Leven Lang Leren; Brief regering; Reactie op toezeggingen en motie nav AO leven lang leren 16 december jl.
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140843
 2009-2010
 
 30 012
 Leven Lang Leren
 
 
 
 
 Nr. 
 32
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 8 februari 2010
 
 In het Algemeen Overleg over een leven lang leren van 16 december
jl. (Kamerstuk 30 012, nr. 31) is afgesproken, dat het kabinet in
januari 2010 de Tweede Kamer informeert over:
 1. Het tijdpad van het wetsvoorstel wederzijdse scholingsaanspraak;
 2. De resultaten van overleg over inzet van middelen van O&O-fondsen
voor scholing van ZZP-ers;
 3. De scholingsmogelijkheden in de WW, waarbij tevens de deeltijd WW wordt
meegenomen
 4. EVC voor vluchtelingen.
 Deze brief geeft gehoor aan deze toezeggingen. Tevens reageert het kabinet
in deze brief op de op 17 december jl. aangenomen motie van de leden
Biskop/ Vermeij over individuele scholingsbudgetten (Kamerstuk 30 012,
nr. 28).
 
 Ik zend u deze brief mede namens de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
Marja Van Bijsterveldt-Vliegenthart.
 
 De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. P. H. Donner
 
 1 Bevorderen van een leven lang leren
 De huidige samenleving verlangt van iedere Nederlander dat hij zijn kennis
en vaardigheden bijhoudt en uitbreidt. De klassieke vaste baan voor het leven
is steeds minder vanzelfsprekend. Technologische, sociale en organisatorische
innovaties zorgen voor meer veranderingen binnen functies en beroepen. Ook
het gegeven dat de beroepsbevolking veroudert en krimpt doet het belang van
scholing van werknemers, om hen ook op latere leeftijd inzetbaar te houden
op de arbeidsmarkt, toenemen.
 Wederzijdse scholingsaanspraak
 Blijven leren is dus nodig. Daarover bestaat brede consensus. Ook in uw
Kamer, zo bleek in het Algemeen Overleg van 16 december jongstleden over
een leven lang leren. In dit overleg hebben we uitgebreid met elkaar stilgestaan
bij de wijze waarop we meer werk kunnen maken van een leven lang leren in
Nederland. Het kabinet heeft in eerder aan u toegezonden stukken het standpunt
ingenomen dat hiertoe de leercultuur moet worden versterkt. Het Algemeen Overleg
spitste zich vervolgens vooral toe op de wijze waarop dat het beste kan gebeuren.
Basis voor de discussie is het aan uw Kamer gezonden voornemen om dit te doen
via een wettelijke wederzijdse scholingsaanspraak.
 
 Over het idee van een wederzijdse scholingsaanspraak zijn in uw Kamer
verschillende standpunten naar voren gebracht. Tegen de achtergrond van het
belang om mensen duurzaam in het arbeidsproces te houden in een continu veranderende
arbeidsmarkt, waar op termijn arbeidstekorten zullen ontstaan, vindt het kabinet
het van belang om maatregelen te treffen om het functioneren van de arbeidsmarkt
te verbeteren. Scholing is een belangrijk instrument om de inzetbaarheid van
werkenden op de arbeidsmarkt op peil te houden en te verbeteren. Het kabinet
is daarom van mening dat scholing in de arbeidsrelatie niet meer een vrijblijvende
optie mag zijn. Het kabinet zal daarom komende tijd zijn voornemen om te komen
tot een wederzijdse scholingsaanspraak verder
uitwerken, zoals aangekondigd in het aanvullend beleidsakkoord. Daarbij zal
het kabinet ernaar streven de Kamer nog vóór de zomer het wetsvoorstel
te doen toekomen. Dan zullen wij met elkaar spreken over de inhoud van het
wetsvoorstel. Uiteraard overlegt het kabinet hierover ook met sociale partners.
 Scholing van ZZP-ers
 Uw Kamer heeft ook aandacht gevraagd voor scholing van ZZP-ers. Daarbij
heeft het kabinet toegezegd dat met sociale partners zou worden gesproken
over de inzet van middelen van O&O-fondsen voor scholing van ZZP-ers.
Inzet van middelen van O&O-fondsen voor ZZP-ers roept enerzijds de vraag
op hoe dit zich verhoudt tot het feit dat ZZP-ers niet financieel aan O&O-fondsen
bijdragen. Anderzijds behoeft de betrokkenheid van O&O-fondsen bij de
scholing van ZZP-ers zich niet uitsluitend toe te spitsen op de inzet van
middelen. Er zijn ook andere mogelijkheden, zoals constructies waarbij ZZP-ers
gebruik kunnen maken van de infrastructuur en expertise van O&O-fondsen
bij het inkopen van opleidingen. Sociale partners hebben aangegeven dat dergelijke
constructies al in de praktijk worden gebracht.
 De inzet van (middelen van) O&O-fondsen voor scholing raakt aan de
fundamentele discussie over de positie van de ZZP-er in het sociale stelsel.
Sociale partners hebben daarom toegezegd het onderwerp «scholing van
ZZP-ers» te zullen meenemen in het SER-adviestraject rond de positie
van ZZP-ers. Het SER-advies wordt voor de zomer verwacht.
 Intersectorale mobiliteit
 Scholing is niet alleen belangrijk om productief te blijven in de huidige
baan of sector waarin iemand werkzaam is. Scholing maakt ook de overstap mogelijk
van een baan in de ene sector naar een baan in een andere sector. De leden
Biskop en Vermeij constateren in dit verband, dat de mobiliteit van werkenden
op de arbeidsmarkt tussen sectoren wordt belemmerd doordat afgedragen middelen
voor scholing in O&O-fondsen niet meegenomen kunnen worden naar een nieuwe
baan of bij de stap naar zelfstandigheid. Tegen deze achtergrond hebben zij
bij motie de regering verzocht «om met sociale partners afspraken te
maken over een individueel scholingsbudget voor iedere werkende, dat meegenomen
kan worden bij een overstap naar een andere baan of bij de stap naar zelfstandigheid.»
Daarmee heeft uw Kamer aangegeven de rol van de O&O-fondsen bij intersectorale
mobiliteit belangrijk te vinden. Het kabinet deelt de mening van de Kamer
dat scholing van groot belang is om intersectorale mobiliteit te bevorderen
en dat O&O-fondsen hierbij een (grotere) rol kunnen spelen. Het kabinet
is voornemens hierover nader te spreken met sociale partners in het voorjaarsoverleg.
 
 Kabinet en sociale partners onderschrijven het belang van scholing als
instrument om de duurzame inzetbaarheid van werkenden en niet-werkenden te
vergroten en daarmee hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren. Voor de
langere termijn hebben sociale partners met «Leren Loont» ingezet
op brede scholing vanuit het besef dat dit voor alle partijen «loont».
In dit kader heeft de Stichting van de Arbeid in juni 2008 een aanbeveling
gedaan over de inzet van middelen uit O&O-fondsen ten behoeve van individuele
trekkingsrechten, intersectorale omscholing, employability-contracten en bevordering
ZZP-schap. Ook voor de O&O-fondsen zelf blijkt intersectorale mobiliteit
een belangrijk thema. Uit onderzoek blijkt dat in ongeveer de helft van de
O&O-fondsen al wordt samengewerkt met andere sectoren. Deze samenwerking doet zich vooral voor op het gebied van mobiliteit,
werving, opleiding en scholing. De fondsen verwachten dat intersectorale mobiliteit
en sectoroverstijgende activiteiten zullen gaan toenemen.
 
 Ook de komende periode zal het kabinet met sociale partners in gesprek
blijven over scholing, opleiding en de intersectorale samenwerking. Bezien
zal worden wat de beste wijze is waarop scholing, opleiding en intersectorale
samenwerking vormgegeven kan worden om de duurzame inzetbaarheid te vergroten.
Het kabinet wil hierover op korte termijn met de sociale partners nadere afspraken
maken. Hierbij zal ook gekeken worden naar de mogelijkheden om individuele
trekkingsrechten in te zetten. Het kabinet zal daarnaast – in overleg
met sociale partners – de uitvoeringsmodaliteiten voor eventuele invoering
van een opleidingscheque onderzoeken. In dit onderzoek zal speciale aandacht
zijn voor de mogelijkheden om de opleidingscheque mee te nemen naar een andere
werkgever buiten de eigen sector of naar zelfstandigheid.
 2 Scholingsmogelijkheden in de (deeltijd) WW
 Een leven lang leren betreft werkenden én niet-werkenden. Naar
aanleiding van de opmerking van uw Kamer dat de WW op dit moment niet flexibel
genoeg is om wat langere scholingstrajecten te doen, heeft het kabinet toegezegd
in deze brief de scholingsmogelijkheden in de WW nader toe te lichten en daarbij
ook de deeltijd WW mee te nemen.
 
 Het UWV kan re-integratie-instrumenten, waaronder (om)scholing, gericht
inzetten als dat effectief bijdraagt aan het vinden van een baan. Het UWV
kan daarbij in het individuele geval langer durende scholingstrajecten inzetten, echter kortdurende re-integratietrajecten blijken doorgaans
effectiever. Gelet op het beperkte re-integratiebudget en uitvoeringscapaciteit,
zet het UWV re-integratie-instrumenten, zoals scholing, alleen in voor degenen
die dit echt nodig hebben. Het UWV zet (om)scholing in voor een WW-gerechtigde
als deze persoon anders niet aan werk kan komen en de (om)scholing het meest
geschikte instrument vormt om de betrokkene te laten uitstromen. Doorgaans
zoekt het UWV ook nog naar een baangarantie. Dit voorkomt dat personen in
de uitkering een duur, soms langer durend traject volgen met onvoldoende garantie
voor succes. De WW-gerechtigde hoeft tijdens de noodzakelijk geachte (om)scholing
niet te solliciteren naar werk. Mocht het voorkomen dat de WW-gerechtigde
een werkaanbod krijgt tijdens de opleiding dan stelt het UWV de betrokkene
doorgaans in de gelegenheid de opleiding af te ronden. Het UWV weegt dit zorgvuldig
per geval af (maatwerk).
 
 Verder is het in deze tijd van belang dat het UWV kan inzetten op preventieve
maatregelen. Het kabinet heeft daarom vanuit de crisismiddelen twee extra
tijdelijke scholingsfaciliteiten geïntroduceerd ter bevordering van het
van werk naar werk helpen van mensen. Het betreft de Tijdelijke subsidieregeling
omscholing van werknemers bij dreigende werkloosheid
en de Maatregel Stimulering EVC bij dreigend ontslag. De Tijdelijke subsidieregeling
omscholing geldt sinds eind vorig jaar ook voor nieuwe werknemers, die maximaal
vier weken onmiddellijk voorafgaand aan hun huidige dienstbetrekking in de
WW zaten en daar zijn ingestroomd als met ontslag bedreigde werknemer. Deze
uitbreiding maakt de regeling meer toegankelijk voor de nieuwe werkgevers
van flexwerkers.
 In maart ontvangt uw Kamer een «arbeidsmarktbrief», waarin
wordt ingegaan op de verschillende scholingsmaatregelen die in het kader van
de crisis genomen zijn, waaronder de omscholingsbonus.
 Deeltijd WW: impuls aan scholing op de werkvloer
 Bedrijven die voor hun werknemers deeltijd WW aanvragen, hebben de verplichting
om die werknemers te scholen. De scholing moet gericht zijn op behoud of verbetering
van de inzetbaarheid van de werknemer binnen of buiten de eigen onderneming.
De invulling van de scholingsplicht is primair aan de werkgever en de werknemersvertegenwoordiging
en werknemers: zij zijn verantwoordelijk voor de scholing van werknemers,
hebben een gezamenlijk belang, en kunnen in samenspraak beoordelen welke vorm
van scholing nuttig is voor het functioneren van de werknemer op zijn of haar
werkplek.
 
 Uit onderzoek van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) blijkt dat de scholingsplicht in de bijzondere wtv en de deeltijd
WW aan de scholing op de werkvloer een impuls heeft gegeven. Dat geldt ook
in bedrijven waar voorheen niet aan scholing werd gedaan, en voor werknemers
die eerder niet voor scholing in aanmerking kwamen. Het is een verheugende
constatering dat dankzij de scholingsplicht meer werk is gemaakt van de scholing
van werknemers.
 Uit bevindingen van het UWV en ook uit het rapport van de RWI is tevens
naar voren gekomen dat in meerdere gevallen de scholing intensiever opgepakt
had kunnen worden. Via een brief aan de Stichting van de Arbeid worden werkgevers
en werknemers dringend opgeroepen de scholingsplicht op substantiële
wijze na te leven. Deze brief treft u in de bijlage aan.
 
 Daarnaast is met de wijziging van het Besluit deeltijd WW aan het UWV een instrument in handen gegeven om (verdere) deelname
aan deeltijd WW te ontzeggen, als evident is dat de door werkgever en werknemers
overeengekomen scholing naar aard en omvang niet
kan bijdragen aan behoud of vergroten van de inzetbaarheid. In
de praktijk kan deze situatie zich voordoen bij de aanvraag of de verlengingsaanvraag
van deeltijd WW.
 Het betreft hier nadrukkelijk een marginale toets. UWV kan in evidente
gevallen de werkgever en diens werknemersvertegenwoordiging vragen met een
aangepast scholingsplan te komen, waarna, als de plannen adequaat zijn, alsnog
gebruik gemaakt kan worden van deeltijd WW.
 3 EVC voor vluchtelingen
 Tot slot heeft uw Kamer in het Algemeen Overleg van 16 december jongstleden
vragen gesteld over de mogelijkheden voor vluchtelingen om hun scholing en
ervaring uit het land van herkomst te benutten en een EVC-procedure te doorlopen.
 
 In de afgelopen jaren hebben verscheidene organisaties aandacht besteed
aan EVC voor vluchtelingen: het Kenniscentrum EVC, Cofora, het Nuffic en het
Centraal Orgaan Asielzoekers.
 Deze organisaties geven op basis van ervaringen aan dat de Nederlandse
taal een groot probleem voor deze doelgroep is. De beroepsstandaarden waarop
EVC wordt gedaan, vereisen dat het Nederlands op een voor die beroepenstandaard
adequaat niveau wordt beheerst. De beheersing van het Nederlands is voor de
meeste beroepen een basisvoorwaarde om te functioneren op de Nederlandse arbeidsmarkt.
Het is dus eigenlijk altijd noodzakelijk dat een vluchteling eerst een cursus
Nederlands volgt tot een voor de gewenste beroepsuitoefening vereist niveau.
 Daarnaast speelt het probleem van de beperkte aantoonbaarheid van werkervaring
en van competenties: vluchtelingen hebben meestal de bewijzen niet kunnen
meenemen van de werkervaring die ze in hun land van herkomst hebben opgedaan,
en vanuit Nederland hebben ze geen toegang tot die bewijzen.
 
 De conclusie van Cofora is dat EVC een krachtig instrument kan zijn als
de kandidaat het Nederlands wél in voldoende mate beheerst én
ongeveer 60% van de in de relevante EVC-standaard beschreven beroepseisen
inderdaad door eerdere werk- en/of levenservaring hard kan maken. Anders is
een praktijktoets of duaal leerwerktraject een aangewezen volgende stap.
 
 Het is niet bekend hoeveel vluchtelingen per jaar deelnemen aan EVC, omdat
deze gegevens niet als afzonderlijke categorie beleidsonderzoeken wordt bijgehouden;
dit om de administratieve lasten beperkt te houden.
 
 
 
 Deze wederzijdse scholingsaanspraak zal inhouden dat de werkgever jegens
zijn werknemer aanspraak heeft op het door hem volgen van op of buiten de
onderneming gerichte scholing en dat de werknemer eenzelfde aanspraak heeft
jegens de werkgever.
 
 
 Ministerie van SZW en Raad voor Werk en Inkomen, Hoe werken sectorfondsen,
Den Haag, maart 2008.
 
 
 Hierbij gaat het naast werknemers met een vast arbeidscontract die een
ontslagaanzegging hebben ontvangen of werknemers waarvan UWV vaststelt dat
het om een met werkloosheid bedreigde werknemer gaat, om mensen met een tijdelijk
contract dat binnen 4 maanden afloopt, een uitzend- of een 0-urencontract.
 
 
 Scholing in crisistijd (2009).
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Staatscourant, Besluit van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van 17 december 2009, IVV/I/2009/28 439 tot wijziging van het Besluit
deeltijd WW tot behoud van vakkrachten in verband met wijziging van de werkingsduur
en scholing, Nr. 20 331, dd. 28 december 2009.