Evaluatie basisvorming; Verslag algemeen overleg van 13 maart 2002 over de basisvorming
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26733, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

26733 nr. 15

09-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26733Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 733Evaluatie basisvormingnr. 15VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 april 2002De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 13 maart 2002 overleg gevoerd met staatssecretaris Adelmund
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de basisvorming.Hierbij werden de volgende documenten betrokken:– de brief van de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van 16 oktober 2001 ter aanbieding van
het advies van de Onderwijsraad «De basisvorming: aanpassing en toekomstbeeld»
(OCW-01-1086);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
van 14 december 2001 ter aanbieding van het kabinetsstandpunt «Variëteit
in de basis van het voortgezet onderwijs» (26 733, nr. 13);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
van 4 maart 2002 over het overleg met de organisaties inzake het kabinetsstandpunt
op het advies van de Onderwijsraad over de basisvorming (26 733, nr.
14).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Barth (PvdA) herinnert eraan dat haar
fractie tijdens het grote debat over de basisvorming heeft gepleit voor een
werkbare en haalbare basisvorming. Het is om meer dan een reden belangrijk
dat er een einde komt aan het gedogen van het «shoppen» in de
wet dat nu plaatsvindt, omdat geen school in Nederland erin slaagt het huidige
kerndoelenprogramma volledig te realiseren. Dat de wetgever dit toestaat,
is geen goed voorbeeld voor jonge mensen. De wet is de wet en zij moet ook
in het onderwijs te handhaven zijn. Zo niet, dan moet een keuze worden gemaakt
tussen een hardere aanpak of aanpassing van de wet. De staatssecretaris heeft
gekozen voor dit laatste en dit is verstandig.Ook de uitvoering die zij kiest, is op hoofdlijnen verstandig. Een kerncurriculum
dat ongeveer tweederde van het lesprogramma in beslag neemt, zal ertoe leiden
dat de basisvorming in de praktijk haalbaar wordt. De scholen kunnen dan hun
verantwoordelijkheid nemen. Dit hangt uiteraard nauw samen met de invoering
van leerstandaarden.Een onafhankelijke commissie zal zich buigen over een beperking van de huidige kerndoelen. Die commissie moet genoeg gezag hebben om aan de
mensen in het land uit te leggen welke pijnlijke keuzes waarom zijn gemaakt.In haar brief schrijft de staatssecretaris over de vakken in het kerncurriculum.
Mevrouw Barth zou de keuze liever enten op de inhoud van de kerndoelen. Op
dit moment is eigenlijk niet een vak in het vaste programma van de basisvorming
overbodig. Uiteraard krijgen de scholen de beschikking over een vrij gedeelte,
maar dit wordt voor een deel belegd met het examenprogramma. Daarom moet in
het verplichte programma veel meer worden gekeken naar de inhoud van de kerndoelen
en minder worden gelet op het vullen van een vak of het aantal uren van een
vak.In het ideale model hebben de scholen zelf grote vrijheid in de manier
waarop zij de inhoud van dit verplichte programma aanbieden. Zij onderschrijft
de ontwikkeling van leergebieden en clustering. Er komt een einde aan de overladenheid
in de basisvorming door te schrappen in het kerndoelenprogramma en een einde
aan de versnippering door te gaan werken met clustering van vakken en door
samenhang te brengen in de inhoud van het verplichte deel. Een aantal scholen
in Nederland werkt al creatief aan het clusteren en bijeenbrengen van leergebieden.
Die ontwikkeling moet worden gestimuleerd. Clustering is niet alleen van belang
voor het vmbo, al ligt het daar voor de hand, omdat het voor veel leerlingen
moeilijk is verbanden te leggen tussen de verschillende vakken, maar ook voor
een twaalfjarige op het vwo die 17 vakken krijgt, zal dit een verbetering
zijn.In het verleden is meermalen gesproken over een nieuw aansturingmodel
voor het onderwijs. Daaruit komt naar voren dat de overheid in het kerncurriculum
bepaalt wat leerlingen moeten leren, terwijl de scholen bepalen hoe zij dit
leren. Hoe meer ruimte de scholen voor dit laatste krijgen, hoe beter. Dan
komen de professionaliteit van de leerkracht en de identiteit van de school
tot hun recht. Mevrouw Barth pleit er daarom voor dat de clustering wordt
vrijgelaten en dat het aan de scholen wordt overgelaten hoe zij die inrichten.
Aan de andere kant moet zeker worden gesteld dat die clustering tot stand
komt. Als de scholen volledig worden vrijgelaten, kunnen er bijvoorbeeld problemen
ontstaan met de ontwikkeling van leermiddelen. Hoe denkt de staatssecretaris
hierover? Hoeveel vrijheid wil zij de scholen geven? Acht zij het mogelijk
de creativiteit van de scholen te stimuleren met geld, menskracht en denkkracht?Mevrouw Barth stemt in met de keuzes die zijn gemaakt voor de omvang van
het kerncurriculum, maar zij herhaalt dat zij geen hele vakken wil verwijzen
naar het vrije deel. De staatssecretaris wil tot het leergebied is ontwikkeld,
de scholen binnen het leergebied science laten kiezen welke vakken zij willen
aanbieden. Mevrouw Barth voelt hier weinig voor. De inhoud van het kerncurriculum
moet eerst goed zijn ontwikkeld voordat het wordt ingevoerd.Het kerncurriculum moet zich natuurlijk bepalen tot de kern, maar de beperking
tot Nederlands en Engels verhoudt zich slecht met de hedendaagse ontwikkelingen.
In het middelbaar beroepsonderwijs (BVE-sector) wordt steeds meer ingezet
op het aanbieden van twee vreemde talen. Als dan op het vmbo, de belangrijkste
aanvoerroute naar het mbo, nog maar een vreemde taal verplicht wordt aangeboden,
komen leerlingen misschien met een onoverbrugbare lacune te zitten. Wil de
staatssecretaris overwegen of het mogelijk is een tweede vreemde taal naar
keuze in het kerncurriculum op te nemen?Desgevraagd merkt mevrouw Barth op dat zij voorstander is van een kerncurriculum
dat voor alle leerlingen geldt en waarop alleen in individuele gevallen een
uitzondering kan worden gemaakt als een kind het echt niet redt. Dit kerncurriculum
moet in alle leerwegen van het vmbo worden aangeboden, maar dit betekent niet
dat alle leerlingen dit in de praktijk zullen volgen. Voor sommige leerlingen
zal een kerncurriculum zonder tweede vreemde taal naar keuze al
te hoog gegrepen zijn. Zij is er echter niet voor dat kinderen al op twaalfjarige
leeftijd moeten kiezen voor een langere leerweg.Wat wordt bedoeld met een vloeiende invoering? Het wetgevingstraject moet
in 2004 klaar zijn, maar het is onduidelijk wanneer de scholen met de nieuwe
regels aan de slag zullen gaan. De veranderingen die nu weer worden voorzien,
pleiten ervoor dat de invoering wordt uitgesteld tot 2005 of 2006. Het
veld is bereid om met een nieuwe basisvorming aan de slag te gaan, maar vraagt
terecht om tijd en ruimte voor de uitvoering. Ook de lerarenopleidingen moeten
hierop worden aangepast. In het ideale model van onderwijsvernieuwing wordt
een vernieuwing pas in de school gebracht als de eerste lichting leraren die
daarin is opgeleid, van de opleiding afkomt.De commissie kan natuurlijk aan het werk, maar ook zij moet de tijd krijgen
om een voorstel te formuleren dat door het veld wordt gedragen. Verder kan
een begin worden gemaakt met de wetgeving, maar de implementatieperiode moet
ruim genoeg zijn om te kunnen slagen.Welke gedachten heeft de staatssecretaris over het derde jaar havo/vwo?
Het oorspronkelijke voorstel ging er immers van uit dat er een programma komt
dat in twee jaar kan worden gedaan, terwijl de scholen de ruimte krijgen om
het uit te smeren over het derde en in het vmbo zelfs het vierde jaar.Wordt ICT een verplicht vak of niet en wordt het een apart vak of niet?
Mevrouw Barth pleit ervoor dat het wordt opgenomen in andere vakken.De heer Mosterd (CDA) stelt vast dat de basisvorming
in het voortgezet onderwijs niet die inhoud heeft gekregen die bij de invoering
werd beoogd. Toch zegt vrijwel iedereen dat de eerste jaren van het voortgezet
onderwijs voldoende kwaliteit hebben. In het verleden is te veel uitgegaan
van wat «Den Haag» wenselijk achtte voor de leerlingen en was
er te weinig oog voor de problemen die in de praktijk ontstaan door de grote
diversiteit. In de nieuwe voorstellen wordt daarmee meer rekening gehouden.
Het uitgangspunt is de leerling en daarbij wordt het best passende onderwijs
gezocht.De basisvorming is geen eiland. De basisvorming wordt beïnvloed door
het onderwijs dat eraan voorafgaat in het basisonderwijs en het onderwijs
dat erop volgt in de bovenbouw en kan daarom niet in een keurslijf worden
gedwongen. Het opsplitsen van het curriculum in een kerncurriculum en een
differentieel curriculum verdient daarom instemming. Dit geeft leerlingen
en scholen de ruimte die nodig is in hun specifieke situatie.Het kerncurriculum is op een afgewogen wijze totstandgekomen. Het is gebaseerd
op goede argumenten met betrekking tot doorstroming, maatschappelijke relevantie
en toekomstkansen van de leerlingen. Daarom moet heel voorzichtig worden gehandeld
als er iets wordt uitgehaald.De Onderwijsraad stelt voor het vak verzorging in het differentieel curriculum
onder te brengen, maar de staatssecretaris wil het in het kerncurriculum onderbrengen.
Kan zij haar keuze toelichten?In het advies van de Onderwijsraad wordt uitgegaan van een differentiatie
op drie niveaus. Het kabinet kiest voor meer differentiatie. Mag dit zo worden
uitgelegd dat er evenveel differentiatie ontstaat als er leerwegen en scholen
zijn? Is het de bedoeling dat er zeven niveaus komen? Wat blijft er dan nog
over van de originele basisvorming? Is die nog te vinden in de vakken die
specifiek door iedere leerling worden gevolgd of op andere terreinen?De leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg zijn aangewezen op praktijkonderwijs.
Krijgen zij voldoende ruimte voor meer praktijkgeoriënteerd onderwijs
of wordt dit belemmerd door de eisen die gelden voor het differentieel deel? De heer Mosterd betuigt zijn instemming met het voorstel om de basisvorming
te beperken tot twee jaar. Hij leidt uit de stukken af dat de scholen dit
over drie jaren mogen uitsmeren waardoor vakken uit de achterliggende periode
kunnen worden ingehaald. Dit biedt de flexibiliteit waaraan de scholen behoefte
hebben.Het kerncurriculum bepaalt of een leerling op- of afstroomt. Daarom moet
zorgvuldig worden bepaald wat in het kerncurriculum wordt voorgeschreven.
De vraag is echter of in het differentieel curriculum zoveel moet worden voorgeschreven.
Zelfs is de vraag gesteld of het differentieel curriculum überhaupt moet
worden benoemd. Zouden de scholen niet zelf de keuzes moeten maken? De Onderwijsraad
wil dit beperken, maar de staatssecretaris gaat verder. Wil zij het differentieel
curriculum vrijlaten opdat de scholen dit kunnen invullen op een manier die
past bij hun schooltype?Hij is het ermee eens dat het leergebied science niet wordt opgelegd,
maar dit roept wel problemen op, want met verzorging erbij zijn er vijf vakken.
Daaruit mogen twee vakken worden gekozen. Dit wekt verwarring. De indruk bestaat
immers dat iedereen verplicht hetzelfde moet doen in het kerncurriculum, terwijl
het differentieel curriculum veel vrijheid biedt. Dit is niet waar, want veel
van de huidige voorschriften blijven terecht gehandhaafd. De echte vrije ruimte
in het differentieel deel is kleiner dan verwacht, terwijl het kerncurriculum
onverwacht keuzeruimte biedt. Dit brengt ook moeilijkheden met zich mee voor
een leerling op een lerarenopleiding die zal proberen zijn onderwijsprogramma
aan te passen aan de ontwikkelingen in de basisvorming. De heer Mosterd dringt
er daarom op aan dat de commissie in haar onderzoek ook de gevolgen voor de
lerarenopleiding in kaart brengt, opdat die scholen weten in welke richting
zij moeten gaan.Hij zegt dat niemand zomaar alle vakken bij elkaar wil harken, maar aan
de andere kant moet de versnippering worden bestreden. De keuze wordt overgelaten
aan het onderwijsveld. Om dit een kans van slagen te bieden, is een zekere
sturing gewenst in de uitwerking die wordt voorbereid door de commissie. De
Onderwijsraad schrijft dat de mogelijkheden voor clustering onvoldoende zijn
gebruikt. Hij vreest dat in de nieuwe situatie geen clustering zal ontstaan
of wellicht op een andere manier dan gewenst. De overladenheid kan worden
beperkt door clustering en het wegnemen van kerndoelen. Verder moet het programma
voor de vakken nadrukkelijk worden gevolgd om te voorkomen dat langs die weg
overladenheid ontstaat.Hij is geen tegenstander van leerstandaarden en niveaubewaking, maar die
moeten wel zodanig zijn dat de scholen ermee uit de voeten kunnen. De nieuwe
situatie zal beter moeten zijn dan de oorspronkelijke, want de huidige toetsen
hebben nooit gefunctioneerd.De basisvorming moet zich op lange termijn richten op competenties. Dit
klinkt goed, maar er moet wel duidelijk worden gemaakt wat hieronder wordt
verstaan. In het vmbo wordt al gewerkt met competenties, want een school zorgt
er toch voor dat de leerlingen competent zijn om in de tweede fase verder
te gaan en om de examens van het vmbo af te leggen. Wat is het verschil tussen
de competenties in het voorstel van de staatssecretaris en de huidige situatie?Mevrouw Lambrechts (D66) wijst erop dat al
snel na de invoering van de basisvorming een aantal gebreken zichtbaar werd
zoals de versnippering in te veel kleine vakken, te veel verschillende leerkrachten
voor de klas, te weinig aanpassing aan de verschillen tussen de leerlingen
en weinig ruimte binnen de overladen kerndoelen waardoor scholen zelf geen
andere keuzes kunnen maken. Het is verheugend dat nu een voorstel is geformuleerd
dat uitzicht biedt op een oplossing van deze gebreken, maar het is jammer
dat een halfjaar geleden nog een tussentijdse wetswijziging is ingevoerd die
overbodig is, voor een deel haaks staat op de huidige voorstellen
en het beeld heeft versterkt dat de overheid niet weet wat zij wil. Het is
begrijpelijk dat het veld nu vraagt of het de tijd krijgt om met die voorstellen
te gaan werken.De hoofdlijnen van het huidige voorstel spreken haar aan en komen overeen
met de wensen die zij eerder heeft verwoord. Het kerncurriculum mag zeker
niet groter worden, het kan zelfs wel iets kleiner. Het beeld dat daar nog
iets bij hoort, moet overeind blijven. In het kerncurriculum moeten die vakken
zijn opgenomen die in ieder geval moeten worden gevolgd. Een extra taal kan
in het differentieel deel worden opgenomen. Zo kan de indruk worden vermeden
van een soort waarderingsverschil.Zij sluit zich aan bij de opmerking dat het nog maar de vraag is of het
differentieel deel wel zo vrij is als wordt gewenst. Er wordt immers al voor
een deel vooruitgekeken naar de eisen van het eindexamenprogramma. Verder
worden er nogal wat eisen gesteld aan het differentieel deel. Als het differentieel
deel volledig wordt gevuld met de vakken van de tweede fase, is het waarschijnlijk
zelfs te klein. Dit kan toch niet de bedoeling zijn. Het is een pluspunt dat
deelnemers en ouders nu zelf een stem krijgen bij de indeling van het differentieel
deel.Mevrouw Lambrechts vindt dat de voornemens voor het leergebied science
verwarring wekken. In het oorspronkelijke voorstel staat dat het voorlopig
zal worden gesplitst in natuur, scheikunde en techniek en biologie en verzorging.
Dit zou een solide eerste stap kunnen zijn die ook betekenis heeft voor vermindering
van het aantal vakken. In de brief over het draagvlak van de scholen staat
dat er kan worden gekozen uit de vijf vakken. Hoe moet dit precies worden
gelezen?Het vak verzorging heeft veel stof doen opwaaien. Zij vindt het belangrijk
dat direct wordt meegegeven dat de onderdelen van het vak die echt als onmisbaar
worden beschouwd, in het combinatievak biologie en verzorging worden opgenomen.Vanaf het begin heeft zowel het veld als de inspectie als de Onderwijsraad
aangegeven dat de basisvorming te veel versnipperd is. De inzet om tot minder
vakken te komen, zal de toetssteen moeten zijn voor de uitkomst van dit proces.
Zij herinnert eraan dat bij de invoering van de tweede fase is gezegd dat
selectie niet het doel is, maar wel de uitkomst mag zijn. Dit kan toch niet
zo zijn. Nu wordt gekozen voor minder vakken om de versnippering tegen te
gaan, moet dat ook de uitkomst van het traject zijn. Doorstroom en opstroom
zijn de beste manier om kinderen in ongelijke situaties alsnog een kans te
geven op een gelijke ontwikkeling. Mevrouw Lambrechts stelt met genoegen vast
dat iedereen doorstroom- en opstroommogelijkheden inmiddels heel belangrijk
vindt, maar daarmee is dit nog niet geregeld en telkenmale worden er voorstellen
gedaan die de situatie er niet beter op maken. De Onderwijsraad bijvoorbeeld
adviseert om de doorstroom en opstroom van leerlingen aan de scholen zelf
over te laten. Het is echter in het belang van ouders en leerlingen om op
voorhand criteria te ontwikkelen waaraan zij doorstroomrechten kunnen ontlenen.
Dit geldt vooral voor de doorstroom van het ene naar het andere schooltype.
Deze mogelijkheid moet helder en eenduidig worden geregeld en mag niet worden
overgelaten aan de willekeur van de school. Overigens moet een school de ruimte
krijgen om van die criteria af te wijken als een leerling die formeel niet
aan de criteria voldoet, om andere goede redenen zou moeten kunnen doorstromen.De staatssecretaris beoogt een invoering in 2004, vijf jaar na de evaluatie.
Dit zal niet eenvoudig zijn. Uit de fouten die zijn gemaakt bij de invoering
van de tweede fase in het vmbo moet lering worden getrokken. Scholen mogen
niet overhaast in een mal worden geduwd terwijl zij daarvoor nog niet klaar
zijn. Op de valreep moet nog ruimte zijn om scholen waar nodig meer tijd te
bieden.Ook voor de nieuwe methoden moet voldoende tijd worden vrijgemaakt. De
educatieve uitgeverijen geven aan dat zij voor een goede methodeontwikkeling
drie jaar nodig hebben, maar daarvoor wordt iedere keer maar twee jaar uitgetrokken.De financiële ondersteuning moet inderdaad beter. In de plannen moet
de financiële ruimte concreet worden aangegeven.In de laatste zin van de brief van 14 december staat dat een en ander
uiteraard afhankelijk is van de keuzes die het nieuwe kabinet maakt. Dit biedt
ruimte om dit allemaal overboord te gooien. Als dit de bedoeling is, kan deze
discussie ook worden verplaatst naar de volgende regeerperiode. Zo niet, dan
zijn er binnen een jaar tijd drie voorstellen gedaan. Dit is aan het veld
toch niet meer uit te leggen.De heer Rabbae (GroenLinks) zegt dat praten
over de basisvorming in deze fase, hem de bittere nasmaak van een ideologische
nederlaag bezorgt. De hoge idealen van de basisvorming in oorspronkelijke
vorm konden immers niet overeind blijven. De vraag is nu wat het voorstel
van de staatssecretaris daarvoor in de plaats stelt.Het voorstel om de basisvorming te beperken tot twee jaar en de vrijheid
om die in voorkomende gevallen uit te breiden tot drie of vier jaar, zal de
flexibiliteit en differentiatie ten goede komen. De vraag is hoe dit in de
praktijk gestalte zal krijgen. Wordt de keuze gerelateerd aan de leerling
of aan de school?Het hoofdpunt van het voorstel is de niveaudifferentiatie; dit raakt aan
de kern van de basisvorming, ook van de basisvorming in de nieuwe vorm. Het
mooie ideaal wordt verlaten dat het maximum uit iedere leerling moet worden
gehaald. In plaats daarvan wordt teruggekeerd naar differentiatie. Het midden
kan de wijsheid van alle dingen zijn, maar nu lijkt er voor een lager ambitieniveau
te worden gekozen. De heer Rabbae vreest dat iedereen zich zal richten op
het niveau van de schoolsoort en dat er weinig ambitie zal zijn om naar het
plafond te streven. De ambities van de kinderen kunnen verder gaan dan het
niveau dat hun school biedt. Hoe kunnen die dan tot hun recht komen? In hoeverre
blijft er in dit voorstel nog iets over van de oorspronkelijke doelstelling
van de basisvorming zonder dat kinderen in de klem komen? Hij dringt erop
aan dat het ambitieniveau van de basisvorming nieuwe stijl ergens in het midden
komt te liggen.Hij betuigt zijn instemming met een kerncurriculum dat tweederde van het
tijdsbeslag zal nemen. Hij voegt hieraan toe dat ook hij een tweede taal erg
belangrijk vindt. Het is een bijzondere kenmerk van Nederlanders dat zij verschillende
vreemde talen beheersen. De laatste jaren wordt Engels een «standaard
moedertaal», met als gevolg dat zowel in de zakelijke en diplomatieke
als in de menselijk contacten de vaardigheden van de Nederlandse burgers hun
bijzondere uitstraling verliezen. Dit zal ook gevolgen hebben voor de leerlingen
in het hoger onderwijs, dat immers steeds meer streeft naar internationale
samenwerking. Er is nu geen garantie dat de scholen in het differentieel deel
aandacht besteden aan een tweede taal. Of een kind moeite zal hebben met een
tweede taal is onder meer afhankelijk van de manier waarop die taal wordt
gedoceerd. Talen kunnen ingewikkeld, gecompliceerd en ontoegankelijk worden
overgebracht, maar ook zeer toegankelijk, aantrekkelijk en makkelijk. Als
kinderen door hun achtergrond meer moeite of juist meer affiniteit hebben
met een taal, kan daarmee rekening worden gehouden. Een tweede taal kan als
een belemmering worden gezien, maar ook als een aanwinst. Ook voor een timmerman
of een loodgieter is een tweede taal nuttig met het oog op de werkgelegenheid
die steeds meer grensoverschrijdend is.De heer Rabbae vindt de voorstellen voor de leergebieden aansprekend,
maar hij wijst erop dat hier sprake is van strijdigheid met een van de doelstellingen
van de basisvorming, namelijk het uitstellen van de keuze tot het vierde jaar.
De leerling moet zich nu al in de onderbouw richten op een bepaald leergebied.
Dit zal dan ook bepalend kunnen zijn voor de keuze in de bovenbouw. Onderkent
de staatssecretaris dit risico? De scholen dringen erop aan dat zij eerst kunnen werken met de ruimte
die zij hebben gekregen in 2001 voordat zij opnieuw een golf van maatregelen
moeten verwerken. Hun pleidooi is terecht. Is de staatssecretaris bereid hiermee
bij de fasering van de voorgestelde maatregelen rekening te houden?De heer Slob (ChristenUnie) is verheugd dat
nog in deze regeerperiode over de basisvorming kan worden gesproken. Dit dossier
is door omstandigheden lange tijd blijven steken in tijdelijke oplossingen.
In mei vorig jaar was de situatie zodanig dat niet anders dan kon worden ingestemd
met de voorgestelde maatregelen, maar echt bevredigend was dit niet. Tussen
het moment dat de onderwijsinspectie haar rapport uitbracht en het advies
van de Onderwijsraad is te veel tijd verstreken. Dit advies is er nu, het
is een goed advies en het is verheugend dat de staatssecretaris het in hoofdlijnen
wil uitwerken.De onderverdeling in kerncurriculum en differentieel curriculum verdient
instemming. Die zou scholen meer keuzemogelijkheden moeten bieden. Een verdeling
heeft echter altijd iets arbitrairs. De Onderwijsraad heeft zijn keuzes onderbouwd
en de staatssecretaris neemt die over. Toch blijven er nog vragen over, bijvoorbeeld
over de positie van de talen. Waarom is er geen tweede taal in het kerncurriculum
opgenomen, terwijl het belang daarvan duidelijk is?De vraag is ook wat de gevolgen zijn van deze voorstellen voor de positie
van de vakken die in het differentieel curriculum worden opgenomen, ook voor
de docenten van die vakken. Die gevolgen moeten inzichtelijk worden gemaakt.
De heer Slob wijst als voorbeeld op de vakken verzorging en techniek waarin
zwaar is geïnvesteerd door de docenten, maar ook in lokalen en materialen.
Nu ontstaat er toch onzekerheid. Verzorging kan nu in het kerncurriculum worden
gekozen, maar wat gebeurt er als die keuze anders uitvalt?Dit laat onverlet dat er meer ruimte moet komen. In hoeverre wordt de
ruimte voor de invulling van het differentieel curriculum beperkt door de
leerroutes na de basisvorming? Hoe vrij is vrij? Welke gevolgen heeft dit
voor de doorstroming?Desgevraagd beaamt hij dat de leerroutes een van de aspecten zijn die
de doorstroming na de basisvorming moeten bevorderen. Aan de andere kant moeten
leerlingen ook de overstap kunnen maken als in de loop van de basisvorming
blijkt dat zij op een ander niveau kunnen werken. Als dit moeilijker wordt,
schieten de voorstellen hun doel voorbij. Veel kinderen komen immers pas in
de loop van de basisvorming op hun plek terecht. Nu is er voldoende ruimte
om over te stappen en die mogelijkheid moet in de toekomst blijven bestaan.
De aanscherping van de onderwijsniveaus zoals voorgesteld door de Onderwijsraad,
mag geen schotten oprichten, maar moet in plaats daarvan treden opleveren.De heer Slob pleit ervoor dat wordt gezocht naar een Nederlandse naam
voor het leergebied science. Verder wijst hij erop dat geen aansluiting moet
worden gezocht bij de wijze waarop dit leergebied in het Verenigd Koninkrijk
wordt gegeven. De situatie is daar heel anders en ook inhoudelijk bestaan
hiertegen bezwaren. Overigens steunt hij het voorstel van de staatssecretaris.
Wel dringt hij erop aan dat de tijd wordt genomen voor deze ontwikkeling,
opdat een volwaardig vak ontstaat, want het is al zo moeilijk om leerlingen
voor deze vakken te interesseren.Wat zal er gebeuren in de overgangstijd tot de leergebieden worden ingevoerd?
Uit de voorstellen kan worden afgeleid dat er twee vakken moeten worden gekozen.
Welke gevolgen heeft dit voor het aantal uren dat in deze vakken wordt gestoken
in vergelijking met de huidige situatie? Zal het aantal uren afnemen? Voor
de toekomst van die vakken en zeker voor de vakken die niet worden gekozen,
is dit geen gezonde ontwikkeling.Hij vraagt aandacht voor de didactische ontwikkeling die te vaak over
het hoofd wordt gezien. Ook bij de tweede fase is dit gebeurd. Als scholen zonder al te veel aandacht voor dit aspect vernieuwingen implementeren,
wordt de nederlaag al ingebouwd voordat er een begin is gemaakt. Hoe kan worden
bereikt dat wordt geïnvesteerd in de didactische ontwikkeling? Daarvoor
moet een visie worden ontwikkeld en dit kost geld.Eerder is een beslissing genomen over het aantal lesuren in de week, de
zogenaamde 32/30-kwestie. De heer Slob dringt erop aan dat de wijzigingen
die nu worden aangekondigd, worden aangegrepen om dit onderwerp nog eens te
bespreken.Verder dringt hij erop aan dat de voorstellen die met ingang van 2004
kunnen worden ingevoerd, ook worden ingevoerd. Voor de implementatie van onderwerpen
die meer tijd vragen, moet meer tijd worden uitgetrokken. Te veel schuiven
met de invoeringsdatum moet echter worden vermeden.De heer Cornielje (VVD) herinnert eraan dat
zijn fractie destijds als enige tegen de basisvorming heeft gestemd, omdat
zij van mening was dat daarmee geen recht wordt gedaan aan de verscheidenheid
van de leerlingen. In het advies van de Onderwijsraad wordt deze visie erkend.
De staatssecretaris is in haar reactie op dit advies de VVD-fractie op belangrijke
punten tegemoetgekomen.In reactie op moties over dit onderwerp, spreekt zij nu over differentiatie
van niveaus, tempodifferentiatie en differentiatie in het vakkenaanbod. Hierdoor
ontstaat er ook meer ruimte voor praktische en beroepsgerichte vakken. Verder
is bij motie gevraagd om een terugrol van de eindexamens en opname in de eindexamenprogramma's
in plaats van aparte toetsing van de basisvorming. Hij stemt in met het voorstel
van de staatssecretaris om leerstandaarden te ontwikkelen die een minimumniveau
aangeven van de vakken die niet in de eindexamenprogramma's zitten.Van de oorspronkelijke basisvorming: één programma, één
niveau en één tijdsduur is niets meer over. Die ideologische
inkleuring is nu van de baan. Het is dan misschien ook beter om in de toekomst
weer te spreken over de onderbouw van vmbo en havo/vwo en over de bovenbouw.De heer Cornielje is niet gelukkig met de ontwikkeling van verschillende
modaliteiten voor de leergebieden science en mens en maatschappij en met de
mogelijkheid om tijdelijk verschillende vakken uit een groep van vakken te
kiezen. Het zou beter zijn nu duidelijkheid te scheppen. Hij herinnert eraan
dat hij eerder heeft gepleit voor twee combinatievakken: natuurkunde en scheikunde
in combinatie met techniek en biologie in combinatie met verzorging. Hiermee
blijft het aandeel van de natuurwetenschappelijke vakken op peil. De combinatie
is ook logisch, want zowel de theorie als de praktijk zijn vertegenwoordigd.
Het combinatievak biologie en verzorging is relevant voor doorstroom naar
de afdeling zorg en voor het profiel natuur en gezondheid. Ook natuurkunde,
scheikunde en techniek zijn relevant voor de doorstroom naar verschillende
afdelingen en voor het profiel natuur en techniek. Een ander argument is dat
er evenwicht komt in het vakkenaanbod. Het leergebied science is immers veel
te groot in verhouding tot de overige vakken. Verder wordt hiermee een oplossing
geboden voor de versnippering. Dit voorstel is ook in de bevoegdheden eenvoudig
te realiseren. Tot slot is een belangrijk argument dat dit voorstel kan rekenen
op steun uit het onderwijsveld. Op deze manier ontstaat duidelijkheid. De
uitgevers kunnen zich daarop instellen, evenals de lerarenopleidingen en de
scholen. Bovendien gaan de verworvenheden van techniek en verzorging zo niet
verloren. Is de staatssecretaris bereid de opdracht aan de commissie in deze
zin aan te passen?De overheid heeft een verantwoordelijkheid voor de toegankelijkheid van
het onderwijs en heeft een verantwoordelijkheid voor het stelsel. Dit betekent
dat er eisen moeten worden gesteld aan het kerncurriculum. Dit is belangrijk
voor de doorstroming naar de afdelingen en naar de verschillende profielen.
Als daarin verschillen worden toegestaan, kunnen leerlingen bij de overstap
van de ene naar de andere school in problemen komen. Die ruimte
zit wel in het differentieel curriculum, in het keuzeprogramma.Desgevraagd merkt de heer Cornielje op dat hij er geen enkel bezwaar tegen
heeft als leraren met verschillende bevoegdheden verschillende vakken geven.
Hij verwijst naar de Wet beroepen in het onderwijs en zegt dat het juist zou
moeten worden gestimuleerd dat mensen extra bevoegdheden behalen. Met een
paar docenten met brede bevoegdheden kan dan de hele onderbouw worden bediend.
Dit wil echter nog niet zeggen dat er dan andere vakken moeten worden samengesteld.De commissie-De Wit en de commissie-De Rooy hebben voorstellen gedaan
voor het geschiedenisonderwijs in het basis- en het voortgezet onderwijs die
brede steun hebben gekregen in de Tweede Kamer. Hoe worden die voorstellen
ingepast in een combinatievak aardrijkskunde en geschiedenis of mens en maatschappij?Voor sommige zwakke leerlingen in het vmbo zal een tweede moderne vreemde
taal onoverkomelijke problemen opleveren. Iedere leerling is in de gelegenheid
in de keuzeruimte een extra taal te kiezen. Zeker voor kinderen die willen
doorstromen van de theoretische leerweg naar havo/vwo, is het gewenst dat
zij die taal aangeboden krijgen in het eerste of tweede jaar. Voor kinderen
die thuis een andere taal spreken dan Nederlands zou een tweede moderne vreemde
taal een brug te ver kunnen zijn.De heer Cornielje is het ermee eens dat veel tijd verloren is gegaan.
Nu is de fase van implementatie aangebroken en voor dit traject moet juist
wel meer tijd worden uitgetrokken, al is het alleen maar om de uitgevers de
kans te geven goede leermethoden te ontwikkelen. Dit laat onverlet dat bepaalde
onderdelen versneld kunnen worden ingevoerd, doordat zij niet methodeafhankelijk
zijn. Daarmee mag niet langer worden gewacht dan nodig is. De bedoeling is
immers recht te doen aan de verscheidenheid in het onderwijs, dus meer ruimte
te bieden voor de praktische beroepsgerichte vakken.Hij vraagt of de staatssecretaris het ermee eens is dat sommige leerlingen
sneller de basisvorming kunnen en mogen afronden en dat andere leerlingen
daarover wat langer mogen doen, ook over sommige vakken en dat zij die vakken
soms mogen laten samenvallen met het eindexamenniveau.Hij vraagt hoe deze plannen zich verhouden tot de wetgeving die vorig
jaar door de Tweede Kamer is aangenomen. Hij herinnert eraan dat zijn fractie
daartegen heeft gestemd, omdat die wetgeving de scholen de ruimte geeft zelf
keuzes te maken die in de toekomst weer worden ingeperkt door het kernprogramma.
Dit is een zigzagbeleid dat geen navolging verdient. Hoe wordt de Kamer betrokken
bij het vervolg van deze voorstellen?De heer Cornielje spreekt de hoop uit dat de commissie geen gelijkenis
vertoont met het procesmanagement voortgezet onderwijs dat onduidelijke bevoegdheden
had en op onduidelijke manier met het veld communiceerde. De bevoegdheden
van de commissie moeten glashelder zijn om te voorkomen dat er valse verwachtingen
worden gewekt.Tot slot merkt hij op dat hij door ervaring wijs is geworden en dat hij
de uitwerking van de voorstellen dan ook nauwgezet zal volgen.Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris stelt voorop dat iedereen
behoefte heeft aan een haalbare en werkbare basisvorming. Zij herinnert eraan
dat de inspectie in het najaar van 1999 in haar rapport nadrukkelijk de knelpunten
van de basisvorming onder woorden bracht. Zij wijst daarin op de overladenheid
en versnippering, de wijze waarop wordt omgegaan met de nieuwe didactiek en
het magere aanbod in het vbo en ivbo. Weinig scholen zijn werkelijk in staat
om de voornemens uit te voeren die voortkwamen uit jarenlange politieke discussies.
De basisvorming is natuurlijk wel onder een slecht gesternte begonnen. Er
was weinig geld en bovendien was er sprake van schaalvergroting,
deregulering en de overgang naar een lumpsumvergoeding. Ondanks die moeilijke
start is er toch veel gebeurd in de eerste vijf jaren. Dit blijkt onder meer
uit het brede aanbod aan alle leerlingen, de doorstroommogelijkheden en de
vormgeving van de schoolorganisatie in een dakpanconstructie. De inspectie
komt dan ook tot de conclusie dat het peil van het jeugdonderwijs is verhoogd.Dankzij de tijdelijke maatregelen die in 2001 zijn ingevoerd, kunnen scholen
nu keuzes maken uit de kerndoelen. Dit was dringend nodig. De scholen weken
zodanig van de wetgeving af dat het toezicht door de inspectie in het gedrang
kwam. Tegelijkertijd is aan de Onderwijsraad advies gevraagd voor een structurele
aanpak. Dit advies is in oktober 2001 uitgebracht. De raad adviseert om de
tijdsduur van de basisvorming en het aantal verplichte vakken terug te brengen
en de scholen meer ruimte te geven. Dit advies is in hoofdlijnen overgenomen
in de kabinetsreactie van december 2001. Die reactie is inmiddels met onderwijsorganisaties
besproken.De staatssecretaris vindt het een belangrijk gegeven dat de organisaties
die reactie grotendeels onderschrijven. Zij waarschuwt voor het fenomeen van
de veelkoppige draak: op het moment dat een kop is afgehakt, steken weer andere
de kop op. Dit is vaak het geval bij onderwijsvernieuwing. Dit blijkt ook
in het debat van vandaag waarin wordt gesproken over de mogelijkheid van een
tweede moderne vreemde taal. Iedereen is terecht vervuld van ambities en urgenties,
ook de onderwijsorganisaties. Dat zij de aangekondigde maatregelen onderschrijven,
is ook van belang voor de implementatie. Over onderwijsvernieuwingen wordt
vaak lang gesproken en dan blijft er weinig tijd over voor de implementatie.
Het verlangen van de scholen naar de open zee moet worden gesteund waarbij
moet worden uitgegaan van hun betrokkenheid en mogelijkheden en van het feit
dat zij zelf kunnen varen.De voorliggende beleidsreactie biedt de scholen nadrukkelijk die ruimte.
Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen een kerncurriculum en een differentieel
curriculum en wordt uitgegaan van een nominale tijdsduur van twee jaar. De
scholen krijgen de mogelijkheid daarin te differentiëren om leerlingen
maatwerk te kunnen bieden. Een aantal scholen doet dit al. Zij spreiden de
basisvorming voor bijvoorbeeld de vmbo-leerlingen over vier jaar opdat alle
leerlingen zich dit pakket algemene vorming kunnen eigen maken.Door de beperking en actualisering van de kerndoelen kan ook de overladenheid
worden teruggedrongen. In afwijking van het advies van de Onderwijsraad komt
er geen verplicht, centraal programma voor toetsing. Met de testen en toetsen
die de scholen zelf ontwikkelen, kan de vooruitgang van de leerlingen immers
al goed worden getoetst. In het debat over de leerstandaarden zal worden ingegaan
op de wijze waarop de school kan worden getoetst.Het kabinet neemt het voorstel van de Onderwijsraad niet over om te streven
naar de invoering van competenties als ordeningsprincipe in 2010 met een tussenpunt
in 2004. Het kiest voor een langer en geleidelijker invoeringstraject om de
scholen meer tijd en ruimte te bieden voor die ontwikkeling.Een commissie van deskundigen zal dit intensieve traject voorbereiden
en begeleiden en daarbij aansluiting zoeken bij de ontwikkelingen in de scholen.
De staatssecretaris voegt hieraan toe dat zij zoekt naar een wettelijk markeringspunt.
Daarvoor wil zij aansluiten bij de tijdelijke maatregelen die in 2004 worden
beëindigd.Het ambitieniveau van de scholen is hoog en sommige scholen experimenteren
al met leergebieden om het maximale uit de leerlingen te kunnen halen. Aan
de oorspronkelijke ambities van de basisvorming wordt hiermee niets afgedaan
en er worden geen concessies gedaan aan de algemene vorming of de doelstellingen
voor door- en opstromen. Nog steeds wordt geprobeerd ieder talent van ieder
kind te ontwikkelen en wordt gestreefd naar maximale flexibiliteit
in de eerste jaren van dit onderwijs. Nog steeds geldt dat geen kind tussen
de wal en het schip mag vallen, maar een realistische basisvorming gaat uit
van de verschillen tussen de leerlingen en sluit aan bij hun niveau.De voorstellen zijn gericht op het kunnen waarmaken van die ambities,
vooral op de schoolsoorten waar de basisvorming het zwakst is ontwikkeld,
dat wil zeggen het vbo en ivbo. Pas als er in het vmbo ruimte is om maatwerk
te leveren aan de leerling, komt die leerling toe aan de doorstroom die toch
zo wenselijk is. Iedere leerling moet die kans krijgen, maar dit kan alleen
als er wordt begonnen op zijn niveau. In de jaren dat werd gesproken over
de overgang van middenschool naar basisvorming, was er nog geen enkele indicatie
van de huidige differentiatie tussen de leerlingen die op twaalfjarige leeftijd
de school binnenkomen.Voor een realistische, brede algemene vorming voor alle leerlingen moet
het kerncurriculum worden bepaald op een niveau dat voor die leerlingen op
dat moment haalbaar is. In het primair onderwijs levert dit goede resultaten
op; daar is het mogelijk een leerling versneld sprongen te laten nemen. Diezelfde
mogelijkheid moet er zijn in de basisvorming. Sinds het Kamerdebat over de
gemengde leerweg is het voor leerlingen uit de gemengde leerweg, maar ook
voor leerlingen uit de kaderberoepsgerichte leerweg mogelijk om die stappen
te maken.Dit geldt ook voor de vele leerlingen die niet de route naar havo/vwo
volgen. De basisvorming moet de leerlingen in het vmbo de algemene vorming
aanbieden die aansluit bij hun niveau en hen zover mogelijk brengt. Die ruimte
wordt in de voorliggende voorstellen geboden. De scholen kunnen er zelf voor
kiezen om bijvoorbeeld het vrije deel te gebruiken om het kerndeel bij hun
leerlingen te laten indalen. Dit wordt geordend in besluiten over bijvoorbeeld
de theoretische leerweg.Volgens het Inrichtingsbesluit voor havo/vwo zijn een tweede en derde
moderne vreemde taal verplicht. In het vmbo zullen veel scholen al dan niet
verplicht een deel van de leerlingen een tweede en soms ook een derde moderne
vreemde taal aanbieden, mede met het oog op de aansluiting. De staatssecretaris
zegt toe dat zij de commissie zal vragen te verkennen of er modaliteiten zijn
om ook voor een deel van het vmbo die tweede moderne vreemde taal in het verplichte
aanbod in te brengen. Natuurlijk moet ervoor worden gewaakt dat het vrije
deel zo wordt belegd dat er in feite niets meer te kiezen valt voor de scholen.
In de boezem van de Onderwijsraad is uitgebreid gediscussieerd over de samenstelling
van een kerndeel dat in tweederde van de tijd door heel veel leerlingen kan
worden gevolgd. De argumenten die daarbij ter sprake kwamen, zijn ook hier
naar voren gebracht. Het advies van de Onderwijsraad en het rapport van de
inspectie zijn aanleiding om een brede algemene vorming voor alle leerlingen
te bepalen op een norm in tijd, inhoud en niveau. Net als de leden onderschrijven
de onderwijsorganisaties de kern van deze voorstellen, maar de randen van
het debat leveren modaliteiten op die nog bespreking vergen. De staatssecretaris
zegt toe dat zij via de commissie inzichtelijk zal maken wat de kosten en
baten zijn van die modaliteiten.Zij weerspreekt de suggestie dat dit een vrijblijvend debat zou zijn en
dat het beleid na de verkiezingen een heel andere richting kan inslaan. Na
dit overleg wordt zo snel mogelijk – dat wil zeggen nog deze maand –
een opdracht geformuleerd voor de commissie. Deze stappen zijn zeker niet
bedoeld als uitstel, maar juist als een manier om zo gericht en zo snel mogelijk
te werken.Het kabinet neemt voor een deel afstand van het advies van de Onderwijsraad
voor de invoering van het leergebied science met het oog op de taak die de
scholen wacht voor de implementatie. In de komende periode zal met de scholen
die daarvoor kiezen, een traject worden ingeslagen waarin een keuze wordt
gemaakt uit leergebieden. Dit zal nauwgezet in beeld worden gebracht. Omdat
dit de nodige tijd vraagt, is het niet wenselijk de invoering van dit leergebied
al voor te schrijven voor 2004. Het is veel realistischer om
uit te gaan van 2006/2008 om de scholen in staat te stellen een en ander goed
in te vullen. In de periode tot 2004 kunnen de scholen een keuze maken uit
twee van de vijf vakken om de versnippering en overladenheid terug te dringen.
De staatssecretaris stelt voor aan de commissie te vragen om modaliteiten
op te stellen voor een eventuele knip in het leergebied science. De Kamer
kan aan de hand daarvan een besluit nemen.Desgevraagd herinnert zij eraan dat de tijdelijke maatregelen nog steeds
uitgaan van 14 vakken. De mogelijkheid om twee uit de vijf vakken te kiezen,
biedt de scholen enig soulaas bij de aanpak van de versnippering. De realiteit
is echter ook dat scholen goede redenen kunnen hebben om voor een andere aanpak
en andere combinaties te kiezen die hier nog niet kunnen worden overzien.
De vraag is dus hoe de school meer modaliteiten kunnen worden geboden dan
hier worden bedacht. Zij stelt daarom voor om de vraag naar de mogelijkheden
van een tweede moderne vreemde taal en een knip in de ontwikkeling van het
leergebied science aan de commissie voor te leggen.De clustering moet vooral betrekking hebben op de inhoud. Het risico is
groot dat door dit nu weer te benoemen in vakken, alsnog de veelkoppige draak
tevoorschijn komt. Bij de ontwikkeling van de leergebieden gaat het dus niet
in eerste instantie om de vakken, maar om de inhoud. De staatssecretaris wijst
erop dat zij een voorzichtige benadering kiest in vergelijking met het advies
van de Onderwijsraad. Overigens gaat het om meer dan science alleen, het gaat
ook om mens en maatschappij. Zij benadrukt dat er geen onomkeerbare besluiten
worden genomen.De modaliteiten moeten zodanig zijn dat de scholen zelf keuzen kunnen
maken. De invoering moet gefaseerd plaatsvinden en aansluiten bij de ontwikkeling
op de scholen. Er wordt dus niet voor een invoeringsmoment gekozen, maar voor
verschillende startpunten voor verschillende scholen. In dit verband wijst
de staatssecretaris erop dat de VVO een aantal initiatieven volgt op zogenaamde
pilotscholen. Zij zegt toe dat de Kamer daarover informatie zal ontvangen.
Wellicht kiezen andere organisaties ook voor «ontwikkelscholen».
De Kamer krijgt dan een heel palet van mogelijkheden voorgelegd.Deze werkwijze wordt ook voorgestaan bij de ontwikkeling van de leergebieden.
Er wordt op dit moment niets voorgeschreven, omdat de verwachting is dat scholen
hiermee heel verschillend zullen omgaan. De commissie van deskundigen zal
hierin inzicht bieden en in de implementatiefase zal hiervoor veel ruimte
worden geboden.Het kerncurriculum wordt in tijdsbeslag genormeerd op tweederde van twee
jaar, maar in de praktijk zal blijken dat de ene school dit sneller afwerkt
dan de andere. Ook daarvoor is ruimte in de voorliggende voorstellen. Voor
havo/vwo zal dit betekenen dat veel leerlingen in het derde leerjaar ruimte
hebben om zich voor te bereiden op de tweede fase. De brugfunctie tussen de
basisvorming en de bovenbouw kan dan volop worden gebruikt en de doorlopende
leerlijnen kunnen optimaal vorm krijgen. De onderwijsorganisaties hebben goede
voorstellen gedaan voor de invulling van het derde leerjaar. Aan de commissie
zal worden gevraagd zich te buigen over de overloop van het derde jaar. De
onderwijsvernieuwingen moeten immers in een onderlinge relatie staan en het
derde jaar wordt een soort draai-jaar. De meningen hierover lopen ver uiteen.
Alleen al in het overleg hierover zijn veel verschillende mogelijkheden voor
de invulling van het derde leerjaar geopperd. Het derde jaar mag uiteraard
geen breuk zijn, maar moet verband houden met de tweede fase.De ICT-verplichting wordt zo ontwikkeld dat scholen de kerndoelen geclusterd
kunnen aanbieden. Er wordt geen afstand genomen van eerdere voorstellen.Het is een relevante vraag of de ruimte die binnen het vmbo ontstaat,
kan worden gevuld met praktijkgerichte vakken. De intrasectorale ontwikkeling van beroepsgerichte vakken door vmbo-instellingen biedt de mogelijkheid
om in het eerste leerjaar de leermotivatie al flink op peil te brengen. Dit
is zeer uitdagend voor die leerlingen die meer praktijkgericht zijn. De ambities
van de basisvorming worden hiermee niet losgelaten, maar het leren kan op
deze manier worden versneld. Het betekent zeker niet dat de leerlingen minder
leren.De staatssecretaris stelt met klem dat de actualisering van de huidige
set kerndoelen de eerste prioriteit is voor de commissie. Dit laat onverlet
dat de leerwinst die de ontwikkeling van leergebieden en de clustering biedt,
niet verloren mag gaan. Daarom worden ook die onderwerpen aan de commissie
meegegeven. Zij voegt hieraan toe dat niet de indruk mag ontstaan dat er geen
haast wordt gemaakt met competentieleren, terwijl dit voor heel veel leerlingen
van groot belang is om maximale leerwinst te behalen. In de commissie zullen
mensen worden benoemd die hiermee ervaring hebben.In de overgangsperiode naar leergebieden is moeilijk te zeggen welke vakken
kernvakken zijn en welke tot het differentieel deel behoren. Terecht is gezegd
dat dit voor een deel een woordspel is, zeker als het gaat om de inhoud van
de verschillende vakken. Verzorging is een belangrijk en aantrekkelijk vak;
het zal worden betrokken bij de ontwikkeling van leergebieden.De staatssecretaris is niet bang dat de ambities van leerlingen te vroeg
worden geprikkeld. Het is goed als leerlingen al vanaf de eerste dag in het
voortgezet onderwijs weten waarmee zij bezig zijn. Als de leerlingen een beeld
krijgen van wat zij allemaal kunnen doen met hun opleiding, worden hun ambities
eerder opgewekt dan gefnuikt. De leerwegen mogen niet als fuiken werken. Daarom
kunnen niet alleen de leerlingen van de theoretische leerweg, maar ook individuele
leerlingen die meer geschikt zijn voor een avo-route, toegang krijgen tot
die route. De vele leerlingen die uiteindelijk kiezen voor het mbo, moeten
door de praktische sectororiëntatie in het vmbo zicht krijgen op wat
zij daar kunnen doen. Dit draagt bij aan de leermotivatie van veel leerlingen
en daar is dit alles toch om begonnen. Het is niet de bedoeling dat de leergebieden
een soort profielen in spe worden; de bedoeling is juist dat de leerlingen
breed worden opgeleid.Het differentieel deel is vrij, maar het is gericht op doorlopende leerlijnen.
In de praktijk zal blijken dat scholen verschillend kiezen. Sommige scholen
zullen kiezen voor begeleiding van leerlingen en extra tijd voor kernvakken,
omdat veel leerlingen het differentieel deel nodig hebben om toe te komen
aan hetgeen in het kerndeel is omschreven. Het zou mooi zijn als alle leerlingen
het kerndeel halen. Er zullen dus verschillen ontstaan tussen hetgeen de leerlingen
krijgen tijdens de periode van basisvorming, maar dit is altijd beter dan
te moeten vaststellen dat ook het kerndeel voor een groot deel van de leerlingen
te hoog gegrepen is. Het kerncurriculum is de basis en biedt een garantie
voor een horizontale doorstroming door de school. Daarnaast blijft verticaal
doorstromen ook volop mogelijk. Het differentieel deel kan worden ingezet
om leerlingen daarvoor extra mogelijkheden te bieden.De uitgevers hebben aangegeven dat veel op tijd klaar kan zijn als de
wijzigingen niet al te ingrijpend zijn. Zij krijgen een plaats dichtbij de
commissie zodat zij de ontwikkelingen van nabij kunnen volgen. De methoden
zijn inderdaad belangrijk voor het onderwijs. Dit blijkt onder meer uit het
rapport van de inspectie waarin wordt aangegeven dat de leraren hun onderwijs
nogal eens geheel en al ophangen aan de methode.De inzet is gericht op de schoolorganisatie en een systeem van dakpanconstructies,
opdat een leerling altijd de nabij gelegen dakpan als een trede kan pakken.
Doorstroom maar helaas ook afstroom blijven altijd mogelijk. Op dit punt zijn
de verschillen tussen jongens en meisjes groot. Ook de opstroom in de basisvorming
is van belang. Die moet gestalte krijgen in de theoretische en de gemengde
leerweg. Aan het pedagogisch-didactisch concept voor het beroepsonderwijs wordt
volop gewerkt, met name voor de basisberoepsgerichte leerweg. Over dit onderwerp
is natuurlijk al vaker gesproken. Er zijn verschillende trajecten ingezet,
onder andere naar een eigen didactiek voor de beroepskolom en duale leerroutes
als leerwerktrajecten in het vmbo. Ook uit het inspectierapport blijkt dat
pedagogiek en didactiek van groot belang zijn; didactiek wordt als een van
de belangrijkste variabelen genoemd voor het verbeteren van het onderwijs
in de eerste jaren van het voortgezet onderwijs.Techniek en verzorging worden wel de kroonjuwelen van de basisvorming
genoemd en zullen in leergebieden worden ondergebracht.De staatssecretaris vindt het vanzelfsprekend dat slechte voorbeelden
niet worden gevolgd. De wijze waarop het leergebied science in het Verenigd
Koninkrijk wordt gegeven, zal aan de commissie worden voorgelegd.Voor het leergebied mens en maatschappij ligt al veel klaar, onder andere
het rapport van de commissie-De Rooy. Die voorstellen worden natuurlijk aan
de commissie ter hand gesteld.Tot slot herinnert zij eraan dat de Kamer een notitie is toegezegd over
de pedagogische en educatieve infrastructuur. Zij wijst erop dat er geen enkel
licht schijnt tussen de voorstellen voor de Wet beroepen in het onderwijs
en die notitie.Nadere gedachtewisselingMevrouw Barth (PvdA) vraagt om meer informatie
over de lerarenopleidingen, omdat de invoering van leergebieden grote consequenties
heeft. De eenvakkigheid zal immers voor een groot deel moeten verdwijnen.
Zij vraagt om een samenhangende notitie mede met het oog op de implementatie
van vernieuwingen.Zij wijst de mogelijkheid van een keuze van twee uit vijf vakken af. De
vrees lijkt gerechtvaardigd dat dan veel scholen verzorging zullen schrappen,
terwijl het een belangrijk vak is. Zij onderschrijft de combinaties die de
heer Cornielje voorstelt. Misschien moet het iets vrijer, maar de inzet moet
duidelijk zijn en het kerncurriculum moet vooral op de inhoud worden vastgesteld.De maatregelen die vorig jaar zijn genomen, bieden de scholen de gelegenheid
om lucht te brengen in hun eigen programma. Daarom moet nu worden gewerkt
aan de clustering van vakken zonder nog eens een tussenstap te zetten.Als er voor de moderne vreemde talen geen leerstandaarden worden ontwikkeld
omdat zij in het vrije deel komen, is er geen discussie mogelijk over het
niveau. Daarom zou het goed zijn als de commissie zich ook buigt over de mogelijkheid
van leerstandaarden voor Frans en Duits.De heer Mosterd (CDA) zegt dat de overeenstemming
met het veld noopt tot voorzichtigheid bij het opleggen van veranderingen
van bovenaf. Hij hecht zeer aan een gefaseerde invoering en de vrijheid van
scholen en wijst overhaaste implementatie af.Hij vreest dat de invoering van een tweede taal in het kerncurriculum
ten koste zal kunnen gaan van de vrije ruimte en dringt erop aan dat dit aan
de commissie wordt meegegeven.Het is de vraag hoe het veld denkt over de uitvoering die de heer Cornielje
heeft voorgesteld voor het leergebied science. Die biedt een oplossing voor
de problemen die het voorstel van de staatssecretaris met zich meebrengt,
maar voorkomen moet worden dat daarvoor andere problemen in de plaats komen.Op welke termijn kunnen voorstellen op deze twee punten worden verwacht?Mevrouw Lambrechts (D66) zegt dat zij goed
in haar oren heeft geknoopt dat dit debat niet vrijblijvend is. Zij meent dat het niet de bedoeling kan zijn dat alle vraagstukken waarvoor
hier geen oplossing kan worden gevonden, bij de commissie worden gelegd. Is
het wel een taak van de commissie om een oordeel te vellen over de tweede
taal in het kerncurriculum en de inrichting van science? Mevrouw Lambrechts
zou het liefste nu een keuze maken, nu hierover al zo lang is nagedacht. Zij
pleit voor het samenvoegen van natuur, scheikunde en techniek en van biologie
en verzorging.De Onderwijsraad gaat ervan uit dat de leergebieden niet voor 2010 kunnen
worden ingevoerd. Daarom moet de commissie nu niet daarmee worden belast.
Niet omdat die richting niet moet worden ingeslagen, maar omdat dit een ingewikkeld
traject is dat te belastend zal zijn als het op korte termijn moet worden
ingevoerd.Het is vanzelfsprekend dat de scholen ontwikkelingsruimte krijgen en vrije
ruimte om te experimenteren, maar dit hoeft niet allemaal door de commissie
bepaald en beoordeeld te worden.Eerder is afgesproken dat zou worden ingegaan op de overgang van 32 naar
30 lesuren op het moment dat voorstellen worden gedaan voor beperking van
het aantal vakken. Dit moment lijkt nu aangebroken. Wil de staatssecretaris
de Kamer daarvoor een voorstel voorleggen?Zij hoopt nog steeds op voortschrijdend inzicht over de doorstroom, opdat
uiteindelijk ook voor de theoretische leerweg en de gemengde leerweg doorstroommogelijkheden
zullen worden gecreëerd.De heer Rabbae (GroenLinks) zegt dat er geen
verschil van mening bestaat over de wens om het maximale uit de kinderen te
halen. De vraag is welke garanties er zijn dat dit in de praktijk ook gebeurt.
De staatssecretaris schrijft in haar brief van 12 december over dakpanklassen.
Is dit een poging om soepeler te kunnen schuiven tussen de verschillende niveaus?
Zo ja, kan de staatssecretaris dan uitleggen hoe dit in de praktijk zou kunnen
werken?Kan zij aangeven welke motieven haar ertoe brengen voor een commissie
te kiezen en niet voor de Onderwijsraad?De heer Slob (ChristenUnie) gaat ervan uit
dat de leerroutes na de basisvorming grote invloed hebben op de invulling
van het curriculum. Dit zal consequenties hebben voor de doorstroming, met
name voor de horizontale doorstroming. Waarop baseert de staatssecretaris
de overtuiging dat dit niet het geval zal zijn?Waarop baseert zij de verwachting dat er in de toekomst geen sprake meer
zal zijn van schotten, maar van treden?Kan de staatssecretaris bevorderen dat de voorstellen van de commissie
niet te lang op zich laten wachten? Misschien moet nog worden nagegaan wat
het veld vindt van de voorstellen voor een tweede moderne vreemde taal.Wellicht kan in plaats van science worden gesproken over natuur en techniek
of natuur en gezondheid. Het is goed dat wordt onderzocht of zo'n leergebied
in de toekomst een plaats kan krijgen, maar intussen mag er geen grijs gebied
ontstaan. De oplossing van de heer Cornielje lijkt heel werkbaar.Nu er een behoorlijke verschuiving in de basisvorming wordt voorbereid,
lijkt ook het moment aangebroken om het aantal lesuren terug te brengen. Wil
de staatssecretaris hierop terugkomen als zij met haar concrete voorstellen
komt?De heer Cornielje (VVD) vindt dat er wel erg
veel naar de commissie wordt geschoven. Hij sluit zich aan bij de vraag of
het niet meer voor de hand zou liggen om die vraagstukken voor te leggen aan
een commissie uit de Onderwijsraad die hierop al zo lang heeft gestudeerd.
Dit gaat wellicht sneller en bovendien zijn de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
dan duidelijk gemarkeerd. Hij is beducht voor een commissie die een
onduidelijke positie heeft. Het veld denkt al snel dat zo'n commissie namens
de overheid spreekt. Als de staatssecretaris daarna een ander besluit neemt
dat wellicht nog weer wordt gecorrigeerd door het parlement, is de verwarring
voor het onderwijs compleet.Over de combinatievakken natuurkunde, scheikunde en techniek en biologie
en verzorging moet nu duidelijkheid worden geboden, opdat daarmee rekening
kan worden gehouden bij de ontwikkeling van leermiddelen en op de lerarenopleidingen
en de scholen. Is de staatssecretaris bereid de commissie te vragen in een
spoedadvies de twee combinaties uit te werken die hij heeft voorgesteld?Hij zegt desgevraagd dat hij er nog steeds voorstander van is dat de inspectie
wordt betrokken bij het schonen van de kerndoelen. De inspectie heeft dit
proces lang gevolgd en weet precies welke kerndoelen wel en welke niet worden
gehaald en welke belangrijk zijn en passen in het eindexamenprogramma havo/vwo
en vmbo.Hij steunt de staatssecretaris in de keuze om in het inrichtingsbesluit
voor havo/vwo de tweede moderne taal verplicht op te nemen, maar dit niet
te doen voor het vmbo. Dit laat alle ruimte voor de leerlingen die naar de
theoretische leerweg gaan om die tweede taal te kiezen.In plaats van de commissie te vragen om creatieve voorstellen voor de
invulling van het derde leerjaar havo/vwo, zou een aantal elementen uit de
overladen tweede fase naar voren moeten worden gehaald.De heer Cornielje vraagt of er een lerarenopleiding voor het leergebied
science wordt ingesteld. Zo ja, dan kan hij nu al zeggen dat hij daarmee niet
kan instemmen.De staatssecretaris gaat ervan uit dat de
commissie de doorlopende leerlijnen zal betrekken bij de doelen van de basisvorming.
Ook als de tweede fase naar voren wordt gehaald, moet goed worden doordacht
hoe de doorstromingsmogelijkheden kunnen worden gegarandeerd voor de leerlingen
die in een andere stroom zitten dan die waarvoor zij uiteindelijk het meest
geschikt blijken te zijn. Nog steeds komt een substantieel deel van de leerlingen
binnen in het vmbo; zij stappen later over naar de havo. De invulling van
het derde leerjaar hangt samen met de wijze waarop doorlopende leerlijnen
worden gemaakt. Die treden moeten precies worden ingevuld om de doorstroming
te kunnen garanderen. Er mag geen scheermes ontstaan voor de leerlingen die
uit de theoretische en gemengde leerweg overstappen naar havo.In Maatwerk 3 staat al het een en ander over de lerarenopleidingen. Die
lijn wordt doorgezet.De suggestie van de heer Cornielje om het leergebied science te splitsen
in twee combinatievakken spreekt haar aan, omdat de herkenbaarheid van een
aantal onderdelen van de huidige basisvorming worden gehandhaafd. Bovendien
zal voor veel leerlingen de drempel lager zijn als biologie en verzorging
worden gekoppeld. Dit laat onverlet dat sommige scholen een modaliteit hebben
ontwikkeld die de Kamer misschien ook nog wil zien. Die mogelijkheid wordt
niet afgesloten. Zij zegt toe dat de Kamer niet voor voldongen feiten zal
worden geplaatst.De modaliteiten van een tweede moderne vreemde taal zullen door de commissie
in beeld worden gebracht. De Kamer krijgt nog een notitie over de commissie
en haar taakopdracht.De commissie zal adviseren over de inhoud van de kerndoelen. Op basis
daarvan wordt het aanbod bepaald. Verder zal worden nagegaan of er nog een
andere mogelijkheid is dan een keuze van twee uit vijf vakken in de periode
dat de leergebieden in ontwikkeling zijn. Dit zal worden aangehouden tot het
moment dat de Kamer meer duidelijkheid heeft gekregen over de actualisering
en beperking van de kerndoelen.De invulling en uitwerking van kerndoelen is geen taak van de Onderwijsraad.
De commissie zal worden samengesteld uit mensen die zich uitgebreid hebben
beziggehouden met deze materie. Het doel is een werkbare en haalbare
basisvorming zonder dat aan de oorspronkelijke ambities wordt afgedaan.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van de CampDe waarnemend griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen,De KlerXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter,
Van der Hoeven (CDA), Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66),
Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), ondervoorzitter, Visser-van Doorn (CDA), Wagenaar (PvdA), Belinfante
(PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD),
Van Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD),
Eurlings (CDA), Slob (ChristenUnie) en Van Splunter (VVD).Plv. leden: Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van Baalen (VVD), Valk (PvdA),
Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), De Cloe (PvdA),
Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), Çörüz (CDA), Spoelman (PvdA),
Passtoors (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra (VVD),
Wijn (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie) en Blok (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26733-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl