Wetsvoorstel beëindiging huwelijk zonder rechterlijke tussenkomst en vormgeving voortgezet ouderschap; Brief ter aanbieding van de nota van wijziging
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29676, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

22-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29676 nr. 14

16-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Scheiding materieel zorgvuldig, administratieve afhandeling
versneld2. Internationale aspecten3. Positie en taak van de ambtenaar van de burgerlijke
stand bij de administratieve scheiding4. Beperking van het aantal gevallen waarin beroep op
de rechter wordt gedaan inzake scheiding5. De naleving van gemaakte afspraken en/of eerdere rechterlijke
beslissingen6. Ouderschap op te stellen door ouders die nimmer gehuwd
zijn geweest en geen geregistreerd partnerschap zijn aangegaan7. De reden voor het handhaven van de wettelijke minimumomgangsnorm
voor gevallen dat slechts een van de ouders het wettelijk gezag uitoefent8. De inschakeling van de sterke arm?9. De reden waarom «één-ouder gezag»
niet door een ouder dient te kunnen worden verzocht voor zichzelf10. Tot slot
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29676Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 676Voorstel van wet van het lid Luchtenveld tot wijziging van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en
van enkele andere wetten in verband met de invoering van de mogelijkheid van
beëindiging van het huwelijk zonder rechterlijke tussenkomst alsmede
van een gewijzigde vaststelling en effectieve handhaving van de afspraken
en rechterlijke beslissingen die in verband met de ontbinding van het huwelijk
of nadien tot stand zijn gekomen over de wijze waarop door beide ouders vorm
wordt gegeven aan het voortgezet ouderschap (beëindiging huwelijk zonder
rechterlijke tussenkomst en vormgeving voortgezet ouderschap)nr. 14BRIEF VAN HET LID LUCHTENVELDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 juni 2005Geachte heer Weisglas,Tijdens de behandeling in eerste termijn van het door mij ingediende wetsvoorstel
inzake scheiden zonder rechterlijke tussenkomst en vormgeving voortgezet ouderschap1 heb ik de Kamer toegezegd nog een nota van wijziging
aan de Kamer te zenden alsmede een nadere schriftelijke toelichting. Deze
nota van wijziging bied ik u bijgaand aan. Deze nota van wijziging bevat onder
meer de verwerking van de toezeggingen die ik aan de Kamer heb gedaan.In de eerste plaats wordt de rol van de deskundige scheidingsbemiddelaar
bij het scheidingsproces in het wetsvoorstel in de wettekst omschreven. Daarbij
wordt ook diens rol ten aanzien van de minderjarige kinderen nadrukkelijk
geformuleerd.Voorts is de toezegging verwerkt om in art 1:253a BW de comparitie van
partijen niet binnen twee maar binnen maximaal drie weken te doen plaatsvinden,
waarbij aansluiting is gezocht bij de termijn die thans reeds geldt voor behandeling
van een verzoekschrift inzake het treffen van voorlopige voorzieningen (artikel
821, lid 2 Rv). Daarnaast is de mogelijkheid voor de rechtbank gecreëerd
om alvorens een comparitie te gelasten naar een mediator door te verwijzen
indien hiertoe aanleiding voor is. In de derde plaats is in de wettekst verduidelijkt dat de ambtenaar van
de burgerlijke stand ter beëindiging van de administratieve scheidingsroute
niet slechts een akte opmaakt, maar zelf een beslissing moet nemen over de
ontbinding van het huwelijk, nadat partijen voor hem zijn verschenen en ten
overstaan van hem hebben verklaard dat hun huwelijk duurzaam is ontwricht
en zij de benodigde stukken aan hem hebben overgelegd.In de vierde plaats is de toegezegde evaluatiebepaling in de nota van
wijziging opgenomen.Ik heb inmiddels ook kennisgenomen van het wetsvoorstel Bevordering voortgezet
ouderschap en zorgvuldige scheiding1 dat de minister
van Justitie bij de behandeling van het voorliggende initiatiefwetsvoorstel
in eerste termijn reeds had aangekondigd. Nu de Kamer heeft aangegeven over
beide wetsvoorstellen een wetgevingsrapport te willen ontvangen meen ik dat
het niet mijn taak is in deze brief een precieze vergelijking te trekken.
Ik volsta dan ook met de opmerking dat van de wetswijziging die de regering
voorstelt en van het advies van de Raad van State goede nota is genomen. Dit
heeft op enkele onderdelen geleid tot aanpassing van mijn initiatiefwetsvoorstel.
Dit geldt ook voor de inmiddels door de minister van Justitie toegezonden
brief van 6 juni jongstleden met nadere wetstechnische opmerkingen die
door hem bij het slot van de eerste termijn was aangekondigd.Als indiener heb ik overigens -los van de gedane toezeggingen in eerste
termijn en onafhankelijk van de aanpassingen op basis van het door de regering
ingediende ontwerp van wetgebruik gemaakt van de mogelijkheid van het indienen
van een nota van wijziging om nog enkele technische aanpassingen in het wetsvoorstel
te doen aanbrengen.Conform de eerdere aankondiging maak ik hierbij voorts graag van de gelegenheid
gebruik om op de in het initiatiefwetsvoorstel gemaakte keuzes en op enkele
belangrijke aspecten die op basis van lezing van de Handelingen van het debat
in eerste termijn onvoldoende duidelijk bleken een nadere schriftelijke toelichting
te geven. Ik heb overigens geenszins de illusie daarbij uitputtend te zijn
en heb de opmerkingen vooral gemaakt met het oogmerk de tweede termijn van
de plenaire behandeling in de Kamer soepel te laten verlopen, in die zin dat
concentratie van het debat op enkele hoofdpunten mogelijk zal blijken.1. Scheiding materieel zorgvuldig, administratieve afhandeling
versneldMij is onder meer uit publicaties in de media gebleken dat nog immer het
misverstand bestaat, dat het initiatiefwetsvoorstel vooral beoogt om sneller
scheiden mogelijk te maken. Andermaal wil ik benadrukken dat ontbinding van
een huwelijk of een geregistreerd partnerschap uiterst zorgvuldig tot stand
dient te komen. In het initiatiefwetsvoorstel ligt daarbij de nadruk op de
rol van de deskundige scheidingsbemiddelaar, die de echtelieden begeleidt
naar het maken van duurzame, evenwichtige afspraken. Daarbij dient rekening
te worden gehouden met de belangen van de kinderen. Een en ander is via de
aangepaste wettekst ook duidelijker omschreven. Ook bij het formele besluit
tot ontbinding en bij de daaraan verbonden door de overheid omschreven formaliteiten
staat zorgvuldigheid voorop. Inschakeling van een rechter is daarvoor echter
niet nodig.Met behoud van zorgvuldigheid is bij een administratieve echtscheiding,
in de afhandeling van formaliteiten, kostenbesparing en tijdswinst mogelijk. Een ander misverstand is dat door het omzetten van de flitsscheiding in
de mogelijkheid van een administratieve scheiding het aantal ontbindingen
per definitie zal toenemen. Gelet op de extra zorgvuldigheidseisen die aan
de administratieve scheidingsroute worden gesteld – zeker in vergelijking
met de flitsscheiding, maar ook door de rol van de scheidingsbemiddelaar ten
opzichte van de procedure via de rechtbank op gemeenschappelijk verzoek –
is er geen reden dat aan te nemen.Bovendien wijst onderzoek in Amerika1 uit
dat het toekennen van een meer evenwichtige verdeling van de ouderschapstaken
tussen beide echtelieden het aantal echtscheidingsprocedures in de praktijk
zal verminderen. Met name de wetenschap dat in de wet en door de rechter na
de scheiding minder snel zal worden toegestaan dat een van de ouders buitenspel
komt te staan of zich ongemotiveerd van de kinderen afzijdig houdt, zou ouders
vaker doen besluiten (alsnog) de huwelijksrelatie voort te zetten. Ook de
scheidingsbemiddeling heeft in een aantal gevallen dat positieve resultaat.De via de nota van wijziging in het wetsvoorstel opgenomen evaluatiebepaling
biedt overigens de mogelijkheid om de in de praktijk optredende gevolgen in
beeld te brengen en nader te onderzoeken.2. Internationale aspectenOp basis van de in eerste termijn met de Kamer en de minister gewisselde
zienswijzen is in het wetsvoorstel via de nota van wijziging verder verduidelijkt
dat de ambtenaar van de burgerlijke stand als overheidsautoriteit is aangewezen
om een beslissing te nemen over de beëindiging van het huwelijk. Het
betreft hier meer dan een registratie van formaliteiten, maar anderzijds is
er natuurlijk ook geen sprake van een grote discretionaire bevoegdheid (Freies
Ermessen) indien aan de wettelijke vereisten is voldaan.Hier moet nadrukkelijk de parallel worden getrokken met artikel 1:154
lid 1 BW, luidende: «1. Echtscheiding wordt op gemeenschappelijk verzoek
van de echtgenoten uitgesproken indien het verzoek is gegrond op hun beider
oordeel dat het huwelijk duurzaam ontwricht is.» De minister verwarde
in de eerste termijn en in zijn brief van 6 juni jongstleden met zijn
opmerkingen over de ambtenaar van de burgerlijke stand de procedures op tegenspraak
en gemeenschappelijk verzoek: immers bij de laatstbedoelde procedure kan de
rechter meestal niet een regeling aan partijen opleggen.De minister stelde tijdens de eerste termijn: «Op grond van artikel
6 van de Grondwet wijs ik er op dat zodra tijdens de procedure blijkt dat
er geschillen zijn die beslecht moeten worden ik alleen maar iets kan doen
als ik de ambtenaar van de burgerlijke stand formeel onderdeel van de Rechtelijke
macht maak. Anders ben ik in strijd met de Grondwet omdat ik dan een regeling
van geschillen over burgerlijke rechten overlaat aan een ander dan de rechter.
In de gevallen dat er sprake is van geschil zal de rechter per definitie bevoegd
moeten zijn voor het gehele terrein. Wij hebben het dan dus over die situaties
waarin er overeenstemming is2.»Dit is nu precies de kern: het initiatiefwetsvoorstel beoogt juist bij
overeenstemming tussen partijen (na bemiddeling) een administratieve scheiding
via de ambtenaar van de burgerlijke stand mogelijk te maken. Het gaat dus
niet om tegenspraak en het beslechten van geschillen. Dat gaat altijd via
de rechter. Ter vergelijking met de beoogde administratieve scheiding moge
dienen het gemeenschappelijke verzoek tot echtscheiding als bedoeld in artikel
1:154 BW. De rechter moet de echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek gewoon
uitspreken. De rechter is immers bij een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding
lijdelijk. De toetsing van de belangen van minderjarige kinderen en de zwakkere partij
op de griffie van rechtbanken bij een gemeenschappelijk verzoek via de rechter
dan wel door de deskundige scheidingsbemiddelaar bij administratieve scheiding
zal, gelet op de formulering van artikel 1:154 BW, ook niet de vraag betreffen
of de echtscheiding wordt uitgesproken, maar meestal betrekking hebben op
de gemeenschappelijk door de echtelieden ingediende nevenverzoeken of gemaakte
afspraken.Overigens is het horen van de kinderen volgens de verordening Brussel
II-bis alleen noodzakelijk ingeval er sprake is van gronden tot weigering
van de erkenning van beslissingen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid.
Dergelijke beslissingen kunnen echter niet buiten
de rechter om tot stand komen. Daarin voorziet onderhavig wetsvoorstel niet.
Daarom stelt de minister ook ten onrechte dat de ambtenaar van de burgerlijke
stand kinderen moet horen.Bovendien geeft de minister zelf toe dat men zich – ook praktisch
bezien – niet te veel illusies moet maken over de bescherming van de
zwakke partij in een procedure op gemeenschappelijk verzoek. Hij heeft zoals
uit de Handelingen van de eerste termijn blijkt met zoveel woorden gesteld:
«Men moet zich niet te veel illusies maken dat dit (bescherming van
de zwakkere partij bij de echtscheiding) wezenlijk is bij de rechterlijke
macht1.»De minister gebruikt naar mijn mening soms «zwakkere partij»
en «minderjarig kind» door elkaar. Ook zijn vragen te stellen
of het horen van de kinderen door de rechter zinvol is, juist omdat de bevoegdheid
ontbreekt hieraan consequenties te verbinden (gezien de lijdelijkheid). Daar
komt bij dát de kinderen in de praktijk vaak niet worden gehoord. Bij
de beoordeling van het initiatiefwetsvoorstel en het wetsvoorstel van de regering
lijkt mij van belang dat een beeld ontstaat van wat van de mediator mag worden
verwacht en welke rol de rechter dient te vervullen. Indien het de bedoeling
is dat de rechter zich een inhoudelijk oordeel vormt over de inhoud van ouderschapsplannen
waarover partijen het via de mediator geheel eens zijn geworden, dan ontstaat
niet alleen veel dubbel werk, maar ook onzekerheid bij echtgenoten, minderjarige
kinderen en de mediator. Daarnaast zou dit tot een enorme kostenstijging leiden,
omdat bij 20.000 van de 37.000 scheidingen per jaar kinderen zijn betrokken.Ook is rechterlijke toetsing van via de mediator tot stand gebrachte afspraken
in strijd met de door de minister bij het overleg over de nota «Mediation
en het rechtsbestel»2 en in het wetsvoorstel
inzake herziening van het kinderalimentatiestelsel3
verwoorde opvatting dat partijen zo veel mogelijk zelf afspraken moeten maken
en de rechter waar mogelijk kan worden ontlast. Ook psychologisch vind ik
het geen goede zaak dat partijen na een moeizaam bemiddelingsproces hun handtekening
hebben geplaatst er dan nog een rechterlijke toets kan worden aangegrepen
om opnieuw de discussie te openen. Zou het dan niet logischer zijn om hetzij
de bemiddeling af te breken en een procedure op tegenspraak te voeren, of
eerst uitvoering van de gemaakte afspraken in de praktijk te ervaren en zo
nodig pas na verloop van tijd alsnog (op tegenspraak) een rechter om een oordeel
te vragen? Mijn stelling blijft dat de rechter er is voor (ultieme) conflictoplossing
en niet voor het creëren van moeilijkheden als partijen die niet ervaren
en het eens zijn geworden.Bovendien moet men beseffen dat het ouderschapsplan een momentopname is
dat na kortere of langere tijd in de praktijk aanpassing zal vergen. Als realistisch
wordt gekeken naar de dynamiek van ontwikkelingen ten aanzien van de gescheiden
ouders en de leefsituatie van opgroeiende kinderen, zal die behoefte frequent
voorkomen. Ik acht het vreemd en onevenwichtig als een rechterlijke
toets op de inhoud van het eerste ouderschapsplan, van doorslaggevende betekenis
zou worden geacht om een administratieve scheiding tegen te houden, zonder
op enige wijze te voorzien in een rechterlijk oordeel over de wijzigingen
waaraan door verandering van omstandigheden vaak behoefte zal bestaan. Juist
om die reden acht ik het van groot belang dat ouders via deskundige scheidingsbemiddeling
leren met elkaar te blijven communiceren na de scheiding, in het belang van
hun kinderen.Wie als alternatief de rechterlijke toets ook in gevallen dat ouders het
onderling eens zijn geworden over aanpassing van de afspraken in het ouderschapsplan
in het belang van de kinderen noodzakelijk zou achten, moet niet verbaasd
zijn als er ter implementatie van een dergelijke rechterlijke toets 100 extra
rechters nodig zouden zijn.In zijn brief van 6 juni jongstleden maakt de minister een aantal
opmerkingen over de omgangsregeling die identificeerbaar moet zijn voor de
ambtenaar van de burgerlijke stand binnen het ouderschapsplan1. Bij gevallen van gezamenlijk gezag (veruit de meeste gevallen) is
al eerder bij de diverse overleggen met de Kamer afgesproken niet meer de
term«omgang» of «bezoekregeling» te gebruiken, maar
te spreken over«de wijze waarop de ouders – met behulp van het
ouderschapsplan – invulling geven aan de uitoefening van hun gezamenlijk
gezag en de opvoedings-taken».Wellicht is Nederland het eerste land waar we niet meer over «omgang»
spreken in gevallen van gezamenlijk gezag. Om principiële redenen is
dat niet zonder belang. Wel heeft de minister gelijk dat desnoods in het af
te geven certificaat (artikel 41 lid 2 van de Verordening Brussel II-bis)
het begrip «omgangsregeling» vooralsnog misschien wel ware te
handhaven (in het sjabloon, voor buitenlandse toepassingen). Aan een dergelijk
certificaat zullen ouders, die via de mediator overeenstemming bereiken over
de echtscheiding en het gezamenlijk gezag houden, geen behoefte hebben.Gelukkig is het vereiste van een exequatur
met betrekking tot omgang niet meer aan de orde. Dit is een grote vernieuwing
van Brussel II bis2.Ik ben van mening dat het wetsvoorstel voorziet in een combinatie van
een zeer zorgvuldige materiële èn formele procedure, die tenminste
in Europa zal worden erkend. Voorzover in de praktijk enkele landen toch bezwaren
zouden opwerpen tegen erkenning van de voor Nederland nieuwe vorm van administratieve
scheiding kan de minister op deze wettelijke zorgvuldigheidsvereisten wijzen
en bij zijn collega's bevorderen dat deze hun departementen de juiste voorlichting
geven. Dat is namelijk de essentie: de minister moet de zorgvuldige Nederlandse wetgeving ook willen verkopen.Bij een echtscheidingsprocedure op gemeenschappelijk verzoek via de rechtbank
zal de rechter tot de ontbinding van het huwelijk (moeten) besluiten, maar
in een enkel uitzonderingsgeval een gewijzigde regeling afdwingen ten aanzien
van alimentatie, pensioenverrekening of ouderschapsplan.Bij een administratieve procedure zal de scheidingsbemiddelaar bij voorgestelde
onevenwichtige afspraken of voorgestelde regelingen in het ouderschapsplan,
die niet in het belang van het minderjarige kind kunnen worden geacht, een
meer evenwichtig afsprakenpakket moeten bevorderen, waarbij noch één
van de echtelieden, noch het kind of de kinderen in het gedrang komen. De
scheidingsbemiddelaar die cruciaal is in het scheidingsproces
en alle gesprekken leidt, acht ik minstens zo goed – zo niet beter –
dan de griffieambtenaar van de rechtbank in staat te bezien of vaststelling
van de door echtelieden gemaakte conceptafspraken aan de orde is. Immers,
de ambtenaar van de rechtbank ziet doorgaans slechts de schriftelijke stukken
en in de praktijk hoort de rechter zelf de minderjarige kinderen slechts in
een beperkt aantal gevallen.Daarbij komt de rechter bij de administratieve scheiding nadrukkelijk
wèl in beeld als de deskundige scheidingsbemiddelaar weigert de afspraken
met zijn handtekening te bekrachtigen. De deskundige scheidingsbemiddelaar
moet die handtekening weigeren indien hij de afspraken in strijd met de wet
of het belang van de minderjarige kinderen of een zwakkere partij acht of
als onevenwichtig beoordeelt.Teneinde te bevorderen dat de in het initiatiefwetsvoorstel neergelegde
administratieve scheidingsprocedure internationaal en in ieder geval in Europa
via de Brussel II-bis verordening zal worden erkend, is via de nota van wijziging
mijns inziens enerzijds zo duidelijk mogelijk in de wet vastgelegd dat de
scheidingsbemiddelaar de minderjarige kinderen vanaf 8 jaar hoort en
daarnaast dat de ambtenaar van de burgerlijke stand een beslissing neemt inzake
de ontbinding van het huwelijk. Ook zijn de taken van de ambtenaar van de
burgerlijke stand daarbij nader omschreven. Gedetailleerde uitwerking dient
overigens per algemene maatregel van bestuur plaats te vinden door wijziging
van het Besluit Burgerlijke Stand 1994.Voor de leeftijd van 8 jaar en ouder is gekozen omdat scheidingsbemiddelaars
in de praktijk al goede ervaringen hebben opgedaan met het horen van jonge
kinderen en een gesprek met de scheidingsbemiddelaar minder bedreigend is
dan een gang naar de rechtbank.3. Positie en taak van de ambtenaar van de burgerlijke
stand bij de administratieve scheidingHieronder beschrijf ik voor alle duidelijkheid wat in mijns inziens de
taak van de ambtenaar van de burgerlijke stand zou moeten zijn in het kader
van de administratieve scheiding:1. nagaan of de partijen die verschijnen de juiste identiteitspapieren
hebben;2. datum huwelijksakte en inschrijving opzoeken;3. constateren dat de echtelieden ten overstaan van hem/haar beiden verklaren
dat hun huwelijk duurzaam is ontwricht;4. in ontvangst nemen van door partijen over te leggen van een door hen
en een bevoegde scheidingsbemiddelaar ondertekende verklaring dat er een beëindigingovereenkomst
is gesloten en eventueel de overeenkomst met bijlagen (zie 8);5. nagaan of de scheidingsbemiddelaar bevoegd is (register raadplegen/
beveiligde website);6. datum gezamenlijk ondertekende verklaring toetsen (niet ouder dan drie
maanden);7. beslissing nemen en daarvan akte opmaken en inschrijven in daartoe
bedoelde register (uitwerking zal geregeld worden in het Besluit Burgerlijke
stand, via aanpassing per algemene maatregel van bestuur);8. eventueel het opnemen van de overeenkomst (met bijlagen) bedoeld in
artikel 1:150 BW (nieuw) in de akte met het oog op het verkrijgen van een
executoriale titel (de opslag – volgens normen van archiefwet/archiefbesluit –
wordt geregeld via het Besluit Burgerlijke stand). Hierbij kunnen ook de opmerkingen van de minister, gericht op de uitvoering
en de bewaring van de akte, alsmede ter zake van de verstrekking van certificaten
in omgangsregelingen, worden meegenomen.De minister onderschat met zijn opmerkingen over de noodzakelijke extra
opleidingen de ambtenaren van de burgerlijke stand. Deze dienen ook thans
bij de sluiting van een huwelijk reeds de volgende taken uit te voeren c.q.
de navolgende kennis te hebben:1. voorlichting geven aan de burgers en dus kennis van de huwelijkswetgeving
hebben;2. voorlichting geven over en kennis hebben van de wetgeving inzake het
huwelijksvermogensrecht;Daarnaast dient hij alle onderstaande competenties te bezitten.De ambtenaar van de burgerlijke stand heeft thans de volgende taken ingeval
de echtscheiding door de rechter is uitgesproken:1. nagaan of de bescheiden aanwezig zijn en het de juiste partijen betreft;2. nagaan of er een akte van berusting is;3. nagaan of de 6-maandentermijn van artikel 163 niet is verstreken;4. plaatsen van de latere vermelding op de huwelijksakte;5. de partijen ervan op de hoogte stellen dat inschrijving is afgerond.De taken van de ambtenaar van de burgerlijke stand ingeval van een flitsscheiding
zijn thans als volgt:1. hij zet het huwelijk om in een geregistreerd partnerschap;2. (tegelijkertijd licht hij partijen voor);3. hij toetst of het de juiste partijen betreft;4. hij toetst of de diverse vereiste uittreksels aan hem/haar zijn overlegd;5. hij maakt een «akte» van omzetting op;6. deze akte schrijft hij in het daartoe bestemde register in.Vervolgens:1. beëindigt hij het geregistreerd partnerschap;2. (tegelijkertijd licht hij partijen voor);3. hij toetst de identiteit van beide partners;4. hij toetst of de diverse vereiste uittreksels aan hem/haar zijn overgelegd;5. hij maakt een «akte» van ontbinding op;6. deze akte schrijft hij in het daartoe bestemde register in.De conclusie bij de bestudering van bovenstaand overzicht is dat er een
zekere taakverzwaring voor de ambtenaar optreedt ten opzichte van het huidige
takenpakket ingeval van afwikkeling na ontbinding door rechter, maar een forse
taakverlichting ten opzichte van het huidige takenpakket ingeval van flitsscheiding.De ambtenaar van de burgerlijke stand heeft geen taak waar het betreft
het zelfstandig nagaan of een van beide ouders als zwakkere partij een onevenwichtige
overeenkomst heeft getekend. Die taak om onevenwichtige overeenkomsten niet
tot stand te laten komen is via dit initiatiefwetsvoorstel immers neergelegd
bij de scheidingsbemiddelaar.Ik heb voorts afgezien van het creëren van een hogere voorziening
bij de rechter tegen een echtscheidingsbeschikking van de ambtenaar van de
burgerlijke stand zoals gesuggereerd in de brief van de minister van 6 juni
jongstleden1. Reden hiervoor is dat ook bij een
echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek geen hoger beroep mogelijk is (zie
HR 4 juni 1999 NJ 1999, 535). Voorts voorziet de wet reeds
in de artikelen 1: 24, 24a en 27 Burgerlijk Wetboek, welke artikelen mogelijkheden
bieden om administratieve vergissingen en fouten te herstellen of ten aanzien
van een weigering tot medewerking van de ambtenaar van de burgerlijke stand
een beroep te doen op de rechter.4. Beperking van het aantal gevallen waarin beroep op
de rechter wordt gedaan inzake scheidingMet de introductie van de administratieve scheidingsroute heb ik beoogd
een alternatief voor de flitsscheiding te bieden. Ik ga ervan uit dat de nieuwe
scheidingsroute ook een volwaardig alternatief wordt voor de huidige echtscheidingen
op gemeenschappelijk verzoek (via de rechter). Groot winstpunt in vergelijking
met de huidige flitsscheiding, maar ook in vergelijking met de echtscheiding
op gemeenschappelijk verzoek, is de zorgvuldigheid die de nieuwe scheidingsroute
met zich brengt. Kortom, een zorgvuldige scheidingsbegeleiding met een snelle
formele afhandeling. Voor de goede orde wens ik te benadrukken dat ook bij
de huidige procedure op gemeenschappelijk verzoek vele (formele) instanties
moeten worden betrokken. Over het algemeen is een handtekening c.q. betrokkenheid
van de volgende personen/instanties noodzakelijk: een of twee advocaten, vaak
een of twee procureurs, een mediator, een griffiemedewerker, een rechter en
een ambtenaar burgerlijke stand. Het betreft dus tussen de vijf en acht personen.
Ter vergelijking: een administratieve scheiding kan tot stand komen met één
deskundige scheidingsbemiddelaar en één ambtenaar van de burgerlijke
stand.Na bestudering van het wetsvoorstel van de minister heb ik overwogen om
ook in mijn initiatiefwetsvoorstel in artikel 1:150 BW op te nemen «minderjarige
kinderen» in plaats van over «kinderen». Echter bij nadere
overweging meen ik dat de term «kinderen» juist is. Zo wordt bij
het ouderschapsplan in artikel 1:150 lid 1 onder 4 BW gesproken over «kinderen»
omdat het hier niet alleen de zorg voor minderjarige kinderen betreft, maar
ook wordt gedoeld op de voortgezette onderhoudsplicht van artikel 395a.Wel neem ik de tegenspraakprocedure zoals de minister die voorstelt, zij
het enigszins aangepast, over. Daarmee kom ik tevens tegemoet aan de vrees
van de minister dat echtelieden een ouderschapsplan zouden kunnen omzeilen
door een verzoekschrift door één ouder te laten indienen en
de andere ouder daartegen geen verweer te laten voeren. De minister verwoordde
dit risico in zijn brief van 29 maart jongstleden. Ingeval van een verzoekschriftprocedure
is dan wel een verplichte procesvertegenwoordiging in de vorm van een advocaat
nodig. De enige uitzondering op verplichte procesvertegenwoordiging die ik
maak, is bij de procedure voor de rechter volgens artikel 1:253a (de snelle
comparitie die ouders tot naleving van afspraken moet aanzetten). Daar heb
ik, zoals ik hieronder nader toelicht, bewust voor gekozen. Overigens kan
in de voorgestelde evaluatie van het voorliggende voorstel van wet uitgebreid
aan dit aspect aandacht worden gegeven.Overigens heeft de minister mijns inziens ten onrechte in zijn bijdrage
in eerste termijn gesuggereerd dat de advocaat niet meer verplicht zou behoeven
te worden ingeschakeld ingeval van een gemeenschappelijk verzoekschriftprocedure1. Kennelijk heeft de minister gedoeld op het aan de vooravond
van de behandeling in eerste termijn aangekondigde beleidsvoornemen dat het
verplichte procuraat (naar verwachting in 2007) kan komen te vervallen2. Overigens ben ik gevoelig voor de opmerkingen vanuit de Kamer over de
dreigende toeloop van zaken die de rechter zou kunnen krijgen via de comparitie
van partijen indien na verloop van tijd alsnog discussies ontstaan over de
uitvoering of wijziging van het ouderschapsplan. Hoewel ik van mening blijf
dat door het maken van duurzame afspraken tussen ouders met behulp van een
deskundige scheidingsbemiddelaar het aantal conflicten tussen ouders beperkt
zal blijven of althans opnieuw via de scheidingsbemiddelaar en dus buiten
de rechter om zullen kunnen worden opgelost, wil ik via de nota van wijziging
toch aan de vrees voor overbelasting van de rechter tegemoet komen.In de eerste plaats beperk ik de werkdruk van de rechtbanken door de termijn
voor het houden van een comparitie te stellen op drie in plaats van twee weken.
In de tweede plaats kom ik tegemoet aan de opmerking van de minister door
alsnog de mogelijkheid te scheppen dat de rechtbank geen comparitie binnen
die termijn organiseert, maar partijen doorverwijst naar een mediator. In
de derde plaats meen ik dat de in het wetsvoorstel op te nemen evaluatiebepaling
de mogelijkheid schept om de ontwikkeling in de praktijk nauwlettend te volgen.Ingeval van een toeloop op de rechter met «bagatelconflicten»
zou ook alsnog kunnen worden overwogen door aanpassing van het griffierecht
een dergelijke ontwikkeling te keren. Overigens verwacht ik zodanige ontwikkeling
dus bepaald niet.Zoals gesteld, wil ik voor de snelle comparitie van partijen ingeval eerdere
afspraken of een rechterlijke uitspraak niet worden nageleefd, bij wijze van
uitzondering mogelijk maken dat het geschilpunt dat is gerezen zonder inschakeling
van een advocaat bij de rechter aanhangig kan worden gemaakt.Dit hangt allereerst samen met het karakter van de rechterlijke interventie
die mij voor ogen staat, zoals in de volgende paragraaf nader wordt beschreven,
namelijk dat van een ordemaatregel. Indien men om die te kunnen vragen aan
de rechter, nadat voormalige echtelieden noch samen, noch via de mediator,
tot oplossing van het geschilpunt zijn gekomen, zich tot een advocaat zou
moeten wenden, dan dreigt mijns inziens het geschilpunt weer te escaleren
tot een ongewenste «vechtscheiding». Voorts is er dan fors tijdsverlies
en lopen de kosten op. Indien een van de voormalige partners zich tot een
advocaat wendt, is deze verplicht de wederpartij (er ontstaat dan immers een
procedure op tegenspraak) aan te schrijven en te adviseren ook een eigen advocaat
te raadplegen. Aldus ontstaat een enorm gevaar voor traditionele juridificering
via verzoek- en verweerschriften, terwijl mij juist voor ogen staat dat de
voormalige partners bij de rechter komen met het ouderschapsplan of de eerdere
rechterlijke beslissing en zelf moeten uitleggen waarom in de praktijk de
naleving van de afspraken of de eerdere beslissing niet lukt en daarover inmiddels
een geschilpunt is ontstaan.5. De naleving van gemaakte afspraken en/of eerdere rechterlijke
beslissingenDe naleving van gemaakte afspraken is voor mij een van de kernpunten.
Thans blijkt in de praktijk te vaak dat het mogelijk is om de totstandkoming
of naleving van een gezags- of omgangsregeling straffeloos te frustreren.
Ik wens in deze praktijk een drastische wijziging te brengen. Mij staat dan
de volgende, snelle rechtsgang voor ogen.Indien de rechter dat noodzakelijk acht verwijst hij, voor zover ex-partners
over het gerezen meningsverschil niet (opnieuw) een mediator hebben ingeschakeld,
alsnog terug naar een mediator. In andere gevallen stelt hij binnen drie weken
(conform de termijn die wordt gehanteerd in geval een voorlopige voorzieningenprocedure)
een comparitie voor, neemt kennis van het oorspronkelijke ouderschapsplan,
eventuele eerdere rechterlijke beslissingen en beproeft een vergelijk. Is
een vergelijk niet haalbaar, dan doet hij zo mogelijk terstond een uitspraak.
Dit kan zijn een wijziging van de afspraken, maar het lijkt mij wenselijk
dat de rechter ook nadrukkelijk overweegt of een sanctie zal worden opgelegd
aan de partij die (bij herhaling) gemaakte afspraken of rechterlijke uitspraken
zonder gegronde redenen niet naleeft. Het moet rechtspraktijk worden, dat
de verzakende partij vrijwel altijd een (forse) sanctie krijgt opgelegd indien
deze het zover heeft laten komen dat de rechter er zonder grondige reden aan
te pas moet komen om nakoming van afspraken uit het ouderschapsplan af te
dwingen.Let wel, het gaat niet om een procedure met stapels papierwerk. Het betreft
een bijzondere procedure, om de ouders weer in het gareel te krijgen. Ik zie
de rechtsgang meer als een snelle en min of meer informele gang naar een rechter
die een knoop doorhakt en als het ware een ordemaatregel oplegt. In de nota
van wijziging heb ik voorts ook de mogelijkheid opgenomen, dat de rechter
besluit tot het aanstellen van een bijzondere curator als bedoeld in artikel
1:250 BW.6. Ouderschap op te stellen door ouders die nimmer gehuwd
zijn geweest en geen geregistreerd partnerschap zijn aangegaanDe minister heeft in zijn brief van 6 juni jongstleden een aantal
aanpassingen gesuggereerd voor de ouders die nimmer gehuwd zijn geweest en
geen geregistreerd partnerschap zijn aangegaan, ter aanvulling van de reeds
in het initiatiefwetsvoorstel opgenomen bepaling (onderdeel Q, artikel 1:252
BW). De aanvulling die de minister suggereert betreft artikel 253n BW en artikel
253c BW, welk laatstgenoemde artikel overigens ook bij wetsvoorstel 29 353
aan de orde is. Ik heb in de nota van wijziging de suggestie van de minister
verwerkt. Aanpassing van artikel 253c BW kan beter bij de voortgezette behandeling
van wetsvoorstel 29 353 plaatsvinden.7. De reden voor het handhaven van de wettelijke minimumomgangsnorm
voor gevallen dat slechts een van de ouders het wettelijk gezag uitoefentDoor mij wordt benadrukt dat de minimumomgangsregeling gereserveerd is
voor een relatief kleine groep ouders, de ouders zonder gezamenlijk gezag.
Deze groep zal naar verwachting nog kleiner worden indien artikel 1:253o BW
wordt gewijzigd via wetsvoorstel 29 353. Ik ben van mening dat met gezagsontneming
niet lichtvaardig moet worden omgegaan. Alleen in die gevallen dat het echt
gerechtvaardigd is (als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind door
communicatieproblemen tussen de ouders klem of verloren zou raken en niet
te verwachten is dat hierin binnen afzienbare tijd voldoende verbetering zou
komen; zie uitspraak Hoge Raad), dan wel ingeval van de andere in artikel
1:268 BW genoemde gronden, moet een ouder het gezag worden ontnomen. In alle
andere gevallen is gezamenlijk gezag het uitgangspunt.Aangezien ook in de gevallen waarin slechts één ouder het
gezag uitoefent, het in het belang van het kind en de andere ouder is dat
dezen omgang met elkaar hebben, wil ik in ieder geval een minimum aan de omgang
stellen. Dat beoog ik met deze wettelijke norm. Niettemin zijn er ook dan
nog gevallen denkbaar waarin twee dagen per veertien dagen te veel is: de
rechter moet de mogelijkheid hebben om gezag in dit soort klemmende gevallen
te ontzeggen (of een voor bepaalde tijd slechts omgang via een omgangshuis
op te leggen). Met betrekking tot de technische punten die de minister in zijn brief
van 6 juni jongstleden ten aanzien van de formulering van artikel 377a
(onderdeel W van het initiatiefwetsvoorstel) heeft gemaakt, voorziet de nota
van wijziging in een verbetering: er is een verwijzing naar het derde lid
opgenomen in het tweede lid. Ter toelichting op het tweede lid moge dienen
dat het gaat om een verzoekschrift dat wordt ingediend nadat de ouders die
geen gezamenlijk gezag hebben, geen overeenstemming hebben bereikt over een
ouderschapsplan of een latere wijziging daarvan. Het betreft hier derhalve
een procedure op tegenspraak die om een rechterlijke beschikking vraagt.8. De inschakeling van de sterke arm?Ik zie de inschakeling van de sterke arm als ultimum remedium, maar wil
deze niet uitsluiten. Ik verwacht dat er ook een preventieve werking uitgaat
van de mogelijke inzet van de sterke arm. Ter toelichting op de het in het
onderhavige wetsvoorstel enigszins aangepaste artikel 812 Rv wil ik aangeven
dat ik explicieter wil maken dat inschakeling van de sterke arm een mogelijkheid
is. Ik doe echter niet veel nieuws, want de mogelijkheid bestaat al sedert
1998 toen behoud van gezamenlijk gezag na echtscheiding in de wet werd opgenomen.
Reeds uit de formulering van artikel 813 Rv blijkt overigens dat van een verplichting
geen sprake is.9. De reden waarom «één-ouder gezag»
niet door een ouder dient te kunnen worden verzocht voor zichzelfIk wil niet dat een ouder alleen voor zichzelf het gezag kan verzoeken,
tegelijkertijd met een verzoek tot echtscheiding kan worden gedaan, teneinde
de zogenaamde «vechtscheiding» te vermijden. Daarbij komt dat
niet te lichtvaardig met het wijzigen en ontnemen van het gezag moet worden
omgegaan. Ik wens uitsluitend de gronden van artikel 1:268 BW en van de Hoge
Raad te hanteren voor het ontnemen van het gezag. Vaste praktijk moet zijn
dat na ontbinding van een huwelijk of geregistreerd partnerschap beide ouders
met het gezag belast blijven.Het moet volgens mij wel mogelijk zijn om in uitzonderingsgevallen gemotiveerd
aan te geven waarom de andere ouder beter met het gezag kan worden belast.
Ook met dit verzoek moet niet lichtvaardig worden omgegaan! Daarom heb ik
via de nota van wijziging opgenomen dat bij dit verzoekschrift ook een ouderschapsplan
moet worden gevoegd. Daaruit moet dan blijken op welke wijze de niet-gezaghebbende
ouder toch ouderschapstaken uitvoert en een band met het kind of de kinderen
houdt.De mogelijkheid van een ouder om gezagswijziging voor zichzelf te vragen
vervalt ook indien ex-partners bij de rechter komen inzake het niet nakomen
van afspraken in het kader van de gezagsregeling of het ouderschapsplan. Ook
hiervoor is de reden dat ik geen «vechthouding» wil te creëren.
De achtergrond hiervan is dat het niet meer gemakkelijk moet zijn om de «klem
en verloren situatie» te creëren (door miscommunicatie in het leven
te roepen en te bestendigen) en vervolgens beloond te worden met eenhoofdig
gezag.De opmerking van de minister in zijn brief van 6 juni jongstleden
dat het omdraaien van het gezag (paradoxale toewijzing)1, door het initiatiefwetsvoorstel onmogelijk wordt gemaakt, geeft mij
aanleiding tot een aantal opmerkingen.Paradoxale toewijzing van gezag is in strijd met het beginsel dat beide
ouders na scheiding het gezag behouden. Waarschijnlijk doelt de minister op het aanpassen van de hoofdverblijfplaats, wat formeel echter geen
gezagswijziging maar een aanpassing van het ouderschapsplan is.Paradoxale toewijzing is mijns inziens in het algemeen geen goede sanctie:
het belang van het kind is vaak niet gediend met de situatie dat slechts een
ouder alleen het gezag krijgt. Dat was al een weinig gebruikt middel. De Hoge
Raad ziet ook steeds meer toe op behoud van gezamenlijk gezag.De minister doet het nu voorkomen alsof het ontnemen van het gezag bij
het niet nakomen van afspraken een goede maatregel en nu een veelgebruikt
en effectief middel is. In bijna alle gevallen oordeelt de rechter echter
deze sanctie in de huidige rechtspraktijk ook als te ingrijpend en niet in
het belang van het kind.Niettemin wil ik, alles nog eens overdenkend, wel de mogelijkheid open
laten dat in uitzonderingsgevallen de rechter constateert dat er ten aanzien
van het gezag mogelijk wijziging wenselijk of noodzakelijk is. Ik wijs op
een mogelijkheid: de rechter kan via artikel 253a BW het openbaar ministerie
of de raad voor de kinderbescherming inschakelen om een procedure als bedoeld
in artikel 1:267 BW te beginnen. Dit doet hij indien hem blijkt dat daartoe
een gegronde reden is. In artikel 1:268 BW moet dan worden opgenomen de «Hoge
Raad-formule» om het verzet van de weigerachtige ouder te breken.Uitdrukkelijk merk ik op dat binnen deze procedure, die met wederzijds
goedvinden het huwelijk beëindigt, aan eenhoofdig gezag slechts in zeer
uitzonderlijke situaties behoefte bestaat. Ik heb deze aanpassing van artikel
1:268 BW in de nota van wijziging voor dergelijke uitzonderingssituaties opgenomen.10. Tot slotMet de bijgaand aangeboden nota van wijziging en de nadere schriftelijke
toelichting op een aantal belangrijke aspecten van het initiatiefwetsvoorstel,
meen ik mijnerzijds aan de voorbereiding van de behandeling in tweede termijn
een bijdrage te hebben geleverd.Luchtenveld XNoot1Kamerstukken II, 2003–2004, 29 676.XNoot1Kamerstukken II, 2004–2005, 30 145.XNoot1These boots are made for walking, Margot F. Brining (College of Law, University
of Iowa) en Douglas W. Allen (Department of Economics, Simon Fraser University),
American Journal of Law and Economics, 14 juli 2000.XNoot2Handelingen 2004–2005, nr. 85, p. 5087– 5104.XNoot1Handelingen 2004–2005, nr. 85, p. 5087– 5104.XNoot2Kamerstukken II, 2003–2004, 29 528.XNoot3Kamerstukken II, 2003–2004, 29 480.XNoot1Pagina 3, punt 7.XNoot2Artikel 41 van de verordening.XNoot1Pagina 2, punt 4.XNoot1Handelingen 2004–2005, nr. 85, p. 5087– 5104.XNoot2Brief van de minister van Justitie dd. 17 mei 2005.XNoot1Pagina 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29676-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl