Miljoenennota 1999 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Nota met bijlagen bij de Miljoenennota 1999
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

15-09-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1 BUDGETTAIRE KERNGEGEVENS 2 DE UITGAVEN EN NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 1997–2003 2.3 Rijksbegroting in enge zin Toelichting2.4 Sociale zekerheid Toelichting2.5 Zorgsector Toelichting2.6 De agentschappen 3 IJKLATTEN VOOR DE INKOMSTEN 3.1 Inleiding3.2 Uitgangspunten Opstelling ijklatDe meevallerformule bij de inkomstenDe tegenvallerformule bij de inkomsten3.3 Vormgeving van het lastenbeleid3.4 De ijklatten4 BELASTINGONTVANGSTEN4.1 De belastingramingen voor 1998 en 1999 4.2 De belastingontvangsten in 19984.3 De invloed van maatregelen op de belastingontvangsten
19994.4 De belastingontvangsten in 19994.5 Meerjarige belastingramingen5 BELASTINGUITGAVEN 5.1 Inleiding«Een belastinguitgave is een overheidsuitgave in
de vorm van een derving of een uitstel van belastingontvangsten die voortvloeit
uit een voorziening in de wet voor zover die voorziening niet in overeenstemming
is met de primaire heffingsstructuur van de wet.»5.2 Overzicht van belastinguitgaven5.3 Wijzigingen in de regelgeving na 1 januari 19985.4 Korte toelichting op de afzonderlijke postenVerlaging lastendruk op ondernemingen 1 Zelfstandigenaftrek2 Extra zelfstandigenaftrek starters3 Meewerkaftrek4 FOR, niet omgezet in stamrecht5 Vrijstelling stakingswinst6 Doorschuiving stakingswinst7 Doorschuiving winst uit aanmerkelijk belang bij aandelenfusie8 Landbouwvrijstelling9 Investeringsaftrek10 Willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen11 Willekeurige afschrijving investeringen continentaal
plat12 Willekeurige afschrijving nieuwe gebouwen in aangewezen
gebieden13 Willekeurige afschrijving starters14 Willekeurige afschrijving laboratoria15 Willekeurige afschrijving arbobedrijfsmiddelen16 Willekeurige afschrijving zeeschepen17 Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)18 Extra zelfstandigenaftrek speur- en ontwikkelingswerk
(S&O)19 Vervroegde afschrijving milieu-investeringen (VAMIL)20 Energie-investeringsaftrek21 Bosbouwvrijstelling22 Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheerVerlaging lastendruk op arbeid 23 Afdrachtvermindering lage lonen24 Doorstroomvermindering lage lonen25 Afdrachtvermindering langdurig werklozen26 Afdrachtvermindering onderwijs27 Afdrachtvermindering kinderopvang28 Afdrachtvermindering zeevaart29 Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk (S&O)30 Scholingsaftrek31 Spaarloonregeling c.a.32 Carpoolregeling33 Feestdagenregeling34 Zeedagenaftrek35 VakantiebonnenVerlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen 36 Groen beleggen37 Vrijstelling voordelen uit bosbezit38 Vrijstelling van rente begrepen in kapitaalsuitkeringen
uit levensverzekering bij leven39 Rentevrijstelling bij kapitaalsuitkeringen uit levensverzekering
bij overlijden («begrafenisuitkering»)40 Gedeeltelijke vrijstelling inkomsten uit kamerverhuur41 Aftrek kosten monumentenwoning42 Saldovrijstelling ontvangen rente43 Dividendvrijstelling44 Tante Agaathregeling45 Vrijstelling premies JeugdspaarwetOverige regelingen 46 Vrijstelling bepaalde uitkeringen47 Kostenforfait niet-actieven48 Aftrek pensioenen voormalig huispersoneel49 Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkering50 Aftrek voor studiekosten51 Giftenaftrek52 Het 45%-tarief53 Het 20%-tarief54 Het 10%-tarief bij herkapitalisatie55 Invorderingsvrijstelling6 HORIZONTALE TOELICHTING 1998–2003Begrotingsgefinancierde uitgavenPremiegefinancierde uitgavenBegrotingsontvangstenOntvangsten premiegefinancierde deel7 VERTICALE TOELICHTING 1997–2003 7.1 InleidingBIJLAGE: Toedeling huisvestingsbudgetten rijkshuisvestingsstelsel ToelichtingUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOntvangsten Beleidsmatige mutatiesUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Beleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesNiet tot een ijklijn behorendKas-transactieverschillenOntvangsten Mee- en tegenvallersNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Beleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenOntvangsten Beleidsmatige mutatiesDesalderingenUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Beleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenOntvangsten DesalderingenUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Beleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Mee- en tegenvallersDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallers Sociale ZekerheidBeleidsmatige mutaties Sociale ZekerheidOverboekingen Sociale ZekerheidNiet tot een ijklijn behorendHerdefiniëring ijklijnen Rijksbegroting in enge zinSociale ZekerheidOntvangsten Mee- en tegenvallers Sociale ZekerheidUitgaven Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinZorgNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Mee- en tegenvallers ZorgUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenHerdefiniëring ijklijnen Rijksbegroting in enge zinUitgaven OverboekingenUitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Beleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Niet tot een ijklijn behorendOntvangsten Niet tot een ijklijn behorendOntvangsten Niet tot een ijklijn behorendUitgavenOntvangsten Niet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinOverboekingen Rijksbegroting in enge zinNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersOverboekingenMee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Mee- en tegenvallersUitgaven Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zinBeleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinOverboekingen Rijksbegroting in enge zinNiet tot een ijklijn behorendOntvangsten Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zinBeleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinNiet tot een ijklijn behorendUitgaven Desalderingen Rijksbegroting in enge zinUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesHerdefiniëring ijklijnenOntvangsten Mee- en tegenvallersUitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOntvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingen8 INTERDEPARTEMENTALE BELEIDSONDERZOEKEN8.1 Interdepartementale beleidsonderzoeken 1998Financiële vernieuwingBedrijfsvoering uitvoerende diensten8.2 Politieke besluitvorming voorgaande ronden Ronde 1995Beheersstructuur rechterlijke organisatieRonde 1996VerkeerstoezichtAcademische ziekenhuizenBekostiging van het stads- en streekvervoerToekomst studiefinancieringRonde 19979 FINANCIËN DECENTRALE OVERHEDEN9.1 Inkomstenbronnen van provincies en gemeentenEigen inkomstenLastenontwikkelingenAlgemene uitkeringen uit het gemeentefonds en het provinciefondsIntensiveringen in het RegeerakkoordSpecifieke uitkeringen9.2 Gemeentelijke belastingen
in perspectiefBeleidsuitgangspuntenPlaatsbepaling van het gemeentelijk belastinggebiedAandacht voor verschillenDilemma's rond het gemeentelijk belastinggebiedHet belang van de gemeentelijke autonomie ten opzichte
van het streven naar beperkte verschillen tussen gemeenten (differentiatie
versus uniformiteit)Zo breed mogelijke heffingsbasis voor de belastinginkomsten
ten opzichte van specifieke onderwerpen van regeringsbeleidEvenwichtige spreiding van lasten ten opzichte van het
kostenveroorzakingsprincipeConclusie9.3 De kapitaaluitgaven van de decentrale overheden en
de financiering daarvan Kapitaaluitgaven van de gemeenten en de provincies Financiering van de kapitaaluitgaven van de gemeenten
en de provincies Decentrale overheden en de eurokapitaalmarktEnquête naar de financiering van de decentrale overheden
in 1998Gebruik derivaten en andere financiële instrumenten10 NEDERLAND EN DE FINANCIËN VAN DE EUROPESE UNIE 10.1 Agenda 2000 en voortzetting van de budgetdiscipline10.2 De financiële kaders van de Europese UnieDe EU-begrotingen 1997–1999Uitputting EU-begrotingOntwikkeling Eigen Middelen10.3 De Nederlandse nettopositieGrafiek 10.3.1 De Nederlandse Nettopositie, in % BNP10.4 De Nederlandse afdrachten11 EMU-SALDO, EMU-SCHULD EN FINANCIERINGSBEHOEFTE 12 STAATSBALANS EN ECONOMISCHE CATEGORIEËN 12.1 Inleiding12.2 Staatsbalans per 31 december 1997 Algemeen Opstelling Staatsbalans volgens ESR 1995Ontwikkeling staatsvermogenConsolidatiekringToelichting op de afzonderlijke balansposten A Niet-financiële activa A1 Winstrechten minerale reservesA2 Overige niet-financiële activaB Vorderingen B1 Chartale en girale betaalmiddelenB2 Verstrekte langlopende leningenB3 Aandelen en overige deelnemingenToelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenToelichting op deelnemingen in internationale instellingenB4 Handelskredieten en transitorische postena. Belastingenb. Overlopende activac. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d. waar tegenover
verplichtingen staand. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projecten.e. Overige vorderingen C Schulden C1 Munten in omloopC2 Dutch Treasury CertificatesC3 StaatsobligatiesC4 Onderhandse StaatsleningenC5 Overige leningen op lange termijnC6 Militaire pensioenenC7 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende passiva b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d. waartegenover
vorderingen staan.c. Overig Voorwaardelijke verplichtingen12.3 Rijksbegroting naar economische categorieën13 HET CONVERGENTIEVERLOOP IN DE EUROPESE UNIE 13.1 Inleiding13.2 De convergentiecriteria13.3 Procedures ter bevordering van het convergentieprocesMultilateraal toezicht en coördinatie van economisch
beleidDe buitensporige tekortenprocedure14 DE REGELS BUDGETDISCIPLINE 14.1 Inleiding14.2 De geïntegreerde set regels budgetdiscipline I. Bereik en definitiesII. Voorkomen van overschrijdingenIII. Signaleren van overschrijdingenIV. Compenseren van overschrijdingenAnnex 1: Afbakening budgetdisciplinesectorenAnnex 2: Toelichting op enkele specifieke onderwerpen
uit de regels budgetdiscipline 1. Bijstelling budgettaire kaders op basis van nominaleontwikkeling2. Eindejaarsmarge3. De uitgavenreserve4. Intensiveringen met gevolgen voor lokale lastendruk5. Statistische correctiesTREFWOORDENREGISTERLIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 521 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200Miljoenennota 1999nr. 2NOTA OVER DE TOESTAND VAN 'S RIJKS FINANCIËNAangeboden 15 september 1998Bijlagen bij de Miljoenennota 1999 1 BUDGETTAIRE KERNGEGEVENS Tabel 1. Budgettaire kerngegevens;
in miljoenen guldens of in % geharmoniseerd BBP Rekening
1997Vermoedelijke uitkomsten 1998Ontwerp-begroting 1999Netto
uitgaven van de collectieve sector1       Netto
uitgaven rijksbegroting in enge zin156 320 161 602 173 820Netto
uitgaven sociale zekerheid100 687 101 799 102 836Netto uitgaven zorgsector48 813 51 326 55 375(Netto uitgaven Budgettair Kader Zorg)56 759 59 68164 390     Financieringstekort Rijk       Begrotingsuitgaven229 238260 166 274 943 Aflossingen–18 953–38 827–43 085Niet-belastingontvangsten–47 162–80 986 –84 039 Uitgifte vaste schuld
en muntslag18 51046 08056 671Uitgavenreserve  250Belastingontvangsten–171 043 –178 395–186 210 Mutatie derdenrekening475 272–31     Feitelijk financieringstekort11 0658 310 18 500 Idem in % BBP1,6%1,1%2,4%    Beleidsrelevant
financieringstekort12 434 15 854  Idem in % BBP1,8%2,1%     Overige
tekorten van de collectieve sector       Vorderingentekort centrale
overheid–2,2%–2,0%–2,3%Vorderingentekort
Sociale fondsen0,4%0,4%0,8%Vorderingentekort OPL0,9%0,2%0,2%        EMU-tekort–0,9%–1,3%–1,3%    Schuld
en schuldquoten (in % geharmoniseerd BBP)       Staatsschuld
(conform EMU-definitie)409 007 421 017 431 967Staatsschuldquote58,1%56,4%55,4%    EMU-schuldquote71,4%68,6%66,4%    Micro-lastenontwikkeling
(mld gld)–1,7 –4,6 1,5     w.v.
belastingen–4,3 –2,8 0,2 w.v. premies2,5–1,0 1,3 w.v. OPL0,1 –0,8 0,0    BBP708 990 751 650 785 900 Harmonisatiereeks–4 500–5 500 –5 500Geharmoniseerd BBP704 490746 150 780 4001 De uitgavenontwikkeling onder de kaders is voor 1997 en 1998
volgens een andere afbakening dan in 1999. Bijlage 2 geeft een nadere onderbouwing
van de wijzigingen die zich voorgedaan hebben in de afbakening. 2 DE UITGAVEN EN NIET-BELASTINGONTVANGSTEN 1997–2003 Tabel 2.1 Uitgaven begrotingen1;
in miljoenen guldensBegrotingen199719981999  RekeningVermoedelijke
uitkomstenOntwerpbegrotingIHuis der Koningin13,113,614,0IIHoge
Colleges van Staat en Kabinet der Koningin283,1306,3304,2IIIAlgemene
Zaken65,368,586,2IVKoninkrijksrelaties331,0366,0270,3VBuitenlandse
Zaken8 870,610 096,711 129,9VIJustitie6 544,47 346,67 646,4VIIBinnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties7 804,57 447,17 746,3VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen37 672,239 850,641 005,8IXANationale
Schuld49 416,569 645,474 282,3IXBFinanciën5 118,66 029,66 467,7XDefensie13 908,614 463,414 140,3XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer7 493,78 077,38 464,3XIBRijksgebouwendienst1 564,81 780,80 XIIVerkeer en Waterstaat11 034,010 937,611 587,8XIIIEconomische
Zaken3 648,13 565,13 769,6XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij4 953,43 484,33 737,3XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid27 690,031 123,331 083,1XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport10 286,111 268,411 200,7HGISInternationale
Samenwerking(7 298,4) (8 149,0) (8 722,2)APAanvullende
posten0  – 437,36 342,6GFGemeentefonds21 664,322 492,523 286,8PFProvinciefonds1 619,91 712,81 785,3ISFInfrastructuurfonds7 378,19 323,310 098,6FESFonds
Economische Structuurversterking1 479,22 545,33 205,8DGFDiergezondheidsfonds0 0  0  EUBelastingafdrachten aan de Europese
Unie7 703,57 698,07 540,0CONConsolidatie– 7 305,5– 9 039,0–10 252,0Totaal229 237,5260 166,2274 943,31 In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking
toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.De totale uitgaven
voor Internationale samenwerking zijn tussen haakjes vermeld.  2000200120022003BegrotingenMeerjarenramingen    14,014,014,014,0I292,3288,8287,4290,9II71,352,751,951,9III283,5286,1285,9285,9IV11 514,512 029,812 426,512 813,2V7 433,77 275,67 283,97 285,4VI7 896,27 929,58 101,28 159,6VII41 637,342 083,842 907,743 463,9VIII77 914,476 844,275 918,462 158,7IXA6 556,06 526,56 458,26 371,7IXB13 783,613 536,413 657,913 576,8X8 321,27 667,16 936,56 673,7XIA0 0  0  0  XIB11 745,811 978,812 092,812 190,4XII3 440,03 339,03 312,23 317,7XIII3 353,73 405,83 389,23 361,7XIV31 460,931 896,632 437,532 726,5XV11 027,610 983,610 957,410 931,1XVI(9 028,4) (9 315,5) (9 654,7) (10 022,5) HGIS11 310,815 000,818 424,522 618,3AP23 134,923 194,123 233,423 229,1GF1 796,91 801,51 801,51 801,5PF10 222,19 958,29 638,310 411,9ISF3 495,02 913,72 638,23 463,4FES0 0  0  0  DGF7 603,07 686,07 944,08 224,0EU–10 438,5–10 192,4–9 706,0–10 734,9CON283 870,2286 500,2290 492,4282 686,4 Tabel 2.2 Niet-belastingontvangsten begrotingen1;
in miljoenen guldensBegrotingen199719981999 RekeningVermoedelijke
uitkomstenOntwerpbegrotingIIHoge Colleges van Staat en
Kabinet der Koningin8,47,57,3IIIAlgemene Zaken6,87,85,6IVKoninkrijksrelaties43,433,525,0VBuitenlandse
Zaken123,8202,5113,5VIJustitie1 082,5952,91 277,9VIIBinnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties621,5464,2506,0VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen3 429,83 278,73 656,0IXANationale
Schuld19 751,847 854,757 918,8IXBFinanciën6 639,210 774,45 428,4XDefensie598,7584,1485,1XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer250,5435,6289,3XIBRijksgebouwendienst79,5148,90 XIIVerkeer en Waterstaat2 708,72 697,91 640,8XIIIEconomische
Zaken7 675,15 343,82 961,8XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij488,1476,9550,5XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid1 049,8795,7816,0XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport387,6389,3313,3HGISInternationale
Samenwerking(222,7) (202,8) (188,8)APAanvullende
posten37,691,51 855,4GFGemeentefonds4,40 0  ISFInfrastructuurfonds7 256,79 034,99 990,3FESFonds
Economische Structuurversterking1 473,52 082,41 620,0AOW-AOW-spaarfonds750,04 337,54 829,8DGFDiergezondheidsfonds0 30,60  CONConsolidatie–7 305,5–9 039,0–10 252,0Totaal47 161,980 986,384 038,81 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale
Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.
De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld.  2000200120022003BegrotingenMeerjarenramingen   7,37,37,37,3II5,65,65,65,6III27,128,024,624,6IV111,9100,198,594,8V1 296,61 304,01 307,51 310,7VI479,4481,8512,1502,8VII3 537,13 487,13 516,53 474,4VIII65 213,264 119,561 185,646 380,1IXA4 7785 069,05 238,15 111,1IXB454,2454,1452,7452,9X231,1188,5127,9127,1XIA00 0  0  XIB1 171,0878,2874,6876,2XII2 923,32 871,32 783,52 777,3XIII502,6565,0561,8561,4XIV828,9841,9853,2853,2XV223,5223,0223,0222,7XVI(157,1)(144,5)(139,4)(132,4)HGIS2 030,01 985,01 940,0–60,0AP0 0  0  0  GF10 214,410 028,79 638,310 411,9ISF1 705,01 749,01 753,01 753,0FES5 411,65 995,26 615,07 226,3AOW39,3111,3103,3101,3DGF–10 438,5–10 192,4–9 706,0–10 734,9CON90 752,690 301,288 116,171 479,8 2.3 Rijksbegroting in enge zin Tabel 2.3.1 Begrotingsuitgaven
binnen uitgavenkader RBG-eng; in miljoenen guldens 19992000200120021
Totale begrotingsuitgaven274 943283 870286 500290 4922
EU-landbouwheffingen5505505505503 Debudgetteringen20004
Aflossing vaste schuld–43 085–45 701–44 274–42 7815
Sociale Zekerheid RBG-eng–26 439–27 175–27 831–28 6336
Zorg RBG-eng–1 471–1 579–1 595–1 6177
Onderlinge betalingen SZ/Zorg–6 345–6 489–6 629–6 7808
VAW/balansverkortingen–1129–1025–400–4009
Netto verstrekking studieleningen–1 320–1 678–1 385–1 17410
Uitgaven FES–3 206–3 495–2 914–2 63811
BTW-compensatie–507–711–710–69612
Bruto relevante uitgaven191 993196 566201 312206 324Tabel 2.3.2 Begrotingsontvangsten
binnen uitgavenkader RBG-eng; in miljoenen guldens 19992000200120021
Totale niet-belastingontvangsten84 03990 75390 30188 1162
Uitgifte vaste schuld en muntslag–56 671–63 966–62 872–59 9383
Gasbaten (excl. FES) en milieuheffingen–3 685–3 797–3 897–3 7974
Ontvangsten FES–1 620–1 705–1 749–1 7535
Netto verkoop staatsbezit–1 829–1 673–1 679–1 7446
Afdracht DNB–1 525–1 475–1 700–1 7757
Rente, agio en disagio–536–785–719–1 5798
Relevante ontvangsten18 17317 35217 68517 530Tabel 2.3.3 Uitgavenkader
RBG-eng; in miljoenen guldens 19992000200120021
Bruto relevante uitgaven191 993196 566201 312206 3242
Relevante ontvangsten–18 173–17 352–17 685–17 5303
Netto relevante uitgaven173 820179 214183 627188 7954
BBP-deflator1,01631,03851,06131,08455 Reëel
uitgavenkader RBG-eng171 033172 570173 021174 085ToelichtingDeze bijlage bevat een toelichting op het reële uitgavenkader van
de rijksbegroting in enge zin. Het uitgavenkader is opgesteld vanuit de begrotingstotalen
zoals die worden gepresenteerd in bijlagen 2.1 en 2.2.De tabellen 2.3.1 en 2.3.2 geven een onderbouwing van de bruto relevante
uitgaven respectievelijk van de relevante inkomsten voor het uitgavenkader
rijksbegroting in enge zin. Diverse correcties tussen de totale begrotingsuitgaven
en de bruto relevante uitgaven respectievelijk tussen de totale niet-belastingontvangsten
en de relevante ontvangsten staan weergegeven in de regels 2 tot en met 11
respectievelijk de regels 2 tot en met 7. Deze correcties dienen enerzijds
om dubbeltellingen te voorkomen met de uitgavenkaders sociale
zekerheid en zorg en anderzijds om te corrigeren voor factoren die het zicht
op de structurele ontwikkelingen vertekenen en daarmee een stabiel begrotingsbeleid
bemoeilijken.De afbakening van het uitgavenkader rijksbegroting in enge zin voor de
periode 1999–2002 heeft enkele wijzigingen ondergaan ten opzichte van
de periode 1995–1998. De rijksbijdrage aan de arbeidsvoorziening (CBA)
en de inkoop van de sociale diensten bij arbeidsvoorziening zijn verschoven
naar het uitgavenkader sociale zekerheid. De rente-uitgaven worden voortaan
op transactiebasis in het uitgavenkader verwerkt in plaats van op kasbasis.
De opbrengst van de omroepbijdragen wordt niet langer aangemerkt als een niet-belastingontvangst
maar beschouwd als collectieve last en dientengevolge meegenomen in de ijklat
voor de ontvangsten. Ten slotte zijn de rente-ontvangsten van de sociale fondsen
en de landbouwheffingen van de Europese Unie toegevoegd aan het uitgavenkader
rijksbegroting in enge zin. De nieuwe afbakening van de drie budgetdisciplinesectoren
is vastgelegd in de regels budgetdiscipline (bijlage 14). 2.4 Sociale zekerheid Tabel 2.4.1 Uitgavenkader
Sociale zekerheid; in miljoenen guldens 19992000200120021 AOW41 03242 39043 73244 9712 ANW3 4773 4373 3673 2753 WAO19 84520 53021 04721 6034 WAZ1 0881 1001 1081 1165 Wgf1 8341 8561 8761 8486 AWF6 5576 5446 5386 6247 Vangnet2 5642 6852 7832 8748 Subtotaal fondsen76 39778 54180 45182 3129 Begroting SZW26 43927 17527 83128 63310 Totaal 102 836105 716108 282110 94511 BBP-deflator1,01631,03851,06131,084512
Reëel uitgavenkader SZ101 187101 797102 028102 301ToelichtingTabel 2.4.1 bevat het reëel uitgavenkader sociale zekerheid voor
de periode 1999–2002. De ijklijn komt overeen met de uitgavenraming
van de verschillende regelingen in deze Miljoenennota en de Sociale Nota 1999.
De afbakening van de ijklijn sociale zekerheid is iets gewijzigd ten opzichte
van de periode 1995–1998. De rijksbijdrage aan de arbeidsvoorzieningsorganisatie
(CBA) en de inkoop van de sociale diensten bij arbeidsvoorziening zijn verschoven
van het uitgavenkader rijksbegroting in enge zin naar het uitgavenkader sociale
zekerheid. Tevens worden intensiveringen op het gebied van specifiek werkgelegenheidsbeleid
aan het uitgavenkader sociale zekerheid toegerekend (met name Instroom/Doorstroom-banen
en Sluitende Aanpak). 2.5 Zorgsector Tabel 2.5.1 Het Budgettair
Kader Zorg; in miljoenen guldens 19992000200120021
Premiegefinancierde uitgaven62 92066 35669 37272 7162
Begrotingsgefinancierde uitgaven1 4711 5791 5951 6173
BKZ nominaal64 39067 93570 96774 3334
BBP-deflator1,01631,03851,06131,08455 Reële
BKZ63 35765 41666 86868 541Tabel 2.5.2 De ijklijn
zorg; in miljoenen guldens 19992000200120021
BKZ nominaal64 39067 93571 96774 3332
Particuliere verzekeringen/WTZ–9 015–9 511–9 936–10 4063
IJklijn zorg nominaal55 37558 42461 03163 9274
BBP-deflator1,01631,03851,06131,08455 Reële
ijklijn zorg54 48756 25857 50658 946ToelichtingTabel 2.5.1 geeft het Budgettair Kader Zorg (BKZ) weer. Het BKZ geeft
de toelaatbare kosten aan van het basis zorgpakket, waarvan de regering vindt
dat het voor iedereen toegankelijk moet zijn (AWBZ- en ZFW-pakket), en van
de begrotingsgefinancierde zorguitgaven die tot de zorg worden gerekend. In
deze Miljoenennota wordt het BKZ in reële termen vastgesteld voor de
periode 1999–2002. De belangrijkste wijziging is de substantieel hogere
volumegroei. Daarnaast is in het nieuwe BKZ ten opzichte van de afgelopen
kabinetsperiode de eigen bijdrage in de ZFW vervallen. Hierdoor vindt een
financieringsverschuiving plaats van particuliere uitgaven naar collectieve
uitgaven. Deze verschuiving verhoogt het BKZ (technisch) ten opzichte van
de vorige kabinetsperiode. Een paar kleinere wijzigingen staan toegelicht
in annex 1 van de regels budgetdiscipline (bijlage 14 bij deze Miljoenennota).Tabel 2.5.2. geeft de opbouw weer van de ijklijn zorg. De ijklijn zorg
bevat het collectief gefinancierde deel van het BKZ. De ijklijn Zorg wordt
afgeleid van het BKZ, door van de BKZ-uitgaven af te trekken de uitgaven voor
het particulier verzekerde ziekenfondspakket en erbij op te tellen de omvang
van de WTZ-omslagpremie. 2.6 De agentschappen Tabel
2.6.1 Agentschapsbegrotingen 1999; in miljoenen guldensNAAM
AGENTSCHAPMoederdepartementingesteld
perLastenGecons. uitgavenBatenGecons. ontvangstenCentrum
tot Bevordering van de Import uit OntwikkelingslandenBUZA199820 8351 29220 084700Immigratie
en Naturalisatie DienstJustitie1994380 74326 429367 31413 460Dienst
Justitiële InrichtingenJustitie19951 967 232301 5901 967 232296 504Centraal
Justitieel Incasso BureauJustitie199655 0557 64855 0552 230Korps
Landelijke Politie DienstenJustitie1998429 05435 937428 06736 100Informatie
Voorziening Overheids PersoneelBZK199515 718–2 19815 8220Centrale
Archief SelectiedienstBZK199710 64440710 860483Basisadministratie
Persoonsgegevens en ReisdocumentenBZK199850 6309 02750 6309 027IT-OrganisatieBZK1999199 53026 993203 53026 993Centrale
Financiële InstellingOCW199690 3655 86590 3652 600Rijks
Archief DienstOCW199644 0844 55744 0844 557Defensie
Telematica OrganisatieDefensie1998402 9000401 0000Dienst
Gebouwen, Werken en TerreinenDefensie1996147 200–600148 4001 000Rijks
GebouwendienstVROM19991 589 900650 1001 589 900652 100Koninklijk
Nederlands Meteorologisch InstituutV en W199576 50029 80071 70023 700Rijks
Dienst voor RadiocommunicatieV en W199662 10059 40059 10057 450SenterEZ199466 3622 26168 0641 761Plantenziektenkundige
DienstLNV199432 53013 31732 35011 617Bureau
HeffingenLNV199826 5254 18726 5253 037LaserLNV199983 323–1 04283 3230College
ter Beoordeling van GeneesmiddelenVWS199625 20922 52025 23022 791Totalen  5 776 4391 197 4905 758 6351 166 1103 IJKLATTEN VOOR DE INKOMSTEN 3.1 InleidingHet Regeerakkoord geeft aan hoe zal worden omgegaan met eventuele meevallers
aan de inkomstenkant. Inkomstenmeevallers die nog betrekking hebben op 1998
worden volledig benut voor extra tekortreductie, inclusief de doorwerking
naar latere jaren. Vanaf 1999 optredende inkomstenmeevallers worden benut
voor een combinatie van extra EMU-tekortreductie en extra lastenverlichting.
Teneinde deze meevallers te kunnen vaststellen zijn ijklatten voor de inkomsten
opgesteld.Deze bijlage bevat zowel de nominale als de reële ijklatten voor
de jaren 1998–2002. Verder wordt ingegaan op de wijze waarop de ijklatten
zijn opgesteld en op de behandeling van zowel inkomstenmeevallers als -tegenvallers. 3.2 Uitgangspunten Opstelling ijklatDe ijklat heeft betrekking op de collectieve lasten vanwege het Rijk en
de sociale fondsen. Collectieve lasten zijn in beginsel alle heffingen met
een verplicht karakter zonder dat daar een direct samenhangende voorziening
tegenover staat. Bij de sociale fondsen gaat het om alle sociale premies.
Bij het Rijk gaat het om alle belastingen, het niet-belastingontvangstengedeelte
van de aardgasbaten exclusief FES-deel (in de rest van deze bijlage aangeduid
met gasbaten) en overige tot de collectieve lasten gerekende middelen (in
de rest van deze bijlage aangeduid met overige middelen). Deze laatste betreffen
milieuheffingen, landbouwheffingen en omroepbijdragen. Omroepbijdragen worden
ook beschouwd als een collectieve last, omdat er geen concrete, individuele,
met de heffing samenhangende tegenprestatie tegenover staat1. In de mediawereld van vandaag kan het bezit van een radio en/of televisietoestel
niet meer gelijk worden gesteld aan het genot van de publieke omroep.De ijklatten zijn gebaseerd op het behoedzame scenario van het CPB, na
doorrekening van het Regeerakkoord, rekening houdend met de fasering van de
economische groei en de loon- en prijsontwikkeling uit hoofdstuk 3.De ijklat voor de belastingen betreft de volledige meerjarige raming van
de belastinginkomsten, zoals die wordt gepresenteerd in bijlage 4. Hierin
zijn ook autonome maatregelen (beleidswijzigingen) verwerkt. De stelselherziening
bij de belastingen is verwerkt voor het jaar 2001. In de ijklat van de belastingen
zijn ook de overige middelen opgenomen.Bij de opstelling van de ijklatten voor de premies is rekening gehouden
met een vermogensinhaal bij de sociale fondsen in twee jaar (1999 en 2000).
De premieontwikkeling in 2002 is gebaseerd op de premiepercentages
uit de CPB-doorrekening. De definitieve vaststelling van de premiepercentages
zal van jaar op jaar plaatsvinden.De ijklat voor de gasbaten is gebaseerd op de meerjarenraming uit de begroting.
Daarbij gaat het alleen om de niet-belastingontvangsten gas voor zover deze
niet in het FES worden gestort (voor de FES-voeding is uitgegaan van 41,5%).
De VpB-gasbaten zijn meegenomen in de belastingraming.De ijklatten worden gedefleerd en jaarlijks aangepast volgens de BBP-deflator-systematiek
die ook bij de uitgavenijklijnen wordt gehanteerd. De meevallerformule bij de inkomstenAlleen inkomstenmeevallers die doorwerken naar volgende jaren (zogeheten
structurele meevallers) vallen onder de meevallerformule. Zo wordt voorkomen
dat incidentele of tijdelijke meevallers leiden tot lastenverlichting, zonder
dat daarvoor structurele dekking bestaat. De meevallerformule treedt in werking
indien de geraamde som van belastingen, premies (bij ongewijzigde tarieven),
gasbaten en overige middelen voor jaar t+1 de som van de ijklatten voor dat
jaar overtreft: een kwart van het verschil is beschikbaar voor lastenverlichting,
driekwart komt ten goede aan tekortreductie. Indien het EMU-tekort ¾%
BBP of minder bedraagt geldt een verdeelsleutel van ½/½. Om
zeker te zijn dat een meevaller slechts eenmaal wordt besteed, wordt het saldo
van de meevaller en de daaruit gefinancierde lastenverlichting bijgeschreven
op een correctiepost voor de ijklatten. De tegenvallerformule bij de inkomstenIndien de geraamde som van belastingen, premies, gasbaten en overige middelen
voor jaar t+1 lager ligt dan de som van de ijklatten voor dat jaar (aangevuld
met de correctiepost), treedt de tegenvallerformule in werking. In navolging
van de meevallerformule wordt een per saldo tegenvaller verdeeld over het
tekort en de lasten: een tegenvaller loopt voor ¾ in het tekort en
¼ in de lasten totdat het tekort 1¾% BBP bedraagt; daarna wordt
de verdeelsleutel ½/½ gehanteerd, zolang de vereisten van het
Verdrag van Maastricht zich hier niet tegen verzetten. In deze opzet worden
mee- en tegenvallers bij de inkomsten symmetrisch behandeld. Ook bij tegenvallers
geldt dat het moet gaan om tegenvallers met een structureel karakter alvorens
de formule in werking treedt.Om te verzekeren dat een inkomstentegenvaller slechts eenmaal wordt gecompenseerd,
wordt de correctiepost voor de ijklatten aangepast voor het saldo van de tegenvaller
en de daarmee samenhangende lastenverzwaring.Het structurele deel van een eventuele inkomstenmeevaller over 1998 zal
worden vastgesteld bij de Voorlopige Rekening 1998. Conform de afspraken uit
het Regeerakkoord zal zo'n meevaller ook ten goede komen aan het EMU-tekort
in latere jaren. Door opname in de correctiepost zal deze structurele inkomstenmeevaller
bij het toepassen van de meevallerformule geen rol meer spelen. 3.3 Vormgeving van het lastenbeleidIn het Regeerakkoord is de omvang van de totale lastenverlichting voor
de periode 1999–2002 vastgelegd. In verband met de herziening van het
belastingstelsel is de voorziene lastenverlichting geconcentreerd in 2001.
De precieze fasering over de jaren zal onderwerp van nadere afweging zijn.Conform de uitgangspunten voor de werking van de ijklat wordt bepaald
of en in welke mate de lasten verlicht (of verzwaard) zullen worden ten opzichte
van de voornemens in het Regeerakkoord. De wijze waarop het lastenpakket zal
worden ingevuld zal van jaar tot jaar worden bezien, waarbij ook de vermogenspositie
van de sociale fondsen zal worden betrokken. De besluitvorming over eventuele
inkomstenmeevallers vindt plaats in augustus. 3.4 De ijklattenTabel 3.4.1. geeft de nominale en de reële ijklatten weer voor de
komende kabinetsperiode. Tabel 3.4.1 IJklatten
voor de inkomsten 1998–2002; in miljoenen guldens 19981999200020012002Nominale
ijklat303 624318 029332 169334 594346 407Belastingen
c.s.180 382188 275195 735199 124205 733Premies120 142127 576134 243133 322138 626Gasbaten3 1012 1782 1922 1492 048      BBP-deflator11,01631,03851,06131,0845      Reële
ijklat303 624312 928319 855315 268319 416Belastingen
c.s.180 382185 255188 478187 622189 703Premies120 142125 530129 266125 621127 825Gasbaten3 1012 1432 1112 0251 8884 BELASTINGONTVANGSTENDeze bijlage bevat een toelichting op de raming van de belastingontvangsten
voor 1998 en 1999. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar
de memorie van toelichting in begroting IX-B. Daar wordt de raming nader kwantitatief
onderbouwd. In de laatste paragraaf is een belastingraming voor de jaren 2000
tot en met 2003 opgenomen, waarin ook de gevolgen van het voorgenomen fiscale
beleid uit het Regeerakkoord zijn verwerkt. Tevens is in bijlage 5 een overzicht
van belastinguitgaven opgenomen. 4.1 De belastingramingen voor 1998 en 1999 Tabel
4.1.1 Belastingontvangsten op kasbasis voor 1997, 1998 en 1999; in
miljoenen guldens Realisatie
1997Ontwerp-begroting 1998Voorjaarsnota 1998Vermoedelijke
uitkomsten 1998Ontwerp-begroting 1999IKostprijsverhogende
belastingen86 74290 13591 66592
53098 530 Invoerrechten3 6813
3203 6203 6903 510 Omzetbelasting49
45151 59052 54053 59556 655 Belasting
op personenauto's en motorrijwielen4 5514
6704 7554 9055 100 Accijnzen15 01216
69016 42015 97016 875 – Accijns
van lichte olie6 4037 2356 9456
6707 015 – Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie4 0884 5404 4904 4404
625 – Tabaksaccijns2 9413
2053 1553 0303 270 – Alcoholaccijns930820940940965 –
Bieraccijns616550620620625 –
Wijnaccijns34340270270375 Belastingen
van rechtsverkeer5 8805 7606 0306
3306 640 – Overdrachtsbelasting4 1824
1054 3004 6004 860 – Assurantiebelasting1
1161 1001 1501 1501 200 –
Kapitaalsbelasting582555580580580 Motorrijtuigenbelasting4
0043 4703 5853 3353 860 Belastingen
op milieugrondslag3 5754 0404 1104
0605 230 – Afvalstoffen- en grondwaterbelasting512535575545570 –
Regulerende energiebelasting1 7062 0352
1602 1553 245 – Belasting op brandstoffen1
3571 4701 3751 3601 415 Verbruiksbelasting
van alcoholvrije dranken en van enkele andere producten418410430440450 Belasting
op zware motorrijtuigen171185175205210      IIBelastingen
op inkomen, winst en vermogen84 23987 52084
81585 79087 590 Inkomstenbelasting4
8614 2203 7854 055–780 Loonbelasting39
79146 20040 87541 18046 385 Dividendbelasting3
2632 9203 0903 5903 725 Kansspelbelasting213230225225240 Vennootschapsbelasting32
33630 50033 16533 11534 180 Vermogensbelasting1
6901 3501 5201 4701 525 Successierechten2
0862 1002 1552 1552 315      IIINiet
aan afzonderlijke belastingsoorten toe te rekenen belastingontvangsten6270757590IVTotaal
generaal171 043177 725176 555178
395186 210Aandeel van het gemeentefonds21 664122
12622 48522 49323 303Aandeel van het provinciefonds1
62021 6731 7131 7131 785Aandeel
van de Europese Unie     1.in de invoerrechten3
6813 3203 6203 6903 5102.in
de omzetbelasting4 0313 9624 0204
0084 030Ten bate van begroting IX-B140 047146
644144 717146 492153 5821 Met ingang van het begrotingsjaar 1997 is de voeding van
het gemeentefonds niet langer een percentage van de totale belastingontvangsten
exclusief invoerrechten en motorrijtuigenbelasting. De voeding uit de belastingontvangsten
is gelijk aan de uitgaven van het gemeentefonds. Deze systematiek geldt met
ingang van het begrotingsjaar 1998 ook voor het provinciefonds.2 0,97% van de opbrengst exclusief die van de invoerrechten
en de motorrijtuigenbelasting.In tabel 4.1.1 staan in de laatste twee kolommen per belastingsoort de
actuele belastingramingen voor 1998 en 1999 weergegeven. Voor 1998 zijn ook
de eerdere ramingen bij de Ontwerpbegroting 1998 en de Voorjaarsnota 1998
opgenomen. De eerste kolom laat de gerealiseerde kasontvangsten in 1997 zien. 4.2 De belastingontvangsten in 1998In tabel 4.2.1 zijn voor 1998 de belangrijkste mutaties ten opzichte van
de Voorjaarsnota 1998 vermeld. Tabel
4.2.1 Raming belastingontvangsten 1998 op kasbasis; in miljoenen guldens Voorjaars-nota
1998Vermoedelijke uitkomsten 1998VerschilKostprijsverhogende
belastingen91 66592 530865Omzetbelasting52
54053 5951 055Accijnzen16 42015 970–450Belastingen
van rechtsverkeer6 0306 330300Motorrijtuigenbelasting3
5853 335–250Overig13 09013 300210    Belastingen
op inkomen, winst en vermogen184 89085 865975Inkomstenbelasting3
7854 055270Loonbelasting40 87541 180305Dividendbelasting3
0903 590500Vennootschapsbelasting33 16533 115–50Overig13
9753 925–50Totaal generaal176 555178
3951 8401 Inclusief niet aan afzonderlijke belastingsoorten toe te
rekenen belastingontvangsten.De raming voor het totaal aan belastingontvangsten is voor
1998 ten opzichte van de Voorjaarsnota 1998 met 1,8 miljard verhoogd.
Deze mutatie vloeit voort uit bijstellingen in het economisch beeld in de
Macro-Economische Verkenning 1999 ten opzichte van het Centraal Economisch
Plan 1998 en uit inzichten vanuit de aanslag- en kasontwikkeling tot en met
juli van de verschillende belastingsoorten. De autonome bijstelling is per
saldo 0,0 miljard.De raming voor de omzetbelasting is ten opzichte van de raming
bij Voorjaarsnota 1998 opwaarts bijgesteld met 1,1 miljard. De hogere
raming is deels het gevolg van hogere geraamde binnenlandse bestedingen in
de Macro Economische Verkenning 1999 ten opzichte van het Centraal Economisch
Plan 1998 in samenhang met de kasontvangsten tot en met juli. Verder is de
raming opwaarts bijgesteld door een autonome mutatie in verband met de BTW-plicht
op de aanleg van infrastructuur voor het openbaar vervoer (+0,4 miljard).
Hiervoor zijn tegelijkertijd de uitgaven op de rijksbegroting in 1998 opgehoogd.
Voor het saldo van uitgaven en ontvangsten is er dus geen effect. De neerwaartse
bijstelling van de raming voor de accijnzen hangt samen met de
ontwikkeling van de kasontvangsten tot en met juli. Zowel de accijns op lichte
olie als de tabaksaccijns komt lager uit dan verwacht bij Voorjaarsnota. Bij
de belastingen van rechtsverkeer daarentegen laat met name de overdrachtsbelasting
een nog gunstiger kasontwikkeling zien dan reeds bij Voorjaarsnota voorzien.
De gunstige kasontwikkeling is het gevolg van de aanhoudend sterke volume-
en prijsontwikkeling op de markt voor onroerend goed. De raming van de overdrachtsbelasting
is met 0,3 miljard verhoogd. Als gevolg van een uitspraak
van de Hoge Raad over grijze kentekens is de raming van de motorrijtuigenbelasting voor 1998 met 0,3 miljard neerwaarts bijgesteld.De raming voor de overige kostprijsverhogende belastingen is
licht opwaarts bijgesteld (met 0,2 miljard). De raming voor de inkomstenbelasting is ten opzichte van de raming bij de Voorjaarsnota
met 0,3 miljard omhoog gegaan. Reden hiervoor zijn de hoger dan geraamde
kasontvangsten over het belastingjaar 1996. In de Voorlopige Rekening 1997
werd een verschuiving in de aanslagoplegging van zelfstandigen verondersteld.
Deze verschuiving heeft zich niet in de verwachte mate voorgedaan. Dit betekent
dat het winstinkomen van zelfstandigen zich gunstiger heeft ontwikkeld dan
eerder verwacht.De raming voor de loonbelasting is opwaarts bijgesteld met
0,3 miljard door de combinatie van een licht hogere raming van de contractloonstijging
en een sterkere groei van de werkgelegenheid. De raming voor de vennootschapsbelasting is ten opzichte van de raming bij de Voorjaarsnota per saldo licht
verlaagd met 0,1 miljard. Deze bijstelling is enerzijds het gevolg van
lagere VpB-opbrengsten uit de gassector door de neerwaarts bijgestelde raming
van de olieprijs en anderzijds het gevolg van hogere VpB-opbrengsten uit de
niet-gassector.Een relatief grote verhoging van de raming (0,5 miljard) heeft plaatsgevonden
bij de dividendbelasting. De kasontvangsten tot en met juli zijn
aanzienlijk hoger uitgevallen dan verwacht. Uit analyse van gegevens uit het
Dividendbelasting Informatiesysteem blijkt dat hiervoor meerdere oorzaken
zijn aan te geven. In de eerste plaats is de afdracht van dividendbelasting
van enkele grote bedrijven meer dan gemiddeld gestegen. Een groot deel van
de dividendbelasting wordt bepaald door een relatief klein aantal grote bedrijven.
Verder is een sterke stijging waar te nemen bij de dividendbelasting afkomstig
van beleggingsfondsen: de gunstige rendementen die deze fondsen hebben behaald,
vertalen zich in hogere dividenduitkeringen. Tot slot kan gewezen worden op
een relatief grote groei van het aantal bedrijven dat dividendbelasting afdraagt.
Hierbij speelt ook de huidige gunstige economische ontwikkeling een rol, waardoor
bedrijven die uit een verliessituatie geraken weer de dividenduitkering kunnen
hervatten. De raming voor de overige belastingen op inkomen, winst en
vermogen is licht neerwaarts bijgesteld met 0,1 miljard. 4.3 De invloed van maatregelen op de belastingontvangsten
1999Als gevolg van maatregelen neemt in 1999 de belastingopbrengst per saldo
af met 1,1 miljard ten opzichte van 1998. Deze afname is het saldo van
fiscale maatregelen met een omvang van –0,6 miljard en overige
maatregelen met een totaal van –0,5 miljard. Deze overige maatregelen
betreffen vooral maatregelen in de uitvoeringssfeer. In tabel 4.3.1 staan
de kaseffecten van verschillende maatregelen uitgesplitst. Omdat vanaf 1999
voor de microlastenontwikkeling de effecten op transactiebasis relevant zijn,
sluit het saldo van de fiscale maatregelen niet volledig aan bij de microlastenontwikkeling
zoals deze neerslaat bij het Rijk (hoofdstuk 3, tabel 3.5.1). Tabel
4.3.1 Effect op de belastingontvangsten 1999 van reeds vaststaande,
bij het parlement aanhangige en voorgenomen maatregelen (mutaties op kasbasis
ten opzichte van 1998); in miljoenen guldensFiscale
maatregelen–401waarvan
vaststaande fiscale maatregelen–764Verhoging
tabaksaccijns150Geleidelijke tariefdaling
a.g.v. GATT-akkoord–197Afbraak douanerechten
hightech-producten–212Doorwerking
verhoging belastingtarief eerste schijf in 1998615Doorwerking
belastingeffecten wijziging arbeidsongeschiktheidsregelingen (PEMBA)–659Overige
vaststaande fiscale maatregelen–461 waarvan
aanhangige en voorgenomen fiscale maatregelen363Verhoging
milieubelastingen en terugsluis (Regeerakkoord)1651–
verhoging energiebelastingen1 020–
andere milieubelastingen en indexatie315–
BTW over energie– en milieubelastingen140–
compensatie bedrijven voor verhoging energiebelastingen–155–
positieve prikkels voor gezinnen en bedrijven–130–
verlaging loon- en inkomstenbelasting gezinnen–1 025Additionele
verlaging tarief nieuwe eerste schijf (Regeerakkoord)–460Verhoging
afdrachtsvermindering kinderopvang (Regeerakkoord)–25Afdrachtsvermindering
voor scholing in non-profitsector (Regeerakkoord)–100Uniformering
voltijdscriterium WVA op 36 uur (belastingdeel) (Regeerakkoord)15Continuering
willekeurige afschrijving zwakke economische regio's–20Reservering
tijdelijke compensatie invoering euro–45Verhoging
belastingtarief huidige eerste schijf in 1999 als gevolg van nabetalingen
aan sociale fondsen880Overige aanhangige
en voorgenomen fiscale maatregelen–47  Overige
maatregelen en niet-endogene effecten–538BTW-heffing
op aanleg van infrastructuur openbaar vervoer en exploitatie113BTW-heffing
door privatisering DLO38Afrekeningen belasting-
en premieheffing tussen Rijk en sociale fondsen (nabetalingen, saldo)150Wijziging
verrekening Rijk en sociale fondsen in 1999 (structurele sleutelwijziging
loonheffing)–1 200Fraudeplan 1996
en meerjarenbeleid Belastingdienst121Fraudeplan
1998179Doorwerking automatische incasso
motorrijtuigenbelasting in 1998200Doorwerking
teruggave wijnaccijns in 1998100Doorwerking
teruggave motorrijtuigenbelasting (grijze kentekens) in 1998 naar aanleiding
van arrest Hoge Raad250Doorwerking wet
aanpassing LB/IB c.a.: verbetering voorlopige aanslagoplegging–300Overig–189Totaal–9391 Een deel van de terugsluis verloopt via de sociale fondsen.
Voor rijksbegroting en fondsen totaal is sprake van volledige terugsluis.Tabel 4.3.1 geeft een overzicht van de maatregelen die van invloed zijn
op de belastingontvangsten in 1999, uitgesplitst naar reeds vaststaande maatregelen,
aanhangige en voorgenomen maatregelen en niet-endogene effecten in de uitvoeringssfeer.Door reeds vaststaande fiscale maatregelen dalen de belastingontvangsten
in 1999 per saldo met 0,8 miljard. Het gaat hierbij onder andere om maatregelen
die reeds in 1998 zijn ingegaan, maar die een doorwerking op de kasopbrengsten
in 1999 hebben. De thans bij het parlement aanhangige en voorgenomen fiscale
maatregelen leiden in 1999 ten opzichte van 1998 tot een stijging met 0,4 miljard.
Door de overige maatregelen en niet-endogene effecten in de uitvoeringssfeer
nemen in 1999 de belastingontvangsten met 0,5 miljard af. Een aantal
maatregelen heeft betrekking op de doorwerking uit 1998. Het gaat hierbij
niet om de kasopbrengsten in 1999, maar om de tegenboeking in verband met
het vervallen van een incidentele maatregel in het voorafgaande jaar. Aangezien in de ramingssystematiek de raming in het voorafgaande
jaar het startpunt vormt, betekent het wegvallen van een dergelijke maatregel
hogere of lagere belastingontvangsten in het daaropvolgende jaar. Afrekeningen
van de gecombineerde loon- en inkomstenheffing tussen Rijk en sociale fondsen
hebben hierdoor een incidenteel effect op de raming in het jaar waarin de
nabetaling plaatsvindt en een tegengesteld effect in het daaropvolgende jaar.
Een ander voorbeeld zijn de teruggaven wijnaccijns, die in 1998 worden afgesloten,
waardoor de raming van de wijnaccijns in 1999 ten opzichte van 1998 met 0,1 miljard
toeneemt. 4.4 De belastingontvangsten in 1999Tabel 4.4.1 bevat een beknopt overzicht van de belastingramingen voor
1998 en 1999. Een uitgebreid overzicht is opgenomen in tabel 4.1.1 aan het
begin van deze bijlage. Tabel
4.4.1 Raming belastingontvangsten 1999 op kasbasis; in miljoenen guldens Vermoedelijke uitkomsten
1998Ontwerpbegroting 1999VerschilKostprijsverhogende
belastingen92 53098 5306 000Omzetbelasting53
59556 6553 060Accijnzen15 97016 875905Belastingen
van rechtsverkeer6 3306 640310Motorrijtuigenbelasting3
3353 860525Overig13 30014 5001 200    Belastingen
op inkomen, winst en vermogen185 86587 6801
815Inkomstenbelasting4 055–780–4
835Loonbelasting41 18046 3855 205Dividendbelasting3
5903 725135Vennootschapsbelasting33 11534 1801
065Overig13 9254 170245Totaal
generaal178 395186 2107 8151 Inclusief niet aan afzonderlijke belastingsoorten toe te
rekenen belastingontvangsten.De totale opbrengst aan rijksbelastingen in 1999 zal naar verwachting
186,2 miljard bedragen. De opbrengst stijgt met 7,8 miljard ten
opzichte van 1998 (stand Vermoedelijke Uitkomsten 1998). Deze stijging is
het saldo van –0,9 miljard aan maatregelen en 8,7 miljard
aan endogene groei. De belangrijkste maatregelen zijn opgenomen in tabel 4.3.1.
Voor de afzonderlijke belastingsoorten volgt hieronder een korte toelichting.
De endogene groei van 8,7 miljard is het gevolg van de groei van de bestedingen,
de toename van de werkgelegenheid en de winstontwikkeling.De geraamde opbrengst van de omzetbelasting bedraagt 56,7 miljard
voor 1999. Dit is een toename van 3,1 miljard ten opzichte van de vermoedelijke
uitkomst voor 1998. Deze stijging wordt voor 2,5 miljard veroorzaakt
door de prijs- en volume-ontwikkeling van de consumptieve bestedingen; voor
0,6 miljard is de stijging het gevolg van maatregelen, waaronder het
overbrengen van drinkwater naar het algemene BTW-tarief.De geraamde opbrengst van de accijnzen in 1999 neemt toe met
0,9 miljard. Deze toename is het gevolg van de volumestijging en diverse
maatregelen. Genoemd kunnen worden de indexatie van de brandstofaccijnzen
(0,2 miljard), de verhoging van de tabaksaccijns (0,2 miljard) en
het effect van het vervallen van de belastingvrije verkoop op luchthavens
en veerboten.De raming van de opbrengst voor de belastingen op milieugrondslagvoor 1999 bedraagt 5,2 miljard. Dit is een stijging
van 1,2 miljard ten opzichte van de vermoedelijke uitkomst voor 1998.
Deze sterke mutatie vloeit vrijwel geheel voort uit de afspraak uit het Regeerakkoord
om de verhoging van de belastingen op milieu (en de daarmee samenhangende
compensatie) gefaseerd vanaf 1 januari 1999 in te voeren.De geraamde opbrengst van de belastingen van rechtsverkeer
neemt van 1998 op 1999 toe met 0,3 miljard. Deze stijging is voornamelijk
het gevolg van de verwachte volume- en prijsstijging op de woningmarkt in
1999. De opbrengst van de motorrijtuigenbelasting stijgt ten opzichte
van de vermoedelijke uitkomsten 1998 met 0,5 miljard. Deze stijging is
de som van een endogene groei van 0,1 miljard als gevolg van de groei
van het wagenpark en van de effecten van maatregelen (0,5 miljard). Dit
effect wordt voornamelijk veroorzaakt door het wegvallen van de teruggave
in 1998 in verband met de uitspraak van de Hoge Raad over de grijze kentekens.De geraamde opbrengst voor de inkomstenbelasting voor 1999
bedraagt –0,8 miljard. Dit is een forse afname met 4,8 miljard
ten opzichte van de vermoedelijke uitkomst over 1998. Voor het grootste deel
hangt de afname samen met een verschuiving tussen de loonbelasting en de inkomstenbelasting.Vanaf 1 januari 1999 zullen namelijk alle verminderingen van loonbelasting
vanwege aftrekposten (de zogenaamde loonbeschikkingen) niet langer door de
werkgever worden verrekend met de loonbelasting via de maandelijkse salarisbetaling,
maar rechtstreeks worden uitbetaald door de Belastingdienst aan de belastingplichtige
via een voorlopige teruggaaf inkomstenbelasting.De opbrengst voor de loonbelasting voor 1999 wordt geraamd
op 46,4 miljard. Dit is een toename van 5,2 miljard ten opzichte
van de vermoedelijke uitkomst over 1998. Deze stijging is de som van maatregelen
met een omvang van 1,9 miljard en de endogene stijging van de macro-economische
loonsom als gevolg van de loon- en de werkgelegenheidsontwikkeling (3,3 miljard).
Kwantitatief gezien de belangrijkste maatregel is de vervanging van de loonbeschikking
door de voorlopige teruggaaf inkomstenbelasting (zie toelichting inkomstenbelasting).De geraamde opbrengst van de vennootschapsbelasting neemt in
1999 toe met 1,1 miljard ten opzichte van het niveau in 1998 (33,1 miljard).
Deze toename is een saldo van een autonome daling van 0,4 miljard en
een endogene stijging van 1,5 miljard. De gunstige winstontwikkeling
in de afgelopen jaren werkt door in de voorlopige aanslagoplegging over het
belastingjaar 1999. Hierdoor wordt een groter deel van de totale verwachte
opbrengst over 1999 al in 1999 zelf ontvangen. De endogene groei wordt negatief
beïnvloed door de VpB-opbrengsten uit de gassector, die van 1998 op 1999
met 0,5 miljard afnemen. Deze daling hangt samen met de (voorziene) ontwikkeling
van de olieprijs.De raming van de opbrengst voor 1999 voor de overige belastingen
op inkomen, winst en vermogen ligt 0,2 miljard hoger dan het geraamde
eindniveau voor 1998. Deze stijging doet zich voor bij de dividendbelasting , de successierechten en de vermogensbelasting.
Hierbij speelt de gunstige winstontwikkeling in 1998 en de gestegen waarde
van specifieke vermogensbestanddelen als huizen en effecten een rol. 4.5 Meerjarige belastingramingenDe meerjarige belastingraming zoals gepresenteerd in tabel 4.5.1 is voor
de jaren 1998 en 1999 in het voorgaande toegelicht. De raming voor de jaren
2000–2002 is gebaseerd op het behoedzame scenario voor de middellange
termijn van het Centraal Planbureau na verwerking van het Regeerakkoord. Tevens
is het voorgenomen fiscale beleid in de raming verwerkt. De belastingraming
voor 2003 heeft bij gebrek aan een macro-economisch beeld voor
dat jaar een louter technisch karakter. In tabel 4.5.1 zijn zowel de nominale
als de reële meerjarige belastingontvangsten opgenomen. Deze cijfers
vormen het uitgangspunt voor de ijklat van de belastingontvangsten, zoals
toegelicht in bijlage 3. Tabel
4.5.1 Meerjarige belastingraming op kasbasis; in miljoenen guldens 199819992000200120022003Nominale
belastingontvangsten178 395186 210193 660196 950203
415210 700       BBP deflator 11,01631,03851,06131,0845        Reële
belastingontvangsten178 395183 223186 481185
574187 566 5 BELASTINGUITGAVEN 5.1 InleidingTijdens de gecombineerde Algemene financiële beschouwingen en de
behandeling van de begroting van Financiën op 1 oktober 1997 is de toezegging
gedaan in het vervolg jaarlijks een overzicht van belastinguitgaven te verstrekken.
Dit gebeurde mede naar aanleiding van de motie van het lid Van der Ploeg c.s.
(Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 600, nr. 43). Ook in het tiende
rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte wordt geadviseerd om jaarlijks
een budgettair overzicht van belastinguitgaven in de Miljoenennota op te nemen.
In deze bijlage is in tabel 5.2.1 dan ook een overzicht opgenomen van belastinguitgaven
in de loonbelasting, de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting met
een raming van het budgettaire belang voor 1998. Bij het overzicht is uitgegaan
van de stand van wetgeving per 1 januari 1998. Overzichten van belastinguitgaven
voor de jaren 1984 en 1994 zijn eerder verschenen in het rapport «Belastinguitgaven
in de Nederlandse inkomstenbelasting en de loonbelasting», respectievelijk
de «Bouwstenennotitie». Bij het samenstellen van het onderhavige
overzicht is voortgebouwd op de in deze rapporten geformuleerde uitgangspunten.
Een actueel meerjarig overzicht van belastinguitgaven is op dit moment niet
beschikbaar. Daarvoor zou tijdrovend aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn.
Door de jaarlijkse publicatie van belastinguitgaven zal op den duur een beter
zicht ontstaan op de ontwikkeling in de tijd van het budgettaire belang van
belastinguitgaven. Daarbij is dan tevens gelegenheid ramingen uit voorgaande
jaren te actualiseren aan de hand van nieuwe inzichten.Vooropgesteld dient te worden dat een algemeen aanvaarde definitie van
het begrip belastinguitgave («tax expenditure») ontbreekt. Ook
internationaal is het niet mogelijk gebleken overeenstemming te bereiken over
een gemeenschappelijke definitie van dit begrip. Zo blijkt bijvoorbeeld uit
onderzoek van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
(OESO), dat voor zover de lidstaten met het begrip belastinguitgave vertrouwd
zijn, ze er op uiteenlopende wijze inhoud aan geven. In het in 1996 gepubliceerde
rapport «Tax expenditures, recent experiences» is er om die reden
voor gekozen om ieder land volgens zijn eigen definitie invulling aan dit
begrip te laten geven. Van de veertien in het rapport besproken OESO-landen
die, jaarlijks of van tijd tot tijd, een overzicht geven van belastinguitgaven,
presenteren België, Finland, Frankrijk, Portugal en Spanje een dergelijk
overzicht in het kader van de begrotingsbehandeling.Bij de samenstelling van het onderhavige overzicht van belastinguitgaven
is uitgegaan van de definitie die is geformuleerd in het rapport «Belastinguitgaven
in de Nederlandse inkomstenbelasting en de loonbelasting» (Ministerie
van Financiën, 1987, blz. 16): «Een belastinguitgave is een overheidsuitgave in
de vorm van een derving of een uitstel van belastingontvangsten die voortvloeit
uit een voorziening in de wet voor zover die voorziening niet in overeenstemming
is met de primaire heffingsstructuur van de wet.»Voor zover een wettelijke regeling een afwijking vormt van de primaire
heffingsstructuur kan de hierdoor ontstane vermindering van belasting- en
premie-opbrengsten worden aangemerkt als een belastinguitgave. Het begrip
primaire heffingsstructuur kan echter op verschillende manieren worden ingevuld
en is bovendien een begrip dat zich in de loop van de tijd voortdurend ontwikkelt.
Er bestaat derhalve een grijs gebied van regelingen die door sommigen wel
en door anderen niet als belastinguitgaven worden gezien. Ook in het onderhavige
overzicht is een aantal regelingen vermeld, waarvan kan worden betwist of
ze afwijken van de primaire heffingsstructuur (onder meer zeedagenaftrek en
aftrek kosten monumentenwoningen). De progressieve tariefstructuur, het heffingspercentage
voor winst uit aanmerkelijk belang, de tariefgroepindeling en de verliesverrekening
worden in tabel 5.2.1 tot de primaire heffingsstructuur van de wet en dus
niet tot de belastinguitgaven gerekend.Zoals in de Miljoenennota 1996 is aangegeven spelen verschillende factoren
een rol bij de keuze tussen het hanteren van belastinguitgaven of van directe
subsidies. De belangrijkste criteria zijn doeltreffendheid (beleidseffectiviteit),
doelmatigheid (kostenefficiëntie) en de inpasbaarheid binnen de fiscale
structuur. Voorts is een criterium de verenigbaarheid van de maatregel met
budgettaire randvoorwaarden, zoals de ontwikkeling van de microlasten, het
uitgavenkader en de budgettaire beheersbaarheid. Ten slotte is van belang
de verenigbaarheid met EG-recht.Als doelen van de huidige belastinguitgaven kunnen worden genoemd de bevordering
van de werkgelegenheid (onder meer door een gerichte verlaging van de kosten
van arbeid), de bevordering van het ondernemerschap en het internationale
vestigings- en investeringsklimaat, het behoud van natuur en milieu, de versterking
van de technologische infrastructuur en scholing en de bevordering van het
sparen. Belastinguitgaven betekenen een verlaging van de lastendruk voor belastingplichtigen
die hier een beroep op kunnen doen. De maatregelen vormen een belangrijk onderdeel
van het beleid gericht op het bevorderen van een duurzame economische groei
en van de werkgelegenheid. Overigens zijn niet alle belastinguitgaven aan
te merken als stimuleringsmaatregelen. Sommige, kwantitatief overigens niet
onbelangrijke belastinguitgaven, zijn niet gericht op het bevorderen van wenselijke
ontwikkelingen maar kennen een andere achtergrond, bijvoorbeeld bepaalde sociale
of uitvoeringstechnische overwegingen. Als voorbeelden kunnen worden genoemd
de belastingvrijstelling van de individuele huursubsidie en het kostenforfait
voor niet-actieven. Voorts valt te denken aan verhogingen van de zelfstandigenaftrek
in verband met de Wet Premiedifferentiatie en Marktwerking bij Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(PEMBA) en in verband met de invoering van de regulerende energiebelasting.Bij de raming van de aan belastinguitgaven verbonden budgettaire gevolgen
is bezien in welke mate de belastingopbrengsten worden beïnvloed door
het bestaan van iedere regeling afzonderlijk (ervan uitgaande dat de overige
regelgeving onveranderd blijft). De bedragen hebben betrekking op het geraamde
effect op transactiebasis in 1998. Met gedragsreacties is geen rekening gehouden.
Ook de uitvoeringskosten zijn buiten beschouwing gebleven. Voor de bepaling
van het budgettaire belang van regelingen die niet tot afstel maar alleen
tot uitstel van belastingheffing leiden (bijvoorbeeld de regelingen voor willekeurige
afschrijving) is de zogenoemde macro-methode gehanteerd. Deze methode
houdt in dat het aan een bepaald jaar toe te rekenen effect op de belastingopbrengst
in kaart wordt gebracht. Dit effect is in het geval van bijvoorbeeld de willekeurige
afschrijving een saldo van enerzijds de lagere belastingheffing bij de bedrijven
die in het desbetreffende jaar gebruik maken van de regeling (en daardoor
een hoger bedrag kunnen afschrijven) en anderzijds de hogere belastingheffing
bij de bedrijven die in een eerder jaar gebruik hebben gemaakt van deze regeling
(en daardoor in het desbetreffende jaar juist een lager bedrag kunnen afschrijven).
Een andere manier om het budgettaire belang te bepalen van regelingen die
tot belastinguitgaven leiden, is de zogenoemde micro-methode. Bij deze methode
wordt de contante waarde van het verleende belastinguitstel berekend. Om zoveel
mogelijk aan te sluiten bij de systematiek die wordt gehanteerd in de memories
van toelichting op wetsvoorstellen en ook in de begroting, waar het kasstelsel
het uitgangspunt vormt, is in dit geval de macro-methode gehanteerd.Ten aanzien van de geraamde bedragen dient te worden opgemerkt dat deze
uiteraard voor ramingsjaren, maar veelal ook voor realisatiejaren, met onzekerheid
zijn omgeven. In dit verband kan onder meer worden gewezen op de brief (kenmerk
AFEP/91-6) die op 27 maart 1991 naar de Tweede Kamer is verzonden naar aanleiding
van het onderzoek naar de verschillen tussen ramingen en realisaties van de
belastingopbrengsten in 1989. De raming van een belangrijk deel van de in
het overzicht opgenomen regelingen in de loon- en inkomstenbelasting is tot
stand gekomen met behulp van het zogenoemde Inkomens-Informatiesysteem. Dit
is een steekproefbestand, waarin de inkomensgegevens zijn opgenomen zoals
deze zijn vermeld op de loonbelastingkaart en op de aangifte inkomstenbelasting
van de steekproefpersonen. Deze gegevens zijn vervolgens zodanig opgehoogd
dat een totaalbeeld resulteert voor alle belastingplichtigen. In verband met
het feit dat het Inkomens-Informatiesysteem per definitie is gevuld met gegevens
uit het verleden, worden de gegevens, op basis van sociale en economische
ontwikkelingen, zo goed mogelijk geactualiseerd. Het blijft in deze systematiek
echter mogelijk dat bij het beschikbaar komen van recentere gegevens blijkt
dat de realisatie afwijkt van de eerder geraamde bedragen. Dit laatste geldt
ook voor de ramingen die zijn gebaseerd op het Vennootschapsbelasting-Informatiesysteem,
waarin de aangiftegegevens voor de vennootschapsbelasting zijn opgenomen.
Het overzicht in tabel 5.2.1 bevat voorts enkele regelingen waarvan het budgettaire
belang niet of (omdat ze pas recent zijn ingevoerd) nog niet kan worden afgeleid
uit de fiscale gegevensbestanden. Bij de raming van het budgettaire belang
van deze regelingen is in het algemeen uitgegaan van externe, niet-fiscale
gegevens. Overigens dient te worden opgemerkt dat het zicht op het budgettaire
belang van belastinguitgaven de laatste jaren sterk is verbeterd. Veel van
de regelingen die in deze periode zijn ingevoerd zijn gebudgetteerd en/of
worden gemonitoord. Dit geldt onder meer voor de afdrachtverminderingen, de
VAMIL en de energie-investeringsaftrek. Ten slotte dient te worden vermeld
dat het budgettaire belang van sommige regelingen (zoals de landbouwvrijstelling)
sterk kan fluctueren.Bij de Algemene financiële beschouwingen en de behandeling van de
begroting van Financiën op 1 oktober 1997 is mede naar aanleiding van
de motie van het lid Van der Ploeg c.s. (Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998,
25 600 nr. 43) van gedachten gewisseld over de evaluatie van belastinguitgaven.
In de afgelopen jaren is er een toenemende aandacht voor evaluatie van fiscale
wetgeving. De daarvoor in aanmerking komende maatregelen worden regelmatig
geëvalueerd op hun doeltreffendheid en doelmatigheid. Het meest recente
voorbeeld hiervan is de rapportage van de Werkgroep Evaluatie en herziening
fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers. Deze breed samengestelde
werkgroep heeft onder leiding van prof. dr. C.J. Oort de tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers in de inkomstenbelasting en
in de vennootschapsbelasting op hun doelmatigheid en doeltreffendheid beoordeeld.
De rapportage, getiteld «Een duwtje in de rug», is op 29 juli
jl. naar de Tweede Kamer verzonden (nr. AFP 98/314M). Een overzicht van het
algemene evaluatieprogramma, waarin de evaluatie van fiscale regelingen is
geïntegreerd, is opgenomen in bijlage 7 bij de Rijksbegroting (Begroting
IXB). 5.2 Overzicht van belastinguitgavenOp grond van de in paragraaf 5.1 weergegeven uitgangspunten is het in
tabel 5.2.1 opgenomen overzicht van belastinguitgaven samengesteld. De belastinguitgaven
zijn in deze tabel onderverdeeld naar de categorieën: verlaging lastendruk
op ondernemingen (winstsfeer; niet-arbeid), verlaging lastendruk op arbeid,
verlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen en overige regelingen. De eerste
categorie is verder onderverdeeld in de subcategorieën: algemeen, investeringen
in het algemeen, en investeringen ten behoeve van het milieu. De categorie
verlaging lastendruk op arbeid is gesplitst in regelingen die zijn gericht
op werkgevers of regelingen die zijn gericht op werknemers.Het overzicht heeft betrekking op regelingen in de loonbelasting, de inkomstenbelasting
en de vennootschapsbelasting. Voor zover relevant is zowel het belasting-
als het premie-effect opgenomen. Zoals in paragraaf 5.1 reeds is aangegeven,
zijn de geraamde bedragen naar hun aard met onzekerheid omgeven. Tabel
5.2.1 Overzicht van belastinguitgaven in de loonbelasting, inkomstenbelasting
en vennootschapsbelasting in 1998; in miljoenen guldens, budgettair
belang op transactiebasis LB/IBVpBTotaal
belastingPremiesTotaalVerlaging lastendruk op ondernemingen
(winstsfeer; niet-arbeid)     a) Algemeen     Zelfstandigenaftrek755–7558601 615Extra
zelfstandigenaftrek starters40–404585Meewerkaftrek50–502575FOR,
niet omgezet in stamrecht375–375120495Vrijstelling
stakingswinst135–13515150Doorschuiving
stakingswinst50–50–50Doorschuiving
winst aanmerkelijk belang bij aandelenfusie50–50–50Landbouwvrijstelling15050200–200      b)
Investeringen in het algemeen     Investeringsaftrek275230505195700Willekeurige
afschrijving immateriële bedrijfsmiddelen––––<10Willekeurige afschrijving investeringen continentaal plat–6060–60Willekeurige
afschrijving gebouwen aangewezen gebieden–6565–65Willekeurige
afschrijving starters55–5560115Willekeurige
afschrijving laboratoria––––0Willekeurige
afschrijving arbobedrijfsmiddelen–1515–15Willekeurige
afschrijving zeeschepen–1515–15Keuzeregime
winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)–2525–25S&O
zelfstandigenaftrek5–5–5      c)
Investeringen ten behoeve van het milieu     VAMIL251001255130Energie-investeringsaftrek6511518010190Bosbouwvrijstelling––––<
10Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheer––––0      Verlaging
lastendruk op arbeid     a) Gericht op werkgevers     Afdrachtvermindering
lage lonen1 635–1 635–1 635Doorstroomvermindering
lage lonen120–120–120Afdrachtvermindering
langdurig werklozen145–145230375Afdrachtvermindering
onderwijs120–120255375Afdrachtvermindering
kinderopvang50–50–50Afdrachtvermindering
zeevaart60–6095155Afdrachtvermindering
S&O630–630–630Scholingsaftrek2521023525260      b)
Gericht op werknemers     Spaarloonregeling c.a.970–9707451 715Carpoolregeling15–151530Feestdagenregeling95–9595190Zeedagenaftrek––––<
10Vakantiebonnen95–95130225      Verlaging
lastendruk op inkomsten uit vermogen     Groen beleggen30–30–30Inkomsten
bosbezit––––< 1Vrijstelling
van rente in bepaalde kapitaalsuitkeringen250–25075325Rentevrijstelling
bij begrafenisuitkeringen––––<10Gedeeltelijke
vrijstelling inkomsten uit kamerverhuur15–152035Aftrek
kosten monumentenwoning35–351045Saldovrijstelling
ontvangen rente795–7953601 155Dividendvrijstelling195–19525220Tante
Agaathregeling45–45–45Vrijstelling
premies Jeugdspaarwet7–7310      Overige
regelingen     Vrijstelling bepaalde uitkeringen (o.a. huursubsidie)250–2507751 025Kostenforfait
niet-actieven225–225375600Aftrek
pensioenen voormalig huispersoneel––––<
5Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkeringen––––<
10Aftrek voor studiekosten95–9580175Giftenaftrek310203309042045%-tarief260–260–26020%-tarief20–20–2010%-tarief80–80–80Invorderingsvrijstelling30–30110140Opgemerkt dient te worden dat de met de verschillende regelingen gemoeide
bedragen niet zonder meer optelbaar zijn. Dit houdt verband met het feit dat
een fiscale faciliteit in het algemeen invloed heeft op het budgettaire belang
van andere fiscale faciliteiten. Deze interactie wordt met name veroorzaakt
door de progressieve tariefstructuur van de loon- en inkomstenbelasting. Om
toch enige indicaties te kunnen geven inzake het totale budgettaire belang
van de als belastinguitgaven aangemerkte regelingen, zijn in tabel 5.2.2 en
tabel 5.2.3 de bedragen uit tabel 5.2.1 per inkomenscategorie respectievelijk
per doel van de regeling gerangschikt en getotaliseerd. Tabel 5.2.2 Budgettair
belang belastinguitgaven, naar inkomenscategorie; in miljarden guldens belastingpremiestotaalVerlaging
lastendruk op ondernemingen2,71,34,1Verlaging lastendruk
op arbeid4,21,65,8Verlaging lastendruk op inkomsten
uit vermogen1,40,51,9Overige regelingen1,31,42,7Totaal9,64,914,4Tabel 5.2.3 Budgettair
belang belastinguitgaven, naar doel; in miljarden guldens belastingpremiestotaalBevordering
werkgelegenheid3,01,14,1Bevordering ondernemerschap2,11,33,4Behoud
van natuur en milieu0,40,00,4Versterking technologische
infrastructuur/scholing1,10,41,5Bevordering sparen1,30,51,7Overige
regelingen1,71,63,3Totaal9,64,914,4Het totale budgettaire belang van de geïnventariseerde belastinguitgaven
bedraagt (inclusief premies volksverzekeringen) 14,4 miljard. Circa 94%
hiervan heeft betrekking op de loonbelasting, inkomstenbelasting en premies
volksverzekeringen en circa 6% op de vennootschapsbelasting. Het overgrote
deel van de belastinguitgaven heeft betrekking op verlaging van de lastendruk
op ondernemingen en op arbeid (circa 68%).Het budgettaire belang kan ook worden afgezet tegen de per heffingswet
te ontvangen belastingen en premies volksverzekeringen, uitgedrukt in een
percentage hiervan. Voor de loonbelasting, inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen
tezamen bedraagt dat belang circa 12% en voor de vennootschapsbelasting circa
3%.Het belang van nieuwe, in de periode 1995–1998 ingevoerde stimulansen
bedraagt circa 25% van het totaal. Het gaat daarbij met name om een verlaging
van de lastendruk op arbeid als gevolg van de introductie van afdrachtverminderingen. 5.3 Wijzigingen in de regelgeving na 1 januari 1998In verband met de koopkrachtreparatie is per 1 april 1998 het niet-actievenforfait
verhoogd van f 618 naar f 1 033 (structurele derving belastingen
en premies volksverzekeringen circa 445 miljoen). Tegelijkertijd is de
zelfstandigenaftrek, die maximaal f 10 750 bedroeg, verhoogd met
f 335 (structurele derving belastingen en premies volksverzekeringen
circa 50 miljoen). In het Belastingplan 1999 en in een wetsvoorstel tot aanpassing van de
afdrachtverminderingen wordt voorts voorgesteld om met ingang van 1 januari
1999 enige regelingen, die als belastinguitgaven zijn aan te merken, aan te
passen en een nieuwe belastinguitgave in te voeren. In de meeste gevallen
leiden deze wijzigingen tot extra belastingderving, in een enkel geval wordt
het budgettaire belang van de desbetreffende belastinguitgave juist beperkt.
Tabel 5.3.1 geeft een overzicht van de budgettaire gevolgen. Tabel
5.3.1 Aanpassingen c.q. introductie van belastinguitgaven ingaande 1
januari 1999; in miljoenen guldens, budgettair belang op transactiebasis LB/IBVpBTotaal
belastingPremiesTotaalVerhoging zelfstandigenaftrek25–252545Positieve prikkels bedrijven (milieu)––––100Verhoging
voltijdcriterium afdrachtverminderingen van 32 naar 36 uur–20––20–50–70Verhoging
SPAK90–90–90Afdrachtvermindering
scholingskosten non-profitsector110–110–110Continuering
willekeurige afschrijving zwakke economische regio's–2525–25Verhoging
afdrachtvermindering kinderopvang25–25–25Verruiming
afdrachtvermindering kinderopvang en onderwijs10–1015255.4 Korte toelichting op de afzonderlijke postenDeze paragraaf bevat een toelichting op de in tabel 5.2.1 opgenomen posten.
Daarbij wordt in het kort aangegeven wat de verschillende regelingen inhouden
naar de situatie per 1 januari 1998. Verlaging lastendruk op ondernemingen 1 ZelfstandigenaftrekEen belastingplichtige tussen de 18 en 65 jaar die op jaarbasis tenminste
1225 uur werkt in een voor zijn rekening gedreven onderneming, geniet de zelfstandigenaftrek.
Sinds 1 januari 1998 geldt als aanvullende eis dat de in de onderneming gestoken
tijd tenminste 50% bedraagt van de totale hoeveelheid tijd die is besteed
aan het drijven van een onderneming en het verrichten van arbeid (al dan niet
in dienstbetrekking). Deze laatste eis geldt niet indien men korter dan 5
jaar een onderneming drijft. De zelfstandigenaftrek bedraagt per 1 januari
1998 maximaal f 10 750 bij een winst minder dan f 92 610
en neemt geleidelijk af tot f 6 550 bij een winst groter dan f 104 370.
In het kader van de koopkrachtreparatie zijn deze bedragen in per 1 april
verhoogd met f 335. 2 Extra zelfstandigenaftrek startersStarters genieten een extra zelfstandigenaftrek van f 3 697
indien ze in de vijf eraan voorafgaande jaren niet meer dan twee maal de zelfstandigenaftrek
hebben genoten. 3 MeewerkaftrekIndien de partner van een ondernemer meewerkt in zijn of haar onderneming
zonder hiervoor een vergoeding te ontvangen, heeft de ondernemer recht op
de meewerkaftrek. Deze aftrek varieert, naar gelang het aantal uren dat door
de partner in de onderneming gewerkt wordt, van 1,25% van de winst bij ten
minste 525 uur tot maximaal 4% van de winst bij ten minste 1750 uur. 4 FOR, niet omgezet in stamrechtDe fiscale oudedagsreserve biedt ondernemers de mogelijkheid in eigen
beheer een oudedagsvoorziening op te bouwen. Bij staking van de onderneming
kan deze fiscale oudedagsreserve belastingvrij worden omgezet in een stamrecht.
Voor zover dat niet gebeurt, omdat er geen behoefte bestaat aan een dergelijke
oudedagsvoorziening, werkt de regeling als een belastinguitgave. 5 Vrijstelling stakingswinstVan met een gehele of gedeeltelijke staking van een onderneming behaalde
winst is maximaal f 20 000 vrijgesteld van belastingheffing. Voor
belastingplichtigen die de leeftijd van 55 jaar hebben bereikt, wordt de vrijstelling
verhoogd tot f 55 000 in geval van gehele staking. De vrijstelling
wordt per afzonderlijke onderneming toegepast. Het is mogelijk de stakingsvrijstelling
in gedeelten verspreid over verschillende jaren te benutten. 6 Doorschuiving stakingswinstOp verzoek is doorschuiving van stakingswinst zonder belastingheffing
mogelijk in het kader van overdracht van (een deel van) de onderneming in
geval van overlijden, echtscheiding, overdracht van de onderneming aan kinderen
na het bereiken van de leeftijd van 55 jaar, bij arbeidsongeschiktheid of
in geval van inbreng van de onderneming in een naamloze vennootschap of besloten
vennootschap. De belastingplichtige voor wiens rekening de onderneming zal
worden voortgezet, is verplicht de oude boekwaarden van de overgedragen vermogensbestanddelen
over te nemen. 7 Doorschuiving winst uit aanmerkelijk belang bij aandelenfusieOver het voordeel uit de vervreemding van aandelen of winstbewijzen in
het kader van een aandelenfusie hoeft bij aanmerkelijk belanghouders niet
te worden geheven. De bij de aandelenfusie verkregen aandelen of winstbewijzen
worden geacht tot een aanmerkelijk belang te horen. Als verkrijgingsprijs
van de verworven aandelen geldt de verkrijgingsprijs van de vervreemde aandelen. 8 LandbouwvrijstellingOp grond van deze regeling worden voordelen uit landbouwbedrijf die verband
houden met de waardeverandering van de grond niet tot de fiscale winst gerekend,
tenzij deze waardeverandering in de uitoefening van het bedrijf is ontstaan.
De vrijstelling is niet van toepassing indien de waardeverandering verband
houdt met de omstandigheid dat de grond binnenkort niet meer in het kader
van de uitoefening van een landbouwbedrijf zal worden aangewend. 9 InvesteringsaftrekDe investeringsaftrek is een extra aftrek van een gedeelte van het investeringsvolume.
Het maximumniveau bedraagt 24% bij een investeringsvolume tussen f 3 700
en f 63 000, geleidelijk afnemend tot nihil bij een investeringsvolume
van f 545 000 per jaar. 10 Willekeurige afschrijving immateriële bedrijfsmiddelenOp grond van deze regeling kan willekeurig worden afgeschreven op immateriële
activa, die worden verkregen in het kader van de verwerving van een voordien
buiten Nederland gedreven zelfstandig deel van een onderneming. 11 Willekeurige afschrijving investeringen continentaal
platDeze regeling biedt aan olie- en gasproducenten de mogelijkheid om willekeurig
af te schrijven op investeringen in nieuwe bedrijfsmiddelen die bestemd zijn
ten behoeve van de winning van aardolie en aardgas op het continentale plat. 12 Willekeurige afschrijving nieuwe gebouwen in aangewezen
gebiedenOp basis van deze regeling kan ter zake van investeringen in de jaren
1996, 1997 en 1998 tot maximaal 50% van de voortbrengings- of aanschaffingskosten
willekeurig worden afgeschreven op nieuwe bedrijfsgebouwen in aangewezen regio's
met een zwakke economische structuur. Deze regeling geldt voor aan de vennootschapsbelasting
onderworpen lichamen. 13 Willekeurige afschrijving startersStartende ondernemers kunnen op basis van deze regeling willekeurig afschrijven
op bedrijfsmiddelen. De regeling geldt onder meer niet voor investeringen
in bedrijfsmiddelen die ter beschikking worden gesteld aan derden, investeringen
in gronden, in personenauto's en in effecten en is bovendien alleen van toepassing
voor starters die feitelijk een onderneming drijven. 14 Willekeurige afschrijving laboratoriaDeze regeling, waarover nog overleg gaande is met de Europese Commissie
en die om die reden feitelijk nog niet in werking is getreden, zou de mogelijkheid
bieden gedeeltelijk (50%) willekeurig af te schrijven op laboratoriumgebouwen
waarin speur- en ontwikkelingswerk plaatsvindt. 15 Willekeurige afschrijving arbobedrijfsmiddelenOp grond van deze regeling, die per 1 januari 1998 is ingevoerd, kan een
ondernemer willekeurig afschrijven op aangewezen bedrijfsmiddelen die de arbeidsomstandigheden
verbeteren. 16 Willekeurige afschrijving zeeschepenDeze regeling biedt de mogelijkheid om vervroegd af te schrijven op zeeschepen.
Deze regeling kan uitsluitend worden toegepast indien niet wordt gekozen voor
de forfaitaire winstbepaling (zie punt 17). 17 Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)Op verzoek van de belastingplichtige wordt, in afwijking van het algemene
systeem van winstbepaling, de winst uit zeescheepvaart op basis van deze regeling
forfaitair bepaald aan de hand van de tonnage van de schepen waarmee die winst
wordt behaald. 18 Extra zelfstandigenaftrek speur- en ontwikkelingswerk
(S&O)Op grond van deze regeling hebben ondernemers recht op een verhoging van
de zelfstandigenaftrek indien een bepaald deel van de tijd die in beslag wordt
genomen door het voor eigen rekening feitelijk drijven van een onderneming
wordt besteed aan speur- en ontwikkelingswerk. 19 Vervroegde afschrijving milieu-investeringen (VAMIL)Op basis van deze regeling mag willekeurig worden afgeschreven op aangewezen
milieu-investeringen. Deze regeling leidt in beginsel, evenals de andere regelingen
voor vervroegde afschrijving, voor de belastingplichtige tot een liquiditeits-
en rentevoordeel, maar niet tot een belastingvoordeel. 20 Energie-investeringsaftrekOp grond van deze regeling wordt een extra aftrek op de fiscale winst
verleend voor investeringen in energiebesparende bedrijfsmiddelen. Het tegemoetkomingspercentage
bedraagt maximaal 52% bij energie-investeringen tussen f 3 700 en
f 63 000 in een kalenderjaar en neemt af tot 40% naarmate de omvang
van de betreffende investeringen toeneemt. 21 BosbouwvrijstellingDeze regeling houdt in dat voor- en nadelen uit bosbouwbedrijf niet tot
de winst worden gerekend. Er kan worden geopteerd voor het buiten toepassing
laten van deze vrijstelling. Dit laatste is aantrekkelijk in jaren waarin
ter zake van deze activiteiten verliezen worden geleden. Indien gebruik wordt
gemaakt van de optie geldt dit voor ten minste 10 jaar. 22 Vrijstelling vergoeding bos- en natuurbeheerDeze regeling strekt ertoe de op grond van nog aan te wijzen regelingen,
door de overheid verstrekte subsidies voor de kosten van aanleg en instandhouding
van bos en natuur gedeeltelijk vrij te stellen van belastingheffing. De omvang
van het vrij te stellen deel wordt op forfaitaire wijze vastgesteld en is
gekoppeld aan de mate waarin de subsidie geen betrekking heeft op arbeid. Verlaging lastendruk op arbeid 23 Afdrachtvermindering lage lonenWerkgevers genieten de afdrachtvermindering lage lonen voor werknemers
van wie het loon in het desbetreffende loontijdvak niet meer bedraagt dan
het toetsloon voor dat tijdvak. Het toetsloon voor de vermindering lage lonen
bedraagt voor werknemers die de leeftijd bereikt hebben van 23 jaar per kalenderjaar
f 33 396. De vermindering lage lonen bedraagt daarbij maximaal f 3 660
op basis van een 36-urige werkweek. 24 Doorstroomvermindering lage lonenWerkgevers genieten de doorstroomvermindering lage lonen voor werknemers
van ten minste 23 jaar van wie het loon in het desbetreffende loontijdvak
meer bedraagt dan f  33 396 maar niet meer dan f  37 526.
Het recht op de doorstroomvermindering, met een hoogte van f 1 830,
bestaat alleen indien in de 24 voorafgaande maanden recht heeft bestaan op
de afdrachtvermindering lage lonen. 25 Afdrachtvermindering langdurig werklozenDe vermindering langdurig werklozen komt toe aan werkgevers die werknemers
in dienst nemen die beschikken over een verklaring langdurig werkloze en die
een toetsloon hebben van niet meer dan f 37 526 per kalenderjaar.
Deze vermindering bedraagt in 1998 f 4 610. 26 Afdrachtvermindering onderwijsOok de vermindering onderwijs bedraagt in 1998 f 4 610. Deze
geldt voor leerlingen die de beroepspraktijkvorming van de beroepsbegeleidende
leerweg volgen (vroeger: het leerlingwezen), bepaalde studenten in het hoger
beroepsonderwijs met wie een leer-werkovereenkomst is gesloten en bepaalde
categorieën assistenten en onderzoekers in opleiding. Verder geldt onder
meer de voorwaarde dat het loon van deze werknemers niet meer bedraagt dan
het toetsloon, dat ook hier op f 37 526 per kalenderjaar is gesteld.
Deze laatste voorwaarde geldt sinds 1 januari 1998 niet meer voor werknemers
die op het inhoudingstijdstip de 25-jarige leeftijd reeds hebben bereikt. 27 Afdrachtvermindering kinderopvangIndien een werkgever kosten maakt voor kinderopvang voor kinderen jonger
dan 13 jaar van zijn werknemers, heeft hij recht op een vermindering van afdracht
loonbelasting ter grootte van 20% van die kosten. 28 Afdrachtvermindering zeevaartDeze vermindering beloopt met betrekking tot zeevarenden die aan de loonbelasting
zijn onderworpen 40% van het in het loontijdvak verdiende loon, en 10% voor
zeevarenden die wel premieplichtig zijn voor de volksverzekeringen, maar niet
zijn onderworpen aan de loonbelasting. 29 Afdrachtvermindering speur- en ontwikkelingswerk (S&O)De vermindering speur- en ontwikkelingswerk is van toepassing op werknemers
die direct betrokken zijn bij speur- en ontwikkelingswerk. De afdrachtvermindering
bedraagt 40% van het S&O-loon van die werknemers. Voor zover het S&O-loon
meer bedraagt dan f 150 000 bedraagt de vermindering 17,5% van het
loon. Per inhoudingsplichtige bedraagt de vermindering maximaal f 15 000 000. 30 ScholingsaftrekDeze regeling geeft ondernemingen recht op een extra aftrek op de fiscale
winst ter hoogte van 40% van de gemaakte kosten van scholing. Ook hier geldt
een verlaagd tegemoetkomingspercentage voor zover de kosten van scholing boven
een bepaald bedrag uitkomen. Het tegemoetkomingspercentage wordt verhoogd
indien de kosten van scholing betrekking hebben op personen ouder dan 40 jaar. 31 Spaarloonregeling c.a.Uitkeringen op grond van een spaarloonregeling of een winstdelingsregeling
zijn voor de werknemer onbelast. Spaarloon moet gedurende ten minste 4 jaar
geblokkeerd zijn. De vrijstelling geldt voor de spaarloonregeling en winstdelingsregeling
tezamen en bedraagt maximaal f 1 670 per jaar. De werkgever is hierover
10% belasting verschuldigd.Premies op besparingen van de werknemer, verstrekt door de werkgever in
het kader van een premiespaarregeling, blijven onbelast tot een bedrag van
f 1 114 per jaar indien de besparingen ten minste 4 jaar geblokkeerd
zijn. 32 CarpoolregelingDe «meerijders» houden hun recht op toepassing van het reiskostenforfait
of de in dit verband van toepassing zijnde onbelaste vergoeding van de werkgever.
Daarboven kan de werkgever een bepaald bedrag per inzittende onbelast uitkeren,
afhankelijk van de reisafstand tot een maximum van f 1 000. De regeling
geldt voor werknemers die in het kalenderjaar tenminste 120 dagen voor woon-werkverkeer
hebben gereisd met een personenauto en daarmee minimaal 15 kilometer één
of meer werknemers vervoeren. 33 FeestdagenregelingDeze regeling biedt de mogelijkheid om ter gelegenheid van algemeen erkende
feestdagen, het Sint-Nicolaasfeest, een jubileum van de werkgever en/of de
verjaardag en andere persoonlijke feestdagen van de werknemer onbelast geschenken
toe te kennen voor zover de waarde van deze geschenken niet meer bedraagt
dan f 300 per jaar. 34 ZeedagenaftrekDe zeedagenaftrek is een naast het normale arbeidskostenforfait bestaande
forfaitaire kostenaftrek voor zeelieden die in verband met werkzaamheden doorgaans
tenminste 180 dagen per jaar aan boord van een zeeschip of in een buitenlandse
haven hebben doorgebracht. Deze aftrek bedraagt f 9 per zeedag. 35 VakantiebonnenDe waarde van regelmatig bij de betaling van het loon verstrekte vakantiebonnen
en vakantietoeslagbonnen werd tot 1997 gesteld op 75% van de waarde van die
bonnen zelf. Dit is nu alleen nog mogelijk indien de vakantiebonnen en vakantietoeslagbonnen
worden verstrekt op grond van een op 31 december 1996 bestaande en sindsdien
ongewijzigd voortgezette publiekrechtelijke regeling of collectieve arbeidsovereenkomst.
Op grond van overgangsrecht blijft uit deze regeling voorlopig nog belastingderving
voortvloeien. Verlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen 36 Groen beleggenOp grond van deze regeling wordt het rendement dat wordt behaald op zogenoemde
groene beleggingen, indien als zodanig erkend, vrijgesteld van belastingheffing. 37 Vrijstelling voordelen uit bosbezitDeze regeling stelt de voordelen vrij die een particuliere belegger behaalt
uit in Nederland gelegen bosbezit. 38 Vrijstelling van rente begrepen in kapitaalsuitkeringen
uit levensverzekering bij levenRente begrepen in een kapitaalsuitkering uit levensverzekering bij in
leven zijn is vrijgesteld indien de kapitaalsuitkering niet meer bedraagt
dan f 203 000 en gedurende ten minste 20 jaar jaarlijks premie is
betaald. Is gedurende ten minste 15 jaar premie betaald, dan zijn kapitaalsuitkeringen
tot f 60 000 vrijgesteld. 39 Rentevrijstelling bij kapitaalsuitkeringen uit levensverzekering
bij overlijden («begrafenisuitkering»)Rente begrepen in overlijdensuitkeringen uit levensverzekeringen ten gevolge
van overlijden is vrijgesteld indien het overlijden plaatsvindt voor het bereiken
van de leeftijd van 72 jaar en indien het overlijden plaatsvindt na het bereiken
van de leeftijd van 72 jaar en tenminste 15 jaar premie is voldaan. Indien
het overlijden plaatsvindt na het bereiken van de leeftijd van 72 jaar is
de rente eveneens vrijgesteld indien uitsluitend een kapitaal bij overlijden
is verzekerd en deze kapitaalsuitkering tezamen met andere kapitaalsuitkeringen
uit levensverzekering ten gevolge van de overlijden niet meer dan f 11 900
beloopt. 40 Gedeeltelijke vrijstelling inkomsten uit kamerverhuurInkomsten uit kamerverhuur zijn vrijgesteld indien de opbrengst niet meer
dan f 6 800 per jaar bedraagt en zowel huurder als verhuurder in
het bevolkingsregister zijn ingeschreven op het woonadres. 41 Aftrek kosten monumentenwoningAlle kosten, lasten en afschrijvingen van monumentwoningen kunnen, in
tegenstelling tot bij overige eigen woningen, in aftrek worden gebracht voor
zover ze zowel f 300 als 1,75% van de waarde van de monumentenwoning
(doch ten hoogste f 24 000) overtreffen. 42 Saldovrijstelling ontvangen renteHet saldo van ontvangen en betaalde rente is tot ten hoogste f 1 000
vrijgesteld van heffing. Voor twee partners bedraagt deze vrijstelling gezamenlijk
f 2 000. Voor de aan een ouder toegerekende rente van minderjarige
kinderen geldt daarnaast een vrijstelling van ten hoogste f 500 per kind.
Verder is rente ontvangen op spaartegoeden in het kader van een premiespaarregeling
of een spaarloonregeling vrijgesteld tot f 1 000 en voor partners
tot f 2 000. 43 DividendvrijstellingOntvangen dividend is tot een bedrag van ten hoogste f 1 000
vrijgesteld van heffing. Voor twee partners bedraagt deze vrijstelling f 2 000.
Daarnaast is dividend ontvangen op aandelen of winstbewijzen in het kader
van een premiespaarregeling of een spaarloonregeling vrijgesteld tot f 1 000
en voor partners tot f 2 000. 44 Tante AgaathregelingOp grond van deze regeling geldt tot een bedrag van f 5 000
per persoon een extra belastingvrijstelling van de rente ter zake van leningen
die (direct of indirect) zijn verstrekt aan startende ondernemers. Bovendien kan het eventuele verlies dat op deze leningen wordt geleden tot
een bedrag van f 50 000 per persoon in aftrek worden gebracht op
het inkomen. 45 Vrijstelling premies JeugdspaarwetPremies ontvangen op grond van de inmiddels vervallen Jeugdspaarwet zijn
vrijgesteld van heffing. Op grond van overgangsrecht blijft uit deze regeling
nog enige jaren belastingderving voortvloeien. Overige regelingen 46 Vrijstelling bepaalde uitkeringenVan heffing zijn vrijgesteld bepaalde uitkeringen waaronder bijzondere
bijstandsuitkeringen en individuele huursubsidie. 47 Kostenforfait niet-actievenVoor inkomsten uit vroegere arbeid geldt een forfaitaire arbeidskostenaftrek
van f 618 (deze is per 1 april 1998 met terugwerkende kracht verhoogd
tot f 1 033 op jaarbasis). 48 Aftrek pensioenen voormalig huispersoneelBetaalde termijnen van pensioenen die niet reeds als kosten van een onderneming
aftrekbaar zijn, zijn aftrekbaar als persoonlijke verplichting. Dit komt thans
alleen nog voor met betrekking tot voormalig huispersoneel. 49 Aftrek afkoopsommen echtscheidingsuitkeringBetaalde afkoopsommen ter zake van de verplichting tot voorziening in
het levensonderhoud van de gewezen echtgenoot worden als persoonlijke verplichtingen
voor aftrek in aanmerking genomen. 50 Aftrek voor studiekostenUitgaven ter zake van de opleiding of studie voor een beroep zijn aftrekbaar
als buitengewone lasten voor zover zij meer bedragen dan een bedrag van f 800
of, indien dit minder is, 2% van het onzuiver inkomen. 51 GiftenaftrekMet schriftelijke bescheiden gestaafde giften aan binnen het Rijk gevestigde
kerkelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke en het algemeen nut
beogende instellingen zijn aftrekbaar. De aftrek bedraagt maximaal 10% van
het onzuiver inkomen (inkomstenbelasting) of 6% van de winst (vennootschapsbelasting).Voor giften in de vorm van lijfrenten geldt geen maximum (inkomstenbelasting).
Hierbij is echter vereist dat de gift geschiedt op basis van een bij notariële
akte vastgelegde verplichting om gedurende ten minste 5 jaren schenkingen
te doen. 52 Het 45%-tariefVoor een aantal limitatief opgesomde inkomensbestanddelen geldt een vast
bijzonder tarief van 45%. 53 Het 20%-tariefVoor een aantal limitatief opgesomde inkomensbestanddelen geldt een vast
bijzonder tarief van 20%. 54 Het 10%-tarief bij herkapitalisatieInkomsten in de vorm van bonusaandelen, uitgereikt in het kader van een
herkapitalisatie worden belast tegen een tarief van 10% indien aan bepaalde
voorwaarden is voldaan. 55 InvorderingsvrijstellingDe regeling komt er in grote lijnen op neer dat in de aanslagsfeer in
een inkomensgebied tot circa 1½ maal de belastingvrije som vrijstelling
van belastingbetaling wordt verleend en in het traject van 1½ tot 2¼
maal de belastingvrije som een tot nihil aflopende gedeeltelijke vrijstelling,
een en ander voor zover de belasting niet reeds als loonbelasting of dividendbelasting
is ingehouden. 6 HORIZONTALE TOELICHTING 1998–2003Per begroting (of begrotingsfonds dan wel aanvullende post) wordt in deze
bijlage een toelichting gegeven op het verloop van de uitgaven en niet-belastingontvangsten
vanaf 1998 tot en met 2003 volgens de huidige inzichten. Ook het verloop van
de meerjarencijfers van de sectoren sociale zekerheid en zorg wordt op hoofdlijnen
toegelicht.De ontwikkeling in de uitgaven en niet-belastingontvangsten wordt in principe
toegelicht per hoofdbeleidsterrein. Indien de cijfers geen stijging of daling
van betekenis (in verhouding tot het begrotingstotaal) laten zien, wordt over
het algemeen geen toelichting gegeven. Als zich op het hoofdbeleidsterrein
in totaal niet, maar op artikelniveau wél substantiële stijgingen
of dalingen voordoen, worden deze aangegeven en toegelicht. Voor een meer
gedetailleerde toelichting op artikelniveau wordt verwezen naar de desbetreffende
begrotingen, respectievelijk de Sociale Nota en het Jaaroverzicht Zorg.De uitgaven voor internationale samenwerking worden separaat als totaal
gepresenteerd. De totalen per begroting zijn derhalve exclusief de bedragen
die onder de homogene groep Internationale Samenwerking (hgIS) vallen. IHUIS DER KONINGIN uitgaven199819992000200120022003Totaal141414141414II HOGE COLLEGES VAN STAAT uitgaven199819992000200120022003Totaal306304292289287291        Staten-Generaal172172172172172171Raad
van State636261616161Algemene
Rekenkamer444343434343Nationale
Ombudsman121212111111Algemeen/overige
colleges15155204De lagere uitgaven vanaf 2000 worden verklaard door de taakstellingen
die de colleges conform het Regeerakkoord opgelegd hebben gekregen. Deze taakstellingen
zijn in afwachting van de besluitvorming geparkeerd op het hoofdbeleidsterrein
algemeen. De stijging in de uitgaven in 2003 ten opzichte van 2002 wordt verklaard
door de raming van de afkoop van opgebouwde pensioenrechten van ex-Tweede-Kamerleden
die in het jaar volgend op de verkiezingen een nieuwe baan vinden. Eenzelfde
stijging in het jaar 1999 ten opzichte van 1998 valt in de cijfers weg vanwege
de reeds genoemde taakstellingen. II HOGE COLLEGES VAN STAAT ontvangsten199819992000200120022003Totaal877777De ontvangsten van de Hoge Colleges zijn in 1998 in vergelijking met latere
jaren hoger, als gevolg van incidenteel hogere ontvangsten bij de Algemene
Rekenkamer en de Nationale Ombudsman. IIIALGEMENE ZAKEN uitgaven199819992000200120022003Totaal615757535252De daling van 1998 op 1999 wordt met name veroorzaakt door de eenmalig
ter beschikking gestelde middelen voor oplossing van het millenniumprobleem
in 1998. De taakstellingen uit het regeerakkoord zijn ten laste gebracht van
de uitgaven personeel en materieel.Door het aflopen van het GIS-2000 project, dat de integratie van de gemeenschappelijke
infrastructuur en het geschikt maken van deze infrastructuur voor nieuwe mediatechnieken
beoogt, dalen de uitgaven op beleidsterrein Algemeen van 2000 op 2001. IIIALGEMENE ZAKEN ontvangsten199819992000200120022003Totaal866666IVKONINKRIJKSRELATIES uitgaven199819992000200120022003Totaal201919191919VBUITENLANDSE ZAKEN uitgaven199819992000200120022003Totaal3 8324 2824 4764 6004 6454 721        Algemeen
binnenland29700000Europese
Unie3 5354 2824 4764 6004 6454 721Ter invulling van het Regeerakkoord worden de binnenlandse uitgaven van
Buitenlandse Zaken per 1 januari 1999 onder de hgIS gebracht. De uitgaven
bestaan voor het overgrote deel uit binnenlandse apparaatskosten. Als gevolg
van deze wijziging behoren alle uitgaven op de begroting van Buitenlandse
Zaken, de afdrachten aan de EU uitgezonderd, thans tot de hgIS. De aanzienlijke stijging van 1998 naar 1999 wordt veroorzaakt door het
hogere EU-uitgavenniveau, de toegenomen compensatie die het Verenigd Koninkrijk
van de EU-begroting ontvangt en een verschuiving van het BTW-middel naar het
BNP-middel. De stijging in latere jaren vindt zijn oorzaak in een verdere
toename van het EU-uitgavenniveau. VBUITENLANDSE ZAKEN ontvangsten199819992000200120022003Totaal9600000        Algemeen
binnenland700000Overige
ontvangsten IS9000000Evenals de uitgaven worden de binnenlandse ontvangsten onder de HGIS gebracht.De NIO (Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden) heeft het
per 31 december 1997 op de rekening-courantfaciliteit bij het Ministerie van
Financiën bestaande negatieve saldo in 1998 aangezuiverd. VIJUSTITIE uitgaven199819992000200120022003Totaal7 3437 6347 4327 2747 2827 284        Algemeen3899081 0011 1061 2171 216Internationale
Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken1 8731 6031 2951 0731 0511 051Preventie,
Jeugd en Sancties2 6532 7532 7422 7292 6642 664Wetgeving,
Rechtshandhaving en Rechtspleging2 4292 3702 3942 3662 3512 352Het kabinet heeft conform het Regeerakkoord besloten een extra bedrag,
oplopend tot in totaal 750 miljoen in 2002, ter beschikking te stellen
voor politie en de justitiële keten. Een deel van dit bedrag, oplopend
tot 50% in 2002, komt ten goede aan de Justitiebegroting. De middelen worden
besteed aan de toerusting en organisatie van de Zittende Magistratuur, jeugd
en geweld en de sanctiecapaciteit. De hogere uitgaven in 1999 en latere jaren
op het beleidsterrein Algemeen worden daarnaast veroorzaakt door de wijziging
van het Rijkshuisvestingsstelsel. Met ingang van 1 januari 1999 zijn
de huisvestingsbudgetten voor Justitie vanuit de RGD-begroting naar de Justitiebegroting
overgeheveld.De daling op het beleidsterrein Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken
heeft betrekking op de uitgaven voor de opvang van asielzoekers en voor de
Immigratie- en Naturalisatiedienst. De daling is een gevolg van twee factoren.
Ten eerste is de veronderstelde instroom van asielzoekers in de jaren vanaf
2000 lager dan in de jaren 1998 en 1999. Daarnaast is ervan uitgegaan dat
de achterstand in de te behandelen asielverzoeken en in de verwijdering van
afgewezen asielzoekers in de komende jaren geleidelijk zal worden weggewerkt.Op het beleidsterrein Preventie, Jeugd en Sancties doen zich twee ontwikkelingen
voor. Enerzijds wordt de capaciteit van de justitiële inrichtingen uitgebreid,
waardoor de uitgaven tussen 1998 en 1999 met circa 110 miljoen stijgen.
Daarnaast is de verwachting dat er een groter beroep zal worden gedaan op
de kinderbescherming. De budgetten worden daarom gefaseerd verhoogd
met 8,1 miljoen in 1998, 20 miljoen in 1999 en voor 2000 en verder
met 27 miljoen. Anderzijds dalen de uitgaven, omdat conform het Regeerakkoord
is besloten tot verhoging van de doelmatigheid en versobering in het gevangeniswezen
en TBS en tot bevordering van alternatieve straffen. Dit leidt op termijn
tot een daling van de uitgaven met 115 miljoen structureel vanaf 2002. VIJUSTITIE ontvangsten199819992000200120022003Totaal9531 2781 2971 3041 3071 311        Algemeen866666Internationale
Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken1245245245245245Preventie,
Jeugd en Sancties322828282929Wetgeving,
Rechtshandhaving en Rechtspleging9119981 0171 0241 0271 030Op het beleidsterrein Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken
stijgen de ontvangsten structureel met 244 miljoen. In het kader van
het Regeerakkoord is afgesproken dat Justitie een bijdrage ontvangt vanuit
de homogene groep Internationale Samenwerking voor de kosten van asielzoekers
met een zogenaamde A-status (in verband met de toerekening van deze kosten
aan ODA). Hiervan werd eerder al 119 miljoen extra comptabel aan Internationale
Samenwerking toegerekend.Op het beleidsterrein Wetgeving, Rechtshandhaving en Rechtspleging is
bij de ontvangsten sprake van een stijging die per saldo oploopt tot ruim
115 miljoen. Deze stijging wordt veroorzaakt door een stijging van de
ontvangstenraming boeten en transacties met 76 miljoen met ingang van
1999 omdat in het kader van het Regeerakkoord is besloten de boeten en transacties
met 10% te verhogen en voorts omdat besloten is de gerechtelijke boeten en
OM-transacties te indexeren. Het overige deel van de stijging is geconcentreerd
bij de ontvangstenraming van de griffierechten die oploopt tot circa 45 miljoen.
Deze stijging wordt veroorzaakt door de indexatie van de griffierechten. VIIBINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES uitgaven199819992000200120022003Totaal7 4457 7467 8967 9298 1018 159        Algemeen172148141134128128Openbaar
bestuur1 0901 0921 1031 1191 1321 131Integratiebeleid
minderheden219245224212205207Openbare
orde en veiligheid5 4995 8115 9956 0536 2346 292Binnenlandse
veiligheidsdienst848585858585Management
en personeelsbeleid336326312293284284Informatievoorziening
en automatiseringsbeleid423430272727Algemene
Bestuursdienst355555De hogere uitgaven in 1998 ten opzichte van 1999 en latere jaren op het
beleidsterrein Algemeen hangen vooral samen met de ter beschikking gestelde
middelen voor oplossing van het millenniumprobleem. De daling in
de uitgaven vanaf 1999 wordt daarnaast veroorzaakt door de taakstellingen
uit het Regeerakkoord die nog niet aan afzonderlijke artikelen zijn toebedeeld.De hogere uitgaven in 1999 op het hoofdbeleidsterrein Integratiebeleid
minderheden worden verklaard doordat het aantal personen met een Voorwaardelijke
Vergunning Tot Verblijf (VVTV-ers) dat aanspraak maakt op de Zorgwet in 1999
hoger is dan in 1998. Daarnaast worden de hogere uitgaven verklaard door de
verwachte stijging van het beroep op remigratieuitkeringen. De daling in de
uitgaven vanaf het jaar 2000 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat het aantal
geraamde VVTV-ers dat aanspraak maakt op de Zorgwet daalt.Het kabinet heeft conform het Regeerakkoord besloten een extra bedrag,
oplopend tot in totaal 750 miljoen in 2002, ter beschikking te stellen
voor politie en de justitiële keten. De helft van dit bedrag komt ten
goede aan de begroting van BZK. De middelen worden besteed aan uitbreiding
van politie en voor het oplossen van financiële knelpunten bij de politieregio's.Daarnaast wordt de stijging in 1999 en volgende jaren ten opzichte van
1998 op het hoofdbeleidsterrein Openbare orde en veiligheid veroorzaakt door
de met de uitbreiding van de politie samenhangende groei in de uitgaven voor
de Dienst Geneeskundige Verzorging Politie en de oploop van het budget voor
de vervanging van de radiocommunicatiesystemen (C2000).De daling in 1999 ten opzichte van 1998 op het hoofdbeleidsterrein Management
en personeelsbeleid hangt samen met de afronding van een aantal projecten
naar aanleiding van de derde Beleidsnota Informatievoorziening Openbare sector.
De verlaging vanaf 2000 hangt samen met de afronding van de werkzaamheden
van het Projectbureau Millennium Overheid.De structurele verhoging vanaf 1999 op het hoofdbeleidsterrein Algemene
Bestuursdienst houdt verband met de kosten samenhangend met de uitbreiding
van de doelgroep van de Algemene Bestuursdienst tot functionarissen vanaf
schaal 16. VIIBINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES ontvangsten199819992000200120022003Totaal464506479482512503        Algemeen25172222Openbaar
bestuur82123999210987Integratiebeleid
minderheden444444Openbare
orde en veiligheid335346358370383397Binnenlandse
veiligheidsdienst000000Management
en personeelsbeleid141414141414Informatievoorziening
en automatiseringsbeleid333000De hogere ontvangsten in 1998 en 1999 ten opzichte van latere jaren op
het hoofdbeleidsterrein Algemeen worden verklaard doordat de dividendontvangst
van Roccade/SDU voor 1998 en 1999 zijn geraamd.In 1997 zijn de nieuwe banen voor langdurig werklozen later in het jaar
opgevuld dan geraamd. Als gevolg hiervan storten gemeenten in 1999 het teveel
ontvangen voorschot terug. De ontvangsten op het hoofdbeleidsterrein Openbaar
bestuur liggen hierdoor in 1999 eenmalig hoger dan opvolgende jaren. De schommeling
in ontvangsten in 1999 en opvolgende jaren wordt veroorzaakt door fluctuaties
in de afzet van reisdocumenten. De hogere ontvangst in 2002 is het gevolg
van de invoering van de nieuwe paspoortwet in 1992. De mogelijkheid
om met een verlopen reisdocument te reizen is door deze wet beperkt. Als gevolg
hiervan doen zich om de vijf jaar hogere ontvangsten voor.De jaarlijkse stijging op het hoofdbeleidsterrein Openbare orde en veiligheid
wordt veroorzaakt door een groei in de premieontvangsten van de Dienst Geneeskundige
Verzorging Politie. VIIIONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN uitgaven199819992000200120022003Totaal39 74940 90441 53641 98342 80743 363        Ministerie
algemeen629783768753739739Primair
onderwijs10 56211 04111 33011 72512 08512 326Voortgezet
onderwijs7 4667 8627 9828 0718 3288 348Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie4 4044 5474 5574 5544 6124 589Hoger
beroepsonderwijs2 6592 6712 5952 5852 5282 526Wetenschappelijk
onderwijs5 3475 4545 4365 4165 3745 354Onderzoek
en wetenschapsbeleid1 3411 3581 3571 3561 3531 361Huisvesting500000Studiefinancieringsbeleid4 4424 4894 5644 4674 5504 581Overige
programma-uitgaven341111313389529809Cultuur2 5542 5882 6352 6672 7072 730Het beleidsterrein Ministerie algemeen vertoont in 1999 een stijging van
de uitgaven ten opzichte van het jaar daarvoor. Deze stijging wordt veroorzaakt
door een gewijzigde artikelindeling, waardoor overheveling van uitgaven op
de beleidsterreinen Onderzoek en wetenschapsbeleid, Overige programma-uitgaven
en Cultuur naar Ministerie algemeen plaats vindt. De geleidelijke daling na
1999 houdt verband met taakstellingen (volume, arbeidsproductiviteit, doelmatigheid
departementale aankoop en externe advisering) uit het Regeerakkoord.Op het beleidsterrein Primair onderwijs doet zich een stijging van de
uitgaven voor die enerzijds voortvloeit uit demografische ontwikkelingen (waardoor
het leerlingenaantal toeneemt) en die anderzijds veroorzaakt wordt door de
maatregelen in het kader van de klassenverkleining en de CAO-afspraken (loonbijstelling
en ADV). De intensiveringen op het gebied van kwaliteit van het onderwijs
(groepsgrootte en administratie, beheer en bestuur) voortvloeiend uit het
Regeerakkoord dragen eveneens bij aan de stijging van de uitgaven in 1999
en volgende jaren.De gestage oploop van de uitgaven voor het Voortgezet onderwijs wordt
veroorzaakt door het stijgende leerlingenaantal. De sterke stijging in 1999
is enerzijds het gevolg van de CAO-afspraken voor de jaren 1996 tot en met
1999 en van extra middelen voor profiel tweede fase, MAVO/VBO, de materieelbekostiging
en ICT (informatie- en communicatietechnologie). Anderzijds dragen ook de
intensiveringen in kwaliteit van het onderwijs (achterstand gebouwen, vernieuwing
en administratie, beheer en bestuur) uit het Regeerakkoord bij aan de stijging
in 1999 en volgende jaren.De stijging van de uitgaven in 1999 en latere jaren in het Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie wordt voornamelijk veroorzaakt door de voorzieningen
uit het Regeerakkoord. Deze hebben betrekking op de inventaris en op de vernieuwing
van dit onderwijsveld. Daarnaast is de stijging het gevolg van de CAO-afspraken
voor de jaren 1996 tot en met 1999.De uitgaven voor het Hoger beroepsonderwijs stijgen licht van 1998 op
1999 in verband met de middelen voor kwaliteit en studeerbaarheid. Structureel
is sprake van een daling van de uitgaven die wordt veroorzaakt
door de per saldo verlaging van de rijksbijdrage, die is aangebracht in samenhang
met enerzijds de verhoging van de collegegelden en het verblijfsduurakkoord
vanaf 2001 en anderzijds een verhoging van het macro-budget als gevolg van
de structurele aanpassing voor de hogere studentenaantallen.Bij het Wetenschappelijk onderwijs is sprake van een stijging in 1999
voornamelijk samenhangend met de middelen voor studeerbaarheid. De daling
daarna is het gevolg van de verlaging van het macro-budget in verband met
de ontwikkeling van studentenaantallen en de taakstellingen van het vorige
en het huidige regeerakkoord.Op het beleidsterrein Overige programma-uitgaven worden onder meer de
gelden voor loon- en prijsbijstelling en rechtspositionele uitkeringen verantwoord
voorzover deze nog niet zijn toebedeeld aan de overige beleidsterreinen. Daarnaast
worden uitgaven voor internationaal beleid, vakbondsfaciliteiten en centraal
beheerde middelen verantwoord op dit beleidsterrein. Het verloop is het gevolg
van de uit de aanvullende post overgeboekte, maar nog niet uitgedeelde, tranches
voor de loonbijstelling en de incidentele looncomponent. De daling van de
uitgaven in 1999 ten opzichte van 1998 wordt met name verklaard doordat de
loonbijstellingsmiddelen ten behoeve van de financiering van de loonsverhoging
die voortvloeit uit de CAO 1996–1998 voor 1999 en later, reeds zijn
verdeeld naar de verschillende beleidsterreinen. Dekking hiervoor zal geschieden
uit de nog uit te delen loonbijstelling 1999. De stijging in 2000 vloeit voort
uit de intensiveringen met betrekking tot de kwaliteit van het onderwijs (ICT
en leraren) uit het Regeerakkoord.De stijging van de uitgavenraming cultuur hangt samen met de Prijs- en
loonbijstelling, de extra uitgaven uit hoofde van de indexering van de omroepbijdragen
en de intensivering op het gebied van cultuur die bij het Regeerakkoord is
voorzien. VIIIONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN ontvangsten199819992000200120022003Totaal3 2793 6563 5373 4873 5163 474        Ministerie
algemeen211111Primair
onderwijs434234343434Voortgezet
onderwijs2699888Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie524949494949Hoger
beroepsonderwijs1555555Wetenschappelijk
onderwijs322222Onderzoek
en wetenschapsbeleid198183183183183183Huisvesting900000Studiefinancieringsbeleid1 4091 6491 6671 5911 5911 523Overige
programma-ontvangsten800000Cultuur1 5131 7151 5861 6131 6421 668De ontvangsten bij het Primair onderwijs vloeien voort uit herberekeningen
van uitgaven voor eerdere jaren. De hogere ramingen in 1998 en 1999 vloeien
voort uit de aanscherping van het controlebeleid in die jaren met betrekking
tot de afrekening van scholen, met name op uitgaven voortvloeiend uit het
tot 1997 geldende systeem van materiële vergoeding.Door de invoering in 1996 van lump sum bekostiging in het Voortgezet onderwijs
hoeven verstrekte vergoedingen achteraf nog zelden te worden verrekend, waardoor
de ontvangsten vanaf 1999 lager zullen zijn. De hogere ontvangsten
in 1998 worden verklaard uit nabetalingen van scholen die betrekking hebben
op vergoedingen verstrekt vóór 1996.De hogere ontvangsten in het Hoger beroepsonderwijs in 1998 worden met
name verklaard door terugvordering van teveel betaalde voorschotten aan het
hoger beroepsonderwijs en door de positieve saldi van afrekeningen van uitvoerende
instanties.De daling vanaf 1998 van de ontvangsten op het beleidsterrein Onderzoek
en wetenschapsbeleid wordt voornamelijk verklaard door het aflopen in 1998
van de bijdragen uit het FES ten behoeve van de kennisinfrastructuurprojecten.De stijging van de ontvangsten op het beleidsterrein Studiefinancieringsbeleid
in 1999 ten opzichte van 1998 wordt verklaard door hogere lesgeldontvangsten
in 1999 als gevolg van de wettelijk verplichte driejaarlijkse herijking van
het lesgeld in dit jaar. De daling van de ontvangsten na het jaar 2000 is
een gevolg van een afname van de terugontvangsten op studieleningen. Deze
afname wordt verklaard doordat minder studenten zich dan in de aflossingsfase
bevinden.De ontvangsten op het beleidsterrein Overige programma-ontvangsten in
1998 worden veroorzaakt door de afrekening FAOP-premies in 1998.De hogere ontvangsten op het beleidsterrein Cultuur in 1999 worden verklaard
door de geraamde ontvangst uit hoofde van de verkoop van het NOB (Nederlands
Omroepproductiebedrijf). IXANATIONALE SCHULD uitgaven199819992000200120022003Totaal30 81831 19732 21332 57033 13834 269De stijging van de uitgaven Nationale Schuld van 30,8 miljard in
1998 naar 34,3 miljard in 2003 is vooral het gevolg van de stijging van
de rente-uitgaven door de groei van de nominale staatsschuld. IXANATIONALE SCHULD ontvangsten199819992000200120022003Totaal1 8171 2901 2901 2901 2901 290De hogere ontvangsten in 1998 ten opzichte van de latere jaren zijn het
gevolg van de in 1998 ontvangen agio bij de uitgiftes van staatsleningen.
Meerjarig worden agio-ontvangsten pro memorie geraamd. IXBFINANCIEN uitgaven199819992000200120022003Totaal5 4355 8655 9236 0135 9775 933        Algemeen523452455452447449Financiën
Binnenland18515614415013276Financiën
Buitenland122347387387387387Fiscale
zaken en belastingen4 6054 9114 9385 0245 0125 021De hogere uitgaven in 1998 ten opzichte van latere jaren op het beleidsterrein
Algemeen zijn het gevolg van hogere uitgaven voor de Euro-voorlichting, de
compensatie in 1998 aan de provincies voor de tegenvallende provinciale opcenten
bij de invoering van de Wet Motorrijtuigenbelasting en uitgaven ten behoeve
van onderzoeken door commissies in het kader van tegoeden uit de Tweede Wereldoorlog.De hogere uitgaven in 1998 ten opzichte van 1999 op het beleidsterrein
Financiën Binnenland worden met name veroorzaakt door de tijdelijke subsidie
aan tankstations in de grensstreek met Duitsland. De daling in 2002 en in
sterkere mate in 2003 is het gevolg van de voltooiing van de productie van
Euro-munten.Het lagere uitgavenniveau in 1998 en in mindere mate in 1999 op het beleidsterrein
Financiën Buitenland ten opzichte van de latere jaren is het gevolg van
een meevallende ontwikkeling bij de Exportkredietverzekering als gevolg van
het naar huidig inzicht uitblijven van (geraamde) grote schades in die jaren.De stijging van de uitgaven na 1998 op het beleidsterrein Fiscale zaken
en belastingen wordt veroorzaakt door een stijging van de uitgaven «Heffings-
en Invorderingsrente». Per 1 juli 1997 is het drempeltijdvak voor de
door de Belastingdienst te betalen rente aan de belastingplichtigen komen
te vervallen. Daarnaast stijgen de apparaatsuitgaven bij de Belastingdienst
in verband met enerzijds het fraudeplan en anderzijds fiscale wetsvoorstellen.
 IXBFINANCIEN ontvangsten199819992000200120022003Totaal10 7325 3864 7355 0265 1965 069        Algemeen6 6151 303791810778619Financiën
Binnenland2 0111 9601 6871 9112 1132 143Financiën
Buitenland803483433433432432Fiscale
zaken en belastingen1 3041 6401 8241 8731 8731 874De incidenteel hogere opbrengsten in 1998 ten opzichte van latere jaren
op het beleidsterrein Algemeen zijn enerzijds het gevolg van een eenmalige
afdracht van reserves van De Nederlandsche Bank (DNB) vanwege de toetreding
van DNB tot het Europese Stelsel van Centrale Banken (ESCB) en anderzijds
de verkoop van grond en gebouwen door Domeinen waarvan een deel valt onder
de middelenafspraak met Defensie. In 1999 zijn er ten opzichte van latere
jaren nog hogere ontvangsten die voortvloeien uit de overdracht van roerende
en onroerende zaken bij de verzelfstandiging van de Dienst Landbouwkundig
Onderzoek (DLO). Als gevolg van de hogere verkoopopbrengsten gedurende de
kabinetsperiode, zullen de verkopen na de kabinetsperiode sterk afnemen.De ontvangsten op het beleidsterrein Financiën Binnenland fluctueren
sterk in de tijd. De belangrijkste oorzaak hiervan is de winstafdracht van
De Nederlandsche Bank. In 1999 en 2000 daalt de winstuitkering van De Nederlandsche
Bank. Deze daling wordt in 1999 gedeeltelijk gecompenseerd door hogere ontvangsten
in verband met de verkoop van aandelen Nedcar door de Staat. Vanaf 2002 vindt
een verdere stijging van de ontvangsten plaats in verband met de aflossing
van de Postbank-leningen.De hogere ontvangsten in 1998 en 1999 op het beleidsterrein Financiën
Buitenland ten opzichte van latere jaren worden veroorzaakt door een goed
betalingsgedrag van enkele debiteurenlanden bij de Exportkredietverzekering
waarmee consolidatieregelingen zijn gesloten, en door een eenmalige winstuitkering
van de Europese Investeringsbank aan de deelnemende landen.De hogere ontvangsten in 1999 en latere jaren op het beleidsterrein Fiscale
zaken zijn het gevolg van het vervallen per 1 juli 1997 van het drempeltijdvak
van 15 maanden voor de door de belastingdienst in rekening te brengen «Heffings-
en Invorderingsrente». Het vervallen van het drempeltijdvak werkt nog
een aantal jaren door in de ontvangsten. XDEFENSIE uitgaven199819992000200120022003Totaal14 10413 78713 46213 22113 34313 262        Algemeen808794361333326298Pensioenen
en uitkeringen1 7201 6581 6281 6181 6481 641Koninklijke
Marine2 8222 9413 0032 8842 9122 931Koninklijke
Landmacht4 4754 7114 6714 5774 6564 511Koninklijke
Luchtmacht2 8992 3882 4852 5952 6262 978Koninklijke
Marechaussee489501495506503503Multi-service
projecten en activiteiten4043404053052720Defensie
Interservice Commando489453415404400400Voor het jaar 1999 zal met name bij de krijgsmachtdelen door middel van
incidentele maatregelen invulling worden gegeven aan de 375 miljoen-taakstelling
uit het Regeerakkoord. In 2000 zal een nieuwe Defensienota worden uitgebracht.
Met die nota zal de invulling met structurele maatregelen van de nog niet
toegerekende taakstellingen uit het Regeerakkoord vorm worden gegeven. In
afwachting daarvan zijn de nog niet toegerekende taakstellingen op het beleidsterrein
Algemeen ondergebracht hetgeen de daling ingaande 2000 verklaart. Daarnaast
zijn de uitgaven in 1998 en 1999 hoger vanwege de uitgaven in verband met
de millenniumproblematiek.De uitgaven voor Pensioenen en uitkeringen zijn gebaseerd op de geactualiseerde
in- en uitstroom van het militair personeel in de diverse uitkerings- en pensioenregelingen.
Na 2000 vervallen de programmakosten van de uitvoering van de «uitkeringswet
tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen» waardoor de
uitgaven op dit beleidsterrein vanaf 2001 op een lager niveau komen.Als gevolg van herfasering bij de Koninklijke Landmacht is in 1999 sprake
van een relatief hoge concentratie van investeringsprojecten.De uitgavenreeks van de Koninklijke Luchtmacht wordt met name bepaald
door de invulling van de taakstelling van het Regeerakkoord voor 1999 en verder
door de herfasering van het Midlife Update-programma van de F-16 vliegtuigen.Bij de multi-serviceprojecten en activiteiten zijn de ramingen met name
aangepast aan een doorgevoerde herfasering van uitgaven voor de Luchtmobiele
brigade.De uitgaven aan het Defensie Interservice Commando (DICO) vertonen een
neerwaarts verloop vanwege het aflopen van de aanvangsinvesteringen van de
verschillende DICO-onderdelen alsmede overige afnemende aanvangskosten zoals
wervings- en selectiekosten. XDEFENSIE ontvangsten199819992000200120022003Totaal528442442443441445        Algemeen393939393939Pensioenen
en uitkeringen444444Koninklijke
Marine162116109110109109Koninklijke
Landmacht159119127127127127Koninklijke
Luchtmacht999898979797Koninklijke
Marechaussee999999Multi-service
projecten en activiteiten000003Defensie
Interservice Commando565656565656De ontvangstenraming van de Koninklijke Marine is in 1998 (ten opzichte
van de jaren 1999 en verder) hoger, met name als gevolg van de getroffen schikking
ten aanzien van de verfschade bij de Walrusklasse-onderzeeboten en de extra
ontvangsten in het kader van Foreign Military Sales (FMS).Bij de Koninklijke Landmacht zijn diverse ramingsaanpassingen, met name
op het gebied van huisvesting, geneeskundige verzorging, onderwijs en opleidingen
doorgevoerd. Met name op het gebied van de geneeskundige verzorging is de
raming 1998 als gevolg van een inhaalslag eenmalig opgehoogd. XIVOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER uitgaven199819992000200120022003Totaal8 0648 4528 3097 6546 9246 661        Algemeen267266215203191191Rijkshuisvesting0154141135114114Volkshuisvesting6 5486 8586 6916 0475 4065 144Ruimtelijke
Ordening102105101109105105Milieubeheer1 1461 0691 1611 1611 1091 107De uitgavenontwikkeling op de begroting van VROM wordt met name bepaald
door het verloop van de uitgaven op het beleidsterrein Algemeen, op het nieuwe
beleidsterrein Rijkshuisvesting en op het beleidsterrein Volkshuisvesting.Het uitgavenverloop op het beleidsterrein Algemeen wordt in de jaren 1998
en 1999 beïnvloed door de toevoeging van middelen aan de VROM-begroting
in verband met de aanpak van de millenniumproblematiek. De daling vanaf 2000
wordt nog versterkt door de ombuigingen voortvloeiend uit het Regeerakkoord.Met ingang van 1 januari 1999 treedt het nieuwe Rijkshuisvestingsstelsel
in werking. In verband hiermee zijn de huisvestingsbudgetten vanuit de RGD-begroting
overgebracht naar de departementale begrotingen. Hiermee samenhangend worden
vanaf 1999 de huurmiddelen die verband houden met de lopende RGD-projecten
(onderhanden werk), alsmede de middelen voor huisvestingsobjecten, -projecten
en -werkzaamheden waarvoor in het nieuwe stelsel een afzonderlijke financieringswijze
zal gelden, verantwoord op beleidsterrein Rijkshuisvesting.Het uitgavenverloop op het beleidsterrein Volkshuisvesting wordt tot 2000
onder meer bepaald door de bruteringsoperatie in het kader van de wet Balansverkorting
geldelijke steun volkshuisvesting. Doordat de afkoop van de
jaarlijkse bijdragen op grond van deze wet naar verwachting eind 1999 zal
zijn afgerond, dalen de uitgaven in het jaar 2000.De uitgavendaling in 2001 ten opzichte van 2000 is het gevolg van de afkoop
van DKP-objectsubsidies voor woningen van beleggers en particulieren. De feitelijke
afkoop van de subsidies is gespreid over drie jaren. Het betreft een bedrag
van 458 miljoen per jaar in de jaren 1998, 1999 en 2000 (gebaseerd op
100% deelname aan de afkoop door beleggers en particulieren).De uitgavenontwikkeling tussen 2001 en 2003 wordt veroorzaakt door de
afloop van de stadsvernieuwingsgelden en door de afkoop van DKP-objectsubsidies
aan niet-winstbeogende instellingen (NWI's). Deze subsidies zullen in de periode
1998–2002 per NWI worden afgekocht.De fluctuaties in de uitgaven op het beleidsterrein van de Ruimtelijke
Ordening zijn het gevolg van tijdelijke bijdragen vanuit de VROM-begroting
voor bijzondere projecten. Het gaat daarbij met name om het project de Blauwe
Stad in Oost-Groningen, om nieuwe (tweede generatie) sleutelprojecten, om
projecten in het kader van meervoudig en intensief ruimtegebruik en om het
project Leidsche Rijn.De lagere uitgaven op het beleidsterrein Milieubeheer in 1999 hangen samen
met de vertraging in de aanpak van bodemverontreiniging op VINEX-locaties,
waarvan de kasuitgaven thans in latere jaren (2000 en 2001) worden voorzien.
De meerjarencijfers worden voorts bepaald doordat extra middelen aan de VROM-begroting
zijn toegevoegd ter intensivering van de uitvoering van het klimaatbeleid.
Het betreft de regeling Niet-industriële restwarmte-infrastructuur, het
reductieplan overige broeikasgassen, verkennend onderzoek naar schone energiedragers
en het starten van Joint Implementation-projecten in Midden- en Oost-Europa. XIVOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER ontvangsten199819992000200120022003Totaal436289231189128127        Algemeen37626262626Rijkshuisvesting023577Volkshuisvesting2361611591148481Ruimtelijke
Ordening100000Milieubeheer1965042431113De incidentele stijging op het beleidsterrein Algemeen in 1999 wordt veroorzaakt
door een vermogensuitname van 50 miljoen bij het Kadaster. Het verloop
wordt voorts bepaald door een tegemoetkoming van het agentschap RGD in de
apparaatsuitgaven vanaf 1999.Met ingang van 1 januari 1999 zal, als gevolg van de stelselwijziging
rijkshuisvesting, een nieuw beleidsterrein in de begroting worden opgenomen.
Het verloop van de ontvangsten wordt geheel verklaard doordat de ombuigingen
op de apparaatsuitgaven van de RGD door middel van een taakstellende ontvangst
vooralsnog op de VROM-begroting worden ingevuld.Het verloop van de ontvangsten op het beleidsterrein Volkshuisvesting
wordt voor de jaren 1998 en 1999 bepaald door restituties van in het verleden
teveel betaalde bijdragen aan woningcorporaties en door de afrekeningen in
het kader van de wet Balansverkorting. Meerjarig wordt het beeld mede bepaald
door ontvangsten uit hoofde van de Huursubsidiewet, samenhangend met de vermogenstoets.Het verloop van de ontvangsten bij Milieubeheer wordt sterk beïnvloed
door de voortgang in de sanering van de bodemsanering op VINEX-locaties.
De bodemsanering van bedoelde locaties wordt gefinancierd uit het Fonds Economische
Structuurversterking (FES). XIBRIJKSGEBOUWENDIENST uitgaven199819992000200120022003Totaal1 78100000        Huisvesting
Rijksdiensten1 77300000Huisvesting
ten behoeve van derden800000XIBRIJKSGEBOUWENDIENST ontvangsten199819992000200120022003Totaal14900000        Huisvesting
Rijksdiensten13900000Huisvesting
ten behoeve van derden1000000Vanaf 1 januari 1999 treedt het nieuwe Rijkshuisvestingsstelsel in werking
en wordt de RGD een agentschap. Als gevolg hiervan wordt de kas-verplichtingenbegroting
van de Rijksgebouwendienst (RGD) gewijzigd in een baten-lastenbegroting. XIIVERKEER EN
WATERSTAAT uitgaven199819992000200120022003Totaal10 92511 57611 73411 96712 08112 178        Algemeen6 4497 2497 6478 0448 0998 183Rijkswaterstaat545502492452450450Personenvervoer3 1733 1842 9422 8462 8982 917Luchtvaartaangelegenheden303295315313325320Goederenvervoer365269263238235235Telecommunicatie
en Postzaken382828282727Meteorologische
aangelegenheden524847474646De uitgavenontwikkeling op de begroting van Verkeer en Waterstaat vertoont
een stijgende tendens. Deze ontwikkeling wordt veroorzaakt door in de tijd
toenemende investeringen in infrastructuur, die zichtbaar worden op het beleidsterrein
Algemeen waar de bijdrage van de begroting van Verkeer en Waterstaat aan het
Infrastructuurfonds wordt verantwoord. De in het Regeerakkoord afgesproken
investeringsimpuls is nog niet in de begroting verwerkt. Deze middelen zijn
voorlopig opgenomen in het FES respectievelijk de aanvullende post.De uitgavendaling op het beleidsterrein van Rijkswaterstaat is het gevolg
van lagere indirecte uitvoeringsuitgaven (kosten die niet aan afzonderlijke
producten zijn toe te rekenen).Op het beleidsterrein Personenvervoer is met name een tweetal ontwikkelingen
relevant. Het betreft enerzijds de bezuinigingstaakstelling in de exploitatie
van het stads- en streekvervoer en anderzijds een verlaging in de
exploitatiebijdrage aan de Nederlandse Spoorwegen. Hier staat echter een uitgavenverhoging
uit hoofde van het contract voor onrendabele treindiensten tegenover. Per
saldo laten de uitgaven daarom tussen 1999 en 2001 een daling zien en daarna
een stijging.Op het beleidsterrein Luchtvaartaangelegenheden zijn in 1998 extra uitgaven
gedaan ten behoeve van de onderzoeken in het kader van de toekomstige Nederlandse
lucht infrastructuur (TNLI). Door toenemende uitgaven voor geluidsisolatieprojecten
in het kader van de Luchtvaartwet en enige vertraging in de uitgaven voor
(de ontwikkeling van de) infrastructuur van de luchthavens stijgen de uitgaven
enigszins vanaf 2000.Het aflopen van de Europese sloopregelingen voor de binnenvaart en van
de impuls voor zeehavenontwikkelingsprojecten leidt tot een daling van de
uitgaven voor het goederenvervoer. De extra middelen die zijn toegevoegd in
het kader van de nota's Transport in Balans en Milieu & Economie, zijn
na 2000 niet meer beschikbaar.De privatisering van NOZEMA en de veiling van de DCS 1800- en E-GSM-frequenties
leiden in 1998 tot incidenteel hogere uitgaven op het beleidsterrein Telecommunicatie
en Postzaken. XIIVERKEER EN
WATERSTAAT ontvangsten199819992000200120022003Totaal2 6981 6411 171878875876        Algemeen2244411Rijkswaterstaat363030303030Personenvervoer111111Luchtvaartaangelegenheden894116126120120122Goederenvervoer756262626262Telecommunicatie
en Postzaken1 6701 427947661660660Meteorologische
aangelegenheden000000De incidenteel hoge algemene ontvangsten in 1998 worden veroorzaakt door
een bijdrage uit het Fonds Economische Structuurversterking ten behoeve van
de projecten Ondergronds bouwen en Transporttechnologie.De incidenteel hogere ontvangst in 1998 op het beleidsterrein Luchtvaartaangelegenheden
wordt veroorzaakt door de opbrengst van de aandelenverkoop KLM en de vervroegde
aflossing van een door de Staat verstrekte lening aan de Luchtverkeersbeveiliging
(LVB).Door beëindiging van de bijdragen van de Europese Unie aan de capaciteitssanering
in de binnenvaart (sloopregeling) nemen de ontvangsten voor het goederenvervoerbeleid
na 1998 af.De incidenteel hoge ontvangsten in 1998 en 1999 op het beleidsterrein
Telecommunicatie en Postzaken hangen samen met de veiling van de DCS 1800-
en E-GSM-frequenties, voor zover niet in het FES gestort, respectievelijk
de finale aflossing door KPN van een door de Staat verstrekte lening. Na 2000
dalen de ontvangsten als gevolg van de afloop van aflossing en rente op door
de Staat aan KPN verstrekte leningen. XIIIECONOMISCHE
ZAKEN verplichtingen199819992000200120022003Totaal4 1964 0153 8233 6913 6123 620        Algemeen721693637616590590Industrieel
en algemeen technologiebeleid1 2581 0551 0971 1201 0701 077Industrie-
en dienstenbeleid8530484292929Ruimtelijk
economisch beleid430354340337334334Ondernemerschap
en marktwerking974911910910910909Buitenlandse
economische betrekkingen en exportbevordering555555Energiebeleid724693750674674676        correctie–1 024–620–768–727–674–677        totaal
uitgaven (kasbasis)3 1723 3953 0552 9642 9382 943Bovenstaande ramingen betreffen verplichtingenbedragen. De toelichtingen
richten zich op de ontwikkelingen in de verplichtingenramingen omdat deze
het bij EZ te voeren beleid het beste weerspiegelen.De afloop van het verplichtingenbedrag op beleidsterrein Algemeen wordt
met name verklaard doordat een deel van de Regeerakkoord-taakstellingen is
geparkeerd op dit beleidsterrein.Het hogere verplichtingenbedrag op het beleidsterrein Industrieel en algemeen
technologiebeleid in 1998 wordt voornamelijk verklaard door intensiveringen
van het samenwerkingsinstrument, de ruimtevaartprogramma's en de specifieke
bedrijfsgerichte technologiestimulering.Het verplichtingenniveau op het beleidsterrein Industrie- en dienstenbeleid
ligt structureel op circa 30 miljoen per jaar. In 1998, 1999 en 2000
is als gevolg van steun aan de sector zeescheepsnieuwbouw sprake van een hoger
niveau. In 1999 is voorts 220 miljoen toegevoegd aan het verplichtingenbedrag
als gevolg van de in 1991 overeengekomen verliesafdekking van de Volvo 400-serie
in de periode 1991–1996.Het hogere verplichtingenbedrag op het beleidsterrein Ruimtelijk economisch
beleid in 1998 wordt voornamelijk verklaard door het aanmerkelijk hogere beroep
op de centrale Investeringspremie-regeling voor projecten in het Noorden des
Lands.De daling van het verplichtingenbedrag op het beleidsterrein Ondernemerschap
en marktwerking in 1999 wordt met name verklaard doordat de middelen voor
toeristisch beleid vanaf 1999 worden geraamd op het beleidsterrein Ruimtelijk
Economisch beleid.Het hoge verplichtingenniveau op het beleidsterrein Energiebeleid in 1998
wordt voornamelijk verklaard door de verplichtingen voor het CO2-reductieplan
die in 1998 worden aangegaan. Het incidenteel hoge verplichtingenniveau in
2000 wordt verklaard doordat in 2000 de vierjaarlijkse verplichting wordt
aangegaan uit hoofde van de financiering van de Nederlandse bijdrage aan het
Euratomprogramma voor de exploitatie van de Hoge Flux Reactor te Petten. XIIIECONOMISCHE
ZAKEN ontvangsten199819992000200120022003Totaal5 3362 9542 9172 8662 7782 772        Algemeen777978798080Industrieel
en algemeen technologiebeleid180173117112112106Industrie-
en dienstenbeleid191717171717Ruimtelijk
economisch beleid2355222Ondernemerschap
en marktwerking169186196198213213Wet
investeringsrekening15105310Energiebeleid4 8552 4862 5002 4562 3542 354–
inkomsten uit aardgas4 5402 1782 1922 1492 0472 047–
overige ontvangsten315308308307307307Bovenstaande ramingen betreffen kasramingen.De hogere ontvangsten in 1998 en 1999 op het beleidsterrein Industrieel
en algemeen technologiebeleid worden voornamelijk verklaard door de bijdragen
uit het Fonds Economische Structuurversterking aan de EZ-begroting.De incidentele hogere ontvangsten in 1998 op het beleidsterrein Ruimtelijk
economisch beleid betreffen ontvangsten ad 18,5 miljoen uit hoofde van
de Investeringspremieregeling.De oploop in de ontvangstenraming op het beleidsterrein Ondernemerschap
en Marktwerking wordt met name verklaard door de bijgestelde raming van afdrachten
van Holland Casino's.De daling van de ontvangsten op het beleidsterrein Energiebeleid met ingang
van 1999 wordt verklaard door de overgang naar een nieuwe voedingssystematiek
voor het Fonds Economische Structuurversterking. Als gevolg hiervan is de
gasbatenraming op de EZ-begroting verlaagd en de ontvangstenraming op de FES-begroting
met dezelfde bedragen verhoogd. Daarnaast is sprake van een meerjarige daling
van de aardgasbatenraming. XIVLANDBOUW,
NATUURBEHEER EN VISSERIJ uitgaven199819992000200120022003Totaal3 4483 7013 3173 3693 3533 325        Algemeen412376377357342344Internationale
aangelegenheden332424242424Landbouw279281286290286262Natuur,
groene ruimte en recreatie1 053988963968968968Visserijen212815151515Milieu,
gezondheid en kwaliteit271239268339331329Wetenschap
en kennisoverdracht1 3801 7671 3841 3771 3871 384In het Regeerakkoord is een specifieke ombuiging voor LNV opgenomen uit
hoofde van doelmatigheid, oplopend van 50 miljoen in 1999 tot 150 miljoen
in 2002. De generieke taakstellingen lopen op tot circa 55 miljoen in
2002, waarvan 45 miljoen op de uitgaven en 10 miljoen op de ontvangsten.
Tot slot deelt LNV mee in de ombuigingen en intensiveringen op OCW-terrein.De daling van 1998 op 1999 in het uitgavenniveau van het beleidsterrein Algemeen wordt enerzijds veroorzaakt door incidenteel hogere uitgaven
voor huisvesting en informatietechnologie bij LASER in 1998. Daarnaast zijn
de generieke en specifieke ombuigingen op personeelsgebied voorshands op dit
beleidsterrein geboekt. Deze lopen op van 18 miljoen in 1999 tot 70 miljoen
in 2002.De lagere uitgaven met ingang van 1999 op het beleidsterrein Internationale
aangelegenheden worden met name veroorzaakt door een structureel hogere perceptiekostenvergoeding
van de EU aan het Landbouwegalisatiefonds (LEF). Hierdoor slaat vanaf 1999
de bijdrage van LNV aan het LEF om in een ontvangst van het LEF (zie ook ontvangsten
van LNV).De uitgaven op het beleidsterrein Landbouw blijven tot en met 2002 min
of meer constant. De daling in 2003 is het gevolg van het aflopen van tijdelijke
programmagelden (1996 tot en met 2002) voor het beleid van de Integrale Notitie
Mest- en Ammoniakbeleid.Als gevolg van de toevoeging van 163 miljoen voor de periode 1996–1998
voor de aankoop van gronden voor de ecologische hoofdstructuur ligt het uitgavenniveau
1998 voor het beleidsterrein Natuur, groene ruimte en recreatie hoger dan
in latere jaren. De uitgaven na 1999 zijn min of meer constant; er is enerzijds
sprake van oplopende beheerslasten als gevolg van de toename van het areaal
aan natuurterreinen en anderzijds zijn er ombuigingen oplopend van 27,5 miljoen
in 1999 tot 65 miljoen in 2002.Op het beleidsterrein Visserijen zijn de uitgaven voor de jaren 1998 en
1999 hoger vanwege een pakket van steunmaatregelen voor de visserijsector
en de bouw van een patrouillevaartuig voor de Algemene Inspectiedienst.De hogere uitgaven met ingang van 2000 voor het beleidsterrein Milieu,
gezondheid en kwaliteit hangen volledig samen met de stortingen in het Diergezondheidsfonds
(DGF) van de opbrengsten van de varkensheffing na verrekening van de uitvoeringskosten
van het Bureau Heffingen.Het incidenteel zeer hoge uitgavenniveau in 1999 op het beleidsterrein
Wetenschap en kennisoverdracht wordt veroorzaakt doordat aan de Dienst Landbouwkundig
Onderzoek (DLO) een lening en een subsidie van in totaal 378 miljoen
wordt verstrekt voor de aankoop van gebouwen van het Rijk. Compensatie hiervoor
is de ontvangst van de verkoopopbrengst (begroting IXB). XIVLANDBOUW,
NATUURBEHEER EN VISSERIJ ontvangsten199819992000200120022003Totaal477550503565562561        Algemeen191312121212Internationale
aangelegenheden177777Landbouw455966525352Natuur,
groene ruimte en recreatie178186189191192192Visserijen666555Milieu,
gezondheid en kwaliteit178255200274268269Wetenschap
en kennisoverdracht512524242424De lagere ontvangsten op het beleidsterrein Algemeen met ingang van 1999
zijn het gevolg van het feit dat de bekostiging van het Agentschap LASER vanaf
1999 via een gesaldeerde rijksbijdrage plaatsvindt.De stijging van de ontvangsten op het beleidsterrein Internationale aangelegenheden
wordt veroorzaakt door een per saldo structurele meevaller op het Landbouwegalisatiefonds
(LEF) van zes miljoen (zie ook uitgaven HXIV).De ontvangsten op het beleidsterrein Landbouw stijgen de eerste jaren
als gevolg van de tijdelijke bestemmingshefffing in 1998 en
1999 uit hoofde van de Integrale Notitie mest- en ammoniakbeleid en als gevolg
van het binnen begrotingsverband brengen van de EU-bijdrage voor enige regelingen
van het stimuleringskader. Het aflopen van de tijdelijke bestemming verklaart
tevens het lagere niveau na 2000.Op het beleidsterrein Milieu, gezondheid en kwaliteit wordt in 1998 eenmalig
ruim 31 miljoen ontvangen van de Stichting Gezondheidsdienst voor dieren.
Hiermee rekening houdend wordt het niveau 1999 bepaald door een geraamde bijdrage
van de EU van 100 miljoen voor de maatregelen varkenspest 1997. De stijging
en het verloop van de ontvangsten in latere jaren hangen volledig samen met
de geraamde opbrengsten uit de varkensheffing.Als gevolg van de verzelfstandiging van de Dienst Landbouwkundig Onderzoek
(DLO) worden de ontvangsten van deze dienst met ingang van 1999 niet meer
op het beleidsterrein Wetenschap en kennisoverdracht geraamd, maar komen deze
voortaan bij DLO binnen. In de bekostiging van DLO wordt met deze ontvangsten
rekening gehouden. XVSOCIALE ZAKEN
EN WERKGELEGENHEID uitgaven199819992000200120022003Totaal31 12331 08331 46131 89732 43832 727        Ministerie361388382374375375Arbeidsmarkt6 7896 9247 3947 6787 9697 969Sociale
Verzekeringen14 11114 37714 48714 76315 11415 420Bijstandszaken9 7169 2759 0608 9468 8308 822Overig
beleid147119139135150140De uitgaven op het beleidsterrein Ministerie lopen in 1999 op. Dit wordt
veroorzaakt door de toevoeging van het huisvestingsbudget aan de begroting
van SZW. Na 1999 dalen de uitgaven als gevolg van de efficiencytaakstellingen
die in het regeerakkoord zijn opgenomen voor departementen.De toename van de uitgaven op het beleidsterrein Arbeidsmarkt vanaf 1999
wordt verklaard door de intensiveringen in de WSW en instroom/doorstroombanen
waartoe in het regeerakkoord besloten is.De uitgaven op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen bestaan grotendeels
uit de Algemene Kinderbijslagwet (AKW), de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
Jonggehandicapten (Wajong), de Rijksbijdrage aan de AOW en de financiering
van het AOW-spaarfonds. De meerjarige uitgavenstijging op dit beleidsterrein
wordt veroorzaakt door de jaarlijkse verhoging met 250 miljoen van de
jaarlijkse storting in het AOW-spaarfonds die is opgenomen in het wetsvoorstel
premiemaximering AOW en introductie spaarfonds AOW.De daling op het beleidsterrein Bijstandszaken vindt voornamelijk zijn
oorzaak in een lagere volumeraming onder andere als gevolg van de gunstige
situatie op de arbeidsmarkt en de vergroting van het financiële belang
van gemeenten bij een goede uitvoering van de ABW.De daling op het beleidsterrein Overig beleid in 1999 wordt veroorzaakt
door het aflopen van de stimuleringsregeling Samenwerking Werk en Inkomen,
waarvoor de subsidie in 1999 lager is dan in 1998. De toename van de uitgaven
na 1999 wordt met name veroorzaakt door de in het regeerakkoord vrijgemaakte
middelen voor het arbeidsomstandighedenbeleid en de Commissie Dagindeling. XVSOCIALE ZAKEN
EN WERKGELEGENHEID ontvangsten199819992000200120022003Totaal796816829842853853        Ministerie1077777Arbeidsmarkt111100Sociale
Verzekeringen785808819830841841Bijstandszaken000000Overig
beleid013455De ontvangsten op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen lopen vanaf
1998 op. Deze oploop hangt samen met de extra middelen die in het regeerakkoord
beschikbaar zijn gesteld voor de WSW. Er zullen door deze extra middelen meer
personen in de WSW werkzaam zijn. Dit leidt tot een toename van de samenloop
van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en WSW-loon. Deze samenloop wordt geanticumuleerd
en op de ontvangstenbegroting van SZW verantwoord.De ontvangsten op het beleidsterrein Overig beleid bestaan uit bestuurlijke
boeten in het kader van de nieuwe Arbo-wet die met ingang van 1 januari
1999 zal worden ingevoerd. XVIVOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT uitgaven199819992000200120022003Totaal11 26811 20011 02710 98310 95710 931        Algemeen302280263251240240Inspectie
Gezondheidszorg545655555757Welzijn2 8992 8542 7682 7592 7572 738Volksgezondheid7 6357 5877 5217 5007 4857 485Inspectie
Gezondheidsbescherming111126126124123123Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu268298295295295287De hogere uitgaven in 1998 op het beleidsterrein Algemeen worden met name
veroorzaakt door de verhuizing van VWS naar de Resident in dat jaar. De dalende
reeks na 1998 is een saldo van de taakstellingen uit het Regeerakkoord voor
de apparaatskosten en een uitgavenverhoging als gevolg van het nieuwe Rijkshuisvestingsstelsel
van 30 miljoen.De hogere uitgaven voor Welzijn in 1998 worden grotendeels verklaard door
een eenmalige verhoging van 22,5 miljoen in 1998 in het kader van het
project Tegoeden Tweede Wereldoorlog (met name Vierde Tranche Goudpool). Het
lagere uitgavenniveau na 1999 is het saldo van het aflopen van de tijdelijke
stimuleringsmaatregel buitenschoolse opvang van 60 miljoen, de intensivering
uit het Regeerakkoord voor het stimuleren van de sportbeoefening van 10 miljoen
in 1999 oplopend naar 55 miljoen in 2002 en de afname van de pensioenen
en uitkeringen voor oorlogsgetroffenen met 20 miljoen per jaar.De hogere uitgaven op het beleidsterrein Volksgezondheid in 1998 worden
veroorzaakt door de toevoeging van de eindejaarsmarge 1997 aan de rijksbijdragen.
De eindejaarsmarge is onder andere ingezet voor de verhoging van de uitgaven
voor intensieve thuiszorg en voor het niet door laten gaan van de voorgenomen
tariefkorting op fysiotherapie in 1998. Met ingang van 1999
worden de rijksbijdragen ZFW structureel met 120 miljoen verhoogd, ter
compensatie van het invoeren van de ecotax in dat jaar.De uitgaven van de Inspectie Gezondheidsbescherming zijn na 1998 hoger
vanwege de overheveling van de huisvestingsbudgetten van de begroting van
de RGD naar de begroting van VWS.De uitgaven van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zijn
na 1998 hoger vanwege de overheveling van de huisvestingsbudgetten van de
begroting van de RGD naar de begroting van VWS. XVIVOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT ontvangsten199819992000200120022003Totaal389313223223223223        Algemeen755555Inspectie
Gezondheidszorg1522222Welzijn1025657585857Volksgezondheid11910414141414Inspectie
Gezondheidsbescherming333333Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieu144143142141141141De ontvangsten van de Inspectie Gezondheidszorg dalen na 1998 omdat het
aantal registraties van beroepsbeoefenaren in het kader van de Wet Beroepen
in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) afneemt. Bij de inwerkingtreding
van de wet BIG in 1996 is er vanuit gegaan dat het aantal registraties in
de jaren 1996 tot en met 1998 relatief hoog ligt en daarna afneemt omdat dan
alleen nog de nieuwe beroepsbeoefenaren (die net hun diploma hebben gehaald)
moeten worden geregistreerd.De ontvangsten bij Welzijn zijn in 1998 eenmalig hoger vanwege de afrekening
van te hoog verstrekte subsidievoorschotten aan verzorgingshuizen in voorgaande
jaren.De hogere ontvangsten bij Volksgezondheid worden verklaard door de afrekening
van de Regeling Extra Werkgelegenheid Langdurig Werklozen van 94 miljoen
in 1998 (tranche 1996) en 90 miljoen in 1999 (tranche 1997). Het aantal
banen dat in het kader van deze regeling in de zorgsector kan worden gerealiseerd
is achtergebleven bij de budgettaire mogelijkheden. Daarom zijn er met ingang
van 1998 4000 banen overgeheveld van de zorgsector naar de gemeenten. INTERNATIONALE SAMENWERKINGuitgaven199819992000200120022003Totaal8 1498 7229 0289 3169 65510 023        Algemene
Zaken72914000Koninkrijksrelaties346251264267267267Buitenlandse
Zaken6 2656 8487 0387 4307 7828 092Waaronder:       – Algemeen8871 1441 1211 1321 1601 160–
Veiligheid, Mensenrechten, Conflictbeheersing en Democratisering564576593600610638–
Maatschappelijke Ontwikkeling1 3991 4621 5201 5781 6191 665–
Macrosteun, Schuldverlichting en Speciale Landenfondsen3983034537259981 208–
Overige IS-programma's7911 0441 0301 0251 0251 025–
Economie, Werkgelegenheid en Regionale Ontwikkeling1 1521 1891 1671 1991 1811 208–
Diversen1 0731 1301 1521 1711 1881 188Justitie3122222Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties200000Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen101102101101101101Financiën595602633513481439Defensie359353321315315315VROM141313131313Verkeer
en Waterstaat121212121212Economische
Zaken393374385374375375Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij363636363637Sociale
Zaken en Werkgelegenheid222222Volksgezondheid,
Welzijn en Sport111111Aanvullende
post IS075206249269369Nader te
bepalen13130000De uitgaven op de begroting van Algemene Zaken betreffen de kosten van
de Nederlandse deelname aan de wereldtentoonstelling in Hannover in 2000.De samenwerkingsmiddelen op de begroting van Koninkrijksrelaties zijn
incidenteel verhoogd door drie oorzaken. In de eerste plaats heeft er een
intertemporele kasschuif plaatsgevonden van 10 miljoen van 1999 naar
1998,. De tweede verhoging betreft een generale toevoeging van 19,5 miljoen.
In de derde plaats is er een bijdrage geleverd van 39 miljoen via een
herschikking binnen de begroting van Buitenlandse Zaken.De groei op de begroting van Buitenlandse Zaken heeft verschillende oorzaken:– Als uitvloeisel van het Regeerakkoord worden de binnenlandse apparaatsuitgaven
van Buitenlandse Zaken en de bijdragen aan internationale organisaties onder
de hgIS gebracht. Als gevolg van deze wijziging behoren alle uitgaven en ontvangsten
op de begroting van Buitenlandse Zaken, uitgezonderd de afdrachten aan de
EU, thans tot de hgIS. Dit verklaart de forse groei tussen 1998 en 1999.– De toename van de uitgaven aan «Veiligheid, Mensenrechten,
Conflictbeheersing en Democratisering» wordt voornamelijk verklaard
door hoger geraamde uitgaven voor noodhulp.– De groei van het beleidsterrein «Maatschappelijke ontwikkeling»
wordt met name veroorzaakt door de koppeling van de omvang van de groei van
de medefinancieringsprogramma's aan het BNP.– De toename van het beleidsterrein «Macrosteun, schuldverlichting
en speciale landenfondsen» wordt voornamelijk veroorzaakt
door de voorlopige toevoeging van het gedeelte van de BNP-groei dat betrekking
heeft op de »Official Development Assistance» (ODA). De groei
van de BNP ODA wordt telkens in het uitvoeringsjaar pas toebedeeld aan de
betreffende programma-uitgaven. Deze voorlopige toevoeging verklaart voor
het grootste gedeelte de groei met ingang van 1999.– De niveauverhoging vanaf 1999 bij «Overige Internationale
Samenwerkingsprogramma's» wordt voor 244 miljoen veroorzaakt door
de toerekening van de kosten van asielzoekers met een A-status uit DAC-landen
aan ODA. Deze 244 miljoen betreft voor 119 miljoen het onder HGIS
brengen van een bestaande toerekening en voor 125 miljoen een additioneel
ten laste van ODA brengen van deze opvangkosten.– De groei van het beleidsterrein «Economie, Werkgelegenheid
en Regionale Ontwikkeling» wordt voornamelijk veroorzaakt door de toename
van de uitgaven voor «Landenprogramma's met betrekking tot economische
ontwikkeling».– De post diversen betreft relatief beperkte mutaties op de beleidsterreinen:
«Europese Unie», voor wat betreft het Europees Ontwikkelingsfonds,
«Milieu» en «Onderwijs, Onderzoek en Culturele Samenwerking».De incidentele stijging van de uitgavenreeks van Justitie in 1999 wordt
veroorzaakt door incidentele kosten van 10 miljoen in 1999 voor de bouw
van VN-cellen ten behoeve van het Joegoslavië-tribunaal.De mutaties bij Financiën hebben voornamelijk betrekking op nieuwe
inzichten met betrekking tot kapitaalverhogingen bij multilaterale banken,
wijzigingen in verzilveringsschema's van fondsen, aanpassing van de verwachte
omvang van de Nederlandse deelname in de International Development Association
(IDA) en uitstel van de verwachte kapitaalverhoging Wereldbank.De daling van de uitgaven bij Defensie vanaf 2001 wordt veroorzaakt door
het aflopen van het mandaat van deelname door SFOR in 2001. De daling van
de uitgaven vanaf 2000 ten opzichte van 1999 wordt veroorzaakt door het aflopen
van de deelnametermijn van Nederland aan UNFICYP (VN Cyprus).De vanaf 1998 dalende tendens in de meerjarenramingen op de EZ-begroting
wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de afloop van het Indonesië-pakket.Op de aanvullende post Internationale Samenwerking wordt dat gedeelte
van de groei van het BNP voorlopig opgenomen dat betrekking heeft op het non-ODA
deel van de homogene groep IS. Evenals bij het beleidsterrein «Macrosteun,
schuldverlichting en speciale landenfondsen» wordt de non-ODA BNP-groei
pas in het uitvoeringsjaar uitgedeeld naar de desbetreffende artikelen. Dit
verklaart de groei met ingang van 1999. INTERNATIONALE SAMENWERKINGontvangsten199819992000200120022003Totaal203189157144139132        Koninkrijksrelaties332527282424Buitenlandse
Zaken1061131121009995Defensie56431211118Economische
Zaken776555De daling van de ontvangsten bij Koninkrijksrelaties wordt veroorzaakt
door lagere ontvangsten op samenwerkingsmiddelen vanwege het aflossen van
leningen door Aruba.Evenals de uitgaven, worden de binnenlandse ontvangsten van Buitenlandse
Zaken onder de hgIS gebracht.De afname in de ontvangsten op de Defensiebegroting wordt met name veroorzaakt
door lager geraamde ontvangsten van de VN voor vredesoperaties en humanitaire
vluchten ten behoeve van Ontwikkelingssamenwerking. GEMEENTEFONDSuitgaven199819992000200120022003Totaal22 49223 28723 13523 19423 23323 229In de periode 1998–2003 nemen de uitgaven van het gemeentefonds
toe met bijna 800 miljoen. Deze toename wordt veroorzaakt door het accres
van 1999. Als gevolg van het Regeerakkoord wordt 180 miljoen toegevoegd
ter verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Ook wordt 150 miljoen
toegevoegd voor de bijzondere bijstand. Daarentegen wordt per 1 januari 2000
het 10%-gemeentelijk deel (164 miljoen) van de toeslagen Algemene Bijstandswet
(ABW) overgeheveld naar het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Het 10%-gemeentelijk deel van de toeslagen van de ABW komt dan te vervallen.
Maatregelen uit het Regeerakkoord leiden ten slotte tot besparingen in de
bijstand oplopend tot structureel 100 miljoen in 2002. PROVINCIEFONDSuitgaven199819992000200120022003Totaal1 7131 7851 7971 8021 8021 802De uitgaven van het provinciefonds nemen in de periode 1998–2003
toe met bijna 90 miljoen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het
accres van 1999. ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDSuitgaven199819992000200120022003Totaal01801 1631 9122 6093 253Bij Voorjaarsnota 1998 is de raming van het accres 1998 en 1999 geheel
overgeboekt naar het gemeentefonds en het provinciefonds. Eventuele wijzigingen
in de netto gecorrigeerde rijksuitgaven na de Voorjaarsnota 1998 worden verrekend
met de behoedzaamheidsreserve op de aanvullende post van het Rijk. De accressen
van het gemeentefonds en provinciefonds voor de periode 1999–2003 zijn
op basis van de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven geraamd. INFRASTRUCTUURFONDSuitgaven199819992000200120022003Totaal9 32310 09910 2229 9589 63810 412        Droge
infrastructuur5 9215 9575 9035 6095 4785 959Natte
infrastructuur1 5451 6361 6851 5511 5301 530Grote
projecten1 7102 3752 5242 7372 5882 903Overige
uitgaven147131110604320De daling in de uitgaven op het beleidsterrein Droge infrastructuur (vanaf
2000) vindt met name haar oorzaak in de afloop van de extra middelen die in
het kader van de nota Samenwerken aan Bereikbaarheid (SWAB) voor de jaren
1998–2002 zijn toegevoegd. De stijging in 2003 wordt onder andere veroorzaakt
doordat de inpassing van de meerkosten Betuweroute en HSL-Zuid ten laste van
het budget Tweede Tactisch Pakket (aanleg infrastructuur) is afgelopen.De tijdelijke uitgavenverhoging in 1999 en 2000 op het beleidsterrein
Natte infrastructuur is het gevolg van intensiveringen ten behoeve van vaarwegen
(in het kader van de nota Transport in Balans) en waterkeren (zeedijken en
ruimte voor de bedijkte rivieren). De uitgaven voor hoogwaterbescherming zijn
blijvend op een hoger niveau gebracht.De stijging van de uitgaven bij de grote projecten (met pieken in 2001
en 2003) wordt met name veroorzaakt door de oplopende investeringen in de
HSL-Zuid en de Betuweroute.De dalende tendens bij de Overige uitgaven wordt veroorzaakt door een
afname van de uitgaven voor bodemsanering en intermodaal vervoer. INFRASTRUCTUURFONDSontvangsten199819992000200120022003Totaal9 0359 99010 21410 0299 63810 412        Droge
infrastructuur1421031201217878Natte
infrastructuur182242235207160160Grote
projecten15013471667148Overige
ontvangsten1810010816755Bijdrage
departementen8 3809 5119 7889 5269 16210 071De dalende tendens op het beleidsterrein Droge infrastructuur hangt samen
met afnemende bijdragen van derden (waaronder de Europese Unie) in de kosten
van aan te leggen en te verbeteren wegen alsmede onderhoud.De ontvangsten voor Natte infrastructuur vertonen als gevolg van de EU-bijdragen
aan de INTERREG Rijn-Maas Activiteiten (hoogwaterbescherming) in de periode
1999 – 2001 een tijdelijke verhoging.De daling van de ontvangsten bij de Grote projecten hangt onder meer samen
met afnemende bijdragen van de Europese Unie in de kosten van de HSL-Zuid
en Betuweroute.In verband met de vervroegde betaling aan België voor de HSL-Zuid
is het Infrastructuurfonds in 1998 taakstellend verlaagd met 395 miljoen.
Een deel van deze taakstelling (181 miljoen) is vooralsnog in de raming
opgenomen op het artikel Overige ontvangsten. In de jaren vanaf 2001 is een
bijdrage van de EU-structuurfondsen geraamd die wordt ingezet voor de regionale
verkeer- en vervoerprojecten uit de investeringsimpuls.De fluctuaties van de bijdragen ten laste van andere begrotingen hangen
voor het overgrote deel samen met het ritme waarin de FES-bijdragen aan de infrastructuurprojecten beschikbaar komen. Dit is in de eerste
plaats afhankelijk van de kasruimte binnen het FES en in de tweede plaats
van de financieringsbehoefte bij de projectrealisaties. FONDS ECONOMISCHE
STRUCTUURVERSTERKINGuitgaven199819992000200120022003Fonds
Economische Structuurversterking2 5453 2063 4952 9142 6383 463Het Fonds Economische Structuurversterking is een verdeelfonds. Het kasritme
van de FES-uitgaven wordt bepaald door de financieringsbehoefte van goedgekeurde
FES-projecten binnen de budgettaire randvoorwaarden van de FES-wet. Het overgrote
deel van de FES-bijdragen is bestemd voor het Infrastructuurfonds.De uitgavenstijging van 1998 naar 1999 en 2000 wordt met name veroorzaakt
door de brede investeringsimpuls uit het Regeerakkoord. De lagere uitgaven
in 2001 t.o.v. 2000 zijn het gevolg van het aflopen van de FES-bijdragen aan
het programma Samen werken aan bereikbaarheid (SWAB). De toenemende bijdrage
aan de Betuweroute en HSL-Zuid, waarbij rekening is gehouden met de voorfinanciering
uit het FES van de reeds verwachte private bijdrage voor de Betuweroute, ligt
ten grondslag aan de stijging in 2003. FONDS ECONOMISCHE
STRUCTUURVERSTERKINGontvangsten199819992000200120022003Fonds
Economische Structuurversterking2 0821 6201 7051 7491 7531 753De relatief hoge ontvangsten in 1998 zijn met name het gevolg van een
incidentele ontvangst uit de veilingopbrengst van DCS1800-frequenties. Vanaf
1999 vindt een conversie van de voeding plaats en wordt de voeding in plaats
van op het Plan van Gasafzet 1990, gebaseerd op een vast percentage van de
NBM-aardgasbaten. Tevens is vanaf 1999 een additionele voeding opgenomen uit
hoofde van vrijvallende rente door verkoop staatsdeelnemingen. AOW-SPAARFONDSontvangsten199819992000200120022003Totaal4 3374 8305 4125 9956 6157 226Ten behoeve van de toekomstige financiering van de AOW-lasten worden vanaf
de begroting van SZW bijdragen geleverd in de vorm van jaarlijkse stortingen
in het fonds. De eerste storting bedroeg 750 miljoen in 1997 en met ingang
van 1998 1,5 miljard structureel. In het op 19 februari door de Tweede
Kamer aangenomen wetsvoorstel premiemaximering AOW en introductie spaarfonds
AOW is opgenomen, dat de jaarlijkse storting in het AOW-spaarfonds vanaf 1999
jaarlijks met 250 miljoen wordt verhoogd. In de Memorie
van Toelichting bij het wetsvoorstel premiemaximering AOW en introductie spaarfonds
AOW is vastgelegd dat «het structurele deel van de belastingmeevaller
wordt aangewend voor een duurzame verhoging van de voeding van het Spaarfonds
AOW». Uit de Voorlopige Rekening 1997 blijkt dat het structurele deel
2,8 miljard bedraagt. Het fonds ontvangt tenslotte rentebaten over het
totaal opgebouwde vermogen. Deze rentebaten worden aan het fondsvermogen toegevoegd. DIERGEZONDHEIDSFONDSuitgaven199819992000200120022003Totaal000000De thans geraamde uitgaven van het Diergezondheidsfonds zijn in de onderhavige
begroting als pro-memorie post opgenomen. Op het moment dat een ziekte zich
voordoet zal de begroting van dit fonds volgens het reguliere begrotingsproces
door middel van een suppletoire wet worden aangepast. DIERGEZONDHEIDSFONDSontvangsten199819992000200120022003Totaal31039111103101Uit het politionele fonds van de Stichting Gezondheidsdienst voor Dieren
wordt een bedrag van 31 miljoen in 1998 en 9 miljoen in 2000 overgeheveld
naar het Diergezondheidsfonds.De overige bedragen betreffen de opbrengst van de varkensheffing na aftrek
van de inningskosten. Deze opbrengst daalt licht na 2001, omdat boeren door
aanpassing van de bedrijfsvoering kortingen op de heffingen kunnen krijgen. ARBEIDSVOORWAARDENuitgaven199819992000200120022003Totaal252 9404 6086 2287 5189 801Op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden worden middelen gereserveerd
die nodig zijn om de loongevoelige uitgaven op de rijksbegroting op het kostenpeil
van het desbetreffende jaar te brengen. De oploop in de cijfers ontstaat doordat
jaarlijks een structurele reservering wordt opgenomen teneinde de begrotingsuitgaven
(zoals deze op de afzonderlijke begrotingen staan) van constante naar lopende
prijzen te brengen (voor het totaal van de rijksbegroting). De reservering
betreft een bijdrage van de regering voor de arbeidsvoorwaardenontwikkeling
in de collectieve sector, bestaande uit o.a. de elementen primair loon, incidenteel
loon en werkgeverspremies. NOMINALE BIJSTELLING
AKW/KOPPELING UITKERINGENuitgaven199819992000200120022003Totaal05851 0511 3831 8152 284Op de aanvullende post Koppeling uitkeringen/nominale bijstelling AKW
worden de kosten van de indexering van de begrotingsgefinancierde sociale
zekerheidsregelingen geraamd. De uitgavenraming neemt jaarlijks toe als gevolg
van de jaarlijkse structurele tranche die benodigd is om de uitkeringen op
het juiste prijspeil te brengen. PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING
STUDIEFINANCIERINGuitgaven199819992000200120022003Totaal07241 4792 2693 0463 642        Prijsbijstelling06481 2831 953 2 6143 109Indexering
studiefinanciering077196316432533Op de aanvullende post Prijsbijstelling / Indexering WSF worden de uitgaven
geraamd die voortvloeien uit voorziene prijsstijgingen in de komende jaren.
Voor de raming wordt gebruik gemaakt van de meest recente inzichten in de
prijsontwikkeling van het Centraal Planbureau, zoals opgenomen in de Macro
Economische Verkenning 1999 (MEV). De oploop in de bedragen wordt veroorzaakt
door de tranchegewijze opbouw van deze post.De prijsbijstelling bevat de raming van de uitgaven die voortvloeien uit
prijsstijgingen op de Rijksbegroting in ruime zin.De indexering studiefinanciering betreft de uitgavenraming voor de prijsstijgingen
van de normbedragen in de studiefinanciering voor de kosten van levensonderhoud
en ziektekosten. BELASTINGAFDRACHTEN
AAN DE EUROPESE UNIEuitgaven199819992000200120022003Totaal7 6987 5407 6037 6867 9448 224        Invoerrechten3 6903 5103 3953 5053 6103 730BTW-afdrachten4 0084 0304 2084 1814 3344 494Op grond van het ITA-akkoord (afschaffen invoerrechten op informatica-producten
tussen OESO-landen) daalt de afdracht aan invoerrechten tot en met 2000. Daarna
verklaart de verwachte volumegroei de stijging.De BTW-afdracht stijgt als gevolg van de verwachte economische groei.
Er ontstaat een vertekening in de cijfers doordat in de jaren 1998, 1999 en
2000 sprake is van nabetalingen over de voorafgaande jaren (respectievelijk
153, 101 en 171 miljoen). NADER TE BEPALENuitgaven199819992000200120022003Totaal–4751 8262 8032 9603 1683 269Het niveau van de aanvullende post wordt in 1998 bepaald door de (negatieve)
correctieboekingen uit hoofde van de ramingstechnische veronderstelling rond
de eindejaarsmarge 1998. De oploop die in de daaropvolgende jaren optreedt,
is met name het gevolg van het reserveren van gelden voor investeringsimpulsen
uit het Regeerakkoord. NADER TE BEPALENontvangsten199819992000200120022003Totaal911 8552 0301 9851 940–60Uit hoofde van het Regeerakkoord is op de aanvullende post een ontvangstentaakstelling
opgenomen van 2 miljard voor de jaren 1999 tot en met 2002 voor de verkoopopbrengsten
van staatsdeelnemingen in de komende kabinetsperiode. Het verschil tussen
1999 en 2000 wordt verklaard door het feit dat als gevolg van de verkoop van
aandelen KLM in 1998 een deel van de taakstelling 1999 uit het Regeerakkoord
al in 1998 kon worden ingevuld. CONSOLIDATIE 199819992000200120022003Consolidatie
rijksbegroting–9 039–10 252–10 438–10 192–9 706–10 735De post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de rijksbegroting
voor dubbeltellingen als gevolg van het «bruto-boeken» van bijdragen.
Het bruto-boeken houdt in dat zowel het departement dat de betaling verricht,
als het departement dat bijdraagt, de uitgaven in de begroting opneemt. Het
ontvangende departement raamt de te ontvangen bijdragen ook aan de ontvangstenkant
van de begroting. Hierdoor wordt het rekenkundige niveau van de totale rijksuitgaven
en de rijksontvangsten hoger dan het feitelijke niveau. Door de post consolidatie
wordt hiervoor gecorrigeerd.De hoogte van de post wordt voornamelijk bepaald door de bijdrage van
Verkeer en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds. SOCIALE ZEKERHEIDuitgaven199819992000200120022003Totaal102 169103 222106 111108 683111 351113 167        Begrotingsgefinancierd      Arbeidsmarkt5 4316 9247 3947 6777 9697 969Sociale
Verzekeringen9 7439 7499 5809 5809 6539 708Bijstandszaken9 7169 2759 0608 9468 8308 822Overig83587183107107Aanvullende
posten–2158191 4651 9452 4803 071        Premiegefinancierd      Werknemersverzekeringen33 78430 79931 61432 24432 94932 960Volksverzekeringen42 54944 50945 82747 09948 24749 414Overige
verzekeringen1 0791 0881 1011 1081 1161 114De toename van de uitgaven in 1999 op het beleidsterrein Arbeidsmarkt
wordt verklaard door een nieuwe ijklijnafbakening, waardoor met ingang van
1999 ook de inkoopbudgetten voor sociale diensten en de rijksbijdrage aan
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie onder de ijklijn Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt
vallen. De verdere stijging van de uitgaven vanaf 1999 wordt verklaard door
de intensiveringen in de WSW en de instroom/doorstroombanen waartoe in het
regeerakkoord besloten is.De uitgaven op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen bestaan grotendeels
uit de Algemene Kinderbijslagwet (AKW) en de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
Jonggehandicapten (Wajong). De ontwikkeling van de uitgaven vanaf 1999 op
dit beleidsterrein is hoofdzakelijk toe te schrijven aan het saldo van een
daling van de uitgaven van de AKW en een stijging van de uitgaven in het kader
van de Wajong.De daling van de uitgaven vanaf 1998 op het beleidsterrein Bijstandszaken
vindt voornamelijk zijn oorzaak in een lagere volume-raming, onder andere
als gevolg van de gunstige situatie op de arbeidsmarkt en de effecten van
de maatregelen van het regeerakkoord (vergroting van het financiële belang
van gemeenten bij een goede uitvoering van de ABW, inverdieneffecten I/D-banen,
fraudeplan).De daling op het beleidsterrein Overig in 1999 wordt veroorzaakt door
het aflopen van de stimuleringsregeling Samenwerking Werk en Inkomen, waarvoor
de subsidie in 1999 lager is dan in 1998. De toename van de uitgaven na 1999
wordt met name veroorzaakt door de in het regeerakkoord vrijgemaakte middelen
voor het arbeidsomstandighedenbeleid.Op de aanvullende posten zijn reserveringen opgenomen voor de kosten van
indexeringen van begrotingsgefinancierde sociale zekerheidsregelingen en nog
niet aan de begroting toegedeelde budgetten. De oploop in de uitgaven op de
aanvullende posten wordt voor het grootste deel veroorzaakt doordat jaarlijks
een structurele tranche nodig is om de uitgaven op het juiste prijspeil te
brengen.Bij de beoordeling van het uitgavenverloop van de premiegefinancierde
uitgaven dient rekening te worden gehouden met het feit dat de premiegefinancierde
uitgaven – in tegenstelling tot de begrotingsgefinancierde uitgaven –
in lopende prijzen worden geadministreerd. Een gedeelte van de uitgavenstijging
wordt derhalve veroorzaakt door de kosten van de koppeling van uitkeringen.De uitgaven voor de werknemersverzekeringen laten van 1998 op 1999 een
dalend en vanaf 1999 een stijgend verloop zien. De daling van 1998 op 1999
hangt samen met de geprivatiseerde Ziektewet. De uitgaven in het kader van
de per 1 maart 1996 geprivatiseerde Ziektewet werden in de afgelopen kabinetsperiode
administratief nog wel meegenomen in de meting van de uitgaven in de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid. De geprivatiseerde Ziektewetuitgaven zullen
vanaf 1999 niet langer als relevant voor de budgetdiscipline worden aangemerkt.
De stijging van de uitgaven voor de werknemersverzekeringen vanaf 1999 is
voornamelijk het gevolg van volume- en prijsontwikkelingen. De volume-ontwikkeling
is het saldo van een volumestijging bij het vangnet ZW en de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
in het kader van de WAO en een volumedaling bij de werkloosheidsuitkeringen.De uitgaven voor de volksverzekeringen laten vanaf 1998 een oplopende
ontwikkeling zien. Dit is met name het gevolg van een toenemend aantal AOW-ers
en de kosten van koppeling.De licht oplopende uitgaven-ontwikkeling bij de overige verzekeringen
is het saldo van een dalend volume en de kosten van de koppeling van uitkeringen
bij de Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen (WAZ). SOCIALE ZEKERHEIDontvangsten199819992000200120022003Totaal371386395400405406        Ontvangsten
begroting SZW371386395401406406De ontvangsten op de begroting van SZW vertonen een oplopende ontwikkeling.
Deze oploop hangt samen met de extra middelen die in het regeerakkoord beschikbaar
zijn gesteld voor de WSW. Er zullen door deze extra middelen meer personen
in de WSW werkzaam zijn. Dit leidt tot een toename van de samenloop van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
en WSW-loon. Deze samenloop wordt geanticumuleerd en op de ontvangstenbegroting
van SZW verantwoord. ZORGuitgaven199819992000200120022003Totaal67 29771 10174 63677 74981 13184 021        Begrotingsgefinancierd1 5841 7271 7471 7631 7841 821Preventieve
Zorg324360363359357357Curatieve
Somatische Zorg218193168158158158Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen151515141414Geestelijke
Gezondheidszorg717070706868Beheer
en diversen9561 0361 0441 0521 0521 046Aanvullende
Post 5387110134177        Premiegefinancierd65 71369 37472 89075 98679 34782 201Preventieve
Zorg872860855855855854Curatieve
Somatische Zorg27 95428 21728 36428 49728 61528 809Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen7 6247 6537 5707 5507 5317 531Geestelijke
Gezondheidszorg5 0375 1285 2245 3305 4075 453Gehandicapten6 2446 3036 3916 5176 6106 664Ouderenzorg
en thuiszorg15 56215 73615 99216 21616 30816 351Beheer
en diversen2 2882 2182 2172 2172 2152 216Aanvullende
Post131 3 2616 2778 80611 80714 322Bij de presentatie van de horizontale toelichting Zorg is zoveel mogelijk
aangesloten bij de presentatie van de zorguitgaven in het Jaaroverzicht Zorg (JOZ). Ten eerste betekent dit dat het begrotingsgefinancierde
gedeelte van de zorg is weergegeven volgens de indeling naar de zorgsectoren
die ook in het JOZ wordt gehanteerd en niet volgens de begrotingsartikelen
van de begroting van VWS. Ten tweede betekent dit dat enkele uitgaven ook
zijn opgenomen als ontvangsten. Het gaat hier om uitgavenposten in het JOZ
die wel tot de zorg gerekend worden maar die niet relevant zijn voor het Budgettair
Kader Zorg (BKZ), omdat de minister van VWS voor deze uitgaven niet de primaire
budgettaire verantwoordelijkheid draagt. Door deze uitgavenposten tevens als
ontvangsten op te nemen wordt bereikt dat ze wel in het totaal van de zorguitgaven
terecht komen, maar niet in het saldo van uitgaven en ontvangsten waarvoor
de budgettaire normering geldt: het Budgettair Kader Zorg. De vier grootste
van deze posten zijn:• de bijdrage van het Ministerie van OCW aan de Academische Ziekenhuizen
(1999: 877 miljoen, ondergebracht in de sector Curatieve Somatische Zorg);• de uitgaven aan de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (1999: 578 miljoen,
ondergebracht in de sector Preventieve Zorg);• het Algemeen Maatschappelijk Werk (1999: 233 miljoen, ondergebracht
in de sector Curatieve Somatische Zorg);• de Consultatiebureaus voor Alcohol en Drugs (1999: 140 miljoen,
ondergebracht in de sector Geestelijke Gezondheidszorg).De totalen van uitgaven en ontvangsten zoals hieronder gepresenteerd komen
overeen met die in het JOZ. Door deze totalen te salderen, worden de totalen
verkregen die relevant zijn voor het BKZ. Deze totalen worden ook toegelicht
in hoofdstuk 3 en bijlage 2 van de Miljoenennota. Begrotingsgefinancierde uitgavenDe uitgaven in de sector Preventieve zorg nemen na 1998 toe in verband
met de overheveling van de huisvestingsbudgetten van de begroting van de RGD
naar de begroting van VWS ten behoeve van de huisvesting van de Inspectie
Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire Zaken.De daling in de uitgaven voor de curatief somatische zorg is het gevolg
van de eenmalige verhoging in 1998 ten behoeve van de invoering van de Wet
op de orgaandonatie. Het relatief hoge niveau in 1998 wordt tevens veroorzaakt
door extra uitgaven ten behoeve van het millennium platform zorg. Voor dit
doel wordt ook in 1999 en 2000 nog extra geld uitgetrokken, waarmee de geleidelijke
daling naar het structurele niveau is verklaard.Ook voor de sector Beheer en Diversen voor de huisvesting van de Inspectie
Gezondheidszorg en het RIVM nemen de uitgaven toe in verband met de overheveling
van de huisvestingsbudgetten. Premiegefinancierde uitgavenDe toename in de diverse sectoren in 1999 is het gevolg van de toedeling
van de intensiveringsmiddelen voor de zorgsector uit het Regeerakkoord voor
zover betrekking hebbend op de demografische ontwikkeling.De overige intensiveringsmiddelen voor 1999 en de totale intensiveringsmiddelen
voor 2000 en latere jaren zijn vooralsnog gereserveerd op de aanvullende post
van het JOZ. Definitieve verdeling van de resterende intensiveringsruimte
vindt plaats op basis van de te maken meerjarenafspraken. Deze afspraken zullen
in samenhang worden bezien met de aanpak van de maatregelen waarmee de financiële
taakstellingen in de zorgsector worden gerealiseerd. Op de aanvullende post
is ook de raming opgenomen van de loon- en prijsontwikkeling. Deze component
draagt ook aanzienlijk bij aan de oploop van de bedragen. ZORGontvangsten199819992000200120022003Totaal7 6166 7116 7026 7816 7986 798        Begrotingsgefinancierd314259168167167167Preventieve
Zorg333333Beheer
en diversen311256165164164164        Premiegefinancierd7 3026 4526 5346 6146 6316 631Preventieve
Zorg578578578578578578Curatieve
Somatische Zorg2 3162 1732 1852 2012 2032 203Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen188189190190190190Geestelijke
Gezondheidszorg390398405412412412Gehandicapten544554564576576576Ouderenzorg
en thuiszorg2 6472 5382 5742 6052 6052 605Beheer
en diversen888888Aanvullende
Post6301530456060BegrotingsontvangstenDe hogere ontvangsten in de sector Beheer en Diversen in 1998 en 1999
worden verklaard door incidentele ontvangsten als gevolg van de te hoge bevoorschotting
verzorgingshuizen (27 miljoen in 1998) en de afrekening van de Regeling Extra
Werkgelegenheid Langdurig Werklozen tranche 1996 en 1997 (94 miljoen in 1998
en 90 miljoen in 1999). Ontvangsten premiegefinancierde deelDe daling van het totaal aan ontvangsten circa 900 miljoen van 1998 op
1999 is met name te wijten aan het afschaffen van de eigen bijdrage ZFW (zie
aanvullende post) en de toegangsbijdrage tot de thuiszorg (zie ouderenzorg
en thuiszorg). Tot de afschaffing van deze eigen bijdragen is bij Regeerakkoord
besloten. 7 VERTICALE TOELICHTING 1997–2003 7.1 InleidingDe Verticale toelichting bevat een overzicht van de beleidsmatig interessante
mutaties voor alle begrotingen die zich hebben voorgedaan na de Miljoenennota
1998. Het betreft mutaties op de rijksbegroting, inclusief het begrotingsgefinancierde
deel van de sociale zekerheid en de zorg op de begrotingen van SZW en VWS
en tot slot mutaties voor het geheel van de sociale zekerheid en zorg (zowel
begrotings- als premiegefinancierd).Per begroting wordt een cijfermatige tabel gepresenteerd gevolgd door
een toelichting. Mutaties groter dan 25 miljoen worden separaat in de
tabel gepresenteerd en vervolgens toegelicht.In de tabel wordt de volgende indeling aangehouden: mee- en tegenvallers,
beleidsmatige mutaties, desalderingen en overboekingen. Daar waar mee- of
tegenvallers vanwege het feit dat ze onder een budgetteringsafspraak vallen
als beleidsmatig zijn aangeduid wordt dit vermeld. Onder de categorie beleidsmatige
mutaties zijn de huurbudgetten van het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel voor
de verschillende begrotingen opgenomen. Deze mutaties worden in een aparte
bijlage toegelicht. De categorieën desalderingen en overboekingen bevatten
mutaties, die door een technische verwerking in deze categorie terecht komen.
Dit betekent evenwel niet dat deze geen beleidsmatig karakter kunnen hebben.
Zo zijn bijvoorbeeld de middelen voor millennium op de aanvullende post nader
te verdelen beleidsmatig gereserveerd en vervolgens in een later stadium via
een beleidsmatige overboeking aan de desbetreffende begrotingen toegevoegd.
Zoals gebruikelijk bevat het overzicht ook de mutaties die niet relevant zijn
voor een ijklijn. Deze mutaties worden separaat in de tabel gepresenteerd.De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief
de bedragen die onder de homogene groep Internationale Samenwerking (hgIS)
vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting
dat onder de hgIS valt, zichtbaar gemaakt. De laatste regel geeft per begroting
de totaalstand inclusief hgIS aan. Mutaties die optreden binnen hgIS worden,
conform de systematiek zoals die geldt bij Ontwikkelingssamenwerking, niet
zichtbaar bij de verticale toelichting van de desbetreffende begroting, maar
worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale toelichting van hgIS.Puur technische mutaties, zoals de uitdeling van de loon- en prijsbijstelling
en de toevoeging uit hoofde van de eindejaarsmarge worden wel in dit overzicht
gepresenteerd, maar niet toegelicht. De post Diversen is het saldo
van mutaties die kleiner zijn dan 25 miljoen; deze post wordt niet toegelicht,
tenzij er beleidsmatig interessante mutaties onder vallen. BIJLAGE: Toedeling huisvestingsbudgetten rijkshuisvestingsstelsel   199920002001200220031.Huisvestingsbudgetten      BZK22,822,822,822,822,8 Koninkrijksrelaties0,70,70,70,70,7 BuZa5,75,75,75,75,7 Defensie13,313,112,913,113,1 EZ45,044,744,744,744,7 Financiën244,0249,0250,7249,3249,3 Justitie527,7530,6530,4530,4530,4 LNV31,336,639,539,539,5 OCW131,9131,6131,3130,8130,8 SZW27,827,827,827,827,8 VenW95,499,6102,1102,1102,1 VROM55,055,055,055,055,0 VWS81,081,081,081,081,0Totaal
departementen1 281,61 298,31 304,71 302,81 302,8      2.OZB38,838,838,838,838,83.rente317,9317,9317,9317,9317,94.afboeking
huisvestingsbudgetten RGD-begroting924,9941,6948,0946,1946,1Totaal1 281,61 298,31 304,71 302,81 302,8Toelichtingad 1. Met de inwerkingtreding van het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel
vanaf 1 januari 1999 wordt een huur-verhuur-model tussen de Rijksgebouwendienst
en de departementen geïntroduceerd. In verband hiermee zijn de bovenstaande
huisvestingsbudgetten in de departementale begrotingen opgenomen. Deze budgetten
zijn in het nieuwe stelsel benodigd voor de betaling van huur aan de Rijksgebouwendienst.ad 2/3. De door de departementen te betalen huur is inclusief Onroerende
Zaak Belasting (OZB) en rente. De Rijksgebouwendienst, die de OZB en rente
door middel van de huur ontvangt, vergoedt de OZB aan Financiën/Domeinen
(verantwoord op de ontvangstenbegroting IX-B) en betaalt rente aan Financiën
(verantwoord op de ontvangstenbegroting IX-A).ad 4. In samenhang met de introductie van het nieuwe stelsel zijn de huisvestingsbudgetten
van de RGD-begroting afgeboekt (exclusief OZB en rente) en opgenomen op de
departementale begrotingen. I HUIS DER KONINGIN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 199813,113,613,613,613,613,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen       Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen  0,30,30,30,3    0,30,30,30,3 Extrapolatie      14,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,00,00,40,40,40,4 STAND
MILJOENENNOTA 199913,113,614,014,014,014,014,0II HOGE COLLEGES VAN
STAAT EN KABINET DER KONINGIN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998295,5289,2288,6286,5287,8287,8 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen–10,9       –10,9      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen–0,112,111,51,5–3,2–4,6  –0,112,111,51,5–3,2–4,6 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,50,10,10,10,1   0,50,10,10,10,1 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–1,54,74,14,44,24,2  –1,54,74,14,44,24,2 Extrapolatie      290,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–12,417,115,65,81,0–0,4 STAND
MILJOENENNOTA 1999283,1306,3304,2292,3288,8287,4290,9II HOGE COLLEGES VAN
STAAT EN KABINET DER KONINGIN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19987,37,27,27,27,27,2 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen1,0       1,0      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen –0,2       –0,2     Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,50,10,10,10,1   0,50,10,10,10,1 Extrapolatie      7,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19981,10,30,10,10,10,1 STAND
MILJOENENNOTA 19998,47,57,37,37,37,37,3III ALGEMENE ZAKEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)59,156,856,157,053,553,5 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,22,80,40,40,40,4  0,22,80,40,40,40,4 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen–0,1–0,8–0,1–0,9–1,8–2,6  –0,1–0,8–0,1–0,9–1,8–2,6 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,5       0,5     Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 1,90,80,80,60,6   1,90,80,80,60,6 Extrapolatie      51,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,24,31,10,3–0,8–1,6 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)59,361,157,257,352,751,951,9Totaal
Internationale Samenwerking6,07,429,014,00,00,00,0STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)65,368,586,271,352,751,951,9III ALGEMENE ZAKEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19985,75,95,95,95,95,9 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen1,01,4–0,3–0,3–0,3–0,3  1,01,4–0,3–0,3–0,3–0,3 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,1       0,1      Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,5       0,5     Extrapolatie      5,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19981,11,9–0,3–0,3–0,3–0,3 STAND
MILJOENENNOTA 19996,87,85,65,65,65,65,6IV KONINKRIJKSRELATIES 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)20,119,018,318,318,418,4 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen–0,50,50,30,40,50,5  –0,50,50,30,40,50,5 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen–0,20,30,50,20,1–0,2  –0,20,30,50,20,1–0,2 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–0,1       –0,1      Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,30,20,20,30,3   0,30,20,20,30,3 Extrapolatie      19,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–0,81,21,00,90,80,6 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)19,320,219,319,219,219,019,0Totaal
Internationale Samenwerking311,7345,8251,0264,3266,9266,9266,9STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)331,0366,0270,3283,5286,1285,9285,9IV KONINKRIJKSRELATIES 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)0,30,20,20,20,20,2 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,1       0,1      Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–0,1       –0,1      Extrapolatie      0,2Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–0,10,00,00,00,00,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)0,20,20,20,20,20,20,2Totaal
Internationale Samenwerking43,233,324,826,927,824,424,4STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)43,433,525,027,128,024,624,6V BUITENLANDSE ZAKEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)3 134,64 069,84 961,55 138,95 515,75 911,7 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       vierde eigen middel–47,1–259,0–409,020,0270,0294,0 diversen–2,1       –49,2–259,0–409,020,0270,0294,0 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        regeerakkoord:
beperking eu-uitgaven   –425,0–925,0–1 300,0 regeerakkoord: verbreding begrip internationale samenwerking  –285,7–274,3–277,2–278,8 tijdelijke financiering nio89,7      diversen 5,02,5–1,1–4,8–8,4  89,75,0–283,2–700,4–1 207,0–1 587,2 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen0,50,90,20,10,10,1  0,50,90,20,10,10,1 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 15,112,617,521,126,4   15,112,617,521,126,4 Extrapolatie      4 721,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199840,9–238,0–679,5–662,9–915,7–1 266,7 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)3 175,53 831,84 282,04 476,04 600,04 645,04 721,0Totaal
Internationale Samenwerking5 695,16 264,96 847,97 038,57 429,87 781,58 092,2STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)8 870,610 096,711 129,911 514,512 029,812 426,512 813,2Uitgaven Mee- en tegenvallersDe mutatie in de BNP-afdrachten aan de EU (vierde eigen middel) is een
saldo van verschillende bijstellingen. Bij de Voorjaarsnota is de raming voor
1998 neerwaarts bijgesteld op grond van de definitieve vaststelling van de
EU-begroting 1998 en minder nabetaling voor het Bruto Nationaal Product (BNP).
Daarnaast is de lagere raming gebaseerd op de verwachte onderuitputting van
de EU-begroting in 1997 en de verwachte lagere aanspraak op de monetaire reserve
in 1998. Na de Voorjaarsnota is de raming voor 1998 opwaarts bijgesteld op
grond van bijgestelde groeiverwachtingen van het Nederlandse BNP. Ten slotte
is de opwaartse bijstelling het gevolg van een grotere compensatie die het
Verenigd Koninkrijk ontvangt via de EU-begroting, waardoor Nederland meer
via het BNP-middel moet afdragen. De extra groei van het Nederlandse
BNP en de VK-compensatie werken ook door in latere jaren. Beleidsmatige mutatiesIn het Regeerakkoord is opgenomen een verlaging van de afdrachten aan
de EU met 425 miljoen in 2000, 925 miljoen in 2001 en 1300 miljoen
in 2002 en volgende jaren. Deze taakstelling loopt via de afdracht van het
vierde eigen middel van de EU (BNP-afdrachten). De verlaging moet worden gerealiseerd
door een sobere ontwikkeling van het uitgavenniveau van de EU-begroting. Dit
kan eventueel worden aangevuld met de invoering van een algemeen correctiemechanisme,
waardoor lidstaten als zij in verhouding tot hun BNP veel meer aan Brussel
betalen dan zij uit Brussel ontvangen, gecompenseerd worden.Op grond van het Regeerakkoord worden de binnenlandse apparaatskosten
van Buitenlandse Zaken onder de hgIS gebracht.Voor de (her-)financiering van leningen heeft de NIO (Nederlandse Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden) geld opgenomen bij de Staat, vooruitlopend op het
aantrekken van die gelden op de kapitaalmarkt. De mutatie van 89,7 miljoen
komt voort uit het saldo ten laste van de NIO op de rekening-courantverhouding
Staat-NIO op 31 december 1997. Het bedrag is in 1998 door de NIO aangezuiverd
en wordt verantwoord als een ontvangst. V BUITENLANDSE ZAKEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)5,75,86,46,26,06,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,8       0,8      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        tijdelijke
financiering nio 89,7      diversen  –6,6–6,3–6,2–6,2   89,7–6,6–6,3–6,2–6,2 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen0,60,90,20,10,10,1  0,60,90,20,10,10,1 Extrapolatie      0,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19981,490,6–6,4–6,2–6,0–6,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)7,196,40,00,00,00,00,0Totaal
Internationale Samenwerking116,7106,1113,5111,9100,198,594,8STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)123,8202,5113,5111,9100,198,594,8Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesZie toelichting bij de uitgaven. VI JUSTITIE 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 436,56 309,76 071,16 045,06 026,56 030,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       vrijval investeringsimpuls i v m  uitstel agentschap–30,0      hogere instroom asielzoekers104,3406,0298,2215,69,3–25,4 meer taakstraffen en strafzaken raad voor kinderbescherming 8,120,027,027,027,0 diversen–34,194,139,653,854,154,3  40,2508,2357,8296,490,455,9 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        huurbudget
rijkshuisvestingsstelsel  527,7530,6530,4530,4 intertemporele compensatie dienst justitiële inrichtingen –45,015,015,015,0  regeerakkoord: arbeidsproductiviteit collectieve sector  –9,2–18,2–27,1–36,1 regeerakkoord: taakstelling inkoop  –11,9–23,8–35,6–47,5 regeerakkoord: intensivering veiligheidsketen  52,2151,2245,0375,0 regeerakkoord: versobering gevangeniswezen  –25,0–50,0–75,0–115,0 uitbreiding capaciteit tbs en justitiële jeugdinrichtingen 26,589,040,040,040,0 diversen0,315,339,438,545,626,2  0,3–3,2677,2683,3738,3773,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        afrekening 1996 centraal orgaan opvang asielzoekers32,5      diversen40,81,2–8,0–5,7–5,7–5,5  73,31,2–8,0–5,7–5,7–5,5 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van aanvullende post: hogere instroom asielzoekers 355,7391,1256,3264,5269,7 van aanvullende post: loonbijstelling 1998 94,184,886,990,390,3 van aanvullende post: millenniumproblematiek 45,2     van aanvullende post: pemba-compensatie 35,535,235,235,835,8 diversen–11,1–3,325,434,333,733,0  –11,1527,2536,5412,7424,3428,8 Extrapolatie      7 283,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998102,71 033,61 563,41 386,81 247,31 252,1 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)6 539,27 343,37 634,57 431,87 273,87 282,17 283,6Totaal
Internationale Samenwerking5,23,311,91,91,81,81,8STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)6 544,47 346,67 646,47 433,77 275,67 283,97 285,4Uitgaven Mee- en tegenvallersIn de begroting 1997 is een bedrag van 30 miljoen als lening van
het moederdepartement toegevoegd aan de begroting voor het Korps Landelijke
Politiediensten (KLPD) ten behoeve van extra investeringen. In verband met
uitstel van de agentschapsstatus van de KLPD wordt van deze middelen thans
geen gebruik gemaakt.Als gevolg van een hogere instroom van het aantal asielzoekers wordt de
raming van de kosten voor opvang, voor behandelorganisaties (Immigratie- en
Naturalisatiedienst, rechtshulp, rechtspleging en tolkencentra) en voor alleenstaande
minderjarige asielzoekers (AMA's) bijgesteld (zie ook toelichting bij de overboekingen).De capaciteit van de Raad voor de Kinderbescherming neemt toe in verband
met het groeiend aantal jeugdstraffen en -strafzaken. Beleidsmatige mutatiesAls gevolg van een vertraging bij een aantal capaciteitsuitbreidingen
bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) komt een aantal investeringsuitgaven
in latere jaren tot betaling.Bij Regeerakkoord is besloten een arbeidsproductiviteitskorting van 0,55%
per jaar te hanteren (met voor Justitie als uitzonderingen: rechterlijke organisatie
en gevangeniswezen). Dit leidt tot een uitgavenverlaging van ruim 9 miljoen
in 1999 oplopend tot 36 miljoen in 2002.Een jaarlijkse efficiencyverbetering van 1% voor de departementen in hun
inkoopbeleid wordt afgeroomd. Deze taakstelling is gebaseerd op de departementale
uitgaven voor aankoop van goederen en diensten, exclusief onderhoud van grondwerken,
water- en wegenbouwkundige werken.De regering heeft besloten een extra bedrag van 52,2 miljoen in 1999
oplopend tot 375 miljoen in 2002 ter beschikking te stellen voor de justitiële
keten. Deze middelen worden besteed aan de toerusting en organisatie van de
Zittende Magistratuur, jeugd en geweld en de sanctiecapaciteit.In het Regeerakkoord is opgenomen dat onder andere door meer doelmatigheid
en versobering in het gevangeniswezen en de TBS en door bevordering van het
gebruik van alternatieve straffen, besparingen zullen worden gerealiseerd.In verband met een toenemend aantal TBS-ers en jeugdige delinquenten wordt
de capaciteit in deze sector vergroot. DesalderingenDe niet-bestede middelen in 1996 van 32,5 miljoen voor het Centraal
Orgaan voor de opvang van Asielzoekers (COA) zijn doorgeschoven naar 1997.
Deze middelen worden zowel aangewend ter financiering van informatiserings-
en automatiseringsprojecten als voor verwerving en inrichting van opvangcentra. OverboekingenAls gevolg van een hogere instroom van het aantal asielzoekers wordt de
raming voor de kosten voor opvang verhoogd door middel van een bijdrage uit
de aanvullende post.Op de aanvullende post Nader te verdelen zijn middelen voorzien voor de
millenniumproblematiek. Vanuit deze middelen is een bijdrage geleverd voor
de aanpak van de problematiek binnen Justitie.De begrotingsgefinancierde en bij het ABP aangesloten overheidswerkgevers
worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gecompenseerd voor de kostenstijging
als gevolg van de invoering van de Wet Premiedifferentiatie en Marktwerking
bij Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba). VI JUSTITIE 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 006,11 029,31 034,31 042,31 042,31 042,3 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       tegenvallende ontvangsten griffierechten–5,0–47,0–24,0–23,0–23,0–23,0 tegenvallende ontvangsten plukze–31,0–40,0–38,0–36,0–34,0–34,0 diversen39,15,55,55,55,55,5  3,1–81,5–56,5–53,5–51,5–51,5 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        regeerakkoord:
a-statushouders (oda)  244,0244,0244,0244,0 regeerakkoord: verhoging boeten en transacties  60,060,060,060,0 diversen 4,04,19,614,918,3   4,0308,1313,6318,9322,3 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        afrekening 1996 centraal orgaan opvang asielzoekers32,5      diversen40,81,2–8,0–5,7–5,7–5,5  73,31,2–8,0–5,7–5,7–5,5 Extrapolatie      1 310,7Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199876,4–76,4243,6254,3261,7265,2 STAND
MILJOENENNOTA 19991 082,5952,91 277,91 296,61 304,01 307,51 310,7Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe bijstelling van de griffierechtenraming hangt deels samen met nieuwe
inzichten die erop duiden dat de eerder veronderstelde autonome groei van
het aantal rechtszaken zich niet zal voordoen. Daarnaast is in 1998 rekening
gehouden met het feit dat de aanpassing van de tarieven pas later kan ingaan
dan was voorzien.Als gevolg van de tegenvallende ontvangsten Plukze wordt de raming bijgesteld. Beleidsmatige mutatiesJustitie ontvangt van Buitenlandse Zaken een bijdrage in de kosten die
gemoeid zijn met de opvang van asielzoekers die in het bezit zijn van de zogenaamde
A-status in verband met de toerekening van deze kosten aan ODA.In het kader van het Regeerakkoord is besloten de boeten en transacties
met 10% te verhogen. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. VII BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)7 867,87 003,57 221,07 237,87 265,07 339,7 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       asieldossier–37,5–40,0–24,0–4,0–2,0–11,0 lager beroep ziektekostenvoorziening overheid–29,5      diversen–45,017,9–0,2–0,1–0,1–0,1  –112,0–22,1–24,2–4,1–2,1–11,1 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        banen
voor langdurig werklozen in gemeenten 64,0129,6125,6128,8128,8 hogere bevoorschotting banen voor langdurig werklozen 43,7     motie apb: criminaliteit en geweld 25,025,025,025,025,0 regeerakkoord: intensivering veiligheidsketen  122,8198,8255,0375,0 versnelde afdracht aansprakenbelasting54,5      vertraging aanbesteding communicatieproject c-2000 –20,0–10,030,0   diversen–46,474,740,025,58,2–0,9  8,1187,4307,4404,9417,0527,9 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        dienst geneeskundige verzorging politie 11,715,519,523,828,4 landelijk selectie- en opleidingsinstituut politie 32,532,232,332,332,3 diversen50,717,53,62,65,00,8  50,761,751,354,461,161,5 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap: loonbijstelling–30,093,5100,9106,498,295,1 van ap: pemba-compensatie 55,557,658,258,559,2 van ocw: actieprogramma's jeugd en veiligheid 30,0     diversen2,935,232,038,031,228,3  –27,1214,2190,5202,6187,9182,6 Extrapolatie      8 159,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–80,1441,1524,8657,9664,0761,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)7 787,77 444,67 745,87 895,77 929,08 100,78 159,1Totaal
Internationale Samenwerking16,82,50,50,50,50,50,5STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)7 804,57 447,17 746,37 896,27 929,58 101,28 159,6Uitgaven Mee- en tegenvallersAls gevolg van een hogere instroomprognose van het aantal asielzoekers
is de raming van de kosten van de politie-inzet bij asielzoekerscentra naar
boven bijgesteld. De raming van de kosten van de zorgwet Voorwaardelijke Vergunning
Tot Verblijf (VVTV) is per saldo naar beneden bijgesteld als gevolg van een
neerwaartse bijstelling van de correctie op het ramingsmodel en een opwaartse
bijstelling door de hogere instroomprognoses van het aantal asielzoekers.De meevaller in 1997 bij de ziektekostenvoorziening overheidspersoneel
wordt veroorzaakt door een geringer aantal aanvragen en een gemiddeld lagere
uitkering dan aanvankelijk geraamd. Beleidsmatige mutatiesEind oktober 1997 is door de regering besloten om de middelen voor 4000
extra banen voor langdurig werklozen van de VWS-tranche 1998 (gezondheidszorg)
over te hevelen naar de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(gemeentelijke banen).In 1998 vindt de instroom van langdurig werklozen relatief vroeg in het
jaar plaats waardoor gemeenten meer middelen nodig hebben.Bij de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) in de Tweede Kamer over
de ontwerp-begroting 1998 zijn extra middelen ter beschikking gesteld voor
het voorkomen en bestrijden van criminaliteit en geweld (motie-Bolkestein).De regering heeft besloten een extra bedrag van 122,8 miljoen in
1999 oplopend tot 375 miljoen in 2002 ter beschikking te stellen voor
politie. De middelen worden besteed aan uitbreiding van politie en voor het
oplossen van financiële knelpunten bij de politieregio's.Als gevolg van een structureel versnelde inning, op grond van een wijziging
van de Wet op de loonbelasting, komt de aansprakenbelasting over de ziektekostenvoorziening
overheidspersoneel voortaan één jaar eerder tot betaling. Dit
heeft eenmalig extra uitgaven in 1997 veroorzaakt.Het project C-2000 is gericht op het tot stand brengen van een digitaal
netwerk voor radiocommunicatie. Doordat de uitgebrachte offertes nog niet
voldoen aan alle eisen is er een vertraging in het aanbestedingstraject opgetreden. DesalderingenAls gevolg van de toename van het aantal politieagenten stijgen de uitgaven
voor de geneeskundige verzorging. Hier staat een stijging van de premieontvangsten
tegenover.De Minister van Justitie en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zijn beiden verantwoordelijk voor het Landelijk Selectie- en Opleidingsinstituut
Politie (LSOP). De mutatie betreft de bijdrage van Justitie aan het LSOP. OverboekingenDe begrotingsgefinancierde en bij het ABP aangesloten overheidswerkgevers
worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gecompenseerd voor de kostenstijging
als gevolg van de invoering van de Wet Premiedifferentiatie en marktwerking
bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba).In het kader van de regeling financiering Actieprogramma's jeugd en veiligheid
worden middelen overgeboekt van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
naar de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
ten behoeve van betalingen aan de gemeenten. VII BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998543,7385,6432,3425,8423,1431,4 >Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       ramingsbijstelling reisdocumenten  –36,3–0,9–2,319,2 diversen27,123,015,0     27,123,0–21,3–0,9–2,319,2 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        teruggave
niet bestede middelen voor langdurig werklozen  43,7    diversen –6,0       –6,043,7    Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        dienst geneeskundige verzorging politie 11,715,519,523,828,4 landelijk selectie- en opleidingsinstituut politie 32,532,232,332,332,3 diversen50,717,53,62,65,00,8  50,761,751,354,461,161,5 Extrapolatie      502,8Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199877,878,673,753,658,780,7 STAND
MILJOENENNOTA 1999621,5464,2506,0479,4481,8512,1502,8Ontvangsten Mee- en tegenvallersUit onderzoek is gebleken dat de meerjarenraming voor leges van reisdocumenten
voor de jaren 1999–2003 moet worden bijgesteld. Beleidsmatige mutatiesDe realisatie van de werkgelegenheid voor langdurig werklozen vond bij
gemeenten die in 1997 voor het eerst deelnamen overwegend in de tweede helft
van het jaar plaats. De gemeenten zullen de middelen die in 1997 niet tot
besteding zijn gekomen in 1999 terug betalen. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)37 647,438 809,539 444,839 715,339 987,740 439,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       arbeidsvoorwaarden docenten–178,4192,9     leerlingenvolume 46,855,953,354,986,3 studiefinanciering137,869,7107,6107,02,09,7 verlaging incidenteel primair onderwijs –16,4–26,4–38,0–49,7–49,7 diversen–89,4–163,710,3–104,7–119,2–263,9  –130,0129,3147,417,6–112,0–217,6 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        herontwerp
1e fase informatie beheergroep 25,0     informatie- en communicatietechnologie–30,030,0     invulling taakstelling ov-studentenkaart  126,090,039,038,0 macrobudget hbo/numerus fixus   30,065,065,0 mavo/vbo 20,030,0     motie apb: inburgering 30,030,030,030,030,0 motie apb: nieuwe taken beroepsonderwijs 30,030,030,030,030,0 huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  131,9131,6131,3130,8 profielen 2e fase–31,2       regeerakkoord:
afstel pro rato lesgeld –29,6–51,8–33,3–34,9–36,9 regeerakkoord: alg.  indexatie eigen bijdragen (collegegeld)  –18,7–37,4–56,2–74,9 regeerakkoord: arbeidsproductiviteit collectieve sector  –42,0–83,6–125,0–165,8 regeerakkoord: budgettering incidenteel  –33,2–65,4–99,0–152,8 regeerakkoord: cultuur  15,030,040,060,0 regeerakkoord: kwaliteit onderwijs  314,3741,51 078,21 533,5 regeerakkoord: ov-studentenkaart  57,0–24,046,0–23,0 regeerakkoord: tegemoetkoming studiekosten  50,0125,0175,0250,0 regeerakkoord: wachtgelden (gevolg van intensiveringen)  –15,6–31,6–47,3–63,2 diversen–6,999,528,369,665,251,2  –68,1204,9651,21 002,41 337,31 671,9 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        educatie: ontvangsten derden –30,0–30,0–30,0–30,0–30,0 media–62,318,337,022,015,042,0 tno 31,330,030,030,030,0  diversen27,825,48,47,96,78,9  –34,545,045,429,921,750,9 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar bzk: actieprogramma jeugd en veiligheid –30,0     van ap: extra middelen asielzoekers 16,325,918,714,512,3 van ap: incidentele loonbijstelling178,4      van ap: indexering studiefinanciering 26,823,650,669,285,3 van ap: loonbijstelling 1998 95,7119,3135,0136,0136,9 van ap: millennium 110,0      van ap:
pemba-compensatie 248,8257,9256,8259,3262,1 van ap: prijsbijstelling 25,724,424,224,524,9 diversen–10,5–1,517,933,535,231,8  167,9491,8469,0518,8538,7553,3 Niet
tot een ijklijn behorend        indexering studiefinanciering 26,830,332,131,531,0 regeerakkoord: studiefinanciering  76,0205,0111,0266,0 studiefinanciering 42,740,615,467,112,5 diversen–11,6       –11,669,5146,9252,5209,6309,5 Extrapolatie      43 362,8Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–75,7939,91 459,51 821,01 995,02 367,5 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)37 571,739 749,440 904,341 536,341 982,742 806,543 362,8Totaal
Internationale Samenwerking100,5101,2101,5101,0101,1101,1101,1STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)37 672,239 850,641 005,841 637,342 083,842 907,643 463,9Uitgaven Mee- en tegenvallersOp basis van de hardheidsclausule uit de CAO 1996–1998 is aan docenten
in alle onderwijssectoren een extra loonstijging toegekend van 0,75% met ingang
van 1998. Dekking voor deze extra uitgaven in 1998 vindt plaats uit onbesteed
gebleven arbeidsvoorwaardenmiddelen uit 1997.Hogere leerlingaantallen in het Primair onderwijs en in de sector Beroeps-
en volwasseneneducatie leiden tot een stijging van de uitgaven in deze sectoren.De hogere uitgaven voor studiefinanciering en tegemoetkoming studiekosten
worden met name verklaard doordat meer studenten in aanmerking komen voor
een aanvullende beurs respectievelijk een tegemoetkoming in de studiekosten.
Daarnaast leiden de hogere studentenaantallen met name in het HBO tot een
groter beroep op studiefinanciering.Op grond van de realisatiecijfers over 1997 wordt de raming voor de incidentele
loonuitgaven in het primair onderwijs verlaagd. Beleidsmatige mutatiesConform een toezegging aan de Tweede Kamer komt 25 miljoen in 1998
beschikbaar voor de eerste fase herontwerp Informatie Beheer Groep.De gereserveerde middelen voor informatie- en communicatietechnologie
in 1997 zijn voor een bedrag van 30 miljoen niet tot besteding gekomen
en doorgeschoven naar 1998.Ter dekking van het contract dat door het vorige kabinet is gesloten met
de OV-bedrijven over de OV-studentenkaart in de periode van 1 november 1998
tot 1 januari 2003, is bij Miljoenennota 1998 de OCenW-begroting taakstellend
verlaagd. Bij Voorjaarsnota 1998 is deze taakstelling ongedaan gemaakt.Het macrobudget voor het Hoger beroepsonderwijs (HBO), wordt met structureel
46 miljoen verhoogd in verband met de voorziene stijging van het aantal
leerlingen. Daarnaast wordt als gevolg van de volumegroei in de zorg 19 miljoen
structureel uitgetrokken voor de versoepeling van de numerus fixus voor geneeskunde
en tandheelkunde.Voor bijscholing van docenten ten behoeve van de invoering van leerwegen
MAVO/VBO is eenmalig 50 miljoen uitgetrokken. Hiervan slaat 20 miljoen
in 1998 en 30 miljoen in 1999 neer.Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer over de ontwerpbegroting
1998 is structureel 30 miljoen extra ter beschikking gesteld voor inburgering
van nieuwkomers.Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer is structureel
30 miljoen extra ter beschikking gesteld voor nieuwe taken beroepsonderwijs.Het budget voor bijscholing van docenten ten behoeve van de invoering
profielen 2e fase HAVO-VWO is in 1997 slechts ten dele aangewend.In het Regeerakkoord is budgettair voorzien in een definitief afstel van
de invoering van de pro rato lesgeldmaatregel. Dit leidt tot een daling van
de raming van de uitgaven voor de tegemoetkoming in de studiekosten, waartegenover
een grotere derving van lesgelden staat (zie ook mutatie bij ontvangsten).Met ingang van het studiejaar 1999/2000 zal de hoogte van het collegegeld
geïndexeerd worden op basis van de consumentenprijsontwikkeling.De arbeidsproductiviteitskorting, zoals afgesproken in het Regeerakkoord,
leidt tot een daling van de uitgaven op de OCenW-begroting. De sectoren Primair-
en Voortgezet onderwijs worden evenals de sector beroeps- en volwasseneneducatie
uitgezonderd van deze taakstelling.De hoogte van de incidenteelbudgetten wordt conform de afspraak uit het
Regeerakkoord gebudgetteerd op 0,6%. Deze budgettering leidt tot een verlaging
van de uitgaven in 2002 van 152,8 miljoen.Voor de sector cultuur zijn in het Regeerakkoord extra middelen beschikbaar
gesteld, te weten 15 miljoen in 1999 oplopend tot 60 miljoen in
2002.In het Regeerakkoord worden middelen uitgetrokken om de kwaliteit van
het onderwijs verder te verhogen. Het betreft hier een zeer aanzienlijk bedrag,
oplopend tot 1,5 miljard in 2002, ondermeer voor verkleining van de groepsgrootte
in het Primair onderwijs, vernieuwing in het Voortgezet onderwijs en in de
Beroeps- en volwasseneneducatie, voor meer computers in de klas en voor verschillende
maatregelen op het gebied van de studiefinanciering.Bij Regeerakkoord is afgesproken dat de vrije keus van studenten tussen
een week- en weekendkaart gehandhaafd blijft. Daarnaast is afgesproken dat
de studentenkaart met ingang van het studiejaar 1999–2000 onder het
prestatiebeursregime wordt gebracht, hetgeen leidt tot een daling van de relevante
uitgaven in de eerste jaren.Ten behoeve van de lagere inkomensgroepen is in het Regeerakkoord voorzien
in een intensivering van het budget voor de tegemoetkoming in de studiekosten,
oplopend tot 250 miljoen in 2002.Als gevolg van de intensiveringen in de onderwijssector en de daaruit
voortvloeiende extra vraag naar docenten wordt de wachtgeldraming neerwaarts
bijgesteld. DesalderingenIn 1991 is bij de sector Educatie een maatregel ingevoerd waarbij instellingen
de inkomsten van derden af moesten dragen aan OCenW. Deze maatregel
wordt nu vormgegeven via een normatieve afdracht uit het educatiebudget aan
OCenW en houdt een administratieve vereenvoudiging in.In 1997 is sprake van een lagere onttrekking uit de algemene omroepreserve
doordat de uitgaven van met name de landelijk omroep en de regionale televisie
in 1997 62,3 miljoen minder dan geraamd bedragen. Voor 1998 en verder
worden de verwachte opbrengsten uit de omroepbijdragen bijgesteld op basis
van nieuwe ramingen van de Dienst Omroepbijdragen.Als gevolg van loonbijstelling en een extra bijdrage voor het met TNO
samenwerkende Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen (NITG)
ontvangt OCenW 31,3 miljoen in 1998 en structureel 30 miljoen van
het Ministerie van Economische Zaken. OverboekingenIn het kader van de regeling «Financiering Actieprogramma's Jeugd
en Veiligheid» worden middelen overgeboekt van de begroting van OCenW
naar de begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ten behoeve
van betalingen aan de gemeenten.Vanuit de aanvullende post Nader te verdelen worden extra middelen voor
asielzoekers beschikbaar gesteld door middel van een overboeking naar de begroting
van OCenW.De mutatie van 178,4 miljoen in 1997 betreft een overboeking uit
de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden.Vanuit de aanvullende post Indexering Wet op de Studiefinanciering vindt
een overboeking plaats van de tranche 1998 naar de OCenW-begroting.Vanuit de aanvullende post Nader te verdelen worden in 1998 de middelen
die gereserveerd stonden voor de door de departementen te maken kosten voor
millennium overgeboekt naar de diverse begrotingen. Voor wat betreft OCenW
komt dit neer op in totaal 110 miljoen in 1998.De begrotingsgefinancierde en bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
aangesloten overheidswerkgevers worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden
gecompenseerd voor de kostenstijging als gevolg van de invoering van de Wet
Premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(Pemba). Niet tot een ijklijn behorendDe tranche 1998 van de indexering van de niet-relevante studieleningen
is vanuit de aanvullende post Indexering Wet op de Studiefinanciering overgeboekt
naar de OCenW-begroting.In het Regeerakkoord worden middelen uitgetrokken om de scherpe kantjes
van het studiefinancieringsregime te verzachten. Het gaat hier onder meer
om: afzien van de verhoging van de prestatienorm naar 70%, instellen van een
leeftijdsgrens van 25 jaar, uit het prestatiebeursregime halen van de aanvullende
beurs in het propaedeusejaar en verhoging van het maximum van de rentedragende
lening met f 100,– per maand. Voorts wordt de OV-studentenkaart
onder het prestatiebeursregime gebracht. Deze maatregelen leiden per saldo
tot een stijging van de niet-relevante uitgaven (studieleningen).Uit de realisatiecijfers 1997 blijkt dat het totaal van de door de studenten
opgenomen leenbedragen groter is dan waarmee in de raming rekening is gehouden. VIII ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAPPEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19983 449,93 412,43 480,63 527,53 525,13 525,1 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen–14,1–5,554,627,3–15,0–16,4  –14,1–5,554,627,3–15,0–16,4 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        regeerakkoord:
afstel pro rato lesgeld –57,9–129,6–105,6–109,5–114,6 regeerakkoord: lesgelden (gevolg van intensiveringen)  13,426,339,552,5 diversen–11,01,2      –11,0–56,7–116,2–79,3–70,0–62,1 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        educatie: ontvangsten derden –30,0–30,0–30,0–30,0–30,0 media–55,418,337,022,015,042,0 tno 31,330,030,030,030,0  diversen20,925,48,47,96,78,9  –34,545,045,429,921,750,9 Niet
tot een ijklijn behorend        studiefinanciering39,438,536,531,725,319,0 uitstel verkoop nob –155,0155,0     39,4–116,5191,531,725,319,0 Extrapolatie      3 474,4Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–20,1–133,7175,49,6–38,0–8,6 STAND
MILJOENENNOTA 19993 429,83 278,73 656,03 537,13 487,13 516,53 474,4Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesIn het Regeerakkoord zijn middelen uitgetrokken om de voorziene invoering
van pro rato lesgeld niet door te laten gaan. Dit leidt tot een daling van
de raming van de lesgeldontvangsten.De hoogte van de lesgelden is gekoppeld aan de personele en materiële
uitgaven in de sectoren Voortgezet onderwijs en Beroeps- en volwasseneneducatie.
Als gevolg van de intensiveringen die in het Regeerakkoord voor deze sectoren
zijn voorzien, zullen de lesgeldontvangsten toenemen met 13,4 miljoen
in 1999 oplopend tot 52,5 miljoen in 2002. DesalderingenZie toelichting bij uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendDe raming voor de ontvangsten op leningen verstrekt na 1992 wordt op grond
van de realisatiecijfers uit 1997 opwaarts bijgesteld.De voorgenomen verkoop van het Nederlands Omroepproductie Bedrijf (NOB)
zal niet in 1998 maar in 1999 plaatsvinden. Als gevolg hiervan wordt de geraamde
verkoopopbrengst doorgeschoven. IXA NATIONALE SCHULD 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 199830 547,330 360,031 673,233 201,833 814,934 607,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       rente aow-fonds 37,5279,8611,6945,21 315,0 uitvoering 1997–81,9–108,4–227,4–267,7–267,7–267,7 uitvoering 1998 300,2353,7772,8772,8772,8 wijziging tekort en rentepercentage 1999/2002  –809,8–1 757,7–2 330,5–2 897,7 diversen–8,82,02,02,02,02,0  –90,7231,3–401,7–639,0– 878,2–1 075,6 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        afdracht
reserves dnb   –250,0–250,0–250,0 nwi's: rentevergoeding afkoopsommen/sanering  0,316,843,968,6 storting in fes  75,0150,0225,0300,0    75,3–83,218,9118,6 Niet
tot een ijklijn behorend        agio bij inkoop schuld6,7225,0     disagio bij uitgifte 49,1     rente aow-fonds –46,9–149,3–266,4–385,6–512,9  6,7227,2–149,3–266,4–385,6–512,9 Extrapolatie      34 268,7Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–84,0458,5–475,7–988,6–1 244,9–1 469,9 STAND
MILJOENENNOTA 1999 OP KASBASIS30 463,330 818,531 197,532 213,232 570,033 137,734 268,7Kas-transactieverschillen       in verband met storing DNB  –250,0      overige241,0678,456,1–262,4–482,2180,2–307,5 241,0678,4–193,9–262,4–482,2180,2–307,5STAND
MILJOENENNOTA 1999 OP TRANSACTIEBASIS30 704,331 496,931 003,631 950,832 087,833 317,933 961,2Uitgaven Mee- en tegenvallersIn de miljoenennota 1998 is afgesproken dat het structurele deel
van een belastingmeevaller 1997 zal worden aangewend voor een duurzame verhoging
van de dotatie aan het AOW-fonds. De rentebetalingen over deze
dotatie bedragen 802 miljoen in 2002. Daarnaast was in de miljoenennota
1998 de rentebijschrijving op het saldo van het AOW-fonds abusievelijk als
niet relevant voor de ijklijn aangemerkt; voor 2002 bedroeg dit 513 miljoen.
Dit is thans hersteld.De uitvoering 1997 heeft tot een meevaller geleid, doordat de korte rente
in 1997 lager is uitgekomen en doordat het kapitaalmarktberoep is meegevallen.
De lagere korte rente heeft direct in 1997 al tot lagere uitgaven geleid en
de lagere financieringsbehoefte leidt in 1998 en volgende jaren tot lagere
uitgaven.Per saldo leidt de uitvoering 1998 eveneens tot meevallers. De renteuitgaven
zijn weliswaar toegenomen met 300 miljoen, maar hier staan omvangrijke
daarmee samenhangende meevallers aan de ontvangstenzijde tegenover (ad 609 miljoen);
ook in latere jaren is sprake van per saldo meevallers. Daarnaast zijn er
nog omvangrijke meevallers bij de agio en disagio. Dit beeld wordt door een
drietal ontwikkelingen bepaald. In de eerste plaats door een sterke daling
van de financieringsbehoefte ten opzichte van de Miljoenennota 1998 en
een lager dan veronderstelde rente op de kapitaalmarkt. Ten tweede is de financieringsbehoefte
voor een gedeelte gefinancierd door de heropeningen van bestaande leningen,
waarbij door beleggers rente is bijbetaald en waarop agio is geboekt. In de
derde plaats is er, om tot een grotere spreiding van de aflossing op de staatsschuld
gedurende het jaar te komen, voor gekozen om in de eerste helft van het jaar
leningen met een lange eerste coupon uit te schrijven. Daardoor komt de coupondatum
in de tweede helft van het jaar te liggen; wel moet dan op de eerste coupondatum
de rente vergoed worden over een periode van 1,5 jaar in plaats van 1 jaar.Bij de tot nu toe gebruikelijke registratie van de renteuitgaven en rente-ontvangsten
op kasbasis kunnen door de hierboven genoemde wijzigingen van het financieringsbeleid
(lange eerste coupon en heropeningen bestaande leningen) aanzienlijke mutaties
optreden. De werkelijke rentelast van de overheid wijzigt hier echter niet
door. Door de rente op transactiebasis te meten wordt een beter zicht gekregen
op de rentelast. Ook moeten vanaf maart 2000 voor de berekening van het EMU-tekort
de renteuitgaven op transactiebasis worden genomen. Daarom is er voor gekozen
om met ingang van 1999 de rente-uitgaven op transactiebasis te betrekken bij
de toetsing aan de ijklijn Rijksbegroting in enge zin.In 1999 en latere jaren treden omvangrijke meevallers op als gevolg van
een lager dan veronderstelde lange rente en een verdere daling van het financieringstekort. Beleidsmatige mutatiesDoor overdracht van reserves van De Nederlandsche Bank (DNB) ten gunste
van de staatsschuld wordt een rentebesparing gerealiseerd van 250 miljoen
structureel vanaf 1999 (op transactiebasis).Bij de Miljoenennota 1998 is het relevante deel van de uitgaven samenhangende
met de afkoop van de resterende objectsubsidies volkshuisvestiging opgenomen
op de aanvullende post Nader te verdelen. De rentecomponent van deze uitgaven
is thans op de begroting Nationale Schuld verwerkt.In het Regeerakkoord is besloten om voortaan niet meer de hoofdsom van
opbrengsten in de vermogenssfeer in het FES te storten, maar alleen de vrijvallende
rentebaten gecorrigeerd voor de dividendderving. Niet tot een ijklijn behorendBij de inkoop van een oude schuld is agio geboekt.Bij de heruitgifte van reeds lopende leningen is in totaal 49,1 miljoen
aan disagio gerealiseerd.In de Miljoenennota 1998 was de rentebijschrijving over het saldo
van het AOW-fonds verwerkt als niet relevant; dit is nu geboekt bij de relevante
uitgaven. Kas-transactieverschillenVoortaan zullen de renteuitgaven voor de toetsing aan de uitgavenkaders
op transactiebasis worden berekend. Hiervoor is een aansluitingsregel nodig. IXA NATIONALE SCHULD 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 043,422,322,322,322,322,3 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijbetaalde rente–33,0333,4     bijbetaalde rente v v  lange coupon 608,6950,0950,0950,0950,0 rente rijkshuisvesting  317,9317,9317,9317,9 diversen–7,615,0      –40,6957,01 267,91 267,91 267,91 267,9 Niet
tot een ijklijn behorend        agio bij uitgifte schuld294,3837,5     diversen0,50,5      294,8838,0     Extrapolatie      1 290,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998254,31 794,91 267,81 267,81 267,81 267,8 STAND
MILJOENENNOTA 19991 297,71 817,21 290,11 290,11 290,11 290,11 290,1Ontvangsten Mee- en tegenvallersBij de uitgifte van een schuld wordt door beleggers lopende rente bijbetaald,
indien de stortingsdatum afwijkt van de coupondatum. Het grootste gedeelte
van de bijbetaalde rente wordt ontvangen als gevolg van de zogenaamde lange
coupon. Het betreft hier de tegenhanger van de hogere rente-uitgaven als gevolg
van de lange coupon.In verband met de stelselwijziging Rijkshuisvesting is een bedrag van
317,9 miljoen aan rente-ontvangsten toegevoegd. Niet tot een ijklijn behorendDeze mutatie is het gevolg van de afwijking tussen de couponrente van
uitgegeven leningen en de op het moment van uitgifte geldende marktrente. IXB FINANCIEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)4 846,15 670,56 113,46 136,26 248,56 225,9 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijzondere financiering–39,0–35,0     exportkredietverzekering–43,5–50,0     motorrijtuigenbelasting 65,5      subsidie
benzinestations–17,030,0–15,0–5,0   diversen–31,371,111,113,513,58,5  –130,881,6–3,98,513,58,5 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        euro-automatisering 40,1–3,2–13,9–15,0–8,0 grenscontrole asielzoekers (binnengrens) 25,025,025,025,025,0 huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  244,0249,0250,7249,3 regeerakkoord: arbeidsproductiviteit collectieve sector  –14,5–28,8–43,6–58,1 regeerakkoord: doelmatigheid departementale aankoop  –14,3–28,5–42,8–57,0 regeerakkoord: fraudeplan intensivering  204,0318,0358,0382,0 regeerakkoord: vermindering kredieten fin  –20,0–40,0–40,0–40,0 diversen23,372,246,330,930,120,3  23,3137,3467,3511,7522,4513,5 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 6,017,1      6,017,1    Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        loonbijstelling 1998 51,650,055,066,766,7 overboeking naar rgd–31,7      van aanvullende post: millennium 109,8     van aanvullende post: pemba-compensatie 26,526,426,326,526,5 diversen0,626,620,310,310,311,3  –31,1214,596,791,6103,5104,5 Niet
tot een ijklijn behorend        heffings- en invorderingsrente–59,7–675,0–825,0–825,0–875,0–875,0  –59,7–675,0–825,0–825,0–875,0–875,0 Extrapolatie      5 933,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–198,6–235,6–247,9–213,2–235,5–248,5 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)4 647,55 434,95 865,55 923,06 013,05 977,45 933,1Totaal
Internationale Samenwerking471,1594,7602,2633,0513,5480,8438,6STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)5 118,66 029,66 467,76 556,06 526,56 458,26 371,7Uitgaven Mee- en tegenvallersDe uitgaven Bijzondere Financiering zijn in 1997 en 1998 neerwaarts bijgesteld,
vanwege de tot nu toe gerealiseerde uitgaven en het uitblijven van majeure
schade door de algemene goede gang van zaken bij bedrijven waaraan kredieten
zijn verstrekt.De uitgavenraming exportkredietverzekering 1998 is vanwege de in het algemeen
lagere schade-ontwikkeling verlaagd.De invoering van de automatische incasso bij de motorrijtuigenbelasting
heeft geleid tot een vertraging van de inning van deze belasting en de opcenten
motorrijtuigenbelasting, die voor de provincies zijn bestemd. De provincies
worden in 1998 voor de latere inning gecompenseerd.De raming voor de subsidieregeling tankstations grensstreek Duitsland
is aangepast in verband met een vertraging bij de behandeling van voorschotverzoeken
en een wijziging van de voorwaarden in de subsidieregeling. Beleidsmatige mutatiesIn verband met een versnelde aanpassing van de automatiseringssystemen
van de Belastingdienst aan de euro zijn de uitgaven in 1998 hoger dan geraamd.
Dit wordt gecompenseerd door een verlaging van de beschikbare budgetten in
latere jaren.De regering heeft ter beperking van de instroom van asielzoekers besloten
tot een intensivering van de mobiele grenscontrole door de douane aan de binnengrens.
Het extra budget bedraagt 25 miljoen per jaar.De arbeidsproductiviteitskorting collectieve sector, zoals afgesproken
in het Regeerakkoord, leidt tot een daling van de uitgaven.In het Regeerakkoord is een taakstelling opgenomen gericht op het vergroten
van de doelmatigheid van de departementale aankopen.De maatregelen die zijn opgenomen in de nota «Fraudebestrijding
1998–2002» leiden tot extra uitgaven voor de Belastingdienst.In het Regeerakkoord is opgenomen dat een verbeterde situatie van het
bedrijfsleven enige vermindering van subsidies en kredieten aan het bedrijfsleven
mogelijk maakt. Tegen deze achtergrond worden de uitgaven voor de regeling
Bijzondere Financiering in 1999 neerwaarts bijgesteld. OverboekingenVoor de huur van diverse panden is door de Belastingdienst een bedrag
van 31,7 miljoen naar de Rijksgebouwendienst overgeboekt.Op basis van een definitieve beoordeling van de millenniumkosten van de
Belastingdienst is een bedrag van 109,8 miljoen beschikbaar gesteld vanuit
de aanvullende post Nader te verdelen.De begrotingsgefinancierde en bij het ABP aangesloten overheidswerkgevers
worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gecompenseerd voor de kostenstijging
als gevolg van de invoering van de Wet Premiedifferentiatie en Marktwerking
bij Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba). Niet tot een ijklijn behorendHet lagere uitgaven- en ontvangstenniveau heffings- en invorderingsrente
wordt veroorzaakt door de lage rentestand, door het treffen van maatregelen
voor het verkorten van doorlooptijden en door het aanscherpen van het uitstelbeleid.
Tevens zijn de meerjarige uitgaven en ontvangsten vanwege het vervallen van
het drempeltijdvak per 1 juli 1997 lager dan destijds geraamd. IXB FINANCIEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 301,35 356,35 907,95 759,65 800,45 776,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       exportkredietverzekering12,9110,0     inningskosten douane30,434,034,034,034,034,0 winstuitkering dnb  –1 675,0–1 725,0   diversen97,740,55,95,93,2–1,9  141,0184,5–1 635,1–1 685,137,232,1 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        aflossing
postbanklening     130,0  middelenafspraak110,5102,0485,64,64,64,6 ozb-component huurbudgetten  38,838,838,838,8 regeerakkoord: agrarische verkopen domeinen  100,0100,0150,0150,0 verkoopopbrengsten domeinen 412,1     winst europese investeringsbank 115,0     diversen–2,256,1–3,0–7,3–4,2–11,2  108,3685,2621,4136,1189,2312,2 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 6,017,1      6,017,1    Niet
tot een ijklijn behorend        administratieve boeten41,5100,0100,0100,0100,0100,0 heffings- en invorderingsrente–10,8–775,0–925,0–925,0–975,0–975,0 reserve-afdracht dnb 5 000,0     winstuitkering dnb–1,6175,01 300,01 350,0–125,0–50,0 diversen0,9       30,04 500,0475,0525,0–1 000,0–925,0 Extrapolatie      5 068,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998279,55 375,6–522,0–1 024,1–773,9–581,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)6 580,810 731,95 385,94 735,55 026,55 195,65 068,6Totaal
Internationale Samenwerking2,00,00,00,00,00,00,0STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)6 582,810 731,95 385,94 735,55 026,55 195,65 068,6Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe ontvangsten exportkredietverzekering zijn verhoogd vanwege het goede
betalingsgedrag van belangrijke debiteurenlanden.Ten gevolge van een stijging van de macroraming van de invoerrechten stijgt
ook de bijdrage van de EU in de inningskosten EU-douanerechten. Vanaf 1999 wordt de winstuitkering van De Nederlandsche Bank (DNB) als
niet relevant voor een ijklijn beschouwd (zie ook mutatie bij «niet
tot een ijklijn behorend»). Voor een verdere toelichting wordt verwezen
naar de bijlage «De regels budgetdiscipline». Beleidsmatige mutatiesBij de oprichting van de Postbank NV (1985) heeft de Staat aan de Postbank
twee leningen verstrekt, die met ingang van 1 januari 2002 in 10 achtereenvolgende
jaren worden afgelost.De hogere ontvangsten middelenafspraken vloeien met name voort uit de
overdracht van onroerende en roerende zaken bij de verzelfstandiging van de
Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO) en hogere ontvangsten door de afstoot
van onroerende zaken bij Defensie.In het Regeerakkoord is de raming van de verkoopopbrengsten van agrarische
domeinen met 100 miljoen in 1999 en 2000 en 150 miljoen in 2001
en 2002 verhoogd als gevolg van de liberalisering van het pachtbeleid.De hogere verkoopopbrengsten domeinen in 1998 kunnen vooral worden toegeschreven
aan een verkoopgolf als reactie op het rapport van de commissie-Koopmans.De omvang van de reserves van de Europese Investeringsbank heeft een eenmalige
winstuitkering aan de deelnemende landen mogelijk gemaakt. Niet tot een ijklijn behorendDe ontvangsten uit hoofde van administratieve boeten zijn toegenomen als
gevolg van een toenemend aantal verzuimen bij betaling van motorrijtuigenbelasting.Voor een toelichting op de mutatie heffings- en invorderingsrente wordt
verwezen naar de uitgaven.Vanwege de toetreding van De Nederlandsche Bank (DNB) tot het Europese
Stelsel van Centrale Banken (ESCB) vindt er een eenmalige afdracht van reserves
plaats aan de Nederlandse Staat ad 5 miljard.Ten gevolge van een hogere winst in 1997 is de winstuitkering DNB in 1998
175 miljoen hoger dan geraamd. Verwachte lagere rentestanden leiden met
name in de jaren 1999 en 2000 tot een lagere winstafdracht. Tevens is in de
mutatie de nieuwe behandeling van de winstuitkering van De Nederlandsche Bank
(DNB) als niet relevant voor een ijklijn, meegenomen (zie ook mutatie bij
«mee- en tegenvallers»). Voor een verdere toelichting wordt verwezen
naar de bijlage «De regels budgetdiscipline». X DEFENSIE 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)13 631,513 608,213 546,513 445,313 380,813 380,8 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        bijdrage
aan pensioentekorten 24,431,932,229,324,8 eindejaarsmarge25,984,7      gevechtsvliegtuigen
f-1640,0–40,0      herfasering
mijnenbestrijdingsproject–40,040,0     hogere opbrengsten domeinen 44,7103,0    intensivering mobiel toezicht vreemdelingenverkeer 25,025,025,025,025,0 luchtmobiele brigade –110,927,974,3–72,280,9 regeerakkoord: defensie  –375,0–375,0–375,0–375,0 regeerakkoord: versobering flo   –29,0–58,0–87,0 diversen–30,230,23,93,47,410,3  –4,398,1–183,3–269,1–443,5–321,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijstelling verrekeningen–5,5–26,3–26,3–26,3–26,3–26,3  –5,5–26,3–26,3–26,3–26,3–26,3 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van aanvullende post: loonbijstelling 1998 132,3125,4123,2122,6122,5 van aanvullende post: millennium 102,4129,2    van aanvullende post: pemba-compensatie 139,5136,6132,3130,9128,8 diversen–0,850,159,257,357,057,7  –0,8424,3450,4312,8310,5309,0 Extrapolatie      13 262,2Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–10,5496,1240,617,2–159,5–38,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)13 621,014 104,313 787,113 462,513 221,313 342,813 262,2Totaal
Internationale Samenwerking287,6359,1353,2321,1315,1315,1314,6STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)13 908,614 463,414 140,313 783,613 536,413 657,913 576,8Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOmdat de gehele Defensie-begroting onder een budgetteringsafspraak valt,
wordt geen onderscheid gemaakt tussen mee- en tegenvallers en beleidsmatige
mutaties en worden alle mutaties als beleidsmatig geoormerkt.De pensioenuitgaven vallen naar verwachting de komende jaren hoger uit
dan eerder geraamd als gevolg van een actualisering van de in- en uitstroomgegevens
van het militair personeel in de diverse uitkerings- en pensioenregelingen.
Om de hieruit voortvloeiende tekorten te kunnen dekken hebben de krijgsmachtdelen
een bijdrage geleverd om deze tekorten aan te vullen.Door versnelling van de te verrichten betalingen aan de Midlife Update-contracten (leveranciers) ten behoeve van de gevechtsvliegtuigen
F-16 heeft een andere spreiding in de tijd plaatsgevonden.Bij het mijnenbestrijdingsproject heeft een vertraging plaatsgevonden.
Een deel van de middelen voor dit project is doorgeschoven naar 1998.Als gevolg van hoger dan geraamde domeinverkopen heeft Defensie de uitgaven
uit hoofde van de middelenafspraak evenredig mogen verhogen.Bij Voorjaarsnota heeft de regering bepaald om met ingang van 1998 25 miljoen
structureel meer ter beschikking te stellen voor het Mobiel Toezicht Vreemdelingenverkeer.Ten aanzien van de Luchtmobiele Brigade is door vertragingen bij de ontwikkeling
van de board-computer van de Apache-helicopter een intertemporele schuif naar
latere jaren noodzakelijk.In het Regeerakkoord is een generieke taakstelling van structureel 375 miljoen
met ingang van 1999 voor de Defensie-organisatie opgenomen. Daarnaast zullen
binnen de sector Defensie de diensteinderegelingen voor militair personeel
worden herijkt door het Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) te versoberen. DesalderingenAls gevolg van het vervallen van de verrekenbare ontvangsten AAW-claims
(Algemene Arbeidsongeschiktheidswet) door de effecten van de Pemba-operatie,
zijn de zogenaamde verrekenbare ontvangsten neerwaarts bijgesteld. OverboekingenIn verband met het millenniumprobleem heeft Defensie een tegemoetkoming
in de kosten ontvangen.De begrotingsgefinancierde en bij het ABP aangesloten overheidswerkgevers
worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gecompenseerd voor de kostenstijging
als gevolg van de invoering van de Wet Premiedifferentiatie en marktwerking
bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba). X DEFENSIE 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)501,6503,9446,2446,2445,5445,5 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen5,8       5,8      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        herziene
raming ontvangsten 49,621,121,222,521,1 diversen44,50,91,11,11,11,1  44,550,522,222,323,622,2 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijstelling verrekeningen–5,5–26,3–26,3–26,3–26,3–26,3  –5,5–26,3–26,3–26,3–26,3–26,3 Extrapolatie      444,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199844,824,2–4,1–4,0–2,7–4,1 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)546,4528,1442,1442,2442,8441,4444,9Totaal
Internationale Samenwerking52,356,043,012,011,311,38,0STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)598,7584,1485,1454,2454,1452,7452,9Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDe Koninklijke Landmacht heeft uit hoofde van de geneeskundige taken hogere
ontvangsten gerealiseerd. Deze ontvangsten betreffen compensaties van zorgverzekeraars
voor geneeskundige verzorging. Daarnaast is de raming voor de ontvangsten
in verband met huisvesting opwaarts bijgesteld. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE
ORDENING EN MILIEUBEHEER 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)7 545,67 263,07 039,77 010,06 976,86 368,3 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       afkoop dkp-objectsubsidies38,0       bijdragen
eigen woningen–2,3–10,0–15,0–20,0–45,0–40,0 huursubsidie: afnemend niet-gebruik97,7218,2214,0238,8272,3289,6 huursubsidie: lagere huurstijging –8,0–25,8–42,7–62,8–85,4 huursubsidie: lagere normhuuraanpassing –19,0–36,0–37,0–38,0–38,0 wet balansverkorting: economisch/juridisch eigendom –35,035,0    diversen–94,8–2,1–2,70,81,92,0  38,6144,1169,5139,9128,4128,2 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        eindejaarsmarge 69,0     huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  55,055,055,055,0 millennium/nivro 25,531,21,3    regeerakkoord:
efficiency uitvoering hs  –25,0–25,0–50,0–50,0 regeerakkoord: huursubsidie  25,075,0100,0125,0 regeerakkoord: vermindering locatiegebonden subsidies   –50,0–50,0–50,0 regeerakkoord: versneld afschaffen besluit woninggebonden subsidies    –60,0–145,0 verruiming regeling bijdragen huurlasten 41,424,424,625,426,3 vrijval a.g.v. leegboeken rgd-begroting  –135,1–69,321,92,1 diversen–45,130,8–12,315,40,7–15,2  –45,1166,7–36,827,043,0–51,8 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        vertraging bodemsanering vinex–63,0  30,033,0  diversen–3,712,632,427,527,222,3  –66,712,632,457,560,222,3 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van a.p.: afkoop dkp-objectsubs. beleggers/part. –55,0–51,0–45,0–63,0–33,0 van a.p.: afkoop dkp-objectsubs. nwi's, reg.  bijdragen  –16,1–33,8–49,6–64,7 van a.p.: afkoop dkp-objectsubs. nwi's, rente-effect 2,632,576,395,3121,3 van a.p.: afkoop dkp-objectsubs. nwi's, vrijval –2,5–15,4–31,6–45,2–52,6 van a.p.: klimaatbeleid 0,525,043,545,038,0 van a.p.: millennium 31,8      van rgd:
restantreeks na uitboeken rgd-begroting  273,4173,469,161,0 diversen–4,614,4–3,5–6,4–5,4–13,2  –4,6–8,2244,9176,446,256,8 Niet tot een ijklijn behorend       afkoop dkp-objectsubsidies beleggers/part. 495,5582,0458,0   afkoop nwi's: dkp-obj.subs./overnamebijdragen 60,0300,0440,0400,0400,0 wet balansverkorting: aflossingsdeel20,141,9     wet balansverkorting: economisch/juridisch eigendom–8,4–111,6120,0    diversen–0,7       11,0485,81 002,0898,0400,0400,0 Extrapolatie      6 661,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–66,4800,81 412,01 298,6677,6555,5 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)7 479,28 063,88 451,78 308,67 654,46 923,86 661,0Totaal
Internationale Samenwerking14,513,512,612,612,712,712,7STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)7 493,78 077,38 464,38 321,27 667,16 936,56 673,7Uitgaven Mee- en tegenvallersIn samenhang met de afkoop van dynamische kostprijssubsidies (DKP-objectsubsidies)
voor woningen van beleggers en particulieren zijn verplichtingen per ultimo
1997, die in latere jaren tot betaling zouden komen, versneld in 1997 betaald.De afwikkeling van de regelingen voor eigen woningen vergt lagere uitgaven
dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt doordat onvoldoende rekening is gehouden
met de gevolgen van de inkomens- en rentetoetsen van de regelingen en met
de verwachte verkoop van woningen, waardoor het aantal subsidieontvangers
daalt.De huursubsidieraming wordt opwaarts bijgesteld als gevolg van de afname
van het niet-gebruik van de regeling. Hierdoor stijgen tevens de uitgaven
voor de kostenvergoeding aan de matigende verhuurders.De huurontwikkeling voor 1998 is lager dan aanvankelijk geraamd. Dit leidt
tot een neerwaartse bijstelling van de uitgavenraming voor de huursubsidie.In de huursubsidieraming zijn voor het tijdvak 1998–1999 de normhuren
gekoppeld aan de netto-ontwikkeling van de bijstand. De aanpassing van de
normhuren aan deze ontwikkeling leidt tot lagere huursubsidie-uitgaven dan
geraamd in de begroting 1998.Bij de brutering sociale huursector treedt een verschuiving op in het
budget voor flankerend beleid van 1998 naar 1999. De verschuiving hangt samen
met de vertraagde wijziging in de wet Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting.
De wijziging betreft het alsnog bij de balansverkorting betrekken van woningen
in economisch eigendom van corporaties. Beleidsmatige mutatiesOnder de naam Nivro geeft VROM uitvoering aan diverse automatiseringsprojecten
binnen het departement en worden het millenniumprobleem en de invoering van
de euro aangepakt. De mutatie betreft het vrijmaken van gelden op de begroting.De uitvoering van de huursubsidie zal, zoals aangegeven in het Regeerakkoord,
in de komende jaren worden gestroomlijnd. De hiermee optredende doelmatigheidswinsten
bedragen 25 miljoen in 1999 en 2000 en 50 miljoen in 2001 en latere
jaren. Deze stroomlijning leidt onder andere tot een beperking van de vergoeding
aan matigende verhuurders.In het kader van specifiek inkomensbeleid wordt in het Regeerakkoord 25 miljoen
in 1999 oplopend tot 125 miljoen in 2002 beschikbaar gesteld om de huursubsidie-regeling
te verruimen voor 65-plussers.Er worden (in ieder geval tot 2000) meer woningen buiten en minder binnen
VINEX-locaties gebouwd dan ten tijde van het opstellen van de contracten werd
voorzien. Derhalve ligt het in de rede de voor VINEX-locaties bestemde locatiegebonden
subsidies, die nu niet nodig zijn geweest, terug te laten vloeien naar het
Rijk. Hierover zal bestuurlijk overleg gevoerd worden.Er is reeds besloten tot het afschaffen van woninggebonden subsidies.
Het is mogelijk deze afschaffing te versnellen. Bij de berekening van de opbrengst
is een kwart gereserveerd om financieel zwakkere corporaties te kunnen ontzien.De raming voor de Regeling Bijdragen Huurlasten (RBH) wordt opwaarts bijgesteld
als gevolg van de verruiming van de regelgeving (inclusief overgangsregeling),
waardoor een grotere groep huishoudens een beroep kan doen op de RBH. Daarnaast
is sprake van hogere uitvoeringskosten als gevolg van de decentrale uitvoering
van de regeling.Als gevolg van het leegboeken van de RGD-begroting in verband met de stelselwijziging
vallen middelen vrij die in het oude stelsel bedoeld waren voor de financiering
van investeringsprojecten. In het nieuwe stelsel worden deze projecten gefinancierd
uit de leenfacilteit. DesalderingenBij Najaarsnota 1997 is de raming voor de uitgaven voor bodemsanering
in het kader van VINEX voor een bedrag van 63 miljoen neerwaarts aangepast.
Dit hing samen met een latere start van de ontwikkeling van enkele locaties.
De uitgaven zullen naar verwachting in 2000 en 2001 plaatsvinden. OverboekingenDe DKP-objectsubsidies voor woningen van beleggers en particulieren zijn
per peildatum 1 januari 1998 afgekocht. Het Rijk zal over de periode van 1 januari
1998 tot het daadwerkelijke moment van de afkoop een rente vergoeden. Als
gevolg van de afkoop vervallen de hiermee samenhangende geraamde objectsubsidies.
Zowel de met de afkoop gemoeide rente als de vrijval waren geraamd op de aanvullende
post Nader te verdelen. Nu er een akkoord is met de beleggers en een aanvang
kan worden gemaakt met de feitelijke betaling, worden de desbetreffende bedragen
vanuit de aanvullende post overgeheveld naar de VROM-begroting.De DKP-objectsubsidies voor Niet-Winstbeogende Instellingen (NWI's) zullen
per NWI worden afgekocht in de periode 1998–2002. Zolang een NWI niet
is afgekocht, ontvangt deze de reguliere DKP-objectsubsidie. Deze reguliere
bijdrage dient te worden terugbetaald met rente nadat met de desbetreffende
NWI overeenstemming bestaat over de afkoopsom. Aangenomen is dat de terugbetalingen
plaatsvinden in gelijke delen in de jaren tot en met 2002 volgend op het jaar
waarin overeenstemming over de afkoop is bereikt.De DKP-objectsubsidies worden per peildatum 1 januari 1998 afgekocht.
Over de periode van 1 januari 1998 tot het feitelijke moment van afkoop zal het Rijk rente vergoeden. Het percentage zal gelijk zijn aan
het te vergoeden rentepercentage door de NWI op eerder verstrekte reguliere
bijdragen.Als gevolg van de afkoopoperatie NWI's valt de geraamde reeks objectsubsidies
vrij.Ten behoeve van de intensivering van de uitvoering van het klimaatbeleid
zijn de daarvoor op de aanvullende post Nader te verdelen gereserveerde middelen
overgeboekt naar de VROM-begroting. Het betreft gelden voor de regeling Niet-industriële
restwarmte-infrastructuur, het reductieplan overige broeikasgassen, verkennend
onderzoek naar schone energiedragers en het starten van Joint Implementation-projecten
in Midden- en Oost-Europa.Op de aanvullende post Nader te verdelen zijn rijksbreed gelden voorzien
voor de millenniumproblematiek. Het VROM-deel wordt thans overgeheveld.Om de RGD-begroting volledig leeg te boeken, is een reeks van 273 miljoen
in 1999 aflopend naar 61 miljoen in 2002 overgeboekt van de RGD-begroting
naar de VROM-begroting. Uit deze middelen zullen met name huisvestingsobjecten,
-projecten en -werkzaamheden worden gefinancierd, waarvoor in het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel
een afzonderlijke financieringswijze zal gelden. Het betreft onder meer de
huisvesting van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en van het
Ministerie van Algemene Zaken, het beheer van monumenten met erfgoedfunctie
en de beleidstaken van de RGD. De overige middelen uit deze reeks waren in
het oude rijkshuisvestingsstelsel bestemd voor de financiering van investeringsprojecten.
In het nieuwe stelsel worden deze projecten gefinancierd uit de leenfaciliteit.
De in het oude stelsel gereserveerde middelen vallen derhalve vrij. De hiermee
samenhangende mutatie wordt weergegeven onder de beleidsmatige mutaties (vrijval
als gevolg van leegboeken RGD-begroting). Niet tot een ijklijn behorendDe feitelijke afkoop van de DKP-objectsubsidies voor woningen van beleggers
en particulieren is gespreid over een periode van drie jaren. Het betreft
een mutatie van 458 miljoen per jaar in de jaren 1998, 1999 en 2000 (gebaseerd
op 100% deelname aan de afkoop door de diverse beleggers en particulieren).
Door ontvangst van de afkoopsom betalen beleggers en particulieren eerder
en/of meer belasting dan in het geval er geen afkoop plaatsvindt. In verband
hiermee is een compensatieregeling voorzien, waarmee 124 miljoen in 1999
is gemoeid. Onderdeel van het akkoord is voorts de verkoop door het Algemeen
Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) van de zogenaamde ABP-Planwoningen aan Amsterdamse
corporaties. Om de eigendomsoverdracht mogelijk te maken zal door het Rijk
een bijdrage van 37,5 miljoen aan het ABP worden betaald.De DKP-objectsubsidies voor woningen van NWI's zullen per NWI worden afgekocht.
De hiermee gemoeide bedragen, inclusief een mogelijk te verstrekken overnamebijdrage
aan toegelaten instellingen die een NWI overnemen, zijn in de begroting opgenomen.
Aangezien de laatste NWI's in 2002 zullen worden afgekocht, zijn de uitgaven
gespreid over de periode 1998–2002.Na de in 1995 afgeronde bevoorschotting inzake de wet Balansverkorting
geldelijke steun volkshuisvesting worden thans de geïnde en betaalde
bedragen definitief vastgesteld. Dit leidt ertoe dat nog nabetalingen dienen
plaats te vinden, inclusief een rentevergoeding.Bij de brutering sociale huursector treedt een verschuiving op in het
budget voor flankerend beleid van 1998 naar 1999. De verschuiving hangt samen
met de vertraagde wijziging in de wet Balansverkorting geldelijke steun volkshuisvesting.
De wijziging betreft het alsnog bij de balansverkorting betrekken van woningen
in economisch eigendom van corporaties. De mutatie betreft het
deel van de verschuiving dat niet relevant is voor een ijklijn. XIA VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998247,6330,4202,7167,8123,794,7 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen25,4–3,1      25,4–3,1     Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        vermogensuitname
kadaster  50,0     diversen21,528,14,25,84,611,0  21,528,154,25,84,611,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        vertraging bodemsanering vinex–63,0  30,033,0  diversen–3,712,632,427,527,222,3  –66,712,632,457,560,222,3 Niet
tot een ijklijn behorend        wet balansverkorting: aflossingsdeel22,739,7     diversen 28,0      22,767,7     Extrapolatie      127,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19982,9105,286,663,364,833,2 STAND
MILJOENENNOTA 1999250,5435,6289,3231,1188,5127,9127,1Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDe huidige financiële positie van het Kadaster maakt het mogelijk
dat naast een in 1998 nog door te voeren tariefsverlaging een éénmalige
vermogensuitname plaatsvindt ten gunste van de begroting 1999. DesalderingenZie de toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendZie de toelichting bij de uitgaven. XIB RIJKSGEBOUWENDIENST 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 487,51 545,81 133,21 052,4988,6990,4 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       investeringskosten rijkshuisvesting43,0      diversen8,6       51,6      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        afboeking
huisvestingsbudgetten naar departementen  –924,9–941,6–948,0–946,1 eindejaarsmarge –53,6      middelenafspraak
afstoot onroerend goed–35,3      diversen–11,826,449,836,432,723,3  –47,1–27,2–875,1–905,2–915,3–922,8 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        uitboeking rgd-begroting  –43,4–28,5–28,3–22,1 diversen–21,396,77,3–8,0–6,6–12,8  –21,396,7–36,1–36,5–34,9–34,9 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        afkoop lease penitentiaire inrichting lelystad 26,0     naar vrom: restantreeks na uitboeken rgd-begroting  –273,4–173,4–69,1–61,0 van aanvullende post: millennium 69,9     van financien: huisvesting belastingdienst31,7      van v&w: huisvesting bestuurskern18,813,718,033,26,16,1 diversen43,556,333,929,624,722,2  94,0165,9–221,5–110,6–38,3–32,7 Extrapolatie      0,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199877,3235,0–1 133,2–1 052,4–988,6–990,4 STAND
MILJOENENNOTA 19991 564,81 780,80,00,00,00,00,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe hogere investeringskosten voor de rijkshuisvesting in 1997 van 43 miljoen
kende twee oorzaken. Ten eerste de vertraging in de opbrengsten bij de afstoot
van onroerend goed (zie ook toelichting bij beleidsmatige mutaties). Ten tweede
was sprake van een snellere betaling dan geraamd bij diverse huisvestingsprojecten. Beleidsmatige mutatiesDe lagere opbrengsten bij de middelenafspraak afstoot onroerend goed van
35,3 miljoen in 1997 zijn veroorzaakt door vertragingen bij de gerealiseerde
afstoot. DesalderingenIn verband met de stelselwijziging rijkshuisvesting en de hiermee samenhangende
leegboeking van de RGD-begroting zijn de desalderingen tegengeboekt. OverboekingenTen behoeve van de afkoop van de lease-overeenkomst bij de penitentiaire
inrichting te Lelystad is 26 miljoen in 1998 aan de RGD-begroting toegevoegd.Teneinde de RGD-begroting volledig leeg te boeken, zijn de bedragen die
na de afboeking van onder andere de huisvestingsbudgetten, desalderingen en
diverse kleinere bedragen op de RGD-begroting (273,4 miljoen in 1999
aflopend tot 61 miljoen in 2002) in de vorm van een restantreeks overgeboekt
naar de VROM-begroting. Voor de wijze van verwerking van deze middelen op
de VROM-begroting wordt verwezen naar de gelijknamige mutatie bij de overboekingen.Op de aanvullende post Nader te verdelen zijn middelen voorzien voor de
millenniumproblematiek. Vanuit deze middelen is een bijdrage geleverd voor
de aanpak van de rijksbrede gebouwgebonden problematiek.Ter financiering van diverse panden is door de Belastingdienst in 1997
een bedrag van 31,7 miljoen aan de RGD overgeboekt.Ten behoeve van de financiering van onder meer de huisvesting van de bestuurskern
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat is 18,8 miljoen in 1997
oplopend tot ruim 33,2 miljoen in 2000 en daarna aflopend naar 6,1 miljoen
in 2002 overgeboekt van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat naar de RGD. XIB RIJKSGEBOUWENDIENST 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998101,553,136,336,534,934,9 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen1,5       1,5      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen–2,4–0,6      –2,4–0,6     Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        uitboeking rgd-begroting  –43,4–28,5–28,3–22,1 diversen–21,296,77,3–8,0–6,6–12,8  –21,296,7–36,1–36,5–34,9–34,9 Extrapolatie      0,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–22,095,8–36,3–36,5–34,9–34,9 STAND
MILJOENENNOTA 199979,5148,90,00,00,00,00,0Ontvangsten DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. XII VERKEER EN WATERSTAAT 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)11 165,910 814,911 399,911 565,811 887,711 923,8 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       eurovignets–27,8       geluidsisolatie
schiphol–36,6–9,1     diversen50,8       –13,6–9,1     Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        huisvesting
bestuurskern  12,527,1    huurbudget
rijksvestingsstelsel  95,499,6102,1102,1 integraal plan noordrand rotterdam    10,0–32,3 vertraging investeringsimpuls de boer  –25,0–25,0–25,0  regeerakkoord: arbeidsproductiviteit collectieve sector  –15,4–30,7–46,4–60,5 regeerakkoord: inzet onverplichte ruimte   –50,0–50,0–50,0 regeerakkoord: rekening rijden  50,0160,0160,0165,0 regeerakkoord: tendering en aanbesteding v&w   –30,0–60,0–90,0 regeerakkoord: vergroten doelmatigheid departementale aankoop  –8,3–16,7–25,0–33,3 diversen23,979,816,0–3,3–17,6–321,4  23,979,8125,2131,048,1–320,4 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–47,4–23,2–30,4–30,4–30,4–30,4  –47,4–23,2–30,4–30,4–30,4–30,4 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap: huisvesting bestuurskern  –18,0–33,2–6,1–6,1 van ap: loonbijstelling 1998 84,482,983,083,882,1 van ap: prijsbijstelling 1998 34,839,040,341,443,0 diversen–6,3–2,2–2,1–2,5–1,7–0,3  –6,3117,0101,887,6117,4118,7 Niet
tot een ijklijn behorend        aandelen nv westerscheldetunnel–101,0  101,0   westerscheldetunnel –54,1–28,2–121,8–86,523,7 diversen  7,2 30,0365,0  –101,0–54,1–21,0–20,8–56,5388,7 Extrapolatie      12 178,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–144,3110,4175,6167,778,8156,7 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)11 021,610 925,311 575,511 733,511 966,512 080,512 178,1Totaal
Internationale Samenwerking12,412,312,312,312,312,312,3STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)11 034,010 937,611 587,811 745,811 978,812 092,812 190,4Uitgaven Mee- en tegenvallersDoordat de Nederlandse vrachtwagenchauffeurs voor een groter bedrag in
met name Duitsland een Eurovignet hebben aangeschaft, vindt er ten laste van
Nederland een lagere verrekening plaats.Als gevolg van het langer duren van de onderhandelingen tussen het Rijk,
de luchthaven Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen, is de voorbereiding
van het geluidsisolatieproject Schiphol fase 2 vertraagd. Dit leidt tot hogere
uitgaven na 2002. Beleidsmatige mutatiesDe herhuisvesting van een deel van de bestuurskern van het Ministerie
van Verkeer en Waterstaat in de gebouwen Artillerie en Koningskade 4 te Den
Haag leidt tot extra uitgaven in de jaren 1999 en 2000.De rijksbijdrage aan het Integraal Plan Noordrand Rotterdam is bijgesteld
op basis van de huidige stand van zaken in de besluitvorming over de toekomst
van de luchthaven Zestienhoven.Een groter deel van de investeringen in het kader van de Investeringsimpuls
De Boer (ten behoeve van infrastructuur voor het stads- en streekvervoer)
vindt plaats in latere jaren, hetgeen leidt tot een verlaging van de uitgaven
in de jaren 1999 tot en met 2001.In het Regeerakkoord is een taakstelling opgenomen die gericht is op het
verhogen van de arbeidsproductiviteit in de collectieve sector.Ter dekking van de totale investeringsimpuls in het Regeerakkoord is een
bedrag van 150 miljoen aan nog niet verplichte middelen uit het Infrastructuurfonds
ingezet.Uit hoofde van de investeringsimpuls in het Regeerakkoord zijn de budgetten
voor investeringen en exploitatie rekeningrijden via de begroting van Verkeer
en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds toegevoegd.Door middel van tendering en aanbesteding kunnen efficiency-voordelen
worden behaald bij Verkeer en Waterstaat (Regeerakkoord).In het Regeerakkoord is opgenomen een taakstelling die gericht is op het
vergroten van de doelmatigheid van de departementale aankoop. OverboekingenIn verband met de huisvesting van de bestuurskern van het Ministerie van
Verkeer en Waterstaat worden middelen overgeboekt naar de RGD. Niet tot een ijklijn behorendDe NV Westerscheldetunnel wordt naar verwachting pas in 1998 opgericht.
De aandelenstorting die in 1997 was gepland, heeft derhalve niet plaatsgevonden.
Deze aandelenstorting is nu in 2000 gepland.De beoordeling van de NV Westerschelde, als niet zijnde een publiekrechtelijk
lichaam, leidt ertoe dat de onderneming BTW-plichtig wordt. Door deze wijziging
van het BTW-regime geldt er voor dit project recht op vooraftrek van BTW.
De uitgavenramingen zijn hiervoor aangepast. XII VERKEER EN WATERSTAAT 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19982 635,21 378,11 636,51 160,9862,1812,9 ?unknown tag="(heel)">Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       dividend kpn51,851,851,851,851,851,8 diversen–4,95,7–7,3  47,3  46,957,544,551,851,899,1 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        opbrengst
veiling 513,2      vervroegde aflossing
luchtverkeersbeveiliging 90,3–18,9–18,9–18,9–18,9 diversen32,315,9–1,1–2,53,53,5  32,3619,4–20,0–21,4–15,4–15,4 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–47,3–23,2–30,4–30,4–30,4–30,4  –47,3–23,2–30,4–30,4–30,4–30,4 Niet
tot een ijklijn behorend        verkoop aandelen klm 675,0     diversen42,0–9,110,29,910,08,3  42,0665,910,29,910,08,3 Extrapolatie      876,2Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199873,51 319,84,310,116,161,7 STAND
MILJOENENNOTA 19992 708,72 697,91 640,81 171,0878,2874,6876,2Ontvangsten Mee- en tegenvallersIn 1997 is door KPN een hoger dividend uitgekeerd dan geraamd. De (structurele)
meevaller is opgebouwd uit een hoger slotdividend van 31,1 miljoen en
een hoger interimdividend van 20,7 miljoen. Beleidsmatige mutatiesIn totaal is er uit hoofde van de veiling van de DCS 1800- en E-GSM-frequenties
voor mobiele telecommunicatie 1835,6 miljoen ontvangen, waarvan 513,2 miljoen
ten gunste van de V&W-begroting wordt geboekt; hiervan is 13,2 miljoen
bestemd voor de veilingkosten. De overige 500 miljoen is gebruikt ter
gedeeltelijke dekking van de millenniumproblematiek van de rijksoverheid.
Het overige deel van de opbrengst van de veiling, te weten 1322,4 miljoen,
wordt in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) gestort.De lening van de Staat aan de Luchtverkeersbeveiliging (LVB) wordt in
1998 vervroegd afgelost. Het aflossingsbedrag bedraagt 90,3 miljoen en
bestaat uit de resterende hoofdsom vermeerderd met de rente vanaf 1 november
1997 tot de datum van aflossing. In de jaren vanaf 1999 is de rentederving
verwerkt van 18,9 miljoen structureel. Niet tot een ijklijn behorendDe verkoop aandelen KLM in 1998 heeft geleid tot ontvangsten op de V&W-begroting
van 675 miljoen. XIII ECONOMISCHE ZAKEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)3 189,83 073,33 323,93 047,62 976,32 950,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen7,31,5–22,8–37,8–42,8–22,8  7,31,5–22,8–37,8–42,8–22,8 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        airbus
en joint strike fighter  18,537,037,037,0 bijstelling uitgavenraming tok –7,8–12,5–18,8–24,0–25,3 energiesubsidies –30,4–1,0 –2,1  huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  45,044,744,744,7 micro-electronicastimulering110,0      regeerakkoord: vermindering subsidies en kredieten ez  –40,0–80,0–95,0–110,0 steun scheepsbouw  41,350,613,84,4 diversen–57,246,2–13,4–34,0–4,8–2,2  52,88,037,9–0,5–30,4–51,4 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        kasversnelling fes-projecten 26,5–9,6–17,2   diversen4,00,73,11,0 1,0  4,027,2–6,5–16,2 1,0 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijdrage revolving fund nivr75,0      diversen–16,961,962,761,961,360,2  58,161,962,761,961,360,2 Extrapolatie      2 943,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998122,098,471,67,3–11,8–13,0 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)3 311,83 171,73 395,53 054,92 964,52 937,62 943,1Totaal
Internationale Samenwerking336,3393,4374,1385,1374,5374,6374,6STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)3 648,13 565,13 769,63 440,03 339,03 312,23 317,7Uitgaven Beleidsmatige mutatiesVoor het deel van de EZ-begroting dat onder een budgetteringsafspraak
valt, wordt geen onderscheid gemaakt tussen mee- en tegenvallers en beleidsmatige
mutaties. De mutaties die onder de budgetteringsafspraak vallen, worden als
beleidsmatig geoormerkt.Op grond van het eind 1997 uitgebrachte Kabinetsstandpunt inzake het Luchtvaartcluster
worden middelen beschikbaar gesteld voor deelname van Nederlandse bedrijven
in de ontwikkeling van de Airbus A3xx en het opzetten van een Militair Vliegtuigtechnologie
Programma voor de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter (JSF, de mogelijke
opvolger van de F-16). De middelen voor de JSF worden gezamenlijk door EZ
en Defensie ter beschikking gesteld. Het betreft in totaal 320 miljoen
voor Airbus en 150 miljoen voor de JSF.Als gevolg van de gunstige economische ontwikkeling is de uitgavenraming
voor Technologische Ontwikkelingskredieten (TOK) neerwaarts bijgesteld. De
vrijvallende middelen zijn ingezet voor het totaal van de begroting.Als gevolg van hogere betalingen in 1997 is de uitgavenraming 1998 voor
in het verleden aangegane verplichtingen voor energiesubsidies neerwaarts
bijgesteld.In verband met de invoering van het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel zijn
de huisvestingsbudgetten van de RGD toegevoegd aan de departementale begrotingen.Bijdragen in het kader van de micro-electronicastimulering behoeven goedkeuring
van de Europese Commissie. Eerder werd verwacht dat deze niet meer in 1997
zou worden verkregen en was de uitgavenraming verlaagd. In het najaar van
1997 is een deel van de projectvoorstellen toch door Brussel goedgekeurd waardoor
de uitgaven nog in 1997 konden plaatsvinden. De uitgavenraming is hiertoe
weer verhoogd met 110 miljoen.In het Regeerakkoord is aangegeven dat, gelet op de verbeterde situatie
van het bedrijfsleven, enige beperking van subsidies en kredieten die door
Economische Zaken aan het bedrijfsleven worden verstrekt, wordt doorgevoerd.De Europese Raad heeft besloten het EU-steunkader voor scheepsbouw te
verlengen. Op grond hiervan wordt voor de jaren 1999 en 2000 een verplichtingenbudget
van 55 miljoen beschikbaar gesteld. De uitgavenraming is verhoogd met
de hieruit voortvloeiende kasbedragen. DesalderingenDe kasraming van de uit de begroting van EZ gefinancierde FES-projecten
(Fonds Economische Structuurversterking) is aangepast als gevolg van de versnelde
uitvoering van de projecten. OverboekingenNaar aanleiding van het eind 1997 uitgebrachte Kabinetsstandpunt inzake
het luchtvaartcluster wordt een bedrag van 75 miljoen extra beschikbaar
gesteld aan het Nederlands Instituut voor Vliegtuig-ontwikkeling en Ruimtevaart
(NIVR). In afwachting van het Kabinetsstandpunt was dit bedrag geraamd op
de aanvullende post Nader te bepalen. XIII ECONOMISCHE ZAKEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)7 535,95 564,55 067,04 406,93 974,23 968,5 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       gasbaten buitenland (excl. fes)39,687,0–249,0–343,0–396,0–510,0 diversen3,1–15,0–10,0–5,0–2,01,0  42,772,0–259,0–348,0–398,0–509,0 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        conversie
nieuwe voedingssystematiek fes  –981,0–596,0–369,0–242,0 gasbaten35,0       micro-electronicastimulering–25,9      ramingsbijstelling holland casino's, ucn en hoogovens 5,024,042,047,062,0 diversen65,618,1–328,5–360,9–378,3–390,5  74,723,1–1 285,5–914,9–700,3–570,5 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        kasversnelling fes-projecten 26,5–9,6–17,2   diversen4,00,73,11,0 1,0  4,027,2–6,5–16,2 1,0 Niet
tot een ijklijn behorend        gasbaten binnenland–35,6–347,0–939,0–630,0–461,0–590,0 regeerakkoord: nieuw contract gasprijs tuinders  23,047,073,0100,0 restant verkoopopbrengst daf37,9      diversen7,1–3,5354,2372,1378,2378,2  9,4–350,5–561,8–210,9–9,8–111,8 Extrapolatie      2 772,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998130,7–228,2–2 112,7–1 489,9–1 108,1–1 190,2 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)7 666,65 336,32 954,32 917,02 866,12 778,32 772,1Totaal
Internationale Samenwerking8,57,57,56,35,25,25,2STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)7 675,15 343,82 961,82 923,32 871,32 783,52 777,3Ontvangsten Mee- en tegenvallersHet exportgedeelte van de niet-belastingontvangsten uit de aardgasbaten
1997 blijkt hoger te liggen dan bij Miljoenennota 1998 was verondersteld.
Als gevolg hiervan is de raming van de buitenlandse gasafzet in 1997 opwaarts
bijgesteld en is de raming van de binnenlandse aardgasbaten verlaagd. Vanaf
1999 is de raming voor de aardgasbaten buitenland (exclusief FES) neerwaarts
bijgesteld als gevolg van een licht lagere afzet, de lage olieprijzen en een
verschuiving van de productie naar de kleine velden ten koste van het Groningenveld,
waardoor de verwachte winningskosten toenemen. Beleidsmatige mutatiesAls gevolg van de overgang naar een nieuwe voedingssystematiek met ingang
van 1999 voor het Fonds Economische Structuurversterking (FES) is de raming
voor de aardgasbaten op de EZ-begroting neerwaarts bijgesteld. De ontvangstenraming
van het FES is met dezelfde bedragen verhoogd.De bijdrage uit de aardgasbaten 1997 aan het FES komt lager uit dan bij Miljoenennota
1998 geraamd. De overige aardgasbaten nemen hierdoor met eenzelfde bedrag
van 35 miljoen toe.Een deel van de bijdragen in het kader van de micro-electronicastimulering
wordt gefinancierd met in 1997 door bedrijven teruggestorte middelen. De ontvangstenraming
wordt hiervoor verlaagd met 25,9 miljoen.Op grond van nieuwe inzichten is de raming voor de afdrachten van Holland
Casino's, Ultracentrifuge Nederland (UCN) en Hoogovens opwaarts bijgesteld. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendHet exportgedeelte van de ontvangsten uit de aardgasbaten in 1997 blijkt
hoger te liggen dan bij Miljoenennota 1998 verondersteld. De raming van
de binnenlandse gasbaten is als gevolg hiervan verlaagd in 1997. Vanaf 1998
is de raming voor de gasbaten binnenland neerwaarts bijgesteld als gevolg
van een licht lagere afzet, de lage olieprijzen en een verschuiving van de
productie naar de kleine velden ten koste van het Groningenveld, waardoor
de verwachte winningskosten toenemen.In het Regeerakkoord is aangegeven dat de stellingname van de Gasunie
in de onderhandelingen over de gasprijs van tuinders is gericht op een meer
normaal tarief van deze gasprijs. Dit leidt, afhankelijk van de resultaten
van de onderhandelingen tussen Gasunie en de tuinbouwsector, tot een stijging
van de aardgasopbrengsten. De gasbaten binnenland zijn hiervoor opwaarts bijgesteld.Bij de verkoop van DAF aan Paccar is een deel van de opbrengst als zekerheidstelling
op een aparte rekening gestort om eventuele claims op te kunnen vangen. Aangezien
er geen claims zijn ingediend, zijn de vrijvallende middelen van 37,9 miljoen
in 1997 alsnog verantwoord op de begroting van Economische Zaken. XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER
EN VISSERIJ 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)5 077,03 304,63 259,83 242,93 259,83 276,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       nationale financiering maatregelen varkenspest 1997–100,0      diversen–59,2–13,96,36,36,36,3  –159,2–13,96,36,36,36,3 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        dlo:
lening en subsidie aankoop gebouwen  378,0    eindejaarsmarge  31,8      huurbudget
rijkshuisvestingsstelsel   33,038,341,241,2 regeerakkoord: doelmatigheid lnv  –50,0–90,0–125,0–150,0 voeding diergezondheidsfonds en uitvoering bureau heffingen  2,044,0116,0108,0 diversen6,6 2,31,5–10,1–10,9  6,631,8365,3–6,222,1–11,7 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        dlo: gesaldeerde rijksbijdrage  –38,4–38,4–38,4–38,4 voeding diergezondheidsfonds en uitvoering bureau heffingen 40,0     diversen–19,39,122,227,331,833,3  –19,349,1–16,2–11,1–6,6–5,1 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        millennium 34,5     diversen9,242,448,147,749,949,9  9,276,948,147,749,949,9 Niet
tot een ijklijn behorend        dlo: compensatie btw/lnv  35,035,035,035,0 diversen  3,03,03,02,0    38,038,038,037,0 Extrapolatie      3 325,4Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–162,8143,6441,274,5109,776,3 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)4 914,23 448,23 701,03 317,43 369,53 352,93 325,4Totaal
Internationale Samenwerking39,236,136,336,336,336,336,3STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)4 953,43 484,33 737,33 353,73 405,83 389,23 361,7Uitgaven Mee- en tegenvallersTen opzichte van de bij Miljoenennota 1998 geraamde nationale uitgaven
varkenspest voor 1997 heeft zich een meevaller voorgedaan van 100 miljoen
bij Najaarsnota 1997. Deze uitgaven zijn inclusief voorfinanciering EU-bijdragen
daarmee uitgekomen op 1 690 miljoen. Beleidsmatige mutatiesDe Dienst Landbouwkundig Onderzoek (DLO) koopt voor 378 miljoen in
1999 gebouwen aan van het Rijk. Voor deze aankoop wordt aan DLO deels een
lening en deels subsidie verstrekt. De LNV-begroting wordt daartoe met dit
bedrag opgehoogd. De verkoopopbrengst van 378 miljoen van Domeinen (begroting
IXB) is de compensatie.In het Regeerakkoord is een specifieke ombuiging voor LNV opgenomen uit
hoofde van doelmatigheid, oplopend van 50 miljoen in 1999 tot 150 miljoen
in 2002. Deze wordt gerealiseerd door de afname van het aantal agrariërs
ook tot uitdrukking te laten komen in een verlaging van de apparaatsuitgaven
van het departement en van de subsidies die gerelateerd zijn aan agrarische
ondernemingen. Tevens zal het onderwijsdeel van de financiering van de Landbouwuniversiteit
(het bedrag per student) in overeenstemming worden gebracht met dat van andere
technische universiteiten. Vergroting van de doelmatigheid bij het beleid
en uitvoering van natuurbeheer en landinrichting zal voorts tot uitgavenbeperking
leiden.Per 1 september 1998 is, tegelijkertijd met de inwerkingtreding van de
Herstructureringswet varkenshouderij, de varkensheffing ingevoerd en is het
nieuwe Diergezondheidsfonds ingesteld. De opbrengsten van de varkensheffing
worden, na verrekening van de uitvoeringslasten voor het Bureau Heffingen
verbonden aan deze heffing, in het Diergezondheidsfonds gestort. Dit met het
oog op politionele uitgaven voor eventueel toekomstige ziekten bij varkens.
Overigens is het streven erop gericht om ook alle andere diersoorten zo spoedig
mogelijk in 1999 onder het Diergezondheidsfonds te brengen. DesalderingenIn verband met de verzelfstandiging van DLO vindt een neerwaartse aanpassing
plaats van de uitgaven en ontvangsten van DLO met 38,4 miljoen. Deze
vloeit voort uit het feit dat in het vervolg de bekostiging plaatsvindt via
een gesaldeerde rijksbijdrage DLO (uitgaven minus ontvangsten).Van de in het politionele fonds van de Stichting Gezondheidszorg voor
Dieren (SGD) beschikbare overheidsbijdrage van 50 miljoen voor de bestrijding
van dierziekten wordt in 1998 40 miljoen overgeheveld via de LNV-begroting
ten behoeve van het nieuwe Diergezondheidsfonds en uitvoeringskosten van het
Bureau Heffingen. OverboekingenVoor de aanpak van de millenniumproblematiek op LNV-terrein inclusief
landbouwonderwijs wordt vanuit de aanvullende post Nader te verdelen in 1998
in totaal 34,5 miljoen naar de LNV-begroting overgeboekt als bijdrage
in de totale LNV-kosten van circa 84 miljoen. Niet tot een ijklijn behorendLNV wordt voor 35 miljoen in 1999 structureel gecompenseerd voor
het feit dat, als gevolg van de verzelfstandiging van de DLO, LNV voortaan
BTW moet betalen voor de diensten van DLO. XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER
EN VISSERIJ 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998504,8441,9450,8453,2436,5438,4 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       eu-bijdrage maatregelen varkenspest 1997  100,0    diversen–7,1–13,96,36,36,36,3  –7,1–13,9106,36,36,36,3 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen2,4 7,710,312,814,3  2,4 7,710,312,814,3 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        dlo: gesaldeerde rijksbijdrage  –38,4–38,4–38,4–38,4 ontvangst politioneel fonds (sgd) 40,0     diversen–19,39,122,227,331,833,3  –19,349,1–16,2–11,1–6,6–5,1 Niet
tot een ijklijn behorend        opbrengst varkensheffing  2,044,0116,0108,0 diversen7,4       7,4 2,044,0116,0108,0 Extrapolatie      561,4Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–16,735,099,749,4128,5123,4 STAND
MILJOENENNOTA 1999488,1476,9550,5502,6565,0561,8561,4Ontvangsten Mee- en tegenvallersVoor 1999 wordt op dit moment een bijdrage van de EU verwacht van 100 miljoen
voor de maatregelen varkenspest 1997. Dit deel van de EU-bijdrage die in 1997
is voorgefinancierd ten laste van het generale beeld, valt in 1999 vrij ten
gunste van het generale beeld. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendUit hoofde van de per 1 september 1998 ingevoerde varkensheffing wordt
een opbrengst geraamd, gebaseerd op berekeningen van het Landbouw Economisch
Instituut, oplopend van 2 miljoen in 1999 tot ruim 100 miljoen in
latere jaren. XV SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)28 020,031 152,530 498,030 388,430 452,030 538,2 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen–10,3    0,1 Sociale
zekerheid        macromutatie sociale voorzieningen–221,0–472,1–636,8–601,3–495,6–289,5 diversen–111,0–47,1–72,4–61,6–62,1–48,8  –342,3–519,2–709,2–662,9–557,7–338,2 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen2,991,5–129,230,328,08,1 Sociale
zekerheid        millennium (gemeenten) 89,2     regeerakkoord: arbeidsomstandighedenbeleid  25,050,075,0100,0 regeerakkoord: efficiency arbvo/swi  –25,0–50,0–75,0–100,0 regeerakkoord: fraudeplan  17,2–20,7–41,6–140,3 regeerakkoord: i/d-banen  200,0400,0600,0800,0 regeerakkoord: i/d-banen inverdieneffecten  –74,0–148,0–222,0–297,0 regeerakkoord: volume algemene bijstandswet   –250,0–375,0–500,0 regeerakkoord: wet sociale werkvoorziening  50,0100,0150,0200,0 weglek wao naar abw   20,240,159,6 diversen7,9293,4152,1152,5149,8160,3  10,8474,1216,1284,3329,3290,7 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,1     Sociale
zekerheid        diversen  –6,1–10,5–15,1–19,7   0,1–6,1–10,5–15,1–19,7 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen0,1118,539,537,136,660,0 Sociale
zekerheid        uitdeling loonbijstelling 81,380,380,280,280,2 van ap koppeling uitkeringen: tranche 1998 –157,1–107,1–114,7–113,9–112,5 diversen 1,10,3–26,1–50,0–46,4  0,143,813,0–23,5–47,1–18,7 Niet
tot een ijklijn behorend        aow-spaarfonds: amendement minimale
groeipad  250,0500,0750,01 000,0 aow-spaarfonds: structureel deel belastingmeevaller 2 800,02 800,02 800,02 800,02 800,0 verlaging rijksbijdrage  –2 788,0–3 150,0–3 150,0–3 150,0–3 150,0 diversen –41,5–8,5–8,5–8,5–8,5   –29,5–108,5141,5391,5641,5 Herdefiniëring ijklijnen       Rijksbegroting
in enge zin        overheveling inkoopbudget gsd  –105,5–105,5–105,5–105,5 overheveling rijksbijdrage arbvo  –1 066,5–1 224,0–1 224,0–1 241,8 Sociale
zekerheid        overheveling inkoopbudget gsd  105,5105,5105,5105,5 overheveling rijksbijdrage arbvo  1 066,51 224,01 224,01 241,8 overheveling toeslagenbudget abw  1 178,41 342,31342,31 342,3    1 178,41 342,31342,31 342,3 Extrapolatie      32 725,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–331,5–30,7583,61 071,01 443,11 897,8 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)27 688,531 121,831 081,631 459,431 895,132 436,032 725,0Totaal
Internationale Samenwerking1,51,51,51,51,51,51,5STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)27 690,031 123,331 083,131 460,931 896,632 437,532 726,5Uitgaven Mee- en tegenvallers Sociale ZekerheidDe macromutatie sociale voorzieningen is opgebouwd uit een prijs- en volumecomponent.
De gemiddelde prijs van uitkeringen in het kader van de sociale voorzieningen
laat vanaf 1998 een meevallende ontwikkeling zien. Dit is met name toe te
schrijven aan een stijging van de gemiddelde prijs van uitkeringen op grond
van de Wajong en een daling van de gemiddelde prijs van uitkeringen in het
kader van de Algemene Bijstandswet (ABW). Door de grotere omvang van het ABW-volume
overtreft de meevaller bij de ABW de tegenvaller bij de Wajong. Bij het volume
van de sociale voorzieningen treedt een meevallende ontwikkeling op. Deze
wordt veroorzaakt door volumemeevallers bij met name de uitkeringen op grond
van de Algemene Bijstandswet. Beleidsmatige mutaties Sociale ZekerheidVanuit de aanvullende post Nader te verdelen is circa 90 miljoen
beschikbaar gesteld voor het oplossen van de milleniumproblematiek bij de
sociale zekerheidsregelingen die door gemeenten worden uitgevoerd.Voor de bevordering van betere arbeidsomstandigheden is in het Regeerakkoord
een brutobedrag van 100 miljoen overeengekomen, teneinde convenanten
ter vermindering van arbeidsrisico's af te sluiten met hogerisicobedrijfstakken,
voor de versterking van de arbo-infrastructuur, alsmede de bevordering van
de samenwerking van arbo, zorg en gezondheidszorg. Van de 100 miljoen
zal 10 miljoen worden aangewend voor tilproblematiek van verplegend personeel.In het Regeerakkoord zijn wijzigingen overeengekomen wat betreft de inrichting
van de uitvoering van de sociale zekerheid. In concreto betreft het met name
de totstandkoming van centra voor werk en inkomen en de versterking
van inkooprelaties tussen partijen. Hierdoor treden besparingen op bij de
Arbeidsvoorzieningsorganisatie respectievelijk gemeenten.De maatregelen voor de periode 1998–2002 die zijn opgenomen in de
in april jl. aan het parlement aangeboden notitie inzake fraudebestrijding
brengen besparingen in de fiscale sfeer en bij de sociale zekerheidsuitgaven
met zich mee. Om deze besparingen te realiseren zijn extra uitgaven nodig
om de maatregelen te implementeren. Hiertoe wordt een bedrag oplopend tot
ongeveer 70 miljoen in 2002 beschikbaar gesteld. De daar tegenover staande
uitgavenbesparing loopt op tot circa 210 miljoen in 2002.Teneinde de langdurige werkloosheid te bestrijden is in het Regeerakkoord
overeengekomen 20.000 nieuwe instroom/doorstroombanen te creëren. Hiervoor
is een brutobedrag van 800 miljoen beschikbaar.Tegenover het brutobedrag dat beschikbaar is voor instroom/doorstroombanen
staat voor in totaal 400 miljoen aan bespaarde uitkeringen waarvan 297 miljoen
aan bijstandsuitkeringen.In het Regeerakkoord is afgesproken de financiële verantwoordelijkheid
voor de bijstandsuitgaven meer bij de gemeenten en minder bij het Rijk te
leggen. Gemeenten krijgen zodoende een groter belang bij een goede uitvoering
van de bijstand. Dit leidt tot een besparing op de uitgaven aan bijstandsuitkeringen
van 250 miljoen in 2000 oplopend tot 500 miljoen in 2002.Het aantal WSW-plaatsen wordt conform het Regeerakkoord uitgebreid om
meer mensen met een handicap de kans te bieden op een arbeidsplaats. Het betreft
hier een brutobedrag.In het Regeerakkoord zijn besparingen in de WAO vastgelegd. Een deel van
deze besparingen lekt weg naar de ABW; het betreft personen die niet langer
een (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar een (gedeeltelijke)
bijstandsuitkering ontvangen. Overboekingen Sociale ZekerheidJaarlijks wordt de hoogte van de sociale zekerheidsuitkeringen aangepast
aan de ontwikkeling van de contractlonen respectievelijk de ontwikkeling van
het prijsindexcijfer van de gezinsconsumptie. De gepresenteerde overboekingen
betreffen de toevoegingen van de betreffende bedragen aan de begroting van
SZW. Niet tot een ijklijn behorendIn het op 19 februari door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel premiemaximering
AOW en introductie spaarfonds AOW, is opgenomen dat de jaarlijkse storting
in het AOW-spaarfonds vanaf 1999 jaarlijks met 250 miljoen wordt verhoogd.In de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel premiemaximering AOW
en introductie spaarfonds AOW is vastgelegd dat «het structurele deel
van de belastingmeevaller wordt aangewend voor een duurzame verhoging van
de voeding van het spaarfonds AOW». Uit de Voorlopige Rekening 1997
blijkt dat het structurele deel 2,8 miljard bedraagt.De rijksbijdrage aan het Ouderdomsfonds is in 1998 verlaagd als onderdeel
van de door het kabinet getroffen maatregelen met het oog op de inkomensontwikkeling
1998. Door een verlaging van het belastingtarief eerste schijf en een verhoging
van de AOW-premie kon de rijksbijdrage grotendeels achterwege blijven. Herdefiniëring ijklijnen Rijksbegroting in enge zinDe rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en het inkoopbudget
van de gemeentelijke sociale diensten worden vanaf 1999 tot de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt gerekend. Beide budgetten worden overgeheveld
van de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin naar de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt. Sociale ZekerheidDe rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en het inkoopbudget
van de gemeentelijke sociale diensten worden vanaf 1999 tot de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt gerekend. Beide budgetten worden overgeheveld
van de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin naar de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt.Het kabinet heeft besloten dat de toeslagen die worden verstrekt in het
kader van de Algemene Bijstandswet worden gedecentraliseerd naar de gemeenten.
Gedurende de overgangstermijn van 1996 tot en met 1999 worden de uitgaven
nog bij het Rijk gedeclareerd. Vanaf 2000 krijgen de gemeenten voor de toeslagen
vanaf de begroting van SZW een budget toegedeeld. In verband daarmee worden
de betreffende middelen, die nu nog deel uitmaken van het Gemeentefonds, overgeheveld
naar SZW. Het 10%-gemeentelijk aandeel van de toeslagen wordt in 1999 nog
eenmalig via het Gemeentefonds verdeeld. Vanaf 1 januari 2000 wordt dit
gedeelte uit het fonds genomen en via het Ministerie van SZW verdeeld. XV SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998742,0805,5802,7805,7806,4806,4 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen3,1    –0,6 Sociale
zekerheid        ontvangsten bijstand247,3      diversen53,9–4,87,111,816,814,5  304,3–4,87,111,816,813,9 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,5–0,8–2,1–2,1–0,8–0,2 Sociale
zekerheid        diversen  6,110,515,119,7  0,5–0,84,08,414,319,5 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,1     Sociale
zekerheid        diversen  –6,1–10,5–15,1–19,7   0,1–6,1–10,5–15,1–19,7 Niet
tot een ijklijn behorend        diversen3,0–4,38,213,519,533,1  3,0–4,38,213,519,533,1 Extrapolatie      853,2Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998307,8–9,813,323,235,546,8 STAND
MILJOENENNOTA 19991 049,8795,7816,0828,9841,9853,2853,2Ontvangsten Mee- en tegenvallers Sociale ZekerheidDe ontvangsten bijstand hebben met name betrekking op restituties van
in voorgaande jaren te veel aan gemeenten bevoorschotte middelen voor de bijstand. XVI VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)10 416,310 835,810 466,210 336,210 307,610 270,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen–39,821,7     Zorg       diversen–74,7       –114,521,7     Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        huurbudget
rijkshuisvestingsstelsel  30,230,230,230,2 motie apb: buitenschoolse activiteiten 35,035,035,035,035,0 regeerakkoord: intensivering sport  10,020,035,055,0 diversen–22,222,6–28,4–38,5–43,5–48,9 Zorg       huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  50,750,750,750,7 kosten millennium platform zorg 22,034,09,0   naar biza: 4000 extra banen voor langdurig werklozen –64,0–129,6–125,6–128,8–128,8 diversen–3,794,9138,5131,8121,4122,2  –25,9110,5140,4112,6100,0115,4 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen4,47,9–4,0–2,1–2,3–2,5 Zorg       diversen0,94,92,52,52,52,5  5,312,8–1,50,40,20,0 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap: loonbijstelling 1998 61,359,859,658,958,6 diversen–2,49,625,016,416,216,0 Zorg       diversen 13,314,314,815,817,1  –2,484,299,190,890,991,7 Niet
tot een ijklijn behorend        afstel decentralisatie zittend ziekenvervoer  278,3278,2278,2278,2 compensatie ecotax door verhoging rijksbijdrage Zfw  120,0120,0120,0120,0 fysiotherapie 32,0      loonbijstelling
1998 130,2122,8121,8121,6121,4  motie
apb: geestelijke gezondheidszorg 35,035,035,035,035,0 motie apb: verzorgingshuizen 45,045,045,045,045,0 prijsbijstelling 1998 28,727,126,926,826,8 diversen6,7–68,1–132,0–139,6–141,7–147,1  6,7202,8496,2487,3484,9479,3 Extrapolatie      10 930,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–130,7432,1734,0690,9675,5686,3 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)10 285,611 267,911 200,211 027,110 983,110 956,910 930,6Totaal
Internationale Samenwerking0,50,50,50,50,50,50,5STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)10 286,111 268,411 200,711 027,610 983,610 957,410 931,1Uitgaven Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinTijdens de Algemene Politieke Beschouwingen over de begroting 1998 is
een motie aangenomen om vanaf 1998 35 miljoen structureel beschikbaar
te stellen voor extra capaciteit voor buitenschoolse opvang voor jeugdigen
van 4–16 jaar.Uit het Regeerakkoord volgt een intensivering van 10 miljoen in 1999
oplopend tot 55 miljoen in 2002 voor het versterken van de sportbeoefening
in alle geledingen. ZorgVoor de aanpak van de millenniumproblemen in de zorgsector is bij Voorjaarsbrief
Zorg 1998 voor de jaren 1998, 1999 en 2000 respectievelijk 22 miljoen,
34 miljoen en 9 miljoen beschikbaar gesteld. Hiermee worden voorlichting,
gerichte acties en monitoring bekostigd. Een belangrijke rol is weggelegd
voor het Millenniumplatform Zorg (MPZ).Als gevolg van een achterblijvende bezetting van de toegewezen arbeidsplaatsen
in het kader van de regeling «Extra arbeidsplaatsen zorgsector»
zijn bij Voorjaarsnota 1998 4 000 banen van de zorgsector overgeheveld
naar de gemeentelijke sector (via begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Niet tot een ijklijn behorend(Onderstaande mutaties behoren tot de rijksbijdragen en vallen daardoor
niet onder een ijklijn.)De voorgenomen decentralisatie van het zittend ziekenvervoer per 1 januari
1999 gaat niet door. Dit leidt ertoe dat de eerder voorziene overheveling
van bedragen naar het Gemeentefonds niet doorgaat.Ter compensatie van de lastenstijging in het bedrijfsleven door het invoeren
van de ecotax in 1999, wordt het werkgeversdeel in de ziekenfondspremies vanaf
1999 verlaagd. Hiertoe wordt de rijksbijdrage ZFW met ingang van 1999 structureel
met 120 miljoen verhoogd.In het Kamerdebat over het JOZ 1998 (Jaaroverzicht Zorg) is afgesproken
dat de voorgenomen tariefkorting van 32 miljoen op fysiotherapie in 1998
niet plaatsvindt.In de Algemene Politieke Beschouwingen over het JOZ 1998 zijn twee moties
aangenomen. Vanaf 1998 wordt structureel 35 miljoen per jaar aangewend
voor het tegengaan van wachttijden en zorgverschraling in de geestelijke gezondheidszorg
(RIAGG's, Algemene Psychiatrische Ziekenhuizen en sociale pensions). Daarnaast
wordt vanaf 1998 structureel 45 miljoen per jaar aangewend voor een uitbreiding
van de capaciteit in verzorgingshuizen. XVI VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998282,9312,1220,4218,3217,7217,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen12,05,5     Zorg       onderuitputting extra banen langdurig werklozen78,044,090,0    diversen4,9       94,949,590,0    Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,2 –1,7–1,5–1,1–0,9 Zorg       diversen–0,515,16,46,46,46,4  –0,315,14,74,95,35,5 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen4,47,9–4,0–2,1–2,3–2,5 Zorg       diversen5,64,92,52,52,52,5  10,012,8–1,50,40,20,0 Extrapolatie      222,7Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998104,777,292,95,25,35,4 STAND
MILJOENENNOTA 1999387,6389,3313,3223,5223,0223,0222,7Ontvangsten Mee- en tegenvallers ZorgDe achterblijvende realisatie van de extra banen voor langdurig werklozen
(tranche 1995, 1996 en 1997) leidt tot een ontvangstenbijstelling van 78 miljoen
in 1997, 44 miljoen in 1998 en 90 miljoen in 1999. INTERNATIONALE SAMENWERKING 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19987 399,17 955,38 323,08 679,49 079,29 516,3 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       macro-raming bnp –28,0–2,355,9118,7186,0 toerekening eu 91,493,496,092,577,3 diversen–53,582,012,720,724,633,8  –53,5145,4103,8172,6235,8297,1 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        amendement
landenprogramma onderwijs en cultuur 20,060,060,060,060,0 europees ontwikkelingsfonds–48,5      garantiefaciliteit opkomende markten42,5      hulp aan suriname–11,0–43,4–50,0–25,0   landenprogramma's landbouw en regionale ontwikkeling46,8      milieubeleid in ontwikkelingslanden–34,9–23,7     ontwikkelingsrelevante exporttransacties35,0      regeerakkoord: a-statushouders onder oda  125,0125,0125,0125,0 regeerakkoord: taakstelling a-statushouders onder oda  –125,0–125,0–125,0–125,0 regeerakkoord: verbreding begrip internationale samenwerking  404,7393,3396,2397,8 regeerakkoord: taakstelling verbreding internationale samenwerking  –69,0–100,0–150,0–200,0 wereldbank partnership programma 22,140,040,040,040,0 diversen–56,273,5–93,7–195,8–348,5–459,1  –26,348,5292,0172,5–2,3–161,3 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–21,22,63,13,12,62,2  –21,22,63,13,12,62,2 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen –2,90,40,40,40,4   –2,90,40,40,40,4 Extrapolatie      10 022,5Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–100,7193,7399,2349,0236,3138,4 STAND
MILJOENENNOTA 19997 298,48 149,08 722,29 028,49 315,59 654,710 022,5Uitgaven Mee- en tegenvallersDe omvang van de homogene groep Internationale Samenwerking is gekoppeld
aan de hoogte van het Bruto Nationaal Product (BNP). Als gevolg van bijstellingen
van het BNP is de omvang van hgIS aangepast.Wanneer de Europese Unie (EU) uitgaven doet aan Internationale Samenwerking
(IS) wordt hiervan een gedeelte toegerekend aan de Nederlandse uitgaven voor
IS. Uit de realisatie 1997 en de begroting van de EU voor 1998 blijkt dat
de EU-uitgaven voor IS lager zijn dan geraamd. Om de aan het BNP-gerelateerde
omvang van de hgIS te realiseren, heeft deze lagere toerekening een hoger
begrotingsbeslag voor de Nederlandse IS-uitgaven tot gevolg. Beleidsmatige mutatiesHet amendement op de ontwerpbegroting 1998 op het artikel «landenprogramma
onderwijs en cultuur» betreft het amendement Van der Stoel. Hiermee
worden meer middelen ter beschikking gesteld voor het basisonderwijs in Afrikaanse
landen.De uitgavendaling van het Europees ontwikkelingsfonds is veroorzaakt door
een verlaging van de bijdragen aan het Stabex-fonds (Stabilisatie van inkomsten
uit Export).De Garantiefaciliteit Opkomende Markten (GOM) is eind 1997 tot stand gekomen.
De mutatie heeft betrekking op een verstrekte achtergestelde lening aan de
SENO (Stichting Economische samenwerking Nederland-Oost-Europa), de uitvoerder
van de GOM.Als gevolg van vertraging in de projectvoorbereiding en -uitvoering, is
de raming voor de hulp aan Suriname neerwaarts bijgesteld.De verhoging bij de landenprogramma's landbouw en regionale ontwikkeling
wordt met name veroorzaakt door een hoger dan geraamd aantal aangevraagde
en gehonoreerde projecten.Vertragingen in de identificatie en formulering van milieuprojecten in
ontwikkelingslanden hebben geleid tot een verlaging van de uitgavenraming
met 34,9 miljoen in 1997 en 23,7 miljoen in 1998.Als gevolg van een hoger dan geraamd aantal aangevraagde en gehonoreerde
financieringen zijn de uitgaven voor ontwikkelingsrelevante exporttransacties
in 1997 verhoogd met 35 miljoen.Uit het Regeerakkoord vloeit voort, dat de uitgaven voor A-statushouders
uit ontwikkelingslanden onder de hgIS worden gebracht. Dit betekent een verhoging
van de uitgaven met 125 miljoen.Aangezien de totale omvang van de hgIS niet wordt vergroot leidt het toerekenen
van de A-statushouders voor 125 miljoen tot een herschikking binnen het
totaal van de ODA-uitgaven. Op deze manier wordt de taakstelling uit het Regeerakkoord
ingevuld.Op grond van het Regeerakkoord worden de binnenlandse apparaatskosten
van Buitenlandse Zaken en kosten voor internationale organisaties onder het
non-ODA deel van de hgIS gebracht, evenals de bestaande uitgaven voor A-statushouders
van 119 miljoen. Het gaat hierbij om uitgaven oplopend tot 397,8 miljoen
in 2002. Bij Voorjaarsnota 1999 zullen ook de apparaatsuitgaven voor de Economische
Voorlichtingsdienst en de contributie aan de Benelux onder de homogene groep
worden gebracht. Samen met een kleine toerekening aan de ontvangstenkant resulteert
de totale grondslagverbreding uiteindelijk tot een bedrag oplopend tot 413 miljoen
in 2002.Door de binnenlandse apparaatskosten, de uitgaven aan internationale organisaties
en de bestaande uitgaven aan A-statushouders onder het non-ODA deel van hgIS
te plaatsen wordt de grondslag van de homogene groep op dit moment met 397,8 miljoen
vergroot. Daartegenover staat echter de taakstelling uit het Regeerakkoord
om een bedrag oplopend tot 200 miljoen in 2002 te vinden via herschikking
binnen het non-ODA deel van de hgIS. In totaal resteert er op dit moment in
2002 dus een verbreding van de grondslag met 197,8 miljoen.Het Wereldbank Partnership Programma betreft een nieuw artikel op de begroting
van Buitenlandse Zaken. Dit programma omvat alle activiteiten die niet gedelegeerd
zijn aan de ambassades en waarbij samengewerkt wordt met de Wereldbank. INTERNATIONALE SAMENWERKING 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998223,5198,3167,5148,2147,6147,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen6,62,10,10,10,1–3,4  6,62,10,10,10,1–3,4 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen14,1 18,05,7–5,7–7,0  14,1 18,05,7–5,7–7,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen–21,22,63,13,12,62,2  –21,22,63,13,12,62,2 Extrapolatie      132,4Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–0,84,521,38,9–3,1–8,2 STAND
MILJOENENNOTA 1999222,7202,8188,8157,1144,5139,4132,4GEMEENTEFONDS 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 199820 555,522 126,423 665,123 618,223 613,823 618,8 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       wijziging betalingsverloop algemene uitkering–33,233,2     diversen–0,2       –33,433,2     Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        afstel
decentralisatie zittend ziekenvervoer  –278,3–278,2–278,2–278,2 definitieve vaststelling precario 26,450,050,050,050,0 oude tekorten amsterdam135,4       regeerakkoord:
bijzondere bijstand  50,075,0125,0150,0 regeerakkoord: decentralisatie abw   –20,0–30,0–40,0 regeerakkoord: efficiency arbvo en swi  –11,0–22,0–34,0–45,0 regeerakkoord: kwaliteit onderwijs  40,090,0130,0180,0 voorfinanciering art. 12 den haag1 024,4–148,0–181,8–181,8–181,8–181,8 diversen–5,70,5–6,912,39,4–14,2  1 154,1–121,1–338,0–274,7–209,6–179,2 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap: accres 1999  1 164,81 164,81 164,81 164,8 van ap: uitbetaling behoedzaamheidsreserve 460,0     diversen–11,9–6,0–26,7–31,1–32,6–28,7  –11,9454,01 138,11 133,71 132,21 136,1 Herdefiniëring
ijklijnen       Rijksbegroting in enge zin        overheveling
toeslagenbudget abw  –1 178,4–1 342,3–1 342,3–1 342,3    –1 178,4–1 342,3–1 342,3–1 342,3 Extrapolatie      23 229,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19981 108,8366,1–378,3–483,3–419,7–385,4 STAND
MILJOENENNOTA 199921 664,322 492,523 286,823 134,923 194,123 233,423 229,1Uitgaven Mee- en tegenvallersIn 1997 is een bedrag van 33,2 miljoen niet tot uitkering aan de
gemeenten gekomen door het te laat beschikbaar komen van definitieve gegevens,
op basis waarvan een deel van de algemene uitkering over de gemeenten wordt
verdeeld. Dit bedrag komt in 1998 alsnog tot uitkering. Beleidsmatige mutatiesDe regering heeft besloten de decentralisatie van het zittend ziekenvervoer
definitief niet door te laten gaan. Hier lagen mede verdeeltechnische problemen
aan ten grondslag.In het voorstel voor de nieuwe Telecommunicatiewet ontstaat een gedoogplicht
voor gemeenten voor ondergrondse omroepkabels. Deze plicht heeft tot gevolg
dat gemeenten vanaf het moment van inwerkingtreding van deze wet niet langer
precariobelasting over deze kabels kunnen heffen. De financiële gevolgen
worden specifiek per gemeente via het gemeentefonds gecompenseerd.De afrekening van de regeling «oude tekorten Amsterdam» per
1 juli 1997 heeft nog tot een aantal betalingen geleid. Het saldo van deze
betalingen bedraagt 135,4 miljoen. Een groot deel van dit saldo bestaat
uit een betaling ad 106,5 miljoen aan de gemeente Amsterdam, als terugbetaling
van de door Amsterdam reeds zelf betaalde kosten voor de tweede helft van
1997.In het kader van het specifieke inkomensbeleid worden in het Regeerakkoord
extra middelen voor de bijzondere bijstand aan het gemeentefonds toegevoegd.
Het gaat om een bedrag van 50 miljoen in 1999 oplopend tot 150 miljoen
in 2002.De regering is voornemens om met ingang van 1 januari 2000 het financieel
belang van gemeenten in de bijstandsuitgaven te vergroten. Dit zal leiden
tot een besparing op de uitkeringslasten van de ABW van 500 miljoen in
2002. Het gemeentelijk aandeel hierin bedraagt 40 miljoen in 2002.Als gevolg van de totstandkoming van de centra voor Samenwerking Werk
en Inkomen (SWI) zullen er efficiencybesparingen optreden. Een deel van deze
gerealiseerde besparingen komt van gemeenten, als een van de drie deelnemers
in de SWI.In het Regeerakkoord wordt een bedrag toegevoegd van 40 miljoen in
1999 oplopend tot 180 miljoen in 2002 voor de verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs. Deze toevoeging heeft betrekking op de huisvesting van
het basisonderwijs. Door de kleinere klassen bestaat er grotere behoefte aan
huisvesting, waar de gemeenten sinds 1997 voor verantwoordelijk zijn. Zij
krijgen hiervoor extra middelen via het gemeentefonds.In 1997 hebben de fondsbeheerders versneld de artikel 12-status van de
gemeente Den Haag beëindigd. De daarmee samenhangende voorfinanciering
wordt in 7 jaar tijd door het collectief van gemeenten aan het Rijk terugbetaald. OverboekingenDe ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven bepaalt het jaarlijkse
accres van het gemeentefonds. Op basis van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven
wordt het accres 1999 geraamd op structureel 1164,8 miljoen.Aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is in het bestuurlijk
overleg van 12 november 1997 toegezegd dat de behoedzaamheidsreserve voor
1997 ad 460,0 miljoen in zijn geheel, maar zonder precedentwerking, wordt
uitgekeerd aan de gemeenten, ongeacht de uitkomst van de nacalculatie. Wanneer
de nacalculatie wel was uitgevoerd, dan zou slechts 219,8 miljoen van
de behoedzaamheidsreserve tot uitbetaling zijn gekomen. Voor de gemeenten
levert de toezegging derhalve een bedrag van 240,2 miljoen op. Herdefiniëring ijklijnen Rijksbegroting in enge zinDe regering heeft besloten de decentralisatie van het toeslagenbudget
van de Algemene Bijstandswet niet per 1 januari 1999 door te laten gaan. De
toeslagen van de ABW zullen via een specifieke uitkering van het Ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de gemeenten uitgekeerd
worden. Het 10%-gemeentelijk deel van de toeslagen wordt in 1999 nog éénmalig
via het gemeentefonds verdeeld. Vanaf 1 januari 2000 wordt dit gedeelte uit
het fonds genomen en via het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
verdeeld. GEMEENTEFONDS 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998       Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen4,5       4,5      Extrapolatie      0,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19984,40,00,00,00,00,0 STAND
MILJOENENNOTA 19994,40,00,00,00,00,00,0PROVINCIEFONDS 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 619,91 672,51 692,61 699,61 699,61 699,6 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen –28,8–23,3–18,7–14,1–14,1   –28,8–23,3–18,7–14,1–14,1 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap: accres 1999  86,986,986,986,9 van ap: uitbetaling behoedzaamheidsreserve 40,0     diversen 29,129,129,129,129,1   69,1116,0116,0116,0116,0 Extrapolatie      1 801,5Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,040,392,797,3101,9101,9 STAND
MILJOENENNOTA 19991 619,91 712,81 785,31 796,91 801,51 801,51 801,5Uitgaven OverboekingenDe ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven bepaalt het jaarlijkse
accres van het provinciefonds. Op basis van deze netto-gecorrigeerde rijksuitgaven
wordt het accres 1999 geraamd op structureel 86,9 miljoen.Aan het Interprovinciaal Overleg is op het bestuurlijk overleg in november
1997 toegezegd dat de behoedzaamheidsreserve van 40 miljoen voor 1997 in zijn geheel, maar zonder precedentwerking, wordt uitgekeerd aan
de provincies, ongeacht de uitkomst van de nacalculatie. Wanneer de nacalculatie
wel was uitgevoerd, dan zou slechts 17,3 miljoen van de behoedzaamheidsreserve
tot uitbetaling zijn gekomen. Voor de provincies levert de toezegging dus
een bedrag van 22,7 miljoen op. ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19980,0100,81 107,02 033,22 998,33 818,3 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       accres gemeente- en provinciefonds –105,8319,4376,9160,737,1   –105,8319,4376,9160,737,1 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar gf: accres 1999  –1 164,8–1 164,8–1 164,8–1 164,8 naar pf: accres 1999  –86,9–86,9–86,9–86,9 diversen 5,05,05,05,05,0   5,0–1 246,7–1 246,7–1 246,7–1 246,7 Extrapolatie      3 253,1Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,0–100,8–927,3–869,8–1 086,0–1 209,6 STAND
MILJOENENNOTA 19990,00,0179,71 163,41 912,32 608,73 253,1Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOp basis van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven
sinds de Miljoenennota 1998 zijn de accressen voor het gemeente- en provinciefonds
aangepast. OverboekingenHet accres 1999 van het gemeentefonds is vastgesteld op structureel 1155,4 miljoen
en overgeboekt naar het gemeentefonds. Het accres 1999 voor het provinciefonds
is vastgesteld op structureel 86,9 miljoen en eveneens naar het provinciefonds
overgeboekt. INFRASTRUCTUURFONDS 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19987 192,69 220,39 781,79 873,99 835,89 352,1 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diverse projecten waterbeheren en vaarwegonderhoud41,0      diverse rail-, stad/streek- en wegprojecten–130,3      ns railinfrabeheer bv127,1       verkeerssignalering/zoab48,8      diversen–5,4       81,2      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        betuweroute–114,0      diverse wegprojecten141,5       nadelig
saldo over 1997   –50,0–48,5  railservicecentra maasvlakte en waalhaven  25,026,51,5  uitbesteding swab/tib projecten70,0      diversen31,30,1–32,2–26,5–1,5133,0  128,80,1–7,2–50,0–48,5133,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        aanpassing planning/afwijzing bijdrage eu  –18,3–36,6–7,2–49,1 beneluxmetro62,070,0  –132,0  betuweroute–37,037,0      bodemsanering
infra/vinex–26,0–45,419,518,018,022,2 europese sloopregeling binnenvaart –40,0     hogesnelheidslijn zuid –42,3–28,0    hoogwaterbescherming 5,039,09,04,0–40,0 ices: a4/a16 30,040,0100,0125,0125,0 ices: ijburg  20,035,045,060,0  ices:
nz-lijn 30,0140,0140,075,035,0  intertemporele
compensatie: betuweroute 30,0      intertemporele
compensatie: hsl 50,0      regeerakkoord:
inzet onverplichte ruimte   –50,0–50,0–50,0 regeerakkoord: rekening rijden  50,0160,0160,0165,0 diversen–23,632,883,043,719,7–5,5  –24,6157,1345,2419,1257,5262,6 Niet
tot een ijklijn behorend        westerscheldetunnel –54,1–28,2–20,8–86,523,7 diversen  7,2  –133,0   –54,1–21,0–20,8–86,5–109,3 Extrapolatie      10 411,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998185,5103,0316,9348,2122,4286,2 STAND
MILJOENENNOTA 19997 378,19 323,310 098,610 222,19 958,29 638,310 411,9Uitgaven Mee- en tegenvallersEen voorspoedige uitvoering van diverse projecten ten behoeve van waterbeheren
en vaarwegen heeft ultimo 1997 geleid tot een overschrijding van het geraamde
budget met 41 miljoen.De uitvoering van diverse projecten ten behoeve van railinfrastructuur,
het stads- en streekvervoer en weginfrastructuur is in het najaar van 1997
minder voorspoedig verlopen. Dit heeft geleid tot een onderuitputting van
130,3 miljoen.Als gevolg van de herziening van de instandhoudingsverplichting 1997 ten
aanzien van de landelijke infrastructuur in beheer bij NS Railinfrabeheer
BV, aanpassing van de bijdrage 1996 en verrekening van openstaande posten
uit voorgaande jaren, ontstaat een overschrijding van 127,1 miljoen.De sterke toename van het aantal verkeerssignaleringsprojecten en het
voorspoediger verlopen van het beheer- en onderhoudsprogramma (onder andere
het ZOAB-programma) hebben tot hogere uitgaven in 1997 geleid. Beleidsmatige mutatiesAls gevolg van vertraging in de grondaankopen is er bij de Betuweroute
in 1997 een overschot van 151 miljoen ontstaan. Van dit bedrag wordt
37 miljoen teruggeboekt naar het Fonds Economische Structuurversterking
(FES). Het resterende bedrag van 114 miljoen betreft reguliere Infrastructuurfondsmiddelen.De vertragingen die in voorgaande jaren zijn ontstaan bij diverse wegenprojecten
worden in 1997 ingelopen. Daarnaast worden benuttingsmaatregelen, zoals het
programma voor de aanleg van verkeerssignalering, versneld uitgevoerd. Dit
heeft in 1997 tot 141,5 miljoen hogere uitgaven geleid.De begroting van het Infrastructuurfonds is ultimo 1997 met een nadelig
saldo van 98,5 miljoen afgesloten. Deze overschrijding wordt gecompenseerd
door een verlaging van de uitgaven voor wegen en vaarwegen in 2000 en 2001.Mede naar aanleiding van de uitbreiding van de havenspoorlijn (Betuweroute)
zijn er capaciteitsproblemen bij het railservicecentrum Waalhaven en worden
capaciteitsproblemen bij het railservicecentrum Maasvlakte in de nabije toekomst
verwacht. Gezien het belang van de uitbreiding van deze railservicecentra
voor de modal shift-doelstelling zijn de projectplanningen geactualiseerd.Verkeer en Waterstaat heeft in het kader van de nota's Samenwerken aan
Bereikbaarheid (SWAB) en Transport in Balans (TIB) veel projecten in voorbereiding
genomen. Dit betreft onder andere projecten in de verkenningen- en planstudiefase,
waarvoor veel inzet van ingenieursbureaus nodig is, hetgeen leidt tot hogere
uitgaven voor uitbesteding. DesalderingenAls gevolg van een aanpassing van de planning van een aantal projecten
en de afwijzing van een bijdrage door de Europese Unie worden uitgaven en
ontvangsten met eenzelfde bedrag verlaagd. Het betreft de volgende projecten:
Rijksweg 9 Koegrastunnel, Rijksweg 30 Ede–Postweg, Rijksweg 50 Eindhoven–Oss
en Rijksweg 37 Hoogeveen–Duitse grens.Aangezien de werkzaamheden aan de Beneluxmetro sneller verlopen dan in
de raming was voorzien, worden de hiervoor in 2001 in het FES gereserveerde
middelen naar voren gehaald.Een deel (37 miljoen) van het overschot (ad 151 miljoen) dat
in 1997 ontstaat door vertraging bij de realisatie van de Betuweroute wordt
doorgeschoven naar 1998 door middel van een aanpassing van het kasritme van
de bijdrage uit het FES.Vertragingen in de uitvoering van de VINEX-locaties leiden tot onderuitputting
in 1997 en 1998. Deze zal in latere jaren worden ingelopen.De kosten voor de tweede tranche van de nieuwe Europese sloopregeling
binnenvaart (nieuwe verordening 241/97) alsmede een gedeelte van de eerste
tranche en de vereveningsbijdrage leiden tot hogere uitgaven op de begroting
van Verkeer en Waterstaat. Deze kosten worden, evenals in het verleden is
gebeurd, gecompenseerd uit het Vaarwegenbudget op het Infrastructuurfonds.De correctie van 42,3 miljoen bij de Hogesnelheidslijn Zuid (HSL-Zuid)
betreft een verlaging van de uitgaven als gevolg van een verwachte lagere
ontvangst van de Europese Unie in 1998. De mutatie van 28 miljoen in
1999 is een kasschuif binnen het Infrastructuurfonds. In 2003 wordt dit bedrag
teruggeboekt naar het artikel van de HSL-Zuid.Het programma Interregionale Rijn- en Maasactiviteiten (EU-bijdragen voor
hoogwaterbescherming) kent een kortere uitvoeringstermijn dan aanvankelijk
werd aangenomen. Om de EU-co-financiering niet mis te lopen wordt een groot
aantal projecten versneld in uitvoering genomen.In het kader van de ICES is besloten middelen toe te kennen aan de projecten
Noord-Zuidlijn (816 miljoen), A4/A16 (750 miljoen), sneltram IJburg
(275 miljoen) en VINEX-ontsluiting Twente–Hengelo (25 miljoen).
Deze middelen zijn afkomstig uit het Fonds Economische Structuurversterking.De actualisatie van het benodigde kasritme leidt tot een aanpassing van
de FES-bijdrage in 1998 ten behoeve van de projecten Betuweroute en HSL.Ter dekking van de totale Investeringsimpuls in het Regeerakkoord is een
bedrag van 150 mln aan nog niet verplichte middelen uit het Infrastructuurfonds
ingezet.Uit hoofde van de Investeringsimpuls in het Regeerakkoord zijn de budgetten
voor investeringen en exploitatie rekeningrijden aan het Infrastructuurfonds
toegevoegd. Niet tot een ijklijn behorendDe NV Westerscheldetunnel wordt naar verwachting pas in 1998 opgericht.
De aandelenstorting die in 1997 was gepland, heeft derhalve niet plaatsgevonden.
Deze aandelenstorting is nu in 2000 gepland.De beoordeling van de NV Westerschelde, als niet zijnde een publiekrechtelijk
lichaam, leidt ertoe dat de onderneming BTW-plichtig wordt. Door deze wijziging
van het BTW-regime geldt er voor dit project recht op vooraftrek van BTW.
De uitgavenramingen zijn hiervoor aangepast. INFRASTRUCTUURFONDS 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19987 055,89 045,89 673,49 816,29 857,79 352,1 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen54,3       54,3      Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        bijdrage
eu hsl/betuweroute66,6       intertemporele
compensatie hsl-betaling belgië –114,0     minder wrakopruiming–29,8      verrekening voorschotten50,5      diversen83,9 –7,2 –30,0–365,0  171,2–114,0–7,2 –30,0–365,0 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        aanpassing planning/afwijzing bijdrage eu  –18,3–36,6–7,2–49,1 beneluxmetro62,070,0  –132,0  betuweroute–37,037,0      bodemsanering
infra/vinex–26,0–45,419,518,018,022,2 europese sloopregeling binnenvaart –40,0     hogesnelheidslijn zuid –42,3–28,0    hoogwaterbescherming  39,09,04,0–40,0 ices: a4/a16 30,040,0100,0125,0125,0 ices: ijburg  20,035,045,060,0  ices:
nz-lijn 30,0140,0140,075,035,0  intertemporele
compensatie: betuweroute 30,0      intertemporele
compensatie: hsl 50,0      regeerakkoord:
inzet onverplichte ruimte   –50,0–50,0–50,0 regeerakkoord: rekening rijden  50,0160,0160,0165,0 diversen–23,637,882,943,619,7–5,5  –24,6157,1345,1419,0257,5262,6 Niet
tot een ijklijn behorend        westerscheldetunnel –54,1–28,2–20,8–86,523,7 diversen  7,2 30,0365,0   –54,1–21,0–20,8–56,5388,7 Extrapolatie      10 411,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998200,9–10,9316,9398,2171,0286,2 STAND
MILJOENENNOTA 19997 256,79 034,99 990,310 214,410 028,79 638,310 411,9Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDe Europese Unie draagt bij aan de realisatie van de HSL-Zuid (350 miljoen)
en de Betuweroute (300 miljoen). In 1997 is hiervan 34,6 respectievelijk
32 miljoen ontvangen.Het overschot ad 114 miljoen dat bij Najaarsnota 1997 is ontstaan
bij de Betuweroute als gevolg van vertragingen in de grondaankopen, wordt confom afspraak ingezet voor de compensatietaakstelling naar aanleiding
van de betaling aan België in verband met de HSL-Zuid.Er zijn in 1997 minder wrakopruimingsactiviteiten in de Westerschelde
verricht, hetgeen leidt tot een lagere bijdrage van België.Verrekeningen van teveel betaalde voorschotten voor het personen- en goederenvervoer
in het vierde kwartaal van 1996 hebben geleid tot een restitutie van 50,5 miljoen
in 1997. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendDe NV Westerscheldetunnel wordt naar verwachting in 1998 opgericht. De
aandelenstorting die in 1997 was gepland, heeft derhalve niet plaatsgevonden.
Deze aandelenstorting is nu in 2000 gepland.Zie toelichting bij de uitgaven. FONDS ECONOMISCHE
STRUCTUURVERSTERKING 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 580,02 307,02 577,62 319,31 802,51 267,0 Niet
tot een ijklijn behorend        beneluxmetro62,070,0  –132,0  betuweroute–37,067,0      bodemsanering
verkeer- en vervoerprojecten–26,0–45,419,518,018,022,2 bodemsanering vrom–63,0  30,033,0  hsl-zuid 50,0      maritiem research instituut
nederland 26,0–11,3–17,2   verkeer en vervoer–26,926,9     verkeer en vervoer: investeringsimpuls 60,0210,0285,0250,0220,0 regeerakkoord: wegennet  117,4251,3273,5327,8 regeerakkoord: lokaal/regionaal openbaar vervoer  92,2200,0220,1262,7 regeerakkoord: rail personenvervoer  46,2100,1110,2131,5 regeerakkoord: rail goederenvervoer  11,525,027,532,9 regeerakkoord: vaarwegen  11,925,828,433,9 regeerakkoord: nader in te vullen (bereikbaarheid)  47,6103,2113,6135,6 regeerakkoord: sleutelprojecten  12,527,129,835,6 regeerakkoord: onderzoek (kennis en toepassing)  39,385,193,7111,9 regeerakkoord: internet/exchange/diensten  11,324,527,032,2 diversen–9,9–16,120,117,818,424,9  –100,8238,4628,21 175,71 111,21 371,2 Extrapolatie      3 463,4Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–100,8238,3628,21 175,71 111,21 371,2 STAND
MILJOENENNOTA 19991 479,22 545,33 205,83 495,02 913,72 638,23 463,4Uitgaven Niet tot een ijklijn behorendDe versnelde uitvoering van de Beneluxmetro heeft tot extra uitgaven van
62 miljoen in 1997 en 70 miljoen in 1998 geleid. Die extra uitgaven
worden gedekt uit de in 2001 voor dit project geraamde bijdrage uit het FES.De mutatie voor de Betuweroute betreft enerzijds een verschuiving van
1997 naar 1998 vanwege een opgelopen vertraging in de grondaankopen voor de
Betuweroute. Anderzijds betreft het een bijstelling van de raming voor het
uitvoeringsprogramma 1998.Door vertragingen in de uitvoering van de VINEX-locaties is de onderuitputting
bij bodemsanering verkeer- en vervoersproject voor 1997 van 26 miljoen
en 1998 van 45,4 miljoen doorgeschoven naar 1999 en latere jaren.Door vertragingen in bodemsaneringsprogramma's is in 1997 een onderuitputting
van 63 miljoen opgetreden. De doorwerking van deze mutatie geeft aan
dat wordt verwacht dat de saneringsprogramma's pas in 2000 en 2001 zullen
worden afgerond.De mutatie voor de HSL-zuid betreft een incidentele bijstelling van de
raming voor het uitvoeringsprogramma 1998.De realisatie van de investeringen in onderzoeksfaciliteiten bij het Maritiem
Research Instituut Nederland (MARIN) verloopt sneller dan geraamd. Derhalve
zijn de voor het MARIN uit het FES beschikbare middelen naar voren gehaald.De in 1997 opgetreden vertraging bij projecten verkeer en vervoer wordt
naar verwachting in 1998 ingelopen.Uit hoofde van de investeringsimpuls van maart 1998 zijn middelen beschikbaar
gesteld voor onder andere de projecten A4/A16 Moerdijk-Breda Galder, Noord-Zuidlijn
en Sneltram IJburg.Uit hoofde van de brede investeringsimpuls in het Regeerakkoord zijn middelen
aan het FES toegevoegd voor nog nader aan te geven projecten op het gebied
van bereikbaarheid, vitaliteit steden, milieu en kennis. FONDS ECONOMISCHE
STRUCTUURVERSTERKING 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 19981 508,61 100,01 000,01 000,01 000,01 000,0 Niet
tot een ijklijn behorend        aardgasbaten–35,0–340,0–412,0–27,0157,0200,0 veilingopbrengst 1 322,4      conversie
voedingssystematiek  –800,0–1 100,0–1 200,0–1 200,0 nieuwe voeding 41,5% nbm-aardgas  1 757,01 682,01 567,01 453,0 renteopbrengsten  75,0150,0225,0300,0  –35,0982,4620,0705,0749,0753,0 Extrapolatie      1 753,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–35,1982,4620,0705,0749,0753,0 STAND
MILJOENENNOTA 19991 473,52 082,41 620,01 705,01 749,01 753,01 753,0Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendDe aardgasbaten zijn bijgesteld op basis van realisatiegegevens. Daarnaast
hebben bijstellingen plaatsgevonden op basis van volume-ontwikkelingen en
macro-economische gegevens.De opbrengst uit hoofde van de veiling van frequenties is voor een bedrag
van ongeveer 1,3 miljard in 1998 als incidentele bate in het FES gestort.Vanwege een nieuwe voedingssystematiek van het FES wordt vanaf 1999 de
bestaande aardgasbatenraming voor het FES, alsmede de additionele impuls van
500 miljoen per jaar van het vorig kabinet, vanaf 1999 voor het totale
bedrag tegengeboekt.De nieuwe voeding van het FES is gebaseerd op 41,5% van de NBM-aardgasbaten.De regering heeft als onderdeel van de investeringsimpuls een additionele
voeding aan het FES toegevoegd op titel van te besparen renteopbrengsten uit
hoofde van incidentele baten uit verkoop staatsdeelnemingen c.a. AOW-SPAARFONDS 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998750,01 546,91 649,31 766,41 885,62 012,9 Niet
tot een ijklijn behorend        aow-spaarfonds: amendement minimale
groeipad  250,0500,0750,01 000,0 aow-spaarfonds: structureel deel belastingmeevaller 2 800,02 800,02 800,02 800,02 800,0 rentevergoedingen –9,4130,5345,2559,6802,1   2 790,63 180,53 645,24 109,64 602,1 Extrapolatie      7 226,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,02 790,63 180,53 645,24 109,64 602,1 STAND
MILJOENENNOTA 1999750,04 337,54 829,85 411,65 995,26 615,07 226,3Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendIn het op 19 februari door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel premiemaximering
AOW en introductie spaarfonds AOW, is opgenomen dat de jaarlijkse storting
in het AOW-spaarfonds vanaf 1999 jaarlijks met 250 miljoen wordt verhoogd.In de Memorie van Toelichting bij het wetsvoorstel premiemaximering AOW
en introductie spaarfonds AOW is vastgelegd dat het structurele deel van de
belastingmeevaller wordt aangewend voor een duurzame verhoging van de voeding
van het spaarfonds AOW. Uit de Voorlopige Rekening 1997 blijkt dat het structurele
deel 2,8 miljard bedraagt.Het fonds ontvangt rentebaten over het totaal opgebouwde vermogen. Deze
rentebaten worden aan het fondsvermogen toegevoegd. DIERGEZONDHEIDSFONDS 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998       Extrapolatie      0,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,00,00,00,00,00,0 STAND
MILJOENENNOTA 19990,00,00,00,00,00,00,0UitgavenDe thans geraamde uitgaven van het Diergezondheidsfonds zijn in de onderhavige
begroting als pro-memorie post opgenomen. Op het moment dat een ziekte zich
voordoet zal de begroting van dit fonds volgens het reguliere begrotingsproces
door middel van een suppletore wet worden aangepast. DIERGEZONDHEIDSFONDS 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998       Niet
tot een ijklijn behorend       stand begroting 1998 30,6 39,3111,3103,3   30,6 39,3111,3103,3 Extrapolatie      101,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,030,60,039,3111,3103,3 STAND
MILJOENENNOTA 19990,030,60,039,3111,3103,3101,3Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendDit fonds is per 1 september 1998 ingesteld; in de Miljoenennota
1998 was het nog niet vermeld. De voeding bestaat uit de overheveling van
bedragen uit het fonds Stichting Gezondheidsdienst voor Dieren (SGD) (31 miljoen
in1998 en 9 miljoen in 2000) en voor het overige uit de opbrengst van
de varkensheffing na aftrek van de inningskosten. ARBEIDSVOORWAARDEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998405,42 045,03 934,25 991,87 994,910 087,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       nominale ontwikkeling –249,6623,1566,7380,2–104,7 onderuitputting najaarsnota 1997 met doorwerking–254,8–215,0–187,1–239,8–243,1–243,1 raming pemba-compensatie –100,0     Sociale
zekerheid        nominale ontwikkeling –13,137,633,3–8,2–42,5 Zorg       nominale ontwikkeling –6,820,425,622,017,2 diversen–1,2       –256,0–584,5494,0385,8150,9–373,1 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        opheffen
herstructureringspot   –46,7–63,0–63,0 regeerakkoord: budgettering incidentele loonstijging  –32,5–73,9–112,4–150,7 regeerakkoord: taakstelling ziektekostentegemoetkomingen   –100,0–200,0–300,0 vervallen wachtgeldreservering  –58,2–94,7–7,8–58,2 diversen –7,35,75,75,75,7 Sociale
zekerheid        diversen 15,19,64,0–1,5–7,1 Zorg       diversen –6,9–6,2–6,8–6,6–6,4   0,9–81,6–312,4–385,6–579,7 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        pemba-compensatie –560,5–568,6–564,1–566,5–572,8 uitdeling loonbijstelling–153,7–665,0–675,9–705,6–711,0–725,0 diversen –8,2–9,7–16,1–20,2–24,3 Sociale
zekerheid        uitdeling loonbijstelling –81,3–80,3–80,2–80,2–80,2 Zorg       diversen –12,6–13,5–13,9–14,9–16,3  –153,7–1 327,6–1 348,0–1 379,9–1 392,8–1  418,6 Niet
tot een ijklijn behorend        nominale ontwikkeling 5,249,533,3–24,3–74,9 uitdeling loonbijstelling –130,2–122,8–121,8–121,6–121,4 diversen4,316,014,711,66,3–1,1  4,3–109,0–58,6–76,9–139,6–197,4 Extrapolatie      9 801,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–405,4–2 020,1–994,1–1 383,6–1 767,1–2 568,7 STAND
MILJOENENNOTA 19990,024,92 940,14 608,26 227,87 518,39 801,3Uitgaven Mee- en tegenvallersOp grond van de meest recente macro-economische inzichten doen zich mee-
en tegenvallers voor in de raming van de loonbijstelling op de Rijksbegroting
in enge zin, in de Sociale Zekerheid en de Zorgsector. De meevaller in 1998
wordt veroorzaakt doordat voor 1998 de macro-economische inzichten lager uitvallen
dan aanvankelijk verwacht en voor latere jaren hoger dan werd verondersteld
bij de Miljoenennota 1998.De middelen op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden voor de loonbijstelling
1997 zijn destijds geraamd op basis van behoedzame uitgangspunten, waardoor
een deel van de geraamde middelen uiteindelijk niet nodig bleek. Deze onderuitputting
is voor het jaar 1997 verwerkt bij Najaarsnota 1997. De meerjarige doorwerking
is verwerkt bij Voorjaarsnota 1998.Bij de compensatie van de overheidswerkgevers voor de gevolgen van de
invoering van de Wet Premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(Pemba) treedt in 1998 een meevaller op van 100 miljoen omdat de uitdeling
een constante structurele reeks betreft (zie ook overboekingen) terwijl in
de oorspronkelijke raming steeds rekening is gehouden met hogere kosten in
het eerste jaar. Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinDe op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gereserveerde middelen voor
herstructurering zijn voor 1998 en 1999 uitgeput. In de vorige kabinetsperiode
is nog besloten deze zogenaamde herstructureringspot te laten vervallen. Dit
betekent dat de nog resterende reserveringen na 1999 vrijvallen.De vergoeding voor incidentele loonontwikkeling wordt, zoals in het Regeerakkoord
staat vermeld, gebudgetteerd. Dit betekent voor de Zorgsector (het BKZ) een
geleidelijke verlaging van 0,75% in 1999 naar 0,6% in 2002 en latere jaren,
en voor de rest van de collectieve sector (overheid en G&G-sector) 0,6%
met ingang van 1999.In het Regeerakkoord is afgesproken om meer marktconformiteit te bewerkstelligen
bij ambtelijke tegemoetkomingen in de ziektekosten, hetgeen tot besparingen
leidt. In het Regeerakkoord zijn besparingen afgesproken van 100 miljoen
in 2000, oplopend tot 300 miljoen in 2002.Voor de eventuele compensatie van wachtgeldgevolgen van taakstellingen
uit het vorige Regeerakkoord was een reservering op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden
getroffen. Aangezien geen wachtgeldgevolgen uit de vorige kabinetsperiode
meer worden verwacht, is het restant van deze wachtgeldreservering bij Voorjaarsnota
1998 vervallen. Overboekingen Rijksbegroting in enge zinDe begrotingsgefinancierde en bij het ABP aangesloten overheidswerkgevers
worden uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden gecompenseerd voor de kostenstijging
als gevolg van de invoering van de Wet Premiedifferentiatie en marktwerking
bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba).De uitdeling loonbijstelling (dit geldt voor de ijklijnen Rijksbegroting
in enge zin, Sociale Zekerheid en Zorg en mutaties niet tot een ijklijn behorend)
heeft betrekking op de overboeking van de loonbijstelling naar de
departementen. De begrotingen 1998 en de ontwerpbegrotingen 1999 worden met
deze overboekingen op het loonniveau 1998 gebracht. Niet tot een ijklijn behorendOp grond van de meest recente macro-economische inzichten doet zich bij
de indexering van de rijksbijdragen volksgezondheid met ingang van 1998 een
tegenvaller voor en in de jaren 2001 en 2002 een meevaller. KOPPELING UITKERINGEN/
NOMINALE BIJSTELLING AKW 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19980,0–181,0268,4627,0952,51 312,3 Mee-
en tegenvallers       Sociale zekerheid        nominale
ontwikkeling 71,9261,8357,8359,7429,1 diversen –0,41,03,56,611,1   71,5262,8361,3366,3440,2 Beleidsmatige
mutaties       Sociale zekerheid       diversen –47,6–53,2–52,2–49,9–50,5   –47,6–53,2–52,2–49,9–50,5 Overboekingen       Sociale
zekerheid        van aanvullende post: tranche 1998 157,1107,1114,7113,9112,5   157,1107,1114,7113,9112,5 Extrapolatie      2 283,7Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,0181,0316,7423,8430,3502,2 STAND
MILJOENENNOTA 19990,00,0585,11 050,81 382,81 814,52 283,7Uitgaven Mee- en tegenvallersDe nominale ontwikkeling op de aanvullende post heeft betrekking op begrotingsgefinancierde
sociale zekerheidsregelingen. De mutaties betreffen wijzigingen in het premiebeeld
en indices die bepalend zijn voor de aanpassing van de hoogte van uitkeringen. OverboekingenDe uitkeringen op grond van de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen
worden jaarlijks op het juiste prijspeil gebracht (koppeling) door de hiervoor
gedane reservering op de aanvullende post over te hevelen naar de begroting
van SZW. PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING
WSF 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19980,0824,61 942,33 119,54 325,55 551,6 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       indexering wsf –12,4–33,7–44,3–53,7–47,2 macro mutatie –146,7–483,6–886,6–1 296,5–1 746,9 Zorg       diversen –4,1–7,2–10,7–14,3–18,4   –163,2–524,5–941,6–1 364,5–1 812,5 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        inhouden
deel tranche 1998 –416,2–419,5–426,7–434,1–428,6 wijziging indexeringsgrondslag  8,715,026,339,4   –416,2–410,8–411,7–407,8–389,2 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar ocw: indexering studiefinanciering –26,8–23,6–50,6–69,2–85,3 prijsbijstelling 1998 –138,7–139,8–142,2–144,7–142,9 diversen  –1,7–2,7–3,8–5,0 Zorg       diversen –0,8–0,8–0,8–0,8–0,8   –166,3–165,9–196,3–218,5–234,0 Niet
tot een ijklijn behorend        indexering wsf –13,9–39,4–15,59,58,9 macro mutatie  –18,5–27,0–36,2–45,7 naar ocw: indexering studiefinanciering –26,8–30,3–32,1–31,5–31,0 prijsbijstelling 1998 –28,7–27,1–26,9–26,8–26,8 wijziging indexeringsgrondslag  9,321,830,635,5 diversen –9,4–11,0–11,0–10,9–10,8   –78,8–117,0–90,7–65,3–69,6 Extrapolatie      3 642,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19980,0–824,6–1 218,1–1 640,3–2 056,3–2 505,5 STAND
MILJOENENNOTA 19990,00,0724,21 479,22 269,23 046,13 642,3Mee- en tegenvallersOp basis van de MEV en de nieuwste inzichten ten aanzien van de studentenaantallen
is de uitgavenraming op de aanvullende post Indexering WSF neerwaarts bijgesteld.De raming van de prijsbijstelling is ten opzichte van de Miljoenennota
1998 neerwaarts bijgesteld. Deze neerwaarste bijstelling betekent dat wordt
verwacht dat de prijzen minder snel stijgen dan bij de Miljoenennota
1998 werd aangenomen. Beleidsmatige mutatiesBij Voorjaarsnota 1998 is besloten om de prijsbijstellingstranche 1998
voor driekwart niet uit te delen.Gelet op de plannen van het kabinet om in het kader van het fiscaal stelsel
21ste eeuw met ingang van 1999 gefaseerd de ecotax in te voeren,
zullen studenten worden gecompenseerd voor de hogere lasten via een hogere
indexering van de studiefinanciering. Reden hiervoor is dat studenten geen
gebruik kunnen maken van de algemene compensatie die is voorzien door middel
van een verlaging van de eerste schijf in de inkomstenbelasting. OverboekingenDe tranche 1998 van de indexering studiefinanciering is overgeboekt naar
de begroting van OCenW.Het niet ingehouden deel van de tranche 1998 van de prijsbijstelling is
overgeboekt naar de diverse begrotingen. Niet tot een ijklijn behorendOp basis van de MEV en de nieuwste inzichten ten aanzien van de studentenaantallen
is de niet-relevante uitgavenraming op de aanvullende post Indexering WSF
bijgesteld. Daarnaast is vanaf 2000 sprake van een verhoging van de uitgaven
als gevolg van een technische correctie. Bij het opstellen van de raming van
deze aanvullende post was namelijk nog geen rekening gehouden met de mogelijkheid
van studenten om bij verlies aan beursrecht, het gehele bedrag als lening
te ontvangen.De macromutatie vloeit voort uit een lager dan bij Miljoenennota 1998
voorziene prijsbijstelling over de rijksbijdragen Zorg.De tranche 1998 van de indexering van de niet-relevante studieleningen
is overgeboekt naar de OCenW-begroting.De prijsbijstelling 1998 betreft de tranche 1998 over de rijksbijdragen
Zorg.Gelet op de plannen van het kabinet om in het kader van het fiscaal stelsel
21ste eeuw met ingang van 1999 gefaseerd de ecotax in te voeren,
zullen studenten worden gecompenseerd voor de hogere lasten via een hogere
indexering van de studiefinanciering. Reden hiervoor is dat studenten geen
gebruik kunnen maken van de algemene compensatie die is voorzien door middel
van een verlaging van de eerste schijf in de inkomstenbelasting. BELASTINGAFDRACHTEN
AAN DE EUROPESE UNIE 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 19987 420,07 282,06 907,07 048,07 376,07 720,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       btw-afdrachten–6,046,0267,0298,088,049,0 invoerrechten291,0370,0366,0257,0222,0175,0 diversen–1,4       283,6416,0633,0555,0310,0224,0 Extrapolatie      8 224,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998283,5416,0633,0555,0310,0224,0 STAND
MILJOENENNOTA 19997 703,57 698,07 540,07 603,07 686,07 944,08 224,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe hogere economische groei dan bij Miljoenennota 1998 verondersteld,
leidt in ons land tot hogere BTW-opbrengsten en derhalve tot een verhoging
van de BTW-afdrachten. Deze verhoging bestaat uit twee componenten: het structurele
niveau komt hoger te liggen, terwijl tot en met 2000 over de voorafgaande
jaren meer nabetaald moet worden.Door een sterke groei van de wereldhandel in 1997 is de realisatie bij
de invoerrechten op een hoger niveau (291 miljoen) uitgekomen dan de
raming. Dit hogere niveau is doorgetrokken naar latere jaren. Vanaf 2000 wordt
het verschil kleiner doordat lagere groeipercentages verondersteld zijn. NADER TE BEPALEN/TE
VERDELEN OMBUIGINGEN 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)–376,9607,9728,81 080,31 146,21 175,3 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijstelling behoedzaamheidsreserve gf/pf –60,2–30,9    reservering asielzoekers 378,0440,0300,0300,0300,0 diversen–37,6–120,6–115,0–115,0–115,0–115,0  –37,6197,2294,1185,0185,0185,0 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        bijstelling
afkoop ondoelmatige leaseprojecten–120,087,8     bijstelling reservering fiscale uitvoeringskosten 4,045,034,534,534,5 eindejaarsmarge453,2–766,9–26,426,661,0  moties algemene politieke beschouwingen –100,0     regeerakkoord: chronisch zieken  25,075,0125,0200,0 regeerakkoord: extra impuls sociale infrastructuur  25,050,075,0100,0 regeerakkoord: fraudeplan  24,049,049,049,0 regeerakkoord: infrastructuur  423,4622,3662,4747,2 regeerakkoord: kinderopvang en naschoolse activiteiten  50,0120,0170,0250,0 regeerakkoord: sluitende aanpak  75,0150,0225,0250,0 rente-effect afkoop dkp-objectsubsidies beleggers en nwi's  –27,8–67,2–117,2–141,9 reservering millenniumproblematiek 741,6155,43,0   diversen–9,2107,557,0–30,7–142,4–158,1 Sociale
zekerheid        diversen67,8–215,275,0150,0225,0250,0 Zorg       diversen101,5       493,3–141,2900,61 182,51 367,31 580,7 Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar bzk: middelen asielzoekers –6,0–23,0–25,0–21,0–18,0 naar ez: middelen voor nivr–75,0–3,0–23,0–23,0–23,0–23,0 naar justitie: middelen asielzoekers –355,7–391,1–256,3–264,5–269,7 naar ocw: middelen asielzoekers –16,3–25,9–18,7–14,5–12,3 van vrom: afkoop dkp-objectsubsidies beleggers 55,051,045,063,033,0 naar vrom: klimaatbeleid –0,5–25,0–43,5–45,0–38,0 overheveling behoedzaamheidsreserve naar gf/pf –500,0     uitdeling millennium –689,2–155,4–3,0   diversen–3,8–107,3–101,5–120,0–105,6–104,7  –78,8–1 623,0–693,9–444,5–410,6–432,7 Niet
tot een ijklijn behorend        reservering afkoop subsidieprojecten 127,0127,0127,0   reservering btw openbaar vervoer 357,2469,2673,0672,1659,7   484,2596,2800,0672,1659,7 Extrapolatie      3 269,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998376,9–1 082,81 097,01 722,91 813,61 992,6 STAND
MILJOENENNOTA 1999 (excl. IS)0,0–474,91 825,82 803,22 959,83 167,93 269,0Totaal
Internationale Samenwerking0,012,712,70,00,00,00,0STAND
MILJOENENNOTA 1999 (incl. IS)0,0–462,21 838,52 803,22 959,83 167,93 269,0Uitgaven Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zinDe doorrekening van de netto-gecorrigeerde uitgaven ten behoeve van de
normeringssystematiek voor het Gemeente- en Provinciefonds leidt tot een bijstelling
van de behoedzaamheidsreserve.Als gevolg van een grotere instroom van asielzoekers dan in de ramingen
was voorzien, is op deze aanvullende post een reservering gemaakt voor de
hieruit voortvloeiende hogere uitgaven. De middelen zijn in de loop van 1998
overgeboekt naar de betrokken departementen (zie toelichting bij overboekingen). Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinVoor de afkoop van ondoelmatige leaseprojecten is op de aanvullende post
een bedrag gereserveerd. In 1997 is minder benodigd dan in de raming was voorzien,
voor 1998 is de raming opwaarts bijgesteld.De reservering voor fiscale wetsvoorstellen is verhoogd, teneinde deze
toereikend te laten zijn voor de toekomstige uitvoeringskosten van fiscale
wetsvoorstellen.Evenals in voorgaande jaren wordt technisch verondersteld dat middelen
uit 1997 onbesteed zullen blijven van eenzelfde omvang als de toevoegingen
aan de begrotingen 1998. Er is daarom een correctieboeking verwerkt op deze
aanvullende post, die even groot is als het totaal van de mutaties eindejaarsmarge
op de begrotingen (inclusief de eindejaarsmarge voor het rijksbegrotingdeel
van de Sociale Zekerheid en het Budgettair Kader Zorg én voor de bandbreedtesystematiek
van de homogene groep Internationale Samenwerking en de mutatie in het saldo
van het Infrastructuurfonds). Daarnaast is de bij de Voorjaarsnota 1997 verwerkte
ramingsveronderstelling voor wat betreft de eindejaarsmarge uiteindelijk ook
in 1997 gerealiseerd.De aanvaarde moties bij de Algemene Politieke Beschouwingen over de begroting
1998 zijn ten dele uit de raming van de afkoop van de ondoelmatige leaseprojecten
gedekt.In het Regeerakkoord is vastgelegd dat op een aantal beleidsterreinen
in de komende vier jaar aanzienlijke financiële impulsen worden doorgevoerd.
De uitwerking van plannen op de verschillende beleidsterreinen binnen de financieel
gestelde randvoorwaarden vergt logischerwijs enige tijd, met name omdat er
diverse departementen bij betrokken zijn en dus de nodige afstemming dient
plaats te vinden. Tot het moment dat een concreet verdelingsvoorstel voor
de genoemde prioriteiten is opgesteld, zijn de middelen geparkeerd op de aanvullende
post. Het betreft intensiveringen voor chronisch zieken, sociale infrastructuur,
het fraudeplan, infrastructuur, kinderopvang en naschoolse activiteiten en
sluitende aanpak. Van deze reserveringen zijn de middelen voor het fraudeplan
reeds overgeheveld naar de betreffende begrotingen. Deze afboeking maakt onderdeel
uit van de post diversen bij de overboekingen.Bij Miljoenennota 1998 is het relevante deel van de uitgaven samenhangende
met de afkoop van de resterende objectsubsidies volkshuisvesting (o.a. rentevergoeding
afkoopsom, reguliere bijdrage Niet Winstbeogende Instellingen (NWI's), reguliere
subsidiebetalingen, rentegevolgen voor de staatsschuld) op deze aanvullende
post opgenomen. Het effect op de rentelasten wordt thans op de begroting Nationale
Schuld verwerkt en valt op deze aanvullende post vrij.Voor de kosten die departementen maken met betrekking tot de millenniumproblematiek
is een reservering op de aanvullende post gemaakt van in totaal 900 miljoen.
Aangezien een deel van de kosten zich ook in 1999 en 2000 voordoet is een
deel van de reservering doorgeschoven naar deze jaren. Na toetsing van de
door departementen opgegeven kosten, zijn de middelen overgeboekt naar de
betrokken departementen. Overboekingen Rijksbegroting in enge zinDe middelen die op de aanvullende post gereserveerd stonden als gevolg
van de hogere instroom van asielzoekers, zijn verdeeld over de begrotingen
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie en Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen.Naar aanleiding van het eind 1997 uitgebrachte Kabinetsstandpunt inzake
het luchtvaartcluster wordt een bedrag van 75 miljoen extra beschikbaar
gesteld aan het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart
(NIVR). Dit bedrag was geparkeerd op de aanvullende post, en wordt overgeheveld
naar de begroting van Economische Zaken.De DKP-objectsubsidies voor woningen van beleggers en particulieren worden
per peildatum 1 januari 1998 afgekocht. Het Rijk zal over de periode van 1
januari 1998 tot het daadwerkelijke moment van de afkoop een rente vergoeden.
Als gevolg van de afkoop vervallen de hiermee samenhangende geraamde objectsubsidies.
Zowel de met de afkoop gemoeide rente als de vrijval waren geraamd op de aanvullende
post. Nu er een akkoord is met de beleggers en in de loop van 1998 een aanvang
zal worden gemaakt met de feitelijke betaling, worden de desbetreffende bedragen
vanuit de aanvullende post overgeheveld naar de VROM-begroting.Ten behoeve van de intensivering van de uitvoering van het klimaatbeleid
zijn op de aanvullende post gereserveerde middelen overgeboekt naar de VROM-begroting.
Het betreft middelen voor de regeling Niet-Industriële Restwarmte-Infrastructuur
(NIRIS), het reductieplan overige broeikasgassen, verkennend onderzoek naar
schone energiedragers en het starten van Joint Implementation-projecten in
Midden- en Oost-Europa.Aan de gemeenten en provincies is toegezegd dat de behoedzaamheidsreserves
over 1997 van respectievelijk 460 en 40 miljoen, in zijn geheel wordt
overgeboekt naar het gemeente- en provinciefonds.De op de aanvullende post gereserveerde middelen voor millennium zijn
overgeboekt naar de departementen, met uitzondering van Verkeer en Waterstaat.
Hierbij is uitgangspunt geweest dat de kosten van de departementen als cofinancieringspercentage
worden vergoed vanuit de aanvullende post en dat het resterende deel gevonden
zal moeten worden binnen de bestaande IT-budgetten of elders op de begroting
door middel van herprioritering. Niet tot een ijklijn behorendVoor de afkoop in de toekomst van subsidieprojecten waarvoor op dit moment
onderhandelingen worden gevoerd, zijn de te verwachten uitgaven reeds gereserveerd.Op de aanvullende post is een raming opgenomen voor BTW-uitgaven in het
openbaar vervoer. Het betreft voornamelijk uitgaven voor lokale en regionale
infrastructuur, de exploitatie van het openbaar vervoer en de projecten HSL-Zuid
en Betuweroute. Verkeer en Waterstaat zal op declaratiebasis uit de aanvullende
post voor BTW-uitgaven worden gecompenseerd. Omdat tegelijkertijd een verhoging
van de BTW-ontvangsten plaats heeft, zal een en ander budgettair neutraal
verlopen. NADER TE BEPALEN/TE
VERDELEN OMBUIGINGEN 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998597,150,020,00,00,00,0 Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijstelling dividendramingen 85,0115,0115,0115,0115,0 vrijval dividendderving37,635,6     diversen –49,1–18,5–3,5–3,5–3,5  37,671,596,5111,5111,5111,5 Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin        regeerakkoord:
dividendderving  –45,0–90,0–135,0–180,0 taakstelling (on)roerend goed defensie–50,0–50,0     diversen 20,08,58,58,58,5  –50,0–30,0–36,5–81,5–126,5–171,5 Niet
tot een ijklijn behorend        taakstelling niet-microlastenontvangsten–509,2509,2     taakstelling verkoopopbrengsten 224,61 775,42000,02000,02000,0 verkoopopbrengsten–37,9–733,8      –547,10,01 775,42000,02000,02000,0 Extrapolatie      –60,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–559,541,51 835,42 030,01 985,01 940,0 STAND
MILJOENENNOTA 199937,691,51 855,42 030,01 985,01 940,0–60,0Ontvangsten Mee- en tegenvallers Rijksbegroting in enge zinEen analyse van de in de departementale begrotingen opgenomen dividendramingen
in relatie tot de winstcijfers en -prognoses leidt tot een opwaartse bijstelling
van de ramingen van 85 miljoen in 1998 en 115 miljoen structureel.Binnen deze aanvullende post bestaat een reservering in het kader van
de dividendderving samenhangende met de geraamde privatiseringen in 1997.
Aangezien in 1997 minder privatiseringen hebben plaatsgevonden dan geraamd,
vallen er middelen in 1997 en 1998 vrij. Beleidsmatige mutaties Rijksbegroting in enge zinDe in het Regeerakkoord vastgelegde taakstelling op de verkoop van staatsdeelnemingen
(zie verder) leidt vanaf 1999 tot lagere dividendopbrengsten.Op de aanvullende post is een bedrag geraamd voor de afstoot van (on)roerende
zaken bij Defensie van 50 miljoen voor 1997 en 1998. Deze taakstelling
is via de verkoop van (on)roerende goederen van Defensie door Domeinen gerealiseerd. Niet tot een ijklijn behorendOp het niet relevante gedeelte aan de ontvangstenkant van deze aanvullende
post worden enerzijds taakstellingen geboekt met betrekking tot de verkoop
van staatsdeelnemingen, anderzijds de verkoopopbrengsten zelf. Het betreft
hier dan ook het doorschuiven van een taakstelling verkoopopbrengsten van
1997 naar 1998 én een taakstelling uit het Regeerakkoord van 1999 tot
en met 2002 van 2 miljard. Aangezien de verkoopopbrengsten van aandelen
DAF en KLM in 1998 meer bedraagt dan de taakstelling voor dit jaar, is een
deel van de Regeerakkoordtaakstelling uit 1999 intertemporeel verschoven naar
1998. CONSOLIDATIE 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998–7 354,7–8 827,7–9 681,3–9 750,8–9 752,1–9 180,1 Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijstelling ivm fes en isf49,2–211,3–570,7–687,7–440,3–525,9  49,2–211,3–570,7–687,7–440,3–525,9 Extrapolatie      –10 734,9Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199849,2–211,3–570,7–687,7–440,3–525,9 STAND
MILJOENENNOTA 1999–7 305,5–9 039,0–10 252,0–10 438,5–10 192,4–9 
706,0–10 734,9Uitgaven Desalderingen Rijksbegroting in enge zinDe post consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de Rijksbegroting
voor dubbeltellingen als gevolg van het bruto boeken van bijdragen. De bijstelling
van deze post (uitgaven en ontvangsten) houdt verband met de aanpassing van
de onderlinge bijdragen tussen de begrotingen, bijdragen aan het Infrastructuurfonds
(ISF) en met de bijdragen van het Fonds Economische Structuurversterking (FES)
aan andere begrotingen. SOCIALE ZEKERHEID 1997199819992000200120022003UITGAVEN       STAND
MILJOENENNOTA 1998101 019,6102 863,8104 566,9106 702,6108 848,4111 401,6 Mee-
en tegenvallers       macromutatie sociale verzekeringen251,3–255,6–183,512,9293,0400,1 macromutatie sociale voorzieningen–221,0–472,1–636,8–601,3–495,6–289,5 nominale ontwikkeling0,08,81 265,31 697,51 775,61 777,9 diversen–106,8–85,1–121,620,5177,0258,8  –76,5–804,0323,41 129,61 750,02 147,3 Beleidsmatige
mutaties       millennium gemeenten 89,2     regeerakkoord: arbeidsomstandighedenbeleid  25,050,075,0100,0 regeerakkoord: efficiency arbvo/swi  –25,0–50,0–75,0–100,0 regeerakkoord: efficiency uvi's en svb  –50,0–250,0–400,0–500,0 regeerakkoord: fraudeplan  14,7–19,2–31,2–142,8 regeerakkoord: i/d-banen  200,0400,0600,0800,0 regeerakkoord: i/d-banen inverdieneffecten  –100,0–200,0–300,0–400,0 regeerakkoord: volume algemene bijstandswet   –250,0–375,0–500,0 regeerakkoord: volume ww  –25,0–50,0–75,0–100,0 regeerakkoord: wachtlijsten zorg  –12,5–25,0–37,5–50,0 regeerakkoord: wao volume  –75,0–150,0–225,0–300,0 regeerakkoord: wet sociale werkvoorziening  50,0100,0150,0200,0 versoepelingen algemene nabestaandenwet 297,0286,0276,0260,0249,0 weglek wao naar abw   20,240,159,6 weglek wao naar ww  15,030,045,060,0 diversen75,7–277,6–223,1–186,9–164,7–197,7  75,7108,680,1–304,9–513,3–821,9 Desalderingen       diversen  –6,1–10,5–15,1–19,7    –6,1–10,5–15,1–19,7 Overboekingen       diversen 1,1–0,6–1,0–1,1–1,4   1,1–0,6–1,0–1,1–1,4         Herdefiniëring
ijklijnen        overheveling inkoopbudget gsd  105,5105,5105,5105,5 overheveling rijksbijdrage arbvo  1 066,51 224,01 224,01 241,8 overheveling toeslagenbudget abw  1 178,41 342,31 342,31 342,3 privatisering ziektewet  –4 091,9–4 076,0–4 058,0–4 044,9    –1 741,5–1 404,2–1 386,2–1 355,3 Extrapolatie      113 166,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998–0,9–694,3–1 344,7–591,1–165,8–51,0 Stand
Miljoenennota 1999101 018,7102 169,5103 222,2106 111,5108 682,6111 350,6113 166,6Uitgaven Mee- en tegenvallersDe macromutatie sociale verzekeringen is opgebouwd uit een prijs- en volumecomponent.
De gemiddelde prijs van de uitkeringen sociale verzekeringen laat een meevallende
ontwikkeling zien. De gemiddelde prijs van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
en de werkloosheidsuitkeringen is op grond van gegevens van
het LISV neerwaarts bijgesteld. Op grond van realisatiecijfers is de gemiddelde
prijs van de ziektewetuitkeringen opwaarts bijgesteld. Het volume van de sociale
verzekeringen laat een tegenvallende ontwikkeling zien. Deze ontwikkeling
is het saldo van met name een volumestijging bij het vangnet ZW en de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
in het kader van de WAO en een volumedaling bij de werkloosheidsuitkeringen.De macromutatie sociale voorzieningen is opgebouwd uit een prijs- en volumecomponent.
De gemiddelde prijs van uitkeringen in het kader van de sociale voorzieningen
vertoont vanaf 1998 een meevallende ontwikkeling. Dit is met name toe te schrijven
aan een stijging van de gemiddelde prijs van uitkeringen op grond van de Wajong
en een daling van de gemiddelde prijs van uitkeringen in het kader van de
Algemene Bijstandswet (ABW). Door de grotere omvang van het ABW-volume overtreft
de meevaller bij de ABW de tegenvaller bij de Wajong. Bij het volume van de
sociale voorzieningen treedt een meevallende ontwikkeling op. Deze wordt veroorzaakt
door volumemeevallers bij met name de uitkeringen op grond van de Algemene
Bijstandswet.De meest recente inzichten van het CPB inzake de ontwikkeling van loon-
en prijsindices, belastingen en premies leiden tot een meerjarige opwaartse
nominale bijstelling van de begrotings- en premiegefinancierde uitgaven van
de sociale zekerheid. Beleidsmatige mutatiesVanuit de aanvullende post Nader te verdelen is circa 90 miljoen
beschikbaar gesteld voor het oplossen van de millenniumproblematiek bij de
sociale zekerheidsregelingen die door gemeenten worden uitgevoerd.Voor de bevordering van betere arbeidsomstandigheden is in het Regeerakkoord
een brutobedrag van 100 miljoen overeengekomen, teneinde convenanten
ter vermindering van de arbeidsrisico's af te sluiten met hoge-risico-bedrijfstakken,
voor de versterking van de arbo-infrastructuur, alsmede de bevordering van
de samenwerking van arbo, zorg en gezondheidszorg. Van de 100 miljoen
zal 10 miljoen aangewend worden voor de vermindering van de tilproblematiek
van verplegend personeel.Een wijziging in de inrichting van de sociale zekerheid die in het Regeerakkoord
is overeengekomen betreft de totstandkoming van centra voor werk en inkomen
en de versterking van inkooprelaties tussen partijen. Hierdoor treden besparingen
op bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie respectievelijk gemeenten.Samenhangend met de gewenste vergroting van de doelmatigheid bij de uitvoering
zijn in het Regeerakkoord de uitvoeringskosten van de uitvoeringsinstellingen
voor de werknemersverzekeringen en van de Sociale Verzekeringsbank verlaagd.De maatregelen voor de periode 1998–2002 die zijn opgenomen in de
in april 1998 aan het parlement aangeboden notitie inzake fraudebestrijding
brengen besparingen in de fiscale sfeer en bij de sociale zekerheidsuitgaven
met zich mee. Om deze besparingen te realiseren zijn extra uitgaven nodig
ten behoeve van de implementatie van de nieuwe maatregelen. Hiertoe wordt
een bedrag oplopend tot ongeveer 70 miljoen in 2002 beschikbaar gesteld.
De daar tegenover staande uitgavenbesparing loopt op tot circa 210 miljoen
in 2002.Teneinde de langdurige werkloosheid te bestrijden is in het Regeerakkoord
overeengekomen 20 000 nieuwe instroom/doorstroombanen te creëren.
Hiervoor is een brutobedrag van 800 miljoen beschikbaar.Tegenover het brutobedrag dat beschikbaar is voor instroom/doorstroombanen
staat voor in totaal 400 miljoen aan bespaarde uitkeringen waarvan 297 miljoen
bijstandsuitkeringen en 103 miljoen aan werkloosheidsuitkeringen. In het Regeerakkoord is afgesproken de financiële verantwoordelijkheid
voor de bijstandsuitgaven meer bij de gemeenten en minder bij het Rijk te
leggen. Gemeenten krijgen zodoende een groter belang bij een goede uitvoering
van de bijstand. Dit leidt tot een besparing op de uitgaven aan bijstandsuitkeringen
van 250 miljoen in 2000 oplopend tot 500 miljoen in 2002.Mede met het oog op het bevorderen van de arbeidsdeelname van oudere werknemers
zal de activerende werking van de WW worden versterkt. Een afname van het
volume van de WW kan onder meer worden bereikt door een vergroting van het
financiële belang van (sector)werkgevers, de mogelijkheid om het fictief
arbeidsverleden in de WW op termijn te vervangen door het feitelijke arbeidsverleden,
een strikte uitvoering van het sanctiebeleid en wijziging van de regeling
met betrekking tot passende arbeid voor ouderen. Dit moet leiden tot een besparing
van 100 miljoen in 2002.In het Regeerakkoord zijn middelen vrijgemaakt om wachtlijsten en wachttijden
in de gezondheidszorg te bekorten. Dit leidt tot besparingen bij de WAO en
het vangnet ZW.In het Regeerakkoord is vastgelegd dat het volume van de WAO zal worden
teruggedrongen door meer aandacht te geven aan preventief beleid en reïntegratie,
de frequentie van beoordeling van arbeidsongeschiktheid, de kwaliteitsborging
met betrekking tot de verzekeringsgeneeskundigen en arbeidsdeskundige beoordeling
en waar mogelijk het inzetten van het instrument van standaardisering en vergelijking.
Dit moet leiden tot een besparing van 300 miljoen in 2002.Het aantal WSW-plaatsen wordt conform het Regeerakkoord uitgebreid om
meer mensen met een handicap de kans te bieden op een arbeidsplaats. Het betreft
hier een brutobedrag.Het kabinet heeft de Algemene Nabestaandenwet (ANW) gerepareerd en versoepeld.
Dit leidt tot een verhoging van uitgaven.Een deel van de besparingen bij de WAO-uitgaven uit hoofde van het Regeerakkoord
(volume WAO) lekt weg naar de ABW en de WW; het betreft personen die niet
langer een (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheidsuitkering, maar een (gedeeltelijke)
bijstandsuitkering ontvangen. Herdefiniëring ijklijnenDe rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en het inkoopbudget
van de gemeentelijke sociale diensten (GSD) worden vanaf 1999 tot de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt gerekend. Beide budgetten worden overgeheveld
van de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin naar de budgetdisciplinesector
Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt.Het kabinet heeft besloten met ingang van 1 januari 1999 de toeslagen
die worden verstrekt in het kader van de Algemene Bijstandswet in de vorm
van een specifieke uitkering aan de gemeenten ter beschikking te stellen.
Met het oog op deze wijziging in financieringssystematiek worden deze middelen
overgeheveld van het Gemeentefonds naar de begroting van SZW. Het 10%-gemeentelijk
aandeel van de toeslagen wordt in 1999 nog eenmalig via het gemeentefonds
verdeeld. Vanaf 1 januari 2000 wordt ook dit gedeelte uit het fonds genomen
en via de begroting van SZW verdeeld.Ingevolge de Wet Uitbreiding Loondoorbetalingsverplichting Bij Ziekte
(WULBZ) is de Ziektewet in 1996 geprivatiseerd. De uitgaven in het kader van
de Ziektewet worden in verband hiermee vanaf 1999 niet langer als relevant
voor de budgetdiscipline aangemerkt. De actuele meerjarenraming wordt vanaf
1999 afgeboekt. SOCIALE ZEKERHEID 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTEN       Stand
Miljoenennota 199830,6375,7378,7383,6383,7391,2 Mee-
en tegenvallers       ontvangsten bijstand247,3      diversen53,9–4,87,111,816,814,5  301,2–4,87,111,816,814,5 Beleidsmatige
mutaties       diversen  6,110,515,119,7    6,110,515,119,7 Desalderingen       diversen  –6,1–10,5–15,1–19,7    –6,1–10,5–15,1–19,7 Extrapolatie      405,7Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1998301,2–4,87,111,816,814,5 Stand
Miljoenennota 1999331,8370,9385,8395,4400,5405,7405,7Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe ontvangsten bijstand hebben met name betrekking op restituties van
in voorgaande jaren te veel aan gemeenten bevoorschotte middelen voor de bijstand. ZORG 1997199819992000200120022003UITGAVENStand
Miljoenennota 199863 927,166 409,369 664,972 838,076 129,779 426,2 Mee-
en tegenvallers        actualisatie bouwprogramma –160,0      meldingsregeling bouw –158,5–85,0     nominale ontwikkeling 90,3451,8389,1–388,2–850,3 persoonsgebonden budget –26,0      geneesmiddelen350,0638,0930,01 331,01 804,02 355,0 additionele tegenvaller geneesmiddelen 25,085,051,030,010,0 evaluatie 1997/nieuwe inzichten 1998–124,6213,452,01,022,042,0 diversen5,9–92,6–15,4–3,5–35,9–76,6  231,3529,61 418,41 768,61 431,91 480,1 Beleidsmatige
mutaties        taakstelling aanpassing geneesmiddelen vergoedingssysteem –115,0–255,0–255,0–255,0–255,0 besparingsverlies aanpassing geneesmiddelenvergoedingssysteem 115,0      dekking medicijnen uit regeerakkoordmiddelen  –52,0–463,0–716,0–992,0 taakstelling medicijnen maatregelen koopmans  –140,0–230,0–450,0–725,0 additionele taakstelling geneesmiddelen   –51,0–30,0–10,0 besparingsverlies medische hulpmiddelen 100,050,0     besparingsverlies medicijnen verzorgingshuizen 25,0      besparingsverlies vrije beroepsbeoefenaren 46,014,014,014,014,0  regeerakkoordmiddelen
volumeuitbreiding  716,01 342,01 977,02 546,0 huurbudget rijkshuisvestingsstelsel  50,750,750,750,7 millennium platform zorg 22,034,09,0    motie apb: geestelijke gezondheidszorg 35,035,035,035,035,0 motie apb: ouderenzorg 90,090,090,090,090,0 banen langdurig werklozen naar BZK –64,0–129,6–125,6–128,8–128,8 taakstelling prijsbijstelling –65,0–65,0–65,0–65,0–65,0 waarborgfonds zorginstellingen–120,0120,0      taakstelling ziekenhuizen evaluatie 1997  –50,0–50,0–50,0–50,0 wachtlijsten curatieve zorg 75,0     diversen82,1–49,8–50,4–53,9–78,2–93,0  –37,9334,2247,7247,2393,7416,9 Desalderingen       diversen–10,224,3–230,1–217,4–207,4–192,2  –10,224,3–230,1–217,4–207,4–192,2 Extrapolatie      84 021,4Totaal mutaties sinds Miljoenennota 1998–183,2888,11 436,01 798,41 618,21 704,8 Stand
Miljoenennota 199964 110,367 297,371 100,974 636,477 747,981 131,084 021,4In deze toelichting is zoveel mogelijk aangesloten bij de presentatie
van de zorguitgaven in het Jaaroverzicht Zorg (JOZ). Dit betekent dat enkele
uitgaven zowel bij de uitgaven zijn opgenomen als bij de ontvangsten. Het
gaat hier om uitgaven in het JOZ die wel tot de zorg gerekend worden maar
die niet relevant zijn voor het Budgettair Kader Zorg (BKZ), omdat de minister
van VWS hiervoor niet de primaire budgettaire verantwoordelijkheid draagt.
Door deze uitgaven tevens als ontvangsten op te nemen wordt bereikt dat ze
wel in het totaal van de zorguitgaven terecht komen, maar niet in het saldo
van uitgaven en ontvangsten waarvoor de budgettaire normering geldt: het BKZ.
De vier grootste van deze posten zijn:• de bijdrage van het Ministerie van OCW aan de Academische Ziekenhuizen
(1999: 877 miljoen, ondergebracht in de sector Curatieve Somatische Zorg);• de Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (1999: 578 miljoen, ondergebracht
in de sector Preventieve Zorg);• het Algemeen Maatschappelijk Werk (1999: 233 miljoen, ondergebracht
in de sector Curatieve Somatische Zorg);• de Consultatiebureaus voor Alcohol en Drugs (1999: 140 miljoen,
ondergebracht in de sector Geestelijke Gezondheidszorg).De totalen van uitgaven en ontvangsten zoals hieronder gepresenteerd komen
overeen met die in het JOZ. Door deze totalen te salderen, wordt het totaal
van de uitgaven verkregen dat relevant is voor het BKZ. Dit totaal wordt tevens
toegelicht in hoofdstuk 3 en bijlage 2 van de Miljoenennota. Uitgaven Mee- en tegenvallersActualisatie van de sectorale bouwprogramma's in het voorjaar heeft geleid
tot het inzicht dat er sprake is van een incidentele verlaging van de exploitatiemiddelen
van 160 miljoen in 1998 als gevolg van vertraging in de bouw.Uit de evaluatie 1997 blijkt bovendien een meevaller in de uitgaven voor
instandhoudingsbouw van 158 miljoen in 1998 en van 85 miljoen in 1999. Het
tempo waarmee door de zorginstellingen van de regeling meldingsbouw gebruik
wordt gemaakt, is lager dan verwacht.Onder de noemer nominale ontwikkeling zijn de meerjarencijfers aangepast
aan de meest actuele inzichten die relevant zijn voor de lonen en prijzen.
In 1998 treedt incidentele onderuitputting op bij het gebruik van de persoonsgebonden
budgetten (PGB's).Uit de Voorjaarsbrief Zorg 1998 blijkt dat bij ongewijzigd beleid er een
structurele overschrijding van het geneesmiddelenbudget optreedt van ruim
2,3 miljard in 2002. Hiervan is de 638 miljoen in 1998 en de 930 miljoen structureel
vanaf 1999 reeds verwerkt bij Voorjaarsnota. Bij de beleidsmatige mutaties
wordt verder toegelicht hoe budgettair met de volledige tegenvaller wordt
omgegaan.Los van de bovengenoemde medicijnentegenvaller doet zich in 1998 een nieuwe
tegenvaller bij de geneesmiddelen voor, die verband houdt met de uitspraak
van de Raad van State over de toepassing van de Wet Geneesmiddelenprijzen
en met de stijging van de koers van het Britse pond. Als gevolg van de uitspraak
van de Raad van State zullen de maximumprijzen aangepast moeten worden (extra
kosten 5 miljoen in 1998 en 20 miljoen in 1999). Door de stijging van het
Britse pond zal er sprake zijn van een hogere vergoeding voor geneesmiddelenprijzen
in het Geneesmiddelen Vergoedingen Systeem (GVS) met een budgettair effect
van 20 miljoen in 1998 en 65 miljoen in 1999. Het effect 1999 wordt eenmalig
opgevangen met de hierboven genoemde onderuitputting op het bouwbudget. De
structurele doorwerking heeft een dalend verloop omdat is uitgegaan van de
dalende termijnkoers.De evaluatie en afrekening van het jaar 1997 leidt tot diverse mee- en
tegenvallers. Daarvan zijn al genoemd de onderuitputting meldingsbouw en de
nieuwe tegenvaller geneesmiddelen. Van de overige wijzigingen is hier het
saldo weergegeven. Het gaat onder meer om tegenvallers bij het ambulancevervoer
en instellingen van verstandelijk gehandicapten en om meevallers bij verpleeghuizen
(onderuitputting bouw in 1997) en vrijgevestigde psychiaters. Bij de ziekenhuizen
is sprake van een structurele volumeoverschrijding van 50 miljoen.
Ter compensatie daarvan is een taakstelling met deze omvang vastgesteld (zie
ook onder beleidsmatige mutaties). Beleidsmatige mutatiesTer compensatie van de tegenvaller van 638 miljoen in 1998 was afgesproken
om per 1 juli 1998 het GVS aan te passen. Daarmee zou een opbrengst van 115
miljoen in 1998 en 255 miljoen in latere jaren worden gegenereerd.De datum van 1 juli is echter niet gehaald. Vandaar dat er voor 1998 een
besparingsverlies van 115 miljoen is opgenomen.Voor de oploop van de medicijnenoverschrijding na 1998 van 1,7 miljard
in 2002, is bij Regeerakkoord het volgende afgesproken:• voor 1,0 miljard te dekken uit de volumeruimte waarbij 0,4 miljard
beschikbaar komt uit een besparing op de inkoop en op de beheerskosten;• voor 0,7 miljard te dekken uit maatregelen op basis van het rapport
van de commissie Koopmans.Als dekking voor de recente medicijnenoverschrijding (uitspraak Raad van
State en Britse pond) is na 1999 een aanvullende taakstelling afgesproken
die betrokken zou worden bij de maatregelen Koopmans.Van de structurele taakstelling van 200 miljoen bij de medische hulpmiddelen
wordt in 1998 100 miljoen en in 1999 50 miljoen niet gerealiseerd.De taakstelling
van 25 miljoen in verband met de schaalvoordelen van gezamenlijke inkoop van
genees- en hulpmiddelen in verzorgingshuizen wordt in 1998 niet gerealiseerd.Het besparingsverlies van 46 miljoen in 1998 en 14 miljoen structureel
heeft betrekking op de voorgenomen tariefmaatregelen bij de fysiotherapeuten,
logopedisten en tandartsen, die, mede door toedoen van de Tweede Kamer, geen
doorgang hebben gevonden.Bij Regeerakkoord is besloten tot extra middelen voor volumeuitbreiding
van de zorg met een omvang van 5,6 miljard. Na verrekening van de reeds in
de meerjarencijfers verwerkte 1,3% volumegroei resteert een extra volumegroei
in 2002 van ruim 2,5 miljard.Als gevolg van het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel zijn de departementen
huur verschuldigd aan de RGD. De middelen op de RGD-begroting worden hiertoe
overgeheveld naar de departementale begrotingen. Voor de zorg betekent dit
met ingang van 1999 een structurele uitgavenverhoging van 50,7 miljoen.Voor de aanpak van de millenniumproblemen in de zorgsector is bij Voorjaarsbrief
Zorg 1998 voor de jaren 1998, 1999 en 2000 respectievelijk 22 miljoen, 34
miljoen en 9 miljoen beschikbaar gesteld. Hiermee worden voorlichting, gerichte
acties en monitoring bekostigd. Een belangrijke rol is weggelegd voor het
Millenniumplatform Zorg (MPZ).Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen 1998 zijn twee moties aangenomen,
waarvan de gevolgen hier zijn opgenomen:• vanaf 1998 wordt structureel 35 miljoen per jaar aangewend voor
het tegengaan van wachttijden en zorgverschraling in de Geestelijke Gezondheidszorg
(RIAGG's, Algemene Psychiatrische Ziekenhuizen en sociale pensions).• met ingang van 1998 wordt structureel 90 miljoen per jaar aangewend
voor een uitbreiding van capaciteit in verzorgingshuizen.Als gevolg van een achterblijvende bezetting van de toegewezen arbeidsplaatsen
in het kader van de regeling «Extra arbeidsplaatsen zorgsector»
zijn bij de Voorjaarsnota 1998 4 000 banen van de zorgsector overgeheveld
naar de gemeentelijke sector (via begroting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties).In het voorjaar heeft het vorige kabinet besloten om in het licht van
de financiële situatie van de collectieve sector als geheel, de prijsbijstelling 1998 te beperken. De zorgsector had hierin een aandeel van 65 miljoen.
Afgesproken is dat de direct zorggebonden budgetten bij deze korting zullen
worden ontzien.Door vertraging bij de instelling van het Waarborgfonds is de storting
van de 120 miljoen garantiegeld van de overheid van 1997 verschoven naar 1998.De taakstelling van 50 miljoen bij de ziekenhuizen is hierboven al aan
de orde geweest bij de toelichting op de evaluatie 1997 (tegenvallers).In het voorjaar heeft het kabinet besloten tot een eenmalige intensivering
ten behoeve van de wachtlijsten in de cure-sector van 75 miljoen. DesalderingenOnder dit kopje zijn mutaties opgenomen van uitgaven waar tegenover gelijke
mutaties bij de ontvangsten staan. Zoals in de inleiding is beschreven gaat
het hier vooral om mutaties in posten die wel tot de zorguitgaven worden gerekend,
maar niet tot het BKZ. ZORG 1997199819992000200120022003NIET-BELASTINGONTVANGSTENStand
Miljoenennota 19987 460,17 736,87 995,48 063,28 132,78 134,2 Mee-
en tegenvallers        eigen bijdragen thuiszorg –37,0      eigen bijdragen verzorgingshuizen–150,0–100,0–100,0–100,0–100,0–100,0 eigen bijdragen ziekenfondswet –50,0      onderbenutting banen langdurig werklozen78,044,090,0     diversen4,011,921,321,219,519,6  –98,0–131,111,3–78,8–80,5–80,4 Beleidsmatige
mutaties        besparingsverlies eigen bijdragen g.g.z. –20,0–40,0–40,0–40,0–40,0 afschaffen eigen bijdragen regeerakkoord  –1 031,0–1 031,0–1 031,0–1 031,0 diversen–0,46,05,85,87,37,3  –0,4–14,0–1 065,2–1 065,2–1 063,7–1 063,7 Desalderingen       diversen–10,224,3–230,1–217,4–207,4–192,2  –10,224,3–230,1–217,4–207,4–192,2 Extrapolatie      6 798,4Totaal mutaties sinds Miljoenennota 1998–108,6–120,8–1 284,0–1 361,5–1 351,6–1 336,3 Stand
Miljoenennota 19997 351,57 616,06 711,46 701,86 781,16 797,96 798,4Ontvangsten Mee- en tegenvallersIn de vijfde voortgangsrapportage thuiszorg aan de Tweede Kamer is een
tegenvaller in de eigen bijdragen thuiszorg gemeld van 37 miljoen in 1998.Bij de Voorjaarsbrief Zorg is een tegenvaller gemeld in de opbrengst van
de eigen bijdragen verzorgingshuizen van 150 miljoen in 1997 en 100 miljoen
in 1998 en latere jaren.Volgens het april-advies 1998 van de Ziekenfondsraad vallen de inkomsten
uit eigen bijdragen Ziekenfondswet in 1998 50 miljoen lager uit dan voorzien.
Inmiddels heeft het nieuwe kabinet besloten om de eigen bijdragen ZFW met
ingang van 1999 af te schaffen (zie beleidsmatige mutaties).De achterblijvende realisatie van de extra banen voor langdurig werklozen
(tranche 1995, 1996 en 1997) leidt tot een eenmalige ontvangst van 78 miljoen
in 1997, van 44 miljoen in 1998 en van 90 miljoen in 1999. Beleidsmatige mutatiesDe in het JOZ 1998 voorgenomen introductie van eigen bijdragen in het
eerste jaar van opname in een instelling voor Geestelijke Gezondheidszorg
gaat niet door. Conform het Regeerakkoord zijn de eigen bijdragen Ziekenfondswet
en de toegangsbijdrage thuiszorg met ingang van 1999 geschrapt. Tezamen met
de financieringsverschuiving die hierdoor bij de particulier verzekerden optreedt,
levert dit een verlaging van ruim 1 miljard gulden op bij de ontvangsten. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven.8 INTERDEPARTEMENTALE BELEIDSONDERZOEKENIn deze bijlage wordt ingegaan op de nieuwe ronde interdepartementale
beleidsonderzoeken en op de voortgang van de politieke besluitvorming over
de vorige rondes (1995, 1996 en 1997). 8.1 Interdepartementale beleidsonderzoeken 1998De nieuwe ronde interdepartementale beleidsonderzoeken staat evenals de
vorige in het teken van twee thema's, te weten financiële vernieuwing
en bedrijfsvoering van grote rijksdiensten. Wat betreft de financiële
vernieuwing gaat het om vergroting van de doelmatigheid van de beleidsuitvoering
door hervorming van de financieringswijze of organisatie van de uitvoerende
dienst, bijvoorbeeld verzelfstandiging van de dienst, invoering van normbudget-
normkostenfinanciering, overschakeling van aanbod- op vraagfinanciering of
decentralisatie van de uitvoering naar de lagere overheid. Voor een meer uitvoerige
uiteenzetting zie de notitie «Financiële vernieuwing» die
bij de start van de interdepartementale beleidsonderzoeken over dit thema
aan de Tweede Kamer is aangeboden1.Wat betreft de bedrijfsvoering van grote rijksdiensten gaat het om de
tweede ronde van onderzoeken naar de bedrijfsvoering van grote rijksdiensten
die niet de status van agentschap hebben. De doorlichting zal plaatsvinden
op basis van een bijgestelde versie van de nota «Aansturen op resultaat».
Deze nota is ook in de eerste ronde van bedrijfsvoeringsonderzoeken gebruikt
en is in het licht van de ervaringen op onderdelen aangepast. Zoals in het
Regeerakkoord is aangegeven, zal in deze kabinetsperiode de brede implementatie
van het resultaatgerichte sturingsmodel verder worden bevorderd, onder meer
door systematische interdepartementale beleidsonderzoeken naar de aansturing
en bedrijfsvoering van overheidsdiensten uit te voeren. Daartoe zal na de
tweede ronde, tenminste nog een derde ronde nodig zijn.Voor de nieuwe ronde zijn de volgende onderwerpen geselecteerd: Financiële vernieuwing1. Uitbesteding ondersteunende eenheden Defensie2. Marktconcentratie zorgsector3. Politiezorg4. Innovatief aanbesteden Rijkswaterstaat5. Vervoersvoorzieningen voor studerenden na 2002 Bedrijfsvoering uitvoerende diensten6. Uitzending personeel ontwikkelingssamenwerking7. Zittende magistratuur8. Inspectie Volkshuisvesting, Inspectie Ruimtelijke Ordening en Inspectie
Milieuhygiëne9. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)10. Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees (RVV)De Minister van Financiën zal omstreeks Prinsjesdag nadere informatie
over de nieuwe onderzoeken aan de Tweede Kamer doen toekomen. 8.2 Politieke besluitvorming voorgaande ronden Ronde 1995In de Miljoenennota 1998 is gemeld dat met betrekking tot één
rapport nog geen definitief regeringsstandpunt was bepaald. Beheersstructuur rechterlijke organisatieIn het voorlopig regeringsstandpunt2 is vermeld,
dat de regering tot een nadere standpuntbepaling zou komen na ontvangst van
het rapport van de Adviescommissie Toerusting en Organisatie van de Zittende
Magistratuur (commissie Leemhuis). Op 21 januari 1998 is het rapport «Rechtspraak
bij de tijd» van de commissie-Leemhuis aan de Tweede Kamer aangeboden,
op 23 februari gevolgd door een regeringsreactie.3
In de regeringsreactie, waarin mede wordt verwezen naar rapport over het interdepartementaal
beleidsonderzoek over de beheersstructuur van de rechterlijke organisatie,
wordt op hoofdlijnen ingestemd met het advies van de commissie Leemhuis. Enkele
punten behoefden nadere overweging en uitwerking, te weten: de instelling
van een Raad voor de Rechtspraak, de bestuurlijke samenvoeging van rechtbanken
en kantongerechten, de financiële implicaties (inclusief het bekostigingssysteem)
en het door de commissie geschetste ontwikkeltraject.Het ligt in het voornemen uiterlijk in 1998 de Kamer nader te informeren
over het vervolg dat zal worden gegeven aan het rapport «Rechtspraak
bij de tijd». Ronde 1996In de Miljoenennota 1998 is verslag gedaan van de politieke besluitvorming
over de rapporten van deze ronde. Daarbij werd vermeld dat de onderzoeken
«Verkeerstoezicht», «Academische Ziekenhuizen» en
«Bekostiging van het stads- en streekvervoer» nog niet gereed
waren en dat over het rapport «Toekomst studiefinanciering» nog
een standpunt moest worden bepaald. De stand van de politieke besluitvorming
is als volgt. VerkeerstoezichtHet rapport «Tijd voor toezicht» is bij brief van 18 december
1997 door de minister van Justitie aangeboden aan de Staten-Generaal. Daarbij
is tevens het regeringsstandpunt in reactie op dit rapport gevoegd.4Academische ziekenhuizenHet regeringsstandpunt over dit rapport zal worden opgenomen in de beleidsnota
«Positionering van academische ziekenhuizen» die binnenkort tezamen
met het rapport aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Bekostiging van het stads- en streekvervoerHet rapport is tezamen met het regeringsstandpunt bij brief van 14 januari
1998 aangeboden aan de Tweede Kamer door de Minister van Verkeer en Waterstaat5. De regering is van mening dat met het onderzoek is aangetoond
dat ze met de voorgenomen beleidsmaatregelen op het gebied van het stads-
en streekvervoer op de goede weg is. De regering zal bij de verdere uitwerking
van de introductie van marktwerking de in het onderzoek geopperde oplossingen
met betrokkenen trachten uit te werken. Toekomst studiefinancieringHet rapport is bij brief van 19 maart 1997 van de Minister van Financiën
aan de Kamers der Staten-Generaal aangeboden. Het rapport is mede aangeboden
aan het College Toekomst Studiefinanciering («college Hermans»).
Het college Hermans heeft op 4 november 1997 zijn rapport aangeboden aan de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Het vorige kabinet achtte
het voor beide rapporten niet meer opportuun om een regeringsstandpunt op
te stellen. In het nieuwe Regeerakkoord wordt een aantal maatregelen aangekondigd
om de scherpe kantjes van het stelsel van studiefinanciering te verzachten.
De regering acht de standpuntbepaling over het rapport hiermee voltooid. Ronde 1997De rapporten over het thema financiële vernieuwing («Arbeidsparticipatie
ouderen binnen de Rijksoverheid», «Terbeschikkingstelling»,
«Financieel kader ruimtelijke inpassing infrastructuur», «Benchmarking
in de AWBZ», «Internationaal onderwijs» en «Vervangingsfonds
Primair en Voortgezet Onderwijs») zullen in het najaar gelijktijdig
met het regeringsstandpunt aan de Tweede Kamer worden aangeboden.De rapporten over het thema bedrijfsvoering van uitvoerende diensten («Koninklijke
Marechaussee», «Belastingdienst», «Bureau voor Industriële
Eigendom», «Algemene Inspectiedienst», «Uitvoeringsorganisatie
IHS», «Arbeidsinspectie», «Inspectie Gezondheidsbescherming»
en «Dienst Gebouwen Buitenland») zullen omstreeks Prinsjesdag
tezamen met de desbetreffende regeringsstandpunten door de Minister van Financiën
aan de Tweede Kamer worden aangeboden. De Minister van Financiën zal
daarbij een brief voegen waarin een dwarsdoorsnede wordt gegeven van de uitkomsten
van de eerste ronde van bedrijfsvoeringsonderzoeken. Ook in hoofdstuk 4 van
deze Miljoenennota wordt aandacht besteed aan de bedrijfsvoeringsonderzoeken. 9 FINANCIËN DECENTRALE OVERHEDENIn deze bijlage worden de ontwikkelingen besproken in de financiën
van de decentrale overheden, in het bijzonder van de provincies en de gemeenten.
In paragraaf 9.1 wordt ingegaan op de ontwikkelingen met betrekking tot de
drie inkomstenbronnen van provincies en gemeenten: de eigen inkomsten, de
algemene uitkeringen uit het provinciefonds en het gemeentefonds (waaronder
de doorwerking van het Regeerakkoord) en de specifieke uitkeringen. In paragraaf
9.2 wordt ingegaan op de plaatsbepaling van het gemeentelijk belastinggebied.
In paragraaf 9.3 wordt ingegaan op de kapitaaluitgaven van de decentrale overheden
en de financiering daarvan. 9.1 Inkomstenbronnen van provincies en gemeentenIn tabel 9.1.1 is een overzicht opgenomen van de inkomsten van de gemeenten
en provincies uit heffingen en rechten, eigen belastinggebied, algemene uitkeringen
en specifieke uitkeringen. Tabel
9.1.1 Inkomstenbronnen van gemeenten en provincies uit heffingen en
rechten, eigen belastinggebied, algemene uitkeringen en specifieke uitkeringen;
begrotingscijfers (stand ontwerpbegrotingen); in miljoenen guldens 1994%1995%1996%1997% 1998           gemeentenprovinciestotaal%1.
Heffingen en rechten14 1926,84 6677,65 0667,85 0898,3 5 092318835 2808,1Eigen belastinggebied14 3077,04 5047,35 88929,15 8299,5 4 35741 2735 6308,62.
Algemene uitkering19 37531,320 09232,720 41331,522 17636,1 22 1261 67323 79936,43.
Specifieke uitkeringen33 94554,932 21952,433 46651,628 32446,1 28 8071 94030 74747,0Totaal61 819100,061 482100,064 834100,061 418100,0 60 3825 07465 456100,0Aantal
specifieke uitkeringen161 143 143 124    114 1 Bron: CBS.2 Vanaf 1 april 1996 is het provinciale belastinggebied toegenomen
met f 750 miljoen. In 1996 was deze groei f 562,5 miljoen (9/12
van f 750 miljoen). Tegelijkertijd is de algemene uitkering van het
provinciefonds met hetzelfde bedrag verlaagd. In de Miljoenennota 1998 was
de verlaging van het provinciefonds al wel in de cijfers verwerkt, maar nog
niet alle provincies hadden de verruiming van het provinciaal belastinggebied
in de ontwerpbegrotingen verwerkt. Inmiddels zijn deze cijfers bekend en is
derhalve het bedrag nu aangepast ten opzichte van de Miljoenennota 1998.3 Het betreft hier de opbrengsten na verwerking van de effecten
van de afschaffing van de gemeentelijke en provinciale milieuleges (respectievelijk
f 63 miljoen en f 31 miljoen).4 Het betreft hier de opbrengsten na verwerking van de effecten
van de f 100,– maatregel (f 670 miljoen).Tabel 9.1.1 laat zien dat de afgelopen jaren het aandeel van de specifieke
uitkeringen is afgenomen. Deze trend heeft zich in 1998 niet voortgezet; zowel
het aandeel als het bedrag van de specifieke uitkeringen is licht gestegen.
Dit is gelegen in het feit dat, hoewel het aantal specifieke uitkeringen nog
steeds afneemt, de omvang van een aantal grote specifieke uitkeringen is toegenomen.
Het aandeel van het eigen belastinggebied is gedaald als gevolg van de lokale
lastenverlichting. Eigen inkomstenZoals de onderstaande tabel laat zien, zijn de opbrengsten van de belangrijkste
lokale heffingen in 1998 gedaald met 1,8%. In 1997 trad er nog een stijging
van 5,5% op. Deze daling wordt veroorzaakt door de lokale lastenverlichting
voor gezinnen en bedrijven. Het aandeel van gezinshuishoudingen in deze heffingen
is licht afgenomen, dat van bedrijven en instellingen is licht toegenomen. Tabel
9.1.2 Opbrengsten belangrijkste lokale heffingen; in miljoenen guldens 19971998mutatieOZB4 4594 762+6,8%reinigingsheffingen2 4232 540+4,8%rioolrechten1 1561 239+7,2%waterschapsomslagen1 0421 075+3,2%verontreinigingsheffing1 9571 986+1,5%subtotaal11 03711 602+5,1%lokale
lastenverlichting   a. f 100,– maatregel –670 b.
afschaffing gemeentelijke en provinciale milieuleges –94 Totaal11 03710 838–1,8%Bron: Monitor Lokale lasten 1998Met name de opbrengsten van de onroerendezaakbelastingen (OZB) en de rioolrechten
zijn toegenomen. LastenontwikkelingenEen stijging van de opbrengst van lokale heffingen hoeft niet altijd direct
een lastenverzwaring voor belastingplichtigen te zijn. Er kan bijvoorbeeld
een volumemutatie optreden (bijvoorbeeld als het aantal aansluitingen bij
de rioolrechten toeneemt). Ook kunnen de tarieven met het inflatiepercentage
verhoogd worden om de opbrengsten reëel op peil te houden. Om de opbrengsten
voor deze ontwikkelingen te corrigeren, worden deze vergeleken met de ontwikkeling
van een relevante economische grootheid. Bij gezinshuishoudingen wordt er
een vergelijking gemaakt met het nominaal beschikbaar gezinsinkomen en bij
bedrijven en instellingen met het Bruto Binnenlands Product (BBP). Wanneer
de opbrengsten van een heffing van gezinshuishoudingen sterker gestegen zijn
dan het nominaal beschikbaar gezinsinkomen, is er sprake van een lastenverzwaring.
Deze indicator wordt microlastenontwikkeling genoemd.De onderstaande tabel laat zien welke ontwikkeling de lasten in 1998 hebben
ondergaan. Daarbij wordt ook rekening gehouden met de lokale lastenverlichting
die dit jaar is gegeven. Voor gezinshuishoudingen zijn de lokale lasten verlaagd
met een bedrag van f 100,– per gezinshuishouding. Voor bedrijven
en instellingen zijn de lasten verlaagd door de afschaffing van de gemeentelijke
en provinciale milieuleges. Tabel
9.1.3 Microlastenontwikkeling lokale heffingen; in miljoenen guldens 19971998gezinshuishoudingen  opbrengsten
gezinshuishoudingen7 6547 410mutatie in de lasten door opbrengstontwikkeling 25lastenverlichting
(f 100,– maatregel) –670microlastenontwikkeling –645   bedrijven
en instellingen  opbrengsten bedrijven en instellingen3
3833 428mutatie in de lasten door opbrengstontwikkeling –55lastenverlichting
(afschaffing milieuleges) –94microlastenontwikkeling –149Bron: Monitor Lokale lasten 1998De lasten voor gezinshuishoudingen zijn in totaal gedaald met f 645 miljoen,
de lasten voor bedrijven en instellingen zijn gedaald met f 149 miljoen.Voor individuele gezinshuishoudingen zijn de lasten gemiddeld gedaald
met een percentage tussen 0,1% en 0,4% van het besteedbaar inkomen. Zonder
de lastenverlichting door de f 100,– maatregel zouden de lasten
licht zijn gestegen.Voor de laagste inkomenscategorieën is met name de mate van kwijtschelding
in een gemeente of waterschap van belang. Vrijwel alle gemeenten en waterschappen
voeren een (steeds ruimer) kwijtscheldingsbeleid. Hierdoor betalen deze categorieën
belastingplichtigen wanneer zij een beroep doen op de kwijtschelding en mits
voldaan is aan de vermogenstoets, geen lokale heffingen.De meeste gemeenten hebben de lastenverlichting via de f 100,–
maatregel doorgegeven door een korting van f 100,– te verlenen
op de aanslag van de OZB. Een groot deel van de gemeenten heeft een actief
beleid gevoerd om ook de huishoudens in onzelfstandige woonruimten –
zoals ouderen in een verzorgingshuis – te bereiken en hen de lastenverlichting
te geven. In de Monitor Lokale lasten 1998 worden de resultaten van de evaluatie
van de f 100,– maatregel gepresenteerd.Na overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is besloten
dat de wettelijke bepalingen voor de lastenverlichting na twee jaar komen
te vervallen. Er wordt van uitgegaan dat de lastenverlichting dan voldoende
is beklijfd. Op dit moment wordt wetgeving voorbereid om gemeenten de mogelijkheid
te bieden om de gekozen vormgeving van de lastenverlichting te continueren. Algemene uitkeringen uit het gemeentefonds en het provinciefondsDe ontwikkeling van de algemene uitkeringen uit het gemeentefonds en
het provinciefonds wordt bepaald door de ontwikkeling van de zogenoemde netto
gecorrigeerde uitgaven van het Rijk. Ontwikkelingen op de rijksbegroting werken
aldus door naar de fondsen. Deze normeringsmethode is in 1994 overeengekomen
met de VNG en het Interprovinciaal Overleg (IPO) en wordt sinds het begrotingsjaar
1995 toegepast. Om de stabiliteit van de normeringsmethode te vergroten, heeft
het Rijk in 1997 met de VNG en het IPO afgesproken dat binnen het gemeentefonds
en het provinciefonds een behoedzaamheidsreserve wordt gevormd. Deze reserve
ontstaat door het niet bevoorschotten van de gemeenten en de provincies met
een deel van de geraamde fondsuitkeringen. Dit deel is op grond van ervaringen
van de laatste jaren vastgesteld op f 500 miljoen. Daarnaast is
besloten tot het niet meer aanpassen van de fondsuitkeringen
uit hoofde van ontwikkelingen op de rijksbegroting na de Voorjaarsnota van
een lopend jaar. Neerwaartse bijstellingen van de fondsuitkeringen als gevolg
van een meevallende ontwikkeling van de netto gecorrigeerde uitgaven van het
Rijk na de Voorjaarsnota van een lopend jaar worden verrekend met de behoedzaamheidsreserve.
Na afloop van het jaar wordt de eindstand opgemaakt op basis van de gerealiseerde
netto gecorrigeerde uitgaven van het Rijk (conform de Voorlopige Rekening).
Een resterende (positieve of negatieve) reserve wordt verrekend met de gemeenten
en de provincies.In november 1997 hebben het Rijk, de VNG en het IPO afgesproken om eenmalig
en derhalve zonder precedent de verrekening van de behoedzaamheidsreserve
van het jaar 1997 nog vóór de afloop van het jaar vast te stellen.
De initiële reserve van f 500 miljoen wordt volledig uitbetaald
in 1998. Zonder deze afspraak zou door de meevallende ontwikkeling van de
netto gecorrigeerde uitgaven van het Rijk in 1997 f 237,1 miljoen
zijn uitbetaald. Het voordeel voor de gemeenten en de provincies bedraagt
derhalve f 262,9 miljoen.Dit jaar is de normeringsmethode van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven
geëvalueerd. Over het evaluatierapport is in maart 1998 bestuurlijk overleg
gevoerd tussen het Rijk, de VNG en het IPO. De betrokken partijen hebben toen
positief geoordeeld over de normeringsmethode. Intensiveringen in het RegeerakkoordDe ramingen voor de algemene uitkeringen uit het gemeentefonds en provinciefonds
vloeien voort uit de tussen het Rijk, de VNG en het IPO afgesproken normeringssystematiek
die ook in de vorige regeerperiode van toepassing was. Zoals aangegeven in
het Regeerakkoord leiden de intensiveringen op de rijksbegroting, voorzover
deze de ombuigingen overtreffen, tot een verhoging van de algemene uitkering,
ten opzichte van de basisraming. In het Regeerakkoord is een bedrag genoemd
van f 335 miljoen in 2002. Inmiddels is duidelijk geworden dat diverse
veronderstellingen die bij de opstelling van het Regeerakkoord zijn gemaakt
bij nadere uitwerking anders blijken uit te pakken. Dit leidt ertoe dat het
bedrag naar huidig inzicht oploopt tot f 355 miljoen in 2002 (stand Miljoenennota).
Naast de verhoging ten opzichte van de basisraming, zoals die bestond ten
tijde van de opstelling van het Regeerakkoord, is er de ontwikkeling van de
basisraming zelf. Die raming is neerwaarts beïnvloed door de gunstige
macro-economische effecten van het regeringsbeleid en de overige nieuwe inzichten
van het CPB voor de middellange termijn. Het regeringsbeleid heeft onder meer
een geringere reële loonstijging alsook lagere bijstandsuitgaven tot
gevolg. Ook de gemeenten en de provincies hoeven dan minder uitgaven te doen.
Gerekend met het gewogen gemiddelde van de loon- en prijsstijging van de overheidsconsumptie
(de sectorspecifieke prijsontwikkeling) resulteert een geraamde volumegroei
van de algemene uitkering van gemiddeld ongeveer 2% per jaar. Gerekend met
de prijsstijging van het BBP resulteert een geraamde reële groei van
gemiddeld circa 1,8% per jaar. Deze groeicijfers zijn zeer aanzienlijk hoger
dan de in de afgelopen regeerperiode gerealiseerde reële groei van gemiddeld
0,3% per jaar.Het Rijk wil met de VNG afspraken maken over de mogelijkheden om deze
groei ook in te zetten voor de versterking van de sociale infrastructuur,
waaronder de realisatie van regionale bureaus voor de jeugdzorg.Naast de doorwerking van de ombuigingen en intensiveringen van het Regeerakkoord
naar de fondsen via de normeringsmethode, bevat het Regeerakkoord een aantal
intensiveringen dat rechtstreeks op het gemeentefonds betrekking
heeft. In ieder geval zijn intensiveringen in het kader van de kwaliteit onderwijs
(bouw van scholen, f 180 miljoen in 2002) en het specifieke inkomensbeleid
(bijzondere bijstand, f 150 miljoen in 2002) aan het gemeentefonds
toegevoegd. Specifieke uitkeringenIn 1998 bedraagt het aantal specifieke uitkeringen 114. In vergelijking
met de 124 uitkeringen in 1997 is het aantal specifieke uitkeringen derhalve
gedaald met tien.In 1998 is de omvang van het bedrag dat met de specifieke uitkeringen
is gemoeid, gestegen met f 2,4 miljard, van f 28,3 miljard
in 1997 tot f 30,7 miljard in 1998. Deze stijging van de omvang
van het bedrag wordt met name veroorzaakt door specifieke uitkeringen op het
terrein van twee departementen. Door het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
wordt extra geld uitgetrokken voor infrastructuur, verkeersveiligheid en openbaar
vervoer (stads- en streekvervoer). Bij het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid wordt de toename met name veroorzaakt door de invoering van
het Gemeentelijk werkfonds met ingang van 1998. In dit fonds zijn de middelen
van een aantal regelingen voor gesubsidieerde arbeid samengevoegd. Daarnaast
zijn middelen voor de Regeling inkoop sociale diensten bij de arbeidsvoorziening
en voor de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening toegenomen.De vijftien grootste specifieke uitkeringen hebben een budgettair beslag
van f 26,2 miljard. Dit betekent dat circa 85% van het totale bedrag
aan specifieke uitkeringen wordt uitgekeerd via vijftien van de 114 specifieke
uitkeringen. 9.2 Gemeentelijke belastingen1
in perspectiefDe aandacht voor de lokale lasten en daarmee voor het gemeentelijk belastinggebied
is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Het regeringsbeleid is gericht op
een beheerste lokale lastendruk met niet te grote verschillen tussen gemeenten.In deze paragraaf wordt ingegaan op de plaats van het gemeentelijk belastinggebied
in de financiële verhouding en op dilemma's voor het beleid met betrekking
tot het gemeentelijk belastinggebied.Geconcludeerd wordt dat de weging van beleidsuitgangspunten bij maatregelen
met betrekking tot het gemeentelijk belastinggebied, afhankelijk van de situatie,
verschillend kan zijn. BeleidsuitgangspuntenHet beleid met betrekking tot de gemeentelijke belastingen in de afgelopen
jaren is gebaseerd op een aantal uitgangspunten. De belangrijkste daarvan
zijn hierna opgenomen:1. Gemeenten dienen een voldoende substantieel belastinggebied te hebben
om financiële tegenvallers te kunnen opvangen en om eigen beleidsprioriteiten
te kunnen realiseren. Als gevolg hiervan kunnen er verschillen in lastendruk
tussen gemeenten bestaan.2. Om de lasten evenwichtig te kunnen spreiden over de diverse groepen
in de gemeente, dienen de gemeenten de beschikking te hebben over een voldoende
gevarieerd pakket aan soorten belastingen. 3. Vanuit het streven naar een zo groot mogelijke betrokkenheid van burgers
en bedrijven bij het bestuur, is het gewenst dat er een brede heffingsbasis
in de gemeente is voor de gemeentelijke belastinginkomsten.4. Het regeringsbeleid is erop gericht gemeenten in staat te stellen een
gematigde lastenontwikkeling na te streven. Daarbij streeft de regering naar
beperkte verschillen tussen de gemeenten. De regering verwacht van de gemeenten
eveneens een beleid dat is gericht op een gematigde lastenontwikkeling.5. Gemeentelijke belastingen moeten passen binnen het streven van de regering
naar een evenwichtige inkomensverdeling. De gemeentelijke belastingen mogen
het landelijk geformuleerde inkomensbeleid niet doorkruisen. Dat betekent
dat er grenzen zijn aan de omvang en vormgeving van het gemeentelijk belastinggebied.6. Vanuit het allocatiemotief bezien, verdient het de voorkeur dat gemeentelijke
taken worden bekostigd uit de eigen inkomsten van de gemeenten, met een voorkeur
voor retributies boven belastingen (profijtbeginsel: relatie kosten veroorzaken/betalen).
In de voorkeursvolgorde komen vervolgens de algemene uitkeringen en tot slot
de specifieke uitkeringen.De hiervoor genoemde uitgangspunten zijn niet altijd congruent. De weging
van concurrerende uitgangspunten kan per situatie anders zijn (hier wordt
verderop in deze paragraaf op teruggekomen). In de Miljoenennota 1996 is daarom
de onder punt 6 genoemde voorkeursvolgorde genuanceerd: niet de bekostigingswijze
staat centraal in de afweging, maar de te realiseren doelen. De te kiezen
bekostigingswijze moet bijdragen aan de realisatie van de geformuleerde doelen. Plaatsbepaling van het gemeentelijk belastinggebiedDe gemeentelijke belastingen maken ongeveer 17% uit van de gemeentelijke
inkomsten. De regering heeft als uitgangspunt dat het aantal gemeentelijke
belastingen niet mag toenemen en dat daarbij sprake moet zijn van een gematigde
lastendrukontwikkeling op gemeentelijk niveau. Dit uitgangspunt is recent
bevestigd in de Verkenning belastingstelsel in de 21ste eeuw.Het aandeel van de inkomsten uit gemeentelijke belastingen is groeiende:
in 1990 was het aandeel nog circa 10%. Sindsdien is er, zonder dat er nieuwe
belastingen bij zijn gekomen, zowel absoluut als relatief sprake van een toename
van gemeentelijke inkomsten uit belastingen. Dit is in belangrijke mate het
gevolg van de gestegen opbrengsten uit de gemeentelijke milieuheffingen (rioolrechten
en reinigingsheffingen). De opbrengst van het totaal van de rijksbelastingen,
premies en belastingen van de decentrale overheden is in de afgelopen jaren
gedaald, maar het aandeel hierin van de gemeentelijke belastingen is gestegen.Binnen de grenzen van de wet zijn de gemeenten autonoom bij de vaststelling
van de tarieven en bij de keuze of zij wel of niet gebruik willen maken van
bepaalde belastingen. Het Rijk heeft hierin geen mogelijkheden tot interventie.
Deze gemeentelijke vrijheid is het logisch gevolg van het regeringsbeleid
om de gemeenten zoveel mogelijk verantwoordelijk te laten zijn voor hun eigen
doen en laten, ook in financieel opzicht. In de afgelopen jaren is de gemeentelijke
fiscale autonomie verder toegenomen door onder meer de afschaffing van het
toezicht op de gemeentelijke belastingverordeningen, door meer differentiatiemogelijkheden
in de onroerendezaakbelastingen (OZB), door meer keuzevrijheid in het aantal
belastinggrondslagen en door verruiming van het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid.De fiscale autonomie van de gemeenten is dus groot, maar tegelijkertijd wel begrensd. Eerder is aangegeven dat deze begrenzing onder andere
voortvloeit uit het uitgangspunt van een streven naar een evenwichtige inkomensverdeling.
Daarnaast zou een te groot belastinggebied kunnen leiden tot grote verschillen
tussen gemeenten en dientengevolge tot ongewenste migratie en daardoor tot
een onevenwichtige spreiding van economische activiteiten. Aandacht voor verschillenHoewel de omvang van het gemeentelijk belastinggebied de aandacht heeft,
zijn het vooral de verschillen in de lastendruk tussen gemeenten die in de
discussies van de afgelopen jaren een belangrijke rol hebben gespeeld. Deze
verschillen kunnen een aantal oorzaken hebben. Eén daarvan is het uitgavenbeleid
van gemeenten, leidend tot verschillen in voorzieningenniveaus. Ook als gevolg
van de scheve verdeling van de middelen uit het gemeentefonds onder de Financiële-Verhoudingswet
1984 (die tot 1997 van kracht was) zijn er verschillen in lastendruk ontstaan.
De nieuwe Financiële-verhoudingswet, die bij de verdeling van de middelen
rekening houdt met de mate waarin gemeenten in hun eigen OZB-inkomsten kunnen
voorzien, zal hierin naar verwachting stapsgewijs verandering brengen. De
Monitor Lokale lasten 1998 laat zien dat de verschillen in de lasten tussen
gemeenten zijn afgenomen. Specifiek bij de OZB is zichtbaar dat de verschillen
in de tarieven kleiner zijn geworden en dat het aantal belastingplichtigen
met een tarief hoger dan 130% van het gemiddelde is afgenomen.Ook op het niveau van individuele belastingplichtigen kunnen er verschillen
zijn. Dit kan bijvoorbeeld samenhangen met de hoogte van de kosten van de
voorziening die op specifieke groepen belastingplichtigen worden verhaald,
de spreiding van lasten over burgers en bedrijven, de verschillen in methoden
van kostencalculatie bij retributies en de keuze van de belastinggrondslagen.De verschillen in lokale lasten voor de laagste inkomenscategorieën
zijn sterk afgenomen door de verruiming van het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid
(de door de gemeenten gehanteerde kwijtscheldingsnorm voor bijvoorbeeld de
OZB bedraagt gemiddeld circa 99%, waardoor huishoudens met de laagste inkomens,
indien zij een beroep doen op kwijtschelding, in het algemeen geen OZB betalen).Vanuit de Tweede Kamer en door het bedrijfsleven is de wens geuit om te
komen tot meer transparantie in de gemeentelijke belastingen (verschillen
moeten voor de belastingbetaler verklaarbaar zijn), namelijk door meer uniformiteit
aan te brengen in aard en aantal door de gemeenten te hanteren belastinggrondslagen.
De Tweede Kamer heeft hierover een motie aangenomen (motie Hoekema c.s., Kamerstukken
II, 1997/98, 25 613, nr. 4). In deze motie spreekt de Tweede Kamer uit
de tariefvrijheid voor gemeenten te willen handhaven en toe te willen naar
een belastingpraktijk die voor de belastingplichtige transparant is. In overleg
met de VNG wordt thans bezien hoe aan deze motie uitvoering kan worden gegeven. Dilemma's rond het gemeentelijk belastinggebiedEerder is aangegeven dat er concurrerende overwegingen zijn bij het formuleren
van beleid met betrekking tot de gemeentelijke belastingen. Dit leidt tot
voortdurende dilemma's bij de weging van bestuurlijke uitgangspunten. De weging
en daarmee de uitkomsten zijn niet altijd hetzelfde, maar afhankelijk van
de specifieke situatie. Hierna wordt ingegaan op een drietal voorbeelden waaruit
deze dilemma's blijken. Het belang van de gemeentelijke autonomie ten opzichte
van het streven naar beperkte verschillen tussen gemeenten (differentiatie
versus uniformiteit)Vanuit de gedachte dat de meest effectieve aanpak van problemen nogal
eens afhankelijk is van specifieke lokale omstandigheden, is het decentralisatiebeleid
erop gericht gemeenten de vrijheid te geven om op tal van terreinen hun eigen
beleid te laten voeren. Ook op het terrein van de gemeentelijke belastingen
zelf kregen de gemeenten meer vrijheden.Naar de mate waarin gemeenten meer taken en beleidsvrijheid krijgen, kunnen
de verschillen in gemeentelijke lasten toenemen. Centraal inkomensbeleid,
dat rekening houdt met de ontwikkeling van de lasten in de gezamenlijke gemeenten,
is gebaat met een zoveel mogelijk gelijke lokale lastendruk in alle gemeenten.
Ook vanuit een goede marktwerking bezien, verdient het de voorkeur dat verschillen
in lokale lasten beperkt zijn.Het streven naar een zoveel mogelijk gelijke lastendruk kan echter, mede
afhankelijk van de wijze waarop dat gebeurt, op gespannen voet staan met de
eigen verantwoordelijkheid van gemeenten en met de lokale autonomie.Het streven naar verkleining van de verschillen in gemeentelijke lasten
komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de Financiële-verhoudingswet die
met ingang van 1 januari 1997 in werking is getreden. Deze draagt eraan bij
dat de verschillen in OZB-tarieven kleiner kunnen worden. Een ander voorbeeld
is de eerder genoemde motie Hoekema c.s. waarin wordt gevraagd om meer uniformiteit
bij de belastinggrondslagen. Ook bij de in de nieuwe Telecommunicatiewet te
regelen vrijstelling van precariobelasting op telecom- en omroepkabels is
dit zichtbaar; deze vrijstelling wordt voorgesteld met het oog op de gedachte
van een «level playing field». Zo breed mogelijke heffingsbasis voor de belastinginkomsten
ten opzichte van specifieke onderwerpen van regeringsbeleidBezien vanuit het democratisch gehalte van het bestuur en vanuit de allocatiegedachte,
is het goed dat zoveel mogelijk burgers en bedrijven zichtbaar en voelbaar
bijdragen aan de gemeentelijke voorzieningen. Tegelijkertijd zijn er in het
recente verleden ontwikkelingen geweest die de heffingsbasis voor de gemeentelijke
belastingen hebben verkleind op grond van specifiek regeringsbeleid. Te denken
valt aan de afschaffing van de milieuleges (in verband met lastenverlichting
voor het bedrijfsleven en in verband met de nadelige effecten van deze leges
voor het milieubeleid) en aan de precariovrijdom voor telecommunicatie- en
omroepkabels ter bevordering van een «level playing field» in
de markt voor telecommunicatie. De verruiming van het kwijtscheldingsbeleid
leidt er eveneens toe dat de gemeentelijke lasten op een geringer aantal belastingplichtigen
drukken. Evenwichtige spreiding van lasten ten opzichte van het
kostenveroorzakingsprincipeTer bevordering van het kostenbewustzijn, is het van belang dat degene
die kosten veroorzaakt, deze kosten moet vergoeden. Een ander uitgangspunt
is dat de lasten die aan burgers en bedrijven worden opgelegd evenwichtig
moeten worden gespreid.De recente afschaffing van de milieuleges laat zien dat deze uitgangspunten
tot een dilemma leiden. Deze leges waren een vergoeding voor de administratieve
kosten die de gemeenten en provincies moesten maken voor het verlenen van
vergunningen en ontheffingen op grond van de Wet milieubeheer
en beschikkingen op grond van de Wet bodembescherming. Omdat de regering van
mening is dat de lokale lasten voor bedrijven en instellingen moesten worden
verlaagd (en tevens omdat de milieuleges een belemmering vormden voor het
milieubeleid), zijn deze leges in het kader van het lastenverlichtingspakket
1998 afgeschaft. ConclusieEen eigen en goed functionerend belastinggebied is onmisbaar voor een
democratisch en rechtstreeks gekozen overheidsbestuur. Met dit belastinggebied
zijn gemeenten in staat om invulling te geven aan hun eigen beleidsprioriteiten,
rekening houdend met de lasten die hiervoor aan burgers en bedrijven moeten
worden opgelegd.Bij de beleidsvorming met betrekking tot het gemeentelijk belastinggebied
hanteert de regering een aantal uitgangspunten die niet altijd congruent zijn.
Afhankelijk van de omstandigheden kan de weging van deze uitgangspunten verschillend
zijn. 9.3 De kapitaaluitgaven van de decentrale overheden en
de financiering daarvan Kapitaaluitgaven van de gemeenten en de provincies Tabel
9.3.1 Kapitaaluitgaven van gemeenten en provincies; in miljarden
guldensJaar1994199519961997Algemeen
bestuur1,01,30,80,9Openbare orde0,10,10,10,1Verkeer,
vervoer en waterstaat2,32,92,82,7Economische
zaken0,50,30,30,2Onderwijs0,50,60,70,8Cultuur
en recreatie0,91,00,90,9Sociale voorzieningen0,30,30,20,2Volksgezondheid
en reiniging1,20,91,00,9Ruimtelijke ordening
en volkshuisvesting5,15,35,34,8Financiering
en algemene dekkingsmiddelen0,40,10,20,1Subtotaal12,312,812,311,6Verstrekte
leningen6,07,22,32,2Totaal kapitaaluitgaven18,320,014,613,8In
% BBP3,03,12,22,0Bron: CBSDe totale kapitaaluitgaven van de gemeenten en de provincies (zie tabel 9.3.1)
daalden in 1997 met f 0,8 miljard tot f 13,8 miljard (een
daling met 0,1% BBP tot 2,0% BBP). Deze daling is vooral toe te schrijven
aan de daling van de post ruimtelijke ordening en volkshuisvesting, die met
f 0,5 miljard naar f 4,8 miljard daalde vanwege met name
dalende uitgaven aan bouwgrondexploitatie. De post verstrekte leningen daalde
met f 0,1 miljard. Hieraan lagen naast een verdere daling van de
door gemeenten verstrekte leningen met f 0,3 miljard, een stijging
van de door provincies verstrekte leningen met f 0,2 miljard ten
grondslag. Laatstgenoemde stijging werd met name veroorzaakt door een stijging
van de door provincies aan waterschappen verstrekte leningen. Financiering van de kapitaaluitgaven van de gemeenten
en de provincies Tabel
9.3.2 De financiering van de kapitaaluitgaven van gemeenten en provincies;
in miljarden guldensJaar1994199519961997Kapitaaluitgaven
(–)–18,3–20,0–14,6–13,8Kapitaalinkomsten,
waarvan    – Overschot gewone dienst (voor afschrijvingen)1,94,73,33,9–
Opbrengst verkoop goederen en diensten5,68,74,85,2–
Rijksleningen woningbouw (netto)–13,7–26,0–0,6–0,3–
Ontvangen bijdragen3,32,92,72,5–
Overig (inclusief ontvangen aflossingen)18,631,36,76,2Financieringstekort
(– = tekort)–2,61,62,33,7Aflossingen
kapitaalmarkt (–)–8,4–6,0–7,1–9,0Financieringsbehoefte–11,0–4,4–4,8–5,3Bruto
beroep op lange middelen10,26,64,66,4Mutatie
netto vlottende schuld (– = stijging)–0,82,2–0,21,1Bron: CBS (kapitaaluitgaven; opbrengst verkoop goederen en diensten; ontvangen
bijdragen),DNB (overschot gewone dienst; rijksleningen woningbouw; financieringstekort;
aflossingen kapitaalmarkt; bruto beroep op lange middelen; mutatie netto vlottende
schuld).Uit tabel 9.3.2 kan worden opgemaakt dat het financieringsoverschot van
de gemeenten en provincies in 1997 f 3,7 miljard bedraagt ten opzichte
van een overschot van f 2,3 miljard in 1996. Aan het verder oplopen
van het overschot in 1997 ligt met name de daling van de kapitaaluitgaven
ten grondslag. Ten aanzien van de kapitaalinkomsten kan onder meer worden
opgemerkt dat, na een forse daling van de opbrengsten uit verkopen met f 3,9 miljard
in 1996, deze in 1997 weer enigszins zijn toegenomen met f 0,4 miljard.De aflossingen door gemeenten op de rijksleningen zijn, na de bruteringsoperatie
in de volkshuisvesting in 1995, fors gedaald in 1996, waarna deze daling zich
in 1997 heeft voortgezet.De financieringsbehoefte van gemeenten en provincies wordt bepaald door
het financieringssaldo en de reguliere aflossingen. In 1997 is de financieringsbehoefte
met f 0,5 miljard gestegen ten opzichte van 1996, doordat de stijging
van de reguliere aflossingen (f 1,9 miljard) de stijging van het
financieringsoverschot (f 1,4 miljard) overtrof.Het beroep op de kapitaalmarkt was groter dan de financieringsbehoefte,
hetgeen resulteerde in een daling van de netto vlottende schuld in 1997 met
f 1,1 miljard.Na financieringstekorten in de jaren 1993 en 1994 van 0,3% BBP, is er
sinds 1995 sprake van een financieringsoverschot. In 1995 en 1996 bedroeg
dat 0,3% BBP, waarna het overschot in 1997 verder is gestegen naar 0,5% BBP.Het financieringssaldo zoals dat door De Nederlandsche Bank (DNB) en het
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt gehanteerd verschilt overigens
in meerdere opzichten van het voor de Economische en Monetaire Unie (EMU)
relevante vorderingensaldo2. In 1993 bedroeg het
vorderingensaldo 0,1% BBP, in 1994 0,0%, in 1995 0,2%, in 1996 0,1% en in
1997 0,9%. Dit laatste cijfer werd voor 0,7% opwaarts beïnvloed door
de afwikkeling van tekorten van Amsterdam en Den Haag. Decentrale overheden en de eurokapitaalmarktVanaf 1 januari 1999 krijgen de decentrale overheden voor hun financiering
te maken met de eurokapitaalmarkt. Het is moeilijk om een exacte uitspraak
te doen over de gevolgen hiervan voor de financieringsmogelijkheden voor decentrale
overheden, alsmede de bijbehorende financieringskosten. Vooralsnog valt niet
te verwachten dat het kapitaalmarktberoep van decentrale overheden significant
wordt beïnvloed.Enerzijds zullen Nederlandse gemeenten de concurrentie met andere EMU-gemeenten
moeten aangaan, anderzijds neemt het aantal potentiële kapitaalverschaffers
toe. In het kader van risicospreiding van de portefeuille zou het aantrekkelijk
kunnen zijn te beleggen in risicovrije investeringen in Nederlandse decentrale
overheden. Na de komst van de euro zouden decentrale overheden zich op de
huidige Nederlandse onderhandse kapitaalmarkt kunnen blijven financieren,
waarbij van belang is dat de toegankelijkheid van deze markt voor buitenlandse
beleggers voldoende toeneemt. Alternatief voor decentrale overheden is in
toenemende mate een beroep te doen op de openbare kapitaalmarkt. Enquête naar de financiering van de decentrale overheden
in 1998In het voorjaar van 1998 is, net als in 1997, door het Ministerie van
Financiën een enquête uitgevoerd onder decentrale overheden naar
de verwachte schuldontwikkeling in 1998.De enquête is uitgevoerd met het oog op het EMU-schuldcijfer, waarin
de schuld van decentrale overheden ook wordt meegenomen. De enquête
in 1997 duidde op een absolute daling van de totale schuld, waarvan in 1997
inderdaad ook sprake is geweest. De schuld daalde met f 3,7 miljard
(exclusief de afwikkeling van de oude tekorten van Amsterdam).Aan de enquête in 1998 is meegewerkt door een representatief aantal
gemeenten, waterschappen, provincies en politieregio's, samen goed voor ongeveer
100% van de provinciale en politiële schuld en 75% van de gemeentelijke
en waterschapsschuld. Op basis van de enquête bedraagt de verwachte
schulddaling voor de ondervraagde decentrale overheden in 1998 per saldo f 0,6 miljard.
De tot nu toe beschikbare realisatiecijfers van 1998 bevestigen dat de schuld
van de decentrale overheden in 1998 verder afneemt. De ondervraagde gemeenten
en provincies verwachten een daling van de schuld. Bij de waterschappen en
politieregio's verwacht men een stijging.Zowel de enquête (verwachte daling f 1,0 miljard) als
de tot nu toe gerealiseerde cijfers (daling eerste kwartaal 1998 f 0,7 miljard;
rapportage uit hoofde van de Wet financiering lagere overheid) wijzen op een
verdere daling van de bruto schuld van gemeenten in 1998. De daling wordt
met name veroorzaakt door het teruglopen van de gemeentelijke leningen aan
derden, in het bijzonder woningcorporaties. De omvang van de leningen aan
derden zal naar verwachting in 1998 afnemen met f 1,2 miljard, het
saldo van f 0,6 miljard nieuwe leningen (waarvan f 0,4 miljard
aan woningbouwleningen) en f 1,8 miljard aan aflossingen (met name
van in het verleden verstrekte woningbouwleningen). De eerder ingezette trend
wordt daarmee voortgezet. Voor de provincies wordt een daling van f 0,1 miljard
verwacht, terwijl de verwachte stijging van de schuld van de waterschappen
f 0,3 miljard en van de politieregio's f 0,2 miljard bedraagt. Gebruik derivaten en andere financiële instrumentenIn 1996 is eerder een enquête naar het gebruik van derivaten uitgevoerd.
Hieruit bleek dat slechts zeer beperkt van derivaten gebruik wordt gemaakt.
De in 1998 uitgevoerde enquête laat zien dat hierin geen verandering
is opgetreden. Voorzover er wel gebruik wordt gemaakt van derivaten wijst
de enquête op een prudent gebruik.Slechts drie van de ondervraagde gemeenten hebben in het verleden gebruik
gemaakt van derivaten. In totaal gebruikt een tweetal gemeenten op dit moment
derivaten en zijn twee andere gemeenten voornemens dit op korte termijn te
gaan doen. De belangrijkste motivatie van deze gemeenten voor het gebruik
van derivaten is het afdekken van het renterisico. Een ruime meerderheid van
de ondervraagde gemeenten blijkt op de hoogte te zijn van de derivatencirculaire,
waarin informatie wordt gegeven over een prudent gebruik van derivaten. De
enquête duidt aldus op een over het algemeen bewust gebruik van derivaten
bij gemeenten dat niet is gericht op het aangaan, maar juist op het afdekken
van risico's.Van de ondervraagde provincies en politieregio's maakt slechts een klein
aantal thans gebruik van derivaten, heeft dit in het verleden gedaan, of is
voornemens hiertoe op korte termijn over te gaan. Het grootste deel van de
provincies is volgens de enquête op de hoogte van de derivatencirculaire,
voor de politieregio's is dit in mindere mate het geval.Waterschappen maken momenteel geen gebruik van derivaten en zijn gedeeltelijk
op de hoogte van de inhoud van de derivatencirculaire. Slechts één
waterschap overweegt de inzet van derivaten op korte termijn. 10 NEDERLAND EN DE FINANCIËN VAN DE EUROPESE UNIE 10.1 Agenda 2000 en voortzetting van de budgetdiscipline1999 wordt een belangrijk jaar voor de financiële verhouding van
Nederland met de Europese Unie. De Europese Raad van Cardiff (15 en 16 juni
1998) heeft immers het voornemen uitgesproken om in maart 1999 tot besluitvorming
te komen over de financiële aspecten van de zogenaamde «Agenda
2000-voorstellen». Dit pakket van voorstellen, door de Europese Commissie
gepresenteerd in het voorjaar van 1998, heeft betrekking op de periode 2000–2006
en gaat onder meer in op het financiële kader voor het EU-beleid in die
periode. De complexe onderhandelingen zullen belangrijke consequenties hebben
voor de ontwikkeling van de Nederlandse afdrachten aan de Unie en de Nederlandse
nettopositie in die eerste jaren van de volgende eeuw.Het Agenda 2000 pakket bestaat uit voorstellen voor de hervorming van
het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het Structuur- en Cohesiefondsbeleid,
het toetredingsproces en het daarbij behorend meerjarig financieel kader (de
Financiële Vooruitzichten 2000–2006). Daarnaast zijn in Agenda
2000 voorstellen opgenomen voor een nieuwe subsidieregeling voor de TEN's
(Trans-Europese Netwerken) en voor het Leninggarantiefonds. De Financiële
Vooruitzichten vormen de meerjarenplafonds voor de EU-uitgaven in deze periode.
Ze zullen worden opgenomen in een nieuw Inter-Institutioneel Akkoord over
de begrotingsdiscipline tussen Raad, Commissie en Europees Parlement.De regering heeft beheersing van de uitgaven van de EU en het voorkomen
van een verdergaande verslechtering van de Nederlandse nettopositie tot hoofdpunt
van de onderhandelingsinzet voor Agenda 2000 gemaakt. Dat betekent dat Nederland
inzet op een besparing op de afdrachten aan de Unie die oploopt tot 1,3 miljard
gulden in 2002, onder meer te bereiken via een beheersing van de EU-uitgaven
voor de huidige lidstaten van de Unie, hervormingen van het EU-beleid en consolidatie
van de in de afgelopen jaren bereikte resultaten op het terrein van de begrotingsdiscipline.
Daarnaast zet Nederland in op de introductie van een generiek correctiemechanisme
(nettobegrenzer), dat een correctie van excessieve nettoposities beoogt en
waarin de huidige eenzijdige compensatie van het Verenigd Koninkrijk zou moeten
worden opgenomen, en op een verbetering van de ontvangsten van Nederland uit
Brussel. Tot slot zal Nederland pleiten voor een andere verdeling van de afdrachten
over de lidstaten die meer recht doet aan de relatieve welvaartsposities van
de lidstaten. 10.2 De financiële kaders van de Europese UnieHet jaar 1999 is het laatste jaar dat onder de huidige Financiële
Vooruitzichten valt.Zoals aangegeven in Bijlage 8 van de Miljoenennota 1998 konden de laatste
jaren de begrotingen van de Unie ruim onder de Financiële Vooruitzichten
worden vastgesteld. Ook het Voorontwerp van de Commissie voor
de begroting 1999 (het VOB 99) blijft voor wat betreft de betalingskredieten
ruim 10 miljard euro onder het maximum dat wordt gevormd door de Financiële
Vooruitzichten. Op deze manier is in de afgelopen jaren een marge ontstaan
tussen de daadwerkelijke uitgaven van de Unie en de in 1993 vastgestelde Financiële
Vooruitzichten (FV). Deze ontwikkeling geeft temeer aanleiding om in het kader
van de onderhandelingen over Agenda 2000 te streven naar het realistisch vaststellen
van nieuwe, lagere FV voor de komende periode, met een disciplinerende werking.
Daarbij zou het uitgavenniveau 1999 als basis genomen moeten worden en niet,
zoals de Commissie thans voorstelt, het veel hogere niveau van de FV van 1999. De EU-begrotingen 1997–1999De ontwikkeling van de vastleggingskredieten en van de betalingskredieten
in de periode 1997–1999 is weergegeven in onderstaande tabel. Tabel
10.2.1 Ontwikkeling EU-begroting; lopende prijzen; miljarden
ecu/euro 199719981999 RealisatieDefinitievebegrotingVoorontwerpbegrotingVastleggingen86,291,096,9Betalingen80,583,586,4De definitieve EU-begroting 1998 werd vastgesteld op 91 013 miljoen ecu
(mecu) aan vastleggingskredieten en 83 529 mecu aan betalingskredieten. De
benodigde kredieten voor betalingen bedroegen 1,13% van het EU-BNP. Ten opzichte
van de begroting 1997 betekende dit een groei van 3,0% voor de vastleggingskredieten
en van 1,3% voor de betalingskredieten.Voor het begrotingsjaar 1999 is door de Commissie voor het eerst een Voorontwerp
voor de begroting ingediend in euro.In haar Voorontwerp voor de begroting 1999 stelt de Commissie voor de
vastleggingskredieten te laten toenemen tot 96 902 meuro (miljoenen euro),
ofwel een groei van 6,5% ten opzichte van de begroting 1998. De betalingskredieten
stijgen in het VOB met bijna 3,4% tot 86 350 meuro. De benodigde kredieten
voor betalingen belopen in het VOB 1,11% van het EU-BNP. Tabel
10.2.2 De EU begroting 1999, in meuro (miljoenen euro's)  Groei
t.o.v.1998% EU-BNP VKBKVKBK Voorontwerp
(Cie)96 90086 4006,5%3,4%1,11%Ontwerp
(Raad)96 50085 9006,1%2,8%1,10%Deze ten opzichte van voorgaande jaren hogere groeicijfers van het VOB
hangen samen met het feit dat 1999 het laatste jaar is van de lopende Financiële
Vooruitzichten en de afspraken die in 1993 in Edinburgh zijn gemaakt over
categorie II van de begroting (Structuur- en Cohesiefondsen). In Edinburgh
werd bepaald dat de kredieten voor de structurele programma's een geprivilegieerd
karakter hebben. Dit betekent dat het totaal aan kredieten in principe in
zijn geheel uitgegeven moet worden. Alle tot dusver niet-gebruikte kredieten
tezamen met het bedrag dat reeds voor 1999 gepland was zijn
dan ook terug te vinden in het VOB 1999. Dit resulteert in een groei in categorie
II van 16,6% aan vastleggingskredieten (VK) en 8,9% aan betalingskredieten
(BK). Voor de overige categorieën stelt de Commissie een beperkte groei
voor van 0,6% bij de vastleggingen en 0,5% bij de betalingskredieten.De landbouwuitgaven worden op hetzelfde niveau (40 400 meuro) geraamd
als in 1998. Evenals verleden jaar heeft de Commissie aangegeven dat zij in
het najaar een nota van wijziging zal indienen met bijgestelde ramingen op
basis van meer recente informatie over de ontwikkeling van de landbouwuitgaven.In de Begrotingsraad van 17 juli 1998 heeft de Raad een Ontwerp Begroting
(OB) 1999 vastgesteld, die zowel wat betreft de vastleggingskredieten als
de betalingskredieten iets lager ligt dan het Voorontwerp van de Commissie.
De OB bedraagt 96 520 meuro aan vastleggingskredieten en 85 873 meuro aan
betalingskredieten. Ten opzichte van de begroting 1998 is dit een stijging
van 6,0% voor de vastleggingskredieten en 2,8% voor de betalingskredieten.
De totale kredieten voor betalingen bedragen dan 1,10% van het EU-BNP. Het
Europees Parlement zal de OB de komende maanden behandelen, waarna in december
de definitieve begroting vastgesteld zal worden. Uitputting EU-begrotingIn het begrotingsjaar 1997 bedroeg de onderuitputting van de begroting
ruim 1 miljard ecu. Hiermee werd de dalende tendens van de laatste jaren doorgezet
(1995: 10 miljard; 1996: 6 miljard). De door onderuitputting niet gebruikte
middelen vloeien in principe terug naar de lidstaten.De onderuitputting bij de structurele programma's liep verder terug tot
ongeveer 400 miljoen ecu (1996: ruim 1,3 miljard ecu).Procentueel gezien bedraagt de uitvoering (uitputting) door de Commissie
van de begrotingen 1996 en 1997 in betalingskredieten per categorie: Tabel
10.2.3 Uitputting EU-begroting1, in % 19961997I:
EOGFL-Garantie95,898,8II: Structuurfondsen94,998,6III:
Intern Beleid84,791,9IV: Extern Beleid82,086,0V:
Administratieve Uitgaven87,088,1VI: Reserves23,623,8VII:
Compensatie100,0100,0Totaal92,895,91 Commissie-deel; exclusief overige instellingen. Ontwikkeling Eigen MiddelenBij de financiering van de EU-begroting komt steeds meer de nadruk te
liggen op het vierde eigen middel, de BNP-afdracht. Dit is onder meer het
gevolg van het feit dat de BTW-afdrachten van de lidstaten gemaximeerd zijn
op 1% van de uniforme grondslag. Daarvan wordt overigens een zesde deel gebruikt
voor de financiering van de compensatie van het Verenigd Koninkrijk, en dit
is dus niet beschikbaar voor de financiering van de EU-begroting zelf. Tabel
10.2.4 Ontwikkeling Eigen Middelen, in %In percentages1996199719981999Landbouwheffing
en invoerrechten18,117,315,316,0BTW-middel48,642,040,935,2BNP-middel32,640,043,048,1Eigen
ontvangsten0,70,70,80,7Totaal100 100 100 100 10.3 De Nederlandse nettopositieOnderstaande figuur toont de nettopositie van de vijftien lidstaten in
het begrotingsjaar 1996, uitgedrukt als percentage van het Bruto Nationaal
Product. De gegevens zijn gebaseerd op het jaarrapport 1996 van de Europese
Rekenkamer. Grafiek 10.3.1 De Nederlandse Nettopositie, in % BNPNederland (–0,78% BNP) is in 1996 de grootste nettobetaler aan de
EU geworden en heeft ten opzichte van 1995 deze positie overgenomen van Duitsland
(–0,57 %BNP). De verwachting is dat Nederland, zonder corrigerende maatregelen,
in de toekomst samen met Duitsland en Zweden in deze koppositie blijft. Als
gevolg van de Agenda 2000 voorstellen dreigt de Nederlandse nettopositie bovendien
te verslechteren tot circa –1% BNP in het jaar 2006.Cijfers voor 1997 indiceren een lichte verbetering van de nettobetalingspositie
voor Nederland naar –0,7% BNP. Deze verbetering ten opzichte van 1996
is echter incidenteel van aard vanwege de extra ontvangsten als gevolg van
de varkenspest in 1997. Ondanks deze verbetering bleef Nederland in 1997 relatief
de grootste nettobetaler.In onderstaande tabel worden de Nederlandse ontvangsten uit EU-beleidsuitgaven
in het jaar 1996 weergegeven, gebaseerd op informatie van de zijde van de
Commissie. Tabel
10.3.1 Nederlandse ontvangsten uit EU-beleidsuitgaven 1996 Mecu%
EU 151. Landbouwbeleid1 5363,9%–
Exportsteun81014,2%– Inkomenssteun2460,9%–
Overig4806,1%   2. Structurele programma's2621,1%–
Landbouw240,6%– Regionaal fonds420,4%– Sociaal fonds1782,9%–
Cohesiefonds00,0%   3. Intern beleid2666,4%–
Onderzoek en ontwikkeling1776,8%– Trans–Europese
Netwerken198,0%– Interne markt, consument,
industrie144,9%– Energie, Euratom, milieu85,0%–
Opleiding, jeugd en sociaal beleid375,5%–
Overig116,4% TOTAAL2 0643,0%Het Nederlands aandeel in de totale afdrachten aan de Unie bedroeg in
1996 6,2%; het Nederlandse aandeel in de totale EU-beleidsuitgaven betrof
slechts 3%. Het grootste gedeelte (in nominale termen) van wat Nederland uit
Brussel ontvangt, valt onder de noemer van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid,
waarbij overigens de laatste jaren sprake is van een afname. Dit heeft te
maken met afnemende exportrestituties, welke met name voor de Nederlandse
zuivelsector van belang zijn. Zoals bekend heeft Nederland een laag aandeel
in de Structuurfondsontvangsten (1,1%). In de relatief kleine categorie Intern
Beleid is, evenals in voorgaande jaren, sprake van een ontvangst uit de EU-gelden
die in een redelijke verhouding staat tot het Nederlands aandeel in de financiering
van de EU-uitgaven. 10.4 De Nederlandse afdrachtenIn de tabel op de volgende pagina worden de afdrachtramingen voor de jaren
1998 tot en met 2003 gepresenteerd. Voor 1997 zijn de realisaties weergegeven.
Ter vergelijking zijn de standen uit de Miljoenennota 1998 en de Voorjaarsnota
1998 opgenomen. Tabel
10.4.1 Nederlandse EU-afdrachten; in miljoenen guldens  19971199819992000200120022003Landbouwheffingen2MN1998400400400400400400– VJN
1998 550550550550550  MN1999566550550550550550550         Invoerrechten2MN19983 3853 3203 1443 1383 2833 435  VJN
1998 3 6203 4443 4383 5833 735  MN19993 6763 6903 5103 3953 5053 6103 730         BTW-afdrachtMN19984 0353 9623 7633 9094 093 4 285  VJN
1998 4 0203 7813 9284 1114 303  MN19994 0284 0084 0304 2084 1814 3344 494         BNP-afdrachtMN19982 8723 7944 6914 8815 2555 651  VJN
1998 3 3653 9964 3664 9155 486  MN19992 8253 5354 2824 4764 6004 6454 721TotaalMN199810
69211 47611 99812 32813 03113 771  VJN
1998 11 55511 77112 28213 15914 074 macro-economische
ontwikkelingen +228+601+772+602+365 Regeerakkoord   –425–925–1
300  MN 199911 09511 78312
37212 62912 83613 13913 4951 Realisaties in vet.2 Betreft bruto-afdracht, inclusief 10% perceptiekosten. Uiteraard
worden deze perceptiekosten niet meegenomen bij de berekening van de netto-positie.Ten opzichte van de Voorjaarsnota 1998 zijn er twee belangrijke bijstellingen
op de raming van de EU-afdrachten. Ten eerste is er sprake van een mutatie
die voortvloeit uit de macro-economische ontwikkelingen: door een voorspoediger
verloop van de economische ontwikkelingen zal Nederland te maken krijgen met
nabetalingen op de BTW in 1999 en 2000 en hogere BNP-afdrachten (voorzien
is dat het Nederlandse BNP de komende jaren sneller groeit dan het EU-gemiddelde).
De BNP-afdrachten nemen tevens toe doordat de compensatieregeling voor het
Verenigd Koninkrijk duurder uitpakt dan eerder verondersteld werd.Ten tweede is er bij Regeerakkoord rekening gehouden met de Nederlandse
inzet die gericht is op een besparing op de afdrachten aan de Unie van 425
miljoen in 2000, 925 miljoen in 2001 en 1300 miljoen in 2002. Deze besparing
moet onder meer bereikt worden door beheersing van de bruto-uitgaven voor
de huidige lidstaten van de Unie, hervormingen van het EU-beleid en consolidatie
van de in de afgelopen jaren bereikte resultaten op het terrein van de begrotingsdiscipline.
Daarnaast zal Nederland in de onderhandelingen over Agenda 2000 inzetten op
de introductie van een generiek correctiemechanisme (nettobegrenzer), een
verbetering van de ontvangsten van Nederland uit Brussel, en een andere verdeling
van de afdrachten over de lidstaten.De ramingen voor 1999 zijn gebaseerd op het Voorontwerp zoals door de
Commissie ingediend. De verlagingen die door de Raad werden aangebracht zijn
niet verwerkt aangezien het Europees Parlement (EP) het laatste woord heeft
over de begroting, behalve voor categorie 1, Landbouwuitgaven. Het EP zal
in oktober deze begroting in eerste lezing behandelen, waarna de begroting
in december 1998 vastgesteld zal kunnen worden.Als basis voor de ramingen 2000–2003 zijn de Commissievoorstellen
gebruikt zoals weergegeven in Agenda 2000, waarbij rekening gehouden werd
met de door de Commissie aangegeven marges onder het landbouwrichtsnoer. Voor
de jaren 2002 en 2003 zijn de gevolgen voor de Nederlandse afdrachten
van de toetreding van nieuwe lidstaten nog niet in de tabel opgenomen. Naar
huidige inzichten zou toetreding van zes nieuwe lidstaten een extra afdracht
betekenen van ongeveer 65 miljoen in 2002 en circa 350 miljoen in 2003. 11 EMU-SALDO, EMU-SCHULD EN FINANCIERINGSBEHOEFTE Tabel
11.1 EMU-saldo en financieringsbehoefte; in miljoenen en in %
geharmoniseerd BBP 19901991199219931994199519961997199819991. Totale begrotingsuitgaven208 019226 997231 807242 341244 
905260 904227 553229 238260 166274 943           2. Uitgavenreserve         250            3. Totale begrotingsontvangsten164 474182 437183 790204 347201 873208 478192 128199 713213 344213 621           4. Aflossingen/aankoop portefeuille staatsschuld21 94127 78328 43230 12044 29229 11826 19818 95338 82743 085           5. Verkoop portefeuille staatsschuld/aanmuntingen1 2081 3521 15370430914331564343           6. Mutatie derdenrekening– 87398097– 234– 1 816– 474296475272–31           7. Feitelijk financieringssaldo (7=–1–2+3+4–5–6)– 21 939– 19 109– 20 837– 8 3442 767– 22 975– 9 553– 11 065– 8 310– 18 500(in % geharmoniseerd BBP)– 4,3%– 3,5%– 3,7%– 1,4%0,5%– 3,6%– 1,4%– 1,6%– 1,1%– 2,4%           8. Financiële transacties– 3 078389– 2 911– 12 119– 19 7072 570– 1 359– 5 155– 5 191– 819           9. Kas-transverschillen (incl. derdenrekening)– 873980973 648– 2 685– 3 889– 15754– 1 4491 330           10.
Vorderingensaldo Rijk (10=7+8+9)– 25 890– 17 740– 23 650– 16 815– 19 625– 24 295– 10 927– 15 466– 14 950– 17 990           11.
Vorderingensaldo Centrale Overheid (niet-Rijk)000894174139527100           12.
Vorderingensaldo Centrale Overheid (12=10+11)– 25 890– 17 740– 23 650– 16 807– 18 684– 23 554– 10 532– 15 195– 14 950– 17 990(in
% geharmoniseerd BBP)– 5,0%– 3,3%– 4,2%– 2,9%– 3,1%– 3,7%– 1,6%– 2,2%–  2,0%– 2,3%           13.
Vorderingensaldo OPL330404704421811 0734056 3551 7501 600(in
% geharmoniseerd BBP)0,1%0,0%0,1%0,1%0,0%0,2%0,1%0,9%0,2%0,2%           14.
Vorderingensaldo sociale fondsen– 7102 1801 180– 2 240– 4 523– 2 940– 4 7002 7913 1876 317(in
% geharmoniseerd BBP)– 0,1%0,4%0,2%– 0,4%– 0,7%– 0,5%– 0,7%0,4%0,4%0,8%           15.
EMU-saldo (15=12+13+14)– 26 270– 15 520– 22 000– 18 605– 23 026– 25 421– 14 827– 6 046– 10 013– 10 073(in
% geharmoniseerd BBP)– 5,1%– 2,9%– 3,9%– 3,2%– 3,8%– 4,0%– 2,2%– 0,9%–  1,3%– 1,3%           16.
Financieringsbehoefte 43 88046 89249 26838 46441 52552 09535 75130 01852 13756 585Tabel
11.2 EMU-schuld; in miljoenen en in % geharmoniseerd BBP 19901991199219931994199519961997199819991.
Bruto Binnenlands Product (BBP)516 550542 570566 100581 460614 270639 650669 350708 990751 650785 900           2.
Harmonisatiereeks– 2 670– 1 470– 3 310– 3 500– 6 870– 4 380– 5 290– 4 500– 5 500– 5 500           3.
Geharmoniseerd BBP513 880541 100562 790577 960607 400635 270664 060704 490746 150780 400           4.
Staatsschuld (conform EMU-definitie)320 957342 104361 948371 044369 820397 979407 535409 007421 017431 967(in
% geharmoniseerd BBP)61,8%62,6%63,7%64,2%60,9%62,6%61,4%58,1%56,4%55,4%           5.
Schuld overige overheden85 87885 58188 52798 519103 507104 950104 67593 78990 48986 389(in
% geharmoniseerd BBP)17,4%16,4%16,4%17,0%17,0%16,5%15,8%13,3%12,1%11,
1%           6. EMU-schuld406 835427 685450 475469 563473 327502 929512 210502 796511 506518 356(in
% geharmoniseerd BBP)79,2%79,0%80,0%81,2%77,9%79,2%77,1%71,4%68,6%66,4%Tabel
11.3 Staatsschuld naar instrument; in miljarden en in % geharmoniseerd
BBP 19901991199219931994199519961997199819991.
Vaste schuld312,1335,0356,1365,6360,3383,9390,9393,5402,9413,9(
0 – 5 jaar)–  –  135,4135,9149,4165,7187,1206,5– –  ( 5 – 10 jaar)–  – 179,4177,8153,9153,1148,9156,8– –  (10 – 25 jaar)–  – 40,740,642,149,439,211,9– –  (25 – 40 jaar)–  – 0,511,215,715,615,518,3– –             2. Vlottende schuld (DTC's)0,00,00,03,07,612,515,412,915,415,4           3.
Overig (o.a. munten)8,97,15,92,51,11,71,42,62,72,7           4.
Totale staatsschuld (conform EMU-definitie)321,0342,1361,9371,0369,8398,0407,5409,0421,0432,0           5.
Gemiddeld resterende looptijd vaste schuld (in jaren)– –  6,36,86,96,96,45,96,0–            6. Gemiddelde couponrente vaste schuld (in %)7,98,07,87,77,67,67,57,57,4– 12 STAATSBALANS EN ECONOMISCHE CATEGORIEËN 12.1 InleidingDe gecombineerde bijlage Staatsbalans en economische categorieën
omvat de balans van de Staat der Nederlanden ultimo 1997 (inclusief het garantie-overzicht)
en het tienjarenoverzicht van de economische categorieën. 12.2 Staatsbalans per 31 december 1997 Algemeen Opstelling Staatsbalans volgens ESR 1995De Staatsbalans wordt opgesteld volgens een internationale standaard;
het Europees Stelsel van Nationale en Regionale Rekeningen in de Gemeenschap
(ESR 1995) vormt de grondslag voor de balans van de rechtspersoon Staat der
Nederlanden. Door de Staatsbalans te enten op het ESR 1995 kunnen de waarderings-
en afbakeningsvraagstukken worden opgelost op basis van een internationaal
aanvaarde methodologie. In de voorliggende Staatsbalans ultimo 1997 zijn alle
voorschriften van het ESR 1995 gevolgd, zij het dat de consolidatiekring beperkt
is tot de Staat der Nederlanden. De omschrijving van de overheid is in het
ESR 1995 namelijk ruimer dan de rechtspersoon van de Staat der Nederlanden.
In het ESR 1995 is een economische invalshoek gekozen die ertoe heeft geleid,
dat alle organisaties die voor meer dan de helft van hun inkomsten afhankelijk
zijn van collectieve heffingen, tot de overheid worden gerekend.Wat betreft de waarderingsmethode is door middel van het ESR 1995 gekozen
voor een waardering op basis van de marktwaarde in plaats van een waardering
op basis van de nominale of historische waarde, en voor lineaire afschrijvingen. Ontwikkeling staatsvermogenHet staatsvermogen verslechtert in 1997 ten opzichte van 1996 met ruim
21 miljard. In tabel 12.2.1 zijn de verklarende factoren van de ontwikkeling
van het vermogen van de Staat weergegeven. Tabel 12.2.1 Verklarende
factoren ontwikkeling vermogen van de Staat; in miljarden
guldens  1. Staatsvermogen ultimo 1996–139,12.
Vorderingensaldo Rijk–15,53. Investeringen Rijk+3,94.
Waardeverandering staatsdeelnemingen+3,55. Waardeverandering staatsobligaties+1,16.
Waardeverandering minerale reserves–9,07. Afschrijvingen
Rijk–3,28. Overig–1,99. Staatsvermogen
ultimo 1997–160,2ConsolidatiekringDe financiële gegevens van de Centrale administratie van 's Rijks
schatkist en van de ministeries, de begrotingsfondsen en de agentschappen
zijn integraal geconsolideerd. De interne schuldverhoudingen zijn in de consolidatie
geëlimineerd. Tabel
12.2.2 Overzicht van activa en passiva; in miljoenen guldens 19971996A
Niet-financiële activa:193 731204 825A1.
Winstrechten minerale reserves63 00075 000A2.
Overige niet-financiële activa130 731129 825   B
Vorderingen:141 025152 317B1. Chartale
en girale betaalmiddelen1 30716 059B2. Verstrekte
langlopende leningen15 13615 081B3. Aandelen en
overige deelnemingen77 09272 976B4. Handelskredieten
en transitorische posten47 49048 201   C
Schulden:495 030496 260C1. Munten in omloop2 7432 715C2.
Dutch Treasury Certificates12 93415 387C3. Staatsobligaties379 110367 967C4.
Onderhandse staatsleningen49 46159 076C5. Overige
leningen op lange termijn2 1462 381C6. Militaire
pensioenen10 54810 700C7. Handelskredieten
en transitorische posten38 08838 034   D
Staatsvermogen (A+B-C)–160 274–139 118Toelichting op de afzonderlijke balansposten A Niet-financiële activa A1 Winstrechten minerale reservesConform ESR 1995 is de netto contante waarde berekend van de toekomstige
winstrechten van de Staat, samenhangende met de gas-, olie- en zoutwinning.
De waarde ervan bedraagt 63 miljard in 1997. Dit betreft voornamelijk
aardgas. In de berekening zijn de aardgasbaten exclusief vennootschapsbelasting
verwerkt. De volumina van inkoop en verkoop van aardgas zijn afkomstig uit
het Plan van Gasafzet. Voor de periode 1998–2003 zijn de nominale ramingen
volgens de meerjarencijfers contant gemaakt tegen de lange rente op staatsobligaties.
Voor de jaren 2004–2022 zijn de gasbaten contant gemaakt tegen een reële
disconteringsvoet van 4%. De waardevermindering met 12 miljard is de resultante van met name
(neerwaartse) aanpassing van de olieprijs. A2 Overige niet-financiële activaDe rijkseigendommen zijn van zeer uiteenlopende aard. Er wordt mee volstaan
om de algemene principes weer te geven van de waarderingsgrondslagen.De grondslag voor de bepaling van de afschrijving is voor iedere groep
van activa de geschatte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met
de restwaarde. De vaststelling van de gebruiksduur en de bepaling van de (rest)waarde
geschieden steeds in overleg met deskundigen van de ministeries, waaronder
deze activa ressorteren.Op de uitgaven voor de verharding van wegen wordt in het jaar van investering
50% afgeschreven. Op gebouwen, waterbouwkundige werken en kunstwerken in wegen
bedragen de afschrijvingen 1% per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met
een geschatte residuwaarde. Op gronden wordt niet afgeschreven.De goederen zijn gewaardeerd tegen marktprijzen. In het merendeel van
de gevallen is voor de benadering hiervan uitgegaan van de historische kostprijs
welke door middel van indexcijfers is herleid tot de vervangingswaarde. In
sommige gevallen wordt om doelmatigheidsredenen een globale methode gehanteerd
(kantoorinventarissen, bibliotheken, automatiseringsmiddelen, telefooncentrales,
gereedschappen e.d.).De samenstelling van het bedrag en de mutaties van de materiële activa
blijken uit het volgende overzicht:   (Gecorrigeerde)
waarde per 31-12-1996Investeringen in 1997Afschrijvingen in 1997Verhoging
waarde i.v.m. stijging prijspeilWaarde per
31-12-1997Ministerie van Defensie     –
Marine3 661207175443 737–
Landmacht9 3598821 2601279 108–
Luchtmacht4 207195300944 196Ministerie
van Verkeer en Waterstaat79 0701 487996079 561Burgerlijke
rijksgebouwen20 33135635855020 879Agrarische
eigendommen8 991–3021308 676Diversen4 20646810554 574Totaal129 8253 2933 207820130 731Het bedrag van 130 731 kan als volgt worden onderverdeeld naar onroerende
en roerende goederen:  Onroerende
goederen: 122 022–
Ministerie van Verkeer en Waterstaat 79 402– Burgerlijke
rijksgebouwen 20 879– Ministerie van Defensie 10 854–
Agrarische eigendommen 8 676– Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 2 208–
Overige 3   Roerende goederen: 8 709–
Goederen van militaire aard 6 180– Inventarisgoederen 675–
Goederen van culturele aard 528– Civiele motorvoertuigen
en vaartuigen 296– Goederen civiele verdediging 233–
Overige 797Totaal 130 731B Vorderingen B1 Chartale en girale betaalmiddelenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996–
De Nederlandsche Bank N.V.5014 406– Overige
saldi1 2571 653Totaal1 30716 059B2 Verstrekte langlopende leningenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996a.
Diverse vorderingen  – Studievoorschotten5 1364 426–
Op derden te verhalen ruil- en herverkavelingskosten1 4851 507–
Vorderingen Dienst der Domeinen op derden1 2101 347–
Voorschotten inzake landinrichtingsprojecten909783–
Ontwikkelingskredieten aan industrie en handel668576–
Vordering op de Nederlandse Antillen en Aruba met betrekking tot het
leninggedeelte van de ontwikkelingshulp368371–
Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. (inzake leningen
aan diverse landen)216248– Vordering
inzake verstrekte lening aan het Zelfstandig Bestuursorgaan Luchtverkeersbeveiliging122131–
Leningen Woningwetbouw90106– Vorderingen inzake
aangesproken garantieleningen Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
N.V.10883– Vordering op de Internationale
Ontwikkelingsassociatie terzake van de special action account6364–
Vordering op Indonesië krachtens de overeenkomst van 19663954–
Diverse vorderingen952906Totaal diverse vorderingen11 36610 602b.
Leningen aan Nederlandse ondernemingen in verband met deelnemingen  –
Koninklijke PTT Nederland N.V.2 1372 547–
Internationale Nederlanden Groep N.V.1 3001 569–
Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu B.V. 166184–
Nationale Investeringsbank N.V.4352– N.V. Noordelijke
Ontwikkelingsmaatschappij 7373– Nederlands
Meetinstituut N.V.1010– Centrale Organisatie
voor Radioactief Afval N.V. 4040– Overige
leningen44Totaal leningen3 7734 479Totaal15 13615 081B3 Aandelen en overige deelnemingenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996a.
Deelnemingen in Nederlandse ondernemingen  – De Nederlandsche
Bank N.V.28 18529 388– N.V. Nederlandse
Spoorwegen13 84412 963– Koninklijke PTT
Nederland N.V.17 54013 662– N.V. Bank Nederlandse
Gemeenten1 8441 680– N.V. Luchthaven Schiphol1 7131 552– Koninklijke Luchtvaart Maatschappij
N.V.16941 443– Energiebeheer
Nederland B.V.1 3301 203– N.V. Verenigd
Streekvervoer Nederland421568– Nationale Investeringsbank
N.V. 1 192810– N.V. Nederlandse Gasunie301270–
Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V.405351–
Ultra-Centrifuge Nederland N.V.301276– Alpinvest Holding
N.V.0171– N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij221193–
Nederlandse Waterschapsbank N.V.215189– N.V. Industriebank
LIOF 175157– Nederlandse Financieringsmaatschappij
voor Ontwikkelingslanden N.V.11296– N.V. SDU5571– N.V. Nozema7777– Roccade
Informatie Groep N.V.9275– Nederlandse Onderneming
voor Energie en Milieu B.V.2423– Overige deelnemingen303279Totaal
deelnemingen van Nederlandse ondernemingen69 04465 497b
Deelnemingen in internationale instellingen2  –
Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling572515–
Internationale Ontwikkelingsassociatie5 6585 246–
Europese Investeringsbank485471– Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling166156– Aziatische Ontwikkelingsbank6256–
Aziatisch Ontwikkelingsfonds568516– Afrikaanse Ontwikkelingsbank3330–
Afrikaans Ontwikkelingsfonds313338– Inter-Amerikaanse
Ontwikkelingsbank158– Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank  –
Fonds voor Speciale Operaties5346– Internationale
Financieringsmaatschappij11389– Multilateraal Agentschap
voor Investeringsgaranties43– Inter-Amerikaanse
Investeringsmaatschappij65Totaal deelnemingen
in internationale instellingen8 0487 479Totaal77 09272 9761 Inclusief niet-converteerbare 6% cumulatief preferente aandelen
ad nominaal 58,8 miljoen (1996: 235 miljoen), exclusief preferente
converteerbare winstdelende aandelen ad nominaal 460 miljoen, waarop
nog een stortingsverplichting rust.2 De hier genoemde bedragen zijn saldi van deelnemingen en
verplichtingen.De waardestijging in 1997 ten opzichte van 1996 van de deelnemingen in
Nederlandse ondernemingen kan als volgt worden gespecificeerd:  Volumeveranderingen: –439–
N.V. Nederlandse Spoorwegen 706– Koninklijke Luchtvaart
Maatschappij N.V. –976– Alpinvest Holding N.V. –171–
Overige 2   Netto toename van de reserves: 530–
N.V. Luchthaven Schiphol 161– De Nederlandsche Bank
N.V. 114– N.V. Nederlandse Spoorwegen 175–
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 97– Nederlandse Waterschapsbank
N.V. 25– Roccade Informatie Groep N.V. 21–
Ultra Centrifuge Nederland N.V. 25– N.V. Verenigd Streekvervoer
Nederland –148– Overige 60   Waardeveranderingen: 3 482–
Koninklijke PTT Nederland N.V. 3 877– Nationale
Investeringsbank N.V. 368– Koninklijke Nederlandsche
Hoogovens en Staalfabrieken N.V. 54– Koninklijke
Luchtvaart Maatschappij N.V. 227– N.V. Bank Nederlandse
Gemeenten 67– De Nederlandsche Bank N.V. –1 318–
Overige 207   Diversen: –26–
Stockdividend Nationale Investeringsbank N.V. 14– Afboeking
goodwill N.V. SDU –32– Overige –8Totaal 3 547Toelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenDeelnemingen worden gewaardeerd tegen de geldende koers. Beursgenoteerde
aandelen zijn gewaardeerd tegen de beurskoers ultimo 1997. Dit betreft Koninklijke
Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V., Internationale Nederlanden
Groep N.V., Koninklijke PTT Nederland N.V., Nationale Investeringsbank N.V.
en Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.. De overige deelnemingen zijn
gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde. De intrinsieke waarde is berekend
aan de hand van de gepubliceerde jaarrekeningen van de desbetreffende ondernemingen.
De leningen zijn opgenomen onder balanspost B2.Bij de eerste opneming van deze deelnemingen in de Staatsbalans komt het
verschil tussen de verkrijgingsprijs en de nettovermogenswaarde ten gunste
of ten laste van het netto staatsvermogen. Bij vervreemding van deelnemingen
komt het verschil tussen de balanswaarde en de opbrengst ten gunste dan wel
ten laste van het netto staatsvermogen. Op de deelnemingen zijn de nog openstaande
stortingsverplichtingen in mindering gebracht.De belangrijkste mutaties betreffen:– De toename in de waarde van de deelneming van de Staat in het
kapitaal van de N.V. Nederlandse Spoorwegen wordt verklaard uit de kapitaaldotaties
van in totaal 173 miljoen en de toevoeging van 523 miljoen aan de
Egalisatierekening Investeringen van de van het Rijk ontvangen rijksbijdragen.– De stijging op de Amsterdamse effectenbeurs van de waarde van
het aandeel van de Koninklijke PTT Nederland N.V. van 65,90 ultimo 1996 tot
84,60 ultimo 1997 is de verklarende factor achter de toename in de waarde
van de deelneming van de Staat in deze onderneming.– De Nederlandsche Bank N.V. Toelichting op deelnemingen in internationale instellingenDe bedragen van deze deelnemingen zijn opgenomen voor de nominale waarde.Het betreft een categorie activa in vreemde valuta's, waarvan de balanswaarde
wordt berekend met behulp van de contante koersen van de desbetreffende valuta's
per balansdatum.In 1997 is de deelneming in het kapitaal van het Aziatische Ontwikkelingsfonds
en van het Afrikaanse Ontwikkelingsfonds verhoogd met US$ 65,6 miljoen
respectievelijk SDR 39,9 miljoen.De belangrijkste overige mutaties betreffen afname van de verplichtingen
als gevolg van onder meer verzilveringen van «notes» bij de Internationale
Ontwikkelingsassociatie (363 miljoen), het Aziatisch Ontwikkelingsfonds
(52 miljoen) en het Afrikaans Ontwikkelingsfonds (31 miljoen). B4 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996a.
Belastingen23 97025 155b. Overlopende activa3 7833 411c.
Vorderingen uit hoofde van contracten e.d.16 05716 307d.
Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen inzake langlopende
projecten7201 184e. Overige vorderingen2 9602 144Totaal47 49048 201a. BelastingenOnderstaande tabel geeft een overzicht van de belastingvordering.  1.
Kohierbelastingen: 13 420Nog
niet opgelegd (globale schatting):  – over 1996 en voorgaande
jaren 5 190– over 1997 8 230   2.
Niet-kohierbelastingen: 10 550Loonbelasting 2 440Omzetbelasting 3 920Accijnzen 2 000Successierechten 1 680Diversen 510Totaal 23 970b. Overlopende activaDe overlopende activa zijn:   19971996Winst
van De Nederlandsche Bank N.V.1 1061 208Winstafdracht
Koninklijke PTT Nederland N.V.407288Lopende rente op leningen
aan de Postbank N.V.8888Vordering uit hoofde van samenloop
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen met WSW-loon155161Diverse
vorderingen2 0271 666Totaal3 7833 411c. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d. waar tegenover
verplichtingen staanZie toelichting bij d. d. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projecten.Als vorderingen en verplichtingen zijn opgenomen de bedragen van langlopende
contracten inzake aanschaffingen van duurzame activa en terzake van uit te
voeren werken. De reeds gedane uitgaven zijn op de posten B4.c en C7.b in
mindering gebracht en opgenomen onder post B4.d.De bedragen van de posten B4.c en C7.b hebben voornamelijk betrekking
op het Ministerie van Defensie (7 884 miljoen) en het Ministerie van
Verkeer en Waterstaat (7 076 miljoen). e. Overige vorderingen   19971996Kasgeldleningen
en buy / sell-transacties1 0690Metaalwaarde munten
in omloop463449Inzake de centrale inning van lesgelden120142Sociale
Verzekeringsbank82292Ziekenfondsraad50148Diverse
vorderingen1 1761 113Totaal2 9602 144C Schulden C1 Munten in omloopDeze post omvat de nominale schuld uit hoofde van in circulatie gebrachte
munten. Het bedrag is exclusief de munten in handen van De Nederlandsche Bank
en de munten van de Staat in het muntdepot. Niet geconsolideerd is voor de
munten in de kassen van de ministeries. Deze maken deel uit van balanspost
B1 Chartale en girale betaalmiddelen. Met de toepassing van het ESR 1995 zijn
de verzamelaarsmunten niet langer als schuld gepassiveerd. Daarnaast is de
metaalwaarde van de munten niet langer gedesaldeerd in deze post opgenomen;
nu is deze post onder B4 geactiveerd. C2 Dutch Treasury CertificatesHet bedrag van de per balansdatum uitstaande schuld uit hoofde van DTC's
bedraagt 12,9 miljard. In de balans is de vooruitbetaalde rente van de
schuld in mindering gebracht. C3 StaatsobligatiesDe staatsobligaties zijn conform ESR 1995 gewaardeerd tegen marktprijzen.   19971996Verschil1.
Waardering tegen marktprijs379 110367 96711 1432.
Waardering tegen nominaal343 994331 77612 2183.
Verschil35 11636 191–1 075De toename van de schuldcategorie staatsobligaties met 11,1 miljard
gulden moet bezien worden in het licht van de waarderingsgrondslag. De mutatie
van 11,1 miljard kan gesplitst worden in een volumecomponent ter grootte
van 12,2 miljard en een prijscomponent van 1,1 miljard. De volumemutatie
omvat het beroep op de openbare kapitaalmarkt van de Staat (= saldo van
uitgifte en aflossing van staatsobligaties). Hierbij zij aangetekend dat de
prijsmutatie geen gevolgen heeft voor de EMU-schuld. De EMU-schuld luidt in
ESR-categorieën, doch uitdrukkelijk is bepaald dat voor de excessieve-tekortenprocedure
over de schuld in nominale termen gerapporteerd dient te worden. Voor de EMU-schuld
is dus de 344 miljard relevant. C4 Onderhandse StaatsleningenConform ESR 1995 zijn de onderhandse Staatsleningen tegen de nominale
waarde gewaardeerd. De balansmutatie betreft voornamelijk aflossingen. C5 Overige leningen op lange termijnDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996Leaseverplichtingen1 2911 542N.V.
Nederlandse Spoorwegen437463Nationaal Restauratiefonds278289Overige14087Totaal2 1462 381C6 Militaire pensioenenHet balansbedrag vertegenwoordigt de netto-contante waarde van de pensioenverplichtingen
van de Staat aan de (gewezen) militairen. C7 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19971996a.
Overlopende passiva19 67919 315b. Verplichtingen
uit hoofde van contracten e.d. waartegenover vorderingen staan16 05716 307c.
Overige schulden2 3522 412Totaal38 08838 034a. Overlopende passiva   19971996Lopende
interest van de staatsschuld18 54818 307Diverse
schulden1 1311 008Totaal19 67919 315b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d. waartegenover
vorderingen staan.Voor een toelichting wordt verwezen naar balanspost B4c. c. Overig   19971996Commissie
van de Europese Gemeenschappen674948Vakantie-aanspraak ambtenaren446429Investeringsfaciliteit
voor Oost-Europa191190Diverse schulden1 041845Totaal2 3522 412Voorwaardelijke verplichtingenIn lijn met het ESR 1995 maken voorwaardelijke verplichtingen, de zogenaamde
«contingent liabilities», geen onderdeel uit van het overzicht
van activa en passiva van de Staat. Kenmerk van dit type van verplichtingen
is dat voordat er een transactie plaatsvindt, eerst aan één
of meerdere voorwaarden voldaan moet worden. Een klassiek voorbeeld is garantieverlening
door de Staat bij exportkredieten.Gezien het beleidsmatige belang van garanties is aanvullende informatie
over door de Staat verleende garanties in tabel 12.2.3 gepresenteerd; uitgaven
en ontvangsten op door de Staat verstrekte garanties zijn in tabel 12.2.4
gepresenteerd. Tabel
12.2.3 Garanties: uitstaande risico en nieuwe machtigingen; in miljarden
guldens  Risico ultimo  Machtiging
tot het  verlenen van nieuwe garanties   199719981999199819991.Waarborg
Nederlandse Waterschapsbank8,06,15,0002.Garanties
Wet aansprakelijkheid kernongevallen35,035,035,0003.Garanties
deelneming Wereldbank8,18,17,8004.Garanties
aan De Nederlandsche Bank14,716,516,51,90,35.Exportkredietverzekering33,033,033,025,025,06.Garanties
deelneming Europese banken7,17,111,004,07.Garanties
huurwoningen33,318,38,3008.Garanties
geldleningen openbaar vervoer4,75,05,50,40,99.Overige
garanties (risico < 5 miljard)28,227,327,02,12,310.Totaal172,1156,4149,129,432,511.Totaal
in % BBP24,320,818,93,94,1Tabel
12.2.4 Uitgaven en ontvangsten op door de Staat verstrekte garanties;
in miljoenen guldens      Uitgaven   Ontvangsten   1997199819991997199819991.Exportkredietverzekering55,894,7319,8987,9675,0470,02.Borgstelling
kredieten Midden- en Kleinbedrijf45,445,752,131,728,528,53.Regeling
Bijzondere Financiering13,050,063,035,126,0244,04.Overige
garantieregelingen56,389,376,34,47,78,45.Totaal170,5279,7511,21059,1737,2750,912.3 Rijksbegroting naar economische categorieënIn tabel 12.3.1 zijn de uitgaven en ontvangsten van de Rijksbegroting
gegroepeerd naar economische categorieën. De economische categorieën
geven inzicht in de economische aard, zoals bijvoorbeeld consumptie en investeringen,
van de uitgaven en ontvangsten. Het ESR 1995 ligt ten grondslag aan de indeling
in macro-economische groepen. Tabel
12.3.1 Economische categorieën 1990–1999 1990199119921993199419951996199719981999Uitgaven208 019226 997231 807242 341244 876261 068227 762229 456260 916276 1401
Lopende uitgaven voor goederen en diensten (consumptieve bestedingen)31 89831 54932 99732 85031 88831 67233 25633 77636 86935 617           2
Rente, pacht en bijdragen in incidentele exploitatieverliezen van overheidsbedrijven22 85124 97226 65328 24928 98030 26630 06430 39830 93131 387           3
Inkomensoverdrachten aan andere sectoren dan de overheid27 98133 12631 70435 88432 31830 28932 60938 42439 16040 511           4
Inkomensoverdrachten binnen de sector overheid85 14492 40995 99499 02990 00889 14789 77393 28998 736101 604           5
Kapitaaloverdrachten aan andere sectoren dan de overheid6 1734 7353 7774 6474 7824 0183 7953 6054 9785 645           6
Kapitaaloverdrachten binnen de sector overheid6 4047 1016 9706 1416 1507 9495 8494 2394 5234 513           7
Investeringen3 1013 1283 1013 3373 8514 0083 9604 8234 7654 802           8
Financiële transacties24 46729 97730 61132 20446 89963 71928 45620 90241 39145 718           9
Aanvullende posten–––––––––4376 343           Ontvangsten164 474182 437183 790204 347201 899208 707192 458200 143213 822214 1991
Lopende ontvangsten voor goederen en diensten4 1174 2044 4254 9215 0154 9865 3505 3795 3564 424           2
Rente, pacht en andere opbrengsten van vermogen en van ondernemingsactiviteit13 35116 07215 94914 83913 58111 53210 83812 09710 7028 569           3
Inkomensoverdrachten van andere sectoren dan de overheid138 599154 138155 461164 004154 294154 708164 750171 807178 648186 879           4
Inkomensoverdrachten binnen de sector overheid1 6951 9372 3632 0751 8731 8822 0292 8826 1776 662           5
Kapitaaloverdrachten van andere sectoren dan de overheid2 1942 7942 4142 5233 3762 8104 0554 0893 4513 325           6
Kapitaaloverdrachten binnen de sector overheid1033582071 188562160346333323166           7
Desinvesteringen3503913153574034126174111 795527           8
Financiële transacties4 0652 5432 65614 44022 79532 2174 4733 1457 2781 792           9
Aanvullende posten––––––––921 855Saldo–43 545–44 560–48 017–37 994–42 977–52 361–35 304–29 313–47 094–61 941Aflossingen
en overige mutaties en correcties21 60625 45127 18129 65045 74429 38525 75118 25138 78443 441Financieringssaldo–21 939–19 109–20 836–8 3442 767–22 976–9 553–11 062–8 310–18 50013 HET CONVERGENTIEVERLOOP IN DE EUROPESE UNIE 13.1 InleidingDe Miljoenennota bevat dit jaar voor de laatste keer een bijlage met een
beschrijving van de in het Verdrag van Maastricht genoemde convergentiecriteria
en van de procedures ter bevordering van het convergentieproces. Tabel 13.2.1
bevat een overzicht van het convergentieverloop in de EU. De Kamer heeft tijdens
het debat over het Verdrag van Maastricht om een dergelijk jaarlijks overzicht
verzocht, opdat zij de voortgang met de convergentie in de aanloop naar de
derde fase van de EMU goed kon monitoren1. Met
de overgang naar de derde fase verliest een dergelijke bijlage zijn functie. 13.2 De convergentiecriteriaEen belangrijke voorwaarde voor het met succes kunnen voeren van een gemeenschappelijke
munt is dat de economieën van de deelnemende lidstaten voldoende naar
elkaar zijn toegegroeid en voldoende gezond zijn. Om dit te verzekeren is
in het Verdrag van Maastricht bepaald dat lidstaten voordat ze mogen toetreden
tot de derde fase van de EMU worden getoetst aan de hand van vier convergentiecriteria.Het inflatiecriterium bepaalt dat de inflatie niet meer dan 1,5%-punt
hoger mag zijn dan de inflatie van ten hoogste de drie lidstaten die wat betreft
prijsstabiliteit het best presteren.Het criterium voor de overheidsfinanciën bepaalt dat er geen sprake
mag zijn van een buitensporig tekort. In paragraaf 13.3 staat beschreven wanneer
dit het geval is.Het rentecriterium stelt dat de nominale kapitaalmarktrente niet meer
dan 2%-punt hoger mag liggen dan het niveau van ten hoogste de drie lidstaten
die wat betreft prijsstabiliteit het best presteren.Het wisselkoerscriterium bepaalt dat de munt van een land gedurende twee
jaar de normale marges van het wisselkoersmechanisme in acht heeft genomen,
zonder dat daarbij sprake is geweest van een devaluatie ten opzichte van een
munt van een andere lidstaat.De toetsing van de economische prestaties aan de convergentiecriteria
heeft plaatsgevonden in het eerste weekend van mei van dit jaar. Op grond
van de cijfers in de convergentietabel op de volgende pagina heeft de Europese
raad in de samenstelling van regeringsleiders en staatshoofden besloten dat
per 1 januari 1999 de derde fase van de Economische en Monetaire Unie van
start zal gaan met de volgende 11 lidstaten: België, Duitsland,
Finland, Frankrijk, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk,
Portugal, Spanje. Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken hebben aangegeven
voorlopig niet te willen toetreden. Ook Zweden wenst voorlopig niet toe te
treden en voldoet daarnaast niet aan alle criteria. Griekenland voldoet nog
niet aan de convergentiecriteria. Tabel
13.2.1 Convergentieverloop in de Europese Unie OverheidstekortOverheidsschuldInflatieLange
rente 199619971998199619971998199619971998199619971998Emu-referentiewaarde3336060602,52,7n.v.t.9,18,0n.v.t.Nederland2,20,91,377,171,468,61,41,82,36,25,55,1België3,22,11,7126,9122,2118,11,81,41,36,55,75,3Denemarken0,7–0,7–1,170,665,159,52,11,92,17,26,25,1Duitsland3,42,72,560,461,361,21,21,41,76,25,65,1Finland3,30,9–0,357,655,853,61,11,32,07,15,95,2Frankrijk4,13,02,955,758,058,12,11,21,06,35,55,1Griekenland7,54,02,2111,6108,7107,77,95,24,514,49,89,4Ierland0,4–0,9–1,172,766,359,52,21,22,87,36,25,4Italië6,72,72,5124,0121,6118,14,01,81,99,46,75,5Luxemburg–2,5–1,7–1,06,66,77,11,21,41,66,35,65,1Oostenrijk4,02,52,369,566,164,71,81,11,36,35,65,1Portugal3,22,52,265,062,060,02,91,82,28,65,65,4Spanje4,62,62,270,168,867,43,61,82,18,76,35,4Verenigd
Koninkrijk4,81,90,654,753,452,32,51,82,47,97,06,0Zweden3,50,8–0,576,776,674,10,81,91,58,06,55,7Bron: voor Nederlands overheidstekort en -schuld: Financiën; overig
cijfer materiaal: EC-prognoses voorjaar 1998.Overheidstekort: vorderingensaldo van totale overheid in %BBP.Overheidsschuld: bruto schuld van totale overheid in %BBP.Inflatie: procentuele stijging van de consumentenprijzen gemeten volgens
het geharmoniseerde indexcijfer van de Commissie.Referentiewaarde inflatie: het gemiddelde van de drie landen met de laagste
inflatie plus 1,5%-puntReferentiewaarde lange rente: het gemiddelde van de drie landen met de
laagste inflatie plus 2%-puntVoor de landen die begin 1999 zullen toetreden tot de laatste fase van
de Economische en Monetaire Unie verliezen de convergentie-criteria deels
hun waarde. Dit geldt in de eerste plaats voor het wisselkoerscriterium, omdat
de onderlinge koersen onlosmakelijk met elkaar verbonden zullen zijn. Ten
aanzien van het inflatie en rentecriterium geldt dat, hoewel ook binnen een
monetaire unie verschillen in inflatie- en lange rente kunnen bestaan, het
onwaarschijnlijk is dat deze verschillen erg groot zullen zijn. Het criterium
voor de overheidsfinanciën blijft echter ook in de derde fase van groot
belang (zie onder). 13.3 Procedures ter bevordering van het convergentieprocesMet de invoering van de gemeenschappelijke munt neemt de noodzaak van
economische convergentie en het belang van coördinatie van economisch
beleid verder toe. Daarom zijn de bestaande procedures ter bevordering van
het convergentieproces, te weten de multilaterale toezichtsprocedure en de
buitensporige tekortprocedure, in aanzienlijke mate versterkt. De afspraken
hierover zijn vastgelegd in het zogenaamde Stabiliteits- en Groeipact. Multilateraal toezicht en coördinatie van economisch
beleidHet institutionele kader voor het multilateraal toezicht en de coördinatie
van het economisch beleid wordt evenals nu het geval is, gevormd door de globale richtsnoeren voor het economisch beleid.In de globale richtsnoeren
wordt uiteengezet welke richting het economische beleid van de Unie als geheel
moet hebben. Hierbij wordt niet alleen aandacht geschonken aan budgettair
beleid, maar komen ook structureel economische onderwerpen aan de orde zoals
beleid gericht op het verbeteren van het functioneren van arbeidsmarkten en
productmarkten. In de globale richtsnoeren kunnen ook aanbevelingen aan de
individuele lidstaten worden gedaan. Het economische beleid van de lidstaten
moet passen binnen deze globale richtsnoeren.Een belangrijke schakel tussen de globale richtsnoeren enerzijds en het
macro-economische beleid van de individuele lidstaten anderzijds zijn de stabiliteitsprogramma's.
Lidstaten zijn onder de bepalingen van het Stabiliteits- en Groeipact verplicht
stabiliteitsprogramma's in te dienen en regelmatig te actualiseren. Deze programma's
bevatten onder andere een beschrijving van de budgettaire doelstellingen en
voornemens voor de middellange-termijn. Een centraal element in deze programma's
is een middellange-termijndoelstelling voor de begrotingssituatie van «nabij
evenwicht of een overschot». Aan de hand van deze programma's zal de
Ecofin de budgettaire ontwikkelingen in de lidstaten nauwgezet volgen. Als
de budgettaire ontwikkelingen slechter verlopen dan gepland, kan de Ecofin
een aanbeveling aan de betrokken lidstaat richten, waarbij de lidstaat gevraagd
wordt om het beleid aan te passen.Stabiliteitsprogramma's zijn sterk gericht op de budgettaire aspecten
van het macro-economisch beleid. Dit is niet verwonderlijk, omdat de monetaire
aspecten zoals inflatie, wisselkoers en rentes, meer dan voorheen buiten de
invloed van de nationale overheden komen te liggen. Lidstaten die de euro
nog niet invoeren blijven convergentieprogramma's indienen, met daarin ook
aandacht voor de monetaire convergentiecriteria. De buitensporige tekortenprocedureEen belangrijke aanvulling op het multilateraal toezicht is de zogenaamde
buitensporige-tekortenprocedure. Uitgangspunt van deze procedure is de juridisch
bindende afspraak dat lidstaten zogenaamde buitensporige tekorten dienen te
vermijden. Belangrijkste eis hierbij is dat het overheidstekort van een lidstaat
in principe beneden de drie procent moet liggen. In het Stabiliteits- en Groeipact
zijn gedetailleerde afspraken opgenomen over de procedure die gevolgd moet
worden als een lidstaat onverhoopt toch een buitensporig tekort heeft. Als
de betrokken lidstaat niet op tijd de benodigde actie voor correctie van het
tekort neemt, kan deze zware sancties tegemoet zien, waaronder hoge geldelijke
boetes (maximaal 0,5% BBP). 14 DE REGELS BUDGETDISCIPLINE 14.1 InleidingDe regels budgetdiscipline zijn ten opzichte van de regels zoals die fungeerden
tijdens de afgelopen kabinetsperiode op een aantal punten aangepast. De wijzigingen
zijn ingegeven door de adviezen van de Studiegroep Begrotingsruimte, zoals
verwoord in het tiende rapport van de Studiegroep, door het nieuwe Regeerakkoord
en door ervaringen uit de afgelopen kabinetsperiode. De meest in het oog springende
wijzigingen betreffen de periode gedurende welke de budgetdisciplinekaders
worden aangepast op basis van de ontwikkeling van de nominale component van
het bruto binnenlands product, het reserveren van de ruilvoetwinst en de sterkere
verankering in de uitgavenbeheersing van intensiveringen die gefinancierd
worden uit stijging van de lokale lasten. Tevens is het bereik van de regels
geactualiseerd. De afbakening is uiteengezet in annex 1. In annex 2 wordt
een toelichting gegeven op de bijstelling van de budgettaire kaders op basis
van de nominale ontwikkeling, op een aantal aspecten inzake het gebruik van
de eindejaarsmarge, op de uitgavenreserve, op intensiveringen met gevolgen
voor de lokale lastendruk en op statistische correcties van ijklijnen. 14.2 De geïntegreerde set regels budgetdiscipline I. Bereik en definities1. De regels budgetdiscipline hebben betrekking op de drie budgetdisciplinesectoren:
de Rijksbegroting in enge zin, de sociale zekerheid en de zorg. De regels
budgetdiscipline worden toegepast op de drie budgetdisciplinesectoren. Deze
sectoren worden in annex 1 nader gedefinieerd. Voor de Rijksbegroting in enge
zin worden deze regels vervolgens toegepast op de afzonderlijke begrotingen
met de daarbij behorende meerjarencijfers.2. De in guldens gemeten budgettaire kaders worden aangepast voor
mutaties in de deflator van het bruto binnenlands product (BBP).1 Voor elk van de drie budgetdisciplinesectoren zijn budgettaire
kaders vastgelegd (zie annex 1). Deze budgettaire kaders luiden in reële
termen.2 Voor toetsing van de feitelijke uitgavenontwikkeling
aan de kaders wordt gebruik gemaakt van de in guldens gemeten budgettaire kaders. Deze zijn gelijk aan de in reële termen gedefinieerde
budgettaire kaders, aangepast aan de algemene nominale ontwikkeling. Als maatstaf
voor de algemene nominale ontwikkeling wordt de prijscomponent van het bruto
binnenlands product (pBBP) gebruikt. De budgetdisciplinekaders voor het begrotingsvoorbereidingsjaar
worden vastgesteld bij het hoofdbesluitvormingsmoment in het voorjaar op basis
van het CEP en worden in augustus bijgesteld op basis van de MEV. Het kader
voor het lopende jaar wordt definitief vastgesteld bij Voorjaarsnota. Wijzigingen
in de pBBP van een jaar waarvoor de besluitvorming reeds is afgerond worden
niet meegenomen in de bijstelling van het kader voor het lopende jaar, noch
voor de bepaling van het kader voor het begrotingsvoorbereidingsjaar. Mutaties
uit hoofde van de feitelijke loon- en prijsontwikkelingen en overige nominale
bijstellingen moeten worden ingepast in het in guldens gemeten budgettaire
kader, in overeenstemming met het Regeerakkoord. Indien, in vergelijking met
de Regeerakkoordcalculaties, de prognose voor de algemene nominale ontwikkeling
ten tijde van de integrale besluitvorming over de collectieve uitgaven in
het voorjaar (het hoofdbesluitvormingsmoment) meer opwaarts of minder neerwaarts
afwijkt dan de prognose voor de nominale ontwikkeling van de netto-uitgaven,
worden de kaders op dat moment aangepast op basis van de nominale ontwikkeling
van de netto-uitgaven. Op basis van de inzichten uit de MEV worden de kaders
voor het voorbereidingsjaar geactualiseerd.3. De in guldens gemeten budgettaire kaders per sector –
in casu de zogeheten ijklijnen – fungeren als maatstaf voor de
bepaling van over- en onderschrijdingen in een budgetdisciplinesector.
Voor elk van de drie budgetdisciplinesectoren geldt dat de in guldens gemeten
budgettaire kaders als maatstaf fungeren voor de bepaling van over- en onderschrijdingen
in de desbetreffende budgetdisciplinesector. Voor de begrotingen binnen de
Rijksbegroting in enge zin fungeren de voor het begrotingsjaar vastgestelde
ramingen en de bijbehorende meerjarencijfers als maatstaf voor de bepaling
van over- en onderschrijdingen.4. Een overschrijding van de vastgelegde verplichtingenbedragen is
slechts toegestaan indien en voor zover de kaseffecten daarvan passen binnen,
respectievelijk opgevangen kunnen worden binnen, de voor het begrotingsjaar
afgesproken (kas)ramingen en de bijbehorende meerjarencijfers.II. Voorkomen van overschrijdingen5. Dreigende overschrijdingen dienen door passende en tijdige maatregelen
zoveel mogelijk te worden voorkomen.III. Signaleren van overschrijdingen6. Over- en onderschrijdingen worden tijdig aan de Minister van Financiën
en de ministerraad gemeld.IV. Compenseren van overschrijdingen7. Iedere overschrijding dient te worden gecompenseerd, met inachtneming
van gemaakte afspraken over eindejaarsmarges en compensatie over de jaren
heen. In het kader van de eindejaarsproblematiek kunnen binnen een begroting
tot een bepaalde omvang gelden van het ene naar het andere begrotingsjaar
worden geschoven. Deze zogeheten eindejaarsmarge bedraagt 1,0% van het (gecorrigeerde)
begrotingstotaal. De Rijksbegrotingsdelen van de sociale zekerheid en de zorgsector
hebben een eindejaarsmarge van 1,0%. Voorts is er een aantal meer specifieke
afspraken. Daarbij gaat het om de eindejaarsmarge voor de Homogene Groep Internationale
Samenwerking en voor het Infrastructuurfonds. In annex 2 wordt nader op de
eindejaarsmarge ingegaan. De fasering van compensatiemaatregelen kan voorlopen
op de fasering van de problematiek. Het is ook mogelijk dat de compensatie
in de tijd achterloopt, namelijk indien een parallelle fasering van compensatie-maatregelen
en problematiek redelijkerwijs niet mogelijk is en alle mogelijkheden voor
een regulier en doelmatig kasbeheer zijn uitgeput. Hiervoor wordt een bepaalde
termijn gehanteerd: in beginsel de duur van de kabinetsperiode.Wanneer voor bepaalde investeringen en/of investeringsachtige uitgaven
in de begrotingsvoorbereiding een verlaging van het budget in het eerstvolgende
begrotingsjaar en/of van de nabije meerjarencijfers wordt gecombineerd met
een in totaliteit even grote verhoging van de budgetten in verderaf gelegen
jaren, kan compensatie over de jaren heen worden toegestaan. Voorstellen voor
intertemporele compensatie worden in beginsel betrokken bij het hoofdbesluitvormingsmoment.
Mutaties van louter statistische aard blijven bij de toetsing van de feitelijke
uitgavenontwikkeling aan de budgettaire kaders buiten beschouwing. Voor een
toelichting op statistische correcties wordt verwezen naar annex 2.8. Overschrijdingen worden specifiek gecompenseerd. Specifieke
compensatie betekent voor de Rijksbegroting in enge zin compensatie in de
betrokken regeling of elders op de betrokken begroting. Specifieke compensatie
voor de sociale zekerheid en de zorgsector betekent compensatie in de betrokken
regeling/voorziening of elders in de desbetreffende budgetdisciplinesector.
Het ligt bij specifieke compensatie in de rede in eerste instantie compensatie
in de betrokken regeling/voorziening te zoeken. De bewindspersoon die verantwoordelijk
is voor het beleidsterrein waar de overschrijding zich voordoet, doet voorstellen
voor specifieke compensatie. Het kan voorkomen dat een bepaalde uitgave op
een begroting of in een budgetdisciplinesector is geraamd, maar dat de beleidsbeïnvloeding
daarvan niet berust bij de betreffende bewindspersoon. In dat geval zal de
eis van specifieke compensatie niet altijd toepasbaar zijn. Veeleer ligt dan
signalering en compensatie door de beleidsbeïnvloedende bewindspersoon
voor de hand. Een maatregel die door een minister wordt voorgesteld en die
zou leiden tot een verhoging van de lokale lasten, dient specifiek gecompenseerd
te worden. De compensatie dient zo te worden vormgegeven dat
de lokale lastenverzwaring niet optreedt. In de regel betekent dit dat de
compensatie ten goede komt aan de lokale overheden. Zie voor een toelichting
annex 2.9. Indien door de ministerraad wordt besloten dat specifieke compensatie
achterwege blijft, vindt generale compensatie plaats. In algemene zin
wordt onder generale compensatie verstaan, dat de compensatie wordt uitgebreid
tot andere begrotingen en/of andere budgetdisciplinesectoren. Bij de generale
compensatie van overschrijdingen op begrotingen gerekend tot de Rijksbegroting
in enge zin ligt allereerst compensatie binnen deze budgetdisciplinesector
in de rede. Voor de budgetdisciplinesectoren sociale zekerheid en zorg betekent
generale compensatie uitbreiding van de compensatie tot andere budgetdisciplinesectoren.
Een overschrijding die het gevolg is van ruilvoetproblematiek uit hoofde van
de macro-economische contractloonontwikkeling, behoeft niet specifiek binnen
één sector te worden gecompenseerd. Als de groei van de reële
uitgaven hoger uitvalt dan de ramingen bij Regeerakkoord, dan kan de ministerraad
bij het hoofdbesluitvormingsmoment besluiten om allereerst de uitgavenreserve
in te zetten om die hogere reële uitgaven geheel of gedeeltelijk te compenseren.
De mate van een eventueel ruilvoetverlies is daarbij een belangrijk criterium
voor toedeling van de uitgavenreserve aan één of meerdere budgetdisciplinesectoren.
Mocht een eventueel ruilvoetverlies, ook na aanwending van het beschikbare
deel van de uitgavenreserve en van meevallers binnen de betreffende sector(-en),
een overschrijding in één of meerdere budgetdisciplinesectoren
tot gevolg hebben, dan ligt het in de rede dat de ministerraad besluit om
onderlinge compensatie tussen de drie sectoren toe te staan.10. Meevallers mogen dienen als compensatie voor tegenvallers, maar
in principe niet voor beleidsintensiveringen. Een saldo van tegenvallers
boven meevallers op een begroting of binnen een budgetdisciplinesector dient
te worden gecompenseerd via ombuigingen. Over de aanwending van per saldo
meevallers op een begroting of in een budgetdisciplinesector besluit de ministerraad.
Voor zover er ten aanzien van bepaalde onderdelen van de begroting budgetteringsafspraken
zijn overeengekomen, geldt dat alle onder- en overschrijdingen op deze onderdelen
van de begroting als beleidsmatige mutaties worden aangemerkt. Indien er geen
budgetteringsafspraken zijn overeengekomen, geldt dat meevallers die voortvloeien
uit een aanwijsbaar efficiënt beheer van begrotingsgelden, eventueel
voor een deel, op de desbetreffende begroting kunnen worden aangewend. Hierover
dienen van geval tot geval afspraken te worden gemaakt. Annex 1: Afbakening budgetdisciplinesectorenA. De budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin heeft betrekking
op alle uitgaven en niet-belastingontvangsten van de Rijksbegroting die niet
tot de andere budgetdisciplinesectoren worden gerekend, inclusief het daarmee
samenhangende deel in aanvullende posten3. Tevens
vallen onder deze sector de bruto-afdrachten van de landbouwheffingen aan
de EU, die worden verantwoord op het landbouwegalisatiefonds-B.Uitgangspunt voor de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin
zijn de relevante uitgaven op de Rijksbegroting minus de relevante niet-belastingontvangsten
(nbo's). Als relevante uitgaven worden aangemerkt alle uitgaven die vallen
onder de bovenstaande afbakening, behoudens de studieleningen, de leen- en
depositofaciliteit, het nemen van deelnemingen en de uitgaven in het kader
van VAW/balansverkorting. Als relevante niet-belastingontvangsten worden aangemerkt
alle nbo's die vallen onder de bovenstaande afbakening, behoudens de gasbaten,
de winst DNB, verkopen van deelnemingen en nbo's die als collectieve last
worden aangemerkt. Voorts is niet relevant de mutatie in het FES-saldo. De
uitgaven en ontvangsten op de Rijksbegroting die betrekking hebben op sociale
zekerheid en zorg (inclusief het aandeel in de aanvullende posten) worden
buiten beschouwing gelaten.B. De budgetdisciplinesector sociale zekerheid heeft betrekking op
het totaal van uitgaven in die sector, zowel de uitgaven die lopen via de
Rijksbegroting als de premiegefinancierde uitgaven.Tot de sociale zekerheid op de Rijksbegroting worden gerekend alle uitgavenartikelen
voor sociale zekerheid, arbeidsmarkt- en arbeidsomstandighedenbeleid, alsmede
het aandeel van de aanvullende posten voor nominale ontwikkelingen dat daarmee
samenhangt.4 De uitgaven worden gesaldeerd met
de relevante ontvangstenartikelen. Tot het premiegefinancierde deel van de
sociale zekerheid worden gerekend AOW, ANW, WAO (inclusief eigen risicodragers),
WAZ, vangnet-ZW en WW (Wgf en AWF).C. De budgetdisciplinesector zorg heeft betrekking op alle uitgaven
en ontvangsten die in het Budgettair Kader Zorg (BKZ) worden meegenomen.Het BKZ omvat de aanvaardbare kosten die gefinancierd worden door de AWBZ,
de ZFW en de particuliere verzekeraars (deze laatste voor zover betrekking
hebbend op die voorzieningen die ook in het ZFW-verzekerd pakket zijn opgenomen),
alsmede de via de Rijksbegroting gefinancierde uitgaven die
tot de zorg worden gerekend. De ijklijn zorg omvat het langs collectieve weg
gefinancierde deel van het BKZ (AWBZ, ZFW, begrotingsgefinancierde zorg en
de omslagbijdrage WTZ). Indien er overschrijdingen ten opzichte van het BKZ-uitgavenkader
plaatsvinden, dan worden deze overschrijdingen en de aangebrachte compensatie
via een vaste rekenregel vertaald naar de reële uitgavenijklijn. Een
analoge benadering geldt voor onderschrijdingen.Eigen betalingen uit hoofde van eigen bijdragen en eigen risico's vallen
binnen het bereik van de regels budgetdiscipline. Maatregelen ter verkleining
van het AWBZ-pakket en van het ZFW-verzekerde pakket en het daarmee corresponderende
particulier verzekerde pakket zijn relevante mutaties voor de budgetdiscipline.Tot de zorg op de Rijksbegroting worden gerekend de uitgavenartikelen
Ouderenbeleid, Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire Zaken,
Inspectie Gezondheidszorg, Gehandicaptenbeleid, RIVM, Volksgezondheid algemeen,
Volksgezondheidbeleid, de adviesraden op volksgezondheidgebied, EWLW-banen,
Maatschappelijke opvang5, Vrouwenopvang5, Verslavingszorg5, Bijdrage
sectorfondsen plus het aandeel van de aanvullende posten dat hiermee samenhangt
in verband met nominale ontwikkelingen, gesaldeerd met de ontvangstenartikelen
die bij de bovengenoemde uitgavenartikelen horen, waaronder met name de ontvangstartikelen
Inspectie Gezondheidszorg, Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire
Zaken, Volksgezondheid algemeen, Medische Tuchtwet, Verrekening met Agentschap
CBG en RIVM.Annex 2: Toelichting op enkele specifieke onderwerpen
uit de regels budgetdiscipline 1. Bijstelling budgettaire kaders op basis van nominaleontwikkelingIn de begrotingssystematiek fungeren de uitgavenkaders als instrument
ter beheersing van de reële uitgaven van de collectieve sector. De reële
uitgavenkaders, zoals die bij of afgeleid van een Regeerakkoord worden opgesteld,
worden tijdens de kabinetsperiode aangepast op basis van nieuwe inzichten
in de algemene nominale ontwikkeling (pBBP).Strikt geredeneerd dient op elk moment dat het uitgavenkader wordt aangepast
rekening te worden gehouden met alle nieuwe inzichten over de algemene nominale
ontwikkeling. Dit kan evenwel tot gevolg hebben dat ook nieuwe inzichten over
reeds afgesloten jaren leiden tot bijstellingen van het kader voor het lopende
en voorbereidingsjaar (nacalculatie). Gegeven de begrotingssystematiek noodzaakt
een dergelijke ontwikkeling tot wijzigingen in de reële collectieve uitgaven.
Op het moment dat realisaties over de algemene nominale ontwikkeling zich
manifesteren, zijn de instrumenten die de overheid ter beschikking heeft om
zich aan te passen aan de nominale ontwikkeling (met name de loonontwikkeling)
voor een groot deel al uitgeput. Ingrijpen in de begroting als gevolg van
de in het verleden verkeerd ingeschatte algemene nominale ontwikkeling, belemmert
een stabiel en betrouwbaarheid financieel-economisch beleid van de overheid.
Fluctuaties en aanpassingen dienen waar mogelijk voorkomen te worden.Het bovenstaande overwegende is – in lijn met het advies van de
Studiegroep Begrotingsruimte – besloten, voor de bepaling van de kaders
nacalculatie achterwege te laten. De budgetdisciplinekaders voor het begrotingsvoorbereidingsjaar
worden vastgesteld bij het hoofdbesluitvormingsmoment in het voorjaar op basis
van het CEP en worden in augustus bijgesteld op basis van de MEV. Het kader
voor het lopende jaar wordt definitief vastgesteld bij Voorjaarsnota. De onderstaande
tabel licht een en ander met een voorbeeld toe.  CEP
'99MEV '00CEP '00MEV '01  989900989900990001990001Uitvoering
'99  nvt  nvt      Voorbereiding
'00                         Uitvoering
'00        nvt  nvtVoorbereiding
'01            Toelichting op de tabel:• De deflator voor het uitvoeringsjaar 1999 wordt vastgesteld bij
het hoofdbesluitvormingsmoment op basis van het CEP'99 (exclusief de nacalculatie
1998) en wordt nadien niet meer aangepast.• De deflator voor het voorbereidingsjaar 2000 wordt vastgesteld
bij het hoofdbesluitvormingsmoment op basis van het CEP'99 (exclusief de nacalculatie
1998) en wordt in augustus aangepast op basis van de MEV'00 (exclusief de
nacalculatie 1998 en nieuwe inzichten 1999).In lijn met het advies van de Studiegroep Begrotingsruimte wordt een eventuele
ruilvoetwinst bij het hoofdbesluitvormingsmoment – die zich voordoet
wanneer ten opzichte van de Regeerakkoordramingen de mutatie van de prijs
van het BBP de mutatie van de sectorspecifieke prijs overstijgt – gereserveerd
totdat meer zekerheid bestaat of deze ruilvoetwinst daadwerkelijk zal worden
gerealiseerd (bij MEV). 2. EindejaarsmargeDe eindejaarsmarge creëert de mogelijkheid binnen een begroting tot
een bepaalde omvang gelden van het ene naar het andere begrotingsjaar te schuiven,
ter voorkoming van een ondoelmatige besteding van middelen aan het einde van
het jaar.De eindejaarsmarge bedraagt 1% van het gecorrigeerde begrotingstotaal.
Voor de begrotingsfondsen FES, Infrastructuurfonds (ISF) en AOW-spaarfonds
geldt geen eindejaarsmarge omdat het saldo van ontvangsten boven uitgaven
per definitie kan worden meegenomen naar het volgende jaar (of de daarop volgende
jaren in het geval van het ISF). Voor het Gemeentefonds en het Provinciefonds
geldt ook geen eindejaarsmarge. De ontvangsten zijn volgens de Financiële-verhoudingswet
gelijk aan de uitgaven. De verplichtingen kunnen hiervan afwijken maar komen
altijd in latere jaren tot uitbetaling. Voor de Homogene Groep Internationale
Samenwerking geldt de afspraak dat onderuitputting tot maximaal 300 miljoen
mag worden meegenomen naar volgende jaren, waarbij een verdeelsleutel geldt
van 50%, 25%, 25%. Voor een overschrijding geldt een maximum van 100 miljoen.
Onderuitputting in de liquide middelen van agentschappen komt tot uitdrukking
in het saldo van agentschappen. Dit geldt ook voor onderdelen van het Rijk
die – zonder de status van agentschap – werken met een baten-lastenstelsel.
Het saldo van agentschappen is, evenmin als de leen- en depositofaciliteit,
relevant voor het uitgavenkader. Door bij het hoofdbesluitvormingsmoment de
plannen van agentschappen te toetsen, wordt de relatie met het EMU-tekort
in het oog gehouden.Voor bepaling van het gecorrigeerde begrotingstotaal wordt
uitgegaan van de uitgaven stand ontwerpbegroting.Voor de begrotingen van VWS en SZW geldt een eindejaarmarge voor het deel
Rijksbegroting in enge zin en het deel dat valt onder de kaders respectievelijk
sociale zekerheid en zorg. Er geldt geen eindejaarsmarge voor de totale budgetdiscipline
sector sociale zekerheid, noch voor het Budgettair Kader Zorg. Reden is dat
bij de sociale zekerheidsuitkeringen en de verstrekkingen in de zorgsector
decemberkoorts geen rol speelt.De hoogte van het feitelijk gebruik door de departementen van de eindejaarsmarge
wordt bepaald bij Voorlopige Rekening. De overgehevelde bedragen worden bij
de Voorjaarsnota aan de begrotingen toegevoegd. De definitieve omvang van
het feitelijk gebruik wordt bepaald op basis van de Slotwet (wat dus kan leiden
tot marginale mutaties bij de Vermoedelijke Uitkomsten).Gelijktijdig met het toevoegen bij Voorjaarsnota wordt, onder de veronderstelling
dat ook het komende jaar gebruik zal worden gemaakt van de eindejaarsmarge,
op een aanvullende post een ramingstechnische veronderstelling opgenomen.
De combinatie van de toevoeging aan de begrotingen en de ramingstechnische
veronderstelling, bewerkstelligt dat het totale uitgavenbeeld niet wijzigt.
Onderuitputting die optreedt na de Voorjaarsnota kan worden aangewend ter
realisatie van de taakstelling. 3. De uitgavenreserveDe uitgavenreserve bedraagt 1 miljard in 2002 en is bedoeld om onverwachte
tegenvallers in de sfeer van de reële uitgaven, met name als gevolg van
ruilvoetproblemen als gevolg van een hogere groei, (deels) op te kunnen vangen.
De uitgavenreserve heeft de vorm van extra ruimte onder het uitgavenkader
en belast het EMU-tekort. Voor 1999 is een tranche van 250 miljoen beschikbaar,
oplopend via 500 miljoen voor 2000 en 750 miljoen voor 2001 tot 1 miljard
voor 2002. 4. Intensiveringen met gevolgen voor lokale lastendrukIn de Nota Lokale Lastendruk en in de Monitor Lokale lasten heeft het
kabinet aangegeven dat «bij nieuw of geïntensiveerd rijksbeleid
de gevolgen voor de gemeentelijke uitgaven in beeld worden gebracht. Om te
voorkomen dat als gevolg van dit rijksbeleid de gemeentelijke lasten automatisch
stijgen, wordt in dat kader nadrukkelijk de mogelijkheid van een financiële
dotatie voor gemeenten overwogen.» Deze uitspraak sluit nauw aan bij
het gestelde in artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet. Daarin is
opgenomen dat indien beleidsvoornemens van het Rijk leiden tot een wijziging
van de uitoefening van taken of activiteiten door provincies of gemeenten,
aangegeven dient te worden welke de financiële gevolgen van deze wijziging
voor de provincies of gemeenten zijn. In de toelichting bij het desbetreffende
voorstel moet tevens worden aangegeven via welke bekostigingswijze de financiële
gevolgen voor de provincies of gemeenten kunnen worden opgevangen. Artikel
108, lid 3, van de Gemeentewet heeft alleen betrekking op medebewindstaken.
De regels omtrent compensatie van specifiek de medebewindstaken zijn in dit
artikel stelliger geformuleerd dan artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet.
Artikel 108, lid 3, van de Gemeentewet zegt dat de kosten, verbonden aan de
uitvoering van medebewindstaken door het Rijk aan de gemeenten worden vergoed.
De Provinciewet (artikel 105, lid 3) kent een vergelijkbare bepaling. 5. Statistische correctiesMutaties van louter statistische aard blijven bij de toetsing van de feitelijke
uitgaven aan de uitgavenkaders buiten beschouwing. Het uitgavenkader wordt
voor deze mutaties gecorrigeerd. De achtergrond van een statistische correctie
ligt veelal in een wijziging in de (financiële) vormgeving van beleid
ten opzichte van de situatie zoals oorspronkelijk neergelegd in het Regeerakkoord.
De gewijzigde vormgeving is van invloed op de hoogte van de netto-uitgaven
maar heeft doorgaans niet primair tot doel het collectieve voorzieningenniveau
te wijzigen. De mutatie in de netto-uitgaven heeft een technische karakter.
Het gaat om overboekingen tussen budgetdisciplinesectoren, financieringsverschuivingen
tussen Rijk en decentrale overheden (voor zover deze verschuiving gepaard
gaat met een wijziging in de financiering), financieringsverschuivingen tussen
de collectieve en particuliere sector en bruteringseffecten bij netto-netto
gekoppelde uitgaven. Voor het bepalen van de omvang van bruteringseffecten
bij netto-netto gekoppelde uitgaven wordt gebruik gemaakt van een integrale
correctiemethode. Aangrijpingspunt van deze methodiek is een vergelijking
tussen de ontwikkeling van het bruto-referentie minimumloon en de bruto-ontwikkeling
van de netto-netto gekoppelde uitkering. Een wijziging in deze verhouding
ten opzichte van de verhouding zoals deze gold bij Regeerakkoord, geeft reden
tot correctie van de ijklijn. TREFWOORDENREGISTERAgenda 2000 53, 267Agentschappen 71Allochtonen 26AOW-spaarfonds 11, 24Arbeidsaanbod 28, 29Arbeidsbemiddeling 32Arbeidskorting 38Arbeidskostenforfait 38Arbeidskostenontwikkeling 8Arbeidskosten 29Arbeidsmarktbeleid 18Arbeidsmarkt 8Arbeidsongeschiktheid 32Arbeidsparticipatie 25, 26, 31Arbeidspotentieel 26Arbeidsproductiviteit 18, 51Arbeidsvolume 21Arbeidsvoorwaarden 52Arbeidsvoorziening 32Automatische stabilisator 24Baten-lastenstelsel 70Bedrijfsvoering 69, 252Begrotingsbeleid 11Begrotingsindeling 66Begrotingsproces 22Behoedzame uitgangspunten 21, 42Belastinggrondslag 17Belastingherziening 57Belastingontvangsten 106Belastingstelsel 8, 10, 14, 17, 22, 29Belastinguitgaven 58, 113Beleidsonderzoeken 252Beleidsrelevante financieringstekort 60Benzineaccijns 36Bereikbaarheid 34Bouwstenennotitie 113BTW-compensatiefonds 79Budgetdiscipline 292Budgettaire ruimte 22Buitenlandbeleid 53Capaciteit 34Centra voor Werk en Inkomen 55Concurrentie 19, 33Conjunctuur 16Contractloonontwikkeling 43Contractloonstijging 20Convergentiecriteria 289Cultuur 49Decentrale overheden 255Decentralisatiebeleid 262Derivaten 266 Derving 114Dienstverlening 34Doelmatigheid 51, 56, 69Draagvlak 25Economische crisis 17Economische dynamiek 16Economische structuur18, 22, 33Effectieve arbeidsaanbod16Emissiegassen35EMU11, 19, 289EMU-schuldquote60EMU-tekort12, 25, 59Energiebelastingen39Energiebelasting35Eurokapitaalmarkt265Europese richtsnoeren voor arbeidsmarktbeleid29Europese Unie267Euro79Evaluatieonderzoek75Evenwicht op de begroting23Filevorming33Financiële informatiesystemen77Financiële transacties60Financiële verantwoording67Financiële-verhoudingswet261Fiscale beleid106Flexibiliteit20Fonds Economische Structuurversterking (FES)12, 23, 44Forfaitaire rendementsheffing39Fraudebestrijding54Gemeente- en provinciefonds50Gemeentefonds257Gemeentelijk belastinggebied259Gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid260Gemeentelijke milieuheffingen260Geneesmiddelensector56Grondslag39Heffingskorting29, 38Herintreders25Hoofdbeleidsterrein128Hoogconjunctuur21Ijklat103IJklatten voor de inkomsten45Inactiviteit21, 30Inbesteding78Inflatie18Informatie- en communicatietechnologie (ICT)37Infrastructuur13, 34, 48Inkomensverhoudingen9Inkomstenmeevallers22, 42, 45, 56, 103Intensiveringen9, 10, 13, 14, 47Interdepartementale beleidsonderzoeken69Investeringen20Inzetbaarheid29Jaarverslag69Japanse economie17Jeugdwerkloosheid27Joint Implementation en Clean Development35Kapitaalmarkt38Kengetallen73 Kennisinfrastructuur10Kennis37Keuringen32Kinderopvang8, 22, 27, 30, 47, 58Knip in de eerste schijf57Kwaliteitsimpulsen37Kyoto-afspraken35, 48Laaggeschoolde arbeid26Laagopgeleiden26Langdurige werkloosheid27Langetermijnstrategie20Lastenverlichting8, 12, 13, 16, 22, 29Leven lang leren37Levensverwachting31Lokale heffingen256Lokale lastendruk259Loonmatiging9Macro-methode114Marginale wig30Marktconformiteit52Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (MDW)11, 33Marktwerking33Meevallerformule22, 42Microlastenontwikkeling56Microlastenontwikkeling256Micro-methode115Milieudruk33Milieu9, 33, 48Millenniumprobleem64Nacalculeren43Natuurlijke werkloosheid18Nettobegrenzer53, 267Nieuwkomers25Normeringsmethode257OESO113Ombuigingen14Ombuigingsmaatregelen50Omroepbijdragen43Onderwijs9, 13, 33, 37, 47Oudedagsparaplu38Ouderen26Overheidsfinanciën10, 16Overheidsschuldquote24Overheidsschuld10, 24Pact voor Stabiliteit en Groei25Parkeerbeleid36Particuliere consumptie20Pensioenregelingen31Politie48Prijsinstrument33Primaire heffingsstructuur114Productiegroei18Productiviteitsstijging34Provinciefonds257Publiek-privatesamenwerking (PPS)35Reëel uitgavenkader12reële uitgavenkader43Reële uitgavenkaders42Rekeningrijden36 Replacement rate30Restwaarde278Resultaatgerichte sturingsmodel70Retributies260Rijkshuisvestingsstelsel64Risicodragend kapitaal38Ruilvoetproblematiek12Ruilvoetverlies23, 44Ruimtelijke economische structuur10Samenwerking77Schaalvergroting19Sociale cohesie8, 26Sociale infrastructuur50Sociale partners8, 30Sociale structuur9Sociale zekerheid8, 63Socialezekerheidsstelsel32Spaarloon33Specifiek inkomensbeleid49Specifiek werkgelegenheidsbeleid49Specifieke uitkeringen259Sport49Staatsbalans276Stabiliteits- en Groeipact13Stads- en streekvervoer34Stimuleringsmaatregelen 114Studiegroep Begrotingsruimte 292Tariefstructuur 38Tax expenditure 113Tegenvallerformule 23Tekortreductie 11Trendmatige begrotingsbeleid 42Uitgavenijklijnen 43Uitgavenmeevallers 44Uitgavenreserve 13, 44Uittredingsleeftijd 31Uittreedmogelijkheden 26Uitvoeringsorganisaties 32Vacatures 20, 33Veiligheid 48Vergrijzing 24, 30Vergroening 14, 57Verhaalsrecht AWBZ 56Vermogenseffecten 20Vermogensrendementsheffing 38Verticale toelichting 160Vestigingsplaatsfactoren 20Vestigingsplaats 17Vestigingswet Bedrijven 33VINEX-locaties 54Vrouwen 26VUT-regelingen 9Waterschappen 257Werken voor derden 79Werkgelegenheid 22Werkgelegenheidsgroei 16Werkhervattingskans 28Werkloosheid 18Wet financiering lagere overheid 265Wettelijk minimumloon 9 Wisselkoersrisico's 19Zorg 13, 50Zorgsector 64 LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN AAWAlgemene
ArbeidsongeschiktheidswetABWAlgemene BijstandswetAFBZAlgemeen
Fonds Bijzondere ZiektekostenAKWAlgemene KinderbijslagwetANWAlgemene
NabestaandenwetAOWAlgemene OuderdomswetARBVOArbeidsvoorzieningsorganisatieAWBZAlgemene
Wet Bijzondere ZiektekostenAWFAlgemeen WerkloosheidsfondsBAPOBevordering
Arbeidsparticipatie OuderenBBPBruto Binnenlands ProductpBBPprijsontwikkeling
van het Bruto Binnenlands ProductBIABeperking Inkomensgevolgen
ArbeidsongeschiktheidscriteriumBKBetalingskredieten (EU)BKZBudgettair
Kader ZorgBNPBruto Nationaal ProductBPMBelasting van
Personenauto's en MotorrijwielenBTWBelasting Toegevoegde WaardeBUZAMinisterie
van Buitenlandse ZakenBZKMinisterie van Binnenlandse Zaken en
KoninkrijksrelatiesCAOCollectieve ArbeidsovereenkomstCBACentrale
Bureaus ArbeidsvoorzieningCBGCollege Beoordeling GeneesmiddelenCBSCentraal
Bureau voor de StatistiekCEPCentraal Economisch PlanCOACentraal
Orgaan Opvang AsielzoekersCPBCentraal PlanbureauCUQCollectieve
uitgavenquoteDICODefensie Interservice CommandoDJIDienst
Justitiële InrichtingenDNBDe Nederlandsche BankDTC'sDutch
Treasury CertificatesDTODefensie Telematica OrganisatieECBEuropese
Centrale BankECUEuropean Currency UnitEFROEuropees
Fonds voor Regionale OntwikkelingEMUEconomische en Monetaire UnieEPEuropees
ParlementERMExchange Rate MechanismEUEuropese UnieEWLW(-banen)Extra
Werkgelegenheid voor Langdurig Werklozen; ook wel instroom-doorstroombanenFESFonds
Economische StructuurversterkingFORFiscale OudedagsreserveFSVFonds
Sociale VernieuwingFTE'sFull-time equivalentsFVFinanciële
VooruitzichtenGATTGeneral Agreement on Tariffs and TradeGBAGemeentelijke
Basisadministratie PersoonsgegevensGFGemeentefondsGOMGarantiefaciliteit
Opkomende MarktenhgIS (HGIS)homogene groep Internationale SamenwerkingHSLHoge
SnelheidslijnIBInkomstenbelastingIBGInformatie BeheergroepIBOInterdepartementaal
BeleidsonderzoekICCOInternationale Cacao-overeenkomstICESInterdepartementale
Commissie Economische StructuurI/D banenInstroom/DoorstroombanenIHSIndividuele
HuursubsidieIKRInvesteringskosten RijksdienstenINDImmigratie-
en NaturalisatiedienstIPOInterprovinciaal OverlegISInternationale
SamenwerkingISFInfrastructuurfondsJOZJaaroverzicht
ZorgKACEKenniscentrum Automatiseringsconsequenties van de EuroKLPDKorps
Landelijke PolitiedienstenLBLoonbelastingLISVLandelijk
Instituut Sociale VerzekeringenLSOPLandelijk Selectie- en Opleidingsinstituut
PolitieMARINMaritiem Research Instituut NederlandMDWMarktwerking,
Deregulering en WetgevingskwaliteitMECUMiljoenen ECUMEVMacro-Economische
VerkenningMILIEVMilieu en Economische VerzelfstandigingMKB-NederlandMidden-
en Kleinbedrijf NederlandMLOMicrolastenontwikkelingMLTMiddelllangetermijn
verkenningNAMNederlandse AardoliemaatschappijNBO'sNiet-Belasting
OntvangstenNIVRNederlands Instituut voor Vliegontwikkeling en
RuimtevaartNMANederlandse MededingingsautoriteitNOVEMNederlandse
Onderneming voor Energie en MilieuNWI'sNiet-Winstbeogende InstellingenOBOntwerp
BegrotingODAOfficial Development AidOECD (OESO)Organization
for Economic Co-Operation and DevelopmentOPLOverige Publiekrechtelijke
LichamenORETOntwikkelingsrelevante ExporttransactiesOSVOrganisatiewet
Sociale VerzekeringenOZBOnroerendezaakbelastingenPEMBAPremiedifferentiatie
en Marktwerking bij ArbeidsongeschiktheidsregelingenPFProvinciefondsPLAFINPlatvorm
Financiële InformatievoorzieningRARegeerakkoordRBHRegeling
Bijdragen HuurlastenREBRegulerende EnergiebelastingRIVMRijksinstituut
voor Volksgezondheid en MilieuRGDRijksgebouwendienstSEM
2000Sound and Efficient Management 2000SENOStichting Economische
Samenwerking Nederland en Oost-EuropaS&OSpeur- en OntwikkelingswerkSPAKSpecifieke
AfdrachtskortingSWABSamen Werken aan BereikbaarheidTBATerugdringing
Beroep op ArbeidsongeschiktheidTEN'sTrans-Europese NetwerkenTIBTransport
in BalansUSZOUitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid
en OnderwijsVAMILVrije Afschrijving Milieu-investeringenVAWVervroegde
Aflossing WoningwetleningenVBOVoorbereidend BeroepsonderwijsVINEXVierde
Nota Ruimtelijke Ordening ExtraVKVastleggingkredieten (EU)VK-compensatieVerenigd
Koninkrijk-compensatieVNGVereniging van Nederlandse GemeentenVNO-NCWVereniging
van Nederlandse Ondernemingen - Nederlands Christelijk WerkgeversverbondVOBVoorontwerp
Begroting (EU)VpBVennootschapsbelastingVUTVervroegde
UittredingVVTVVoorwaardelijke Vergunning tot VerblijfVWSMinisterie
van Volksgezondheid, Welzijn en SportWajongWet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
JonggehandicaptenWAOWet op de ArbeidsongeschiktheidsverzekeringWAZWet
Arbeidsongeschiktheidsverzekering ZelfstandigenWGFWachtgeldfondsWgrWet
gemeenschappelijke regelingenWIRWet op de InvesteringsrekeningWIWWet
Inschakeling WerklozenWKAWet Koppeling met AfwijkingsmogelijkheidWMLWettelijk
Minimum LoonWOZWet Waardering Onroerende ZakenWSFWet
op de StudiefinancieringWSWWet Sociale WerkvoorzieningWTOWorld
Trade OrganizationWTSWet Tegemoetkoming StudiekostenWTZWet
Tarieven ZiektekostenWVGWet Voorzieningen GehandicaptenWWWerkloosheidswetZBOZelfstandig
BestuursorgaanZFWZiekenfondswetZVOZiektekostenvoorziening
OverheidspersoneelZWZiektewetXNoot1Zie hiervoor ook het 7erapport van de Studiegroep Begrotingsruimte.XNoot1Kamerstukken II 1994/95, 23 900, nr. 22, bijlage 1.XNoot2Kamerstukken II 1995/1996 24 559, nr. 1.XNoot3Kamerstukken II, 1997/1998, 25 600 VI, nr. 41 respectievelijk 45.XNoot4Kamerstukken II, 1997/1998, 25 846, nr. 1.XNoot5Kamerstukken II 1997/98, 25 838, nr. 1.XNoot1Met «belastingen» worden in deze paragraaf zowel belastingen
als retributies bedoeld.XNoot2Het verschil tussen beide saldi betreft onder andere kas-transactieverschillen
en de financiële transacties.XNoot1Kamerstukken II, 1992–1993, 22 647 (R1437), nummer 44.XNoot1Zie ook de toelichting in annex 2.XNoot2Aan het begin van de kabinetsperiode worden de budgettaire kaders vastgesteld
op basis van de loon- en prijsontwikkeling zoals het CPB die raamt bij de
doorrekening van het Regeerakkoord. Daarbij wordt voor alle sectoren gerekend
met de voor die sectoren relevante loon- en prijsindicatoren. De kaders worden
vervolgens gedefleerd met de prijsontwikkeling van het BBP conform de doorrekening
van het Regeerakkoord.XNoot3De rijksbijdragen aan de sociale fondsen, het saldo van rentevergoedingen
aan en rentebetalingen van de sociale fondsen, de premiebijdragen, de uitgaven
op basis van de liquidatiewet invaliditeitswet en de anticumulatiebaten WSW
zijn vanuit een oogpunt van budgetdiscipline niet relevant. Deze uitgaven
en ontvangsten liggen in de sfeer van onderlinge betalingen tussen de begrotings-
en de premiesector. Tevens vallen de direct met de belastingontvangsten samenhangende
heffings- en invorderingsrente en de administratieve boeten buiten het bereik
van de regels budgetdiscipline.XNoot4Onder de sociale zekerheidsuitgaven worden ook gerekend die subsidies
op de SZW-begroting die direct kunnen worden gerelateerd aan beleidsdoelen
in de sociale zekerheid, alsmede de éénmalige bijdrage via de
SZW-begroting aan gemeentelijke sociale diensten ter oplossing van de milleniumproblematiek,
de uitgaven voor samenwerking Werk en inkomen en uitgaven voor de zogenaamde
asbestregeling.XNoot5Deze artikelen vallen met ingang van de Voorjaarsnota 1999 onder de zorg
op de Rijksbegroting. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl