Voorstel van wet lid Meyer tot wijziging Wet op de adeldom i.v.m. wegnemen enige onrechtvaardigheden in overheidsbeleid; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26028, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

25-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

26028 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEEN 1.1. Probleemstelling1.2. Wet op de adeldom1.3. Herziening van het naamrecht1.4. Vervolg op de motie vrouwelijke lijn1.5. Schending van het VN Vrouwenverdrag1.6. Demografische prognose1.7. Conclusie inzake huidig beleid2. TOELICHTING OP DE ARTIKELEN Artikel I
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26028Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 028Voorstel van wet van het lid jhr. R. A. Meyer tot wijziging van
de Wet op de adeldom om enige onrechtvaardigheden in het overheidsbeleid ten
aanzien van adellijke ouders en hun kinderen weg te nemennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING11. ALGEMEEN 1.1. ProbleemstellingDe recent tot stand gebrachte Wet op de adeldom en de wetsherziening van
het naamrecht hebben er toe geleid dat adellijke vaders voortaan hun adeldom
aan al hun wettige, natuurlijke en adoptief kinderen kunnen doorgeven, mits
die hun adellijke geslachtsnaam dragen. Er is dus een koppeling tussen adellijke
titel en naam. De Minister van Binnenlandse Zaken legt de wet echter zodanig
beperkt uit dat deze koppeling niet geldt voor natuurlijke en adoptief kinderen
die voor 1 augustus 1994 zijn geboren. Dit levert binnen gezinnen de spanning
op dat de jongste kinderen wél van adel zijn, maar de oudste niet.
Daarnaast was het in de Middeleeuwen al mogelijk dat adellijke moeders hun
adeldom konden doorgeven aan hun kinderen volgens het romeinsrechtelijk beginsel
«partus sequitur ventrem».Volgens de bestaande sexeneutrale verervingsregels kunnen zij dat juridisch
nog steeds, wanneer de kinderen eenmaal haar adellijke geslachtsnaam hebben
verkregen. Dit heeft zich de afgelopen drie generaties bij het Huis van Oranje-Nassau
voorgedaan blijkens de naamswijzigingsbesluiten KB 8-2-1901 nr. 5, KB 26-10-1937
nr. 5 en KB 16-2-1966 nr. 70.Sinds 1 januari 1998 stelt de overheid vrouwen niet meer achter in naamrecht.
Adellijke moeders moeten dus net als adellijke vaders hun volledige naam-titel
combinatie aan hun kinderen kunnen doorgeven vanwege de eenheid van het gezinsverband
of om het uitsterven van adellijke geslachten tegen te gaan. Dit wordt echter
belet door de discriminatoire uitleg die het Ministerie van Binnenlandse Zaken
sinds 1990 aan de vanouds sexeneutrale verervingsregels geeft uit vrees voor
een mogelijke toename van de adel langs vrouwelijke lijn.Uit onderzoek blijkt evenwel dat België met hetzelfde adelsstatuut
als Nederland relatief vier maal zoveel adel telt en dat sinds 1815 42% van
de adellijke geslachten hier te lande zijn uitgestorven. Het is daarom merkwaardig
dat het beleid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken er structureel op
gericht blijft om iedere toename van de adel door adelsverlening, inlijving
of vererving zoveel mogelijk tegen te gaan. Hiervoor wordt telkens het excuus van «historisch instituut»
aangevoerd, maar gezien de gebruikte middelen, lijkt dit eerder een eufemisme
voor «doelbewuste versterving» van de – kennelijke ongewenste –
adellijke minderheid. Daarbij gaat men zover dat het Parlement veelal onjuist
of onvolledig wordt geïnformeerd en dat directe discriminatie hier tot
geoorloofd beleidsinstrument is verheven.In de afgelopen kabinetsperiode heeft de overgrote meerderheid van de
Tweede Kamer Minister Dijkstal herhaaldelijk en zelfs bij moties verzocht
deze discriminatie van adellijke moeders en hun kinderen te beëindigen.
Nu de verantwoordelijke bewindsman van Binnenlandse Zaken categorisch heeft
geweigerd zijn discriminatoire interpretatie van de sexe- neutrale verervingsregels
te herzien of deze te wijzigen bij AMVB of wet, ligt een initiatiefwet van
het Parlement voor de hand. 1.2. Wet op de adeldomNa vier jaar departementale voorbereiding en vier jaar parlementaire behandeling
is bij de Wet van 10 mei 1994 (Stb. 1994, 360) een wettelijke regeling op
de adeldom tot stand gebracht. Deze codificatie van het adelsrecht was voorgeschreven
door het additioneel artikel XXV van de Grondwet van 1983.Dit voorzag in een wettelijke basis voor het adelsbeleid, omdat het historisch
adelsartikel 74 «De Koning verleent adeldom» door de toenmalige
wetgever uit de Grondwet was geschrapt. In 1966 had de afdeling grondwetszaken
CZW van het Ministerie van Binnenlandse Zaken in de Proeve van een nieuwe
Grondwet namelijk gesteld dat aan deze grondwettelijke bepaling geen behoefte
meer was, aangezien het Nederlandse recht geen rechten en plichten verbindt
aan de adeldom en het verlenen van adel sinds 1848 «positief-rechtelijk
niet meer betekent dan het toestaan van een bijzonder soort naamsverandering».
Zo verdween de adel na 180 jaar uit de Grondwet om plaats te maken voor de
ambtenaren, die ondanks het deconstitutionaliseringsproces belangrijk genoeg
waren voor een extra regeling van hun rechtspositie (Gw artikel 109) boven
algemene regeling die de Grondwet al gaf in artikel 19, nr. 2 (Van der Pot/Donner,
Handboek van het Nederlandse Staatsrecht, editie 1989, blz. 570). Dit heeft
tot gevolg dat voor het wettelijk afschaffen van de adel thans niet langer
het grondwettelijk vereiste geldt van een tweederde parlementaire meerderheid
en kamerontbinding.Hoewel Minister Dales van Binnenlandse Zaken in de memorie van toelichting
op de Wet op de adeldom (21 485 nr. 3 pag. 1) en nadien bij herhaling
had gesteld dat het vigerend adelsrecht zou worden gehandhaafd en dat het
historisch adelsinstituut zijn grondslag zou verliezen als men zal trachten
het naar eigentijdse denkbeelden te wijzigen of in te richten, bleek de realiteit
toch anders.Verlening van adeldom aan burgers wegens (generaties lang) bewezen maatschappelijke
verdiensten werd bij artikel 2 lid 2 toch afgeschaft, omdat het – anders
dan in België, Groot-Brittannië en Spanje – volgens de Minister
«in deze tijd geen geschikt middel is om personen te onderscheiden».
Wél werd een uitzondering gemaakt voor (ex-)leden van het Koninklijk
Huis. Inlijving van tot Nederlander genaturaliseerde buitenlandse adel werd
door artikel 2 lid 3 en artikel 8 belangrijk beperkt door de nieuwe eis van
een wettelijk erkend en vergelijkbaar buitenlands adelsstatuut.Ten aanzien van de vererving van de adeldom werd de sinds 1815 bestaande
band tussen titel en naam (accessoire honorifique du nom) glashard door de
Minister ontkend uit vrees dat een gestaag uitstervende adel door het nieuwe
naamskeuzerecht langs vrouwelijke lijn weer nieuw leven zou worden ingeblazen
(interne ambtelijke notitie CZW87/N684 d.d. 24 febr. 1987 p. 5). Ook in zaken de historische legitimatie van adelsvererving via de moeder
volgens het romeinsrechtelijk beginsel «partus sequitur ventrum»
in de Middeleeuwen en sinds 1901 enkel door naamswijzigingsbesluiten bij het
Huis van Oranje-Nassau werd het Parlement systematisch onjuist door het Ministerie
van Binnenlandse Zaken geïnformeerd, evenals ten aanzien van het bestaan
van sexeneutrale verervingsregels.Tenslotte werd, ondanks ontraden door de Minister, de uitdrukkelijke historische
regel dat adeldom uitsluitend vererft op de «op de wettige afstammelingen»
uit het geslacht en met de geslachtsnaam van de genobiliteerde (SB 13 februari
1815 nr. 60 jo. KB 18 december 1815 nr. 46) bij amendement (21 485 nr.
12) toch naar eigentijdse ideeën gemoderniseerd om een einde te maken
aan de overheidsdiscriminatie van onwettige en adoptief kinderen.Tijdens de schriftelijke en de plenaire behandeling van de Wet op de adeldom
heeft de Tweede Kamer de Minister bij herhaling gewezen op de ongelijke behandeling
van bepaalde kinderen en ouders in het adelsrecht en het discriminatieverbod
in de Grondwet en internationale Verdragen. Minister Dales erkende (Memorie
van Antwoord pag. 4–5) dat er een «natuurlijke spanning bestaat
tussen beginselen van gelijke behandeling en non-discriminatie zoals neergelegd
in artikel 1 van de Grondwet en artikel 26 van het Internationaal Verdrag
voor Burgerlijke en Politieke Rechten en de adeldom als stelsel van erfelijke
onderscheidingen», maar dit betekende volgens haar niet «dat er
bij de adeldom als zodanig sprake is van ongelijke behandeling of van ongeoorloofde
discriminatie» gezien «de beperkte betekenis die moet worden toegekend
aan de rechtsgevolgen van adeldom». Bovendien had de Afdeling Rechtspraak
van de Raad van State bij toetsing van het adelsbeleid ex artikel 74 van de
Grondwet (De Koning verleent adeldom) nooit tot enige vorm van discriminatie
geconcludeerd. Toch was de Kamer door deze argumentatie niet overtuigd en
bleef aandringen op enige modernisering en gelijke behandeling in het adelsrecht.
CDA en D66 dienden daarom amendementen in: «Adeldom gaat ook volgens
de bestaande regels met betrekking tot adeldom over op buiten het huwelijk
geboren kinderen» en «Adeldom gaat op gelijke wijze over via de
mannelijke en vrouwelijke lijn» (21 485 nrs. 12 en 11).Tijdens
de plenaire behandeling op 13 september 1993 stelde de PvdA voor dit niet
bij wet, maar bij AMVB te regelen op grond van art. 7 lid 2 van de Wet op
de Adeldom als de wens uit de groep zelf zou voortkomen. Minister Dales hield
dit alles af, maar nam uiteindelijk wel de suggestie van het CDA over om een
regeling van de vrouwelijke lijn door te schuiven naar de behandeling van
het naamkeuzerecht. De Hoge Raad van Adel had dit al eerder in zijn advies
van 16 december 1986 pag. 8 en 9 bepleit.Bij stemming werd het amendement van de D66-oppositie dus (nog) aanvaard
en het (principieel moderniserende) CDA amendement om adoptief en natuurlijke
kinderen gelijk te behandelen (21 485 nr. 12) met steun van de regeringspartijen
CDA en PvdA weer wèl, zonder dat de Minister het «ontoelaatbaar»
uitsprak. Vervolgens werd het aldus naar eigentijdse opvattingen gemoderniseerde
adelsrecht unaniem door de Tweede Kamer en de Regering aanvaard. Ook de ambtelijk
secretaris van de Hoge Raad van Adel betuigde zijn instemming in zijn notie
van 30 september 1993.De Eerste Kamer had echter forse kritiek op deze weinig consistente wetgeving
en het verstrekken van onjuiste informatie door het Ministerie van Binnenlandse
Zaken.Minister Van Thijn weigerde echter het wetsontwerp in te trekken en verzette
zich hevig tegen iedere mogelijke toename van de adellijke minderheid door
gelijke behandeling te willen onthouden aan de voor 1994 buiten het huwelijk
geboren kinderen, de Indische adel en de vrouwelijke lijn. Uiteindelijk
bleek «dat de meerderheid van de Eerste Kamer en ook de regering zich
niet verzetten tegen de conclusie, dat de huidige bestaande regeling vererving
in de vrouwelijke lijn toelaat, dat uitsluitend een bepaalde interpretatie
aan de tekst is gegeven, en dat ook andere interpretaties in het licht van
de veranderende maatschappelijke omstandigheden mogelijk zijn». De Wet
op de Adeldom werd maar ternauwernood aanvaard met 30 stemmen voor en 28 tegen.
(Zie vergaderingen Eerste Kamer en E. van Thijn: dagboek Retour Den Haag op
12, 19, 26 april en 10 mei 1994). 1.3. Herziening van het naamrechtBij de behandeling van het naamkeuzerecht (kamerstukken 22 408; Stb.
1997 nr. 161) weigerde de Regering vervolgens om adelsvererving via de moeder
weer mogelijk te maken, evenals vrije naamkeuze ingeval de vader of de moeder
van het kind van adel is. Dit stuitte op de nodige politieke weerstand in
verband met het discriminatieverbod in de Grondwet en diverse internationale
verdragen. Daarop besloot de regering de band tussen adeldom en naam weer
te herstellen, welke eerder bij de Wet op de adeldom ten stelligste was ontkend.
In BW 1:5 lid 10 staat nu dat de adeldom van de vader uitsluitend gekoppeld
aan de adellijke geslachtsnaam van de vader kan overgaan op het kind. De wet
zwijgt echter over de situatie wanneer de moeder van adel is en het kind haar
adellijke naam draagt. Volgens uitleg van Staatssecretaris Schmitz was diezelfde
koppeling tussen titel en naam ineens niet wanneer een adellijke moeder haar
geslachtsnaam met de daarbij behorende titel wil doorgeven aan haar kinderen.
Zij herhaalde de woorden van Minister Dales: «Formeel bestaat er in
het adelsrecht geen relatie tussen adeldom en geslachtsnaam. Naamswijziging
brengt geen wijziging in adeldom. Adeldom gaat er niet door verloren en wordt
er niet door verkregen». (Handelingen II 29 en 30 mei 1996 blz. 86–5834
e.v en 87–5848 e.v.; MvA 21 485 nr. 5 blz. 5). Dit strookt echter
niet met de formele relatie die al in het KB van 18 december 1815 nr. 46 tussen
adeldom en naam werd gelegd, evenals in de adelsdiploma's, de Richtlijnen
voor geslachtsnaamwijziging 1976, 1980, 1989 en 1997, de bestendige praktijk
van het ontstaan en verloren gaan van adeldom in zowel mannelijke als vrouwelijke
lijn ten gevolge van naamswijziging en de koppeling die de Staatssecretaris
zelf in BW 1:5 lid 10 tussen titel en naam heeft gelegd.Omgekeerd is de vraag gerechtvaardigd of ontstaan en verlies van adeldom
in mannelijke lijn door naamskeuze of naamswijziging wel door het BW kan worden
afgedwongen, gezien de stellige ontkenning daarvan in het adelsrecht. Immers
«lex specialis derogat legi generali» en niet omgekeerd!Omdat inmiddels vele verzoeken uit adellijke kring de kamerleden hadden
bereikt, vroeg de Tweede Kamer tijdens de plenaire vergadering op 29 en 30
mei 1996 nogmaals aan de regering om de eerdere toezegging met betrekking
tot de vrouwelijke lijn na te komen. Daartoe werd door de PvdA het –
mede door CDA, D66, VVD ondertekend – amendement (22 408 nr. 20
herdruk) ingediend om artikel 5 lid 10 in te trekken. Immers «de vermelding
dat voor adellijke families ook een vrije naamskeuze geldt is overbodig. Bovendien
is onomstreden dat de titel alleen gekoppeld aan de daarbij behorende naam
overgaat». Na nachtelijk overleg en onder grote druk van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken moest dit echter worden ingetrokken. In plaats daarvan
kwam een motie (22 408 nr. 23) van D66, die mede door CDA, PvdA en VVD
was ondertekend, waarin werd overwogen dat de interpretatie dat adeldom niet
via vrouwen kan overgaan op gespannen voet staat met artikel 1 van de Grondwet,
de Wet gelijke behandeling en diverse internationale verdragen, waaronder
het BUPO-verdrag en het Vrouwenverdrag. Daarom werd uitgesproken dat het wenselijk is dat de adellijke titel ook van de moeder op de kinderen
overerfbaar is en werd de regering verzocht op korte termijn een onderzoek
in te stellen naar de juridische houdbaarheid van haar standpunt. Deze motie
werd met ruime meerderheid van 85% aanvaard. 1.4. Vervolg op de motie vrouwelijke lijnOp 30 september 1996 kwam Minister Dijkstal van Binnenlandse Zaken met
de uitslag van het juridisch onderzoek (25 039 nr. 1).Hij concludeerde dat de wetgever in 1994 de bestaande regels van vererving
via de mannelijke lijn had bevestigd en dat de rechter had geoordeeld dat
deze regels niet in strijd zijn met het gelijkheidsbeginsel in de Grondwet
en Verdragen. Bovendien stelde hij dat de adel «aanzienlijk in omvang
zou toenemen» door de vrouwelijke lijn. Een dergelijke omvangrijke toename
zou niet stroken met het «historisch instituut» en het restrictieve
adelsbeleid dat sedert 1953 werd gevoerd.Op deze conclusies valt echter het nodige af te dingen. Minister Dales
had in strijd met de waarheid de Tweede Kamer verzekerd dat vaststond dat
adeldom alleen via mannen kon worden doorgegeven en dat er geen band was tussen
titel en naam (MvA 21 485 nr. 5 blz. 4 en 5). De Eerste Kamer ontdekte
dat de verervingsregelingen uit 1815 sexeneutraal waren en dat de vrouwelijke
lijn reeds mogelijk was. Bovendien waren deze verervingsregels juist op grond
van het gelijkheidsbeginsel principieel gemoderniseerd ten behoeve van adoptief
en onwettige kinderen en was afgesproken om de regeling van de vrouwelijke
lijn verder te behandelen bij het naamkeuzerecht.Ook de uitspraken van de administratieve rechter inzake de vrouwelijke
lijn waren in juridische kring niet omstreden. (zie noot G.R. de Groot bij
AB 1996 nr. 222; Prof. Mr. M. J. C Kroens c.s. Het hedendaags personen- en
familierecht 1995, blz. 56 e.v.; Dr J.W. Sap, Ars Aequi 1997 blz 565 e.v.)
Zij kunnen hooguit worden begrepen als rechterlijk onvermogen om beschikkingen
te toetsen, die nog voor 1 augustus 1994 waren genomen op basis van het additioneel
artikel XXV van de Grondwet. Evenmin zou de rechter de (uitleg van) Koninklijke
Besluiten en de sexeneutrale verervingsregels uit 1815 dan «onverbindend»
kunnen verklaren.Na 1 augustus 1994 ligt dit uiteraard anders, al wijst de laatste jurisprudentie
nog niet op enige verbetering (Rechtbank Amsterdam AWB 96/11.940 WET).Op 30 maart 1998 heeft Minister Dijkstal in antwoord op schriftelijke
kamervragen erkend dat zijn prognose van een «aanzienlijke groei»
van de adel op geen enkele demografische berekening was gebaseerd. Zelfs kon
hij het huidige aantal adellijke personen niet melden. Dit betekent dat ook
wat dit betreft Minister Dijkstal hierin een beleid voert zonder deugdelijk
onderzoek en gegevens. Op verzoek van de werkgroep Adel en Familierecht heeft
het CBS inmiddels drie varianten doorgerekend en komt bij een aanname van
10 000 adellijke personen en een vaste koppeling tussen titel en naam
op een bescheiden groei van de adel met slechts 1,8% over een periode van
50 jaar wanneer de vrouwelijke lijn wordt mogelijk gemaakt. Maar zelfs als
de adel veel meer in omvang zou toenemen, dan is het niet aan de overheid
om deze minderheid klein te houden.Tijdens het algemeen overleg op 11 december 1996 (25 039 nr. 3) en
het daarop volgend kamerdebat op 18 december 1996 waren alle fractiewoordvoerders
van oordeel dat de conclusies van de Minister niet overtuigend waren en dat
het kabinet de vrouwelijke lijn nu mogelijk diende te maken, hetzij door een
wetswijziging, hetzij door AMVB of door een andere interpretatie. Minister
Dijkstal weigerde andermaal categorisch aan de wensen van de gekozen
volksvertegenwoordiging tegemoet te komen.Daarop diende D66 met CDA, PvdA, Senioren 2000 en VVD een nog zwaardere
motie in (25 039 nr. 2) waarin de regering werd verzocht voor 1 juli
1998 met een voorstel tot wijziging van de Wet op de adeldom te komen opdat
adeldom op gelijke wijze overgaat via de mannelijke en de vrouwelijke lijn.
Deze motie werd met een overweldigende meerderheid van 92% aanvaard.Na vijf maanden bedenktijd antwoordde Minister Dijkstal in zijn brief
van 15 mei 1997 (25 039 nr. 4) dat hij de motie niet wenste uit te voeren,
omdat een toename van de adel langs vrouwelijke lijn strijdig zou zijn met
het «historisch instituut» en het restrictieve adelsbeleid dat
wordt gevoerd. Hoewel de adel voor de wet even gelijk is als iedere andere
burger, wilde hij geen «uitbreiding van een groep mensen die in de samenleving
louter op grond van overerving een bepaalde status heeft die door sommigen
als ongelijk wordt ervaren».Volgens goed parlementair gebruik had het vervolgens op de weg van de
D66-fractie gelegen om na deze weigering een initiatiefwet in te dienen. Dit
zou consequent geweest zijn na aanvaarding van de Wet op de adeldom, het amendement
Scheltema-de Nie (21 485 nr. 11), de motie Dittrich (22 408 nr.
23) en de motie Scheltema-de Nie (25 039 nr. 2). Tot op heden heeft deze
fractie dat echter nagelaten. Achtergrond hiervan is de aanvaarding van een
motie van de Adviesraad van D66 d.d. 7 juni 1997 (nr. 05A), welke was ingediend
door een «bezorgde» D66-wetgevings- ambtenaar. Hierin wordt de
D66-fractie geadviseerd om niet mee te werken aan gelijke behandeling van
de vrouwelijke lijn, omdat de adel anders waarschijnlijk niet zal uitsterven
maar aanzienlijk in omvang zal toenemen. Het was beter zo'n achterhaald instituut
aan zijn eigen discriminerende regels ten onder te laten gaan. «Sterft
het uit dan zal een partij als D66 er geen traan om laten». 1.5. Schending van het VN VrouwenverdragOp 18 maart 1997 bracht de Rapportagecommissie Internationaal Vrouwenverdrag
het rapport «Het Vrouwenverdrag in Nederland anno 1997» (ISBN
90.5250.3699) uit. Hierin wordt met name de directe discriminatie van vrouwen
in de adelswetgeving gewraakt (blz. 53, 54, 144):«Maatschappelijk minder relevant maar in constitutioneel opzicht
even kwestieus, was de weigering van de wetgever om bij de totstandkoming
van de Wet op de adeldom het toen gecodificeerde adelsrecht serieus te toetsen
aan het beginsel van gelijkheid van mannen en vrouwen. De samenhang met het
al aanhangige voorstel tot wijziging van het naamrecht werd door de Kamers
aangegrepen om een gedegen bespreking van deze problematiek uit te stellen.
Blijkens aanvaarding van de motie Scheltema-de Nie is de Tweede Kamer inmiddels
tot de conclusie gekomen dat de Wet op de adeldom alsnog in overeenstemming
moet worden gebracht met het beginsel van gelijkheid van mannen en vrouwen.
Het vertoog van de Regering dat de adeldom «een historisch instituut»
is dat buiten bereik van het gelijkheidsbeginsel behoort te vallen, gaat niet
op. Al was het alleen maar omdat op instigatie van de Kamer de eigentijdse
gelijkstelling van wettige, onwettige en adoptiefkinderen in het adelsrecht
wettelijk werd vastgelegd».Opgemerkt dient te worden dat de artikelen 1 en 2 van het Vrouwenverdrag
rechtstreekse werking hebben en het Koninkrijk der Nederlanden de
resultaatsverplichting opleggen om ook bij historische instituten zoals het
Koningschap, de Adel en de Ridderorden, alsmede de Staten-Generaal en de Raad
van State, categorisch elke vorm van onderscheid, uitsluiting of beperking
op grond van geslacht ongedaan te maken. 1.6. Demografische prognoseMinister Dijkstal heeft de historisch gelegitimeerde vererving via de
moeder steeds afgehouden omdat hij vreesde dat dit zou leiden tot een «aanzienlijke
groei» van de adel. In antwoord op schriftelijke vragen (Aanhangsel
Handelingen 1997–1998 nr. 479) heeft de Minister inmiddels erkend dat
hier «geen bijzondere berekeningen, maar veronderstellingen» aan
ten grondslag liggen. Onbegrijpelijk is daarbij zijn toevoeging dat «de
berekeningen van het CBS deze veronderstellingen lijken te «wettigen».
Het CBS heeft juist berekend dat bij handhaving van de koppeling tussen titel
en naam zowel in mannelijke als in vrouwelijke lijn de adel slechts met 1,8%
over 50 jaar zal toenemen (zie bijlage).Deze geringe groei heeft te maken met de algemene vergrijzing, alsmede
het onderzoeksgegeven van het SCP dat slecht 10% van de vaders voor de naam
van de moeder wil kiezen en dat de vader bij de naamskeuze van het kind bovendien
het vetorecht heeft op grond van BW 1:5 lid 5.Voor een goed onderbouwde prognose heeft het CBS echter meer gegevens
nodig, zoals het huidige aantal adellijke personen, het aantal huwelijken
waarbij beide partners van adel zijn, het precieze aantal geboortes, de leeftijdsopbouw
enz.Het probleem doet zich voor dat deze gegevens niet beschikbaar zijn omdat
het filiatieregister van de adel ernstige lacunes vertoont en nog niet is
geautomatiseerd. Het door de Minister opgegeven aantal van 99 geboortes sinds
augustus 1994 zou statistisch minstens 410 moeten zijn, indien de Nederlandse
adel inderdaad nog uit 10 000 personen bestaan.Hoewel de Minister van Binnenlandse Zaken sedert 1852 verantwoordelijk
is voor het bijhouden van het filiatieregister, is de Minister van Binnenlandse
Zaken niet bereid dit register te laten vergelijken met de geautomatiseerde
Gemeentelijke Basis Administratie. (Antwoorden 30 maart 1998 nr. 2979807520). 1.7. Conclusie inzake huidig beleidHet komt erop neer dat de Minister hier een beleid voert dat niet van
discriminatoire smetten vrij is, dat niet gebaseerd is op deugdelijk demografisch,
juridisch en historisch onderzoek, dat in strijd is met de Grondwet en diverse
internationale Verdragen en dat indruist tegen de rechtsovertuiging en het
politieke primaat van het Parlement.Daarbij legt de bewindsman nog een opvallende desinteresse aan de dag
om de Kamer correct te informeren en de gesignaleerde misslagen te herstellen.
(Vragen en Antwoorden nrs. 2979802510, 2979803700, 2979807520, 2979808740
en 29709808750) De hardnekkige weigering van de Minister om zijn discriminatoire
interpretaties te herzien of te wijzigen bij AMVB of wet, dwingt nu tot een
initiatiefwetsvoorstel van de Kamer. 2. TOELICHTING OP DE ARTIKELEN Artikel IHet huidige artikel 3 van de Wet op de adeldom is bij amendement (21 485
nr. 12) ingevoerd en ziet blijkens de toelichting op de vererving van adeldom
op natuurlijke en adoptieve kinderen. Volgens de bestaande verervingsregels
uit 1815 was dit niet mogelijk en ging adeldom uitsluitend over op de «wettige
afstammelingen» uit het «geslacht» en met de
«geslachtsnaam» van de oorspronkelijk genobiliteerde. (SBl 13
februari 1815 nr. 60 jo KB 18 december 1815 nr. 46).Deze historische verervingsregels zijn sexeneutraal geformuleerd. Zij
bevatten uitdrukkelijk niet de beperking «in de mannelijke lijn»
en mogen volgens de destijds heersende leer van het Legisme ook niet zo worden
geïnterpreteerd.Bovendien blijkt uit de artikelen 2 en 5 van de Grondwet 1814 dat destijds
onder het begrip «wettige nakomeling» zowel de afstammelingen
in mannelijke lijn als in vrouwelijke lijn moet worden verstaan.Ook artikel 3 is sexeneutraal geformuleerd. Een extra aanwijzing hiervoor
is de definitie die BW 1: 221 lid 1 en 2 geeft van natuurlijke kinderen.De bovenstaande verervingsregels hebben bovendien onmiddellijke werking
volgens Aanwijzing 166 lid 1 en 2 voor de regelgeving. Enig onderscheid in
behandeling tussen voor en na 1 augustus 1994 geboren kinderen is derhalve
niet toegestaan.In BW 1:5 lid 10 is de koppeling tussen adeldom en naam nu ook voor de
natuurlijke en adoptief kinderen van een adellijke vader geregeld. De wet
zwijgt echter over de situatie of de adeldom van de moeder los van haar geslachtsnaam
kan overgaan, dan wel op analoge wijze als de adeldom van de vader.Het nieuwe artikel 3 geeft een duidelijke samenvatting van de bovenstaande
verervingsregels waarbij onderscheid naar geslacht ook niet langer kan worden
«hineininterpretiert».De overgang van adeldom wordt uitsluitend getoetst aan vier criteria:1. de adeldom moet erfelijk zijn verleend;2. de adellijke ouder staat in familierechtelijke betrekking tot het kind3. het kind draagt diens geslachtsnaam;4. het kind is opgenomen in het filiatieregister.Om overgangsrechtelijke problemen te vermijden ziet dit artikel niet op
de overgang van enkele adellijke titels die expliciet bij recht van primo-
genituur zijn verleend volgens KB van 26 maart 1868.Jhr R. A. Meyer XNoot1De in deze toelichting genoemde stukken en bijlagen zijn ter inzage gelegd
bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26028-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl