De Hoorn van Afrika; Verslag algemeen overleg op 18 oktober 2000 over de brief van 9 oktober 2000 inzake Nederlandse deelname aan UNMEE (kamerstuk 22831, nr. 10)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22831, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

22831 nr. 14

07-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22831Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 831De Hoorn van Afrikanr. 14VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 7 november 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie1 hebben op
18 oktober 2000 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister De Grave van Defensie over de brief van
9 oktober 2000 inzake Nederlandse deelname aan UNMEE (22 831,
nr. 10).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Koenders (PvdA) wees op het belang
van beslissingen over uitzendingen, maar waarschuwde tegen een te beladen
atmosfeer. Uitzendingen van de Nederlandse krijgsmacht behoren bij de nieuwe
veiligheidsomgeving. Hij prees de internationalistische en nauwkeurige aanpak
van het kabinet. Het toetsingskader is zorgvuldig afgelopen. Het is van belang
dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt voor de opdrachten die het in
het kader van de internationale rechtsorde krijgt. Het is goed dat Nederland
een reële en goede bijdrage wil leveren aan datgene wat in Ethiopië
en Eritrea tot een beëindiging van de vijandelijkheden heeft geleid en
waardoor de vele honderdduizenden ontheemden en hongerenden de kans wordt
geboden om hun leven weer op te pakken.De heer Koenders deed gewag van de positieve grondhouding van de PvdA-fractie
jegens deze uitzending. Er is sprake van een uitnodiging van twee partijen
en een relatief behapbaar en helder mandaat. Het gaat om het leveren van een
zichtbaarheid in de grenszone ten behoeve van de terugtrekking van troepen
en de grensdemarcatie. De commandolijnen zijn overzichtelijk. Er is sprake
van samenwerking in het kader van Shirbrig en een risicoprofiel dat eenduidig
door de VN, Frankrijk en de VS als aanvaardbaar wordt gezien.De risicoanalyse van de regering, dat een adequate bewapening voor de
huidige veiligheidssituatie aanwezig is, wordt gedeeld. Bij een eventuele
hervatting van de oorlog is er geen alternatief voor evacuatie met behulp
van andere landen, in het bijzonder de VS en Frankrijk. De europeanisering
van het veiligheidsbeleid wordt gemarkeerd door concrete solidariteit bij
vredesoperaties. Het zou goed zijn om te horen welke concrete toezeggingen
zijn gedaan door de VS en Frankrijk over de transportcapaciteit en de
beveiliging. Het verdient ook in dit kader aanbeveling om de missie politiek
in te kaderen in een verklaring van de EU.Wat ontbreekt, is een adequate bescherming bij tactische incidenten. Om
die reden heeft de PvdA-fractie het voorstel gedaan om Apachehelikopters toe
te voegen aan het mee te zenden arsenaal. Een aantal van vier kan niet als
provocatief worden gezien. De heer Van Kappen heeft tijdens de hoorzitting
gesproken van het belang van force multipliers en van het gezag van de missie
en de noodzaak om in de comfortzone te komen. De heer Titov verklaarde dat
het aan de individuele staten is om in het geval van contingencies een bijdrage
te leveren. De helikopters kunnen extra bescherming bieden, louter op basis
van een militaire analyse. Voor de plaatsing verdient het operatiegebied zelve
de voorkeur. Als gekozen wordt voor plaatsing in Djibouti, moet aangegeven
worden of in dat geval voldoende snel kan worden geopereerd. Voor het huidige
veiligheidsbeeld is de voorgestelde bewapening voldoende. Als de strijd tussen
Ethiopië en Eritrea echter zou oplaaien, is er de noodzaak van evacuatie.
Daarnaast kunnen zich gedurende het verblijf van de Nederlandse troepen incidenten
voordoen. De mariniers hebben dan recht op de extra bescherming die de aanwezigheid
van Apaches kan bieden. Blijft de HM Rotterdam overigens in het gebied aanwezig?Een van de belangrijkste doelen van de aanwezigheid van een VN-macht is
het scheppen van een klimaat waarin de vluchtelingen kunnen terugkeren. Het
mandaat is op dit punt helder: UNMEE houdt zich hiermee niet bezig. Er zijn
relatief weinig vluchtelingen in de bufferzone, waar een groot aantal mijnen
ligt. Voorkomen moet worden dat valse bescherming aan de vluchtelingen wordt
geboden. Er is echter het «nood breekt wetprincipe». Er moet een
adequate operationele instructie voor noodgevallen zijn waarbij zich mensen
in de buurt van een Nederlandse compound bevinden. Die mensen kunnen niet
zomaar worden verlaten. Verdere uitwerking hiervan is onverstandig, gezien
het dilemma tussen het bieden van valse bescherming en morele criteria. De
VN moeten zorgen voor een helder coördinatieplan tussen UNMEE en UNHCR
en voor goede relaties met beide landen. De vluchtelingenstroom is gekoppeld
aan een daadwerkelijke verbetering van de veiligheidssituatie. Buitenlandse
Zaken, Ontwikkelingssamenwerking en de aan te stellen ambassadeur moeten hier
een speciale verantwoordelijkheid nemen. In het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
en het politieke beleid is het van absoluut belang dat een gelijke afstand
wordt bewaard tot beide landen. Als daar niet voor wordt gezorgd, loopt de
missie gevaar. In dat kader zou het verstandig zijn als de mariniers hun vrije
tijd in Djibouti doorbrengen.In de voorbereiding van de militairen moet op dit soort aspecten wordt
ingegaan, ook in relatie tot het opruimen van mijnen. Het is zeer de vraag
of de snelheid in de mijnopruimingsoperatie zich goed verhoudt tot de ontplooiing
van UNMEE. De risico's moeten behapbaar zijn, voor de Nederlandse militairen
en voor de mensen ter plekke.Van belang is ook de rol van Nederland in het vredesoverleg. De regering
moet zich inspannen om het exit- en entrypoint van de troepen een VN-onlygebied
te laten zijn. Daarnaast moet helderheid worden geboden over de relatie tussen
force commander en speciale vertegenwoordiger. De minister van Buitenlandse
Zaken moet zich inspannen om bij het vredesoverleg een plaats aan tafel te
krijgen. Het moet helder zijn wat er gedurende de Nederlandse aanwezigheid
in Ethiopië en Eritrea gebeurt en hoe de vredeswil zich ontwikkelt.Er moet een effectieve controle zijn op de naleving van de implementatie
van Veiligheidsraadsresolutie 1298. Daarnaast moet meer inzicht worden geboden
over de limitering van de periode van zes maanden. Wat zijn de toezeggingen
van de secretaris-generaal en hoe weegt de regering de argumenten die tijdens
de hoorzitting naar voren zijn gekomen, over de relatie tussen gemaakte investeringen,
de noodzaak van het leggen van contacten en de tijdsduur van zes maanden? De heer Van den Doel (VVD) wees er allereerst
op dat Ethiopië en Eritrea zelf om een vredesmissie hebben gevraagd.
Het is thans aan de VN om vrede en stabiliteit in het gebied te bevorderen.
Het gaat bij UNMEE om een klassieke peacekeepingmissie, missies waarin de
VN de afgelopen vijftig jaar bijzonder succesvol is geweest. Waar de VN niet
succesvol in is geweest, zijn missies die wel peacekeepingmissies werden genoemd,
maar die eigenlijk niet voldeden aan de criteria daarvoor. Het met geweld
afdwingen van vrede is geen taak van de VN. Oorlogvoering moet de VN aan andere
organisaties overlaten.Is deelname aan deze missie in het Nederlands belang? Het leveren van
een bijdrage aan de internationale rechtsorde is voor de VVD-fractie niet
doorslaggevend. De regering noemt echter vier andere argumenten, die samen
een voldoende onderbouwing vormen om wél deel te nemen aan UNMEE. De
kernvraag is of met de inzet van dit militaire instrument de politieke doelstelling
kan worden gehaald. Om die kernvraag positief te kunnen beantwoorden, moet
eerst een aantal vragen worden beantwoord.In de rapportage van 18 september van de secretaris-generaal van de VN
doet hij de suggestie om een mensenrechtencomponent aan UNMEE toe te voegen.
Deze staat niet in het mandaat en het lijkt organisatorisch ook niet correct.
Het vermengen van de militaire monitortaken met taken op het gebied van de
mensenrechten is onjuist. De regering moet dat ook vermijden.De rules of engagement zijn van groot belang voor de militairen ter plekke.
Deze instructies zijn begrijpelijkerwijs nog niet beschikbaar. De regering
moet ervoor zorg dragen dat er duidelijke en voldoende robuuste geweldsinstructies
worden opgesteld. De militairen moeten er in de verschillende omstandigheden
die zich kunnen voordoen, mee uit de voeten kunnen. De instructies moeten
gereed zijn voordat de eenheden vertrekken.Bij elke vredesoperatie stelt de secretaris-generaal een speciale vertegenwoordiger
aan. Daarnaast is er een militaire commandant, die verantwoordelijk is voor
de militaire aspecten. Het moet helder zijn dat laatstgenoemde volledig bevoegd
is om de in zijn ogen noodzakelijke militaire maatregelen te nemen, uiteraard
binnen het mandaat. Die scheiding van verantwoordelijkheden en bevoegdheden
moet in een document worden vastgelegd. Tussen deze twee hoofdrolspelers mogen
geen misverstanden kunnen ontstaan. De regering moet de Kamer daarover informeren.De regering geeft in de brief een risicoanalyse. De kans op hervatting
van het conflict wordt zeer gering geacht. Er is echter sprake van herbewapening
in Eritrea. In tegenstelling tot Ethiopië heeft het land zijn strijdkrachten
niet afgebouwd. Het zou goed zijn om de mening van de bewindslieden hierover
te horen, ook op het punt van de mijnen. Er zijn Eritrese milities aanwezig
in de tijdelijke veiligheidszone. De suggestie van de OAE om deze milities
onder verantwoordelijkheid van UNMEE te brengen, verdient geen navolging.
Immers, hiermee zou de onpartijdigheid van UNMEE in de waagschaal worden gesteld.Er is een worst-casescenario waarin de vijandelijkheden worden hervat.
Daarvoor moet er een exitstrategie met uitgewerkte plannen zijn. Het zou goed
zijn om te horen welke landen harde toezeggingen hebben gedaan om in geval
van extractie Nederland te helpen. Het is wenselijk dat voor dit scenario
in de regio over gevechtshelikopters kan worden beschikt. Stationering in
het Franse steunpunt Djibouti ligt dan voor de hand.De chef defensiestaf heeft in de hoorzitting aangegeven dat de bewapening
meer dan toereikend is voor de taken van UNMEE, mede gelet op de risico's.
Een dergelijk advies weegt zwaar. De VVD-fractie wil echter voorkomen dat
achteraf gediscussieerd zal worden over de hoeveelheid middelen en het niveau
van de bewapening. Zij hecht zeer aan het oordeel van de force commander die
verantwoordelijk voor UNMEE zal worden. Als hij vindt dat gevechtshelikopters
in het gebied aanwezig moeten zijn, zal dat een zwaarwegend argument moeten
zijn.Naast militaire risico's zijn er andere risico's, zoals dat van de mijnen,
het extreme klimaat en gezondheidsrisico's. Hierover moet volstrekte helderheid
worden geboden, ook gezien de lessen die men uit het verleden heeft kunnen
leren van het Cambodjaklachtensyndroom en de Lariumkwestie.Er moet in de voorbereiding van de militairen veel aandacht worden besteed
aan de achtergronden van het conflict en de cultuur in de regio. Bij de voorbereiding
van de missie moet ook het thuisfront worden betrokken. Juiste voorlichting
en goede communicatie zijn van groot belang.Shirbrig levert een belangrijke component, hetgeen de vraag naar de politieke
verantwoordelijkheid voor het functioneren van de staf opportuun maakt. De
VN moet bij iemand terechtkunnen. Shirbrig staat onder leiding van een stuurgroep.
Wie is politiek de eerste verantwoordelijke?Als de missie uitgevoerd wordt, moeten alle essentiële middelen aanwezig
zijn. Vaak doen landen veel toezeggingen die vervolgens niet worden nagekomen.
Het moet voorkomen worden dat de missie op halve kracht van start gaat. De
minister van Defensie moet helder aangeven welke toezeggingen zijn gedaan
en of ze voldoende zijn om verantwoord met de missie van start te gaan.De regering is helder over de termijn van zes maanden. Het moet duidelijk
zijn wanneer deze termijn exact ingaat. In de komende drie maanden moet duidelijk
worden welke landen Nederland gaan aflossen.Nederland moet ook na 1 januari 2001 bij de rapportage en de discussie
in de Veiligheidsraad betrokken blijven. Als hoofdleverancier moet de invloed
van Nederland worden veiliggesteld.Het gaat om meer dan de ontplooiing van UNMEE. De humanitaire situatie
ter plekke is schrijnend. Het is van het grootste belang dat goed wordt ingespeeld
op de problematiek van de ontheemden. De zorg voor de opvang van vluchtelingen
en het lenigen van humanitaire nood zijn zaken van de UNHCR en de NGO's en
niet van UNMEE. Toch kan het vluchtelingenvraagstuk de missie negatief beïnvloeden.
De secretaris-generaal van de VN heeft signalen afgegeven dat de fondsen om
de vluchtelingen te helpen uitgeput zijn. Als die signalen kloppen, moet er
wat aan gedaan worden. Daarbij is van belang dat er op het punt van de vluchtelingenproblematiek
een goede coördinatie is tussen de UNHCR en andere VN-instellingen. Voorkomen
moet worden dat door bureaucratische rompslomp de zorg voor de vluchtelingen
onvoldoende is. Hoe worden voedselvoorziening en hulp in de komende maanden
zeker gesteld? Hoe is de coördinatie tussen UNMEE en overige VN-instellingen
exact geregeld? De Kamer moet over deze punten ook door de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
worden geïnformeerd.De heer Verhagen (CDA) dankte het kabinet
voor de uitgebreide brief, waarmee getracht wordt in te spelen op de bezwaren
die in de Kamer zouden kunnen leven. De minister-president heeft toegegeven
dat op het moment dat de CDA-fractie vroeg om nadere informatie over de voorgenomen
missie, die informatie had kunnen worden verstrekt. Ook op een aanvraag om
algemeen overleg te houden werd afwijzend gereageerd. Pas vandaag spreekt
de Kamer voor het eerst over een besluit waarover in de media al tijden van
gedachten wordt gewisseld.De CDA-fractie is wel degelijk bereid haar verantwoordelijkheid te nemen
voor het herstel van de internationale rechtsorde, ook in Afrika. De bezwaren
die via de media zijn geuit, zijn niet ingegeven door de wens om afzijdig
te blijven in Afrika, maar door de wens om een geloofwaardige en robuuste
VN-macht op te bouwen, die in staat is om ook onder moeilijker omstandigheden
daadwerkelijk een bijdrage te leveren aan het realiseren van het doel van
een duurzame vrede tussen Ethiopië en Eritrea. UNMEE zal echter slechts
een vredesbewarende en geen vredesafdwingende operatie worden.
Bovendien neemt er geen permanent lid van de Veiligheidsraad aan deel.In de overeenkomst tussen Ethiopië en Eritrea van 18 juni 2000 wordt
om hoofdstuk VII-maatregelen van de internationale gemeenschap gevraagd indien
een van beide partijen de overeenkomst schendt. Op de hoorzitting heeft de
Eritrese ambassadeur aangegeven dat Ethiopië dat thans al doet. Ondanks
een wapenembargo vinden munitieaankopen plaats. Het niveau van bewapening
is weer dat van vóór het uitbreken van het conflict. Het is
een illusie om te denken dat via transparantie van de begrotingen inzicht
in de herbewapening kan worden verkregen. Tot op de dag van vandaag worden
mijnen gelegd. De hervatting van de vredesonderhandelingen is uitgesteld.
Men denkt dat uitstel een goede uitwerking zal hebben op de onderhandelingsbereidheid.Als de overeenkomst niet gehandhaafd wordt, moeten maatregelen onder hoofdstuk
VII kunnen worden getroffen. In het verleden zijn er te veel operaties geweest
die op basis van hoofdstuk VI begonnen en waarbij de hele wereld over de VN
heen viel omdat er niets werd gedaan aan slachtpartijen. Het geeft geen pas
om de Nederlandse militairen uit te zenden met de handen op de rug gebonden.
Heeft de regering ooit ingezet op een operatie onder hoofdstuk VII? De minister
van Buitenlandse Zaken heeft eerder in een krantenbericht aangegeven dat hij
van mening was dat er een zwaarder mandaat moest komen.In de brief wordt gemeld dat in geval van nood op Amerikaanse bijstand
kan worden gerekend. Toezeggingen zijn eerder gedaan, maar het gaat om harde
garanties en die ontbreken. Ook dat is voor de CDA-fractie een reden om niet
met deze operatie akkoord te gaan.Het heeft geen zin om een VN-operatie op te tuigen die zo weinig afschrikt
dat beide landen rustig kunnen doorgaan met het opbouwen van hun leger. Er
kan geen vrede worden afgedwongen, er kan niet daadwerkelijk worden opgetreden
bij schendingen, de militairen zullen slechts kunnen waarnemen of beide landen
zich aan de wapenstilstand houden. Als dat niet het geval is, vertrekken ze.
Zonder internationale steun zal dat overigens nog geen gemakkelijke opgave
zijn. In het exitscenario wordt ervan uitgegaan dat de vertrekkende UNMEE-militairen
geen strobreed in de weg zal worden gelegd. Het kan echter in het belang van
een van de partijen zijn om het vertrek te verhinderen.Als er vijandelijkheden uitbreken, heeft UNMEE noch het mandaat, noch
de middelen om de partijen tot de orde te roepen, aldus de brief van het kabinet.
Vluchtelingen helpen mag niet. Het gaat slechts om monitoring. Of de bestaande
problemen worden opgelost, is nog maar de vraag. De problemen met de milities,
noch die rond de bufferzone zijn opgelost. Het komt de geloofwaardigheid bovendien
niet ten goede dat van tevoren verklaard wordt dat de Nederlandse troepen
na zes maanden zullen vertrekken, of er nu wel of geen aflossing geregeld
is. Als er te zijner tijd een humanitaire noodsituatie is, zal de druk groot
zijn om te blijven.Het voornaamste bezwaar tegen de voorgenomen operatie is dat geen lessen
uit het verleden blijken te zijn geleerd. Er wordt geen gebruikgemaakt van
de kennis die door de VN is opgebouwd. Het Brahimirapport geeft duidelijk
aan dat een macht over voldoende middelen moet kunnen beschikken om hard terug
te slaan.De rules of engagement moeten nog worden vastgesteld, maar juist gezien
het belang van een fors mandaat zou hierin inzicht moeten bestaan op het moment
van instemming met de operatie. Het toetsingskader bevat de bepaling van een
heldere commandostructuur. De lijn is echter nog steeds onduidelijk. De bevoegdheidsafbakening
tussen de speciale vertegenwoordiger en de force commander is niet formeel
vastgelegd. Onduidelijk is wie moet beslissen over een zwaardere inzet, bijvoorbeeld
van de Apaches.Het toetsingskader langslopend is er onduidelijkheid over de commandostructuur,
een onzekere exitstrategie, onvoldoende robuustheid, onduidelijkheid
over de geweldsinstructie en onzekerheid over de aflossing. Er zijn wel degelijk
consequenties voor overige operaties. De luchtmobiele brigade wordt overbelast
en er zullen problemen ontstaan bij de strategische reserve voor SFOR. Er
is geen betrokkenheid van de commandant. De CDA-fractie wenst uitsluitend
mee te werken aan geloofwaardige VN-missies en acht UNMEE daarvan geen voorbeeld.De heer Van Bommel (SP) vond het de belangrijkste
vraag of de UNMEE-missie de vrede tussen Ethiopië en Eritrea dichterbij
brengt. Het is de vraag of de situatie aldaar het sturen van een vredesmacht
vraagt. Het feit dat beide landen erom vragen is niet voldoende. Als de situatie
veilig is en als er een oprechte vredeswens leeft, moet men snel tot zaken
kunnen komen. Als de uitgesproken vredeswens onoprecht is, is de situatie
onveilig en zullen er niet snel zaken worden gedaan. Dan gaat de VN over de
vrede en houden beide partijen de spanningen in stand. Daarmee wordt de VN
al gauw speelbal van de partijen. Tegenover twee grote legers is de VN machteloos.
De organisatie zal dan uiteindelijk met de staart tussen de benen vertrekken.
Het zou goed zijn als nog eens precies de motieven van de regering worden
uiteengezet om tot dit aanbod te komen. Het lijkt erop dat de conclusie dat
sprake is van een operatie met een laag risico, op zichzelf een argument voor
deelname geworden.Uit de brief blijkt dat er over de situatie ter plekke veel onduidelijkheid
heerst. Er is geen zicht op steun van beide landen aan verzetsbewegingen over
en weer. Er is sprake van een beperkt inlevingsvermogen. Er is onbekendheid
met de taal, historie en cultuur. Om de operatie succesvol te doen zijn, moet
er in ieder geval een grotere betrokkenheid zijn van landen en organisaties
uit de regio. De betrokkenheid van de OAE, ook bij het vervolg van de vredesonderhandelingen,
is onhelder. De relatie tussen de OAE en de VN is ondoorzichtig.In de veiligheidszone bevinden zich gewapende Eritrese milities. Ethiopië
heeft daar grote problemen mee. Het zou goed zijn om te horen hoe de VN daarmee
wil omgaan. De brief wekt de indruk dat tussen de VN en de milities enige
samenwerking noodzakelijk zal zijn. Zoiets zou gevolgen kunnen hebben voor
de neutrale positie van de blauwhelmen.In de brief wordt gehamerd op het niet-bieden van hulp aan vluchtelingen.
Het zit niet in het mandaat en men is er ook niet toe in staat. Vluchtelingen
komen natuurlijk af op voorzieningen. Daarmee ontstaat al snel de situatie
dat de blauwhelmen medeverantwoordelijk worden voor het welbevinden van de
vluchtelingen, terwijl dat in het mandaat expliciet wordt uitgesloten. Het
zou goed zijn om van de regering te horen hoe zij wil voorkomen dat de aanwezigheid
van UNMEE leidt tot valse hoop bij de vluchtelingen.De uitgesproken vredeswens is tot nu toe slechts tot uiting gekomen in
een broos bestand, dat bovendien geschonden wordt. Klopt het dat de landen
thans weigeren om rechtstreeks met elkaar te onderhandelen? Is het juist dat
herbewapening heeft plaatsgevonden? Wat is er bekend over het doorgaan met
het leggen van mijnen? Eritrea is praktisch failliet gegaan aan de herbewapening.
Vóór mei 1998 was er geen sprake van een staatsschuld en nu
bedraagt deze ruim 1 mld.De missie zal maximaal zes maanden duren, aldus de regering. De Nederlandse
krijgsmacht beschikt over onvoldoende mariniers om de eenheden af te lossen.
Namens de VN klinken optimistische berichten over het vinden van landen die
de aflossing zullen verzorgen, maar het is onduidelijk om welke landen het
gaat.Meer helderheid moet ook geboden worden over een eventuele evacuatie.
Daarbij gaat het om de hulp van andere landen en de termijn waarop evacuatie
mogelijk is.Het is niet goed om te pleiten voor afzijdigheid van Afrika, maar deze
missie lijkt niet de beste optie om te komen tot vooruitgang in de regio.
De ambassadeurs hebben tijdens de hoorzitting de problemen genoemd: armoede,
oorlogsvernietiging en achterstanden. Er moet kans worden geboden voor een
economische ontwikkeling, opdat onder de bevolking een dynamisch proces ontstaat
dat leidt tot duurzame vrede. De bevroren hulp kan geactiveerd worden onder
voorwaarde dat de partijen vooruitgang boeken bij de vredesonderhandelingen.
Daarbij moet een rol voor de OAE zijn weggelegd. De Nederlandse regering moet
daarnaast activiteiten ontplooien om ervoor te zorgen dat het wapenembargo
echt wordt nageleefd.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV) constateerde
dat de informatie uit de brief grotendeels overeind is gebleven in de hoorzitting.
De regering heeft het besluit terecht nadrukkelijk opgehangen aan artikel
100 van de Grondwet en heeft het toetsingskader ruim toegepast.Het gaat om een operatie van een beperkte duur in een situatie waarin
sprake is van een staakt-het-vuren van partijen, een helder mandaat, een passend
bescheiden niveau van bewapening en waarbij de noodzaak van een exitstrategie
en een extraction force zich in beperkte mate voordoet.De regering moet nadrukkelijk uitleggen wat precies moet worden verstaan
onder de verwijzing naar hoofdstuk VII in punt 14a van de overeenkomst van
Algiers. Het zou goed zijn om te horen welke onderwerpen in de vredesonderhandelingen
aan de orde moeten komen en welke termijnen zullen worden gehanteerd.Het mandaat behelst zes maanden. Niet helder is waarom daarvoor precies
gekozen is. Het heeft iets te maken met het Shirbrig-concept en met de overbelasting
van de Nederlandse krijgsmacht, maar heeft het ook van doen met politieke
redenen? Gezien de benodigde voorbereidingstijd voor het vertrek is de periode
nogal kort. Duidelijk is dat de VN het op prijs zou stellen indien Nederland
langer zou blijven. De regering moet aangeven hoe hard de termijn van zes
maanden is. Voor de opvolging zou ook gedacht kunnen worden aan Zuid-Afrika.De beste plek om de vervelende risico's te zien aankomen is de tafel van
de vredesonderhandelingen. Daarnaast worden soms incidenten uitgelokt om het
vredesproces een push te geven of te doen mislukken. Een Nederlandse waarnemingsrol
bij de onderhandelingen verdient dus aanbeveling.De bewapening is gezien het mandaat zeer robuust. Inmiddels is er zelfs
sprake van het meesturen van vier Apaches. De chef defensiestaf heeft uitdrukkelijk
verklaard dat hij ze niet nodig heeft. De VN zag er ook het nut niet van in.
Dit soort materiaal kan een intimiderend en provocerend effect hebben. Als
er al voor wordt gekozen, dan moeten de Apaches in ieder geval niet in het
gebied zelf worden gestationeerd en moet voorkomen worden dat er ongelukken
gebeuren. Over de stationering en de aanwezigheid van de HM Rotterdam moeten
natuurlijk ook afspraken met Djibouti worden gemaakt.Het bijstaan van vluchtelingen kan nooit een deel van de primaire taak
van UNMEE zijn. Als het echter moreel is geïndiceerd, moeten hand- en
spandiensten kunnen worden verleend aan vluchtelingen, aan de UNHCR enz.Met Frankrijk en de VS vindt overleg plaats over contingency planning.
Daarbij moet worden geanticipeerd op de aard van deze operatie. Het moet dus
gaan om een bescheiden omvang. Het gaat er niet om dat de Nederlandse troepen
er met geweld uitgehaald worden, maar om voldoende transportvoorzieningen
en dergelijke.Mevrouw Karimi (GroenLinks) onderschreef het
belang van het leveren van een bijdrage aan de internationale rechtsorde,
het bevorderen van de veiligheid in Afrika en het vergroten van de slagvaardigheid
van de VN. UNMEE moet een succes worden. De geloofwaardigheid van het VN-veiligheidssysteem
in Afrika staat op het spel.Aangezien het uitzenden van Nederlandse militairen van groot belang is,
is het teleurstellend dat de regering slechts een gedeelte van de Kamer vroegtijdig over deze zaak heeft geïnformeerd. Het is van belang
om te horen of de coalitiepartijen over stukken beschikken die de rest van
de Kamer moet ontberen.De positieve opstelling van de fractie van GroenLinks ten opzichte van
de deelname van Nederland aan deze missie is naar aanleiding van de brief
en de inbreng van de deskundigen tijdens de hoorzitting versterkt. Dit debat
moet de laatste vragen en een aantal aandachtspunten verhelderen.De missie is niet risicoloos. De onderlinge oorlog heeft verwoestende
effecten gehad. Dankzij bemiddeling van de OAE is uiteindelijk een akkoord
bereikt, waarvan een staakt-het-vuren en de bereidheid om de problemen vreedzaam
op te lossen de kern vormen. Op uitnodiging en met toestemming en medewerking
van beide partijen moet een vredesmacht in het grensgebied op het bestand
toezien. Het feit dat het bestand al vier maanden van kracht is, kan worden
geïnterpreteerd als een teken van de vredeswil. Gezien deze omstandigheden
is het niet verwonderlijk dat het mandaat van UNMEE geformuleerd is onder
hoofdstuk VI.De getoonde vredeswil en het feit dat het om een klassiek conflict tussen
twee legers onder leiding van een centraal gezag gaat, maken de risico's overzichtelijker.
Over die risico's bestaan nog wel wat twijfels. Zo zijn er berichten dat het
Ethiopische leger doorgaat met het leggen van mijnen. Welke mogelijkheden
zijn er om de ontmijningsactiviteiten van de VN te ondersteunen? Welke financiële
inspanningen doet de Nederlandse regering in dit verband? Is het juist dat
beide partijen doorgaan met herbewapening op grote schaal? Zo ja, hoe is dit
te rijmen met het wapenembargo? Welke mogelijkheden zijn er om de controle
te intensiveren?De missie heeft een aanvaardbaar risico, maar een risicoanalyse is een
momentopname. Dat houdt in dat de situatie continu in de gaten moet worden
gehouden, waarbij early warning van toepassing moet zijn. Het is de vraag
welke instrumenten de regering daarvoor ten dienste staan. Is er samenwerking
met verschillende inlichtingendiensten in de regio? Met behulp van civiele
internationale organisaties moet informatie worden verzameld over de wijze
waarop de regeringen hun bevolking met propaganda bewerken in de richting
van een hervatting van de gevechten. Als het goed gaat, moet worden meegewerkt
aan het creëren van draagvlak voor een vredesakkoord. Het zou goed zijn
om te horen welke afspraken zijn gemaakt over de coördinatie met hulporganisaties.
Er moet een zo kort mogelijke lijn zijn met de vredesonderhandelingen. Met
flankerende activiteiten moet worden gewerkt aan het verminderen van de potentiële
risico's.UNMEE heeft niet de taak om burgers te beschermen. De ontheemden worden
niet massaal bedreigd door de eigen regeringen. Er is ook geen sprake van
een burgeroorlog. Het is helder dat een compound vluchtelingen aantrekt. Dat
hoeft zeker geen probleem te zijn.Van groot belang zijn goede afspraken en goede samenwerking met de UNHCR
en internationale hulporganisaties. Daarnaast moet financiële hulp worden
geboden.De Nederlandse militairen moeten voldoende bewapend zijn. De bewapening
dient voor zelfbescherming en voor bescherming van het mandaat. De voorgestelde
bewapening achten wij voldoende. De roep om Apaches, gevechtshelikopters dus,
is misplaatst.Tijdens de hoorzitting is duidelijk naar voren gekomen dat een periode
van zes maanden erg kort is en dat er problemen zijn rond de effectiviteit
en de continuïteit. In dit verband is het goed om te horen hoe hard die
termijn is en of het niet mogelijk is om een beperktere aanwezigheid te handhaven.De heer Hoekema (D66) wees op het belang van
steun van Nederland op grond van de Grondwet aan de internationale rechtsorde
en voor stabiliteit in de regio. Dat is ook een direct Nederlands belang.
Het is een operatie onder hoofdstuk VI van het VN-handvest met een heldere
commandolijn en een verantwoord veiligheidsrisico. Er zijn zekere
risico's, maar deze lijken beheersbaar. Wij moeten de gevaren van UNMEE niet
onder- maar ook niet overschatten. Het toetsingskader volgend is deze conclusie
op zijn plaats.De termijn van zes maanden is hard. Tegen een politieke achtergrond heeft
de termijn kennelijk een operationele reden. De Nederlandse mariniers kunnen
niet langer deelnemen, omdat anders rotatieproblemen ontstaan. Ook de evacuatie
moet goed geregeld zijn. Het zou goed zijn om meer te horen over de uitkomst
van de gesprekken met de meest betrokken landen. Deelname van VS, Frankrijk
en Italië is van belang om zekerheden te krijgen over de exitstrategie.De bewapening van het bataljon is adequaat. Apaches zouden zinvol kunnen
worden ingezet op een korte afstand van het operatiegebied. Stationering in
Djibouti is in dit verband interessant. In het spectrum tussen kleine incidenten
en evacuatie ontstaat daarmee de mogelijkheid van een extra show of force.
Het zou goed zijn om de mening van de minister van Defensie en de force commander
hierover te horen.De operatie-UNMEE vindt plaats terwijl een fragiel vredesproces gaande
is. Nederland dient daarin een actieve rol te spelen, bijvoorbeeld via de
speciale ambassadeur. Hierbij is ook de relatie van belang tussen force commander,
speciale vertegenwoordiger, secretaris-generaal van de VN en de Amerikaanse
onderhandelaar Lake. Heeft Nederland mogelijkheden om ook daarin mee te spreken?Volgens de brief heeft de regering bij UNDP en Wereldbank aan de bel getrokken
voor ruimte voor het programma voor ontwapening, demobilisatie en reïntegratie
(DDR). Het zou goed zijn om te horen wat daarvan het resultaat is geweest.In artikel 14a van de overeenkomst van Algiers wordt gesproken van hoofdstuk
VII van het VN-handvest. Gaat het daarbij om het afkondigen van economische
dwangmaatregelen, sancties of wapenembargomaatregelen of regardeert het de
situatie waarin UNMEE onverhoopt zijn taak niet meer kan uitvoeren? Artikel
14 als zodanig vraagt ook om een reactie. Er staat in feite dat OAE en VN
het commitment van beide partijen zeker zullen stellen. Het is echter onmogelijk
dat UNMEE het vredesproces afdwingt of nader regelt. Hoe moet dit worden uitgelegd?Er is sprake van een flinke herbewapening. Een effectief wapenembargo
is van groot belang. Er moeten mogelijkheden worden gezocht om zo'n embargo
effectief af te dwingen. Verder zijn er berichten over hermobilisatie, herbewapening
en het risico van schending van het bestand. Het is van belang dat elke dag
opnieuw een risicoanalyse wordt gemaakt. Nederland moet voldoende mogelijkheden
verwerven om tot intelligence sharing met de VS en andere partijen te komen.Een zorgpunt is de opstelling van de Eritrese milities in de tijdelijke
veiligheidszone. In de centrale sector is daarover nog een dispuut gaande.
Zo mogelijk vóór de uitzending van Nederlandse militairen in
december moet daarover duidelijkheid worden geboden.In het gebied is sprake van een enorme hoeveelheid mijnen. De instructies
en de persoonlijke veiligheid van de Nederlandse militairen zijn van groot
belang. Kan Nederland nog iets toevoegen aan de Canadese apparatuur en middelen?UNHCR moet voldoende geprepareerd zijn op de enorme hoeveelheid vluchtelingen
in het gebied. De samenwerking tussen VN, UNHCR en UNMEE moet optimaal zijn.
Op het punt van de Nederlandse verantwoordelijkheid voor de individuele humanitaire
noden geldt het «nood breekt wetscenario». Een gewonde laat je
niet onverzorgd langs de weg achter. Voor het overige is een heldere afbakening
van verantwoordelijkheden noodzakelijk.De fysieke omstandigheden ter plaatse zijn zeer zwaar. Vanuit de vakbonden
is de kritiek opgeklonken dat niet zozeer de mariniers, als wel de andere
eenheden daarop onvoldoende geprepareerd zouden zijn. Daar moet
natuurlijk iets aan gedaan worden. Daarnaast moet ervoor worden gezorgd dat
geen herhaling plaatsvindt van de medische en psychische problemen die zich
na de missie in Cambodja hebben voorgedaan. Verder is aandacht nodig voor
de interculturalisatie.De minister van Defensie moet de gevolgen van de inzet van de 1200 Nederlanders
op de rest van de krijgsmacht aangeven. De bonden maken zich zorgen over de
gevolgen voor het luchtmachtpeloton. De minister moet garanderen dat deelname
aan de operatie niet gevolgd wordt door baanverlies.De heer Van der Staaij (SGP) wees erop dat
de Nederlandse krijgsmacht reeds een behoorlijke bijdrage levert aan het handhaven
van de internationale rechtsorde. Het garanderen van de voortzetting van deze
operaties legt een aanzienlijke druk op de krijgsmacht. Daarbij komt nog dat
sprake is van een aanzienlijk personeelstekort. Het lijkt vooralsnog niet
mogelijk om het ambitieniveau te benaderen. Met het deelnemen aan UNMEE zou
de krijgsmacht tot het uiterste van haar mogelijkheden gaan. Een deelname
van langer dan zes maanden is mede om die reden uitgesloten. Meer helderheid
is wenselijk voor de gevolgen van de UNMEE-deelname voor de andere taken van
de krijgsmacht. De mariniers die zullen worden uitgezonden, waren reserve
voor SFOR. Die reserverol wordt nu overgenomen door de landmacht. Bij de vredesmissie
zullen ook Chinooktransporthelikopters worden ingezet, hetgeen ten koste gaat
van het bereiken van de volledige operationele status van de luchtmobiele
brigade. Dit kan gevolgen hebben voor de termijn waarop de luchtmobiele brigade
operationeel is. Ook het eventueel meezenden van Apaches zal gevolgen hebben.
In het kader van de uitvoering van de Defensienota wordt gewerkt aan de vorming
van een derde mariniersbataljon. Het lijkt beter om de totstandkoming daarvan
af te wachten alvorens deel te nemen aan een nieuwe uitzending.Het is onduidelijk hoeveel tijd het vraagt om de mijnen in het gebied
zodanig te verwijderen dat de militairen met hun eigenlijke taak kunnen aanvangen.
Ook is onhelder wat de precieze posities en activiteiten zijn van de aanwezige
milities. Er blijken problemen te zijn bij het totstandkomen van een definitieve
vredesregeling en er circuleren berichten over herbewapening.De uit te zenden eenheden moeten voldoende worden getraind voor het werken
in de specifieke klimatologische omstandigheden. Bovendien moet er voldoende
bekendheid met de plaatselijke cultuur zijn.De defensieorganisatie heeft te kennen gegeven het meezenden van Apaches
overbodig te vinden. Het is de vraag hoe de regering er thans over denkt.De SGP-fractie hecht veel waarde aan het handhaven van de internationale
rechtsorde. Het is een van de hoofddoelstellingen van de krijgsmacht. Vanuit
deze benadering is de uitzending van militairen in het verleden steeds gesteund.
Het is echter de vraag of het onder de huidige omstandigheden verstandig is
om deel te nemen aan UNMEE. Het lijkt beter om thans prioriteit te geven aan
het opbouwen van een nieuwe defensieorganisatie en pas dan weer nieuwe uitzendingen
te overwegen.De periode van zes maanden lijkt erg kort. De VN heeft ook aangegeven
dat een langere deelname efficiënter zou zijn. Desondanks kiest de regering
ervoor om mee te doen. Er zijn berichten dat het moeilijk is om een groter
land bereid te vinden om Nederland op te volgen bij de missie. Het is de vraag
of Nederland zichzelf niet in een moreel dilemma manoeuvreert als de opvolging
over zes maanden niet geregeld is. Gezien de capaciteit is terugtrekking dan
nodig, maar gezien de situatie ter plekke kan het onverantwoord zijn om te
vertrekken.Het mandaat bepaalt dat UNMEE zich niet bezighoudt met de ontheemden.
De missie is daarvoor ook niet toegerust. De energie moet veeleer worden geïnvesteerd
in een verbetering van de situatie in de opvangkampen. Los van
de besluitvorming over deze uitzending moet de regering daar al het mogelijke
voor doen.Antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken wees erop
dat er overeenstemming en een wapenstilstand zijn tussen Ethiopië en
Eritrea. Het gaat om een beëindigde conventionele oorlog tussen twee
staten, tussen twee legers. Er zijn weliswaar vluchtelingenstromen op gang
gekomen, maar de burgerbevolking is nooit de inzet van het conflict geweest.
Er zijn onderhandelingen gaande over een definitieve vredesregeling. In zo'n
situatie pleit geen lid van de Veiligheidsraad voor een mandaat onder hoofdstuk
VII. Volgens het handvest is dan een hoofdstuk VI-operatie aan de orde. Dat
gepleit is voor het versterken van paragraaf 5 van resolutie 1320, heeft
te maken met het belang van robuuste rules of engagement.Artikel 14a van de overeenkomst van Algiers onderstreept de vredeswil
van de partijen. Ethiopië en Eritrea geven bij voorbaat aan dat zij zullen
instemmen met dwangmaatregelen tegen zichzelf (onder H) als de overeenkomst
zou worden geschonden.Bij de VN kan geen onzekerheid bestaan over het feit dat Nederland zes
maanden aan de operatie zal deelnemen. In gesprekken met de secretaris-generaal
is deze boodschap in alle toonaarden helder overgebracht. Het is de verantwoordelijkheid
van de VN-organisatie zelf om voor vervanging zorg te dragen. Er bestaat geen
twijfel over de inzet die de heer Kofi Annan in dit kader zal plegen.Op 18 juni hebben beide partijen het akkoord getekend. Zij hebben zich
er tot nu toe aan gehouden. Berichten over schermutselingen zijn nooit bevestigd
door hulporganisaties of anderen die op vitale punten in het grensgebied zijn
geweest. Tijdens de proximity talks is de agenda van de verdere onderhandelingen
en vredesbesprekingen bepaald. Door de OAE en de Algerijnse onderhandelaars
is besloten een pauze in de onderhandelingen in te lassen. De ervaring van
de afgelopen periode is dat deze rust gunstig heeft uitgewerkt op de onderhandelingsbereidheid
bij de partijen. Deze bereidheid is benadrukt in de diverse gesprekken, niet
alleen met de Nederlandse regering, maar vooral ook met de Amerikaanse regering,
die dicht bij het proces betrokken is. De partijen willen vrede, ontwapenen
en weer werken aan de economische ontwikkeling van de landen. De bereidheid
om de onderhandelingen serieus te nemen, blijkt ook uit de afspraak om de
proximity talks op 23 oktober a.s. in Algiers te hervatten. De belangrijkste
onderwerpen daarbij zijn de demarcatie, de compensatie en het onderzoek naar
de oorsprong van het conflict. Het vredesproces zal nog wel enige tijd duren.
Het voortouw ligt bij de heer Bouteflika, oud-voorzitter van de OAE. Daarnaast
is er betrokkenheid van de VN en van de EU, in de persoon van de heer Serri.
Nederland wil via de ambassadeur in bijzondere dienst bij het vredesproces
betrokken worden, bijvoorbeeld als waarnemer. Er zal voor worden gezorgd dat
er vanuit de EU natuurlijke belangstelling is voor dit vredesproces. Hierbij
kan verwezen worden naar het precedent met de Sinaï.Nederland zal per 31 december 2000 de Veiligheidsraad verlaten. Er zal
op worden toegezien dat alle informatie rond dit proces voor Nederland beschikbaar
blijft. Dit zal een belangrijke taak voor de permanente vertegenwoordiger
zijn. Nederland is uiteraard aanwezig bij de briefings van de troepenleverende
landen. Deze briefings zijn veel gedetailleerder dan datgene wat de raad vervolgens
krijgt voorgelegd. Er zal worden gezorgd voor de infrastructuur om rechtstreeks
contact te hebben met de landen die in de Veiligheidsraad zitten, bijvoorbeeld
Frankrijk en de VS. De Kamer zal op gezette tijden te horen krijgen op welke
wijze de beïnvloeding verloopt.Daarnaast geeft Nederland natuurlijk ontwikkelingssamenwerking. In dit
verband is in de brief gesproken van een impuls voor het proces. De stapsgewijze
ontdooiing van de bilaterale ontwikkelingsgelden geeft Nederland invloed op
het gedrag van beide landen, juist omdat ze economisch aan de grond zitten.Het is duidelijk dat sprake moet zijn van een integrale benadering, nationaal
en internationaal. De brede aspecten van veiligheid, conflictbeheersing, vredesopbouw,
wederopbouw en humanitaire aspecten moeten in een gecoördineerde aanpak
gestalte krijgen, zowel in het kader van de VN als in bilateraal verband.
Het is de verantwoordelijkheid van de speciale vertegenwoordiger om de coördinatie
te verzorgen tussen de betrokken VN-instellingen en NGO's. De VN is zich,
mede dankzij de discussie rond het Brahimirapport, meer bewust geworden van
het belang van samenwerking bij dit soort operaties. Er zal sprake zijn van
een interagency approach. McNamara, de speciale coördinator voor internal
displacement, zal binnenkort beide landen bezoeken. In die missie zullen de
betrokken VN-organisaties worden meegenomen.Ook in de Nederlandse rol zal sprake moeten zijn van een integrale aanpak.
Voor Nederland is op dit moment aan de orde de bijdrage aan de demarcatie
van de grens via het VN-trustfund. Demarcatie is van belang als basis voor
de oplossing van het conflict. Er wordt een bijdrage aan de OAE voorbereid
om waarnemers te kunnen leveren. Er moet sprake zijn van even-handed humanitaire
hulp. Nederland ondersteunt beide partijen met ongeveer 20 mln. aan humanitaire
hulp. De structurele ontwikkelingssamenwerkingshulp is op dit moment bevroren.
Er is een aantal activiteiten in het kader van multilaterale fora. Daarnaast
zijn Wereldbank en IMF in dit kader natuurlijk van groot belang. Nederland
heeft met UNDP en Wereldbank contact gehad over het DDR-programma. Daarbij
is aandacht gevraagd voor dit onderdeel van het programma, dat van wezenlijk
belang is om het conflict terug te schakelen en de manschappen van de legers
een toekomst te bieden.In de toekomst zal sprake zijn van een stapsgewijze ontdooiing van de
structurele hulp. De ijkpunten zullen hier steeds naast gelegd worden als
drukmiddel op het vredesproces. Als ijkpunt kunnen genoemd worden het respecteren
van het staakt-het-vuren, de aankomst van de militaire waarnemers, ontplooiing
van UNMEE, terugtrekking uit bezette gebieden en voortgang met het bereiken
van een duurzaam vredesakkoord. De landen zijn zich er zeer bewust van dat
een hervatting van de militaire operaties een desastreus effect voor henzelf
zou hebben. Daarnaast zijn er nog algemene ijkpunten op het gebied van economisch
en algemeen bestuur, inclusief het transparant maken van de defensiebegrotingen.
Het is nodig dat de defensie-uitgaven dalen. Ook hiervoor geldt even-handedness.Er is gewezen op het rapport van de secretaris-generaal van de VN van
18 september jl., waarin wordt vermeld dat de programma's en actieplannen
van Eritrea en Ethiopië nog niet volledig zijn gefinancierd. Nederland
heeft hieraan een bijdrage geleverd. De VN heeft de financiering voor dit
jaar geregeld. Voor volgend jaar zullen nieuwe appeals worden gedaan. Nederland
zal daaraan zijn steen bijdragen en zal in de EU andere landen oproepen om
datzelfde te doen. De collega voor Ontwikkelingssamenwerking zal de Kamer
van de voortgang in dezen op de hoogte houden.Er is een mandatoir wapenembargo van de VN. Nederland heeft zich steeds
ingezet voor naleving van dit type embargo's en voor een verbetering van de
implementatie ervan. Echte waterdichte garanties ten aanzien van dit type
embargo's vereist in feite een afzonderlijke implementatiemacht. Het is uiteraard
geen taak van UNMEE. Landen waarvan bekend is dat zij wapens hebben geleverd,
zullen daarop in het kader van de gesprekken van kandidaat-leden met de EU
worden aangesproken.Mensenrechtentaken behoren formeel niet tot het mandaat van UNMEE. De
secretaris-generaal van de VN heeft gevraagd of het mogelijk is om internationale
ambtenaren de mensenrechtensituatie te laten monitoren. Dit past in het nastreven
van een integrale aanpak. De minister van Defensie constateerde dat
de heer Verhagen een hoofdstuk VII-operatie prefereerde, maar wees erop dat
de internationale steun voor een dergelijk idee nihil is. Voor een dergelijke
operatie zijn om te beginnen al 300 000 à 400 000 militairen
nodig. De bezwaren van enkele fracties tegen de voorgestelde operatie zijn
wat onhelder. Richten de bezwaren zich tegen een vermeend te hoog risicoprofiel
of worden de bezwaren ingegeven door het idee dat de operatie niet kan bijdragen
aan de doelstelling? Het doel van de missie is helder. Het gaat om partijen
die jarenlang getracht hebben hun conflicten langs militaire weg op te lossen.
Het doel is dat zij dat in de toekomst op een vreedzame wijze gaan doen. De
partijen hebben zelf om een vredesmacht gevraagd, omdat zij beseffen dat het
probleem dat zij moeten oplossen bijzonder groot is. Het is helder dat niet
van de ene op de andere dag een ideaalbeeld is ontstaan. Er zijn diepe wonden
van een langdurige oorlogsperiode. De verontrustende signalen geven juist
aan dat de partijen het niet alleen aankunnen. Desalniettemin is er een vredeswil,
waarbij om hulp wordt verzocht. De secretaris-generaal van de VN acht de randvoorwaarden
daarvoor aanwezig. Gezien dit alles, lijkt het logisch dat deze missie de
doelstelling dichterbij kan brengen. UNMEE kan daar het belangrijkste doen
wat voor het gebied gedaan kan worden, namelijk het voorkomen van een nieuwe
oorlog. Alle hulpverlening, alle opvang is zinledig als het proces van vrede
faalt. Als er weer oorlog is, nemen de problemen voor de vluchtelingen alleen
maar toe.Is deelname aan UNMEE verantwoord? Tijdens de hoorzitting heeft de chef
defensiestaf gezegd dat de bewapening adequaat, zelfs robuust is. Het kabinet
is het daarmee eens. Een belangrijk deel van de Kamer acht het echter van
betekenis om additioneel vier Apachehelikopters aan het arsenaal toe te voegen.
Hoewel dit niet de eerste voorkeur van het kabinet is, kan het er akkoord
mee gaan, zij het dat er enige randvoorwaarden aan moeten worden gesteld.
Zo moet plaatsing in het gebied worden afgewezen. De voordelen daarvan zijn
duidelijk minder dan de nadelen. Plaatsing in de regio zou echter een bijdrage
kunnen leveren aan de verschillende elementen van contingency, aan het voorkomen
van problemen. In het worst-casescenario kan in dit verband gedacht worden
aan de exitstrategie. In minder extreme vorm kan het gaan om incidenten die
een verandering van het risicoprofiel met zich brengen. Indien de risicosituatie
ter plaatse verandert, is het ter beoordeling van de militaire commandanten
ter plaatse of de Apaches een rol kunnen spelen. De chef defensiestaf zal
worden gevraagd om dit uit te werken. Over plaatsing in Djibouti heeft inmiddels
overleg met Frankrijk plaatsgevonden, waarbij Frankrijk zich bereid heeft
verklaard hieraan mee te werken. Vanzelfsprekend zal hierover ook contact
moeten plaatsvinden met de regering in Djibouti. Het is duidelijk dat het
meesturen van vier Apaches een groot aantal operationele vragen oproept. De
Kamer zal daarover nader worden geïnformeerd.Er is grote behoefte aan eenduidigheid over de commandostructuur. Er is
geen sprake van een dubbele sleutel. Die situatie heeft zich voorgedaan bij
twee kapiteins, een VN- en een NAVO-kapitein. Dat is bij deze operatie niet
aan de orde. UNMEE is een VN-operatie. Het is niet goed voorstelbaar dat deze
operatie voor de volle 100% in handen van een militair wordt gelegd. Er is
sprake van een militaire operatie onder verantwoordelijkheid van een politiek
orgaan. Ter plaatse moet er altijd afstemming zijn tussen de politieke en
militaire verantwoordelijkheid. Het gaat erom dat de militair verantwoordelijke
zijn verantwoordelijkheid kan waarmaken. Bij dit alles zijn twee zaken van
belang. In de eerste plaats bevat het Brahimirapport hierover heldere passages.
De militaire commandant moet ruimte hebben en daarvoor zijn dus heel korte
lijnen nodig. De secretaris-generaal van de VN geeft de speciale vertegenwoordiger
dan ook de ruimte. In de tweede plaats wordt vóór de start van
de missie een plan van operatie uitgewerkt tussen de force commander en de
speciale vertegenwoordiger. Hierin worden zoveel mogelijk operationele afspraken gemaakt. Deze afspraken zullen worden getoetst en de Kamer zal worden
geïnformeerd over het oordeel van de minister erover. Degene die door
de secretaris-generaal is aangewezen, is een zeer ervaren diplomaat op dit
punt. Hij is bij vele vredesmissies betrokken geweest en heeft een uitstekende
naam.De operatie is niet zonder risico's. Ten eerste liggen er veel mijnen
in het gebied. Dat er overigens nieuwe mijnen zouden worden gelegd, wordt
niet door informatie bevestigd. De mate waarin medewerking wordt gegeven aan
het ruimen van mijnen, is overigens voor verbetering vatbaar. Het zal aan
de VN en aan de partijen duidelijk worden gemaakt hoe belangrijk optimale
medewerking in dezen is. Er worden veel maatregelen genomen om ervoor te zorgen
dat de risico's voor de operatie zo beperkt mogelijk blijven. De krijgsmacht
heeft daar overigens veel ervaring mee. Zo wordt gebruikgemaakt van open routes
en wordt veel monitoring vanuit de lucht gedaan. Er gaat ook nogal wat ruimingsapparatuur
mee.Een tweede risico is dat van herbewapening. Ook de hoeveelheid bewapening
die na de oorlog nog aanwezig was, is overigens voldoende om een VN-macht
van 4000 man weg te krijgen. Wat wel interessant is, is de vraag waar herbewapening
op wijst. Er zijn berichten dat de munitievoorraden zijn aangevuld en dat
sprake is van vervanging van verloren gegaan materieel. Er zijn geen signalen
dat de landen een andere intentie hebben dan hun uitgesproken vredeswil. In
tijden van onzekerheid en spanning kan niet van de landen worden verwacht
dat zij direct het ideaalbeeld bereiken van een aanzienlijk verlaagde defensie-inspanning.Het derde risico wordt gevormd door incidenten. Berichten over incidenten
in de afgelopen periode zijn tot nu toe door geen enkele bron bevestigd.Het is helder dat de risicoanalyse niet stationair is. Dagelijks wordt
informatie ingewonnen. Elke keer wordt de chef defensiestaf en de militaire
inlichtingendienst gevraagd of de risicoanalyse inmiddels gewijzigd is. Op
het moment dat er veranderingen optreden, zal daar met het kabinet en de Kamer
over worden gesproken. Het is denkbaar dat daardoor ontplooiing van UNMEE
niet langer verantwoord wordt geacht. Er is geen sprake van een automatische
piloot.Er is gevraagd naar de totstandkoming en de hardheid van de termijn van
zes maanden. In eerste instantie heeft een sondering plaatsgevonden in de
richting van Shirbrig. Op het moment dat de verschillende sonderingen positief
uitvielen, is de krijgsmacht gevraagd wat de operationele mogelijkheden zijn.
Gelet op de andere verplichtingen en de beschikbaarheid is gekozen voor een
termijn van zes maanden. Gewoon om operationele redenen is een langere termijn
al niet mogelijk. Met de veiligheidsanalyse heeft het in ieder geval niets
te maken. Als de veiligheidssituatie voor zes maanden verantwoord wordt geacht,
is dat ook voor negen maanden het geval. De termijn van zes maanden is overigens
conform het Shirbrig-concept. Hoewel de secretaris-generaal liever een langere
aanwezigheid had gezien, werd het Nederlandse principeaanbod met grote dankbaarheid
aanvaard. Het lijkt niet reëel om vanwege mogelijke morele problemen
bij de afloop van de termijn, indien bijvoorbeeld de aflossing onvoldoende
is geregeld, maar helemaal van de missie af te zien.Voor de vluchtelingen is het het belangrijkst dat het staakt-het-vuren
gehandhaafd wordt en het vredesproces wordt voortgezet. Daar ligt ook de belangrijkste
verantwoordelijkheid van UNMEE voor de vluchtelingen. Ook als er onverhoopt
toch weer schermutselingen plaatsvinden en zelfs een nieuwe oorlog dreigt
te ontstaan, is de taak van UNMEE helder. UNMEE heeft mandaat noch mogelijkheden
om vluchtelingen te beschermen. In andere situaties is daar onhelderheid over
geweest en het verleden heeft geleerd dat dat funest is. Er zijn echter situaties
denkbaar waarin geen zwart-witoplossing mogelijk is. In dit verband kan de
parallel met het werk van politieagenten worden getrokken. Hoewel zij beschikken
over heldere instructies, waarin de eigen veiligheid zeer centraal
staat, zijn er altijd weer situaties waarin agenten anders handelen. Dat gebeurt
op inschatting van de mensen zelf. Het heeft te maken met eigen afwegingen
rond essentiële zaken van eer en geweten. De regering noch de Kamer kan
voor alle eventualiteiten een scenario opstellen en zij moeten dat ook niet
willen. In de communicatie met het bataljon wordt veel aandacht aan deze kwestie
gegeven. Men kent het mandaat en mag achteraf niet het verwijt krijgen dat
men slechts conform dat mandaat heeft gehandeld.De voorgelegde planning is helder. Het moment van ontplooiing wordt op
grond van politieke overwegingen vastgesteld. Bezien wordt wanneer ontplooiing
op een verantwoorde wijze kan plaatsvinden. Het zal op zijn vroegst eind november,
begin december worden. Vertraging kan zeker niet worden uitgesloten, maar
vooralsnog is 1 december een reële mogelijkheid. Er is geen reden om
eraan te twijfelen dat de voorbereiding dan voldoende zal zijn geweest. De
lessen die van het verleden zijn geleerd, worden in dezen nadrukkelijk opgevolgd.
Te denken valt aan de gezondheidszorg, aan psychische begeleiding. De staatssecretaris
heeft er vorige week vierenhalf uur over gesproken. Het heeft een bijzonder
hoge prioriteit op het departement. Het zou onvergeeflijk zijn om in dezelfde
fouten te vervallen.Over de rules of engagement kan geen misverstand bestaan. De secretaris-generaal
van de VN heeft verzekerd dat ze robuust zullen zijn en de regering zal dit
scherp toetsen. Er zal geen seconde worden geaarzeld om bezwaar te maken als
de rules of engagement onvoldoende lijken te zijn. Als ze niet aan de maat
zijn, zal Nederland niet aan UNMEE deelnemen. Overigens zal de Kamer van de
rules of engagement op de hoogte worden gesteld.De kern van de redenering van de regering is gebaseerd op de risicoanalyse.
De risico's zijn laag. Het worst-casescenario wordt wel ontwikkeld, maar wordt
afgewogen tegen deze lage risico's. De exitstrategie is meer dan toereikend.
De gesprekken met de VS en Frankrijk hebben redenen gegeven om te schrijven
dat de regering de overtuiging heeft dat Nederland in geval van nood op deze
landen kan rekenen. Er wordt alle medewerking verleend. De Kamer zal worden
geïnformeerd op het moment dat de exitstrategie voltooid is, vanzelfsprekend
voorzien van een oordeel van de regering.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,ValkDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (RPF/GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der
Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma
(PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Van
der Knaap (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA),
Remak (VVD), Wilders (VVD) en Molenaar (PvdA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF/GPV), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Van den Akker (CDA), Leers (CDA),
Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD)
en Duivesteijn (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van den Berg (SGP), Valk (PvdA), voorzitter, Zijlstra
(PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen (CDA), Hessing (VVD), ondervoorzitter, Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Stellingwerf (RPF/GPV), Essers (VVD), Verhagen
(CDA), M.B. Vos (GroenLinks), Van 't Riet (D66), Van den Doel (VVD), De Haan
(CDA), Koenders (PvdA), Van der Knaap (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Niederer
(VVD), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Oplaat (VVD), Albayrak (PvdA),
Balemans (VVD) en Herrebrugh (PvdA).Plv. leden: Dittrich (D66), Van Oven (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Arib (PvdA), Leers (CDA), Weisglas (VVD), Eurlings (CDA), Ter Veer (D66),
Van Middelkoop (RPF/GPV), De Swart (VVD), Van der Hoeven (CDA), Vendrik (GroenLinks),
Bakker (D66), Blaauw (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Hindriks (PvdA), Ross-van
Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), E. Meijer (VVD), Dijksma (PvdA), Marijnissen
(SP), Van Baalen (VVD), Van Gijzel (PvdA), Wilders (VVD) en Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22831-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl