Wijzigingswet Wgr-plus; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29532, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29532 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29532Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 532Wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere
wetten met het oog op de instelling van plusregio's (Wijzigingswet Wgr-plus)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 16 maart
2004 en het nader rapport d.d. 16 april 2004, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 23 december 2003, no. 03.005381, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet
tot wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen en enkele andere wetten
met het oog op de instelling van plusregio's (Wijzigingswet Wgr-plus), met
memorie van toelichting.Het voorstel van Wijzigingswet Wgr-plus heeft tot doel binnen de bestuurlijke
hoofdstructuur een structurele voorziening te treffen voor het bestuur rond
de grote steden.Momenteel zijn er zeven regionale samenwerkingsverbanden op basis van
de Kaderwet bestuur in verandering (hierna: Kaderwet), de zogeheten kaderwetgebieden.
De regelingen die zijn gebaseerd op de Kaderwet eindigen per 1 januari
2005. De aanvankelijk beoogde opvolger van de Kaderwet, het voorstel van Wet
bestuur in stedelijke regio's,2zal worden ingetrokken.3De Wet gemeenschappelijke regelingen moet nu de nieuwe grondslag voor
de Kaderwetgebieden worden; deze gebieden zullen worden aangeduid als plusregio's.
Naast de zeven kaderwetgebieden kunnen er ook nieuwe plusregio's worden ingesteld.
De bestuurlijke structuur van deze plusregio's verschilt niet van die van
de zeven plusregio's. Er kan echter wel sprake zijn van een verschillend takenpakket,
omdat aan de zeven plusregio's van meet af aan via sectorwetgeving extra bevoegdheden
worden toebedeeld, terwijl nieuwe plusregio's slechts extra bevoegdheden kunnen
krijgen via wijziging van de betreffende sectorwetgeving.De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel een aantal
opmerkingen met betrekking tot de bestuurlijke structuur, het feit dat er
twee soorten plusregio's kunnen ontstaan, de afbakening van de bevoegdheden
van provincie en plusregio, de financiële middelen en het instellen van
nieuwe plusregio's. Hij is van oordeel dat het voorstel in verband daarmee
dient te worden heroverwogen.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 23 december
2003, nr. 03.005381, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.Dit advies, gedateerd 16 maart 2004, nr. W04.04.0006/I, bied ik U
hierbij aan.1. Bestuurlijke structuura. Het voorstel van wet beoogt weliswaar een ondersteuning te bieden voor
de bestaande bestuurlijke hoofdstructuur maar gezien de mogelijkheden van
maatwerk en flexibiliteit is het mogelijk dat de Wgr-plusregeling juist zal
leiden tot verdergaande regionalisering van het lokale en provinciale bestuur.1In aanvulling op het minimumpakket van door de deelnemende
gemeenten over te dragen bevoegdheden op grond van de Wgr-plusregeling kunnen
provinciebesturen taken en bevoegdheden overdragen naar plusregio's en is
de overgang van taken en bevoegdheden aan plusregio's op basis van sectorwetgeving
mogelijk.De Raad van State noemde in zijn advies over het voorstel van Wet bestuur
in stedelijke regio's2 twee mogelijkheden die
voor de hand liggen voor een bestuursvorm welke is toegesneden op de stedelijke
regio's:1°. Een voorziening die volledig haar wortels heeft in de Wgr, hetgeen
voorzetting betekent van het denken in termen van een regionaal openbaar lichaam
(ROL) als een hulpstructuur. Naar de vorm betreft het een intergemeentelijke
regeling waarbij voorzien is in de bevoegdheid om individuele gemeenten te
dwingen. Het model van de drie bestuurslagen blijft intact zodat eigen democratische
legitimatie, door rechtstreekse verkiezing van het algemeen bestuur, niet
voor de hand ligt.2°. Een voorziening waarin een ROL wordt gecreëerd dat niet (langer)
kan worden aangeduid als hulpstructuur maar dat een eigen plaats heeft binnen
de hoofdstructuur van het binnenlands bestuur. Belangrijke delen van het pakket
aan taken en bevoegdheden van dit ROL worden toebedeeld door de formele wetgever
zelf. Het ROL heeft een zodanig breed en zwaar takenpakket en daarmee verbonden
bestuurlijk gewicht dat, ook al heeft het geen open huishouding, beantwoording
van de vraag naar een eigen democratische legitimatie, door rechtstreekse
verkiezing van het algemeen bestuur, op enig moment onontkoombaar is.Voorts merkte de Raad op dat het ROL zoals omschreven in het wetsvoorstel
bestuur in stedelijke regio's gezien het minimumpakket en de bedoelingen zoals
uiteengezet in de toelichting, een gewicht kreeg dat de idee van louter een
hulpstructuur duidelijk ontsteeg. De consequenties van die verder reikende
betekenis, meer in het bijzonder het oogpunt van democratische legitimatie,
bleven in het voorstel zelf en in de toelichting buiten beschouwing.De Raad is van oordeel dat deze opmerking ook geldt voor de zeven plusregio's
zoals omschreven in het wetsvoorstel wijzigingswet Wgr-plus. Er bestaan geen
wezenlijke verschillen tussen de reikwijdte van de bevoegdheden van de zeven
plusregio's en van het ROL uit het wetsvoorstel bestuur in stedelijke regio's.De Raad stelt vast dat wederom geen duidelijke keuze wordt gemaakt. Formeel
wordt gekozen voor een hulpstructuur maar materieel voor een uitholling van
de figuur van de gemeenschappelijke regeling. Daarmee lijkt de regering de
consequenties te willen ontlopen waartoe een expliciete keuze voor een bestuurlijke
hoofdstructuur zou dwingen.b. De Raad vraagt zich af of de Wgr-plusregeling wel een adequate oplossing
biedt voor de problemen in de grootstedelijke regio's. De taken en bevoegdheden
die via sectorwetgeving aan de plusregio's kunnen worden toegekend hebben
tot gevolg dat er eigenlijk niet meer gesproken kan worden van louter een
hulpstructuur. Het betreft hier een wezenlijke afwijking van wat tot nu toe
bij gemeenschappelijke regelingen als uitgangspunt is gehanteerd. De Raad
is zich er echter ook van bewust dat een dergelijk omvangrijk taken- en bevoegdhedenpakket
noodzakelijk is om de problemen en behoeften in de grootstedelijke regio's
effectief te kunnen aanpakken. De Raad constateert dat er nog steeds spanning
lijkt te bestaan tussen de wens van de regering om een structurele voorziening
te treffen voor het bestuur in de stedelijke gebieden binnen de bestuurlijke hoofdstructuur en de werkelijkheid van een taken- en bevoegdhedenpakket
dat buiten die structuur lijkt te treden. Dat
roept de vraag op waarom hier niet de afweging is gemaakt om te komen tot
een afzonderlijke bestuurlijke structuur met democratische verantwoording
en legitimatie in grootstedelijke regio's.De Raad adviseert hier in de toelichting op in te gaan.c. Indien de regering kiest voor een hulpstructuur
dan dient deze keuze nader te worden toegelicht ook met het oog op de toekomst
en tegen de achtergrond van de positie van respectievelijk de
provincies, de Europese Unie en gemeentelijke herindeling.De volgende vragen zouden daarbij als leidraad kunnen
dienen:Hoe ziet de regering de toekomst van de provincie bij
een zwaar en mogelijk nog verder groeiend pakket aan taken en bevoegdheden
van de plusregio's? Bij een dergelijk pakket vormt elke plusregio een bestuurslaag
met een zodanig zwaar gewicht dat ze, ook al beschikt zij niet over een open
huishouding, een eigen democratische legitimatie behoeft. Hierdoor zou er
een vierde bestuurslaag ontstaan. Aangezien de regering het niet wenselijk
acht een vierde bestuurslaag in het leven te roepen, rijst de vraag in hoeverre
de provincies met de huidige bevoegdheden en op de huidige schaal zullen zijn
te handhaven naast de plusregio's.Hoe verhoudt de keuze voor de Wgr-plusregeling zich
tot de positie van het Nederlandse binnenlands bestuur in Europees perspectief?
Een aantal regio's uit andere lidstaten heeft zich permanent weten te nestelen
in de Europese beleids- en besluitvormingscircuits waardoor de aandacht van
de EU voor decentrale overheden toeneemt. In Nederland ontbreekt een regionaal
bestuur dat overeenstemt met dit soort regionale verbanden.1Wat is de verhouding tussen de keuze voor de Wgr-plusregeling
en de beslissing om niet over te gaan tot gemeentelijke herindeling in de
desbetreffende regio's? Als de regering niet verder wil gaan dan een hulpstructuur
dan is de vraag hoe de bovengemeentelijke problemen kunnen worden opgelost,
nu zij in beginsel geen gemeentelijke herindeling nastreeft tegen de wil van
de gemeenten zelf.2 De stedelijke regio's behoeven
een ruim takenpakket en de mogelijkheid tot het maken van integrale afwegingen.
Hierbij hoort een democratisch gelegitimeerd bestuur. Gemeentelijke herindeling
rond grote steden zou immers een bestuurlijke oplossing kunnen zijn waarin
de democratische legitimatie wel is vervat. De vraag rijst of de Wgr-plus
een volwaardig alternatief voor gemeentelijke herindeling biedt.3 In de plusregio's zou dan een grootstedelijke gemeente kunnen worden
gevormd met een zekere binnengemeentelijke infrastructuur.De Raad adviseert de keuze voor een hulpstructuur mede
aan de hand van deze vragen nader toe te lichten.1. Aan het onderhavige wetsvoorstel ligt het uitgangspunt ten grondslag
dat de samenwerkingsverbanden die functioneren op grond van de Kaderwet bestuur
in verandering, hun bestaansrecht in de bestuurlijke verhoudingen materieel
hebben bewezen en dat zekerheid omtrent hun voortbestaan dringend gewenst
is. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe de bestaande openbare lichamen
een andere grondslag te geven, deze daardoor herkenbaar in te bedden in de
bestuurlijke hoofdstructuur en hun continuïteit te verzekeren. Regeling
in de organieke wetgeving door opneming van een apart hoofdstuk in de Wet
gemeenschappelijke regelingen brengt dat pregnant tot uitdrukking. Het kabinet
maakt hiermee een duidelijke keuze, zij het een die niet zonder meer in het
ideaaltypische onderscheid past dat de Raad maakt tussen een volledig in de
Wgr geworteld openbaar lichaam en een openbaar lichaam dat een eigen plaats
heeft in het binnenlands bestuur. Dat vindt zijn oorzaak in het gegeven dat
de regionale problematiek zich nu eenmaal aan de bestuurlijke indeling onttrekt.Naar het oordeel van het kabinet is de beste manier om met dat gegeven
om te gaan, een wettelijk gestructureerde bestuursvorm, waarmee enerzijds
de betrokken gemeenten in staat worden gesteld gezamenlijk de belangrijkste
bovenlokale opgaven aan te pakken en waarmee anderzijds een verhouding wordt
geschapen waardoor de provincie haar eigen rol kan waarmaken. Een bestuursvorm
die los komt te staan van de decentrale bestuurslagen en een eigen positie
heeft binnen de hoofdstructuur acht het kabinet gezien de in een verder verleden
opgedane ervaringen (openbaar lichaam Rijnmond, agglomeratie Eindhoven) niet
aanlokkelijk. De relatie met zowel de inliggende gemeenten als de provincie
zouden dan onder druk komen te staan.De keuze voor een intergemeentelijke bestuursvorm impliceert dat aan het
intergemeentelijk openbaar lichaam bij wet een bepaald takenpakket moet worden
opgedragen. Met genoegen stelt het kabinet vast dat ook de Raad onderkent
dat een dergelijk taken- en bevoegdhedenpakket noodzakelijk is om de problemen
en behoeften van de grootstedelijke regio's effectief te kunnen aanpakken.
Het kabinet constateert tevens dat de Raad geen aanleiding ziet op te merken
dat dit pakket zodanig zwaar is dat de noodzaak van een rechtstreekse
democratische legitimatie zich aandient. Naar de mening van het kabinet impliceren
deze twee constateringen dat de gekozen aanpak een aanvaardbare is. Het kabinet
deelt overigens niet de opvatting van de Raad dat de keuze voor een hulpstructuur
materieel leidt tot uitholling van de figuur van de gemeenschappelijke regeling.
Het feit dat een bijzondere gemeenschappelijke regeling in het leven wordt
geroepen is naar het oordeel van het kabinet onvoldoende om deze stelling
te ondersteunen. Doorslaggevend voor de figuur van de gemeenschappelijke regelingen
is naar het oordeel van het kabinet dat de gemeenten gezamenlijk de verantwoordelijkheid
voor de intergemeentelijke bestuursvoering dragen. Daaraan wordt in de voorgestelde
structuur niets afgedaan.Het kabinet merkt overigens op dat er bij de kaderwetgebieden en de betrokken
provincies in grote lijnen tevredenheid bestaat over de wijze waarop grotendeels
in de praktijk oplossingen zijn gevonden voor de aanpak van de regionale problemen.
Dat ook het IPO en de VNG zich in de hoofdlijnen van het voorstel kunnen vinden,
sterkt het kabinet in de opvatting dat een werkbare constructie is gevonden,
en dat een streep kan worden gezet onder het verleden.Tegen deze achtergrond kunnen de drie vragen die de Raad van State onder
1c van zijn advies stelt, als volgt beantwoord worden.Het kabinet twijfelt niet aan het bestaansrecht van de provincies naast
de plusregio's. Uitdrukkelijk is in het wetsvoorstel waar het de huidige kaderwetgebieden
betreft, gekozen voor een kaderstellende rol van de provincies bij het bovenregionale
ruimtelijke beleid en voor een heldere taakverdeling op andere beleidsterreinen.
Bovendien krijgen de provincies een essentiële rol bij de totstandkoming
van nieuwe plusregio's en bij mogelijke toekomstige veranderingen in territoir
van de huidige kaderwetgebieden. Maar zo mogelijk nog belangrijker is de constatering
dat de oude rivaliteit en de competentiegeschillen tussen kaderwetgebieden
en provincies – verklaarbaar vanuit het vroegere beleid om te komen
tot stadsprovincies- in toenemende mate plaats hebben gemaakt voor een meer
zakelijke en op tastbare resultaten gerichte benadering.Wat betreft de tweede vraag deelt het kabinet de constatering van de Raad
dat Nederland geen regionaal bestuur kent dat een zelfstandige positie heeft
in de formele Europese beleids- en besluitvormingcircuits. Het kabinet wil
dat – gelet op de schaal van Nederland – graag zo houden, en ziet
in de vorming van Wgr-plusregio's geen aanleiding de bestaande positie van
decentrale overheden in Europees verband te heroverwegen. Evenmin acht het
kabinet de Europese dimensie richtinggevend voor discussie over de schaalgrootte
in het binnenlands bestuur.Wat betreft de derde vraag geldt dat het kabinet gekant is tegen de vorming
van grootstedelijke gemeenten in de randstad.
Ogenschijnlijk passen dergelijke gemeenten in de bestuurlijke hoofdstructuur,
maar schijn bedriegt. Een verdere schaalvergroting van de grootste stedelijke
gemeenten heeft, in samenhang met de daaruit voortvloeiende noodzaak van enigerlei
binnengemeentelijke infrastructuur, ingrijpende consequenties. Er zal de facto
een nieuw type gemeente ontstaan naast de bestaande gemeenten en provincies,
met alle consequenties van dien voor de onderlinge verhoudingen en voor de
relaties met het Rijk. Verder blijft de regionale bestuursproblematiek voor
een belangrijk deel bestaan, omdat met name de regionale verkeer- en vervoerproblematiek
en de woningbouwopgaven zich niet beperken tot het aaneengesloten stedelijk
gebied.2. Verschillende plusregio'sa. Hoofdstuk XI van de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de nieuwe
grondslag voor de kaderwetgebieden. De regelingen worden niet beëindigd
maar de kaderwetgebieden zullen vanaf de inwerkingtreding van de Wijzigingswet
Wgr-plus worden aangeduid als plusregio's. Naast de zeven kaderwetgebieden
kunnen er ook nieuwe plusregio's worden ingesteld. De bestuurlijke structuur
van deze plusregio's verschilt niet van die van de zeven plusregio's. Er is
zal echter wellicht sprake zijn van een verschillend takenpakket, omdat aan
de zeven plusregio's via sectorwetgeving van meet af aan extra bevoegdheden
worden toebedeeld. Nieuwe plusregio's kunnen slechts extra bevoegdheden krijgen
via wijziging van de Wgr dan wel de betreffende sectorwetgeving. Hierdoor
ontstaan twee soorten plusregio's, namelijk de plusregio's die
voorheen samenwerkten op basis van de Kaderwet en eventuele nieuwe plusregio's
met minder bevoegdheden.Hoewel de noodzaak van maatwerk en flexibiliteit ertoe kan leiden dat
niet alle plusregio's over exact dezelfde bevoegdheden zullen beschikken kan
een te grote diversiteit aan bevoegdheden ondoorzichtigheid tot gevolg hebben.De Raad is van oordeel dat een nadere toelichting op dit punt gewenst
is.b. De Raad betwijfelt of de mogelijkheid tot instellen van nieuwe plusregio's
van onderop wel noodzakelijk is. Mocht op den duur in een ander gebied dan
de huidige kaderwetgebieden de behoefte aan samenwerking op grond van de Wgr-plusregeling
ontstaan dan kan dat worden bewerkstelligd door wijziging van hoofdstuk XI
van de Wgr, onder gelijktijdige aanpassing van de van belang zijnde sectorwetten.
Voor andere gebieden volstaat dan de mogelijkheid tot samenwerking die de
Wgr overigens biedt.De Raad adviseert het wetsvoorstel op dit punt nader te overwegen.2. De Raad lijkt bevreesd voor ondoorzichtigheid indien er een te grote
diversiteit aan bevoegdheden ontstaat tussen de regio's. De zeven regio's
die een «doorstart» maken, zijn betrekkelijk eenvormig. De vrees
zal dus vooral gericht zijn op het verschil tussen enerzijds de doorstarters
en toekomstige regio's en anderzijds tussen de toekomstige regio's onderling.Vooropgesteld zij dat het voor het kabinet onzeker is in welke mate er
nieuwe plusregio's zullen ontstaan. De prominente plaats in het wetsvoorstel
voor de bepalingen over nieuwe regio's geeft wellicht een wat vertekend beeld
over het belang van die bepalingen, maar deze vloeit rechtstreeks voort uit
het beginsel om bij de basis te beginnen: de vorming van een regio.Mocht het toch komen tot nieuwe regio's, dan is er inderdaad een verschil
met de voormalige kaderwetgebieden, omdat de nieuwe regio's – zonder
wetswijziging – niet de sector-wettelijke taken hebben van die aanvankelijke
regio's. Niet duidelijk is waarom dit tot ondoorzichtigheid zou leiden –
zeker niet in het gebied zelf. Ook eventuele verschillen tussen nieuwe regio's
zijn niet wezenlijk anders dan de verschillen die er nu tussen «gewone»
regelingen kunnen bestaan; gemeenten zijn immers nu ook al vrij naar eigen
keuze bepaalde taken en bevoegdheden in een gemeenschappelijke regeling onder
te brengen. De ruimte om zulks naar eigen inzicht te doen, wil het kabinet
juist vergroten – zie het voorstel van wet tot wijziging van de Wet
gemeenschappelijke regelingen in verband met de afschaffing van de verplichte
bundeling en integratie van gemeenschappelijke regelingen in samenwerkingsgebieden
en daarmee samenhangende wijzigingen (Kamerstukken II, 1999/2000, 27 008,
nrs.1–5). Uit »Haags» oogpunt mag het wellicht ondoorzichtig
lijken, vanuit gemeentelijk perspectief springt vooral de flexibiliteit in
het oog.De Raad adviseert (onder b) het wetsvoorstel op één punt
nader te overwegen, omdat hij betwijfelt of de mogelijkheid tot instellen
van nieuwe plusregio's van onderop wel noodzakelijk is. Het schrappen van
die mogelijkheid heeft tot gevolg dat de start van een plusregio uitsluitend
bij wet kan geschieden. Naar het oordeel van het kabinet doet dat bepaald
afbreuk aan het (inter)gemeentelijk karakter van de plusregio's. De systematiek
is nu al zo ingericht, dat gemeenten niet zonder meer zelf tot instelling
van plusregio's kunnen overgaan; ook de provincie speelt daarbij een essentiële
rol. Maar indien men in een bepaald gebied gezamenlijk van oordeel is dat
vorming van een plusregio de oplossing is voor de problemen in dat gebied,
dan is het naar het oordeel van het kabinet gewenst dat die oplossing benut
kan worden – zonder wetswijziging. De wetgever komt pas in beeld indien
er behoefte zou zijn een bepaalde plusregio qua taken en bevoegdheden zwaarder
te maken. Door uit te gaan van een koppeling van een wijziging in hoofdstuk
XI van de Wgr aan wijziging van de van belang zijnde sectorwetten, zoals door
de Raad gesuggereerd, zouden slechts «zware» plusregio's kunnen
worden gevormd, hetgeen als uitgangspunt voor de vorming van plusregio's als
bijzondere vorm van regionale samenwerking, ongewenst is. Vorming van plusregio's
bij wet zou voorts afbreuk doen aan de positie van de provincie in de procedure.
Met andere woorden: een wijziging zoals aangeduid door de Raad ontneemt de
flexibiliteit aan de systematiek. Het kabinet wenst daaraan – ook na
heroverweging – uitdrukkelijk vast te houden.3. Afbakening bevoegdheden provincie-plusregioUit de reacties van de besturen van de kaderwetgebieden en de betrokken
provincies blijkt dat er behoefte bestaat aan een duidelijke afbakening van
de bevoegdheden van de besturen van de plusregio's en de provincie. Men acht
het van groot belang dat beide overheden weten waar zij aan toe zijn en dat
het voor de tot de regio behorende gemeenten en inwoners duidelijk is wanneer
zij zich tot de regio moeten wenden en in welke gevallen zij de provincie
dan wel het Rijk moeten aanspreken.Knelpunten in de samenwerking tussen provincie en regio hebben zich in
het verleden met name voorgedaan door verschil van mening over de rolopvatting
van de provincie en interpretatie van wetgeving.1
Dit heeft zeker ook te maken met de ontwikkeling van het takenpakket van de
provincies in de laatste decennia en het oordeel over de meerwaarde daarvan
voor het beleid dat uiteindelijk tot uitvoering komt.In de toelichting dient meer aandacht te worden besteed aan deze problematiek.3. Het kabinet onderschrijft het belang van een heldere afbakening van
bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen in casu provincie's en plusregio's.
Kort gezegd gaat het om complementariteit en het voorkomen van dubbel werk.
Het kabinet is van oordeel dat de in het wetsvoorstel voorgestelde regeling
op de verschillende terreinen optimale duidelijkheid biedt. Dat betekent uiteraard
niet dat er nooit meer een bestuurlijke discussie over de toepassing van deze
bevoegdheden zal plaatsvinden. Het kabinet is er echter van overtuigd dat
de nu bereikte overeenstemming tussen partijen een goede basis vormt om een
dergelijke discussie op een goede wijze af te ronden en over te gaan tot de
uitvoering. De verschillen van inzicht uit het verleden hadden naar onze overtuiging
minder te maken met een onduidelijke wettelijke regeling als wel met het onduidelijke
toekomstperspectief van de regionale samenwerking. Het kabinet constateert
met genoegen dat mét de overeenstemming over de Wgr-plus, in veel gebieden
provincie en regio inmiddels praktische afspraken over een aantal concrete
inhoudelijke dossiers hebben gemaakt.4. Financiële middelenOok wijzen de besturen van een aantal kaderwetgebieden erop dat er behoefte
is aan een rechtstreekse lijn tussen het Rijk en de regio's (rijksonmiddellijkheid)
bij de toekenning van financiële middelen op bepaalde beleidsterreinen.2 Dit omdat het tussenvoegen van de provincie in de relatie
tussen de regio en het Rijk op met name gebieden als verstedelijking, exploitatie
openbaar vervoer, aanleg van infrastructuur en jeugdzorg overbodige bureaucratie,
vertraging en competentiekwesties tot gevolg zal hebben.3 Volgens de memorie van toelichting blijven de huidige kaderwetgebieden
rechtstreeks financiële middelen van het Rijk ontvangen voor de bekostiging
van het openbaar vervoer, de regionale infrastructuur en jeugdzorg. Ten aanzien
van andere terreinen en nieuwe plusregio's stelt de memorie van toelichting
dat financiële middelen van het Rijk voor bovenlokale onderwerpen naar
de provincie gaan, tenzij door alle betrokkenen wordt vastgesteld dat er met
een rechtstreekse financiering van de plusregio's «evidente synergie
van beleidsinspanningen op regionaal niveau» kan worden bereikt.4 Naar de mening van de Raad is dit criterium te vaag
en dient nader te worden toegelicht wanneer er sprake moet zijn van rijksonmiddellijkheid.4. Aan het criterium «evidente synergie» kan enige vaagheid
niet worden ontzegd, maar het is dan ook, anders dan de Raad kennelijk meent,
geen «objectief» criterium dat er toe dient om te kunnen vaststellen
«wanneer er sprake moet zijn van rijksonmiddelijkheid». In de
toelichting staat dat de financiële middelen van het Rijk voor bovenlokale
onderwerpen naar de provincie gaan «tenzij door alle betrokkenen wordt
vastgesteld dat er met een rechtstreekse financiering van de plusregio's evidente
energie () kan worden bereikt».Bij een dergelijke vaststelling zullen verschillende elementen een rol
in de afwegingen kunnen spelen, zoals de consequenties voor samenhangende
afwegingen op verschillende niveaus, en de slagvaardigheid bij de uitvoering.
De betrokken partijen (provincie, regio en Rijk) zullen in overleg een gezamenlijk
oordeel moeten vormen of rechtstreekse financiering een duidelijke
meerwaarde heeft. Daarmee biedt het criterium de ruimte om adequaat in te
spelen op de omstandigheden op een bepaald moment. Uiteraard ligt de ultieme
beslissingsmacht bij de wetgever.5. Instellen van plusregio'sVolgens de memorie van toelichting gaat het initiatief tot het instellen
van een nieuwe plusregio in beginsel uit van de gemeentebesturen. Dit omdat
de gemeentebesturen als eerste worden geconfronteerd met de problemen die
nopen tot verdergaande regionale samenwerking en omdat het draagvlak van wezenlijk
belang is voor een vruchtbare samenwerking.1
Anders dan de algemene toelichting doet vermoeden staat het eigen initiatief
van de gemeentebesturen niet echt centraal in de regeling van de totstandkoming
van plusregio's. Zo kan een plusregio niet tot stand komen zonder uitnodiging
van het provinciebestuur en is het aan het provinciebestuur om te bepalen
welke gemeenten aan het samenwerkingsverband zullen deelnemen. Voorts heeft
het provinciebestuur nog de bevoegdheid om op eigen initiatief over te gaan
tot het uitnodigen van gemeentebesturen tot het instellen van een plusregio.
Het begrip «uitnodiging» in het voorgestelde artikel 107 Wgr roept
in dat verband vragen op. Door de uitnodiging ontstaat een rechtsplicht. Gemeentebesturen
kunnen zelfs gedwongen worden tot het instellen van een plusregio terwijl
zij dat zelf niet noodzakelijk of wenselijk vinden. Ten aanzien van opheffing
en uittreding doet zich mutatis mutandis hetzelfde voor.De Raad is van oordeel dat de toelichting daar nader op in dient te gaan.5. Een initiatief van gemeenten is de start van een proces dat tot een
plusregio kan leiden (artikel 106); dit is de hoofdregel. Het eigen initiatief
van gemeentebesturen staat dus wel degelijk centraal; niet alleen in de toelichting,
maar ook in de wet. Daarnaast is het inderdaad zo dat de uitnodiging door
de provincie een onmisbaar element vormt in de totstandkoming van een plusregio,
en dat een uitnodiging geen vrijblijvendheid impliceert.De provincie kan zelfs het initiatief nemen, maar niet rauwelijks een
uitnodiging uit doen gaan: zij treedt in eerste aanleg (slechts) in overleg
met de gemeenten. Daarna kan een uitnodiging volgen
(artikel 107). Aangenomen mag worden dat een uitnodiging niet snel zal volgen
indien er geen draagvlak lijkt te bestaan. Komt er (toch) een uitnodiging,
dan zou het kunnen zijn dat de gemeenten desondanks geen gemeenschappelijke
regeling treffen. Dan ontstaat er een tweede afwegingsmoment voor de provincie:
er kan een regeling worden opgelegd (artikel 114).
Indien de provincie daartoe besluit, kunnen de gemeenten tegen dit besluit
beroep instellen (artikel 123).Bij elkaar vormt deze systematiek naar het oordeel van het kabinet een
evenwichtig stelsel. Niet vergeten mag worden dat het om een bijzondere vorm
van gemeentelijke samenwerking gaat, waarmee niet alleen de belangen van gemeenten
gemoeid zijn. Zou dat laatste het geval zijn, dan wordt het immers geheel
en al aan de gemeenten overgelaten of zij voor «gewone» Wgr-samenwerking
kiezen.6. TerminologieDe Raad adviseert de gekunstelde term plusregio, hoewel die in bestuurlijke
kringen in zwang is geraakt te vervangen, bijvoorbeeld door een term als stadsgewest.6. Het is moeilijk om voor deze bijzondere vorm van samenwerking een naam
te kiezen die niet eerder is gebruikt – en die dus niet belast is met
een verleden; dat geldt zeker voor de aanduiding «stadsgewest».
De nu gekozen naam is inderdaad enigermate gekunsteld, maar drukt op zich
adequaat uit dat het om een Wgr-regeling gaat, met iets extra's. Er is geen
enkel bezwaar tegen vervanging van het begrip «plusregio», maar
verondersteld kan worden dat welhaast aan iedere andere aanduiding eveneens
bepaalde bezwaren kleven. Om die reden wordt deze aanduiding gehandhaafd,
tot zich een breed gedragen alternatief aandient.7. InwerkingtredingDe Raad adviseert in de inwerkingtredingsbepaling de mogelijkheid op te
nemen dat de wet indien noodzakelijk terugwerkt tot 1 januari 2005.27. Indien op 1 januari 2005 het wetsvoorstel geen kracht van wet
heeft en in werking is getreden, betekent dat het einde voor de huidige kaderwetgebieden.
Bij Wet van 30 januari 2002 tot extra verlenging van de gemeenschappelijke
regelingen die krachtens de Kaderwet bestuur in verandering zijn getroffen
(Stb. 78) is bepaald dat bij koninklijk besluit, op voordracht van Onze Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de geldigheid van een gemeenschappelijke
regeling die krachtens die wet is getroffen, nogmaals kon worden verlengd,
voor een periode van ten hoogste twee jaar. Van die gelegenheid is gebruik
gemaakt (zie koninklijk besluit van 17 december 2002 tot verlenging van
de gemeenschappelijke regelingen die zijn getroffen krachtens de Kaderwet
bestuur in verandering; Stb 2002, 655). Alle in het besluit genoemde regelingen
vervallen met ingang van 1 januari 2005. Dat rechtsfeit is niet te herstellen
door terugwerkende kracht te verlenen aan het onderhavige wetsvoorstel, omdat
per definitie de inwerkingtreding van de wetswijziging waarvan die terugwerkende kracht
deel uitmaakt, na 1 januari 2005 valt. Wat niet meer «is»,
kan niet worden verlengd. De zorgvuldig gekozen overgangssystematiek (naadloze
«doorstart» van de bestaande gebieden) valt daarmee weg. De suggestie
van de Raad om in de inwerkingtredingsbepaling de mogelijkheid van terugwerkende
kracht tot (bedoeld zal zijn: tot en met) 1 januari 2005 op te nemen,
is dus niet overgenomen.Naar het oordeel van het kabinet is er voldoende tijd en ruimte voor een
ordentelijke en tijdige afhandeling van het wetsvoorstel. Indien er signalen
zouden komen dat het wetsvoorstel vertraging oploopt of geen steun verwerft,
dan zal een voorstel voor een verlengingswet in procedure moeten worden gebracht,
waarbij de bestaande regelingen opnieuw worden verlengd. Vooralsnog ziet het
kabinet daartoe geen aanleiding.8. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in artikel VIII een tweede
wijziging van de Woningwet op te nemen. Het betreft een wijziging van artikel
81, die ertoe strekt dat rijkssubsidies in het kader van het rijksbeleid met
betrekking tot het wonen ook rechtstreeks aan samenwerkingsverbanden van gemeenten
kunnen worden verstrekt. In 2000 is die mogelijkheid uit de Woningwet geschrapt,
gelet op het voornemen om voor het woonbeleid niet langer gebruik te maken
van regionale samenwerkingsverbanden. Nu de inzichten op dat vlak gewijzigd
zijn, is het gewenst rechtstreekse subsidiëring opnieuw mogelijk te maken.Voorts is in het wetsvoorstel nog een artikel (XVI) ingevoegd, dat aangeeft
welk orgaan bevoegd is na 1 januari 2005 een reeds ingediende aanvraag
om een milieuvergunning af te handelen; dit artikel heeft eveneens tot aanvulling
van de memorie van toelichting geleid.Het advies van de Raad van State heeft ertoe geleid dat de memorie van
toelichting op diverse punten is aangevuld.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,J. W. RemkesXNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Voorstel van Wet bestuur in stedelijke regio's, Kamerstukken II, 2001/02,
28 095.XNoot3Kamerstukken II, 2003/04, 28 756, nr. 2.XNoot1Advies van de Raad voor het openbaar bestuur, Legio voor de regio, 2003
(Robadvies), p. 40.XNoot2Kamerstukken II, 2001/02, 28 095, A.XNoot1Robadvies, Wijken of herijken: nationaal bestuur en recht onder Europese
invloed, september 1998.XNoot2Zie ook het standpunt van mevrouw Van de Vondervoort in het Robadvies
Legio voor de Regio, 2003, p. 43.XNoot3Robadvies, Legio voor de Regio, 2003, p. 51–54.XNoot1Zie onder andere de brief van de provincie Noord-Holland aan de minister
van BZK van 19 augustus 2003, de brief van het stadsgewest Haaglanden
aan de minister van BZK van 29 augustus 2003 en de brief van het Regionaal
Orgaan Amsterdam aan de minister van BZK van 22 augustus 2003, p. 12.XNoot2Zie onder andere de brief van het Regionaal Orgaan Amsterdam aan de minister
van BZK van 22 augustus 2003.XNoot3Zie onder andere de brief van de stadsregio Rotterdam aan de minister
van BZK van 26 juni 2003.XNoot4Memorie van toelichting, paragraaf 3 onder financiële aspecten.XNoot1Memorie van toelichting, paragraaf 3 onder territoir.XNoot2Aanwijzing 180 van de Aanwijzingen voor de regelgeving. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29532-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl