporteren over de voortgang op het asiel- en migratiebeleid.Beleid in voorbereiding – politiële en justitiële
samenwerkingOm de burger betere toegang tot de rechter te geven, wil de regering minimumnormen
stellen voor rechtsbijstand in grensoverschrijdende civiele zaken. Een snelle
uitwerking van het «Groenboek betreffende de alternatieve geschillen
beslechting in handels- en civiele zaken» is belangrijk, zodat de Commissie
tijdens het Griekse voorzitterschap een voorstel kan doen.Tijdens de Raad van juni 2002 heeft de Commissie een presentatie gehouden
over een mogelijke Europese executoriale titel voor niet-betwiste vorderingen.
Het voorstel beoogt beslissingen van gerechten van andere lidstaten over onbetwiste
vorderingen dezelfde status te geven als beslissingen van eigen rechters.
Voor de tenuitvoerlegging van zulke beslissingen uit andere lidstaten is dan
geen exequatur-procedure (de machtiging tot tenuitvoerlegging
van een vonnis van een vreemde rechter) meer nodig. De regering ziet dit als
een civielrechtelijke prioriteit bij de totstandkoming van de Europese rechtsruimte.
Gezien de grote autonomie van de lidstaten in het procesrecht zullen de onderhandelingen
hierover niet gemakkelijk zijn.Het besluit tot bevriezing van vermogensbestanddelen en bewijsstukken
moet worden vastgesteld. De Raad is begonnen met onderhandelingen over een
kaderbesluit over wederzijdse erkenning van boetes. De regering meent dat
niet alleen strafrechtelijke boetes maar ook administratieve sancties zoals
verkeersboetes hieronder moeten vallen, op voorwaarde dat er goede beroepsmogelijkheden
zijn. Bij de wederzijdse erkenning in strafzaken is het Nederlandse uitgangspunt
dat de nationale rechterlijke toets zoveel mogelijk blijft gehandhaafd. Ook
de dubbele strafbaarstelling moet in beginsel gehandhaafd blijven.Wijziging van de Europol-overeenkomst gebeurt nu volgens nationale ratificatieprocedures.
Dit is omslachtig en tijdrovend. In de komende periode moet een besluit worden
genomen over een eenvoudigere procedure. De Nederlandse inzet is dat de nationale
parlementen voldoende betrokken moeten blijven. De huidige democratische controle
op Europol is gefragmenteerd en ondoorzichtig, met een rol voor nationale
parlementen, het Europees Parlement, de nationale en het gemeenschappelijke
controleorgaan en de raad van bestuur van Europol. Het Deense voorzitterschap
zal beginnen met besprekingen om de democratische controle te verbeteren.
De regering hecht aan een goede democratische controle en meent dat dit alleen
op Europees niveau kan gebeuren. Het voorzitterschap doet wellicht ook een
voorstel om de operationele ondersteuningscapaciteiten van Europol te ontwikkelen
in samenwerking met de nationale autoriteiten.Bij de uitwerking van het «Actieplan ter bestrijding van terrorisme»
geeft het Deense voorzitterschap prioriteit aan de totstandkoming van overeenkomst
tussen de EU en de Verenigde Staten over wederzijdse rechtshulp. Het voorzitterschap
zal een voorstel indienen over preventie, onderzoek en vervolging van terrorisme
in samenwerking met de VS.Het Deense voorzitterschap wil de onderhandelingen afronden over de bestrijding
van racisme en xenofobie en over de bescherming van informatiesystemen. Het
is van plan een voorstel te presenteren voor politie- en justitiesamenwerking
ter verbetering van informatie-uitwisseling uit nationale databanken als middel
om misdrijven te onderzoeken en te vervolgen. Daarnaast wil het voorstellen
doen voor versterking van de samenwerking tussen instanties voor de opsporing
en vervolging oorlogsmisdadigers en de immigratieautoriteiten met hun evenknieën
in andere lidstaten.Beleid in voorbereiding – civiele beschermingMeerdere werkgroepen bereiden een reactie voor op eventuele nucleaire,
radiologische, biologische en chemische bedreigingen (NRBC-bedreigingen).
In juni 2002 besloot de Raad een alomvattend samenwerkingsprogramma op te
stellen. Dit programma moet in oktober 2002 worden afgerond en zal in december
2002 aan de Europese Raad worden aangeboden. De regering zal er op toezien
dat er geen overlap ontstaat tussen de initiatieven van verschillende organisaties
en dat eventuele lacunes zullen worden opgevuld. Zo heeft zij in juli 2002
in EU- en in NAVO-kader een voorstel ingediend voor betere afstemming tussen
EU en NAVO voor civiele bescherming bij een aanval met massavernietigingswapens.
Tijdens het Deense voorzitterschap zal verder moeten worden gesproken over
verbetering van de samenwerking tussen de EU en internationale organisaties.ReferentiesAsiel en migratie– Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Tampere (SN
200/99)– Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Laken (SN
300/01)– Conclusies van het voorzitterschap Europese Raad van Sevilla (SN
200/02)– Algemeen plan ter bestrijding van illegale immigratie en mensenhandel
in de Europese Unie (6621/02)Politiële en justitiële samenwerking– Conclusies van de Raad van 13 juli 2001 over de veiligheid van
de bijeenkomsten van de Europese Raad en andere vergelijkbare gebeurtenissen
(10916/01)– Conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Tampere
op http://www.europa.eu.int/council/off/conclu/index.htm– Evaluatie van de conclusies van de Europese Raad van Tampere (14926/01)– Conclusies van het voorzitterschap van de Europese Raad van Laken
op http://www.europa.eu.int/council/off/conclu/index.htm– Conclusies van de Raad van 20 september 2001 (12156/01)– http://www.eu2002.dkCiviele bescherming– Conclusies van het voorzitterschap voor de Europese Raad van Santa
María da Feira, de Europese Raad van Gent en de Europese Raad van Laken
op http://ue.eu.int/en/Info/eurocouncil/index.htm– Besluit van de Raad establishing a Community mechanism to facilitate
reinforced cooperation in civil protection assistance interventions (2001/792/EG)
op http://www.europa.eu.int/comm/environment/civil/– Ontwerpprogramma voor verbetering van de samenwerking in de Europese
Unie bij de bescherming van de bevolking tegen nucleaire, radiologische, bacteriologische
en chemische dreigingen (9593/02)– Ontwerpbesluiten Unieverdrag: Brief minister met aanvullende geannoteerde
agenda voor de JBZ-Raad van 13 en 14 juni 2002 (Kamerstuk 2001–2001,
23 490, nr. 13N/237)– Ontwerpbesluiten Unieverdrag; Brief minister met het verslag van
de JBZ-Raad van 13 juni 2002 (Kamerstuk 2001–2002, 23 490, nr.
239)4.5 Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid
en ConsumentenzakenDe nieuwe Raad voor Werkgelegenheid, Sociaal Beleid, Volksgezondheid en
Consumentenzaken is een samenvoeging van de Raad Werkgelegenheid en Sociaal
Beleid en de Gezondheidsraad. De beschrijving hieronder volgt deze oude indeling.
Verder behandelt deze nieuwe raadsformatie het onderwerp consumentenbescherming
uit de Interne Markt-, Consumenten- en Toerismeraad. Voor een beschrijving
van het onderwerp consumentenbescherming zie aldaar (hoofdstuk 5.6.1). Vergaderdata   12 en 13 juli 2002:informele
bijeenkomst van ministers van Werkgelegenheid en
Sociaal Beleid in Kolding 7 en 8 oktober 2002:Raad in Luxemburg 2 en 3 december 2002:Raad in Brussel 24 januari 2003:informele
Raad (Werkgelegenheid) in Nafplion 28 februari 2003:Raad
in Brussel 6 maart 2003:Raad in
Brussel 5 en 6 juni 2003:Raad
in Luxemburg 24 juni 2003:Raad in
Luxemburg4.5.1 Raad Werkgelegenheid en Sociaal BeleidStand van zakenTijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen had de Raad Werkgelegenheid
en Sociaal Beleid een intensief programma. Opvallend hierbij was het verschil
in insteek van beide voorzitterschappen. Waar tijdens het Belgische voorzitterschap
sociale bescherming speerpunt voor de werkzaamheden was, was dit bij het Spaanse
voorzitterschap de werking van de arbeidsmarkt.Lissabon-strategieDe belangrijkste werkzaamheden van de Raad waren gericht op de Lissabon-strategie.
Ter voorbereiding op de Europese Raad van Laken deed de Raad voorstellen voor
de invulling van het Europees sociaal model. De belangrijkste punten hiervan
zijn toepassing van de open coördinatiemethode op pensioenen en het «Gezamenlijk
rapport van Raad en Commissie over de bestrijding van de armoede en de bevordering
van sociale insluiting». Aan de vooravond van de Europese Raad van Laken
dienden de sociale partners een rapport in waarin zij hun betrokkenheid bij
de Lissabon-strategie onderstrepen.De Europese Raad van Barcelona richtte zich op het laten slagen van de
Lissabon-strategie. De conclusies van de Europese Raad die van belang zijn
voor de Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid behandelen de volgende thema's:– het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten en bevordering van
de vaardigheden en de mobiliteit van de beroepsbevolking;– verlaging van de belastingdruk op lage inkomens;– aanpassing van belasting- en uitkeringsstelsels zodat werken loont
en het zoeken naar een baan wordt gestimuleerd;– evaluatie van de regelgeving over arbeidsovereenkomsten om een
passend evenwicht te bereiken tussen flexibiliteit en zekerheid;– stimulering van oudere werknemers om langer op de arbeidsmarkt
actief te blijven;– doelstellingen voor kinderopvang; en– implementatie van het «Actieplan vaardigheden en mobiliteit».Bestrijding van armoede en sociale uitsluitingIn september 2001 heeft de Raad een akkoord bereikt met het Europees Parlement
over het budget van het «Actieprogramma sociale insluiting». De
implementatie van dit programma bevindt zich in de fase van de eerste ronde
van projectvoorstellen.De Europese Raad van Laken heeft het «Gezamenlijk rapport van Raad
en Commissie over de bestrijding van de armoede en de bevordering van sociale
insluiting» goedgekeurd. Hij heeft daarbij indicatoren vastgesteld om
de beleidsresultaten van de lidstaten met elkaar te vergelijken. De open coördinatie
van armoedebestrijding en sociale uitsluiting heeft een tweejaarlijkse cyclus.
De lidstaten dienen in 2003 hun tweede nationale actieplannen over sociale
insluiting in.Europese coördinatie nationale pensioenstelselsDe Europese pensioenstrategie gebruikt de open coördinatiemethode
om pensioenstelsels te hervormen en ervoor te zorgen dat:– de stelsels hun sociale doelstellingen kunnen blijven verwezenlijken
(«adequacy»),– de stelsels financiële houdbaarheid blijven («financial
sustainability») en– de stelsels beter te laten inspelen op de behoeften en leefpatronen
van een veranderende samenleving («modernisation»).Op 15 september 2002 moeten de lidstaten hun nationale actieplannen indienen
voor de hervormingen van hun pensioenstelsels. In deze actieplannen moeten
zij beschrijven voor welke uitdagingen op de lange termijn zij bij pensioenen
staan en welke beleidsaanpassingen daarvoor nodig zijn. Een gemeenschappelijk
rapport van Commissie en Raad over deze nationale actieplannen zal worden
aangeboden aan de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad in 2003.Europese werkgelegenheidsstrategie 2002De Europese Raad van Laken heeft het jaarlijkse werkgelegenheidspakket
goedgekeurd. Dit pakket bestaat uit:– het «Gezamenlijk werkgelegenheidsrapport 2001»– een beschikking van de Raad over de werkgelegenheidsrichtsnoeren
voor 2002– een aanbeveling van de Raad met landenspecifieke aanbevelingen
voor 2002.De regering kon zich vinden in de twee aanbevelingen voor Nederland. De
aanbevelingen richten zich op verkleining van de armoedeval en vermindering
van het aantal WAO-ers.De Raad heeft besloten kwaliteit van de arbeid op te nemen als horizontale
doelstelling in de werkgelegenheidsrichtsnoeren. De regering heeft dit gesteund
omdat kwaliteit van arbeid de productiviteit van de beroepsbevolking ondersteunt
en daarmee goed in de Lissabon-strategie past. Daar waar spanningen zijn tussen
bevordering van de kwaliteit en arbeidsparticipatie mag de participatiedoelstelling
van de Lissabon-strategie niet uit het oog worden verloren.In de loop van 2002 wordt de werkgelegenheidsstrategie geëvalueerd.
De informele bijeenkomst van ministers van Werkgelegenheid en Sociaal Beleid
op 19 januari 2002 in Burgos wijdde een eerste bespreking aan de evaluatie.
De ministers benadrukten dat verhoging van de Europese arbeidsparticipatie
tot 70 procent in 2010 de centrale doelstelling moet zijn. De Europese Raad
moet in zijn jaarlijkse voorjaarsvergadering onderzoeken of voldoende voortgang
is geboekt. Verder drongen de ministers aan op eenvoudigere procedures en
vermijden van overlappingen in de procedures. De rol en de verantwoordelijkheid
van de sociale partners werd benadrukt. De Europese Raad van Barcelona bepaalde
daarom dat de werkgelegenheidsrichtsnoeren gesynchroniseerd moeten worden
met de globale richtsnoeren voor het economisch beleid. De regering meent
wel dat het aantal richtsnoeren beperkt moet worden. De nadruk moet komen
te liggen op de uitvoering ervan door de lidstaten.Coördinatie van socialezekerheidsstelselsDe Europese Raad van Laken in december 2001 heeft uitgangspunten vastgesteld
voor de modernisering van de verordening over coördinatie van socialezekerheidsstelsels.
Op basis hiervan is tijdens het Spaanse voorzitterschap begonnen met uitermate
technische onderhandelingen. Inmiddels is er overeenstemming over herziening
van een deel van de verordening. Ook heeft de Raad besloten de werking van
de verordening uit te breiden tot onderdanen van landen buiten de EU die legaal
in de Unie verblijven, zodat deze personen hun opgebouwde socialezekerheidsrechten
behouden bij vestiging elders in de Unie.Europese coöperatieve vennootschapDe Raad heeft overeenstemming bereikt over de Europese coöperatieve
vennootschap. Het betreft Europese regels voor de oprichting van een Europese
coöperatieve vennootschap, de inhoud van de statuten, de hoogte en samenstelling
van het kapitaal, de positie van bestuurders en leden de medezeggenschap van
werknemers. Deze regels sluiten nauw aan bij die voor de Europese vennootschap.ArbeidsomstandighedenDe Raad heeft overeenstemming bereikt over twee richtlijnen over arbeidsomstandigheden:
een over werken op hoogte (steigers) en een over trillingen. Hij heeft een
gemeenschappelijk standpunt bereikt over de «Richtlijn ter bescherming
van werknemers tegen gevaren van asbest». Verder heeft de Raad een resolutie
aangenomen over een nieuwe communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie.
Inzet daarvan is meer rekening te houden met nieuwe psychosociale risico's
zoals werkdruk en RSI.Beleid in voorbereidingDe Raad zal het nieuwe werkgelegenheidspakket voor 2003 voorleggen aan
de voorjaarsvergadering van de Europese Raad in maart 2003. Daarnaast zal
hij tijdens het Griekse voorzitterschap de evaluatie van de Europese werkgelegenheidsstrategie
afronden.In de tweede helft van 2002 zal de Commissie een mededeling presenteren
over de verankering van de sociale dialoog in de Lissabon-strategie. De Commissie
stelt voor het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken te vervangen
door een tripartiet comité voor groei en werkgelegenheid, dat zou kunnen
dienen als centraal overlegorgaan tussen Raad, Commissie en Europese sociale
partners over de Lissabon-strategie.Daarnaast zal de Raad verder werken aan de modernisering van de coördinatie
van socialezekerheidssystemen. Belangrijkste doelstelling is verdere vereenvoudiging
van de verordening. Ook zal de Raad het voorstel van de Commissie voor een
richtlijn over de bescherming van uitzendkrachten verder behandelen. De Commissie
heeft dit voorstel ingediend nadat onderhandelingen in de Europese sociale
dialoog over een raamovereenkomst waren mislukt.Inmiddels zijn de voorbereidingen gestart voor de nieuwe nationale actieplannen
over sociale insluiting. Doelstellingen zijn bevordering van arbeidsparticipatie,
bestrijden van sociale uitsluiting en bescherming van de rechten van kwetsbare
groepen. De Commissie stelt voor deze doelstellingen aan te scherpen. De Raad
zal de aangescherpte doelstelling eind 2002 vaststellen.ReferentiesWerkgelegenheidspakket:– Besluit van de Raad betreffende de richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid
van de lidstaten (5224/02)– Aanbeveling van de Raad over de tenuitvoerlegging van het werkgelegenheidsbeleid
van de lidstaten (5225/02)– Gezamenlijk verslag van de Raad en de Commissie over de werkgelegenheid
2001 (13 421/01)– «Nationaal actieplan werkgelegenheid 2002»Overig:– Gezamenlijk verslag van de Commissie en de Raad over sociale integratie
(15 223/01)– Gezamenlijk verslag van het Comité voor Sociale Bescherming
en het Comité voor Economische Politiek over doelstellingen en werkmethoden
op pensioengebied (14 098/01)– Joint contribution by the social partners to the Laeken European
Council, 7 december– Mededeling van de Commissie «De Europese sociale dialoog,
een kracht voor modernisering en verandering» (COM(2002) 341)– Mededeling van de Commissie «Actieplan voor vaardigheden
en mobiliteit» (COM(2002) 72)– Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de arbeidsvoorwaarden van uitzendkrachten (COM(2002) 149)– Richtlijn 2001/86/EG van de Raad tot aanvulling van het statuut
van de Europese vennootschap over de rol van de werknemers, PbEG L 294 van
10 november 20014.5.2 GezondheidsraadStand van zakenActieprogramma volksgezondheidDe Raad en het Europees Parlement hebben op 8 mei 2002 overeenstemming
bereikt over het nieuwe actieprogramma volksgezondheid. Met dit programma
wordt beoogd op een integrale wijze de kennis en informatiesystemen over gezondheid
te verbeteren, snel en adequaat op gezondheidsbedreigingen te reageren en
de oorzaken van ziekten en gezondheidsproblemen aan te pakken door gezondheidsbevordering
en ziektepreventie. Het totaalbedrag voor dit zesjarige programma (2003–2008)
is uiteindelijk vastgesteld op 312 miljoen euro.Bloed en bloedproductenDe richtlijn voor bloed en bloedproducten heeft tot doel de totstandkoming
van veiligere bloedvoorzieningssystemen in Europa. Reeds eerder bereikte de
Raad een politiek akkoord, waarbij vooral discussie plaatsvond over de reikwijdte
van de richtlijn. De richtlijn verplicht niet tot onbetaalde donatie, maar
schrijft voor dat bloeddonaties in beginsel vrijwillig en onbetaald moet plaatsvinden.
Bloeddonatie om niet vormt een belangrijk aspect bij de beschikbaarheid van
veilig bloed. In de zomer van 2002 wordt de tweede lezing van de richtlijn
door het Europees Parlement afgerond.Nucleair, radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorismeDe Raad discussieerde naar aanleiding van de aanslagen in de VS op 11
september 2001 over de centrale rol van volksgezondheidsinstanties bij de
bestrijding van de gevolgen van nucleair, radiologisch, bacteriologisch en
chemisch terrorisme (NRBC-terrorisme) en de noodzaak van een doeltreffende
samenwerking en coördinatie tussen lidstaten op dit vlak. De Raad en
de Commissie hebben een programma opgezet voor de oprichting van een consultatiemechanisme
van experts en voor de ontwikkeling van een strategie voor de beschikbaarheid
en voorraden van serums, vaccins en antibiotica. Ook is een mechanisme opgezet
voor informatie-uitwisseling, consultatie en coördinatie tussen de lidstaten
bij een eventuele chemische, nucleaire of biologische aanval. De Commissie
wenst daarnaast een Europees netwerk van experts en een Europees coördinatiecentrum
voor de surveillance en bestrijding van zowel bewust verspreide als natuurlijk
optredende infectieziekten op te richten.Vrij patiëntenverkeerDe Europese gezondheidsministers overlegden in februari 2002 op informele
basis in Malaga over het vrije verkeer van patiënten in Europa. Aan de
orde kwam hierbij de verscheidenheid van de gezondheidszorgsystemen binnen
Europa. De Raad nam juni 2002 conclusies aan over het vrije patiëntenverkeer.
In de conclusies wordt geconstateerd dat de Unie een gemeenschappelijk model
kent, gebaseerd op gelijke toegang, solidariteit en universele dekking. Voor
het vrije patiëntenverkeer is de ontwikkeling van grensoverschrijdende
samenwerking tussen lidstaten van groot belang, evenals de uitwisseling van
informatie. Hierbij dient de procedure van open coördinatie te worden
toegepast. Dit dossier is in sterke mate afhankelijk van de betrokkenheid
van de Europese ministers van Volksgezondheid. Afgesproken is voorts dat het
Deense voorzitterschap en de Commissie zullen samenwerken aan een high level process of reflection. De bedoeling daarvan
is een forum van voldoende hoog niveau te creëren waar over het onderwerp
van het vrije patiëntenverkeer van gedachten kan worden gewisseld.GeneesmiddelenregelgevingDe Commissie heeft een voorstel voor herziening van de geneesmiddelenregelgeving
aan de Raad voorgelegd. Met deze voorstellen beoogt de Commissie een balans
te vinden tussen enerzijds het waarborgen van de kwaliteit, beschikbaarheid
en veiligheid van geneesmiddelen en anderzijds – mede met het oog op
de uitbreiding van de EU – de bevordering van marktwerking in Europa.
De voorstellen zijn vooral gericht op versterking van de Europese registratieprocedure
en aanscherping van de geneesmiddelenwetgeving. De regering meent dat de beoogde
aanpassingen in de regelgeving niet ten koste mogen gaan van de kwaliteit
van de farmaceutische zorgverlening en van de belangen van patiënten.
Ook dienen de aanpassingen te passen binnen de doelstellingen van het kostenbeheersingsbeleid
en is de bevordering van een innovatief en concurrerend Europees bedrijfsleven
van belang.In de Raad van juni 2001 vond een oriënterend debat plaats over de
verplichte centrale registratieprocedures voor geneesmiddelen met nieuwe actieve
stoffen en de samenstelling van de raad van beheer van het Europees Bureau
voor Geneesmiddelen (EMEA). Tijdens de Raad van juni 2002 spraken veel lidstaten
zich uit voor versterking van centrale beoordeling, echter met behoud van
nationale decentrale beoordeling. Vertegenwoordiging van de industrie in de
raad van beheer van de EMEA werd onacceptabel geacht. Het ziet er naar uit
dat per lidstaat minimaal een vertegenwoordiger zal plaatsnemen in de raad
van beheer.Medische hulpmiddelenDe Raad heeft conclusies aangenomen over de toegang voor patiënten
tot medische hulpmiddelen. Die moet worden bereikt door samenwerking en uitwisseling
van informatie tussen de lidstaten en de Commissie. Gedacht kan worden aan
goed gebruik van medische hulpmiddelen conform instructies van de fabrikant,
in de vorm van trainingen in het gebruik en het onderhoud van de hulpmiddelen
en de beschikbaarheid van adequate handleidingen.TabakDe Raad heeft juni 2002 gesproken over het voorstel tot een richtlijn
over reclame en sponsoring van tabaksproducten. Met deze richtlijn streeft
hij naar onderlinge gelijkschakeling van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de lidstaten op dit gebied. Daarnaast moet de richtlijn bijdragen
aan het beter functioneren van de interne markt bij het vrije verkeer van
producten en diensten. De richtlijn heeft enige vertraging opgelopen.
De eerste lezing door het Europees Parlement zal naar verwachting plaatsvinden
in oktober 2002. De Raad van juni 2002 nam daarnaast kennis van een voorstel
van de Commissie tot een aanbeveling over tabakspreventie, die het mogelijk
maakt op nationaal niveau verdere maatregelen te nemen.Beleid in voorbereidingBinnen de Lissabon-strategie zullen de Raad en de Commissie in het voorjaar
van 2003 een rapport aan de Europese Raad voorleggen, waarbij de toegang,
kwaliteit en financiële houdbaarheid van de gezondheids- en ouderenzorg
zal worden onderzocht. De Commissie zal gelijktijdig een voorstel presenteren
over de Europese gezondheidskaart ter vervanging van bestaande papieren voor
behandeling in een andere lidstaat.De Raad zal de activiteiten rond tabak voortzetten. Dit betekent concreet
dat hij zich zal voorbereiden op de vijfde onderhandelingsronde van de WHO-kaderovereenkomst,
die in oktober 2002 zal plaatsvinden. Daarnaast zal op ambtelijk niveau het
voorstel voor een richtlijn over reclame en sponsoring van tabaksproducten
worden uitgewerkt, alsmede een voorstel tot een aanbeveling van de Raad gericht
op tabakspreventie en op initiatieven om tabaksgebruik te ontmoedigen.In de Raad van juni 2002 heeft de Commissie een voorstel tot een aanbeveling
van de Raad over de preventie en de beperking van de risico's die samenhangen
met drugsverslaving gepresenteerd. De komende maanden zal dit voorstel op
ambtelijk niveau verder worden uitgewerkt.Ook zal de komende maanden op ambtelijk niveau een voorstel voor een richtlijn
over de kwaliteit en de veiligheid van menselijke weefsels en lichaamscellen
worden besproken. De Commissie diende dit voorstel in juni 2002 in. Hierin
worden kwaliteits- en veiligheidseisen gesteld voor het doneren, verkrijgen,
testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellen
om zo de volksgezondheid te beschermen en overdracht van ziekten te voorkomen.
De richtlijn heeft alleen betrekking op lichaamsmateriaal dat bestemd is voor
gebruik bij een geneeskundige handeling. Met deze richtlijn wordt gestreefd
naar een hoog kwaliteits- en veiligheidsniveau in de hele keten van weefsel-
en celtransplantaties in alle lidstaten, dit mede gelet op het vrije verkeer
van personen en goederen binnen de EU. Een belangrijk aandachtspunt hierbij
is het evenwicht tussen enerzijds de garantie van anonimiteit en vertrouwelijkheid
van de donor en anderzijds de herleidbaarheid van cellen en weefsels.In de Raad van juni 2002 heeft de Commissie gezegd dat zij werkt aan een
voorstel voor regelgeving voor kindergeneesmiddelen, dat daarna op ambtelijk
niveau zal worden uitgewerkt. De Commissie heeft in juni 2002 een rapport
uitgebracht dat de werking van de huidige regelgeving over medische hulpmiddelen
evalueert. Op basis van dit rapport zal zij voorstellen doen voor herziening
van de bestaande regelgeving.Het Deense voorzitterschap zal zich onder meer inspannen voor validatie
van criteria voor gezondheidssites en zal hierover in september 2002 een conferentie
in Kopenhagen organiseren. Referenties– Actieprogramma volksgezondheid (COM(2000) 285)– Richtlijn over bloed en bloedproducten, (10609/02)– NRBC-terrorisme (COM(2001) 404)– Verkeer van patiënten in Europa (10217/02)– Geneesmiddelenverordening (10645/02) San 107– Richtlijn medische hulpmiddelen (93/42/EEG)– Richtlijn reclame en sponsoring tabak (10184/01)– Aanbeveling tabakspreventie (10237/02)– Voorstel voor een richtlijn over menselijke weefsels en cellen
(10238/02)– Aanbeveling over preventie drugsverslaving (9322/02)4.6 Raad voor het Concurrentievermogen (Interne Markt,
Industrie en Onderzoek)De nieuwe Raad voor het Concurrentievermogen is een samenvoeging van Interne
Markt-, Consumenten en Toerismeraad, de Industrieraad1 en de Onderzoeksraad. Het onderwerp consumentenbescherming heeft echter
een plaats gekregen in de nieuwe raadsformatie voor Werkgelegenheid, Sociaal
Beleid, Volksgezondheid en Consumentenzaken. De beschrijving hieronder volgt
de oude indeling. Vergaderdata   30 september 2002:Raad
in Brussel 11 en 12 oktober 2002:informele bijeenkomst van ministers van Concurrentievermogen in Nyborg 14 en 15 november 2002:Raad in Brussel 26 november 2002:Raad
in Brussel 3 maart 2003:Raad in
Brussel12 en 13 mei 2003:Raad
in Brussel 19 mei 2003:Raad in Brussel4.6.1 Interne Markt-, Consumenten- en ToerismeraadDe interne markt is één van de hoekstenen van de Unie. De
interne markt bestaat uit de vrijmaking van het intracommunautaire verkeer
van goederen, diensten, personen en kapitaal, onder de voorwaarde van onbelemmerde
concurrentie. De EU is inmiddels al heel ver gekomen, maar de interne markt
is nooit af; het is een project waaraan voortdurend moet worden gewerkt. In
de komende jaren zal de interne markt door de euro en de uitbreiding een nieuwe
impuls krijgen.De Commissie heeft in april 2002 de derde herziening van de strategie
voor de interne markt uitgebracht. Hierin onderzoekt zij of doelstellingen
voor de vervolmaking van de interne markt het afgelopen jaar zijn verwezenlijkt
en beschrijft zij vervolgacties. De evaluatie gaf een gemengd beeld: slechts
de helft van de doelstellingen uit de vorige herziening waren gerealiseerd.
De Commissie noemt dertig nieuwe actiepunten. In de vorige versie waren het
er ruim tachtig. De strategie heeft zo een handzamer karakter gekregen. De
regering verwelkomt de nadruk op verwezenlijking van onderwerpen uit de Lissabon-strategie,
waaronder het gemeenschapsoctrooi, overheidsaanbestedingen, liberalisering
van elektriciteits- en gasmarkten en het actieplan voor financiële diensten.Uit het meest recente scorebord voor de interne markt blijkt dat Nederland
goed presteert bij omzetting van richtlijnen in nationale wetgeving. Nederland
heeft een score (lees: deficit) van 1,3 procent. Nederland is daarmee één
van de zeven lidstaten die aan de doelstelling van 1,5 procent omzettingsdeficit
voldoen en blijft op de vierde plaats van de ranglijst staan. Om deze positie
te handhaven moet Nederland voor de voorjaarsvergadering van de Europese Raad
in 2003 nog 54 richtlijnen in nationale wetgeving omzetten.Stand van zakenAanbestedingenDe Raad heeft een politiek akkoord bereikt over het richtlijnvoorstel
voor overheidsopdrachten voor diensten, leveringen en werken. Over het aanvullende
richtlijnvoorstel voor overheidsopdrachten voor nutssectoren zal tijdens het
Deense voorzitterschap een akkoord moeten worden bereikt. Deze voorstellen
bundelen en moderniseren de bestaande Europese aanbestedingsrichtlijnen. Definitieve
afronding van het traject voor eind 2002 zou mogelijk moeten zijn, conform
de oproep van de Europese Raad te Barcelona.De regering heeft voorgesteld om gebonden ontwikkelingshulp binnen de
reikwijdte van de richtlijn te brengen. Daarmee krijgen ontwikkelingslanden
meer kans overheidsopdrachten voor ontwikkelingshulp binnen te halen. Hiervoor
was echter onvoldoende steun. Wel is afgesproken dat dit punt zal worden geagendeerd
op de eerste Raad Ontwikkelingssamenwerking tijdens het Deense voorzitterschap
(inmiddels opgegaan in de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen).In de nieuwe richtlijn is nu expliciet opgenomen dat milieucriteria kunnen
worden toegepast bij de toewijzing van overheidsopdrachten. De regering is
hiermee tevreden. Daarnaast heeft zij gepleit om ook sociale criteria expliciet
als gunningscriterium op te nemen in de richtlijn. Dat is niet gelukt. Uiteindelijk
moest de regering genoegen nemen met een compromis om in de overwegingen van
de richtlijn op te nemen dat het mogelijk is sociale aspecten mee te laten
wegen in het aanbestedingsproces: bij de bepaling van de opdracht, de technische
specificaties, de selectie van de opdrachtnemer en bij gunning en uitvoering
van de opdracht.Erkenning van beroepskwalificatiesDe Raad behandelt momenteel een voorstel van de Commissie voor een richtlijn
voor wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties. Om het stelsel van wederzijdse
erkenning eenvoudiger en beter toepasbaar te maken, worden alle bestaande
richtlijnen hierin samengevoegd. Het voorstel behandelt beroepskwalificaties
voor artsen, ziekenverplegers, tandartsen, dierenartsen, verloskundigen, apothekers
en architecten. De Commissie wil zo spoedig mogelijk een definitief akkoord
over het voorstel bereiken.CosmeticarichtlijnDe Raad heeft in november 2001 politiek akkoord bereikt over de cosmeticarichtlijn.
Het compromis van het Belgische voorzitterschap kiest voor een partieel dierproevenverbod
met daaraan gekoppeld een partieel handelsverbod. Nederland heeft
nu al een totaalverbod op dierproeven. De regering had graag gezien dat zo'n
verbod ook van toepassing zou worden in de hele Unie. De Commissie gaf Nederland
wel de verzekering dat het zijn verbod mag handhaven. Uiteindelijk heeft Nederland
zich van stemming onthouden. Inmiddels heeft het Europees Parlement amendementen
voorgesteld om in 2012 een volledig test- en handelsverbod te verwezenlijken.
Tijdens het Deense voorzitterschap moeten de Raad en het Europees Parlement
een compromis hierover bereiken.Europese levensmiddelenwet en de Europese VoedselveiligheidsautoriteitIn februari 2002 heeft de Raad de verordening over een algemene Europese
voedselwet goedgekeurd en daarmee de oprichting van de Europese Voedselveiligheidsautoriteit
(EVVA). Hiermee is in het recordtempo van iets meer dan een jaar een geheel
nieuw Europees voedselveiligheidsbeleid tot stand gekomen. Op 1 januari 2002
is de EVVA met haar werkzaamheden begonnen. De voorlopige vestigingsplaats
is Brussel. De Europese Raad later besluiten over de definitieve vestigingsplaats.
Lille, Barcelona, Parma en Helsinki zijn hiervoor kandidaat.Europese interne markt voor financiële dienstenIn 2005 moet er een interne markt zijn voor financiële diensten en
in 2003 voor de effectensector. In september 2002 bereikte de Raad akkoord
over het richtlijnvoorstel voor de verkoop op afstand van financiële
diensten. De richtlijn beoogt regels te harmoniseren voor de verkoop van financiële
diensten als verzekeringen, bancaire en effectendiensten via internet, per
post, fax of telefoon. Er is een geclausuleerde overgangsperiode voorzien
tot 2004 voor de implementatie van de richtlijn.Verder werd een politiek akkoord bereikt over het voorstel over verzekeringsbemiddeling.
Doel is een interne markt te scheppen voor verzekeringstussenpersonen en de
consumentenbescherming op een hoog niveau te houden. Het voorstel voorziet
in regels voor beroepsbekwaamheid en integriteit van verzekeringstussenpersonen,
informatieverplichting aan verzekeringnemers en wederzijdse erkenning door
lidstaten van tussenpersonen.De Commissie heeft verder voorstellen ingediend over de tarieven voor
grensoverschrijdend betalingsverkeer. Het is immers moeilijk verklaarbaar
dat na de introductie van de euro de kosten van grensoverschrijdende geldtransacties
nog steeds hoger zijn dan tarieven voor binnenlandse transacties. De Raad
bereikte een compromis over gelijkschakeling van de tarieven per juli 2002
voor pinnen en elektronische betalingen en per juli 2003 voor bankovermakingen.
De banken kregen hiermee enige maanden respijt om de betalingsinfrastructuur
op orde te brengen.VoedingssupplementenTijdens het Belgische voorzitterschap bereikte de Raad een akkoord over
harmonisatie van voorschriften voor voedingssupplementen. De lidstaten waren
het oneens over de methode om dagelijkse maximale hoeveelheden vitaminen en
mineralen vast te stellen. Uiteindelijk is gekozen voor toxicologisch bepaalde
maxima. Overschrijding van deze maxima is schadelijk voor de gezondheid. Ook
moet echter de zogenaamde voedingsreferentiewaarde (de hoeveelheid waarbij
geen verschijnselen van voedingstekorten optreden) in aanmerking worden genomen.Beleid in voorbereidingGemeenschapsoctrooiHet gemeenschapsoctrooi is een vast agendapunt op elke Raad. Voor de besluitvorming
is unanimiteit nodig. De Europese Raad van Lissabon heeft een uiterste termijn
voor de beschikbaarheid van het octrooi gesteld op eind 2001. Ook het afgelopen
jaar is het echter niet gelukt een politiek akkoord te bereiken. Uiteindelijk
erkende de laatste Raad van het Spaanse voorzitterschap na moeizame onderhandelingen
de «Gemeenschappelijke politieke benadering» als basis voor verdere
werkzaamheden. Tegelijkertijd concludeerde hij dat over geen enkel punt definitief
akkoord is totdat er overeenstemming is over het totale pakket.De «Gemeenschappelijke politieke benadering» heeft de volgende
uitgangspunten:– De claims (de kern van het octrooi) worden in alle officiële
EU-talen vertaald. Na uitbreiding zijn dit 20 talen! Het was echter de enige
mogelijkheid om unanimiteit te bereiken. Om de vertaalkosten te verlagen en
zo de drempel voor het middenen kleinbedrijf zo laag mogelijk te houden, had
de regering voorkeur gegeven aan vertaling van alleen de independent claims
(een beperkt deel van de claims).– De octrooitaksen moeten worden gebaseerd op de kosten die de octrooibureaus
werkelijk maken. De inkomsten gaan voor de helft naar het Europese Octrooibureau
en voor de helft naar de nationale octrooibureaus. Daarnaast zijn er criteria
voor de verdeling van de inkomsten tussen de landen.– Voor de beslechting van octrooigeschillen komt er in eerste instantie
een centraal panel (rechtbank) in Luxemburg. Pas wanneer het systeem van rechtspleging
volgroeid is, kunnen regionale panels buiten Luxemburg worden opgezet.Het Deense voorzitterschap krijgt nu de moeilijke taak een definitief
akkoord te bereiken.Consumentenbescherming in de Europese UnieDe Raad buigt zich het komende jaar over de vormgeving van consumentenbescherming
op Europees niveau. De Commissie heeft het afgelopen jaar een groenboek uitgebracht
met mogelijkheden:– verder gaan op de huidige weg door, waar nodig, Europese wetgeving
op te stellen voor bepaalde goederen en diensten; of– een gemengde aanpak die bestaat uit een kaderrichtlijn met basisregels
en criteria voor eerlijke handelspraktijken, waar nodig aangevuld met sectorspecifieke
richtlijnen.Een meerderheid van de lidstaten wil de gemengde aanpak. De regering is
daar geen groot voorstander van. Het bedrijfsleven is verdeeld, maar geeft
over het algemeen de voorkeur aan zelfregulering boven wettelijke maatregelen.
Er zullen nog verdere consultaties plaatsvinden na het verschijnen van de
Commissiemededeling.Parallel aan het groenboek heeft de Commissie een voorstel voor een verordening
gedaan om grensoverschrijdende verkoopbevordering zoals kortingsacties, waardebonnen
en spelletjes makkelijker te maken. De regering is voorstander van het voorstel
omdat het de belemmeringen voor grensoverschrijdende promotieacties wegneemt.
Nederland heeft nauwelijks nationale beperkingen. Het voorstel geeft een impuls
aan grensoverschrijdende handel. Wel acht de regering aanpassing van het voorstel
nodig om speciale regelgeving voor alcohol, tabak en kansspelen veilig
te stellen. Een aantal lidstaten wacht liever op de uitwerking van het groenboek
voordat regels voor verkoopbevordering worden aangenomen.Diensten van algemeen belangDe Europese Raden van Nice, Laken en Barcelona hebben de Commissie verzocht
duidelijkheid te geven over de toepassing van staatssteun- en mededingingsregels
op ondernemingen die diensten van algemeen belang uitvoeren. De Commissie
deed verslag aan de Europese Raad van Sevilla (juni 2002) over haar werkzaamheden
aan richtsnoeren voor staatssteun, die de juridische zekerheid moeten vergroten.
Daarnaast presenteerde zij een mededeling over de evaluatiemethodiek voor
diensten van algemeen belang. Hiermee kwam zij tegemoet aan zorgen over de
kwaliteit en beschikbaarheid van nutsdiensten, nu die grotendeels worden geliberaliseerd.
De evaluatiemethodiek bevat indicatoren voor de prijs, het aantal dienstenaanbieders,
kwaliteit, sociale en territoriale cohesie en de gevolgen voor werkgelegenheid
en milieu.Daarnaast wordt aan het eind van 2002 een studie verwacht over de wenselijkheid
van een horizontale kaderrichtlijn over diensten van algemeen belang. De kaderrichtlijn
zou de principes die ten grondslag liggen aan diensten van algemeen belang
nader definiëren. Met de Commissie meent de regering dat liberalisering
van diensten van algemeen belang niet in de weg hoeft te staan van de kwaliteit
ervan. Nieuwe wetgeving is hiervoor niet nodig.Actieplan over kwaliteit van regelgevingTijdens de Europese Raad van Sevilla presenteerde de Commissie haar actieplan
over de kwaliteit van regelgeving. Het is het antwoord van de Commissie op
de oproep van eerdere Europese Raden tot verbetering van de kwaliteit van
regelgeving. Het actieplan bevat voorstellen voor impact
assessment van en consultatie over nieuwe regelgeving, vereenvoudiging
van bestaande wetgeving en alternatieven voor «klassieke» regelgeving.De regering steunt het tamelijk ambitieuze actieplan. Het beslaat alle
aspecten van wetgeving. Het komt nu aan op een goede en snelle uitvoering.
Hiervoor is in ieder geval een interinstitutioneel akkoord (tussen de Europese
instellingen) nodig waarin de maatregelen uit het actieplan worden vervat.
De Raad van mei 2002 heeft zich uitgesproken voor de instelling van een monitorgroep
die bestaat uit vertegenwoordigers van de Commissie en de lidstaten. De uitvoering
van de voorstellen voor vereenvoudiging van regelgeving is één
van de prioriteiten tijdens het Deense voorzitterschap.Referenties– Herziening van de strategie voor de interne markt 2001: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/update/st
rategy/2002stratreviewnl.pdf– Scorebord voor de interne markt: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/update/sc
ore/index.htm– Actieplan voor de dienstensector http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/services/
services/com888nl.pdf– Zesde voortgangsverslag over het actieplan voor financiële
diensten:http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/finances/
actionplan/progress6nl.pdf– Richtlijnvoorstellen voor overheidsopdrachten: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/publproc/
general/com275nl.pdf en http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/publproc/
general/com276nl.pdf– Voorstel voor een verordening voor het gemeenschapsoctrooi: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/indprop/412nl.pdf– Voorstel voor een algemene voedselwet en de EVVA: http://www.europa.eu.int/comm/food/fs/intro/efapropnl.pdf– Verordening over verkoopbevorderende activiteiten: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/comcom/unfai
r/01–1351nl.pdf– Mededeling van de Commissie «Follow-up van het groenboek
consumentenbeleid»: http://www.europa.eu.int/comm/consumers/policy/developments/faircommpract/communicationen.pdf– Actieplan «Simplifying and improving the regulatory environment»
(COM(2002) 278)4.6.2 IndustrieraadDe Industrieraad heeft het afgelopen jaar tweemaal regulier vergaderd.
Daarnaast heeft het Spaanse voorzitterschap een aantal informele bijeenkomsten
georganiseerd in Spanje voor de industrieministers. In Gerona hebben zij gediscussieerd
over de financiering van onderzoek, ontwikkeling en innovatie in Europese
bedrijven en intellectueel eigendom. De belangrijkste aanbevelingen van deze
vergadering betroffen de stimulering van private investeringen («durfkapitaal»)
in onderzoek en ontwikkeling en de bevordering van de mobiliteit van onderzoekers.
Daarnaast waren er ministersbijeenkomsten in Aranjuez over de rol van het
midden- en kleinbedrijf en in Malaga over de Euromediterrane samenwerking.
Onder Belgisch voorzitterschap heeft in Genval een informele vergadering plaatsgevonden
over staatssteun (zie hieronder).Stand van ZakenDe Industrieraad kent een aantal terugkerende thema's, waaronder concurrentiekracht
en ondernemingsbeleid, duurzaamheid, staatssteun- en mededingingsbeleid en
scheepsbouw.Concurrentiekracht en ondernemingsbeleidDe afgelopen Raden hebben conclusies aangenomen over concurrentiekracht
en ondernemingsbeleid. Zij benadrukken het belang van onderwijs en training,
stimulering van ondernemersschap, een efficiëntere arbeidsmarkt, arbeidsproductiviteit,
ICT-verspreiding en innovatie.De Commissie publiceert jaarlijks in het voorjaar een concurrentiekrachtrapport.
De belangrijkste onderwerpen uit het rapport van 2002 zijn de factor arbeid (human capital) in de Europese economie en de productiviteitsontwikkeling
in de dienstensector. Het rapport «Productiviteit: sleutel voor concurrentiekracht»
beziet de ontwikkeling van de productiviteit in de Europese Unie. De afgelopen
jaren is de groei van de arbeidsproductiviteit gedaald. Dit brengt de Lissabon-doelstelling
in gevaar. De tanende groei van de arbeidsproductiviteit is niet te wijten
aan één bepaalde sector. De oorzaak lijkt vooral
het relatief beperkte gebruik van ICT en onvoldoende innovatie. Het rapport
wijst op de noodzaak de productiviteitsgroei in de Europese Unie op peil te
brengen en pleit voor vergroting van de arbeidsmobiliteit in de EU. Het concludeert
dat de lidstaten de komende jaren meer politieke wil zullen moeten tonen om
de doelstellingen van Lissabon waar te maken.Verder heeft de Raad conclusies aangenomen over het effect van e-economy op de concurrentiekracht van Europese bedrijven.
Basis daarvoor was de mededeling van de Commissie «De impact van de e-economy op Europese bedrijven: economische analyse en
beleidsimplicaties» van november 2001. Deze mededeling zet uiteen welke
maatregelen nodig zijn om de voordelen van de e-economy te benutten.De Commissie heeft geconcludeerd dat de lidstaten teleurstellende vorderingen
hebben gemaakt bij de tenuitvoerlegging van maatregelen voor ondernemerschap
uit de Lissabon-strategie. Instrumenten van de Commissie om de vorderingen
van het ondernemingenbeleid te volgen zijn het jaarlijkse verslag over het
concurrentievermogen, verschillende scoreborden, benchmarking, de jaarlijkse verslagen over de BEST-procedure (Business Environment Simplification Taskforce) en de tenuitvoerlegging
van het «Europese handvest voor kleine ondernemingen» en de «Waarnemingspost
voor Europese MKB-bedrijven».DuurzaamheidDe Raad heeft zich gebogen over de bijdrage van ondernemingsbeleid aan
duurzame ontwikkeling. Bij alle wetgevingsinitiatieven die het concurrentievermogen
(innovatie en investeringen) van de Europese industrie kunnen beïnvloeden,
heef de Raad een rol te spelen in het vinden van een balans tussen de economische,
sociale en milieubelangen.Het afgelopen jaar behandelde de Raad drie dossiers binnen duurzame ontwikkeling:
de strategie voor chemische stoffen, het richtlijnvoorstel voor emissiehandel
en het richtlijnvoorstel voor milieuaansprakelijkheid. De regering meent dat
de Commissievoorstellen voor chemische stoffen moeten zorgen voor een effectief
systeem van bescherming tegen aanvaardbare kosten. Zij pleit daarom voor grotere
verantwoordelijkheid voor de industrie. In plaats van overheden op te zadelen
met tijdrovende en kostbare procedures en testvereisten, zouden bedrijven
zelf verifieerbare gegevens en risicobeoordelingen moeten aanleveren. Verder
heeft de regering gewezen op het belang van een goed Europees systeem voor
verhandelbare emissierechten voor CO2.StaatssteunIn oktober 2001 heeft tijdens het Belgische voorzitterschap een informele
bijeenkomst van industrieministers plaatsgevonden over staatssteun. Staatssteun
bedreigt nog steeds de verhoudingen op de interne markt. Het motto van de
bijeenkomst was «minder steun, maar beter bestede steun». De trend
naar meer horizontale steun (zoals stimulering van onderzoek en ontwikkeling
en milieusteun) en minder sectorspecifieke en ad-hocsteun moet worden versterkt.
De regering is voor verdere terugdringing van staatssteun conform de Stockholm-doelstelling
(aantoonbare reductie van totale volume aan steun in 2003), en steunt initiatieven
om steun te concentreren op horizontale doelstellingen.Om staatssteun inzichtelijk te maken heeft de Commissie een register en
een scorebord voor staatssteun opgesteld. Uit het meest recente scorebord
blijkt dat het volume aan staatssteun daalt. De steun richt zich bovendien
steeds meer op minder concurrentieverstorende horizontale doelen. Als percentage
van het BNP is staatssteun gedaald in elf lidstaten. In Nederland is het percentage
echter iets gestegen. Dit is het gevolg van de hogere staatssteun aan het
treinvervoer. Nederland is overigens, na het VK en Zweden, de lidstaat met
het laagste percentage staatssteun.MededingingIn haar verslag over het mededingingsbeleid geeft de Commissie elk jaar
een overzicht van ontwikkelingen in de Europese mededingingswetgeving en staatssteunprocedures.
Over het jaar 2001 is het aantal onderzoeken van de Commissie naar concentraties
en allianties licht gedaald. De slechtere economie in de geïndustrialiseerde
wereld lijkt daarbij een rol te spelen.Beleid in uitvoeringScheepsbouwDe Raad heeft gesproken over een defensief steunmechanisme voor de Europese
scheepsbouwindustrie, gekoppeld aan een klacht bij de WTO tegen Zuid-Korea.
De regering heeft zich tegen de herintroductie van (tijdelijke) scheepsbouwsteun
opgesteld. De Raad heeft het voorstel echter met gekwalificeerde meerderheid
aangenomen. De lidstaten mogen werven tot 1 maart 2004 maximaal 6 procent
steun geven.Modernisering communautair mededingingsbeleidIn september 2000 heeft de Commissie voorgesteld het communautaire mededingingsbeleid
te herzien. De Raad streeft ernaar de verordening eind 2002 aan te nemen.
Het afgelopen jaar is voortgang geboekt bij een netwerk van nationale mededingingsautoriteiten.
Op basis van een Nederlands-Duitse bijdrage hebben de Raad en de Commissie
een gezamenlijke verklaring opgesteld. Zij legt de positie van de nationale
mededingingsautoriteiten en de verantwoordelijkheden van de Commissie vast
om een consistent beleid en rechtszekerheid voor bedrijven te bevorderen.
De verklaring zal gelijktijdig met de verordening worden aangenomen.Een belangrijk vraagstuk blijft de verhouding van nationaal en Europees
recht bij handel tussen de lidstaten. De regering bepleit voorrang voor het
communautaire recht conform de jurisprudentie van het Europese Hof. Een aantal
lidstaten meent echter dat nationale mededingingswetgeving toepasbaar moet
blijven als dit niet in strijd is met de verdragsartikelen. De regering acht
dit aanvaardbaar mits dit parallel gebeurt en renationalisatie van het mededingingsrecht
wordt voorkomen.Het Nederlandse standpunt over de voorgenomen modernisering is overwegend
positief: het handhavingsysteem wordt effectiever, administratieve lasten
verminderen en de nationale handhavingsystemen convergeren verder. Bovendien
worden de bevoegdheden van de NMa versterkt.BiotechnologieDe Europese Raad van Stockholm heeft een strategie opgesteld om het potentieel
van biotechnologie beter te benutten. Dit past binnen de Lissabon-doelstelling
het concurrentievermogen te bevorderen. De Commissiemededeling «Levenswetenschappen
en biotechnologie: een strategie voor Europa» is hiervoor een goede
basis en houdt rekening met de zorgen in de samenleving. De Commissie zal
een plan van aanpak opstellen met een implementatie schema. Het Deense voorzitterschap
zal dit onderwerp verder behandelen.ReferentiesIndustrie:– Mededeling van de Commissie «De impact van de e-economy
op de concurrentiekracht van Europese bedrijven» (COM(2001) 711)– Mededeling van de Commissie «Productiviteit: de sleutel
tot het concurrentievermogen van de Europese economieën en ondernemingen»
(COM(2002) 262)– Jaarverslag over de uitvoering van het Europees handvest voor
kleine bedrijven (COM(2002) 68)– Vijfde rapport van de Commissie over de situatie in de mondiale
scheepsbouw (COM(2002) 205)Mededinging:– Voorstel van de Commissie voor een «Verordening betreffende
de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en 82 van het
verdrag» (COM(2000) 582)– «31ste overzicht van het mededingingsbeleid 2001»
(SEC(2002) 462)Staatssteun– Scorebord staatssteun voorjaar 2002 (COM(2002) 242)4.6.3 OnderzoeksraadStand van ZakenEuropese onderzoeksruimteDe Europese onderzoeksruimte is een belangrijk element in de Lissabon-strategie.
Een cruciaal middel voor de verwezenlijking van de Europese onderzoeksruimte
vormt het «Zesde kaderprogramma voor onderzoek en innovatie (2002–2006)»
dat eind 2002 in werking moet treden. De Onderzoeksraad stond tijdens het
Spaanse voorzitterschap vooral in het teken van een tijdige afronding van
de besluitvorming over dit kaderprogramma. Dit betrof drie wetgevingsdossiers:
het eigenlijke besluit over het zesde kaderprogramma, de deelnameregels en
de vijf specifieke programma's. Door een soepele samenwerking tussen de instellingen
konden de eerste twee dossiers tijdens het Spaanse voorzitterschap worden
afgerond.De belangrijkste uitgangspunten van het kaderprogramma zijn:– concentratie op een aantal geselecteerde prioriteitsgebieden;– structurering van onderzoeksactiviteiten in Europa;– versterking van de basis van de Europese onderzoeksruimte; en– vereenvoudiging en versoepeling van de uitvoeringsvoorwaarden.Het Commissievoorstel voor het kaderprogramma kent zeven prioriteitsgebieden:1. genomics en biotechnologie voor de gezondheidszorg;2. technologie voor de informatiemaatschappij;3. nanotechnologieën, intelligente materialen (materialen met een
informatiecomponent), nieuwe productieprocédés;4. lucht- en ruimtevaart;5. voedselveiligheid en gezondheidsrisico's;6. duurzame ontwikkeling van en veranderingen in het aardsysteem; en7. burgers en bestuur in de Europese kennismaatschappij.De Commissie heeft daarnaast een achtste prioriteit geïdentificeerd
die zich richt op activiteiten die een breder onderzoeksgebied beslaan. In
dit kader kan de Commissie beleidsonderzoek ondersteunen en anticiperen op
nieuwe wetenschappelijke en technologische behoeften in de Unie. Voorts kan
binnen deze prioriteit onderzoek ondersteund worden waarbij het midden- en
kleinbedrijf is betrokken en kan internationale samenwerking worden ondersteund
met derde landen. Tenslotte zullen hieruit ook deelactiviteiten van de Gemeenschappelijke
Centra voor Onderzoek (de onderzoeksinstellingen van de Commissie) worden
gefinancierd. De hogefluxreactor in Petten is onderdeel van één
van de vijf gemeenschappelijke centra.Belangrijk onderdeel van het zesde kaderprogramma zijn twee nieuwe instrumenten,
de geïntegreerde projecten en de netwerken van excellentie. Deze grootschalige
instrumenten richten zich op integratie van het Europese onderzoek. Tijdens
het Nederlandse voorzitterschap in 2004 zal een evaluatie van de nieuwe instrumenten
plaatsvinden.EthiekTijdens de onderhandelingen over het kaderprogramma is veel aandacht besteed
aan ethische aspecten van onderzoek. Het Europees Parlement wenste grenzen
te stellen aan de financiering van bepaalde vormen van biomedisch onderzoek
in het kaderprogramma. In het gemeenschappelijke standpunt werd opgenomen
dat fundamentele ethische beginselen gerespecteerd zullen worden. De Raad
verklaarde deze later in de specifieke programma's te zullen uitwerken. In
dat kader werd vervolgens afgesproken dat geen gemeenschapsgelden beschikbaar
gesteld mogen worden voor onderzoek naar het reproductief kloneren van mensen,
onderzoek tot wijziging van het menselijk genetisch erfgoed, en onderzoeksactiviteiten
die uitsluitend zijn gericht op het kweken van menselijke embryo's voor onderzoeksdoeleinden
of om embryonale stamcellen te verkrijgen. Aangezien de Raad evenwel verdeeld
bleef over onderzoeksactiviteiten die gebruik maken van menselijke embryo's
en stamcellen afkomstig uit menselijke embryo's die na IVF zijn overgebleven,
dreigde uitstel van de inwerkingtreding van het gehele zesde kaderprogramma.
Naar het zich nu laat aanzien, kan het nieuwe kaderprogramma's toch tijdig
worden geïmplementeerd op basis van de afspraak om uiterlijk 31 december
2003 nadere uitvoeringsbepalingen voor dergelijk onderzoek op te stellen.
Tot die tijd zal dit onderzoek niet worden opgenomen in de oproepen. Een uitzondering
geldt voor onderzoek naar bestaande stamcellijnen. De Commissie zal de wetenschappelijke
ontwikkelingen en de ontwikkeling van wetgeving en ethische
regels gedurende deze periode nauw volgen en in september 2003 hierover rapporteren.Het Spaanse voorzitterschap heeft veel energie gestoken in de wederzijdse
openstelling van nationale onderzoeks- en technologieprogramma's. Op een informele
Raad werd afgesproken op een vijftal wetenschapsgebieden een netwerk te creëren
van nationale programmamanagers om ervaring op te doen met verdergaande coördinatie.
De Commissie heeft in aanvulling op dit initiatief een uitvoeringsregeling
uitgewerkt voor het onderdeel «Versterken van de grondslagen van de
Europese onderzoeksruimte» van het zesde kaderprogramma. Deze regeling
maakt het mogelijk om ook andere initiatieven gericht op samenwerking en coördinatie
van nationale en regionale programma's te ondersteunen.De Europese Raad van Barcelona nam nog een andere conclusie aan die van
belang is voor de Onderzoeksraad. De algemene uitgaven voor onderzoek, ontwikkeling
en innovatie in de Unie moeten worden verhoogd om vóór 2010
in totaal (publiek en privaat) 3 procent van het BBP te benaderen. Tweederde
deel hiervan zal van bedrijven moeten komen. Achtergrond is de grote achterstand
van de EU bij onderzoek en ontwikkeling, vooral ten opzichte van de VS en
Japan. De Nederlandse regering heeft voorafgaand aan de Europese Raad van
Barcelona krachtig gepleit voor een geïntegreerde Europese onderzoeks-
en innovatieruimte. De Commissie heeft voorgesteld om begin hierover 2003
maatregelen te nemen.Beleid in voorbereidingOm de Europese onderzoeksgemeenschap in staat te stellen mee te helpen
bij de voorbereiding van de eerste voorstellen onder het zesde kaderprogramma,
heeft de Commissie een uitnodiging gepubliceerd zogenaamde expressions of interest in te dienen. De resultaten hiervan zullen
worden gebruikt bij het opstellen van de werkprogramma's in het najaar van
2002. De lidstaten zullen worden betrokken bij de vaststelling van de werkprogramma's.Het Deense voorzitterschap stelt de voortgang in de realisering van de
Europese onderzoeksruimte centraal. Dit zal onder andere gebeuren op basis
van een mededeling hierover van de Commissie. In vervolg op een conferentie
over de noodzaak van een European Research Council zal
de Raad zich mogelijk buigen over de wenselijkheid van de creatie van een
onafhankelijk publiek financieringsmechanisme van Europees onderzoek. Verder
zal de Raad spreken over de toekomstige rol en organisatie van de Europese
onderzoekssamenwerking binnen de organisatie European Co-operation
in Scientific and Technical Research(COST). Hierin werken 34 Europese
landen samen op onderzoeksgebied.Referenties– Zesde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten
op het gebeid van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie ter
bevordering van de totstandbrenging van de Europese onderzoeksruimte en van
innovatie (2002–2006) (PE-CONS 3535/0)– Specifieke programma's ter implementatie van het zesde kaderprogramma
(COM(2002) 43)– Regels voor de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra
en universiteiten in het kaderprogramma 2002–2006 (COM(2001) 822 en
COM(2001) 823)– http://www.egl.nl/– http://www.cordis.lu/– http://europa.eu.int/comm/dgs/research4.7 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en EnergieDe nieuwe Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie is een samenvoeging
van de Transport- en Telecommunicatieraad en de Energieraad1. De beschrijving hieronder volgt deze oude indeling. Vergaderdata   3 en 4 oktober 2002:Raad in Luxemburg 25 november 2002:Raad
in Brussel 5 en 6 december 2002:Raad in Brussel 22 februari 2003:informele
bijeenkomst van ministers van Energie in
Thessaloniki 7 maart 2003:Raad in
Brussel 27 en 28 maart 2003:Raad in Brussel 14 mei 2003:Raad in Brussel 31 mei, 1 en 2 juni 2003:informele bijeenkomst van ministers van Koopvaardij aan boord van een cruiseschip 2 en 3 juni 2003:Raad
in Luxemburg4.7.1 Transport- en Telecommunicatieraad4.7.1.1 TelecommunicatieStand van zakenNa jaren van mondiaal optimisme belandde de telecomsector in 2000 in een
dal. ICT-ondernemingen zagen hun aandelenkoersen dalen en liepen forse verliezen
op. Desondanks constateerde de Commissie in haar zevende implementatierapport
dat de Europese telecomsector in 2001 met ruim 9 procent boven het gemiddelde
groeide. De omzet van de mobiele diensten groeide, net als in het jaar daarvoor,
het snelst met 22 procent. Eind 2001 bedroeg de omzet ruim 80 miljard euro.
De mobiele penetratiegraad groeide zelfs met 36 procent. Niettemin blijven
vaste telefoons met 51 procent van de totale omzet het grootste segment van
de telecomsector.In haar implementatierapport beoordeelde de Commissie verder hoe lidstaten
de Europese telecommunicatiewetgeving omzetten in nationale wetten. Zij constateerde
dat sommige lidstaten de regels onvolledig of incoherent hadden doorgevoerd.
Dit gold vooral voor de verordening voor local loop unbundling. Met deze verordening krijgen telecomaanbieders toegang tot lokale
toegangsnetwerken (het laatste stukje koperdraad waarmee huishoudens en bedrijven
zijn aangesloten op het hoofdnetwerk).Nederland kreeg een redelijke beoordeling over implementatie van de Europese
telecomregels. De belangrijkste kritiek ging over concurrentie op de
nationale telecommunicatiemarkt. De Commissie meent dat de juridische instrumenten
van de OPTA te zwak zijn om gezonde mededinging af te dwingen. Zij hoopt dat
de amendering van de Nederlandse Telecomwet in september 2001 de OPTA in staat
stelt local loop unbundling (toegang tot het locale
toegangsnetwerk) af te dwingen. Verder meent zij dat Nederland concurrentie
moet bewerkstelligen bij digitale huurlijnen. Dat zijn digitale telefoonlijnen
voor exclusief gebruik van één huurder die daarvan meervoudig
gebruik kan maken, bijvoorbeeld voor telefonie maar ook voor data-uitwisseling).Open Network Provision ReviewTijdens het Belgische voorzitterschap zijn de onderhandelingen afgesloten
over nieuwe regels voor de telecomsector, de zogenaamde «Open Network Provision Review » of ONP-herziening. Hiermee
is voldaan aan de Lissabon-doelstelling dit voor het einde van 2001 te doen.
De enige uitzondering was de privacyrichtlijn, waarover besluitvorming plaatsvond
tijdens het Spaanse voorzitterschap. Lidstaten moeten de nieuwe regels medio
2003 in nationale wetgeving hebben omgezet.PostDe Raad bereikte in oktober van 2001 een akkoord over verdere liberalisering
van de postsector. Het akkoord houdt een liberalisering in van de markt voor
brieven inclusief direct mail. De gewichtsgrenzen
van het gereserveerde domein (monopolie) voor briefpost dalen in 2003 tot
100 gram en in 2006 tot 50 gram. Als tegemoetkoming aan landen met een belangrijke
toerismesector zoals Spanje, Griekenland en Italië, bevat het akkoord
voorwaarden waaronder lidstaten grensoverschrijdende uitgaande post voor hun
nationale posterijen mogen blijven reserveren. Er kon geen overeenstemming
worden bereikt over einddatum voor volledige liberalisering van de postsector.
In plaats daarvan doet de Commissie in 2006 een studie naar de situatie op
de Europese postmarkt. Die studie zal de basis zijn voor nieuwe besluiten
van de Raad en het Europees Parlement over verdere liberalisering. Het ontbreken
van een einddatum was reden voor de regering om als enige lidstaat tegen het
voorstel te stemmen.eEuropaHet «Actieplan eEuropa 2002» dateert uit 2000. Het is een
belangrijk element in de Lissabon-strategie. Het bevat een overzicht van de
communautaire werkzaamheden om de totstandkoming van de informatiemaatschappij
te bevorderen. Het plan heeft geleid tot nieuwe regels voor de telecomsector
(ONP-herziening, zie hierboven) en een «.eu»-internetdomein. In
Nederland heeft het actieplan bijgedragen aan implementatie van het Kennisnet
(een initiatief om scholen on line te brengen),
aan investeringen in ICT bij de overheid en aandacht voor de veiligheid en
integriteit van netwerken.Gezien de positieve bijdrage aan de kennismaatschappij, is er een vervolgactieplan
opgesteld met een looptijd tot 2005: het «Actieplan eEuropa 2005».
Dit nieuwe actieplan wil zowel de vraag naar als het aanbod van nieuwe infrastructuur
en gerelateerde diensten bevorderen. Aan de vraagzijde voorziet het actieplan
in stimulering van e-content met nieuwe producten
voor e-government, e-learning, e-health en e-business. Aan de aanbodzijde voorziet het in actie voor breedband en netwerkveiligheid. Overheden kunnen een actieve rol spelen door hun vraag
naar ICT-diensten en vooral breedbanddiensten te bundelen. Zo moedigen zij
investeringen in nieuwe netwerkinfrastructuur aan. Instrumenten uit het actieplan
zijn best practices enbenchmarking.TEN-telecomDe Raad en het Europees Parlement hebben tijdens het Spaanse voorzitterschap
overeenstemming bereikt over herziening van het telecommunicatieprogramma
uit de trans-Europese netwerken (TEN-telecom). Het herziene programma legt
meer nadruk op de markt. De invoering van innovatieve diensten voor de burger
zal worden gestimuleerd. Ook gaat het programma zich meer richten op de strategische
prioriteiten van het actieplan voor eEuropa. TEN-telecom verwijst daarom naar
breedbandtechnologie. Andere nieuwe aandachtsgebieden zijn interoperabiliteit
en interconnectie van netwerken, mobiele diensten en netwerkveiligheid.Beleid in voorbereidingNu de onderhandelingen over de ONP-herziening zijn afgerond, zal de aandacht
van de Raad verschuiven naar uitvoering en handhaving van regels en naar de
ontwikkeling van soft law (mededelingen en aanbevelingen
van de Commissie). De beleidsagenda van de Raad voor de komende periode zal
worden bepaald door het «Actieplan eEuropa 2005».Implementatie van de nieuwe regelsDe lidstaten zijn bezig met de omzetting van de nieuwe telecomregels in
nationale wetten. De ONP-richtlijnen verwijzen naar maatregelen ter completering
van het pakket. Het betreft:– institutionele maatregelen zoals de oprichting van enkele groepen
op hoog niveau en comités;– richtsnoeren van de Commissie over definitie en beoordeling van
aanmerkelijke marktmacht;– een aanbeveling van de Commissie over marktsegmenten die nationale
mededingingsautoriteiten moeten analyseren om te bepalen of er effectieve
concurrentie bestaat; en– een beschikking over de afbakening en definitie van transnationale
telecommarkten.BreedbandHet «Actieplan eEuropa 2005» geeft een prominente plaats aan
breedbandinfrastructuur en breedbandtoepassingen. Vanuit een beleidsmatig
oogpunt zal deze technologie steeds meer worden geïntegreerd in andere
beleidsterreinen zoals de toepassing van de nieuwe ONP-regels, het frequentiebeleid,
onderzoeksactiviteiten en veiligheid.E-governmentEen ander belangrijk aandachtsgebied van het «Actieplan eEuropa
2005» is e-government. Een slagvaardige
en transparante overheid die volop gebruik maakt van ICT, zowel bij elektronische
dienstverlening als bij realisering van nieuwe beleidsopgaven, wordt gezien
als een belangrijk onderdeel van de informatiemaatschappij. Onder andere via benchmarking en een richtlijn voor minimumvoorwaarden
voor beschikbaarheid van overheidsdocumenten wordt hieraan invulling gegeven.E-commerceHet Europese e-commerce-beleid richt zich
op regels en bevordering. Het zesde kaderprogramma voor onderzoek en het TEN-budget
bevatten financiële middelen voor onderzoek en andersoortige activiteiten
voor e-commerce. Op regelgevend vlak zullen de
richtlijnen e-commerce en elektronische handtekening
worden herzien.VeiligheidIn de informatiemaatschappij wordt veiligheid van netwerken en informatie
steeds belangrijker. Dit geldt vooral voor elektronische handel en elektronische
overheidsdiensten. De Raad streeft naar een geïntegreerde aanpak van
netwerkveiligheid. De Commissie zal het komende jaar een aantal activiteiten
hiervoor starten. Zij zal een internationaal overleg over netwerkbeveiliging
voorstellen. Ook doet zij onderzoek naar elektronische en biometrische identiteitsvaststelling.
De Commissie is van plan een Europese cyber security task
force en een Europees waarschuwingssysteem voor computervirussen
op te richten. Het gebruik van smartcards voor
beveiliging van elektronische diensten en van elektronische handtekeningen
zal worden gestimuleerd. De onderzoeks- en ontwikkelingsinspanningen hiervoor
zijn als prioriteiten aangeduid in het zesde kaderprogramma voor onderzoek.FrequentiebeleidDoel van het EU-frequentiebeleid is eerlijke voorwaarden te scheppen voor
de toegang tot het radiospectrum. De Commissie heeft een mededeling gepresenteerd
over de volledige implementatie van de derde generatie mobiele communicatienetwerken.
De mededeling is een voorloper van een mededeling die de Commissie volgend
jaar zal uitbrengen over herziening van de UMTS-beschikking.Gebruik van open platformsDe Europese Raad van Barcelona heeft de Commissie en de lidstaten opgeroepen
het gebruik van open platforms te bevorderen. Hierdoor krijgen burgers meer
keuzevrijheid bij diensten van de informatiemaatschappij. Het gaat hierbij
vooral om toegang via digitale televisie en mobiele communicatie. Televisie
is een belangrijk medium voor elektronische communicatiediensten vanwege het
brede publiek. Digitale televisie biedt bovendien veel toepassingsmogelijkheden.
De Commissie zal komen met een mededeling over de overgang van analoge naar
digitale televisie.Invoering van het nieuwe internetprotocolOm een mogelijk adressentekort op het internet te ondervangen, wordt gewerkt
aan een nieuw internetadresprotocol (de technische standaard voor internetverkeer),
het zogenaamde Ipv6-protocol. Hiervoor moeten alle betrokkenen (industrie,
overheid, dienstenaanbieders en onderzoeksinstellingen) samenwerken. In de
komende periode zal Ipv6-infrastructuur in de bestaande netwerken worden opgenomen.
Ook wordt gewerkt aan standaardisatie. Het zesde kaderprogramma
voor onderzoek bevat hiervoor onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten.InternetbeheerDe Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) is de private organisatie die onder contract van de Amerikaanse
overheid het technische beheer van internet coördineert. ICANN wordt
de komende periode gereorganiseerd. Europa wil dat overheden nauwer betrokken
worden bij ICANN, zodat de organisatie meer rekening houdt met het publieke
belang van het internet.Referenties– Zevende verslag over de tenuitvoerlegging van het pakket telecommunicatieregelgeving
(COM(2001) 706): http://europa.eu.int/eur-lex/nl/com/rpt/2001/com2001_0706nl01.pdf– «Actieplan eEuropa 2005»: http://www.europa.eu.int/informationsociety/eeurope/actionplan/indexen.htm– e-content: http://www.cordis.lu/econtent– TEN-telecom: http://europa.eu.int/informationsociety/programmes/tentel
ecom/indexen.htm– ONP-review: http://europa.eu.int/ISPO/infosoc/telecompolicy/review99/
Welcome.html– Postdiensten: http://www.europa.eu.int/comm/internalmarket/en/postal/in
dex.htm– Internetbeleid (waaronder de «.eu»-domeinnaam, ICANN,
veiliger internet en bestrijding computermisdaad): http://europa.eu.int/ISPO/eif/InternetPoliciesSite/Intern
etPoliciesHome.html, http://europa.eu.int/ISPO/eif/InternetPoliciesSite/Intern
etGovernance/Main.html en http://europa.eu.int/ISPO/eif/InternetPoliciesSite/Crime/
crime1.html4.7.1.2 TransportStand van zakenDe belangrijkste onderwerpen die de Transportraad besprak tijdens de Belgische
en Spaanse voorzitterschappen waren:– het Europese satellietnavigatiesysteem Galileo;– burgerluchtvaart;– het witboek «Gemeenschappelijk vervoerbeleid tot 2010; tijd
om te kiezen»;– maritieme veiligheid en het mariene milieu (de «Erika-pakketten»);– dodehoekspiegels; en– trans-Europese netwerken (TEN's).GalileoVoor de totstandkoming van het Europese satellietplaatsbepalings- en navigatiesysteem
Galileo is een tijdpad opgesteld met de volgende fasen: ontwerp (vanaf 2000),
ontwikkeling (tot 2005), stationering (tot 2007) en inwerkingtreding (vanaf 2008).
Tijdens het Belgische voorzitterschap kon geen overeenstemming worden bereikt
om over te gaan naar de ontwikkelingsfase, ondanks de oproep van diverse Europese
Raden tot een positieve beslissing over de voortgang van het project. Met
name de onzekerheid over het plafond in de publieke financiering
en de deelname van het bedrijfsleven in de beheersstructuur waren hier debet
aan. De regering had tevens kritiek op de geringe invloed van bedrijfsleven
en overheid in de ontwikkelingsfase. Tijdens het Spaanse voorzitterschap nam
de Raad van maart 2002 uiteindelijk de definitieve beslissing om over te gaan
naar de ontwikkelingsfase nadat overeenstemming was bereikt over deze essentiële
zaken. Tevens is afgesproken dat na afloop van de ontwikkelingsfase zal worden
bepaald of en onder welke voorwaarden zal worden overgegaan tot stationering.LuchtvaartNa de aanslagen in de VS vond op 14 september 2001 een extra Transportraad
plaats. Besloten werd een multidisciplinaire ad-hocgroep in het leven te roepen
die met verschillende internationale organisaties (ECAC, ICAO) onder andere
een verordening voorbereidt over urgente veiligheidsmaatregelen in de burgerluchtvaart
(een verplichtend systeem van gelijke controle, controle ruimbagage en invoering
van audits). De verordening verplicht verder de lidstaten om ter uitvoering
van deze maatregelen een nationaal beveiligingsplan aan te nemen en een instantie
aan te wijzen voor de coördinatie en supervisie hiervan. De verordening
is nog niet aangenomen; er vindt nu overleg plaats met het Europees Parlement.De economische gevolgen van de aanslagen voor de luchtvaartsector waren
enorm. Niet alleen in de VS, maar ook in Europa werd de luchtvaart geconfronteerd
met een sterk afgenomen vervoersvraag en stijgende kosten. Daarnaast bieden
de private verzekeringsmaatschappijen sindsdien geen afdoende dekking meer
tegen molestschade (hoge premies, verminderde zekerheid door ontbindingsvoorwaarden
binnen zeven dagen na een volgende ramp). In de nasleep van de aanslagen werd
lidstaten toegestaan om overheidsdekking te geven tegen molestschade voor
luchtvaartmaatschappijen en luchtvaartgerelateerde ondernemingen. Deze maatregel
is sindsdien maandelijks verlengd. Separaat hiervan wordt de mogelijkheid
onderzocht van een fonds voor dekking van molestschade van de luchtvaartsector
zelf.Tijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen werd weinig voortgang
geboekt in het dossier over het gemeenschappelijke Europese luchtruim (single European sky). De volgende knelpunten bleven onopgelost:– civiel-militaire samenwerking en coördinatie;– civiel-militair gebruik van het luchtruim;– de rolverdeling tussen de EU en Eurocontrol;– de bevoegdheden van de Gemeenschap binnen het EU luchtruim.Het doel van de single European sky is vanaf 2004
het luchtruim in de hogere luchtlagen om te vormen tot één gemeenschappelijk
luchtruim onder één wettelijk regiem. Dit is vanuit veiligheids-,
economisch en milieuoogpunt wenselijk. De Raad van juni 2002 stelde een tijdpad
voor de behandeling van dit dossier vast.Tijdens het Belgische voorzitterschap werd een besluit genomen tot oprichting
van het Europese agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA). Een
besluit over de zetel van dit agentschap is nog niet genomen. Nederland houdt
vast aan de kandidatuur van Hoofddorp voor EASA, waar de voorloper
van de EASA, deJoint Aviation Authority, is gevestigd.Witboek «Gemeenschappelijk Vervoerbeleid tot 2010;
tijd om te kiezen»Tijdens de informele Transportraad van september 2001 presenteerde de
Commissie het witboek «Gemeenschappelijk Vervoerbeleid tot 2010».
Doel van het witboek is congestie en milieuvervuiling te verminderen door
verschuiving van wegvervoer naar andere vervoersvormen (modal shift) en loskoppeling van de transportgroei van de economische
groei. Het witboek bevat ongeveer 60 voorstellen voor een duurzaam, vervoersbeleid,
waaronder:– het tweede spoorpakket met voorstellen voor regelgeving voor goederen-
en personenverkeer zoals harmonisatie van de spoorwegveiligheid, interoperabiliteit
voor het hele spoorwegnet, oprichting van een agentschap voor de spoorwegveiligheid,
uitbreiding van de toegangsrechten tot binnenlands goederenvervoer (cabotage)
en toetreding van de gemeenschap tot de Conventie voor Internationaal Spoorvervoer
(COTIF);– modernisering van het openbaar vervoer;– stimulering van schoon stedelijk vervoer; en– prijsbeleid, waaronder regels voor prijzen voor infrastructuurgebruik.De regering steunt de probleemanalyse in het witboek, maar is kritisch
over de modal shif'-doelstelling aangezien deze
onvoldoende is voor het realiseren van een duurzaam vervoerbeleid.Door de urgente werkzaamheden bij de burgerluchtvaart na de aanslagen
in de VS, vond tijdens het Belgische voorzitterschap geen inhoudelijke discussie
meer plaats. De Raad van juni 2002 heeft de discussie over het witboek afgerond
met conclusies van het Spaanse voorzitterschap.Maritieme veiligheid en het mariene milieuHet Belgische en het Spaanse voorzitterschap hebben goede voortgang geboekt
met de Erika-pakketten: de maatregelen na het ongeluk met de Maltese tanker
Erika in 1999. De verordening voor de versnelde uitfasering van enkelwandige
tankers en de richtlijnen voor havenstaatcontrole en klassebureaus (toezicht
op inspectiebureaus) zijn aangenomen. Ook de richtlijnen voor verplichte volg-
en informatiesystemen op schepen en de oprichting van een Europees agentschap
voor de maritieme veiligheid (EMSA) zijn een feit. Er loopt een internationaal
overleg over extra compensatie van de schade van olieverontreiniging bovenop
het bestaande olieschadefonds (IOPCF).DodehoekspiegelsDe Commissie en andere lidstaten delen het belang dat Nederland hecht
aan verplichte dodehoekspiegels op vrachtwagens. De Raad behandelt inmiddels
het voorstel voor dodehoekspiegels op nieuwe vrachtwagens. De Commissie heeft
toegezegd in het najaar van 2002 ook een voorstel te presenteren voor de toepassing
van dodehoekspiegels op bestaande voertuigen. In afwachting van Europese regels
kunnen lidstaten dodehoekspiegels alvast nationaal verplicht stellen.Trans-Europese netwerkenHet belang van deze netwerken is gelegen in de bijdrage ervan aan de werking
van de interne markt en versterking van de economische en sociale samenhang.
Tijdens het Spaanse voorzitterschap werd geen overeenstemming bereikt over
de herziening van de richtsnoeren voor de selectie van projecten, noch over
uitbreiding van de lijst met prioritaire projecten. De Betuwelijn en de hogesnelheidslijn
staan onder andere op deze lijst. Ook is er nog geen overeenstemming over
wijziging van de verordening voor de subsidieverlening aan TEN-projecten voor
transport en energie. De regering kon zich niet vinden in de wijzigingsvoorstellen
van de Commissie, die leiden tot ophoging van het budget en van het communautaire
financieringspercentage.Beleid in voorbereidingHet Deense voorzitterschap zal prioriteit geven aan de single European sky en het tweede spoorpakket.Op luchtvaartgebied zal de totstandkoming van een gemeenschappelijk Europees
luchtruim nader worden uitgewerkt. Aangezien het gemeenschappelijke luchtruim
in 2004 dient te worden gerealiseerd (conform het besluit van de Europese
Raad van Lissabon), is het aan het Deense en Griekse voorzitterschap om de
knelpunten snel op te lossen.Het Deense voorzitterschap beoogt verdere uitwerking van het tweede spoorpakket,
dat zowel goederen- als personenvervoer omvat. Dit is deels een aanpassing
en verscherping van het eerste spoorwegpakket, dat in maart 2001 in werking
is getreden. De regering is hiervan voorstander. Er zijn evenwel ook lidstaten
die menen dat het tweede pakket te snel op het eerste volgt en die geen heil
zien in verdere liberalisering van de sector.Het Deense voorzitterschap zal verder de verkeersveiligheid proberen te
vergroten door voortgang te boeken met de voorstellen voor wegcontroles (digitale
tachograaf) en de dodehoekspiegel (waarom de regering tijdens de Raad van
maart 2002 had verzocht), de richtlijn voor snelheidsbegrenzers, en de verordening
over de rusten rijtijden van chauffeurs. Voorts staat de herziening van de
TEN-richtsnoeren en prioriteitenlijst geagendeerd, evenals een eerste bespreking
van nieuwe voorstellen voor prijsbeleid. Ook op het terrein van luchtvaart
en zeevervoer tenslotte zullen veiligheids- en milieumaatregelen de aandacht
van de Raad blijven vragen.Het Griekse voorzitterschap zal naar verwachting als speerpunten aandragen:– short sea shipping en safety and security in shipping;– havenontwikkeling;– de TEN's;– de Single European sky;– de voortzetting van Galileo en het spoorpakket.Het is op dit moment niet duidelijk wanneer de Raad zich opnieuw over
Galileo zal buigen. Galileo bevindt zich in 2003 in de ontwikkelingsfase.
De regering zal blijven inzetten op een zo hoog mogelijke private bijdrage.
Zij stelt kostenbeheersing centraal en zal zich daarbij aansluiten bij gelijkgezinde
lidstaten. Nederland staat achter het bereikte compromis dat er geen directe
participatie van het bedrijfsleven in de joint undertaking zal plaatsvinden voordat de tenderfase is afgerond,
omdat dit anders belangenverstrengeling bij private partijen in de hand werkt.
Tenslotte zal de regering blijven benadrukken dat Galileo een civiel programma
onder civiele controle is.Referenties– Beleidsrapportage Galileo «Een Europees systeem voor satellietnavigatie
en plaatsbepaling», september 2002– Witboek «Gemeenschappelijk vervoerbeleid tot 2010: tijd
voor keuzes» (COM(2001) 370)– Mededeling over een gemeenschappelijk Europees luchtruim (COM(2001)
123)– Mededeling over een gemeenschappelijk beleid voor veilige zeeën
(COM(2000) 603, COM(2000) 325, COM(2000) 326 en COM (2000)327): http://www.ue.eu.int/newsroom/newmain– http://www.radionavigatie.nl/galeuropesecom missie.html4.7.2 EnergieraadStand van zakenDe liberalisering van de energiemarkt blijft het belangrijkste onderwerp
op de agenda van de Energieraad. Het Spaanse voorzitterschap heeft de voorstellen
van de Commissie tot aanpassing van de bestaande elektriciteits- en gasrichtlijn
goed op de Europese agenda gezet. Tijdens de Raad van Barcelona in maart 2002
was de liberalisering van de elektriciteits- en gasmarkt een van de belangrijke
discussiepunten. De Europese Raad heeft hierover conclusies op hoofdlijnen
aangenomen. Hij heeft de Raad opgeroepen eind 2002 overeenstemming te bereiken
over zowel de liberaliseringrichtlijnen als de richtlijn voor energiebelasting.
Omdat marktopening voor Frankrijk moeilijk ligt, heeft de Europese Raad huishoudens
uitgezonderd van de afspraak dat vanaf 2004 alle verbruikers vrije afnemers
zullen worden. Dit zal moeten leiden tot minstens 60 procent marktopening.
Dit is een verdubbeling tegenover de bestaande richtlijnen die voorzien in
een marktopening per 2003 van 35 procent voor elektriciteit en 28 procent
voor gas. De voorjaarsvergadering van de Europese Raad in 2003 zal besluiten
over de verdere vrijmaking van de markt.Naast de voorstellen tot aanpassing van de elektriciteits- en gasrichtlijn
bevat het pakket liberaliseringsvoorstellen van de Commissie een voorstel
voor een verordening voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit. Deze
verordening beoogt de grensoverschrijdende elektriciteitshandel beter te laten
functioneren in een geliberaliseerde markt. Zij is een eerste opzet voor een
systeem voor kostentoerekening van grensoverschrijdend elektriciteitstransport
en bevat principes hoe er met capaciteitstekorten moet worden omgegaan. Er
vindt een overleg plaats tussen overheden, regelgevers, netwerkbeheerders
(het Florence-proces). De resultaten daarvan zullen worden vertaald in de
verordening.De Raad heeft overeenstemming bereikt over een compromisvoorstel voor
staatssteun voor de kolenindustrie, na het einde van het EGKS-verdrag in juli
2002. Het voorstel beoogt een geleidelijke vermindering van de steun gerekend
vanaf het niveau in 2001.Eind december 2001 heeft de Commissie een mededeling uitgebracht over
Europese energie-infrastructuur. Zij heeft daaraan een voorstel gekoppeld
voor een verordening met nieuwe richtsnoeren voor trans-Europese netwerken
(TEN's). In de mededeling stelt de Commissie dat adequate infrastructuur en
een niet-discriminerende toegang daartoe onontbeerlijk zijn voor een goed
functionerende elektriciteits- en gasmarkt en voorzieningszekerheid. Dat geldt
vooral voor netwerken met grote invloed op het concurrentievermogen van de
interne energiemarkt of die de continuïteit van de energievoorziening
versterken. Een uitwerking in projecten moet nog plaatsvinden. Voor Nederland
zijn de elektriciteitsverbinding tussen Frankrijk, België, Nederland
en Duitsland en de gasverbinding tussen het Verenigd Koninkrijk, Nederland,
Duitsland en Rusland van belang.Er is een voorstel ter bevordering van biobrandstoffen in de vervoerssector.
Het voorstel bestaat uit twee delen:– een ontwerprichtlijn voor stimulering van het gebruik van biobrandstoffen;
en– aanpassing van de richtlijn over de mogelijkheid een verlaagd
accijns toe te passen op biobrandstoffen.Beide voorstellen zijn aan elkaar gekoppeld.De Commissie heeft de reacties op het groenboek over energievoorzieningszekerheid
geanalyseerd. Zij constateert dat er overeenstemming is over de noodzaak de
energievraag te verkleinen. Verschillen van inzicht zijn er over het beheer
van olie- en gasvoorraden. De Commissie beraadt zich of nieuwe voorstellen
gewenst zijn. De Commissie onderschrijft het belang van de dialoog met energieproducenten
waaronder Rusland. Zij concludeert verder dat nucleaire energie een onlosmakelijk
deel is van de discussie. Daarbij is een oplossing voor nucleair afval essentieel.
De Commissie bestudeert de mogelijkheid van gemeenschappelijke standaarden
en praktijken voor nucleaire veiligheid.Beleid in voorbereidingDe komende periode blijft liberalisering van de energiemarkt speciale
aandacht houden. De Raad moet eind 2002 overeenstemming bereiken over een
aangepaste elektriciteits- en gasrichtlijn en over de richtlijn voor energiebelastingen.
Ook de energiemarkt voor de huishoudens moet nog worden geliberaliseerd. Een
meerderheid in de Raad, waaronder Nederland, staat op de vastleggen van een
einddatum die niet te ver weg is. Verder is de openbare dienstverplichting
een belangrijk element in de discussies: moeten afgelegen gebieden en kwetsbare
groepen extra worden beschermd? De zuidelijke lidstaten willen sterke consumentenbescherming
in de richtlijnen opnemen. De regering heeft als uitgangspunt dat een vrije
markt extra consumentenbescherming vergt, maar dat lidstaten deze zo veel
mogelijk nationaal moeten kunnen invullen. Zij pleit ervoor slechts een deel
van de openbare dienstverplichting te harmoniseren en het andere deel optioneel
te maken. De regering heeft goede hoop dat de lidstaten elkaar op die manier
kunnen vinden.De regering streeft naar het verplichten van stroometikettering zodat
consumenten vast kunnen stellen hoe stroom is geproduceerd. Dit vergroot de
transparantie en bevordert de keuzevrijheid voor consumenten. Door de actieve
Nederlandse opstelling zijn er inmiddels enkele voorzichtige medestanders.
De regering zal het onderzoek naar de technisch-economische mogelijkheden
van stroometikettering deze zomer inbrengen in de Europese discussie.
Ook heeft zij het voornemen om in het najaar van 2002 een internationale studiedag
te organiseren.In haar voorstellen voor de toegang tot netwerken heeft de Commissie ook
gasopslag en andere flexibele instrumenten (lees: capaciteitsdiensten) opgenomen.
Nederland heeft van begin af aan hierbij voorbehouden gemaakt. Nederland wil
niet dat flexibiliteit van producerende gasvelden zoals het Groningen-veld
onder de definitie van «andere flexibele instrumenten» komt te
vallen. Ook de flexibiliteit van het kleineveldenbeleid moet van de werking
van de richtlijn worden uitgesloten.De Raad zal het programma «Intelligente energie voor Europa»
aan de orde stellen. Het betreft een voortzetting van het huidige energiekaderprogramma.
Het programma beoogt beleidsonderbouwende studies over energiebesparing, duurzame
energie, transport en samenwerking met ontwikkelingslanden.Naast het groenboek over energievoorzieningszekerheid zijn er diverse
andere richtlijnen die effect hebben op de energievoorziening. Deze richtlijnen
worden soms in andere raadsformaties behandeld. Het betreft:– het richtlijnvoorstel over emissiehandel (Milieuraad),– de richtlijn voor energiebelasting (Ecofinraad),– de richtlijnen voor liberalisering van de energiemarkt, inclusief
stroometikettering binnen de elektriciteitsrichtlijn (Energieraad)– de richtlijn over duurzame energie (Energieraad), en– het richtlijnvoorstel over biobrandstoffen (Energieraad).Een goede afstemming tussen deze richtlijnen is een punt van aandacht.
De Commissie moet hierbij een coördinerende rol spelen. Vooral de afstemming
tussen de richtlijnen voor energiebelasting en emissiehandel is opportuun.Referenties– Nederlandse elektriciteitswet (Stb 98–427)– Nederlandse gaswet (Stb 2000–305)– Voorstel voor een richtlijn tot wijziging van de richtlijnen voor
elektriciteit (96/92/EG) en gas (98/30/EG) (COM(2001) 125)– Voorstel voor een richtlijn voor energiebelastingen– Groenboek «Op weg naar een Europese strategie voor een continue
energievoorziening» (COM(2000) 769)– Beschikking 1254/96/EG tot opstellen van richtsnoeren voor trans-Europese
netwerken– Beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling
van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied: programma «Intelligente
energie voor Europa» (2003–2006) (COM(2002) 162)4.8 Raad voor Landbouw en VisserijDe nieuwe Raad voor Landbouw en Visserij is een samenvoeging van de Landbouwraad
en de Visserijraad. De beschrijving hieronder volgt deze oude indeling.Vergaderdata   15 en 16 juli 2002:Raad
in Brussel 7, 8, 9 en 10 september 2002:informele bijeenkomst van ministers van Landbouw in
Nyborg 23 en 24 september 2002:Raad in Brussel 14, 15 en 16 oktober 2002:Raad in Luxemburg 27, 28 en 29 november 2002:Raad in Brussel 16, 17, 18 en 19 december 2002:Raad in Brussel 9 januari 2003:Raad in
Brussel (eventueel) 20 en 21 januari 2002:Raad in Brussel 10 en 11 februari 2003:Raad in Brussel (eventueel) 24 en 25 februari 2003:Raad in Brussel17 en 18 maart 2003:Raad in Brussel 31 maart 2003:Raad in
Brussel (eventueel) 14 en 15 april 2003:Raad in Luxemburg12 en 13 mei 2003:informele
Raad (Landbouw) op Korfoe 26 en 27 mei 2003:Raad
in Brussel 11 en 12 juni 2003:Raad
in Luxemburg4.8.1 LandbouwraadStand van ZakenEvenals in de voorgaande periode domineerde voedselveiligheid de agenda
van de Landbouwraad tijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen. De
oprichting van een Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EVVA) en aanname
van een Europese voedselwet werd in de eerste Landbouwraad onder het Spaanse
voorzitterschap een feit. De Raad sloot hiermee de eerste fase af van het
Europese traject ter verbetering van de voedselveiligheid, ingezet in januari
2000 met het witboek over voedselveiligheid van de Commissie.Een belangrijk onderwerp voor de voedselveiligheid is BSE of gekkekoeienziekte.
De Raad heeft zich hiermee intensief beziggehouden sinds het oplaaien van
de BSE-crisis eind 2000. Alle lidstaten passen nu communautaire maatregelen
toe zoals verplichte BSE-testen, de verwijdering en vernietiging van specifiek
risicomateriaal als de wervelkolom en het verbod op het gebruik van diermeel.
Er bestaat onduidelijkheid over de mogelijkheid of schapen en geiten BSE kunnen
oplopen. Een Brits onderzoek naar dit onderwerp bevatte zo veel onregelmatigheden
dat het onbruikbaar was. In Nederland concentreert het onderzoek zich op resistentie
van schapen en geiten tegen BSE. De regering heeft in de Raad aandacht gevraagd
voor de nationale steunmaatregelen en de uiteenlopende verrekeningsmethoden
van de BSE-testkosten in de lidstaten. De vergoedingen voor testkosten zouden
Europees geharmoniseerd moeten worden om concurrentieverstoring tegen te gaan.
De regering meent dat geen nationale vergoedingen voor testkosten moeten worden
gegeven aangezien dit een eigen verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven
is. De scherpere controles en andere maatregelen tegen BSE lijken het vertrouwen
te herstellen van de consument in de veiligheid van rundvlees.De Raad heeft zich verder gebogen over zoönose: infectieziekten die
van een dier op de mens kunnen overgaan. Uit een rapport van de Commissie bleek dat zoönose regelmatig voorkomt: vooral besmettingen van
salmonella en campylobacter maken nog steeds slachtoffers. De Commissie heeft
daarom een pakket maatregelen voorgesteld dat moet zorgen voor een salmonellavrije
voedselketen in 2009. De regering had graag een eerdere datum gezien waarbij
ook campylobacter is inbegrepen en zal daarom verdergaande maatregelen treffen
om salmonella en campylobacter uit te bannen.Eind december 2001 vond mede op Nederlands initiatief een conferentie
over mond- en klauwzeer plaats. Zij ging niet alleen in op de veterinaire
aspecten van uitbraken van mond- en klauwzeer, maar ook op de sociaal-maatschappelijke
gevolgen. De regering zal het non-vaccinatiebeleid verder ter discussie stellen.
Vanwege handelsproblemen die opheffing van het non-vaccinatiebeleid met zich
meebrengt, moet deze problematiek in de OIE (Office International
des Epizooties) besproken worden. Hoewel de algehele invoering van
een preventieve vaccinatiestrategie onvoldoende steun vindt bij andere lidstaten,
konden Nederlandse plannen voor noodvaccinatie, die niet leidt tot het doden
van gezonde dieren, op grote steun rekenen. Commissaris Byrne zal naar verwachting
tijdens het Deense voorzitterschap voorstellen presenteren om de kans op uitbraken
van mond- en klauwzeer te verkleinen. Dit betreft bijvoorbeeld verbetering
van de inspectie aan de grens en strengere eisen bij transport van dieren.
Andere maatregelen hebben betrekking op een betere bestrijding van een ziekte-uitbraak.
Het gaat dan onder andere om betere volgsystemen van dierbewegingen en verbeterde
bestrijdingsplannen.De Commissie presenteerde in het najaar van 2001 een voortgangsverslag
over de uitvoering van de richtlijn voor gewasbeschermingsmiddelen. Nederland
betreurt de vertraging bij de harmonisatie van de toelating van werkzame stoffen,
die nu uiterlijk in 2008 bereikt moet worden. De beperkte onderzoekscapaciteit
van de Commissie om te bepalen of honderden verschillende middelen kunnen
worden toegelaten is de voornaamste reden voor de vertraging.De Raad nam voorts een aantal besluiten over de marktordeningen. Hij keurde
een driejarige verlenging goed van de quotaregeling voor aardappelzetmeel.
Het ondersteuningsprogramma voor de dopvruchtensector (noten en dergelijke)
werd met een jaar verlengd. Ondanks grote meningsverschillen tussen verschillende
lidstaten en de Commissie keurde de Raad herzieningen goed van de marktordeningen
voor schapen en geiten en voor tabak. De regering meent dat verdergaande aanpassing
van deze marktordeningen wenselijk was geweest. Zo was zij voorstander van
een verdere afbouw van financiële ondersteuning van tabaksproductie en
streefde zij naar een verdere hervorming van de marktordening van schapen
en geiten. Wel heeft Nederlandse aandrang bij deze laatste marktordening ertoe
geleid dat de Commissie heeft toegezegd voorstellen te doen ter verbetering
van de identificatie- en registratieregeling. Een goede identificatieen registratieregeling
is van groot belang bij de bestrijding van besmettelijke dierziekten. De regering
heeft bovendien aangedrongen op bijstelling van deze marktordeningen tijdens
de mid term review van het gemeenschappelijke
landbouwbeleid,.Beleid in voorbereidingZie hiervoor hoofdstuk 2.3 «Landbouw en visserij».Referenties– Commissievoorstel voor een mid term review van het gemeenschappelijke
landbouwbeleid– Kabinetsstandpunt over het interdepartementale beleidsonderzoek
over cross-compliance, brief van de minister van LNV aan de voorzitter van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal en de voorzitter van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal van 6 juni 2002, (Kamerstukken 2001–2002, nr. 28 438) 4.8.2 VisserijraadStand van zakenMet enige vertraging zijn uiteindelijk nog tijdens het Spaanse voorzitterschap
de Commissievoorstellen voor de hervorming van het gemeenschappelijke visserijbeleid
(GVB) gepresenteerd. De voorstellen zijn grotendeels in lijn met het groenboek
over de herziening van het GVB en houden een fundamentele beleidswijziging
in (zie verder onder beleid in voorbereiding).De drie Raden die in het afgelopen jaar zijn gehouden (twee tijdens het
Belgische voorzitterschap en één tijdens het Spaanse voorzitterschap)
stonden vrijwel geheel in het teken van de alarmerende toestand waarin meerdere
visbestanden zich bevinden. Vooral kabeljauw en heek worden in hun voortbestaan
bedreigd. In de loop van 2001 is om deze reden gedurende een tiental weken
een deel van de Noordzee geheel afgesloten voor visserij. Hierdoor werd de
Nederlandse platvisvloot, die kabeljauw voornamelijk als bijvangst vangt,
zwaar getroffen. In aansluiting op de noodmaatregelen is met Noorwegen afgesproken
om in het stelsel van technische maatregelen de maaswijdten te vergroten.
Inmiddels heeft de Commissie een herstelplan voor kabeljauw en heek gepresenteerd
en heeft de Raad een eerste oriënterend debat over de Commissievoorstellen
gevoerd. De Commissie stelt voor een meerjarig regime in te stellen voor toegestane
vangsthoeveelheden, gecombineerd met regulering van de visserijinspanning.
De regering kan zich in grote lijnen vinden in de door de Commissie gekozen
lijn, maar zal wijzen op het belang dat de verschillende visserijtakken op
proportionele wijze bijdragen in het herstel van de kabeljauw- en heekbestanden.De Raad heeft in juni 2002 een politiek akkoord bereikt over het beheer
van diepzeevisbestanden en het verkrijgen van betere wetenschappelijke informatie
over deze soorten. Voor de diepzeevis, die vanwege de trage aanwas bijzonder
kwetsbaar is voor overbevissing, waren tot nu toe geen TAC's (total allowable catches) en quota vastgesteld. De voorstellen worden
nog voor advies aan het Europees Parlement voorgelegd.De Raad besloot in december 2001 het vierde meerjarige oriëntatieprogramma
(MOP IV) met één jaar te verlengen. De regering heeft daarbij
gezegd bezwaren te hebben tegen de daarmee gepaard gaande doortrekking van
de reductiepercentages van de Nederlandse vloot en heeft gepleit voor meer
nadruk op het reguleren van de visserijinspanning. De voorstellen binnen de
hervorming van het GVB komen voor een groot deel aan de Nederlandse wensen
tegemoet (zie ook onder «Beleid in voorbereiding»).De traditionele discussie over TAC's en quota in december 2001 vond plaats
in het licht van de alarmerende situatie van enkele visbestanden. De meeste
TAC's voor 2002 werden om deze reden vastgesteld op een lager niveau dan in
2001. Nederland is van mening dat op deze wijze een goed evenwicht is gevonden
tussen het belang van een biologisch verantwoorde vangsthoeveelheid en de
economische effecten die verbonden zijn aan een daling van de TAC. Overigens
was niet voor alle soorten een lagere TAC noodzakelijk: voor makreel en wijting
werd een hogere TAC vastgesteld dan in 2001. Voor Noordzeeharing bleef de
TAC gelijk, maar een groter deel van deze soort mag in het Kanaal worden gevangen.
Voor Nederland is dit van belang vanwege andere kwaliteiten van de Kanaalharing
die hem commercieel interessant maakt.In de NEAFC (North-East Atlantic Fisheries Commission) is het in 2001 niet mogelijk gebleken een akkoord te bereiken over
het gezamenlijke beheer (met Noorwegen) van blauwewijtingbestanden. Op deze
manier loopt het duurzame beheer van deze voor Nederland belangrijke vissoort
gevaar. De regering zal dan ook blijven aandringen op het maken van internationale
afspraken over de blauwe wijting.Het protocol inzake de visserijovereenkomst met Mauretanië is vernieuwd.
Niettegenstaande het grote belang van deze overeenkomst voor de Nederlandse
vissers, heeft de regering gezegd bezwaren te hebben tegen de wijze waarop
zij tot stand is gekomen. Ten eerste was de verhoging van het budget voor
het protocol aanzienlijk. Ten tweede meende de regering dat de uitbreiding
van de visserijrechten op koppotigen (inktvis en dergelijke) niet op basis
van een adequate wetenschappelijke analyse heeft plaatsgevonden. Ook is onvoldoende
aandacht besteed aan de belangen van de lokale Mauretaanse visserijvloot.
De regering heeft om deze reden de Commissie opgeroepen meer aandacht te besteden
aan de coherentie tussen het externe visserijbeleid en het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.
Nederland streeft ernaar om in de context van de discussie over de hervorming
van het GVB een algemeen debat te voeren over de vraag hoe in de toekomst
moet worden omgegaan met de externe visserijakkoorden waarbij de belangen
van ontwikkelingslanden een belangrijke rol spelen.Vanwege de mislukking van de onderhandelingen over de visserijovereenkomst
met Marokko is een Commissievoorstel aangenomen over herstructurering van
de Spaanse en Portugese visserijvloot, die voor een belangrijk deel afhankelijk
waren van deze overeenkomst. De herstructurering, waarvoor een bedrag van
in totaal 197 miljoen euro is uitgetrokken, richt zich vooral op steunmaatregelen
voor de sloop van vaartuigen en sociaal-economische ondersteuningsmaatregelen.
Ter financiering van dit programma werd in 2002 bij uitzondering een beroep
gedaan op het flexibiliteitsinstrument voor 170 miljoen euro; de overige 27
miljoen euro zullen worden opgenomen in de begroting voor 2003. Voor het flexibiliteitsinstrument
is gekozen omdat het niet mogelijk is om geld over te hevelen van categorie
IV (extern beleid te weten de vrijgekomen middelen door de mislukking van
het Marokko-akkoord) naar categorie II (structuurbeleid).Beleid in voorbereidingDe Commissievoorstellen voor hervorming van het gemeenschappelijke visserijbeleid
zullen de discussie in de Raad het komende jaar domineren. De hervormingsvoorstellen
worden in 2002 in drie etappes gepresenteerd. Het eerste pakket,
waarover de Raad in juni een eerste oriënterend debat voerde, betreft
verordeningen voor de bescherming en duurzame exploitatie van visserijbestanden.
Verder bevatte het eerste pakket een aanpassing van de verordening over structurele
financiële ondersteuning in de visserijsector, een gemeenschappelijk
actieplan om milieueisen te integreren in het GVB en een plan van aanpak om
illegale visserij tegen te gaan.In de tweede helft van 2002 zullen voorstellen volgen voor sociaal-economische
maatregelen ter ondersteuning van herstructurering, een actieplan ter verbetering
van wetenschappelijke advisering, een actieplan tegen discards (het overboord zetten van ongewenste bijvangst), een actieplan voor
visserijmanagement in mediterrane landen en maatregelen ter verbetering van
controle en handhaving. De Commissie presenteerde al in 2001 een verslag over
het toezicht op de uitvoering van het GVB. De regering zal binnen de discussie
over de hervorming van het GVB om bijzondere aandacht voor dit onderwerp vragen.De regering steunt de hoofdrichting van de hervormingsvoorstellen: een
groter accent op duurzaamheid van de visserij, de ecosysteembenadering, de
toepassing van het voorzorgsbeginsel en de meerjarenbenadering. Dit geldt
ook voor een meer marktgerichte benadering in het beleid en de handhaving
van de relatieve stabiliteit (verdeling van de quota op historische basis).Bij de hervorming van het GVB wenst de regering niet alleen te kijken
naar het interne visserijbeleid binnen de EU-wateren, maar ook daarbuiten.
Zij streeft naar verantwoorde visserijafspraken met landen buiten de EU, die
veelal ontwikkelingslanden zijn. Dergelijke overeenkomsten moeten een duurzame
visstand waarborgen en mogen geen negatieve effecten op de lokale visserijsector
hebben. Coherentie met het beleid voor ontwikkelingssamenwerking is daarbij
het uitgangspunt.De regering zal zich in de discussie over de hervorming van het GVB baseren
op de volgende uitgangspunten, zoals ook uiteengezet in een memorandum aan
de Tweede Kamer1 naar aanleiding van het groenboek
over de herziening van het GVB. Dit memorandum is eveneens toegezonden aan
de Commissie en de lidstaten.– Nederland staat voor een duurzame exploitatie van aquatische ecosystemen.
In deze optiek liggen enerzijds de continuïteit van de visserij als economische
activiteit op basis van een duurzame exploitatie van de visbestanden en anderzijds
de bescherming van het ecosysteem in elkaars verlengde en behoren deze in
beginsel niet tegenstrijdig te zijn.– Nederland hecht aan de verdere toepassing en ontwikkeling van
de voorzorgsbenadering in het GVB.– Nederland wenst het communautaire karakter van het visserijbeleid
te handhaven en is tegen oplossingen die renationalisatie met zich brengen.– Voor Nederland blijft wetenschappelijk onderzoek de basis vormen
voor het visserijbeleid.– De visserij moet evenals andere bedrijfstakken – ook in
Europees verband – in de eerste plaats als een economische activiteit
worden beschouwd. Vanuit dat oogpunt acht Nederland een grotere marktwerking
in het GVB noodzakelijk. Het visserijbeleid moet evenwel niet alleen op de
sociaal-economische gevolgen worden beoordeeld maar zal ook
rekening moeten houden met de gevolgen voor het aquatische ecosysteem.– Nederland beoordeelt mogelijke wijzigingen in het toekomstige
GVB in het licht van consistentie van het instrumentarium, draagvlak, globaal
karakter van de regelgeving, controleerbaarheid en handhaafbaarheid.– Nederland is van mening dat financiële steun op termijn zowel
nationaal als communautair afgebouwd moet worden.Referenties– Brief aan de Kamer over het groenboek GVB (Kamerstuk 21 501–17,
nr. 114)– Commissievoorstellen voor de hervorming van het GVB4.9 Raad voor het MilieuDe Europese Raad van Sevilla heeft deze Raadsformatie in de oude vorm
gehandhaafd. Vergaderdata   19, 20 en 21 juli 2002:informele bijeenkomst van ministers van Milieu in Sønderborg 17 oktober 2002:Raad
in Luxemburg 9 en 10 december 2002:Raad in Brussel 4 maart 2003:Raad in
Brussel5 mei 20 003:informele
bijeenkomst van ministers van Milieu in Athene 27 mei 2003:Raad in BrusselStand van zakenTijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen werd het zesde milieuactieprogramma
afgerond. In dit programma wordt het kader voor het EU-milieubeleid voor de
komende vijf tot tien jaar vastgesteld. Het is een strategisch document dat
nog in actieplannen zal worden uitgewerkt. Er zijn vier prioriteitsgebieden
geïdentificeerd:– klimaatverandering;– natuur en biodiversiteit;– milieu en gezondheid;– duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen en afvalbeheer.Twee andere belangrijke dossiers die werden afgerond betreffen de richtlijn
over ozon in de lucht en de kaderrichtlijn over de evaluatie en beheersing
van omgevingslawaai. De dossiers over elektrische apparaten en toegang tot
milieu-informatie zijn nog in behandeling.Tijdens het Belgische voorzitterschap zijn gemeenschappelijke standpunten
bereikt over:– de richtlijn over pleziervaartuigen;– de richtlijn over niet voor de weg bestemde mobiele machines;– de richtlijn over publieke inspraak bij de opstelling van plannen
en programma's;– de richtlijn over kwaliteit van brandstoffen;– het communautair actieprogramma ter ondersteuning van NGO's– de aanbeveling voor een geïntegreerd kustbeheer.Het aantal dossiers dat de Raad tijdens het Spaanse voorzitterschap kon
afronden, is beperkt aangezien de eerste lezing van het Europees Parlement
op zich liet wachten. Wel is een richtlijnvoorstel over milieuaansprakelijkheid
in behandeling genomen. Deze richtlijn stelt een beperkt aansprakelijkheidssysteem
voor, dat gericht is op voorkoming en herstel van ernstige schade aan het
milieu door risicovolle beroepsmatige activiteiten. De richtlijn is van toepassing
op water, biodiversiteit in natuurgebieden en bodem en omvat in principe ook
de schade die door genetisch gemodificeerde organismen kan worden aangericht.
Mede vanwege de toetreding van nieuwe lidstaten is de regering van oordeel
dat harmonisatie van milieuaansprakelijkheid wenselijk is. De inzet van de
regering is er op gericht om de richtlijn zoveel mogelijk te laten aansluiten
bij het beginsel van «de vervuiler betaalt».Tijdens het Spaanse voorzitterschap zijn de onderhandelingen begonnen
over het voorstel tot wijziging van de richtlijn over verpakkingen en verpakkingsafval.
Het voorstel beoogt de percentages voor terugwinning en materiaalhergebruik
zoals opgenomen in de verpakkingsrichtlijn te verhogen, wat de regering verwelkomt.
Ook is in behandeling genomen een herziening van de Seveso II-richtlijn over
de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen
zijn betrokken. Deze herziening gebeurt naar aanleiding van de milieuramp
in de Baia Mare (Roemenië), de vuurwerkramp in Enschede en de ontploffing
van de meststoffenfabriek in Toulouse (Frankrijk). De wijziging betreft een
verhoging van de normen voor externe veiligheid, wat aansluit bij het Nederlandse
beleid.Ook vond overleg plaats tussen de lidstaten over een thematische strategie
voor bodembescherming. Dit is een uitvloeisel van één van de
actiepunten uit het zesde milieuactieprogramma. Een Europese bodemstrategie
moet degradatieprocessen tegengaan en bijdragen aan beter beleid voor waterbeheer,
biodiversiteit, klimaat, landbouw en natuur.Tenslotte heeft de EU op het terrein van biodiversiteit vier actieplannen
aangenomen en zich intensief bezig gehouden met de voorbereiding en uitwerking
van de zesde conferentie van partijen bij het Biodiversiteitsverdrag die in
april 2002 in Den Haag werd gehouden.KlimaatveranderingHet terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen blijft één
van de voornaamste doelstellingen op milieugebied. Daarom is opnieuw veel
aandacht besteed aan de onderhandelingen over het Kyoto-protocol bij het Klimaatverdrag.
Ondanks dat de VS hadden aangekondigd het protocol onaanvaardbaar te vinden,
zijn tijdens CoP6-bis in Bonn (juli 2001) toch met succes besluiten genomen
die het Kyoto-protocol voor zoveel mogelijk partijen bij het verdrag ratificeerbaar
maken. Het bereikte politieke akkoord is vervolgens tijdens CoP7 in Marrakech
(november 2002) verder in juridische teksten uitgewerkt.Op 31 mei hebben de EG en de lidstaten het Kyoto-protocol geratificeerd.
Om aan de verplichtingen van het protocol te voldoen, wordt in de Raad onderhandeld
over de richtlijn voor CO2-emissiehandel. Het voorstel beoogt het
opzetten van een Europees stelsel voor de handel in emissierechten.Terwijl de uitvoering van het protocol ter hand wordt genomen, bereidt
de EU zich reeds voor op de onderhandelingen in de VN voor verdere verplichtingen
in de tweede budgetperiode, beginnend in 2012. Tegelijk wordt druk op de VS
uitgeoefend om, desnoods buiten het Kyoto-protocol, een vergelijkbare emissiereductie
te realiseren.BiotechnologieBij biotechnologie zijn tijdens de Belgische en Spaanse voorzitterschappen
verschillende dossiers in behandeling genomen. Vanwege de verschillende raakvlakken
van biotechnologie zijn de dossiers behalve in de Milieuraad ook in andere
raadsformaties aan de orde geweest (onder andere Landbouwraad, Industrieraad).
Voor de genetisch gemodificeerde organismen (GGO's) is een drietal voorstellen
voor verordeningen in behandeling:– een verordening over de toelating en etikettering van genetisch
gemodificeerde levensmiddelen en diervoeders;– een verordening over de traceerbaarheid en etikettering van deze
producten in productieketens;– een verordening over de grensoverschrijdende verplaatsing van
GGO's waarmee het bioveiligheidsprotocol (ofwel Cartagena-protocol) door de
EG wordt geïmplementeerd.De regering staat een spoedige inwerkingtreding van het Cartagena-protocol
voor en heeft zelf in januari 2002 het protocol als eerste lidstaat geratificeerd.
Verwacht wordt dat het protocol begin 2003 in werking zal treden.De voortgang bij de verordeningen over de toelating en de traceerbaarheid
en etikettering in productieketens van GGO-producten is beperkt. De adviezen
in eerste lezing van het Europees Parlement lieten lang op zich wachten. In
de EU is een de facto moratorium van kracht op
de toelating van GGO's. Een blokkerende minderheid van lidstaten stelt de
inwerkingtreding van nieuwe, aangescherpte regelgeving voor etikettering,
traceerbaarheid en milieuaansprakelijkheid als voorwaarde voor het opheffen
hiervan. Dit is een ernstige belemmering voor de toelating van nieuwe GGO's
en vergroot de achterstand van de EU met de VS. De regering is voorstander
van opheffing van het moratorium. Uitgangspunt bij de onderhandelingen over
de verordeningen is dat zij voldoende voorwaarden moeten bieden voor een verantwoorde
toelating van GGO-producten (onder andere voor milieu en veiligheid), de keuzevrijheid
voor de consument moeten garanderen en geen handelsbarrières mogen
opwerpen voor derde landen, waaronder ontwikkelingslanden.Tenslotte heeft de Commissie op de Europese Raad van Barcelona de strategie
voor biotechnologie gepresenteerd. Deze overkoepelende strategie maakt deel
uit van de Lissabon-strategie. Zij bevat een gemeenschappelijke visie gericht
op het versterken van de concurrentiepositie van de Europese biotechnologiesector,
binnen maatschappelijke randvoorwaarden en met aandacht voor de positie van
ontwikkelingslanden. Aan de strategie is een uitgebreid actieplan gekoppeld.
De Commissie zal tijdens de voorjaarstop van 2003 rapporteren over de voortgang.
De strategie sluit goeddeels aan bij de «Integrale Nota Biotechnologie».
Deze nota zal voor Nederland het uitgangspunt blijven bij de verdere uitwerking
van de strategie en het actieplan. Duurzame ontwikkelingVoorts blijft de verdere uitwerking van de Europese duurzaamheidsstrategie,
die in juni 2001 tijdens de Europese Raad van Gotenburg is aangenomen, op
de agenda staan. Voor wat betreft de milieucomponent van de strategie is het
zesde milieuactieprogramma daarbij het uitgangspunt (zie hierboven). Op de
Europese Raad van Barcelona in maart 2002 is voor het eerst ook de milieudimensie
van duurzame ontwikkeling – naast de sociale en economische dimensies –
in de context van een jaarlijkse voorjaarsbijeenkomst getoetst aan de hand
van speciaal daarvoor ontwikkelde indicatoren. De regering blijft er sterk
aan hechten dat bij afwegingen die gemaakt worden binnen duurzaamheid de milieudimensie
een volwaardige plaats wordt toegekend.De Unie heeft ook een verantwoordelijkheid voor duurzame ontwikkeling
in de rest van de wereld. De zogenaamde externe dimensie van de strategie
geeft hier nadere invulling aan en wordt uitgewerkt binnen de voorbereidingen
van de «Wereldtop over duurzame ontwikkeling» (Johannesburg, augustus
en september 2002). In de Raad krijgt daarbij vooral de relatie aandacht tussen
armoedebestrijding en de milieudimensie van duurzame ontwikkeling.Beleid in voorbereidingDe verdere behandeling van de verschillende biotechnologiedossiers staat
hoog op de Deense prioriteitenlijst. Voorts worden gemeenschappelijke standpunten
voor aantal belangrijke dossiers verwacht, waaronder milieuaansprakelijkheid
en CO2-emissiehandel.Op basis van een witboek uit februari 2001 werkt de Commissie aan een
nieuw Europees beleid voor chemische stoffen. De regering onderschrijft de
belangrijkste doelstellingen van het witboek: een hoog beschermingsniveau
voor mens en milieu, een effectieve interne markt en het verbeteren van de
mogelijkheden van de industrie voor innovatie en daarmee haar concurrentiepositie.
De regering streeft naar een zo nauw mogelijke aansluiting bij de uitgangspunten
van de nationale strategienota voor het omgaan met chemische stoffen (SOMS).
Zij pleit voor een effectief systeem van bescherming met aanvaardbare kosten,
hetgeen kan worden bereikt door meer verantwoordelijkheid bij de industrie
te leggen.De Commissie werkt momenteel aan een witboek over geïntegreerd productenbeleid.
Het doel van geïntegreerd productenbeleid is de bevordering van een markt
voor groenere producten. De regering vindt het van groot belang dat het witboek
een relatie tussen het producten- en stoffenbeleid van de EU legt, omdat beide
beleidsterreinen nauw met elkaar zijn verweven. Ook hecht de regering aan
een grotere verantwoordelijkheid voor de producenten dan in het groenboek
(juni 2001) het geval was.4.10 Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en CultuurDe nieuwe Raad voor Onderwijs, Jeugdzaken en Cultuur is een samenvoeging
van de Onderwijs- en Jeugdraad en de Cultuur- en Audiovisuele Raad. De beschrijving
hieronder volgt deze oude indeling. Vergaderdata   11 en 12 november 2002:Raad in Brussel 20 februari 2003:Raad
in Brussel (eventueel) 5 maart 2003:informele
bijeenkomst van ministers van Onderwijs in
Ioannina 5 en 6 mei 2003:Raad
in Brussel 24 mei 2003:informele
bijeenkomst van ministers van Cultuur in
Thessaloniki4.10.1 Onderwijs- en Jeugdraad4.10.1.1 OnderwijsStand van zakenWerkprogrammaDe Raad van februari 2002 nam een gedetailleerd werkprogramma aan over
de follow-up van het «Doelstellingenrapport voor onderwijs en beroepsopleiding».
In het werkprogramma staan dertien doelstellingen op het terrein van kwaliteit,
toegankelijkheid van de onderwijssystemen en internationale samenwerking.
Het programma voorziet een open coördinatiemethode met behulp van indicatoren
en benchmarks.Naar aanleiding van een oproep van Raad en Commissie sprak de Europese
Raad in Barcelona zich binnen de Lissabon-strategie uit voor de vorming van
een Europese onderwijs-, onderzoeks- en innovatieruimte voor eind 2010.Leven lang lerenOp basis van de Commissiemededeling «Een Europese ruimte voor een
leven lang leren» (november 2001) publiceerde de Raad een actieplan
en een resolutie over een leven lang leren. De resolutie heeft zowel betrekking
op formeel als niet-formeel leren en betrekt vooral de jeugd bij het formuleren
van een strategie. De resolutie erkent dat iedereen, ongeacht leeftijd, toegang
moet hebben tot een leven lang leren. De nadruk ligt op transparantie van
onderwijssystemen en erkenning van vaardigheden.Actieplan vaardigheden en mobiliteitDe Europese Raad van Barcelona sprak over het «Actieplan vaardigheden
en mobiliteit» van de Commissie. Het gros van de aanbevelingen in dit
rapport ligt op het terrein van onderwijs. Vooral moeten vaardigheden voor
wiskunde, wetenschap en technologie worden ontwikkeld en dient een keuze voor
een loopbaan in wetenschappelijke, technische en ICT-functies door de overheid
te worden gestimuleerd. Voorts is een verbetering van wederzijdse erkenning
van diploma's en vaardigheden en het vroegtijdig leren van vreemde talen van
belang.TaalIn november 2001 nam de Raad een resolutie aan over het bevorderen van
taaldiversiteit en het leren van talen.Samenwerking met derde landen op het terrein van hoger
onderwijsDe Commissie heeft in de zomer van 2001 een mededeling uitgegeven over
versterking van de samenwerking op gebied van hoger onderwijs tussen de EU
en derde landen. In de Raad van november 2001 is hierover gediscussieerd.
In 2002 zal de Commissie hierover een programmavoorstel uitbrengen (zie ook
beleid in voorbereiding).Tempus III is een samenwerkingsprogramma op dit terrein met de niet kandidaat-lidstaten
in Oost-Europa (onder meer landen van voormalig Joegoslavië en Albanië)
en de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Naar aanleiding van de aanslagen
in de VS heeft de Commissie een voorstel gedaan om dit programma uit te breiden
naar de Middellandse-Zeelanden, teneinde het begrip tussen de EU-lidstaten
en de Middellandse-Zeelanden te versterken. De Raad van mei 2001 bereikte
hierover politieke overeenstemming.Europees jaar van opvoeding door sport 2004De Raad heeft in mei 2001 een besluit genomen over de instelling van een
Europees jaar van opvoeding door sport 2004. Met dit besluit wordt de Gemeenschap
een rechtsgrondslag geboden voor de financiering van een reeks met sport verband
houdende activiteiten. Nederland zal tijdens zijn voorzitterschap in de tweede
helft van 2004 de slotmanifestatie van het Europese jaar van opvoeding door
sport organiseren.De Europese Raden van Barcelona en SevillaNaast het al eerder genoemde gedetailleerde werkprogramma en de acties
rond een leven lang leren sprak de Europese Raad van Barcelona zich uit voor
een Bologna-proces voor beroepsonderwijs (zo genoemd
omdat daar in 1999 een intergouvernementele overeenkomst over het hogere onderwijs
werd gesloten). De Europese Raad van Sevilla nam kennis van een haalbaarheidsstudie
naar het versterken van jumelages tussen middelbare scholen in Europa via
internet.Beleid in voorbereidingGedetailleerd werkprogramma en leven lang lerenDe Raad en de Commissie zullen aan de Europese Raad in het voorjaar van
2004 rapporteren over het gedetailleerde werkprogramma over de follow-up van
het doelstellingenrapport voor onderwijs- en beroepsopleiding en over de doelstelling
waarover de Raad zich in februari 2002 uitsprak om in 2010 het Europese onderwijssysteem
tot een wereldwijde standaard te maken. In de opgezette werkgroepen en indicatorengroep
zal worden nagegaan hoe het onderwijsbeleid in de lidstaten zich tot elkaar
verhoudt. Daarnaast zal worden nagegaan of er kwantitatieve Europese uitdagingen
of doelstellingen kunnen worden geformuleerd. Ook zal aan de Europese Raad
gerapporteerd worden over de voortgang in het actieprogramma voor een leven
lang leren.BeroepsonderwijsTijdens het Deense voorzitterschap zal een actieplan worden aangenomen
om verder structuur te geven aan de samenwerking bij beroepsonderwijs. In
dit kader heeft het Deense voorzitterschap het voornemen een informele
ministersconferentie te beleggen met de onderwijsministers uit de lidstaten,
de kandidaat-lidstaten en de EVA- landen om een Bologna-verklaring voor het
beroepsonderwijs te ondertekenen.Hoger onderwijsIn september 2002 zal de Commissie waarschijnlijk een programma voor samenwerking
tussen de EU en derde landen op het terrein van het hoger onderwijs aannemen.OverigIn het najaar van 2002 zal de Commissie waarschijnlijk een voorstel publiceren
voor een kennisunie met als oogmerk het EU-beleid voor onderwijs en onderzoek
beter op elkaar af te stemmen. Daarnaast worden voorstellen verwacht met betrekking
tot een update van het actieprogramma e-learning en de uitwerking van voorstellen voor een Europees
jaar voor de talen 2004.Referenties– Gedetailleerd werkprogramma voor het doelstellingenrapport en
de open coördinatiemethode (Pb 14–0602 C142/1-22).– «Een Europese ruimte voor een leven lang leren» (COM(2001)
678).– Mededeling van de Commissie «Vaardigheden en mobiliteit»
(COM(2001) 72).– Follow-up Europese Raad van Barcelona– Besluit van de Commissie «Europees jaar opvoeding door sport»
(COM(2001) 584).– Trans-Europees mobiliteitsprogramma voor hoger onderwijs, Tempus
III– Voorstel van de Commissie «Samenwerking derde landen en
hoger onderwijs» (COM(2001) 385).4.10.1.2 JeugdStand van zakenTijdens een door het Belgische voorzitterschap georganiseerde conferentie
in Gent (november 2001) heeft de Commissie het witboek «Een nieuw elan
voor de jeugd van Europa» gepresenteerd. De Jeugdraad van februari 2002
besloot de open coördinatiemethode voor het terrein jeugdzaken nader
uit te werken. Ook werd besloten het aspect jeugd voortaan ook op andere beleidsterreinen
in te brengen (horizontale werking). Op basis daarvan hebben de directeuren-generaal
Jeugd tijdens een door het Spaanse voorzitterschap georganiseerde bijeenkomst
te Murcia (maart 2002) gesproken over de follow-up van het witboek. Ook vonden
besprekingen hierover plaats met jongeren en kandidaat-lidstaten. De Raad
van mei 2002 aanvaardde een resolutie over het witboek. Hierin is de open
coördinatiemethode voor jeugdzaken nader uitgewerkt.Als eerste activiteit voor de horizontale werking van het aspect jeugd
heeft de raadswerkgroep Jeugd in april 2002 een advies uitgebracht aan het
Onderwijscomité over de mededeling van de Commissie over een leven
lang leren. Het advies is verwerkt in de resolutie over de follow-up van deze
mededeling. In mei 2002 heeft de Raad deze resolutie aanvaard.De resolutie over een leven lang leren heeft zowel betrekking op formeel
als niet-formeel leren en onderstreept het belang van de bijdrage van de jeugdsector
hierbij.De Raad aanvaardde resoluties over sociale integratie van jongeren, over
stimulering van initiatief, ondernemingszin en creativiteit van jongeren en
over bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat op het internet (juni 2001).
Daarnaast nam de Raad een aanbeveling aan over mobiliteit van jongeren (juli
2001) en een resolutie over de meerwaarde van jongerenvrijwilligersactiviteiten
(november 2001). De Commissie presenteerde een evaluatieverslag over de programma's
«Jeugd voor Europa» en «Europees vrijwilligerswerk».Tenslotte hebben activiteiten plaatsgevonden binnen het kinderbeleid.
Zo zijn de ministers voor Kinderbeleid twee keer bijeengekomen ter voorbereiding
van mondiale bijeenkomsten (zoals de VN-Kindertop in mei 2002) en van een
Europees observatorium voor de rechten en beleidsvormen voor het kind.Beleid in voorbereidingIn juli 2002 zal worden gestart met de uitvoering van de open coördinatiemethode.
De Commissie zal vragenlijsten rondsturen over participatie en informatie,
twee van de vier prioriteiten uit het witboek over jeugd. De Commissie zal
voorjaar 2003 aan de Raad een syntheseverslag uitbrengen met voorstellen voor
algemene doelstellingen. De andere twee onderwerpen uit het witboek (vrijwilligersactiviteiten
en betere kennis over jeugd) zullen daarna worden opgepakt. In 2004 zal de
Commissie een evaluatieverslag over de open coördinatiemethode voorleggen
aan de Raad, waarbij wijzigingsvoorstellen zullen zijn gevoegd.Dit verslag zal ook een samenvatting bevatten van de nationale en communautaire
initiatieven over horizontale werking van de jeugddimensie op andere beleidsterreinen.Het streven van de Commissie is erop gericht om in de herfst van 2003
een voorstel voor een nieuw EU-programma voor jeugd te presenteren. Dit programma
is een vervolg op het huidige programma voor jeugd dat tot en met 2006 loopt.
Ter voorbereiding zal het lopende programma in de eerste helft van 2003 worden
geëvalueerd.In juli 2002 is een jeugdconventie gehouden. De voorstellen van deze conventie
zullen worden voorgelegd aan de Conventie over de toekomst van Europa.Referenties– Witboek «Een nieuw elan voor de jeugd van Europa»
(14441/01)– Resolutie over Europese samenwerking bij jeugdzaken (8857/02) 4.10.2 Cultuur en Audiovisuele RaadStand van zakenWerkplan voor Europese samenwerking bij cultuurIn mei 2002 nam de Cultuur en Audiovisuele Raad een werkplan aan om cultuur
een centraal element van de Europese integratie te maken. Dit werkplan vloeit
voort uit de onder het Belgische voorzitterschap aangenomen resolutie over
de plaats van cultuur in het Europese bestel. In deze resolutie werd opgeroepen
om de toepassing van de cultuurparagraaf in het EG-verdrag (artikel 151) te
verbeteren.Het werkplan bevat een aantal onderwerpen dat voor 2005 moet zijn uitgewerkt:– het vraagstuk van de toegevoegde waarde van Europese acties op
cultureel terrein;– de toegang tot en zichtbaarheid van Europese culturele samenwerking;– een aantal horizontale aspecten zoals de synergie met andere communautaire
terreinen, de uitwisseling van goede praktijken en de bevordering van mobiliteit;– de dialoog tussen culturen;– de samenwerking met de nieuwe lidstaten; en– internationale samenwerking met internationale organisaties en
derde landen.De Raad heeft aangegeven het stimuleringsprogramma «Cultuur 2000»
te willen verlengen tot en met 2006. De regering zal hiermee slechts kunnen
instemmen als de uitvoering van het programma wordt verbeterd en indien een
akkoord wordt bereikt over de financiering.Juridische aspecten van cinematografische en andere audiovisuele
werkenDe Commissie heeft over dit onderwerp een mededeling uitgebracht met een
aantal beleidsoriëntaties. De mededeling richt zich op de bescherming
van audiovisueel erfgoed, de registratie van films, een mogelijke gegevensbank
voor de eigenaren van rechten, de exploitatie van rechten, de gevolgen van e-cinema, het BTW-tarief voor audiovisuele diensten, de
classificatieproblematiek (onder andere de geschiktheid voor verschillende
leeftijden) en de verduidelijking van definities (zoals de vraag wat een Europees
werk is). De benadering van de Commissie op dit terrein is zeer behoedzaam.
Voor de meeste onderwerpen wordt nog nadere studie en overleg met de lidstaten
aangekondigd alvorens de Commissie nadere voorstellen zal doen. Een belangrijk
onderwerp van de mededeling is voorts het communautaire steunbeleid voor de
filmsector. De Commissie wenst flexibel om te gaan met het gebruikte steunplafond
van 50 procent voor «moeilijke films», zoals low budget films en films met een beperkt taalgebied.Cultuur en de kennismaatschappijDe Raad nam tijdens het Belgische voorzitterschap een resolutie aan waarin
hij benadrukte dat cultuur een essentieel onderdeel is van de kennismaatschappij.
In de resolutie wordt aandacht gegeven aan digitalisering van cultuur, culturele
websites en de toegankelijkheid van het culturele leven voor alle lagen van
de bevolking. De Raad onderstreepte dat cultuur een belangrijk
middel vormt voor de bevordering van wederzijds begrip. Deze resolutie moet
mede worden gezien in het licht van de Lissabon-strategie die de Europese
culturele diversiteit beoogt te exploiteren en te verspreiden.Tijdens het Spaanse voorzitterschap vroeg de Raad aandacht voor de problemen
die kennisorganisaties (archieven, bibliotheken en musea) ondervinden doordat
een steeds groter deel van het toekomstige erfgoed digitaal wordt geproduceerd.
De Raad staat voor ogen dat de desbetreffende organisaties deze problematiek
onderling analyseren alvorens op communautair niveau eventuele vervolgactie
wordt ondernomen.Illegale export van cultuurgoederenDe inzet van de Raad is hier gericht op verbetering van de werking van
de verordening en de richtlijn over illegale uitvoer van cultuurgoederen.
De verordening schept een regime van vergunningen voor uitvoer van beschermde
cultuurgoederen vanuit EU en de richtlijn regelt teruggave van goederen die
onrechtmatig buiten een lidstaat zijn gebracht. De Raad nam in november 2001
een resolutie over dit onderwerp aan. Daarin wordt de Commissie opgeroepen
om adequate maatregelen te nemen om de toepassing van de regelgeving te verbeteren.
Ook wordt de aandacht gevestigd op het belang dat de kandidaat-lidstaten het acquis op dit terrein overnemen.Mededingings- en staatssteunkwestiesDe Commissie heeft in november 2001 een mededeling gepubliceerd over de
toepassing van de regels voor staatssteun op publieke omroepen. Zij benadrukt
daarin de bijzondere betekenis van de publieke omroep voor de democratische,
sociale en culturele behoeften van de samenleving, en stelt vast dat de steun
aan de publieke omroep tot op heden doorgaans is beoordeeld op grond van de
verdragsbepaling over diensten van algemeen belang (artikel 86 lid 2 EG).
De regering deelt deze visie en ondersteunt de case by
case-benadering die de Commissie heeft gekozen aangezien er sprake
is van verschillende nationale publieke omroepstelsels.Herziening richtlijn «Televisie zonder grenzen»Op voorstel van de Commissie ging de Raad van mei 2002 akkoord met een
herziening van de richtlijn «Televisie zonder grenzen» in 2004.
De Commissie streeft ernaar tegelijkertijd een nieuw Media-programma op te
zetten. De regering kon zich hierin vinden, mits een helder tijdspad wordt
overeengekomen en aandacht wordt besteed aan de invloed van de nieuwe media
en technologische ontwikkelingen en indien een akkoord wordt bereikt over
de financiering. Voor eind 2002 zal de Commissie een werkprogramma voor de
herziening uitbrengen.Vaste boekenprijsHet Europees Parlement heeft in februari 2002 aanbevelingen aan de Commissie
gedaan voor een richtlijn over de vaste boekenprijs. Het Europees Parlement
is van mening dat een vaste boekenprijs bescherming biedt aan literaire producties
en daarmee de culturele verscheidenheid in Europa. Een vaste boekenprijs stimuleert
immers uitgeverijen ertoe niet alleen commercieel succesvolle boeken uit te brengen, maar ook cultureel waardevolle kleinere edities. Volgens
het Europees Parlement is de vaste boekenprijs door recente besluiten van
de Commissie in gevaar gebracht en dient er een richtlijn te komen met een
economisch en juridisch kader voor lidstaten met nationale prijsbindingsstelsels.
Nederland heeft in ieder geval tot 2005 een vaste boekenprijs.Beleid in voorbereidingDe agenda op het terrein van cultuur zal tot en met 2004 in het teken
staan van het door de Raad vastgestelde werkplan voor Europese samenwerking
voor cultuur (zie onder stand van zaken). Het Deense voorzitterschap zal daarnaast
aandacht besteden aan de tussentijdse evaluatie van het «Cultuur 2000»-programma
en een rapportage van de Commissie over de mobiliteit in de culturele sector
van personen en goederen.Wat het audiovisuele beleid betreft zal de discussie over de toekomst
van de richtlijn «Televisie zonder grenzen» worden voortgezet.
Het Deense voorzitterschap is voornemens om over dit onderwerp Raadsconclusies
op te nemen. Tot slot is onder het Deense voorzitterschap een gedachtewisseling
begonnen over stimulering van de Europese content-productie
voor de nieuwe media.De prioriteiten van het Griekse voorzitterschap zijn nog niet bekend,
maar vast staat al wel dat ook de Griekse agenda voor een groot deel zal worden
bepaald door het werkplan voor cultuur en de lopende agenda op audiovisueel
terrein.Referenties– Resolutie van de Raad over een nieuw werkplan voor Europese samenwerking
bij cultuur (PbEG C 162 van 6 juli 2002)– Mededeling van de Commissie «Juridische aspecten in verband
met cinematografische en andere audiovisuele werken» (COM(2001) 534)– Resolutie van de Raad over cultuur en kennismaatschappij (PbEG
C 32 van 5 februari 2002)– Resolutie van de Raad over uitvoer en teruggave van cultuurgoederen
(PbEG C 32 van 5 februari 2002)BIJLAGEBEOORDELING NIEUWE COMMISSIEVOORSTELLENFiches opgesteld door de Werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC) 2001–2002 Titel ficheDeptNr Comdoc (def)Kamerstuk 22 112/ dd.1. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en aan het Europees Parlement: Actieprogramma voor
de horizontale integratie van het gendergelijkheidsaspect («mainstreaming
of gender equality») in de ontwikkelingssamenwerking van
de GemeenschapBZ(01)295205 dd. 21-09-012. Mededeling van de commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het economisch en sociaal comitë en het
comitë van de regio's over een nieuw kader voor samenwerking voor wat
betreft de activiteiten op het gebied van voorlichting en communicatie
van de EU.BZ(01)354206 dd. 02-10-01 3. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: de ontwikkeling van de
Buitenlandse DienstBZ(01)381206 dd. 02-10-014. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad: Evaluatie en toekomstige oriëntatie van
Verordening (EG) nr. 1292/96 inzake voedselhulpbeleid en
voedselhulpbeheer en bijzondere operaties ter ondersteuning van de
voedselzekerheid. BZ(01)473208
dd. 12-10-015. Mededeling van de Commissie «Europa en Azië: een strategisch raamwerk voor een
versterkte associatie»BZ(01)469213 dd. 09-11-016. Voorstel voor een Verordening van de
Raad inzake specifieke beperkende maatregelen tegen bepaalde personen en entiteiten
in het kader van de strijd tegen (de financiering van)
het internationale terrorismeBZ(01)569213 dd. 09-11-017. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende het recht van
de burgers van de Unie en hun familieleden om zich op het grondgebied van
de lidstaten vrij te verplaatsen en er vrij te verblijven.BZ(01)257214 dd. 15-11-018. Voorstel voor een verordening van de
Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling
van de lijst van derde landen waarvan de onderdanen bij
overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht
zijn vrijgesteld. BZ(01)570215
dd. 30-11-019. Voorstel voor een verordening van de
Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1683/95 betreffende de invoering van een uniform visummodelBZ(01)577215 dd. 30-11-01 10. Voorstel voor een: -
Verordening van de Raad tot aanpassing van de bepalingen betreffende de comités die de Commissie bijstaan in de uitoefening van
haar uitvoeringsbevoegdheden die zijn vastgelegd in volgens de instemmingsprocedure
goedgekeurde besluiten van de Raad - Verordening van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de comités die de Commissie bijstaan in de uitoefening
van haar uitvoeringsbevoegdheden die zijn vastgelegd in volgens de procedure
van artikel 251 van het verdrag goedgekeurde besluiten van het Europees Parlement
en de Raad - Verordening van de Raad tot aanpassing van de bepalingen betreffende
de comités die de Commissie bijstaan in de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden
die zijn vastgelegd in volgens de raadplegingsprocedure (gekwalificeerde meerderheid)
goedgekeurde besluiten van de Raad - Verordening van de Raad tot aanpassing
van de bepalingen betreffende de comités die de Commissie bijstaan
in de uitoefening van haar uitvoeringsbevoegdheden die zijn vastgelegd in
volgens de raadplegingsprocedure (unanimiteit) goedgekeurde besluiten van
de Raad. BZ(01)789223 dd. 04-03-02 11. Mededeling over beheer van Gemeenschapsprogramma's
middels een netwerk van Nationale AgentschappenBZ(01)648223 dd. 04-03-0212. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: «Informatie- en communicatietechnologieën
in ontwikkelingslanden. De rol van ICT in de EG-ontwikkelingspolitiek.»BZ(01)770224 dd. 11-03-02 13. Mededeling: «Structurele indicatoren»BZ/EZ(01)619217 dd. 03-01-02 14. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende de voorwaarden waaronder onderdanen van
derde landen gedurende een periode van ten hoogste drie maanden vrij
kunnen reizen op het grondgebied van de lidstaten, alsmede tot invoering van
een specifieke reisvergunning en tot vaststelling
van de voorwaarden voor toegang met het oog op een bezoek van ten hoogste
zes maanden. BZ/JUST(01)388208
dd. 12-10-0115. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad; Codificatie van het acquis
communautaireBZ/JUST(01)645218 dd. 04-02-0216. Mededeling van de Commissie aan de
raad en het Europees Parlement: waterbeheer in ontwikkelingslanden;
beleid en prioriteiten in de ontwikkelingssamenwerking van
de Europese UnieBZ/OS(02)132235 dd. 06-06-0217. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad over hulp voor armoedeziekten (HIV/AIDS, malaria en tuberculose)
in ontwikkelingslanden. BZ/OS(02)109235 dd. 06-06-02 18. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en van de Raad betreffende steun voor beleid en maatregelen
op het gebied van reproductieve en seksuele gezondheid en
rechten in ontwikkelingslandenBZ/OS(02)120236 dd. 07-06-02 19. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement inzake de rol van onderwijsen
scholing in de armoedebestrijding in
ontwikkelings-landenBZ/OS(02)116239 dd. 05-07-02 20. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Gezondheid en armoedebestrijding in ontwikkelingslandenBZ/OS(02)129239 dd. 05-07-02 21. Mededeling: eEurope
2002: De realisatie van een EU-kader voor de exploitatie
van overheidsinformatie. BZK(01)607218 dd. 04-02-0222. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement; Civiele bescherming–preventieve
waakzaamheid voor eventuele noodsituatiesBZK(01)707219 dd. 05-02-02 23. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot wijziging van het statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling welke van toepassing
is op de andere personeelsleden van deze GemeenschappenBZK(02)213(juli) 24. Witboek Europees
bestuurBZK/BZ(01)428210
dd. 19-10-0125. Mededeling van de commissie aan de
raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's betreffende e-europa
2002: toegankelijkheid van websites van de overheid
en de inhoud daarvanBZK/VWS(01)529216 dd. 11-12-0126. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende toepassing van een schema van algemene
tariefpreferenties voor de periode van 1 januari 2002 tot en met
31 december 2004EZ(01)293206 dd. 02-10-01 27. Groenboek inzake de bevordering van
een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid
van bedrijvenEZ(01)366210
dd. 19-10-01 28. Mededeling van de Commissie naar een strategische visie op biowetenschappen en biotechnologie;
consultatiedocumentEZ(01)454213
dd. 09-11-0129. Resultaten van de programmering van
de bijstandsverlening uit de structuurfondsen
voor de periode 2000-2006 (doelstelling 1)EZ(01)378213 dd. 09-11-0130. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de gemeenschappelijke
woordenlijst overheidsopdrachten (CPV)EZ(01)449215 dd. 30-11-01 31. Groenboek over de consumentenbescherming in de Europese UnieEZ(01)531216 dd. 11-12-01 32. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende staatssteun voor
de kolenindustrieEZ(01)423216 dd. 11-12-01 33. Mededeling van de Commissie over de invloed van uitbreiding op
regio's grenzend aan kandidaatlidstaten – communautaire actie
voor grensregio's. EZ(01)378217
dd. 03-01-02 34. Rapport voor de Europese Raad van
Laken over de diensten van algemeen belangEZ(01)598217 dd. 03-01-02 35. - Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan
het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan
het Comité van de Regio's: Effectieve probleemoplossing
in de interne markt
(«SOLVIT») EZ(01)702219 dd. 05-02-02- Aanbeveling van de Commissie van 7 december
2001 betreffende beginselen voor het gebruik van «SOLVIT»   36. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad inzake verkoopbevorderende activiteiten in de
Interne Markt (Sales Promotion). EZ(01)546219 dd. 05-02-02 37. Voorstel voor een beschikking van
het Europees parlement en de Raad betreffende het communautair
statistisch programma voor de periode 2003-2007EZ(01)683221 dd. 18-02-0238. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: «Biowetenschappen en
biotechnologie – een strategie voor Europa»EZ(02)027226 dd. 28-03-0239. Groenboek over de herziening van Verordening (EEG) nr. 4064/89 van de RaadEZ(01)745226 dd. 28-03-0240. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de octrooieerbaarheid
van in computers geïmplementeerde uitvindingenEZ(02)092232 dd. 03-05-02 41. - Mededeling van de Commissie
aan het Europees Parlement en de Raad: «Europese
infrastructuur». - Voorstel voor een beschikking van het Europees
Parlement en de Raad tot wijziging van beschikking nr 1254/96/EG tot opstelling
van richtsnoeren voor trans-Europese netwerken in de energiesector.
 - Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het economisch
en sociaal comité van de regio's over de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren
voor trans-Europese energienetwerken
in de periode 1996-2001EZ(01)775236
dd. 07-06-0242. Voorstel voor een Verordening van
de Raad houdende instelling van aanvullende douanerechten
op de invoer van bepaalde producten van oorsprong uit de Verenigde
Staten van AmerikaEZ(02)202236 dd. 07-06-0243. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: «Strategie voor het
consumentenbeleid 2002–2006EZ(02)208(juli)44. Beschikking van het Europees Parlement
en de Raad tot vaststelling van een meerjarenprogramma voor acties op energiegebied:
Programma «Intelligente energie voor
Europa»(2003–2006)EZ(02)162(juli)45. Interpretatieve mededeling van de
Commissie betreffende het gemeenschapsrecht van toepassing opoverheidsopdrachten en de mogelijkheden om sociale aspecten hierin te integreren. EZ/SZW(01)566217 dd. 03-01-0246. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeigasuitstootrechten binnen de Gemeenschap
en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de RaadEZ/VROM(01)581219 dd. 05-02-0247. Mededeling van de Commissie over de vereenvoudiging en verbetering van het wetgevingsprocesEZ/JUST(01)726223 dd. 04-03-0248. Interpretatieve mededeling van de
Commissie betreffende het gemeenschapsrecht van toepassing opoverheidsopdrachten om milieu overwegingen
hierin te integreren.EZ/VROM(01)274211 dd. 25-10-01 49. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad: Strategie ter voorbereiding van de kandidaat-lidstaten op
de toetreding tot de EG-EVA-verdragen
van 1987 betreffende een gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer en de vereenvoudiging van de formaliteiten in het goederenverkeer.FIN(01)289207 dd. 09-10-01 50. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende handel met voorkennis en
markmanipulatie (marktmisbruik)FIN(01)281207 dd. 09-10-0151. Voorstel van de Commissie voor een
verordening van het Europees Parlement en de Raad over grensoverschrijdende betalingen in euro. FIN(01)439207 dd. 09-10-0152. Voorstel voor een richtlijn van de
raad strekkende tot het garanderen van een effectieve belastingheffing
op inkomsten uit spaargelden in de vorm van rente in de Gemeenschap.FIN(01)400211 dd. 25-10-01 53. Voorstellen van de Commissie voor
een Verordening van het Europees Parlement en de Raad over administratieve
samenwerking op het gebied van BTW en een Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad ter aanpassing van Richtlijn 77/799 betreffende wederzijdse bijstand op het gebied van directe en indirecte belastingenFIN(01)294212 dd. 31-10-0154. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende de tenuitvoerlegging van het actieplan voor risicokapitaal (APRK)FIN(01)605219 dd. 05-02-0255. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité «Naar een Interne Markt zonder fiscale belemmeringen», Een strategie tot het mogelijk maken van een geconsolideerde grondslag
voor de vennootschapsbelasting voor ondernemingen voor wat betreft hun EU-wijde
activiteiten. FIN(01)582221 dd. 18-02-02 56. - Mededeling van de Commissie aan het Europees
Parlement en de Raad betreffende de wenselijkheid van vernieuwing van het actieprogramma voor de douane in
de Gemeenschap («Douane 2007») FIN(02)026226 dd. 28-03-02 - Voorstel voor een beschikking
van het Europees Parlement en de Raad houdende goedkeuring van een actieprogramma
voor de douane in de Gemeenschap
(«Douane2007»)   57. - Mededeling van de Commissie
aan het Europees Parlement en de Raad inzake de wenselijkheid van de voortzetting
van een actieprogramma ter verbetering van de belastingstelsels
van de interne markt
 - Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot
vaststelling van een communautair programma ter verbetering van het functioneren
van de belastingstelsels in de interne markt(Fiscalis
2007 programma)FIN(02)010226 dd. 28-03-0258. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van Richtlijn 77/388/EEG met betrekking tot de bijzondere regeling voor reisbureausFIN(02)064229 dd. 09-04-0459. - Initiatief van het
Koninkrijk België en het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming
van een verordening van de Raad betreffende de ontwikkeling van een Schengen-informatiesysteem van de tweede generatie (SIS II) - Initiatief van het Koninkrijk
België en het Koninkrijk Zweden met het oog op de aanneming van een besluit
van de Raad betreffende de ontwikkeling van een Schengen-informatiesysteem
van de tweede generatie (SIS II)JUSTn.v.t. (lidstaat-initiatief) Gepubl.
in PbEG 2001/C 183/07 resp 183/08)206 dd. 02-10-01 60. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de GemeenschapJUST(01)272207 dd. 09-10-0161. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement over Europees VerbintenissenrechtJUST(01)398210 dd. 19-10-0162. Ontwerp-voorstel voor een kaderbesluit
inzake het Europese aanhoudingsbevel en de overleveringsprocedures
tussen de lidstatenJUST(01)522211
dd. 25-10-0163. Initiatief van het Koninkrijk Belgie,
de Franse Republiek, het Koninkrijk Spanje en het Verenigd Koninkrijk voor
aanname door de Raad van een ontwerp-kaderbesluit over gemeenschappelijke onderzoeksteamsJUSTPbEG C 295 dd. 20-10-01211 dd. 25-10-01 64. Ontwerp-kaderbesluit inzake het bestrijden van het terrorismeJUST(01)521211 dd. 25-10-0165. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement over een open
coördinatiemethode voor het communautair immigratiebeleidJUST(01)387212 dd. 31-10-0166. Voorstel voor een kaderbesluit van
de Raad betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met betrekking
tot de bestanddelen van strafbare feiten en met betrekking tot straffen op
het gebied van de illegale drugshandel.JUST(01)259213 dd. 09-11-0167. Ontwerp-kaderbesluit inzake de toepassing
van het beginsel van wederzijdse erkenning op geldelijke
sancties.JUST(01)259213
dd. 09-11-01 68. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot vaststelling van de criteria en instrumenten om te bepalen welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek dat door een onderdaan van een derde land bij een van de lidstaten
wordt ingediendJUST(01)447215 dd. 30-11-0169. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen inzake de ouderlijke verantwoordelijkheidJUST(01)505216 dd. 11-12-0170. Groenboek: Schadeloosstelling
van slachtoffers van misdrijvenJUST(01)536216 dd. 11-12-0171. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende minimumnormen voor de erkenning en de status van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchtelingen
of als personen die anderszins internationale bescherming behoeven.JUST(01)510219 dd. 05-02-02 72. Voorstel voor een kaderbesluit van
de raad betreffende de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaatJUST(01)664221 dd. 18-02-02 73. Groenboek betreffende de strafrechtelijke
bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap en de instelling
van een Europese aanklagerJUST(01)715223 dd. 04-03-0274. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement betreffende een gemeenschappelijk
beleid inzake illegale immigratieJUST(01)672224 dd. 11-03-02 75. Werkdocument van de Commissie: «Verband
tussen de bescherming van de interne veiligheid
en de naleving van internationale verplichtingen en instrumenten op het gebied
van bescherming».JUST(01)743224 dd. 11-03-02 76. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement over het gemeenschappelijk asielbeleid en de invoering van een open
coördinatiemethodeJUST(01)710229 dd. 09-04-0477. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende de verblijfstitel met een korte geldigheidsduur die wordt
afgegeven aan de slachtoffers van hulp bij illegale immigratie of
mensenhandel die met de bevoegde autoriteiten samenwerkenJUST(02)071233 dd. 15-05-0278. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot verbetering van de toegang tot de rechter bij grensoverschrijdende
zaken, door middel van gemeenschappelijke minimumvoorschriften betreffende rechtsbijstand en andere financiële aspecten van
civiele proceduresJUST(02)013233
dd. 15-05-0279. Mededeling van de Commissie aan het
Europees Parlement en de Raad – Democratische controle
op EuropolJUST(02)095235
dd. 06-06-0280. Groenboek betreffende alternatieve wijzen van geschillenbeslechting op het gebied van het
burgerlijk en het handelsrechtJUST(02)196238 dd. 27-06-0281. Groenboek over een communautair terugkeerbeleid ten aanzien van personen die illegaal
in de Europese Unie verblijvenJUST(02)175238 dd. 27-06-0282. Voorstel voor een kaderbesluit over aanvallen op informatiesystemenJUST(02)173239 dd. 05-07-0283. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot invoering van een Europese executoriale titel
voor niet-betwiste schuldvorderingen. JUST(02)159240 dd. 18-07-02 84. Voorstel voor een verordening van
de Raad betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging
van beslissingenin huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, tot intrekking van de verordening (EG) nr. 1347/2000 en tot wijziging,
wat betreft onderhoudsverplichtingen, van verordening (EG) nr. 44/2001JUST(02)222240 dd. 18-07-0285. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de richtlijnen 78/660/EEC,
83/349/EEC en 91/647/EEG van de Raad betreffende de jaarrekening
en de geconsolideerde jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen en verzekerings-ondernemingenJUST(02)259240 dd. 18-07-0286. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement inzake een geïntegreerd
beheer van de buitengrenzen van de lidstaten van de Europese Unie.JUST(02)233240 dd. 18-07-02 87. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van de Richtlijnen 72/166/EEG,
84/5/EEG, 88/357/EEG, 90/232/EEG van de Raad en Richtlijn 2000/26/EG betreffende
deverzekering tegen de wettelijke aansprakelijkheid
waartoe deelneming aan het verkeer van motorrijtuigen aanleiding kan geven.JUST(02)244(juli) 88. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 68/151/EEG van de
Raad met betrekking tot de openbaarmakingsvereisten voor
bepaalde soorten ondernemingenJUST(02)279(juli)89. Voorstel voor een besluit van de raad
tot vaststelling van een kaderprogramma op basis van titel VI van het Verdrag
betreffende de Europese Unie – Politiële en
justitiële samenwerking in strafzakenJUST/BZK(01)646224 dd. 11-03-0290. Voorstel voor een richtlijn van het
EP en de Raad inzake milieubescherming door
het strafrechtJUST/VROM(01)139207 dd. 09-10-0191. Voorstel voor een Verordening van
de Raad ter bevordering van de omschakeling van vaartuigen
en vissers die tot in 1999 afhankelijk waren van de visserijovereenkomst
met MarokkoLNV(01)384211 dd. 25-10-01 92. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad tot wijziging van Richtlijn 1999/29/EG van de Raad inzakeongewenste stoffen en producten in diervoedingLNV(01)493212 dd. 31-10-0193. Verordening tot vaststelling voor
2002 van de vangstmogelijkheden voor diepzeevissenLNV(01)764221 dd. 18-02-0294. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot verlenging van de financiering van in het kader van Titel II bis
van Verordening (EEG) nr. 1035/72 goedgekeurde programma's voor de verbetering
van de kwaliteit en van de afzet van bepaalde dopvruchten en sint-jansbrood en tot vaststelling van specifieke steun voor
hazelnotenLNV(01)667222 dd. 04-03-0295. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot vaststelling van herstelmaatregelen voor bepaalde
bestanden van kabeljauw en heekLNV(01)724224 dd. 11-03-0296. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot vaststelling, voor de oogsten 2002, 2003 en 2004 en per soortengroep,
van de garantiedrempels per lidstaat en de premies voor tabaksbladeren en tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2075/92. LNV(01)684224 dd. 11-03-0297. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende opening van een tariefcontigent voor de
invoer van rundvlees van hoge kwaliteit. LNV(02)094231 dd. 03-05-0298. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG) nr. 2081/92 inzake de bescherming
van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen
van landbouwproducten en levensmiddelenLNV(02)139233 dd. 15-05-02 99. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende opening van een autonoom tariefcontingent
voor de invoer van rundvlees van hoge kwaliteitLNV(02)199235 dd. 06-06-02 100. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende toevoegingsmiddelen
voor diervoeding. LNV(02)153239 dd. 05-07-02 101. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot vaststelling van bijzondere voorwaarden voor de toegang tot diepzeebestanden en bij de visserij daarop
in acht te nemen voorschriftenLNV(02)108239 dd. 05-07-02102. Mededeling met betrekking tot de
hervorming van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid (de «Roadmap»)LNV(02)181(juli) 103. Voorstel verordening met betrekking
tot beheer en duurzame exploitatie van visbestanden
in het kader van het Gemeenschappelijk VisserijbeleidLNV(02)185(juli)104. Voorstel voor een verordening van
de Raad houdende een wijziging van Verordening (EG) nr. 2792/1999 tot vaststelling
van de uitvoeringsbepalingen en voorwaarden voor structurele
acties van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid.LNV(02)187(juli) 105. VO tot vaststelling van een noodmaatregel
van de EG voor de sloop van vissersvaartuigenLNV(02)190(juli)106. Mededeling van de Commissie: Actieplan
van de Gemeenschap ter bestrijding van illegale, niet-aangegeven
en niet-gereglementeerde visserij.LNV(02)180(juli) 107. Mededeling van de Commissie tot vaststelling
van een actieplan van de Gemeenschap om te integrerenLNV(02)186(juli) 108. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: Mobiliteitsstrategie voor de Europese onderzoekruimteOCW(01)331207 dd. 09-10-01 109. Mededeling van de Commissie aan EP
en Raad: Over een nauwere samenwerking met
derde landen op hoger onderwijs
gebiedOCW(01)385207 dd. 09-10-01 110. Ontwerp van een gedetailleerd werkprogramma
voor de followup op het verslag over de concrete doelstellingen
voor de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels. (Mededeling van de Commissie)OCW(01)501214 dd. 15-11-01111. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité
en aan het Comité van de Regio's over bepaalde juridische aspecten in verband met cinematografische en andere audiovisuele
werkenOCW(01)534215 dd. 30-11-01112. Voorstel voor een besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot instelling van het Europese
Jaar van opvoeding door sport 2004OCW(01)584219 dd. 05-02-02113. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de Regio's: Actieplan Wetenschap en SamenlevingOCW(01)714222 dd. 04-03-02114. Mededeling van de Commissie: Een Europese Ruimte voor levenslang leren realiserenOCW(01)678222 dd. 04-03-02 115. Voorstel voor een Besluit van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Besluit nr. 253/200/EG tot
vaststelling van de tweede fase van het communautaire actieprogramma op onderwijsgebied
«Socrates»OCW(02)193(juli)116. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Ondersteuning
van de nationale strategieën ten behoeve van veilige
en betaalbare pensioenen door middel van een geïntegreerde benaderingSZW(01)362207 dd. 09-10-01117. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 83/477/EEG van de
Raad betreffende de bescherming van werknemers tegen de
risico's van blootstelling aan asbest op het werkSZW(01)417207 dd. 09-10-01 118. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot wijziging, ten gunste van de medewerkers van de leden van het Europees Parlement, van
Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad betreffende de toepassing van de sociale zekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen,
alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, en
van Verordening (EEG) nr. 574/72 van de Raad tot vaststelling van de wijze
van toepassing van Verordening (EEG) nr. 1408/71SZW(01)344208 dd. 12-10-01 119. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité: Bevordering
van fundamentele arbeidsnormen en verbetering van de sociale
governance in de context van de globalisering.SZW(01)416211 dd. 25-10-01 120. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de loonkostenindexSZW(01)418213 dd. 09-11-01121. Voorstel voor een richtlijn van de
Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf
van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische
activiteiten als zelfstandige. SZW(01)386217 dd. 03-01-02 122. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees parlement, het economisch en sociaal comité en het
comité van de regio's: Een sterkere lokale dimensie
voor de Europese Werkgelegenheidsstrategie.SZW(01)629 123. Voorstel voor een verordening van
het Europees parlement en de raad inzake de communautaire
statistiek van inkomens en leefomstandigheden (EU-SILC)SZW(01)754224 dd. 11-03-02124. Voorstel voor een Verordening van
de Raad tot uitbreiding van
de bepalingen van Verordening (EEG) nr. 1408/71 tot de onderdanen
van derde landen die enkel door hun nationaliteit nog niet onder deze bepalingen
vallenSZW(02)059233 dd. 15-05-02125. Mededeling van de Commissie: «Zich
aanpassen aan de veranderingen in werk en samenleving: een nieuwe communautaire gezondheids-
en veiligheidsstrategie 2002-2006»SZW(02)118233 dd. 15-05-02126. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de arbeidsvoorwaarden
van uitzendkrachtenSZW(02)149238 dd. 27-06-02127. Voorstel voor een Aanbeveling van
de Raad betreffende de toepassing van de wetgeving inzake degezondheid en
de veiligheid op het werk van
zelfstandigenSZW(02)166238
dd. 27-06-02128. Mededeling «Actieplan van de Commissie voor vaardigheden en mobiliteit»SZW(02)072239 dd. 05-07-02 129. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG)
nr. 95/93 van de Raad van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels
voor de toewijzing van «slots» op communautaire
luchthavensV&W(01)335205 dd. 21-09-01130. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot oprichting van een gemeenschappelijke ondernemingGalileoV&W(01)336205 dd. 21-09-01131. Witboek: Het Europees
Vervoersbeleid tot het jaar 2010: tijd om te kiezen. V&W(01)370215 dd. 30-11-01 132. Mededeling van de Commissie aan
de Raad en het Europees Parlement: (= COM(01)123) - Actieprogramma voor de
totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim - Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de
Raad tot vaststelling van een kader voor de totstandbrenging van het gemeenschappelijk
Europees luchtruim - Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees
Parlement over de totstandbrenging van het gemeenschappelijk Europees luchtruim
(= COM(01)564) - Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de levering van luchtvaartnavigatiediensten
in het gemeenschappelijk Europees luchtruim - Voorstel voor een verordening
van het Europees Parlement en de Raad betreffende de organisatie en het gebruik
van het gemeenschappelijk Europees luchtruim V&W(01)123 en (01)564216 dd. 11-12-01- Voorstel voor een verordening van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de interoperabiliteit van het Europees
netwerk voor luchtverkeersbeheer   133. Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot harmonisatie van
bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoerV&W(01)573216 dd. 11-12-01134. Mededeling van de Commissie: Wereldwijde monitoring voor milieu en veiligheid(GMES)Grote lijnen van een GMES-actieplan van de EC (Aanloopperiode 2001-2003)V&W(01)609218 dd. 04-02-02 135. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en van de Raad over het vaststellen vangemeenschappelijke maatregelen op het gebied van de beveiliging van de burgerluchtvaart. V&W(01)575218 dd. 04-02-02 136. Verordening van het Europees Parlement
en de Raad houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 2236/95 van de Raad
tot vaststelling van de algemene regels voor het verlenen van financiële bijstand van de Gemeenschap op het gebied van trans-Europese
netwerken. V&W(01)545219 dd. 05-02-02137. Richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de vaststelling van regels en procedures met betrekking
tot de invoering van geluidgerelateerde exploitatiebeperkingen
op de luchthavens in de GemeenschapV&W(01)695221 dd. 18-02-02 138. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijk regels
inzake compensatie en bijstand aan luchtreizigers
bij instapweigering en annulering of langdurige vertraging van vluchtenV&W(01)784222 dd. 04-03-02139. Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Verordening (EEG)
nr. 95/93 van de Raad van 18 januari 1993 betreffende gemeenschappelijke regels
voor de toewijzing van «slots» op communautaire
luchthavensV&W(02)007223 dd. 04-03-02140. Voorstel voor een Verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een ecopuntensysteem voor vrachtwagens in transito door Oostenrijk voor
het jaar 2004.V&W(01)807223
dd. 04-03-02 141. Verordening van de Raad betreffende
de zevende aanpassing aan de vooruitgang van de techniek van Verordening (EEG)
nr. 3821/85 van de Raad betreffende het controleapparaat
in het wegvervoerV&W(01)698224 dd. 11-03-02 142. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid van luchtvaartuigen uit derde landen die gebruik maken van luchthavens in de gemeenschapV&W(02)008 224 dd. 11-03-02143. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de
wetgevingen van de lidstaten inzake de typegoedkeuring
van spiegels en aanvullende systemen voor indirect zicht en van voertuigen
met deze voorzieningen, tot wijziging van Richtlijn 70/156/EEGV&W(01)811224 dd. 11-03-02144. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad inzake de totstandbrenging van een communautair
kader voor geluidsclassificering van civiele subsonische
vliegtuigen met het oog op de berekening van geluidsheffingenV&W(01)074224 dd. 11-03-02145. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de EG- typegoedkeuring
van landbouw- of bosbouwtrekkers en aanhangwagens, getrokken verwisselbare uitrustingsstukken, systemen,
onderdelen en technische eenheden daarvan (wijziging van 74/150/EEG)V&W(02)006227 dd. 04-04-02146. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de toekenning van communautaire
financiële bijstand om de milieuprestaties
van het vrachtvervoersysteem te verbeteren (Marco Polo)V&W(02)054227 dd. 04-04-02147. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad inzake de veiligheid op
de communautaire spoorwegen en tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG
van de Raad betreffende de verlening van vergunningen aan spoorwegondernemingen
en van Richtlijn 2001/14/EG van de Raad inzake de toewijzing van spoorweginfrastructuurcapaciteit
en de heffing van rechten voor het gebruik van spoorweginfrastructuur alsmede
inzake veiligheids-certificeringV&W(02)021227 dd. 04-04-02 148. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 96/48/EG van
de Raad en van Richtlijn 2001/16/EG betreffende de interoperabiliteit
van het trans-Europese hogesnelheidsspoorwegsysteemV&W(02)022227 dd. 04-04-02149. Aanbeveling voor een besluit van
de Raad teneinde de Commissie toe te staan te onderhandelen over de toetreding
van de Gemeenschap tot het COTIF 99 verdragV&W(02)024227 dd. 04-04-02150. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europese Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 91/440/EEG
van de Raad betreffende de ontwikkeling van de spoorwegen
in de GemeenschapV&W(02)025227 dd. 04-04-02 151. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een
Europees Spoorwegbureau (ERA)V&W(02)023229 dd. 09-04-04152. Mededeling van de Commissie aan de
Raad en het Europees Parlement: «Het internet van
de volgende generatie Actieprioriteiten voor de overgang naar het
nieuwe internet protocol IPv6»V&W(02)096232 dd. 03-05-02 153. - Mededeling van de
Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comite
van de Regio's inzake het vervolg op het communautair meerjaren actieplan ter bevordering van een veiliger gebruik van het internet
door het bestrijden van illegale en schadelijke inhoud op mondiale netwerken
alsmede, - Beschikking van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging
van de Beschikking nr. 276/1999/EG tot vaststelling van een communautair meerjaren
actieplan ter bevordering van een veiliger gebruik van internet door
het bestrijden van illegale en schadelijke inhoud op mondiale netwerken. V&W(02)152235 dd. 06-06-02154. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende bescherming
tegen subsidiëring en oneerlijke tariefpraktijken bij de levering van
luchtdiensten vanuit landen die geen lid zijn van de Europese GemeenschapV&W(02)110235 dd. 06-06-02155. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad houdende wijziging van Richtlijn 98/18/EG van
de Raad van 17 maart 1998 inzake veiligheidsvoorschriften
en -normen voor passagiersschepenV&W(02)158236 dd. 07-06-02 156. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende specifieke stabiliteitsvereisten
voor ro-ro passagiersschepenV&W(02)158236 dd. 07-06-02157. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het
Comité van de regio's: Naar de volledige uitrol
van het mobiele communicatiesysteem
van de derde generatieV&W(02)301240 dd. 18-07-02158. Mededeling van de Commissie aan de
Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en Comité
van de Regio's «eEurope 2005: een informatiemaatschappijvoor
iedereen»V&W/EZ(02)263240 dd. 18-07-02159. Mededeling van de Commissie betreffende
Strategie van de Gemeenschap inzake dioxinen, furanen en
polychloorbifenylenVROM(01)593217 dd. 03-01-02160. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van de Richtlijnen 70/156/EEG
en 80/1268/EEG van de Raad wat betreft de meting van de
emissie van kooldioxide en het brandstofverbruik van voertuigen van categorie
N1VROM(01)543217 dd. 03-01-02161. Mededeling van de Commissie inzake
de tenuitvoerlegging van de eerste fase van het Europees
Programma inzake klimaatveranderingVROM(01)580217 dd. 03-01-02 162. Mededeling van de Commissie
over alternatieve brandstoffen voor het wegvervoer en een pakket maatregelen
ter bevordering van het gebruik van biobrandstoffen,
vergezeld van 1) een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad inzake de bevordering van het gebruik van biobrandstoffen en 2)
van een voorstel voor een richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn
92/81/EEG wat betreft de mogelijkheid om een verlaagd accijnstarief toe te
passen op bepaalde minerale oliën die biobrandstoffen bevatten en op
biobrandstoffenVROM(01)547217 dd. 03-01-02163. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/82/EG betreffende
de beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij
gevaarlijke stoffen zijn betrokken. VROM(01)624221 dd. 18-02-02 164. Voorstel voor een richtlijn tot wijziging
richtlijn 94/62/EG betreffende verpakking en verpakkingsafval. VROM(01)729222 dd. 04-03-02165. Voorstel voor een Verordening van
de Raad betreffende de inen uitvoer van gevaarlijke chemische
stoffenVROM(01)803227
dd. 04-04-02166. Voorstel voor een richtlijn betreffende milieu-aansprakelijkheid met betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschadeVROM(02)017229 dd. 09-04-04 167. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de grensoverschrijdende
verplaatsing van genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)VROM(02)085231 dd. 03-05-02168. Mededeling: Naar een thematische strategie inzake bodembeschermingVROM(02)179236 dd. 07-06-02169. Voorstel voor een Richtlijn van de
Raad inzake de controle op hoog radioactieve ingekapselde
bronnenVROM(02)130238
dd. 27-06-02170. Voorstel voor een Besluit van de
Raad betreffende het Europees Jaar van personen met een
handicap 2003VWS(01)271205
dd. 21-09-01171. Mededeling betreffende de tenuitvoerlegging van het EU-actieplan inzake drugs(2000-2004)VWS(01)301205 dd. 21-09-01172. -Mededeling van de Commissie inzake een communautaire
strategie tegen antimicrobiële resistentieVWS(01)333205 dd. 21-09-01- Voorstel voor een aanbeveling van de
Raad betreffende het verstandig gebruik van antimicrobiële stoffen in
de menselijke geneeskunde   173. Voorstel voor een beschikking van
het EP en de Raad tot vaststelling van een communautair
actieprogramma op het gebied van de volksgezondheid (2001-2006).VWS(01)302205 dd. 21-09-01 174. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de onderlinge aanpassing van de
wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de reclame en sponsoring voor tabaksproducten.VWS(01)283207 dd. 09-10-01 175. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad betreffende de traceerbaarheid
en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen en de traceerbaarheid
van met genetisch gemodificeerde organismen geproduceerde levensmiddelen en
diervoeders en tot wijziging van Richtlijn 2001/18/EGVWS(01)182208 dd. 12-10-01176. Voorstel voor een verordening van
het Europees Parlement en de Raad inzake genetisch gemodificeerde
levensmiddelen en diervoedersVWS(01)425208 dd. 12-10-01 177. Voorstel voor een verordening van
de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 466/2001 van de Commissie tot
vaststelling van maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen
in levensmiddelenVWS(01)495211 dd. 25-10-01178. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2000/13/EG met betrekking
tot de vermelding van de ingrediënten van levensmiddelen.VWS(01)433214 dd. 15-11-01179. Mededeling van de Commissie inzake
communautaire en nationale maatregelen in verband met borstimplantaten.VWS(01)666218 dd. 04-02-02 180. Witboek: «Een nieuwe stimulans
voor de Europese Jeugd».VWS(01)681221 dd. 18-02-02 181. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 86/609/EEG van de
Raad inzake de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen van de lidstaten betreffende de bescherming
van dieren die voor experimentele en andere wetenschappelijke doeleinden worden
gebruiktVWS(01)703223
dd. 04-03-02182. Mededeling van de Commissie over
de toekomst van de gezondheidszorg en
de ouderenzorg: de toegankelijkheid, de kwaliteit en de betaalbaarheid
waarborgen.VWS(01)723223 dd. 04-03-02 183. Voorstel voor een richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad tot vijfentwintigste wijziging van Richtlijn
76/769/EEG van de Raad inzake beperking van het op de markt brengen en van
het gebruik van bepaalde gevaarlijke stoffen en preparaten (stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of vergiftig voor de
voortplanting zijn ingedeeld; c/m/r)VWS(02)070226 dd. 28-03-02184. Voorstel voor een richtlijn van Europese
parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG wat traditionele kruidengeneesmiddelen betreft. VWS(02)001229 dd. 09-04-04 185. Voorstel voor een Richtlijn van het
Europees Parlement en de Raad betreffende de erkenning
van beroepskwalificatiesVWS(02)119235 dd. 06-06-02186. Voorstel voor een aanbeveling van
de Raad betreffende de preventie van en de beperking van
de risico's die samenhangen met de drugsverslaving.VWS(02)201240 dd. 18-07-02 187. Richtlijn van het Europese Parlement
en de Raad tot vaststelling van kwaliteits- en veiligheidsnormen
voor het doneren, verkrijgen, testen, bewerken, bewaren en distribueren van menselijke weefsels en cellenVWS(02)319(juli) 188. - Voorstel voor een
Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van communautaire
procedures voor het verlenen van vergunningen, het toezicht en de geneesmiddelenbewaking
met betrekking tot geneesmiddelen voor menselijk en diergeneeskundig
gebruik en tot oprichting van een Europees bureau voor de geneesmiddelenbeoordeling
(aanpassing VO 2309/93). - Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG (communautair wetboek betreffende
geneesmiddelen voor menselijk gebruik). - Voorstel voor een richtlijn van
het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/82/EG (communautair
wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik). VWS/LNV(01)404221 dd. 18-02-02189. - Voorstel voor een verordening
van het Europees Parlement en de Raad inzake de bestrijding
van salmonella en andere door voedsel overgedragen zoönoseverwekkers en houdende wijziging van de Richtlijnen 64/432/EEG, 72/462/EEG
en 90/539/EEG van de Raad. - Voorstel voor een richtlijn van het Europees
Parlement en de Raad inzake de bewaking van zoönoses en zoönoseverwekkers
en houdende wijziging van Beschikking 90/424/EEG van de Raad en intrekking
van Richtlijn 92/117/EEG van de RaadVWS/LNV(01)452214 dd. 15-11-01 - Verslag van het Europees Parlement
en de Raad over de met het oog op de bestrijding en de preventie van zoönoses
ten uitvoer te leggen maatregelen.    Stand implementatie Europese regelgevingBij de bewaking van implementatietermijnen van Europese richtlijnen en
kaderbesluiten houdt het ministerie van Buitenlandse Zaken een implementatie-overzicht
bij. Elk kwartaal bespreekt de Interdepartementale Commissie Europees Recht,
subcommissie Implementatie (ICER-I) aan de hand van dit implementatie-overzicht
de bestaande achterstanden bij de omzetting van richtlijnen. Op basis van
dit overzicht wordt gerapporteerd aan de Ministerraad. Buitenlandse Zaken
zendt het kwartaaloverzicht implementatie EG-richtlijnen vervolgens aan de
Tweede Kamer.Schematisch overzicht van de stand van zaken van de implementatie: Tot en metAchterstandInbreukproceduresm.b.t.
achterstandUitgevoerd
in 2e kwartaalUitgevoerd
t/m 2e kwartaal 30-06-022820244531-03-022922212131-12-0129171586 (2001)30-09-012512397130-06-0125143252Het directoraat-generaal voor de interne markt publiceert tweemaal per
jaar het zogenaamde scorebord. In dit scorebord wordt de stand van zaken van
de implementatie van internemarktrichtlijnen van alle lidstaten weergegeven.
Nederland heeft in de verslagperiode (september 2001 – mei 2002) de
vierde plaats in de EU-rangorde behaald. Uit het scorebord van mei 2002 blijkt
dat Nederland 1,3 procent van de Europese internemarktregelgeving nog niet
of slechts gedeeltelijk heeft geïmplementeerd. Nederland is daarmee één
van de zeven lidstaten die aan de doelstelling van de Europese Raad van Barcelona
(maart 2002) van maximaal 1,5 procent omzettingsdeficit heeft voldaan.Voor de voorjaarsbijeenkomst van de Europese Raad in 2003 is de doelstelling
gesteld op 100 procent implementatie van die richtlijnen waarvan de uitvoeringstermijn
reeds meer dan twee jaar is verstreken. Om deze doelstelling te halen moet
Nederland voor die tijd nog 54 richtlijnen in nationale wetgeving omzetten. LIJST VAN AFKORTINGEN ACS-landenlanden in Afrika,
het Caraïbische gebied en de Stille OceaanAPSalgemeen preferentieel stelselASEANAssociation of South-East Asian NationsASEMAsia-Europe Meeting  BBPbruto binnenlands
product BESTBusiness Environment Simplification TaskforceBNCWerkgroep Beoordeling Nieuwe CommissievoorstellenBNIbruto nationaal inkomen BNPbruto nationaal productBSEbovine spongiform encephalopathy
of gekkekoeienziekte BTWbelasting op toegevoegde
waarde  CARDSCommunity Assistance Programme for
Reconstruction, Development and AssociationCIVCOMComité voor
Civiele Aspecten van Crisisbeheersing CoP6zesde conferentie
van partijen bij het KlimaatverdragCoP6-bisherhaalde zesde
conferentie van partijen bij het Klimaatverdrag CoP7zevende conferentie
van partijen bij het Klimaatverdrag COTIFConventie voor Internationaal
Spoorvervoer CO2kooldioxide CFFhet gemeenschappelijke
financiële raamwerk voor de uitbreiding(common financial framework)  DASdéclaration d'assurances (verklaring van de Europese Rekenkamer)   EABEuropees aanhoudingsbevelEASAEuropese Luchtvaartveiligheidsautoriteit (European Aviation Safety Authority)EBRDEuropese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (European Bank for Reconstruction and Development)ECACEuropean Civil Aviation ConferenceECBEuropese Centrale BankEEREuropese Economische Ruimte EGEuropese Gemeenschap EGKSEuropese Gemeenschap voor Kolen en Staal EIBEuropese InvesteringsbankEMSAEuropees Agentschap voor de Maritieme Veiligheid (European Maritime Safety Agency)EMUEconomische en Monetaire UnieEOFEuropees ontwikkelingsfonds EPEuropees Parlement EPAeconomic partnership agreementsESFEuropees sociaal fonds EUEuropese Unie EUCPgemeenschappelijke
posities van de EU (EU common positions)EUMCMilitair Comité van de Europese Unie EUMSMilitaire Staf van de Europese Unie EUPMPolitiemissie
van de EU in Bosnië-Herzegovina (EU Police Mission)EuratomEuropese Gemeenschap voor Atoomenergie EurodacEuropees systeem voor de inventarisatie en vergelijking
van vingerafdrukken van asielzoekers EurojustEuropese Eenheid voor Justitiële Samenwerking EuropolEuropese Politiedienst EVAEuropees vrijhandelsakkoord EVVAEuropese Voedselveiligheidsautoriteit EVDBEuropees veiligheids-
en defensiebeleid EWDDEuropees Waarnemingscentrum
voor Drugs en Drugsverslaving  FATFFinancial Action Task Force on money launderingFfDde conferentie Financing for DevelopmentFP'sfinanciële perspectievenFRJFederale Republiek
Joegoslavië  GBVBgemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid GGOgenetisch gemodificeerde organismen GLBgemeenschappelijk landbouwbeleid GVBgemeenschappelijk visserijbeleid   HLWGWerkgroep op Hoog
Niveau voor Asiel en Migratie (High Level Working Group on Asylum and Migration)  IBOinterdepartementaal beleidsonderzoek ICAOInternational Civil Aviation OrganizationICTinformatie- en communicatietechnologie ICTYJoegoslavië-tribunaalIGCintergouvernementele conferentieIFI'sinternationale
financiële instellingenIMOInternational Maritime OrganisationInterregInitiatief van
de Gemeenschap betreffende grensgebiedenIOPCFolieschadefonds Ipv6internetprotocol,
versie 6 IVFin-vitrofertilisatie  JBZbeleidsterreinen van Justitie en
Binnenlandse Zaken   LGOlanden en gebieden overzee  MATRAProgramma Maatschappelijke TransformatieMEDA-programmaEuro-Mediterraan partnerschapsprogramma MEDIA-programmaMesures pour Encourager le
Développement de l'IndustrieAudiovisuelleMercosurvrijhandelsovereenkomst tussen Argentinië, Brazilië,
Paraguay, UruguayMKBmidden- en kleinbedrijf MKZmond- en klauwzeer MOL'sminst ontwikkelde landen   NAVONoord-Atlantische Verdragsorganisatie NEAFCNoordoost-Atlantische Visserijcommissie (North-East Atlantic Fisheries Commission)NGOniet-gouvernementele organisatieNmaNederlandse MededingingsautoriteitNRBC-terrorismenucleair,
radiologisch, bacteriologisch en chemisch terrorisme   ODAofficiële ontwikkelingshulpOESOOrganisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling OICOrganisatie van de
Islamitische ConferentieOIEOffice International des EpizootiesONP-reviewreview van de open network
provisionOPTAOnafhankelijke Post en Telecommunicatie AutoriteitOVSEOrganisatie voor Veiligheid en
Samenwerking in Europa   PEPpre-accession economic programmePHAREPologne, Hongrie; Aide à la
Reconstruction EconomiquePMMAparamethoxymethylamfetaminePSCPolitiek
en Veiligheidscomité PSOProgramma Samenwerking Oost-Europa   RFRussische FederatieRSIrepetitive strain injury  SADCSouthern African Development CommunitySAPstabilisatie- en associatieproces SAOstabilisatie- en associatieovereenkomst SIS IISchengen-informatiesysteem
IISLIMsimplified legislation for the internal marketSOMSnationale strategienota voor het omgaan met chemische
stoffen   TAC'stotaal toegestane
vangsthoeveelheden (total allowable catches)TACIShet programma Technical Assistance
to the Commonwealth of Independent StatesTEMPUSTranseuropees mobiliteitsprogramma
voor universiteitsstudiesTENtrans-Europese netwerken TESWet toezicht Europese
Subsidies TRIPs-verdraghet verdrag voor trade related
intellectual property rightsTSETransmittable spongiform
encephalopathyUMTSUniversal Mobile Telecommunications SystemUNIPTFde politiemissie
van de VN in Bosnië-Herzegovina   VKVerenigd KoninkrijkVNVerenigde NatiesVSVerenigde Staten van Amerika   WAOarbeidsongeschiktheidswetWHOWereldgezondsheidsorganisatie (World Health Organisation)WSSDWereldtop voor duurzame
ontwikkeling (World Summit on Sustainable
Development)WTOWereldhandelsorganisatie (World Trade
Organisation)TrefwoordenregisterACS-landen 33, 67, 143Afrika 33, 60, 61, 65, 67, 68, 143Agenda 2000 10, 25Alcohol 11, 95APS 66, 143Armoedebestrijding 36, 61, 68, 82, 86, 122, 131Aruba 66ASEAN 65, 143ASEM 61, 65, 73, 143Asiel 4, 5, 12, 18, 19, 20, 53, 54, 60, 77, 78, 79, 82, 84, 134, 144Audiovisueel 127, 129Balkan 34, 36, 44, 58, 59, 63, 64Begroting 4, 8, 13, 15, 21, 24, 30, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47,
48, 49, 51, 55, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 117Belastingen 11, 64, 112, 113, 133Biodiversiteit 119, 120BNC 130, 143BSE 9, 10, 43, 114, 143Capabilities Commitment Conference 32Capabilities Improvement Conference 31Cardiff-proces 71CARDS 34, 143Coherentie 25, 29, 32, 68, 117, 118Communicatie 22, 55, 81, 106, 130, 139, 144Conflictpreventie 61, 82Criminaliteitsbestrijding 29, 36, 79Crisisbeheersing 31, 34, 62, 63, 143Cultuur 4, 5, 39, 51, 122, 123, 127, 128, 129Democratie 14, 35Democratisering 63Douane 34, 42, 62, 132, 133Douanesamenwerking 59Drugsbestrijding 81Drugs 80, 81, 91, 92, 134, 140, 141Duurzaamheid 21, 97, 98, 118, 122Duurzame ontwikkeling 21, 36, 67, 68, 71, 98, 101, 122, 146EASA 108, 109, 143EBRD 64, 143ECB 143EER 78, 143EEuropa 104, 105, 107Effectenmarkten 72, 74Effecten 21, 25, 38, 47, 71, 94, 117, 118EGKS 111, 143EIB 60, 64, 143EMU 52, 56, 143Energiebesparing 113Energie 4, 12, 21, 22, 46, 51, 59, 68, 70, 73, 102, 103, 110, 111, 112,
113, 132, 144EOF 68, 143EPA 33, 67, 68, 69, 143EUMS 31, 144Euratom 46, 144Eurodac 19, 77, 144Eurogroep 69, 70, 72 Eurojust 26, 27, 29, 79, 80, 144Europol 26, 27, 29, 61, 80, 81, 83, 144Euro 110EVA 125, 133, 144EVDB 30, 31, 57, 58, 62, 144Financiële Perspectieven 42Fraudebestrijding 41, 80Galileo 107, 110, 111, 137GBVB 29, 35, 36, 75, 82, 144Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid 58Gemeenschappelijk Visserijbeleid 136Gemeenschapsoctrooi 92, 95, 97Gezondheid 9, 27, 33, 68, 88, 89, 91, 94, 101, 119, 131, 137Gezondheidszorg 22, 35, 90, 101, 140GGO 121, 140, 144GLB 7, 15, 44, 144Goed bestuur 35, 68GVB 25, 116, 117, 118, 119, 144Handelsbetrekkingen 4, 66Headline goal 31, 32IBO 144IGC 37, 38, 144IMO 144Inbreukprocedures 142Industrie 4, 46, 51, 90, 92, 97, 98, 99, 100, 106, 111, 121, 122, 131,
144Informatiemaatschappij 101, 104, 105, 106, 139Institutionele hervormingen 36Intergouvernementele Conferentie 5Internationale financiële instellingen 30, 33, 144Interne markt 7, 21, 22, 33, 34, 38, 46, 59, 63, 72, 91, 92, 93, 94, 96,
98, 110, 122, 132, 133, 142Internet 94, 104, 106, 107, 124, 126, 139, 144JBZ 26, 27, 85, 144Jeugd 4, 46, 51, 122, 123, 125, 126, 140Justitie 4, 12, 19, 26, 34, 36, 49, 51, 61, 63, 64, 65, 76, 79, 80, 144Justitiesamenwerking 53, 77, 83Kandidaat-lidstaten 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 20, 21, 28,
34, 35, 54, 55, 59, 73, 74, 75, 81, 124, 125, 128, 133Kenniseconomie 20, 21, 54Kennis 16, 22, 78, 89, 91, 101, 104, 124, 125, 126, 127, 128, 129, 133Keulen-proces 71Klimaat 9, 21, 35, 120Klimaatverandering 119, 120, 139Klimaatverdrag 120, 143Kyoto-protocol 120, 121Landbouw 4, 7, 8, 9, 10, 15, 23, 24, 25, 32, 33, 42, 43, 46, 47, 51, 55,
73, 74, 113, 114, 115, 116, 120, 121, 135, 138, 144Latijns-Amerika 44, 61, 65LGO 66, 144Lissabon-strategie 4, 20, 21, 22, 23, 54, 55, 85, 86, 87, 88, 91, 92,
98, 100, 104, 121, 123, 128Luchtvaart 26, 27, 107, 108, 109, 110, 137, 138, 143Luxemburg-proces 71Maritieme veiligheid 11, 107, 109MATRA 144MC 31, 144MEDA 144 Mededinging 9, 22, 37, 96, 97, 99, 100, 104, 105, 128, 145MEDIA 144Mensenrechten 14, 35, 60Mercosur 65, 144Mid term review 7, 15, 23, 73, 115, 116Middellandse Zee 35Midden-Oosten 35, 36, 54, 58, 60, 64Migratie 4, 5, 12, 18, 19, 32, 53, 54, 60, 64, 69, 77, 78, 79, 82, 84,
134, 144Milieubescherming 135, 136Milieu 5, 20, 21, 23, 24, 34, 35, 36, 44, 46, 54, 64, 68, 93, 96, 98,
107, 108, 109, 110, 118, 119, 120, 121, 122, 132, 137, 138, 139MKB 98, 144MKZ 43, 145Mobiliteit 22, 86, 89, 97, 98, 123, 125, 126, 127, 129, 136, 137, 145MOL 145MS 109, 122, 143, 145Nauwere samenwerking 136NAVO 31, 34, 35, 56, 57, 58, 62, 84, 145Nederlandse Antillen 66NGO 119, 145Noodhulp 76NTA 36Oekraïne 35, 58, 59, 63, 64, 78OESO 48, 69, 145Ondernemerschap 21, 55, 98Onderwijs 4, 22, 51, 97, 122, 123, 124, 125, 131, 136Onderzoek 4, 15, 22, 24, 29, 37, 44, 46, 50, 51, 67, 80, 83, 84, 87, 92,
97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 105, 106, 107, 112, 114, 115, 116, 118, 123,
125, 133, 136, 144ONP 104, 105, 107, 145Ontwikkelingslanden 25, 32, 33, 34, 66, 93, 113, 117, 118, 121, 130, 131Ontwikkelingssamenwerking 4, 26, 29, 32, 51, 56, 67, 69, 82, 93, 117,
118, 130, 131Open coördinatie 20, 22, 23, 38, 85, 86, 90, 123, 125, 126, 134Openbaarheid 37OS 102, 131OVSE 34, 35, 57, 63, 145Pensioenstelsels 22, 86PEP 145PHARE 145Politie 4, 7, 9, 12, 14, 15, 16, 19, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 40, 49, 52,
53, 55, 57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 68, 71, 76, 77, 78, 83, 88,
89, 93, 94, 95, 98, 116, 120, 124, 130, 144, 145Post 17, 48, 58, 71, 76, 94, 98, 104, 107, 145PSC 30, 145PSO 17, 145Rechtsstaat 14, 17, 31, 32, 34, 35, 57Rule of law 17, 31, 32, 58, 60, 62Rusland 35, 36, 58, 59, 63, 64, 78, 112Scheepsbouw 97, 99, 100Schengen 12, 13, 59, 133, 145Sociaal-economisch beleid 4, 20, 71Sociale insluiting 85, 86, 88Staatssteun 9, 22, 96, 97, 98, 99, 100, 111, 128, 131Stemmenweging 15Tabak 90, 91, 92, 95, 115, 135, 140TACIS 145 Telecommunicatie 4, 51, 103, 104, 105, 107, 145TEN 105, 106, 107, 110, 112, 145Toerisme 4, 51, 85, 92, 104Toetredingsonderhandelingen 7, 14, 15, 52, 54Transatlantische betrekkingen 36Transportbeleid 21Transport 4, 11, 27, 31, 34, 51, 103, 107, 108, 109, 110, 111, 113, 115TRIPs 145Tuberculose 131Turkije 15, 16, 17, 31, 57, 58, 78Uitbreiding 5, 7, 8, 11, 12, 15, 17, 18, 24, 25, 27, 29, 34, 43, 44, 52,
54, 55, 59, 64, 70, 73, 74, 76, 90, 92, 95, 109, 110, 117, 132, 137, 143Veiligheid 4, 5, 7, 18, 26, 27, 29, 30, 31, 34, 35, 36, 41, 43, 53, 54,
57, 62, 64, 77, 84, 88, 90, 91, 104, 105, 106, 108, 109, 110, 112, 114, 120,
121, 134, 137, 138, 139, 141, 143, 144, 145Veiligheidsbeleid 29, 58, 75, 144Verenigde Naties 33, 63, 76, 145Verenigde Staten van Amerika 132, 145Vergrijzing 21, 54, 70, 72, 74Verkeersveiligheid 110Visserij 4, 23, 25, 26, 32, 44, 45, 51, 68, 113, 115, 116, 117, 118, 135,
136, 144, 145VN 26, 29, 30, 31, 34, 35, 57, 67, 121, 126, 145Voedselveiligheid 9, 10, 23, 24, 34, 94, 101, 114, 144Volksgezondheid 4, 10, 26, 51, 85, 89, 90, 91, 92, 140Voorlichting 10, 130Voorzorgsbeginsel 25, 118VS 26, 29, 35, 36, 53, 61, 62, 67, 79, 80, 83, 89, 102, 108, 109, 120,
121, 124, 145Werkgelegenheid 4, 21, 22, 23, 51, 54, 55, 71, 85, 86, 87, 88, 92, 96,
137WTO 4, 24, 25, 26, 33, 34, 35, 36, 59, 61, 65, 66, 67, 68, 78, 99, 146XNoot1De onderhandelingen over de overname van het acquis communautaire van
de EU door de kandidaat-lidstaten zijn verdeeld over 30 thematische hoofdstukken.
De road map is de werkkalender waarin de behandeling van deze onderhandelingshoofdstukken
worden verdeeld over respectievelijk het Zweedse, Belgische en Spaanse voorzitterschap.XNoot2Regeringsnotitie «Stappen naar Toetreding, een nieuwe fase in het
EU-Uitbreidingsproces» (november 2000). Kamerstuk 2000-2001, 23 987,
nr 3.XNoot3De «Voortgangsnotitie over de uitbreiding» (juni 2001) en
de notitie «EU-Uitbreiding – Op weg naar de Eindfase» (november
2001), Kamerstukken 2000-2001, 23 987, nrs. 6 en 9.XNoot1Een hoofdstuk geldt als «voorlopig afgesloten» als de onderhandelende
partijen het er over eens zijn dat naar verwachting geen verdere onderhandelingen
meer nodig zijn over de voorwaarden voor toetreding op het betreffende gebied.
Dit gebeurt mede op basis van toezeggingen van de kandidaat-lidstaten om resterend
en eventueel nieuw acquis over te nemen en de bestuurlijke structuren op te
zetten om dit acquis ook daadwerkelijk te implementeren. Indien een kandidaat
zijn inspanningsverplichtingen niet nakomt en het acquis niet implementeert
kan een hoofdstuk weer worden heropend.XNoot1Zie het kabinetsstandpunt over «De financiering van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid na uitbreiding van de Europese Unie» naar aanleiding
van het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) en de brief van de staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken «Uitbreiding van de Europese Unie, Common Financial
Framework 2004-2006 for the Accession Negotiations» en «Negotiations
on Chapter 7 (Common Agricultural Policy) Issues paper» van 4 februari
2002, Kamerstukken 27 912, nr. 1 en 27 913, nr. 1.XNoot1Zie voetnoot 5.XNoot1Vo. 2500/2001 van 17 december 2001.XNoot1Zie voetnoot 5.XNoot1Met EPA's wordt getracht regionale samenwerking tussen ontwikkelingslanden
te bevorderen.XNoot2Het «everything but arms»-besluit behelst rechtenvrije import
van alle goederen (behalve wapens en munitie) uit de armste ontwikkelingslanden.XNoot1Commissie van de Europese Gemeenschappen: «Europese Governance een
witboek», Brussel 25 juli 2001, COM (2001) 428, def.XNoot1De Begrotingsraad is inmiddels opgenomen in de nieuwe Raad voor Economische
en Financiële Zaken.XNoot1COM(2001) 715.XNoot1Met inbegrip van EVDB en ontwikkelingssamenwerking.XNoot2Met inbegrip van begroting.XNoot3Met inbegrip van civiele bescherming.XNoot4Met inbegrip van toerisme.XNoot5Met inbegrip van de audiovisuele sector.XNoot1Zie de brief van de minister van Justitie van 4 juni 2002 (Kamerstukken
II, 2001/2002, 22 112, nr. 237).XNoot2De wetsvoorstellen tot goedkeuring en uitvoering van de overeenkomst en
het protocol liggen reeds in de Tweede Kamer (nrs. 28 350 tot en met
28 354).XNoot1Formeel was er sprake van een Industrie- en Energieraad. Deze raadsformatie
had echter afzonderlijke agenda's voor de onderdelen industrie en energie.
Van daadwerkelijke integratie van beide onderwerpen was maar zeer beperkt
sprake.XNoot1Formeel was er sprake van een Industrie- en Energieraad. Deze raadsformatie
had echter afzonderlijke agenda's voor de onderdelen industrie en energie.
Van daadwerkelijke integratie van beide onderwerpen was maar zeer beperkt
sprake.XNoot1(10 september 2001, kamerstuk 2001–2002, 21 501-17, nr. 114). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28604-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl