Europese Conventie; Brief minister en staatssecretaris over de stand van zaken in de Conventie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28473, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-03-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28473 nr. 4

07-03-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamDE CONVENTIE: EEN TUSSENSTANDInhoudsopgave1. Inleiding2. Het verloop van de Conventie tot op heden2.1 Aanloop: Nice en Laken2.2 Plenaire vergaderingen en bijeenkomsten werkgroepen2.3 Belangrijke documenten2.4 Verandering karakter Conventie; pre-IGC?2.5 Werkwijze van het Praesidium en zijn voorzitter2.6 Actieve rol Nederland3. Institutionele architectuur; rol instellingen3.1 Nederlandse uitgangspunten: evenwicht en gelijkwaardigheid3.2 Voorzitterschap Europese Raad en overige voorzitterschappen3.3 Versterking positie van de Commissie3.4 Slagvaardig extern beleid3.5 Congres3.6 Praesidium Paper over instellingen3.7 Plenair debat over instellingen op 20 en 21 januari
jl.3.8 Planning praesidium4. Institutionele en grondwettelijke onderwerpen4.1 (Werkgroep) procedures en instrumenten(resultaten werkgroep: rechtsinstrumenten)(resultaten werkgroep: procedures)(visie Regering)4.2 (Werkgroep) Handvest Grondrechten en toetreding tot
EVRM(resultaten werkgroep Handvest Grondrechten en EVRM)(voorstellen praesidium: Handvest Grondrechten en EVRM)(visie regering)(een perspectief)4.3 (Werkgroep) Bevoegdheden(resultaat werkgroep bevoegdheden)(voorstellen praesidium)(visie regering)(een perspectief)4.4 Werkgroepen nationale parlementen en subsidiariteit(resultaten werkgroep nationale parlementen)(visie regering)(resultaten werkgroep subsidiariteit en visie regering)(een perspectief)4.5 Tweedeling verdrag5. Sociaal-economische onderwerpen5.1 (Werkgroep) Economische beleidscoördinatie(resultaat werkgroep economisch beleid)(visie regering)5.2 (Werkgroep) sociaal beleid.(resultaat sociaal beleid)(visie regering)6. Interne en externe veiligheid en andere aspecten van
extern beleid6.1 (Werkgroep) Extern beleid(resultaat werkgroep extern beleid: GBVB, externe vertegenwoordiging,
OS)(visie regering)6.2 (Werkgroep) Defensie; Europese Veiligheids en Defensiebeleid(resultaat werkgroep Defensie)(visie regering)Een kanttekening bij de werkzaamheden op het gebied van
extern beleid6.3 (Werkgroep) Justitie en Binnenlandse Zaken; vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheid(resultaat werkgroep JBZ)(visie regering)7. Vervolg van de Conventie7.1 Behandeling ontwerp-artikelen7.2 Timing Conventie en IGC7.3 Onderhandelingen; strategie en tactiek8. Maatschappelijk debat over de toekomst van EuropaBIJLAGE IOverzicht van de in de notitie aangehaalde documentenBIJLAGE IIOverzicht werkgroepen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28473Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 87 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 473Europese Conventienr. 4BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 maart 2003Graag bieden wij u hierbij de reactie aan op het verzoek van kamerlid
Timmermans tijdens de regeling van werkzaamheden van 4 februari 2002
inzake de stand van zaken in de Conventie.De Minister van Buitenlandse Zaken,J. G. de Hoop SchefferDe Staatssecretaris voor Europese Zaken,A. NicolaïDE CONVENTIE: EEN TUSSENSTANDEen overzicht van de stand van zaken in de Conventie na een jaarInhoudsopgave1.Inleiding3   2.Verloop van de Conventie tot op heden32.1. Aanloop: Nice en Laken3 2.2. Plenaire vergaderingen en bijeenkomsten
werkgroepen4 2.3. Belangrijke documenten4 2.4.Verandering karakter Conventie;
pre-IGC?5 2.5.Werkwijze van het Praesidium en
zijn voorzitter5 2.6.Actieve rol Nederland6    3.Institutionele architectuur; rol instellingen73.1. Nederlandse uitgangspunten: evenwicht
en gelijkwaardigheid7 3.2.Voorzitterschap Europese Raad
en overige voorzitterschappen83.3. Versterking positie van de Commissie9 3.4.Slagvaardig extern beleid10 3.5. Congres10 3.6.Praesidium Paper over instellingen11 3.7. Plenair debat over instellingen
op 20 en 21 januari jl.12 3.8. Planning Praesidium12    4.Institutionele en grondwettelijke onderwerpen134.1. (Werkgroep) procedures en instrumenten13 4.2. (Werkgroep) Handvest Grondrechten
en toetreding tot EVRM14 4.3. (Werkgroep) bevoegdheden154.4. (Werkgroepen) nationale parlementen
en subsidiariteit16 4.5. Tweedeling verdrag18   5.Sociaal-economische onderwerpen185.1.(Werkgroep) Economische beleidscoördinatie18 5.2.(Werkgroep) Sociaal beleid19    6.Interne en Externe veiligheid en andere aspecten van extern beleid216.1. (Werkgroep) Extern beleid21 6.2. (Werkgroep) Defensie; Europees
Veiligheids- en Defensiebeleid22 6.3.(Werkgroep) Justitie en Binnenlandse
Zaken; vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid23    7.Vervolg van de Conventie; korte vooruitblik247.1. Behandeling ontwerp-artikelen24 7.2. Timing Conventie en IGC257.3. Onderhandelingen; strategie en
tactiek26   8.Maatschappelijk debat over de toekomst van Europa261. InleidingIn maart vorig jaar is de Conventie over de Toekomst van Europa van start
gegaan. Inmiddels is de Conventie, in de woorden van voorzitter Giscard d'Estaing,
via de «luisterfase» en de «studiefase» overgegaan
in de «fase van voorstellen». In februari jl. zijn de eerste ontwerp-artikelen
voor het nieuwe verdrag door het praesidium van de Conventie voorgelegd aan
de plenaire vergadering. Daarop zijn meer dan 1000 amendementen ingediend.
De komende vijf maanden zal worden onderhandeld over alle ontwerp-artikelen
en de amendementen die daarop worden ingediend. Daarmee is een cruciale periode
aangebroken die komende zomer volgens het vigerende schema moet culmineren
in een eindresultaat. Het praesidium heeft de ambitie om een geheel compleet
ontwerp-verdrag te presenteren dat gedragen wordt door een brede consensus
onder de Conventie-leden.Het is daarom tijd voor een tussenbalans. In deze notitie wordt de stand
van zaken in de Conventie beschreven, alsmede het oordeel van de regering
over de wijze waarop en de richting waarin de Conventie zich beweegt.Het behoeft geen betoog dat de regering, gezien haar demissionaire status,
het niet passend acht geheel nieuwe beleidskeuzes te maken voor de Nederlandse
inzet in de Conventie. Uitgangspunt voor deze inzet zijn en blijven daarom
de notitie «Europa in de Steigers» (25 september 2002) en
het Benelux-memorandum (5 december 2002). Dat neemt echter niet weg dat
de dynamiek van de Conventie keuzes vergt van de huidige Nederlandse regering
omtrent inhoud, strategie en tactiek, haar demissionaire status ten spijt.
De regering wil dergelijke keuzes niet uit de weg gaan.De regering zal er naar streven de goede samenwerking met de Nederlandse
parlementaire vertegenwoordigers in de Conventie te continueren en de visies
op de verschillende onderwerpen in goed overleg met de Kamer te blijven ontwikkelen.Het is niet wel mogelijk binnen het bestek van deze notitie alle thema's
die aan de orde zijn in de Conventie uitvoerig te bespreken. Onderstaand worden
de belangrijkste onderwerpen besproken, alsmede de tot op heden bereikte resultaten.
Hierbij is tevens aangesloten bij de systematiek van voorbereidende werkgroepen
die het praesidium voor de Conventie heeft ingesteld. De rapportage van de
werkgroepen spreekt regelmatig van «consensus». Deze term wordt
breed gehanteerd in de rapportage in de zin van een «algemene gelijkheid
van opvattingen» en hoeft dan ook geenszins unanimiteit te betekenen.
Waar de resultaten van de werkgroepen intussen verwerkt zijn in de voorstellen
van het praesidium voor verdragsartikelen – bijvoorbeeld in het geval
van het Handvest Grondrechten en de kwestie van de bevoegdheden – wordt
ook daaraan een korte beschouwing gewijd. Over de voorstellen voor verdragsartikelen
en de door de regering voorgestelde amendementen daarop wordt de Kamer, telkens
wanneer zij aan de orde zijn, separaat geïnformeerd. Zij worden in deze
«tussenstand» niet apart behandeld.2. Het verloop van de Conventie tot op heden2.1 Aanloop: Nice en LakenIn de «Verklaring betreffende de Toekomst van de Unie» bij
het Verdrag van Nice (december 2000) werd opgeroepen tot een breed en diepgaand
debat over de toekomst van de Unie. Dit debat diende zich te concentreren
op een viertal thema's: de bevoegdheidsafbakening tussen de Unie en de lidstaten,
de status van het Handvest Grondrechten, de vereenvoudiging van de verdragen
en de rol van nationale parlementen. De Verklaring van Laken (december 2001),
waarin het mandaat voor de Conventie is geformuleerd, heeft deze thema's vervolgens
in 52 vragen nader uitgewerkt en geplaatst in het teken van het streven naar
meer democratie, transparantie en efficiëntie in de Unie. De Verklaring
van Laken schetst bovendien de mogelijkheid van een «Grondwet voor de
Europese burgers». Het slotdocument dat de Conventie dient te presenteren,
moet conform de Verklaring van Laken ofwel verschillende opties bevatten met
vermelding van de steun waarop deze konden rekenen, ofwel aanbevelingen in
geval van consensus.Dit brede mandaat wordt door de Conventie op maximale wijze geïnterpreteerd.
De werkzaamheden van de Conventie in de afgelopen twaalf maanden laten zien
dat de lat in de praktijk nog hoger is gelegd. Er wordt gewerkt aan een grondwet
voor de Europese Unie, waarbij het geheel van de bestaande verdragen op de
schop wordt genomen. Niet alleen de institutionele artikelen over het functioneren
van de Unie, maar ook het geheel van de beleidsbepalingen wordt daarbij onder
de loep genomen. Een verdragsherziening van een dergelijk formaat is zonder
precedent in de geschiedenis van de Europese integratie.2.2 Plenaire vergaderingen en bijeenkomsten werkgroepenDe Conventie is tot nu toe veertien keer in plenaire zitting bijeen gekomen.
Daarnaast zijn er elf werkgroepen actief geweest, waarvan sommige inhoudelijke
beleidsterreinen bestrijken (zoals Sociaal Beleid, Economisch Beleid, Extern
beleid en Defensie, alsmede Justitie en Binnenlandse Zaken) en andere zich
hebben beziggehouden met institutionele c.q. grondwettelijke thema's (Rechtspersoonlijkheid,
Subsidiariteit, Handvest Grondrechten, Nationale Parlementen, Complementaire
Bevoegdheden en Vereenvoudiging van het rechtsinstrumentarium). Het laatst
beschikbaar gekomen werkgroep-rapport (Sociaal Beleid) is in de plenaire vergadering
van de Conventie van 6 en 7 februari jl. besproken.2.3 Belangrijke documentenEen belangrijk richtinggevend document vormt het «geraamte»
voor een ontwerp-verdrag dat het praesidium in november vorig jaar
aan de plenaire vergadering heeft voorgelegd. Dit document bevat een geannoteerde
inhoudsopgave voor het nieuwe verdrag. Beoogd is hiermee de structuur voor
het nieuwe verdrag te schetsen. De structuur wordt in twee delen weergegeven:
een constitutioneel deel en een beleidsgedeelte. Het «geraamte»
dient als «kapstok» waaraan concrete verdragsartikelen in de loop
van de Conventie worden opgehangen. De indeling is overigens niet in beton
gegoten: bij de invulling van de eerste zestien verdragsartikelen heeft het
praesidium zich al genoodzaakt gezien op sommige punten af te wijken van de
aanvankelijk voorziene indeling van artikelen. Nederland heeft in de Conventie
het indicatieve karakter van het «geraamte» benadrukt: indien
de resultaten van de werkgroepen en/of de discussie in de plenaire vergadering
van de Conventie daartoe aanleiding gaven, dan dient de verdragsstructuur
te worden aangepast.De eindrapporten van de elf werkgroepen zullen
in het verloop van de Conventie, naar het voorkomt, een belangrijke rol spelen.
Daar waar conclusies gebaseerd zijn op consensus in de betreffende werkgroep
zullen deze hun weg (moeten) vinden naar de tekst voor een ontwerp-verdrag.
Op grond van de werkgroep-rapporten kunnen derhalve al de contouren worden
gezien van wat wellicht de eerste resultaten van de Conventie
worden. Er bestaat bijvoorbeeld brede overeenstemming onder de leden van de
Conventie over het geven van rechtspersoonlijkheid aan de Europese Unie. Daarnaast
is er veel steun de huidige pijlerstructuur als zodanig te doen verdwijnen.
Ook bestaat er overeenstemming over het betrekken van nationale parlementen
bij de subsidiariteitscontrole door middel van een zogenaamd «early
warning system».Naast het «geraamte» en de eindrapporten van de werkgroepen
zijn er ook nog andere documenten die in de Conventie een belangrijke rol
spelen. Allereerst verdient het Benelux-memorandum,
dat op 5 december 2002 aan de Kamer is gestuurd en waarover tijdens het
Algemeen Overleg met de Kamer op 11 december 2002 over de Europese Raad
van Kopenhagen is gesproken, vermelding. De landen van de Benelux hebben met
dit memorandum beoogd een institutionele architectuur te schetsen voor de
toekomstige Unie (zie hierna). De ideeën en voorstellen uit het Benelux-memorandum
hebben ruime aandacht gekregen, zowel binnen als buiten de Conventie. Het
document vormt een referentiepunt voor een groep van gelijkgezinde Conventie-leden.De Commissie heeft in december jl. een Mededeling «Vrede, vrijheid en solidariteit voor de Europese
Unie» het licht doen zien over de institutionele architectuur
van de Unie. Dit document vertoont veel raakvlakken met het Benelux-memorandum.
Daarnaast heeft Commissie-voorzitter Prodi door een aantal experts een ontwerp-verdrag
laten opstellen (het zogenaamde «Penelope-project»).In het rijtje van sleutel-documenten mag zeker niet onvermeld blijven
de Frans-Duitse bijdrage (januari 2003) over de
institutionele architectuur die bij gelegenheid van de viering van de veertigste
verjaardag van het Elysee-verdrag is uitgekomen.2.4 Verandering karakter Conventie; pre-IGC?In de notitie «Europa in de Steigers» werd reeds aangegeven
dat de resultaten van de Conventie waarschijnlijk richtinggevend zullen zijn
voor de Intergouvernementele Conferentie die volgt op de Conventie. Gezien
de wijze waarop het praesidium de Conventie stuurt, is deze waarschijnlijkheid
vrijwel zekerheid geworden. Dat deze inschatting breed wordt gedeeld, blijkt
onder meer uit het feit dat verschillende lidstaten (Frankrijk, Duitsland,
Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje, België en Griekenland) inmiddels
ministers hebben aangewezen als hun regeringsvertegenwoordiger. Door velen
in de Conventie wordt openlijk de ambitie uitgesproken dat in de Conventie
besluiten worden genomen op belangrijke punten; besluiten die in de IGC niet
meer openstaan voor onderhandeling. Ook de Nederlandse regering is van mening
dat het wenselijk is dat onderwerpen waarover de Conventie een werkelijke
consensus heeft bereikt dienen als vertrekpunten voor de IGC. Het is echter
nog te vroeg om met zekerheid te stellen, dat de Conventie een integraal ontwerp-verdrag
zal opleveren dat op algehele consensus berust. Het onderhandelingsproces
over de ontwerp-artikelen is amper begonnen. Het valt niet uit te sluiten
dat op een aantal cruciale punten geen werkelijke consensus bereikt wordt
en de Conventie dus opties zal moeten aanbieden onder vermelding van de steun
waarop deze kunnen rekenen. Het mandaat van de Conventie laat die mogelijkheid
als gezegd uitdrukkelijk open.2.5 Werkwijze van het Praesidium en zijn voorzitterHet praesidium van de Conventie drukt een sterk stempel op het verloop
van de werkzaamheden. De agenda van de Conventie, zowel inhoudelijk als
procedureel, wordt in belangrijke mate door het praesidium vastgesteld. Zoals
hierboven reeds gesteld, vormt het «geraamte» voor een ontwerp-verdrag
een document dat in sterke mate de discussie stuurt. Het Penelope-project
van de Commissie heeft daaraan (vooralsnog) geen tegengewicht kunnen bieden.De introductie van de eerste ontwerp-artikelen
laat zien dat ook hier de rol van het praesidium pregnant is. De artikelen
worden weliswaar voorbereid door het secretariaat van de Conventie; zij worden
echter vervolgens onderworpen aan een lang en uitputtend onderhandelingsproces
tussen de 12 leden van het praesidium, alvorens te worden voorgelegd aan de
plenaire vergadering van de Conventie. Dit plaatst de landen die geen vertegenwoordiger
in het praesidium hebben (waaronder Nederland) in een achterstandspositie,
zeker gezien de korte termijn (één week) voor het indienen van
amendementen. De regering heeft via de regeringsvertegenwoordiger in de aanbiedingsbrief
aan het praesidium bij de amendementen op de eerste zestien ontwerp-artikelen
de Nederlandse zorg uitgesproken over deze procedure. Hij heeft daarbij gepleit
voor ruimere termijnen voor het indienen van amendementen en voor meer gelegenheid
tot discussie van ingediende amendementen, hetzij in een daartoe op te richten
werkgroep, hetzij door het houden van extra plenaire vergaderingen. Ook heeft
de regeringsvertegenwoordiger aangegeven dat Nederland zich het recht voorbehoudt
in een later stadium terug te komen op eerdere artikelen, indien later voorgestelde
ontwerp-artikelen daartoe aanleiding zouden geven. Tot slot is onder de aandacht
gebracht dat het voor de planning van de werkzaamheden essentieel is dat het
praesidium duidelijker aangeeft wanneer welke ontwerp-artikelen zullen worden
voorgelegd en besproken. Dat geldt in het bijzonder voor de artikelen over
de rol van de instellingen. In de ontmoeting op 24 februari jl. tussen
de RAZEB en vice-voorzitter Dehaene zijn door de minister deze zorgen ook
naar voren gebracht. Tot op heden heeft dit in ieder geval geleid tot de inroostering
van twee extra debatten op 5 en 27 maart, waarschijnlijk voorgezeten
door de vice-voorzitters, waarin de leden van de Conventie nader van gedachten
kunnen wisselen over de (amendementen op de) ontwerp-artikelen, zo werd tijdens
de plenaire bijeenkomst op 27 en 28 februari jl. duidelijk gemaakt. Ook
is tijdens deze plenaire een schematisch overzicht gegeven van de inhoudelijke
en procedurele planning voor de komende maanden.Een krachtig optredend praesidium verdient waardering. Een Conventie met
105 leden en hun plaatsvervangers – die zich moeten buigen over een
zo complexe zaak als het schrijven van een nieuw verdrag voor de Unie –
heeft behoefte aan sturing. Wel moet goed voor ogen worden gehouden dat de
plenaire vergadering van de Conventie soeverein is en uiteindelijk beslist.
Daarbij is van belang dat zich aftekenende meerderheden of substantiële
minderheden worden gerespecteerd. Dat lijkt tot op heden niet altijd het geval:
zo blijft voorzitter Giscard vasthouden aan de instelling van een Congres,
terwijl een overgrote meerderheid van de Conventie-leden zich tegen een dergelijke
nieuwe instelling heeft uitgesproken. Naar het oordeel van de regering kan
de Conventie alleen succesvol zijn wanneer de procedures garanderen dat de
inzichten van alle leden in het eindresultaat tot hun recht komen.2.6 Actieve rol NederlandNederland speelt een actieve rol in de Conventie. Een belangrijk vehikel
daarbij vormt de samenwerking met de Benelux-partners.Zoals hierboven gesteld, heeft het op 6 december van vorig jaar
uitgebrachte Benelux-memorandum aandacht en veel steun gekregen. De Benelux-landen
hebben voorts in januari jl. een gezamenlijke reactie gegeven op de Frans-Duitse voorstellen voor een institutionele architectuur van de Unie.
Ook deze reactie kreeg van diverse landen steun. De kernboodschap van het
Benelux-memorandum is het benadrukken van het belang van de communautaire
benadering. Daarbij wordt het evenwicht tussen de instellingen gehandhaafd
en de gelijkwaardigheid van de lidstaten gewaarborgd. Centraal in de voorstellen
staat de versterking van de Commissie. Als de instelling die het algemeen
belang behartigt en als hoedster van het verdrag speelt de Commissie een cruciale
rol in het bewaren van coherentie. In een Unie van 25 of meer lidstaten is
deze bundelende kracht van groot belang.De Benelux-samenwerking krijgt gestalte door frequente contacten op het
niveau van regeringsleiders, ministers, regeringsvertegenwoordigers en op
ambtelijk niveau. Hierbij worden standpunten en strategieën onderling
afgestemd. Daarnaast hebben de Benelux-landen regelmatig bijeenkomsten met
gelijkgezinde lidstaten (zoals Portugal, Finland, Griekenland, Oostenrijk
en Ierland) en de kandidaat-lidstaten (zoals Tsjechië, Hongarije, Estland,
Letland, Cyprus, Malta). Bij veel landen bestaat sympathie voor de ideeën
uit het Benelux-memorandum. Met hen wordt getracht punten van overeenstemming
te identificeren en de inzet op deze punten in de Conventie te coördineren,
zonder blokvorming ten opzichte van (grote) lidstaten na te streven. Een belangrijke
bondgenoot is ook de Commissie. Zoals reeds aangegeven bestaat er veel overeenstemming
tussen het gedachtegoed van het Benelux-memorandum en de door de Commissie
ingenomen standpunten. Ook met de Commissie hebben de landen van de Benelux
daarom intensief overlegd.Naast het Benelux-kader maken de Nederlandse regering en haar vertegenwoordiger
gebruik van talrijke bilaterale contacten, teneinde
steun te winnen voor de Nederlandse standpunten.Er vindt tevens regelmatig overleg plaats tussen de Nederlandse regeringsvertegenwoordiger
en de overige Nederlandse Conventie-leden. Waar mogelijk wordt gezamenlijk
opgetrokken. Verschillende amendementen zijn op de eerste 16 ontwerp-verdragsartikelen
gezamenlijk ingediend.De leden van het parlement die deelnemen aan de Conventie hebben een staand
aanbod voor ondersteuning, waar gewenst en mogelijk, door de ambtelijk staven
van de departementen. Hiervan is een aantal malen gebruik gemaakt; de regering
hoopt deze praktijk te continueren. Dat neemt evenwel niet weg dat elk lid
een eigen verantwoordelijkheid heeft en volgens een eigen mandaat opereert.3. Institutionele architectuur; rol instellingen3.1 Nederlandse uitgangspunten: evenwicht en gelijkwaardigheidHet neteligste onderwerp in de Conventie tot op heden is de rol van de
instellingen. Hoewel in de plenaire slechts eenmaal over dit onderwerp is
gesproken en het praesidium nog geen concrete voorstellen heeft gedaan, krijgt
dit onderwerp en marge van de Conventie veel aandacht.Als leidraad voor het standpunt van Nederland geldt dat het nieuwe verdrag
zowel het evenwicht tussen de instellingen als de gelijkwaardigheid tussen
de lidstaten dient te waarborgen. Deze uitgangspunten liggen ten grondslag
aan de notitie «Europa in de steigers» en het Benelux-memorandum
en gelden onverminderd.Voor het evenwicht van de instellingen moet de communautaire methode als
uitgangspunt blijven gelden. Dat impliceert de noodzaak van versterking
van de instellingen met het accent op de Commissie. De gelijkwaardigheid van
de lidstaten is met namen in het geding waar het gaat om de wijze waarop de
Commissie wordt samengesteld en het voorzitterschap wordt geregeld.Deze uitgangspunten zijn onder druk komen te staan door zowel het «geraamte»
van voorzitter Giscard als bijdragen van enkele grote lidstaten (Frans/Duitse
en Brits/Spaanse institutionele voorstellen), die op sommige punten ook door
kleinere lidstaten (Denemarken op het punt van het vaste voorzitterschap van
de Europese Raad) ondersteund lijken te worden. Veel voorstellen staan haaks
op het Benelux-memorandum. Zo wordt het huidige bestel van de Unie vervangen
door een quasi-presidentieel stelsel met aan de top de (permanente) «president»,
te weten de voorzitter, van de Europese Raad. In de kern beogen de voorstellen
de positie van de Europese Raad te versterken, in het bijzonder t.o.v. de
Commissie, hetgeen de institutionele balans verstoort. De voorstellen verzwakken
bovendien de democratische legitimiteit, omdat de «president»
geen verantwoording verschuldigd is aan een parlementair lichaam. Andere voorstellen
komen overigens wel overeen met de positie van Nederland: versterking van
de positie van de Commissie als uitvoerder; uitbreiding van medebeslissingsrecht
van het Europees Parlement en de instelling van een «Europese Minister
van Buitenlandse Zaken» (de personele fusie van de hoge Vertegenwoordiger
en de Commissaris voor Externe Betrekkingen, de zogenaamde «dubbelhoed»).Hieronder wordt nader ingegaan op de thema's waarop de discussie zich
tot op heden heeft geconcentreerd.3.2 Voorzitterschap Europese Raad en overige voorzitterschappenHet voorzitterschap van de Europese Raad trekt de meeste aandacht in het
debat over de instellingen. De wijze waarop het voorzitterschap van de Europese
Raad (en de overige raden) wordt geregeld, is van groot belang voor het institutioneel
evenwicht in een toekomstige Unie. De Europese Raad heeft het afgelopen decennium
onmiskenbaar aan invloed gewonnen. Dat proces wordt in het «geraamte»
van Giscard en de Frans-Duitse voorstellen doorgezet en vastgelegd in de Europese
grondwet: de Europese Raad zal de dominante instelling worden; diens voorzitter
krijgt een prominente rol. Dit zal noodzakelijkerwijs leiden tot een verzwakking
van de Commissie. Deze zal van een zelfsturend en onafhankelijke politieke
kracht verworden tot een afhankelijk ambtelijk secretariaat.Ook in een uitgebreide Unie dient rotatie naar het oordeel van Nederland
en gelijkgezinden een belangrijke functie te houden, in het bijzonder bij
het voorzitterschap van de Europese Raad. Rotatie kent immers vele voordelen;
regelmatig een nieuwe, politieke impuls; binnenlandspolitieke zichtbaarheid
van de Europese integratie; leerproces voor de nationale administraties; eenheid
van aansturing; geen lange gebondenheid aan een voorzitter die tegenvalt.
Deze voordelen mogen niet verloren gaan en zullen in de komende discussies
wederom voor het voetlicht moeten worden gebracht. De regering wil het gevoelen
van onvermijdelijkheid («de groten wilden het nu eenmaal zo»)
met deze argumenten bestrijden.Gezien de coalitie van grote landen die zich vormt tegen voortzetting
van de bestaande rotatie van het voorzitterschap van de Europese Raad kan
er niet op worden gerekend dat het door de Benelux ingenomen standpunt zal
prevaleren. Steun van gelijkgezinde (kandidaat-) lidstaten en de Commissie
voor de Benelux-ideeën is hard nodig. De bezwaren tegen de vaste voorzitter
moeten daarom helder worden belicht: hij is democratisch niet gelegitimeerd,
hij leidt tot institutionele competitie en extra bureaucratie
en hij gaat onvermijdelijk ten koste van de positie van de Commissie en van
de invloed van de kleinere lidstaten. In het externe vlak vormt hij een gezicht
teveel: de hem toegedichte taken kunnen beter door de voorzitter van de Commissie
en de personele fusie van de Hoge Vertegenwoordiger en de Commissaris Externe
Betrekkingen worden vervuld.Wat het voorzitterschap van de Algemene Raad en de vakraden betreft is
Nederland bereid verder mee te denken over een variant op het huidige systeem,
zoals ook in het Benelux-memorandum al is aangegeven. Voorwaarde voor het
uiteindelijke systeem is dat elementen van roterend voorzitterschap behouden
blijven. Nederland heeft zich tot op heden niet geschaard onder de voorstanders
van het idee van «team-presidencies». De regering denkt dat afstemming
tussen de voorzitters moeilijk zal zijn (interne afstemming in één
lidstaat onder huidig systeem blijkt voor sommige landen al geen sinecure).
Daarnaast is niet onbelangrijk dat de keuze voor «team-presidencies»,
voorstanders van een vaste voorzitter voor de Europese Raad mogelijk in de
kaart speelt. In de praktijk zal juist de president van de Europese Raad de
coördinerende rol in de Unie op zich moeten gaan nemen. Het aantal voorstanders,
met name onder de kandidaat-lidstaten, voor het idee van «team-presidencies»
neemt toe; deze landen menen dat dit model de enige resterende kans is ooit
een (deel-) voorzitterschap te verwerven. In de discussie is ook wel eens
naar voren gebracht de gedachte een nauwere samenwerking tussen drie opeenvolgende
voorzitterschappen – een soort versterkte trojka – te bewerkstelliggen
als een methode om de continuïteit te vergroten. Daartoe is door de Europese
Raad van Sevilla (juni 2002) een eerste aanzet gegeven.De discussie over het voorzitterschap van de (Europese) Raad zal naar
verwacht pas in het eindspel van de Conventie leiden tot een compromis. Het
is ook denkbaar dat dit onderwerp zelfs pas in de IGC tot een oplossing wordt
gebracht. Nederland zal in de komende tijd, gezamenlijk met de talrijke gelijkgezinde
Conventie-leden, een ferme opstelling kiezen. Die opstelling dient zich echter
niet te beperken tot het afwijzen van andermans voorstellen. Er zal creatief
gewerkt worden aan constructies de nadelen van het huidige systeem (en die
zijn er, zeker in een uitgebreide Unie, ontegenzeggelijk) op te vangen onder
behoud van de voordelen. Degenen die een president van de Unie afwijzen, dienen
verenigd een geloofwaardig alternatief te presenteren. Daar ligt de komende
tijd een belangrijke uitdaging.3.3 Versterking positie van de CommissieUitgangspunt voor Nederland is dat de Commissie behouden moet blijven
als een onafhankelijke en collegiale instelling die het algemeen belang belichaamt,
de gelijke behandeling van lidstaten garandeert en de coherentie van beleid
waarborgt.Versterking van de rol van de Commissie is essentieel. Niet omdat, zoals
nog al eens wordt gesteld, de Commissie meer rekening houdt met de belangen
van de kleinere lidstaten. Wel omdat de Commissie als intermediair tussen
alle lidstaten, groot en klein, en als hoedster van de verdragen steeds het
gemeenschappelijke belang als uitgangspunt neemt voor beleid en wetgeving.
En omdat alleen een sterke, onafhankelijke Commissie in staat is lidstaten
te wijzen op de consequenties van hun beleid (vergelijk waarschuwingen met
betrekking tot Stabiliteits- en Groeipact).Hoewel meerdere lidstaten propageren dat het «geraamte» van
Giscard en de Frans-Duitse voorstellen geen afbreuk doen aan de positie van
de Commissie, is naar het oordeel van Benelux het tegendeel waar.
Nederland zal daarom onverminderde steun uit blijven spreken voor een door
het Europees Parlement gekozen voorzitter van de Commissie; exclusief initiatiefrecht
voor wetgeving; exclusief recht van uitvoering van Europese regelgeving (nu
formeel nog gedeeld met de Raad); nadrukkelijker rol van de Commissie bij
het realiseren van nauwere coördinatie van het economisch beleid van
de lidstaten in het kader van de Globale Richtsnoeren voor het Economisch
Beleid (GREB).Wat de samenstelling van de Commissie betreft,
spreekt het Benelux-memorandum een voorkeur uit voor de in Nice overeengekomen
regeling; tot 27 lidstaten levert elke lidstaat een Commissaris, op termijn
zal een «kleinere» Commissie worden samengesteld op basis van
een systeem van egalitaire rotatie. Dit systeem waarborgt de gelijkwaardigheid
van lidstaten. Binnen de Conventie is onder de kleinere lidstaten en de kandidaat-lidstaten
een sterke stroming die pleit voor het vasthouden aan het beginsel van één
Commissaris per lidstaat, ook in een Unie van 27 of meer landen. Met name
voor de nieuwe lidstaten is deze commissaris een belangrijk symbool van hun
verworven lidmaatschap. Nederland is gevoelig voor deze argumenten, doch ziet
tevens een bezwaar. Een grote Commissie zal op termijn ongetwijfeld leiden
tot hiërarchisering en uitholling van de collegialiteit, waarbij het
denkbaar is dat juist de kleinere lidstaten onvoldoende aan hun trekken komen.
Nederland is echter bereid verder na te denken over deze kwestie.3.4 Slagvaardig extern beleidOver de wens van meer samenhang en slagkracht in het externe beleid bestaat
overeenstemming. Over de wijze waarop niet. Belangrijke voorwaarden voor verbetering
zijn meer coherentie tussen intern en extern beleid, tussen GBVB en communautair
extern beleid, de beschikbaarheid en inzet van middelen en zo veel mogelijk
met één stem te spreken.De Benelux meent dat een personele fusie tussen de Hoge Vertegenwoordiger
en de Commissaris Externe Betrekkingen (Europese Minister van Buitenlandse
Zaken, ook «dubbelhoed» genoemd) deze voorwaarden vervult. Van
belang is dat deze functionaris zowel stevig verankerd is, bij voorkeur als
vice-president, in de Commissie als tegelijkertijd een sterke relatie houdt
met de Raad. Zo kan hij «overeind» blijven naast de fungerende
voorzitter van de Europese Raad en de Commissie-voorzitter. Hij zou over een
(niet-exclusief) recht van initiatief voor GBVB en EVDB moeten beschikken
en worden belast met de externe vertegenwoordiging voor GBVB en EVDB vraagstukken.
Er is onder de leden van de Conventie veel steun voor het creëren van
deze functie; over de wijze waarop de functionaris zitting neemt in de Commissie
en de Raad is nog geen overeenstemming bereikt3.5 CongresConventie-voorzitter Giscard zet (nog steeds) in op een Congres van Europese
volkeren. In het Frans-Duitse papier wordt voorgesteld dat «zonder een nieuwe instelling te creëren», euro-
en nationale parlementariërs een dialoog kunnen voeren, bijvoorbeeld
in een jaarlijks debat over de Staat van de Unie in de vorm van een Congres.
Deze bijeenkomsten zouden in Straatsburg moeten plaatsvinden en worden voorgezeten
door de voorzitter van het Europees Parlement. Dit voorstel impliceert toch
de oprichting van een nieuwe instelling. Nederland is er geen voorstander
van. De instelling van een Congres vergroot de complexiteit van de Unie zonder
te zorgen voor duidelijke meerwaarde. Het vertroebelt het onderscheid tussen
de eigen, maar verschillende verantwoordelijkheden die nationale parlementen
en het Europese Parlement hebben. In de Nederlandse visie controleren nationale
parlementen vooraleerst hun regeringen in de Raad; zij vullen voorts het Europees
Parlement aan, waar dit geen of onvoldoende democratische controle kan uitoefenen
op deelterreinen van het Europese beleid. Nederland ziet meer in het versterken
van de COSAC-samenwerking. Een grote meerderheid heeft zich in de Conventie
tegen het instellen van een Congres gekeerd, vooralsnog houdt voorzitter Giscard
vast aan dit idee. Hem staat onder meer voor ogen dat niet een Conventie (zoals
velen willen) maar het Congres een rol zou kunnen spelen bij toekomstige verdragswijzigingen.3.6 Praesidium Paper over instellingenHet praesidium heeft begin januari een discussienota gepresenteerd over
de rol van de instellingen. Daarin worden drie criteria genoemd voor een toekomstige
institutionele inrichting; effectiviteit, transparantie en democratische legitimiteit.
Eveneens wordt als uitgangspunt wordt genomen dat alle instellingen moeten worden versterkt. Per instelling worden verschillende
mogelijkheden genoemd voor versterking.De nota kent een aantal opvallende elementen en omissies.Inzake het Europees Parlement ontbreken voor
Nederland belangrijke aspecten zoals uitbreiding van het medebeslissingsrecht
en een versterkte verantwoordingsplicht van de leden van de Commissie, zowel
individueel als gezamenlijk, ten opzichte van het Europees Parlement.Wat de Raad betreft, wordt conform de staande
Nederlandse positie uitbreiding van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid
voorgesteld, zonder overigens specifieke terreinen te noemen. Ook wordt in
overweging gegeven de stemmenweging van de Raad zoals in het Verdrag van Nice
geregeld te vervangen door een systeem van «double majority» (50%
lidstaten en 50% EU-bevolking).Geen voorstellen worden gedaan ter versterking van de positie van de Commissie. Volstaan wordt met voorstellen op welke wijze
de samenstelling van de Commissie die afwijken van de strikt egalitaire rotatie
zoals overeengekomen in Nice. In het papier ontbreken derhalve voor Nederland
zeer belangrijke aspecten als exclusief recht van initiatief voor wetgeving
en uitvoering en versterking van de rol van de Commissie bij de uitvoering
van het sociaal-economische beleid.Met betrekking tot de Europese Raad wordt
onder meer voorgesteld besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in te
voeren. Nederland is daarvan geen voorstander; de Europese Raad dient geen
pseudo-wetgever te worden. De Europese Raad is er voor om impulsen voor de
ontwikkeling van de Unie te geven en algemene politieke beleidslijnen vast
te leggen. Het paper gaat niet in op het «gevoelige» onderwerp
van het Voorzitterschap van de Europese Raad, noch andere Raden.Het praesidium stelt tot slot vast dat de uitbreiding het Hof van Justitie nog zwaarder zal belasten. Met het oog daarop wordt
onder meer in overweging gegeven de verbeteringen van het verdrag van Nice
die mogelijk niet direct kunnen worden toegepast, omdat daarvoor nog een unaniem
Raadsbesluit aan vooraf moet gaan, in het nieuwe verdrag op te nemen. Nederland
staat daar welwillend tegenover.De regering onderschrijft de zorgen van het praesidium over de toenemende
belasting van het Hof van Justitie. Niet alleen de uitbreiding van de Unie
(o.a. meer vertaalwerkzaamheden) zal leiden tot meer werklast voor
het Hof, maar ook de nieuwe werkterreinen van het Hof, met name strafrecht
en asiel en migratie, en de implicaties van de mogelijke opneming van het
Handvest in het verdrag zijn daarop van invloed. De regering is met name bezorgd
over de huidige gemiddelde duur van de behandeling van prejudiciële vragen
(22.7 maanden) op de nationale rechtsgang. De regering vraagt daarvoor aandacht
in de Conventie-werkgroep over het Hof en doet voorstellen voor oplossingen.3.7 Plenair debat over instellingen op 20 en 21 januari
jl.Het praesidium papier en de toen juist verschenen Frans Duitse-voorstellen
stonden centraal in het plenaire debat over de instellingen. Tijdens het debat
wezen vrijwel alle sprekers op het belang van behoud van evenwicht tussen
de instellingen. Hierbij werd gesteld dat de principes gelijkheid, transparantie,
democratie en efficiëntie centraal moeten staan.Een grote getalsmatige meerderheid van de sprekers wees het voorstel voor
een vaste voorzitter van de Europese Raad af. Sommige tegenstanders van een
vaste voorzitter erkenden ook nadelen te zien van het roterend voorzitterschap.
Als mogelijk oplossing werden wel «team-precidencies» bepleit.
De voorzitter Giscard wuifde zorgen over concurrentie tussen de voorzitter
van de Commissie en een vaste voorzitter van de Europese Raad weg: de twee
waren «assez eloignés» en een dergelijke strijd had zich
ook in verleden nooit voorgedaan.Ook andere thema's werden besproken in het debat. Daarbij werd dikwijls
geïntervenieerd langs de lijnen van het Benelux-memorandum. Met betrekking
tot de Commissie werd door de meerderheid opgemerkt dat deze haar rol als
motor van de Unie moet blijven vervullen. In een uitgebreide Unie is een sterke
Commissie essentieel. Het initiatiefrecht van de Commissie en de rol van de
Commissie bij het toezicht op naleving van regelgeving en als hoedster van
het verdrag werden met name genoemd. Veel kandidaat-lidstaten gaven aan groot
belang te hechten aan het principe van één Commissaris per lidstaat.
Ook werd gesproken over de verkiezing van de voorzitter van de Commissie door
het Europees Parlement. Sommigen pleitten voor gekwalificeerde meerderheid
en anderen wezen dat juist af. Ook de gedachte van een kiescollege van nationale
en euro-parlementariërs werd een aantal keren naar voren geschoven. Uitbreiding
van het medebeslissingsrecht van het Europees Parlement gekoppeld aan besluitvorming
met gekwalificeerde meerderheid van de Raad worden omschreven als hoofdregel
van besluitvorming, waarbij vaak ook «double majority'» (50% lidstaten
en 50% Europese bevolking) werd genoemd.3.8 Planning praesidiumHet praesidium is voornemens tijdens de komende Conventie-sessies (die
in frequentie worden opgevoerd) telkens één instelling te bespreken
op basis van een discussie-papier waarin alle opties vermeld staan. Volgorde
is waarschijnlijk die van het verdrag (Europees Parlement, Raad, Commissie,
Hof van Justitie en pas als laatste de Europese Raad). Dat roept de vraag
op naar een afsluitende gezamenlijke behandeling omdat het instellingendebat
nu juist ook gaat over een evenwichtige relatie tussen die instellingen. Op
zijn vroegst zijn de ontwerp-artikelen over de instellingen te verwachten
in april.4. Institutionele en grondwettelijke onderwerpen4.1 (Werkgroep) procedures en instrumentenDoel van de werkgroep «Vereenvoudiging» was tweeledig: allereerst
het inzichtelijker maken van de verschillende rechtsinstrumenten en ten tweede
het aanbrengen van een duidelijker hiërarchie van normen van de rechtsinstrumenten
in het verdrag. Vervolgens heeft de werkgroep de procedures voor regelgeving
aan een nader onderzoek onderworpen.(resultaten werkgroep: rechtsinstrumenten)De werkgroep beveelt aan dat de ongeveer 15 instrumenten waar de Unie
momenteel over beschikt, worden verminderd. Dit heeft geresulteerd in drie
niveaus van rechtsinstrumenten:– Wetgevingsinstrumenten: deze regelen de hoofdzaken van een materie.
Het betreft wet (vergelijk huidige verordening) en kaderwet (vergelijk huidige
richtlijn)– Gedelegeerde rechtsinstrumenten: hierbij wordt de wet of kaderwet
uitgewerkt, binnen het kader van de door de wetgever omschreven delegatie.
Dit instrument moet vermijden dat de wetgever zich op te gedetailleerd niveau
met de inhoud van een regeling bezighoudt. Aan de gedelegeerde instrumenten
wordt ook een vorm van controle door de wetgever verbonden, bijvoorbeeld een
«call-back»-procedure. Dit instrument zou de naam moeten krijgen
van «verordening».– Uitvoeringsinstrumenten; hierbij moet gedacht worden aan regelingen
die thans onder comitologie tot stand komen.Deze instrumenten zouden zowel in de (huidige) eerste pijler als in de
(huidige) derde pijler moeten worden toegepast. Tweede-pijler-instrumenten
zouden worden vervangen door zgn. besluiten.De wetgever moet zelf in staat zijn om te bepalen welk instrument in een
bepaald geval toegepast moet worden. Met andere woorden, in het tweede of
beleidsdeel van het verdrag wordt niet «wet» of «kaderwet»
voorgeschreven, maar «maatregelen». De werkgroep heeft aanbevolen
de methode van open coördinatie op te nemen in het constitutionele deel
van het verdrag.(resultaten werkgroep: procedures)Op het gebied van de procedures stelt de werkgroep de volgende vereenvoudigingen
voor:– codecisieprocedure: in alle gevallen wordt uitgegaan van gekwalificeerde
meerderheidsbesluitvorming. De Raad en het EP besluiten op gelijke voet. Dit
zou de algemene wetgevingsprocedure moeten worden;– samenwerkingsprocedure: deze wordt thans alleen nog maar gebruikt
op EMU-gebied en wordt vervangen door de medebeslissingsprocedure of door
de raadplegingsprocedure;– instemmingsprocedure; deze wordt voorbehouden aan goedkeuring
van verdragen die gevolgen hebben voor interne wetgeving;– enkele wijzigingen van de begrotingsprocedure.(visie Regering)De uitkomsten van de werkgroep werden breed gedragen en zijn inmiddels
voor een belangrijk deel door het praesidium neergelegd in een aantal concept-artikelen
van het constitutionele deel van het verdrag.De regering is in het algemeen tevreden over de uitkomsten van de werkgroep.
Het terugdringen van het aantal rechtsinstrumenten en procedures bevordert
de transparantie van de Unie. De gedetailleerdheid van regelgeving
kan door een goed gebruik van gedelegeerde rechtsinstrumenten worden teruggedrongen.
Van belang is hierbij wel op welke wijze de delegatie vorm wordt gegeven in
het verdrag. De Nederlandse visie op de methode van open coördinatie
is opgenomen onder paragraaf 5.2.4.2 (Werkgroep) Handvest Grondrechten en toetreding tot
EVRMEen werkgroep heeft zich gebogen over de toekomstige rol van de grondrechten
in de Unie. Deze werkgroep was belast met het onderzoeken van de consequenties
van diverse mogelijkheden van integratie van het Handvest Grondrechten in
het verdrag en van de consequenties van een eventuele toetreding van de Unie
tot het EVRM.(resultaten werkgroep Handvest Grondrechten en EVRM)Hoewel deze vragen technisch-inventariserend van aard waren, leidde de
voorzitter het daarheen, dat de werkgroep concrete aanbevelingen aan de Conventie
heeft gedaan over de wijze van integratie van het Handvest. De inhoudelijke
bepalingen van het Handvest stonden niet ter discussie. Het Handvest is immers
reeds vastgesteld als politieke verklaring, met instemming van de Europese
Raad. Wel zijn voorstellen geformuleerd voor een aanpassing van de zgn. horizontale
bepalingen ervan. Deze geven de context aan waarin de grondrechten moeten
worden gelezen en toegepast. Het gaat dan onder meer om de relatie tussen
het Handvest en de bevoegdheidsverdeling tussen de Unie en de lidstaten, de
doublures met bestaande verdragsbepalingen en de verhouding tot het EVRM.
Ook het onderscheid tussen rechten en beginselen wordt preciezer benadrukt:
beginselen worden ten uitvoer gelegd door nadere Unie-wetgeving en eerst bij
de uitleg daarvan spelen de beginselen een rol. Zij zouden dus geen zelfstandig
«recht» behelzen. Een aanduiding van afzonderlijke bepalingen
als zulke beginselen zou volgens de werkgroep moeten worden overgelaten aan
de rechtspraak van het Hof, mede aan de hand van een toelichting op het Handvest.De werkgroep beveelt aan het Handvest juridisch verbindend te maken. De
wijze waarop dat moet gebeuren (in het verdrag zelf of in een protocol) wordt
overgelaten aan de Conventie.Wat betreft de toetreding van de Unie tot het EVRM stelt de werkgroep
voor een bepaling op te nemen die een toetreding mogelijk maakt. De werkgroep
gaat niet in op de modaliteiten daarvan, zoals eventuele voorbehouden en verklaringen
en de toetreding tot de protocollen bij het EVRM. Dat wordt overgelaten aan
de Unie-wetgever die over een daadwerkelijke toetreding besluiten moet nemen.(voorstellen praesidium: Handvest Grondrechten en EVRM)Het praesidium heeft naar aanleiding van de uitkomsten van de werkgroep
voorgesteld een titel over de grondrechten op te nemen in het constitutioneel
deel van het verdrag. Het voorgestelde ontwerp-artikel 5 stelt dat het Handvest
«een integrerend deel» vormt van de Europese Grondwet. Het zal
worden opgenomen in het constitutionele deel van het verdrag of in een aangehecht
protocol. Hiermee staat wel vast dat het praesidium voor ogen staat dat het
Handvest juridisch verbindend wordt. Voorts stelt het praesidium voor een
bepaling op te nemen die het mogelijk maakt dat de Europese Unie toetreedt
tot het EVRM. Deze bepaling geeft een rechtsbasis in het verdrag voor een
later besluit van de Raad en het Europees Parlement over toetreding.Een zeer grote meerderheid in de Conventie steunt de voorstellen van het
praesidium. Voor hen is een Grondwet zonder juridisch verbindende grondrechten
ondenkbaar. In het huidige krachtenveld staat Nederland inzijn
stellingname samen met het VK. Hierbij is wel van belang dat het eindverslag
van de werkgroep uiteindelijk werd onderschreven door alle deelnemers, waaronder
de Nederlandse en het VK dat daarin op regeringsniveau was vertegenwoordigd.(visie regering)De regering heeft in haar notitie «Europa in de steigers»
verwoord dat het Handvest een politieke verklaring zou moeten blijven. Er
zou wel een verwijzing naar het Handvest kunnen worden opgenomen in het nieuwe
verdrag, mits het Handvest daarmee niet tot materieel Europees recht wordt
waaruit directe aanspraken van burgers jegens de overheid kunnen voortvloeien.
Toetreding van de Europese Unie tot het EVRM riep volgens de regering een
aantal belangrijke vragen op, zoals in gelijke zin werd besproken met de Kamer
tijdens het Europadebat naar aanleiding van de motie Verhagen c.s. over dit
onderwerp. Het gaat dan met name om het dilemma van een dubbele rechtsgang
(Hoven van Luxemburg en Straatsburg) en de mogelijk daaruit voortvloeiende
rechtsonduidelijkheid. Hiervoor zou een duidelijke oplossing gevonden moeten
worden.(een perspectief)De aanpassingen van de horizontale bepalingen zoals voorgesteld door de
werkgroep kunnen positief worden beoordeeld. Niettemin heeft de regering aarzelingen
over de mogelijke gevolgen van het juridisch verbindend maken van sommige
onderdelen van het Handvest. Het betreft bepalingen die thans kunnen worden
aangemerkt als een beginsel, maar die in de rechtspraak van het Hof van Justitie
kunnen evolueren tot een recht. Het gaat dan met name om de sociale grondrechten
van hoofdstuk IV («solidariteit»), alsmede art. 14 (kosteloos
onderwijs) en art. 15 (vrije beroepskeuze en toegang tot arbeidsbemiddeling).
Indien de voorstellen van de werkgroep inzake de horizontale bepalingen worden
overgenomen zal dat de aarzelingen van de regering op dit punt kunnen verminderen.
Veel zal ook afhangen van de wijze waarop het Hof van Justitie zal oordelen
over wetgeving op Unie-niveau die thans reeds aan deze beginselen gestalte
geeft, of in de toekomst nog zal geven.De vragen die rijzen bij de toetreding tot het EVRM, met name op het punt
van het toezicht van het Hof Straatsburg op de toepassing van het EVRM door
het Hof van Luxemburg, zullen in de toekomst beantwoord moeten gaan worden
wanneer Raad en Europees Parlement een daadwerkelijk besluit tot toetreding
zullen nemen. In dat kader immers zal gelegenheid bestaan voor een regeling
van de concrete modaliteiten van de toetreding. Die vergt een rustigere en
meer zorgvuldige besluitvorming dan thans in het kader van de Conventie mogelijk
is.4.3 (Werkgroep) BevoegdhedenEen werkgroep heeft zich gebogen over het onderwerp (aanvullende) bevoegdheden.(resultaat werkgroep bevoegdheden)De aanbevelingen van deze werkgroep zijn door het praesidium verwerkt
in het voorstel voor de eerste 16 artikelen van de Constitutie, te weten Titel
III (art. 8 t/m 16). De bespreking van de resultaten van de werkgroep kan
dan ook geschieden aan de hand van een commentaar op deze artikelen. De regering
heeft amendementen op deze artikelen ingediend (de Kamer ter informatie toegezonden
bij brief van 17 februari jl.).De huidige verdragen gaan uit van het rechtsbasisbeginsel: de Unie is
niet bevoegd te handelen indien zij niet een specifieke bevoegdheid daartoe
heeft toegewezen gekregen. De verschillende bevoegdheden staan nu verspreid
in de EG/EU-verdragen. Daarnaast bestaat er belangrijke jurisprudentie van
het Hof van Justitie over de bevoegdheidsverdeling tussen Unie en lidstaten.(voorstellen praesidium)Het praesidium heeft het systeem duidelijker willen maken door alle bevoegdheden
in één titel te plaatsen en een onderscheid te maken tussen
exclusieve (Unie-)bevoegdheden, gedeelde bevoegdheden en aanvullende bevoegdheden.– Indien het verdrag exclusieve bevoegdheid aan de Unie toewijst,
kan alleen de Unie wetgevend optreden, en kunnen de lidstaten zulks alleen
zelf doen indien zij daartoe door de Unie gemachtigd zijn.– Betreft het een gedeelde bevoegdheid, dan kunnen de lidstaten
samen met de Unie op dat gebied wetgevend optreden. De lidstaten oefenen hun
bevoegdheid slechts uit indien en voor zover de Unie haar bevoegdheid niet
heeft uitgeoefend.– Betreft het een aanvullende bevoegdheid, dan is de Unie bevoegd
om het optreden van de lidstaten te coördineren, aan te vullen of te
ondersteunen, zonder dat zij daarbij evenwel het bevoegdheidsgebied van de
lidstaten betreedt.Bij elke categorie wordt vervolgens aangegeven welke beleidsterreinen
het betreft. De exclusieve bevoegdheden worden limitatief opgesomd, terwijl
de opsomming van de gedeelde en aanvullende bevoegdheden eerder indicatief
van aard is.(visie regering)De regering vindt dat het onderscheid en het classificeren van bepaalde
beleidsterreinen als exclusief, gedeeld of bevoegd wellicht aantrekkelijk
oogt, maar anderzijds enigszins gekunsteld overkomt. Veel beleidsterreinen
kunnen nu eenmaal niet eenduidig worden afgebakend en gescheiden. Zoals gezegd,
het doel van deze driedeling is het systeem begrijpelijker en transparanter
te maken, maar de door het praesidium geadopteerde methode geeft niet altijd
een eenduidig antwoord op de vraag «wie doet wat». De regering
wil er in ieder geval op toezien dat het uiteindelijke resultaat voldoende
flexibel en evolutief is. Bij de Nederlandse amendementen op deze artikelen
is dat als uitgangspunt gehanteerd.(een perspectief)In de werkgroep bleek steun voor de benadering waarbij een onderscheid
wordt gemaakt tussen bovengenoemde bevoegdheden. Velen zien de rechtvaardiging
hiervoor in het mandaat van de Conventie zoals omschreven in de Verklaring
van Laken. Daarin wordt immers aangegeven dat de Conventie tot een betere
verdeling en omschrijving van bevoegdheden dient te komen. Expliciet wordt
daarbij melding gemaakt van exclusieve en gedeelde bevoegdheden. Hoewel veel
lidstaten de nadelen van deze aanpak zien, is het zeer wel mogelijk dat het
praesidium van de Conventie vasthoudt aan de voorgestelde systematiek in de
ontwerp-artikelen. In dat geval behoudt Nederland zich het recht voor in fine
deze systematiek ten opzichte van het gehele ontwerp-verdrag nader te beoordelen.
Op 27 en 28 februari jl. heeft de plenaire Conventie een eerste debat
gevoerd over de amendementen op de eerste zestien ontwerp-artikelen; dit debat
zal worden vervolgd op bijeenkomsten op 5 en mogelijk 26 maart a.s.4.4 Werkgroepen nationale parlementen en subsidiariteitIn de werkgroep rol nationale parlementen werd uitvoerig over het onderwerp
subsidiariteit gesproken. Voor dat onderwerp was ook een aparte werkgroep
ingesteld. Wat het onderwerp (betrokkenheid van nationale parlementen bij)
subsidiariteit betreft was de kernvraag op welke wijze zo doeltreffend mogelijk
kon worden gezorgd voor de controle op de naleving van het subsidiariteitsbeginsel.(resultaten werkgroep nationale parlementen)De besprekingen in de werkgroep «nationale parlementen» hadden
betrekking op drie onderwerpen:– de rol van de nationale parlementen bij toezicht op de regeringen
(nationale controleregelingen);– de rol van de nationale parlementen bij het toezicht op de toepassing
van het subsidiariteitsbeginsel;– de rol en de functie van de multilaterale netwerken of mechanismen
waarbij de nationale parlementen op Europees niveau betrokken zijn.De werkgroep deed aanbevelingen gerelateerd aan de bovenstaande terreinen.
Het gaat daarbij om onder meer een betere en snellere informatieverstrekking
van de Commissie aan de nationale parlementen (wetgevingsvoorstellen, Groen-
en Witboeken), openbaarheid van vergaderingen van de Raad bij de uitoefening
van zijn wetgevende bevoegdheden en strikte naleving van het aan het Verdrag
van Amsterdam gehechte protocol betreffende de nationale parlementen. Ook
wil de werkgroep nationale parlementen een formele rol geven bij de subsidiariteitstoets.(visie regering)In hun algemeenheid onderschrijft de Nederlandse regering de aanbevelingen
van de werkgroep. Deze sluiten goed aan bij de standpunten die de regering
hierover in de notitie «Europa in de steigers» heeft ingenomen.(resultaten werkgroep subsidiariteit en visie regering)Een genuanceerde opvatting heeft de regering over de aanbeveling van de
werkgroepen de nationale parlementen een formele rol te geven bij de controle
op het subsidiariteitsbeginsel. Zoals in de notitie «Europa in de steigers»
is aangegeven, is de regering voorstander van een «early
warning system» – het zogenaamde opsteken van een gele
kaart – door een nationaal parlement in het geval het van oordeel is
dat een voorstel van de Commissie voor regelgeving niet voldoet aan de vereisten
van subsidiariteit. De regering is echter geen voorstander van het voorstel
het nationale parlement (of zoals tevens is gesuggereerd: het Comité
van de Regio's) de bevoegdheid te geven beroep in te stellen bij het Hof van
Justitie in het geval het bij de totstandkoming van de regelgeving nog steeds
van oordeel zou zijn dat de regeling het subsidiariteitsbeginsel niet respecteert.
Het is niet zonder belang dat deze uitbreiding van het aantal beroepsgerechtigden
de werklast van het Hof aanmerkelijk zou verzwaren.Ook staat Nederland afwijzend tegenover het voorstel dat nationale parlementen
de Commissie kunnen dwingen haar voorstel te wijzigen, het zogenaamde opsteken
van een rode kaart. Deze constructie verstoort het institutioneel evenwicht
en verzwakt de positie van de Commissie.(een perspectief)Het presidium van de Conventie presenteerde op 28 februari twee protocollen:
één betreffende de nationale parlementen en één
betreffende subsidiariteit. Nederlandse amendementen daarop volgen hetgeen
hierboven is opgemerkt. De verwachting is dat andere lidstaten langs vergelijkbare
lijnen amendementen zullen indienen.4.5 Tweedeling verdragHoewel over een tweedeling van het nieuwe verdrag geen werkgroep is ingesteld,
verdient het onderwerp hier aandacht. De gedachte wint terrein in de Conventie
en de uitkomst van de Conventie kan zeer wel een verdrag zijn dat uit twee
delen bestaat; een constitutioneel deel en een materieel deel met daaraan
gehecht de diverse protocollen en verklaringen.Doel van deze tweedeling is niet alleen om een constitutie van Europa
op te stellen maar meer nog om in het verdrag onderscheid te kunnen maken
tussen bepalingen die moeilijk te wijzigen zijn (het constitutionele deel)
en die makkelijker te wijzigen zijn (het materiele deel). Voor de wijzigingsprocedures
van het verdrag heeft het presidium nog geen voorstellen gedaan. De regering
vindt het vanzelfsprekend dat een constitutioneel deel niet op andere wijze
gewijzigd kan worden dan bij een verdrag waarover alle lidstaten het eens
moeten zijn en waarvoor in de verschillende lidstaten de nationale procedures
voor goedkeuring van verdragen van toepassing zijn.Dit zou anders kunnen zijn bij het tweede deel. Immers hier betreft het
bepalingen die invulling geven aan het constitutionele deel van het verdrag
per beleidsterrein. Het is denkbaar dat dit niet bij verdragswijziging maar
bij besluit gewijzigd zou kunnen worden zodat effectiever op veranderende
omstandigheden kan worden ingespeeld. Voor Nederland zou dit betekenen dat
het gaat om besluiten in de zin van artikel 92 van de Grondwet. Hoe deze besluiten
Europees vorm zouden moeten krijgen moet nog door de Conventie worden besproken.
Alsdan dient Nederland zich daarop nader te beraden.5. Sociaal-economische onderwerpen5.1 (Werkgroep) Economische beleidscoördinatieIn deze werkgroep werd gesproken over economische beleidscoördinatie. (resultaat werkgroep economisch beleid)De werkgroep bereikte consensus over een aantal aanbevelingen;– de economische en sociale doeleinden van de Unie moeten in een
nieuw constitutioneel verdrag worden opgenomen analoog aan het huidige EG-Verdrag;– de taken, mandaten en het statuut van de Europese Centrale Bank
moeten onveranderd blijven;– een wijziging van de stemprocedure van de Raad van Bestuur van
de ECB wordt volgens de leden van de werkgroep van belang gewacht –
in het licht van de uitbreiding – om de slagvaardigheid van de Raad
te waarborgen;– betere coördinatie in de lidstaten is nodig bij de uitvoering
van de globale richtsnoeren voor economisch beleid.– de bestaande coördinatieprocessen (economisch beleid, werkgelegenheid)
moeten beter op elkaar worden afgestemd– de integratie van de Europese financiële markten is ermee
gediend als de versnelde wetgevingsprocedure die voor de integratie van effectenmarkten
is ontwikkeld («Lamfalussy»), ook wordt toegepast op andere financiële
sectoren zoals banken en verzekeringen.Een groot aantal leden van de werkgroep was van mening dat de taken, mandaten
en het statuut van de Europese Centrale Bank onveranderd moeten blijven.Volgens een meerderheid van de werkgroep zou de Commissie het recht moeten
krijgen een voorstel tot «early warning»
te doen aan de (Ecofin-) Raad, indien een lidstaat een buitensporig tekort
dreigt te ontwikkelen. Dat maakt de uitvoering van hetStabiliteits- en Groeipact effectiever. De Commissie heeft nu slechts
het recht tot aanbeveling. Het onderscheid is van belang; een aanbeveling
van de Commissie moet door de Raad met gekwalificeerde meerderheid worden
aangenomen, terwijl een voorstel van de Commissie slechts bij unanimiteit
door de Raad kan worden verworpen. Voorts moeten de doelstellingen, procedures
en grenzen van de open coördinatiemethode
in het constitutionele verdrag worden vastgelegd waar het de rol van Europees
parlement en Commissie betreft. Dat moet op een manier die de zeer waardevolle
flexibiliteit van de methode niet ondermijnt.Een aantal leden van de werkgroep achtte formalisering
van de Eurogroep, de informele vergadering van de ministers van Financiën
van de eurolanden, tot een aparte Raadsformatie ongewenst. Het huidige verdrag
biedt voldoende mogelijkheden voor de eurolanden beslissingen te nemen over
onderwerpen die slechts het eurogebied aangaan. De Europese / euro-invloed
in internationale organisaties zou moeten worden versterkt. Geen overeenstemming
was er over de wijze waarop dit zou moeten gebeuren.Over fiscalebesluitvorming bleek veel verdeeldheid
te bestaan. Er kwam geen eenduidig antwoord op de vraag of, en zo ja, in hoeverre
besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid op het terrein van belastingen
wenselijk is. Binnen de discussie zijn diverse standpunten naar voren gebracht,
variërend van alle fiscale besluitvorming op basis van gekwalificeerde
meerderheid tot alle fiscale besluitvorming op basis van unanimiteit. Daartussen
bevinden zich lidstaten die aangeven wat wel en wat niet op basis van gekwalificeerde
meerderheid zou kunnen worden besloten. Een aantal leden vond besluitvorming
bij gekwalificeerde meerderheid gerechtvaardigd wanneer belastingconcurrentie
de maatregelen de werking van de interne markt betreffen.(visie regering)De resultaten van de werkgroep weerspiegelen over het algemeen goed de
Nederlandse inzet. Nederland wenst betere coördinatie van het economische
beleid, maar wil geen majeure, nieuwe bevoegdheden voor de Commissie op dit
terrein. Inzake de fiscale besluitvorming is Nederland er voorstander van
onverkort vast te houden aan besluitvorming op basis van unanimiteit op fiscale
hoofdpunten (instellen of afschaffen belasting, belastingsubject, de grondslag,
etc.). Op het specifieke terrein van milieubelasting alsmede op minder zwaarwegende
bijzaken is Nederland voorstander van besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid.5.2 (Werkgroep) sociaal beleid.Het praesidium had niet het voornemen een werkgroep over dit onderwerp
in te stellen. Conventieleden, waaronder de Nederlandse, hebben met succes
bepleit dat ook dit belangrijke beleidsterrein aandacht kreeg. De werkgroep
heeft zich gebogen over een zevental punten over de sociale component van
het ontwerp-Verdrag. Over de meeste punten bereikte de werkgroep consensus.(resultaat sociaal beleid)De werkgroep bereikte overeenstemming over het benadrukken van het sociale
Europa in de algemene waarden en de doelstellingen van het nieuwe verdrag.
De werkgroep stelde verder voor sociale rechtvaardigheid en de gelijkheid
tussen mannen en vrouwen als belangrijke waarden op te nemen. Onder de aanbevelingen
betreffende de doelstellingen kregen onder meer volledige werkgelegenheid,
levenslang leren en diensten van algemeen belang een plaats.De vraag of de huidige Europese bevoegdheden voldoende zijn om het sociale
gezicht van de Unie te waarborgen, beantwoordde de werkgroep bevestigend.
Daarnaast werd in de werkgroep consensus bereikt over het uitbreiden van de
bevoegdheden op Europees niveau voor volksgezondheid zoals bij grensoverschrijdende
bedreigingen, overdraagbare ziekten, bioterrorisme en implementatie van WGO-afspraken.De werkgroep liet de vraag of de huidige bepalingen over de diensten van
algemeen belang uitgebreid dienen te worden over aan de plenaire bijeenkomst
van de Conventie.Het overgrote deel van de werkgroep kon instemmen met de codificatie van
de methode van open coördinatie, via het opnemen van een horizontale
bepaling erover, in het ontwerp-verdrag. Verder bereikte de groep overeenstemming
over de stelling dat de nauwe samenhang tussen economisch en sociaal beleid
tot uiting dient te komen in de benadering door de Unie. Beide beleidsterreinen
zijn complementair en niet ondergeschikt aan elkaar. De werkgroep bleef echter
verdeeld over de vraag of in dit kader de artikelen over het economische beleid
en het werkgelegenheidsbeleid aangepast dienen te worden.De werkgroep bleef ook sterk verdeeld over de vraag of op sociaal gebied
de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid en co-decisie uitgebreid
dient te worden. Een aantal leden wenste op dit terrein niet verder te gaan
dan hetgeen is opgenomen in het Verdrag van Nice. Andere leden daarentegen
zagen vooral mogelijkheden om met name het huidige artikel over sociaal beleid
in bovenstaande zin aan te passen. Daarnaast pleitte een aantal leden van
de werkgroep (inclusief de Nederlandse leden) voor toepassing van gekwalificeerde
meerderheid op de artikelen over gelijke behandeling, legaal verblijvende
onderdanen uit derde landen en de hervorming van de sociale zekerheid voor
het vrij verkeer van werknemers. Tenslotte bereikte de werkgroep overeenstemming
over de expliciete erkenning in het ontwerp-verdrag van de rol van de sociale
partners in het sociale beleid.(visie regering)De regering kan zich in grote lijnen goed vinden in het eindrapport van
de werkgroep.De passages over algemene waarden en doestellingen weerspiegelen de Nederlandse
inzet, zij het dat Nederland geen voorstander is van het verruimen van de
huidige omschrijving en doelstelling van de diensten van algemeen belang.
Nederland kan zich tevens vinden in de constateringen van de werkgroep over
de Europese bevoegdheden op sociaal gebied. Nederland betreurt het echter
dat de werkgroep geen overeenstemming bereikt heeft over uitbreiding van gekwalificeerde
meerderheidsbesluitvorming en co-decisie op sociaal gebied. De Nederlandse
inzet was gericht, conform de inzet voor het Verdrag van Nice, op uitbreiding
daarvan, tenzij het besluit een ernstige aantasting vormt van het financiële
evenwicht van het sociaal zekerheidsstelsel van de lidstaat.Op het terrein van de volksgezondheid is Nederland terughoudend in het
overdragen van bevoegdheden. Op het gebied van bioterrorisme en overdraagbare
ziekten kunnen Europese bevoegdheden liggen op de terreinen van coördinatie,
het opzetten van een waarschuwingssysteem, uitwisseling van gevoelige informatie
en financiering van beleidsondersteunend onderzoek.Met betrekking tot het al dan niet opnemen van de methode – en de
definitie – van open coördinatie in het ontwerp-verdrag, benadrukt
Nederland dat eventuele opname in het verdrag de juist zo waardevolle flexibiliteit
van dit instrument niet mag aantasten. Het nut van de methode staat niet ter
discussie.6. Interne en externe veiligheid en andere aspecten van
extern beleid6.1 (Werkgroep) Extern beleidDe werkgroep richtte zich voornamelijk op het Gemeenschappelijk Buitenlands
en Veiligheids Beleid (GBVB, de «Tweede Pijler») en de externe
vertegenwoordiging van de Unie. Daarnaast werd ook gesproken over versterking
van extern beleid dat tot de Eerste Pijler behoort (bijv. handelspolitiek,
EU-ontwikkelingssamenwerking, akkoorden met derde landen).(resultaat werkgroep extern beleid: GBVB, externe vertegenwoordiging,
OS)In overeenstemming met de notitie «Europa in de Steigers»
heeft Nederland ingezet op een verruimd gebruik van de in het huidige Verdrag
bestaande mogelijkheden voor besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid.
Daarmee wordt onder meer beoogd een efficiënter gebruik van de Gemeenschappelijke
Strategieën te realiseren. De werkgroep heeft geen eensluidende aanbevelingen
aangenomen over besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid. Ook is voorgesteld
om in de toekomst Gemeenschappelijke Optredens (met beslag op begrotingsmiddelen)
met gekwalificeerde meerderheid te doen vaststellen. De werkgroep beveelt
tevens aan de instelling van een «double hatted» Speciale Vertegenwoordiger
voor het GBVB en Commissaris Externe Betrekkingen, praktische verbeteringen
voor de samenwerking en dat «waar sprake is van een gemeenschappelijke
positie van de Unie, de Unie een enkelvoudige vertegenwoordiging in internationale
fora zou moeten hebben». Wat de Euro betreft, is steun uitgesproken
voor één vertegenwoordiging van de Eurozone in de internationale
financiële instellingen. Voor ontwikkelingssamenwerking (OS) is door
de werkgroep aandacht gevraagd voor het bewaken van de OS-coherentie («intern
EUbeleid mag niet strijdig zijn met de externe doelstellingen») en voor
opname van het Europees Ontwikkelingsfonds in de EG-begroting, in plaats van
het huidige aparte, bij verdrag opgerichte, fonds.(visie regering)De Nederlandse inzet in de werkgroep was vooral gericht op verhoging van
de coherentie en slagkracht van de Unie over de volle breedte van het externe
beleid, waaronder een betere samenhang tussen de verschillende doelstellingen
in de drie pijlers.Nederland kan zich goed vinden in de aanbevelingen van de werkgroep over
praktische verbetering van de samenwerking tussen de verschillende ambtelijke
diensten, versterken van EU-delegaties/ambassades en een flexibeler budget
voor het GBVB. Het stemt in met de instelling van de «dubbele hoed«
en de aanbevelingen voor ontwikkelingssamenwerking. Voor het bewaken van coherentie
in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid is het in het bijzonder van belang
dat bij de uitvoering van Europees beleid rekening wordt gehouden met de doelstellingen
van het Europese OS-beleid.Nederland kan de aanbevelingen over de externe vertegenwoordiging van
de Unie onder de volgende kanttekeningen onderschrijven:– Wat het GBVB betreft, bleken de Nederlandse ideeën over stroomlijning
van de externe vertegenwoordiging samen te vallen met die van verschillende
andere lidstaten. De «double hatted» functionaris kan ook op dit
terrein een belangrijke functie vervullen.– Ook kan de vertegenwoordiging van de Unie in internationale organisaties
nog aan slagkracht winnen. Dat kan allereerst door betere afstemming tussen
de lidstaten in de desbetreffende organisaties, maar ook door het meer gezamenlijk
uitdragen van EU-standpunten en uiteindelijk door één Europese
zetel, bijvoorbeeld in de Veiligheidsraad of de G8. In de «Steigernotitie»
is dit aspect opgenomen, onder clausulering dat «deze stap alleen gezet
wordt indien de beleidsterreinen in de betreffende internationale organisatie
behoren tot de gemeenschapscompetentie». Betreffende de externe vertegenwoordiging
van de eurozone is Nederland van mening dat de economische en politieke integratie
nog niet voldoende gevorderd is om tot één Europese stoel te
komen. Ook verhoudt het bestaande kiesgroepensysteem in IMF/Wereldbank en
bij de Internationale Regionale Banken (waar NL ook namens de kiesgroeplanden
spreekt, die niet altijd EU-lidstaat zijn) zich niet goed met dit streven.– Als het gaat om het EU-lidmaatschap van internationale organisaties,
zal moeten worden meegewogen of en onder welke voorwaarden het Nederlandse
en het Europese belang hiermee zijn gediend.6.2 (Werkgroep) Defensie; Europese Veiligheids en Defensiebeleid(resultaat werkgroep Defensie)De werkgroep Defensie heeft een aantal aanbevelingen gedaan, onder andere:– uitbreiding van de Petersbergtaken (met o.a. conflictpreventie,
gezamenlijke ontwapeningsacties, advies en bijstand op militair gebied en
steun aan derde landen bij de strijd tegen het terrorisme);– versterkte samenwerking voor een aantal defensie-onderwerpen (materieelsamenwerking
en multinationale eenheden); en– de oprichting van een agentschap voor materieelsamenwerking t.b.v.
de verbetering van militaire capaciteiten.(visie regering)Nederland hecht belang aan een verdere ontwikkeling van het EVDB. Nederland
onderschrijft met name de aanbevelingen aangaande de herformulering van de
Petersbergtaken. Ook kan Nederland instemmen met een clausule ter bescherming
van de civiele bevolking in het geval van een terroristische dreiging/aanslag
met massavernietigingswapens.Nederland is daarentegen geen voorstander van een solidariteitsclausule
à la artikel 5 NAVO- of WEU-Verdrag. Anders dan de NAVO, kan de EU
niet op een geloofwaardige wijze invulling geven aan een dergelijke verplichting,
tenzij daartoe middelen en structuren worden ontwikkeld. Daar is Nederland
niet voor. Nederland acht het in het belang van noch de NAVO, noch de EU of
haar lidstaten om een dergelijke bijstandsclausule de vorm te geven van versterkte
samenwerking op basis van een protocol bij het verdrag. Dit standpunt wordt
gedeeld door een groot aantal leden van de werkgroep. De belangrijkste voorstanders
van een bepaling over collectieve defensie in het Verdrag zijn Frankrijk en,
meer gematigd, Duitsland.Het EVDB moet nu vooral voortgang maken op het gebied van ontwikkeling
van militaire capaciteiten en snelle, coherente en flexibele besluitvorming. Versterkte samenwerking op defensiegebied zal in een uitgebreide
Unie nuttig kunnen zijn.Nederland is voorstander van het oprichten van een agentschap voor materieelsamenwerking.
In dit verband is een nieuw Frans/Brits initiatief tot oprichting van een
European Defence Capabilities Development and Acquisition Agency vermeldenswaard.
Dit intergouvernementele agentschap borduurt voort op en geeft een impuls
aan recente initiatieven op het gebied van de versterking van capaciteiten
en materieelsamenwerking, binnen een enkelvoudig kader met verbeterde mogelijkheden
voor politieke sturing. Nederland verwelkomt dit initiatief en zal zich er
nader op beraden.Een kanttekening bij de werkzaamheden op het gebied van
extern beleidIn het verslag van bovengenoemde twee werkgroepen wordt een beschrijving
gegeven van de diverse voorstellen en mogelijkheden, maar worden nog geen
knopen doorgehakt. De internationale politieke actualiteit vormt voor het
praesidium evenzeer aanleiding zorgvuldig en niet voortijdig zijn voorstellen
te formuleren en presenteren. Thans moet worden afgewacht hoe een en ander
wordt verwerkt in de voorstellen voor verdragsartikelen.6.3 (Werkgroep) Justitie en Binnenlandse Zaken; vrijheid,
veiligheid en rechtvaardigheidTijdens de bijeenkomsten was aan de orde de vraag hoe het beleid op het
gebied van asiel en migratie, civielrecht en politiële en justitiële
samenwerking in strafzaken kan worden versterkt. Daarbij stelden de werkgroepleden
en de door de werkgroep uitgenodigde deskundigen de doelstellingen meer slagvaardigheid,
effectiviteit, democratische legitimering en rechterlijke controle centraal.(resultaat werkgroep JBZ)Het antwoord op bovengenoemde vraag was volgens de meeste werkgroepleden
in de eerste plaats gelegen in de verdere introductie van communautaire werkmethoden
op JBZ-gebied en in de tweede plaats in een verruiming van de rechtsbasis
zodat EU-optreden op enkele nieuwe onderdelen van JBZ-beleid mogelijk wordt
zoals strafprocesrecht, grensbewaking en het regelen van betrekkingen tussen
de Unie en derde landen op het gebied van migratie.Ten aanzien van het asiel- en migratiebeleid
was de roep om volledige invoering van de communautaire methode via eenvormig
instrumentarium, besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid, codecisie
voor het Europees Parlement en versterking van de rol van het Hof vrijwel
unaniem. Een uitzonderingspositie werd ingenomen door twee Britse leden van
conservatieve huize.In de besprekingen van de politiële en justitiële
samenwerking in strafzaken lag het zwaartepunt bij de vraag of een
nieuwe structuur voor operationele politie- en justitiesamenwerking in het
verdrag moest worden vastgelegd. Voorts sprak men over de rol van het Europees
Parlement bij de totstandkoming van Europese wetgeving over ernstige misdrijven.
Bij de politiesamenwerking ging het met name om de vraag of er een permanent
overleg- en coördinatiegremium moest komen en over het verlenen van meer
uitvoerende taken aan Europol. Ook de samenwerking bij de bewaking van de
buitengrenzen kwam in dit verband aan bod. Bij de justitiële
samenwerking ging het erom of er een Europese openbaar aanklager
dient te komen (bijvoorbeeld voor delicten met een Europese dimensie zoals
fraude met EG-gelden) of dat de coördinatie en samenwerking in het kader
van Eurojust vooralsnog voldoende is.Het eindrapport schetst een tamelijk ambitieus kader voor verdragswijzigingen,
waarin de meerderheid van de groep zich kon vinden en dat ook tijdens de plenaire
Conventiezitting op steun kon rekenen. Het visum-, asiel- en immigratiebeleid
moet verder worden gecommunautariseerd. Op asielgebied dient harmonisatie
van wetgeving te worden nagestreefd op basis van de conclusies van de Europese
Raad van Tampere (oktober 1999). Op het gebied van de politie- en justitiesamenwerking
pleit het rapport voor vergaande invoering van de communautaire methode voor
de wetgevende activiteiten van de Unie. De operationele samenwerking dient
intergouvernementeel te blijven, maar wel op een meer structurele wijze Europees
te worden gecoördineerd zonder dat daarover precieze uitspraken worden
gedaan. Over een Europese openbaar aanklager is het rapport nogal ambivalent,
hetgeen de tweedeling in de groep terzake reflecteert. Voor grensbewaking
bepleit het rapport een rechtsbasis in het verdrag op te nemen voor operationele
samenwerking tussen de diensten van de lidstaten en een betere afstemming
van hun werkmethoden. Ook zou het beginsel van financiële solidariteit
bij grensbewaking tussen de lidstaten in het verdrag moeten worden vastgelegd.
Tenslotte kan het verdrag perspectief bieden op een geïntegreerde of
tenslotte gezamenlijke grensbewaking.(visie regering)De regering acht het rapport van de werkgroep een goede basis voor ontwerpverdragsteksten.
Niettemin staat zij inzake het strafrechtelijk beleid in het algemeen vooralsnog
niet erg enthousiast tegenover voorstellen tot invoering van gekwalificeerde
meerderheid voor besluiten over wetgeving betreffende ernstige, grensoverschrijdende
misdrijven. De werkgroep beval aan de versterking van de betrokkenheid van
het Europees Parlement bij de totstandkoming van wetgeving op strafrechtelijk
gebied. De regering zal die weg verder verkennen. De regering is voor een
intensievere samenwerking tussen de diensten voor grensbewaking van de lidstaten.
De verantwoordelijkheid voor grensbewaking berust primair bij de lidstaat;
dat dient zich ook te vertalen in de financiering ervan. Zij vindt een perspectief
op een gemeenschappelijke grenspolitie prematuur. Solidariteit tussen de lidstaten
op dit terrein kan niet in isolatie worden bezien. Er is samenhang bijvoorbeeld
met solidariteit bij terugkeer en opvang van asielzoekers.7. Vervolg van de Conventie7.1 Behandeling ontwerp-artikelenDe komende twee maanden zal een gestage stroom ontwerp-artikelen door
het praesidium aan de plenaire vergadering worden voorgelegd. De amendementen
van de Conventie-leden zullen vervolgens in een geconsolideerde tekst moeten
worden verwerkt. Het meest omstreden zullen de ontwerp-artikelen over de instellingen
zijn (titel IV in het ontwerp-verdrag). Deze artikelen raken immers aan de
kern van de machtsverhoudingen in de Unie. Het praesidium wil deze artikelen
pas als laatste introduceren, vermoedelijk eind april of begin mei. In de
komende twee maanden zullen allereerst de overige titels van het constitutionele
gedeelte van het ontwerp-verdrag worden uitgebracht (o.a. rechtsinstrumenten,
besluitvormingsprocedures, democratische leven van de Unie, financiën
van de Unie, slotbepalingen).Tegelijkertijd wordt door een groep van experts van de juridische diensten
van de instellingen gewerkt aan het beleidsgedeelte van het nieuwe verdrag.
De groep zal aangeven welke artikelen uit de bestaande verdragen gehandhaafd
kunnen worden en welke geschrapt of herschreven moeten worden. De resultaten
van dit werk zullen vermoedelijk in april beschikbaar zijn. Ook
hier dient de Conventie zich over te buigen. Met name waar de conclusies van
de beleidswerkgroepen (Extern beleid, Defensie, Sociaal Beleid, JBZ, Economisch
Beleid) daartoe aanleiding geven, zal een inhoudelijk debat gevoerd moeten
worden over de vraag in hoeverre de beleidsartikelen moeten worden gewijzigd.7.2 Timing Conventie en IGCDe Verklaring van Laken bepaalde dat de Conventie haar openingszitting
op 1 maart 2002 zou houden en dat de besprekingen na één jaar
dienden te worden afgerond. Dat tijdschema is inmiddels verlengd door de Europese
Raad van Kopenhagen. Bepaald werd toen dat een eindrapportage aan de Europese
Raad van Thessaloniki (juni 2003) zal worden aangeboden. Tot op heden is,
zoals hierboven aangegeven, echter nog maar een klein deel van het totale
aantal nieuwe concept-artikelen aan de plenaire vergadering voorgelegd. In
de oorspronkelijke planning zouden de eerste zestien ontwerp-artikelen besproken
zijn door de plenaire van 6 en 7 februari. Dat is uitgesteld naar de plenaire
van 27 en 28 februari; er is derhalve al sprake van een maand vertraging.Het zal een enorme opgave worden, zowel voor het praesidium als de leden
van de Conventie, om binnen een tijdsbestek van vier maanden overeenstemming
te bereiken over de gehele tekst van het nieuwe verdrag, inclusief de beleidsartikelen.
Er wordt gespeculeerd over een eventuele verlenging van het mandaat van de
Conventie tot een datum na de zomer. Concrete voorstellen daartoe van het
praesidium zijn niet gedaan.Er zijn lidstaten die aandringen op een strak, planmatig tijdschema, waarbij
de Conventie eindigt in juni aanstaande en de daaropvolgende IGC begint en
eindigt onder het Italiaanse voorzitterschap in de tweede helft van dit jaar
(«van Rome tot Rome»). Naast Italië hebben ook Frankrijk
en Duitsland steun uitgesproken voor een dergelijk tijdschema. Anderen daarentegen
(met name Zweden), wensen een adequate adempauze tussen Conventie en aanvang
van de IGC, waarbij regeringen ruimschoots de tijd krijgen hun parlement en
bevolking te consulteren over de resultaten van de Conventie. Daarbij wordt
gewezen op de Verklaring van Nice, waarin gesproken wordt van een IGC in 2004.Nederland heeft tot op heden geen voorkeur uitgesproken voor een bepaald
tijdschema. De regering heeft telkenmale benadrukt dat de kwaliteit van het
resultaat belangrijker is dan het tijdschema. Het opstellen van een grondwet
voor de Unie is een taak waarvan het belang niet overschat kan worden. Dit
mag onder geen enkel beding ontaarden in haastwerk. Indien het mogelijk blijkt
overeenstemming te bereiken in een snelle IGC eindigend onder Italiaans voorzitterschap,
dan zal Nederland daaraan niet in de weg staan. Het valt echter geenszins
uit te sluiten dat de Conventie op een aantal majeure punten geen consensus
bereikt en dus opties moet neerleggen waarover de IGC zich moet buigen. In
dat geval is het heel goed denkbaar dat meer tijd nodig is.Een belangrijke overweging voor Nederland hierbij is de volledige betrokkenheid
bij de Conventie en de IGC van de tien kandidaat-lidstaten waarmee de toetredingsonderhandelingen
afgerond zijn. Ongeacht het te volgen tijdschema dienen deze tien landen op
voet van volstrekte gelijkheid in de IGC te participeren. Zij worden immers
mede-ondertekenaars van het nieuwe verdrag (dat dus ook pas getekend kan worden
na hun formele toetreding, die is voorzien voor 1 mei 2004).7.3 Onderhandelingen; strategie en tactiekDe komende maanden zullen in het teken staan van complexe onderhandelingen
over een zeer breed scala van onderwerpen. De Nederlandse regering heeft de
ambitie een actieve rol te blijven spelen teneinde een Conventie-resultaat
te bereiken dat door Nederland onderschreven kan worden. In een onderhandelingssituatie
zullen uiteindelijk uiteraard compromissen gesloten moeten worden, maar daarvoor
is het nu nog te vroeg. Nederland kan dan ook niet verwachten dat alle standpunten
zoals verwoord in «Europa in de steigers» en het Benelux-memorandum
verzilverd kunnen worden. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt. Het is daarbij
van belang zeker te stellen dat het uiteindelijke resultaat beantwoordt aan
een aantal – hieronder beschreven – strategische oogmerken.Allereerst moet worden zeker gesteld dat het resultaat van de Conventie
een Unie tot stand brengt die slagvaardig en effectief kan opereren met 25
of meer lidstaten. Ten tweede moet de besluitvorming in de Unie zodanig vormgegeven
worden dat zij transparant en democratisch gelegitimeerd is. Ten derde moet
sprake zijn van evenwichtige machtsverhoudingen met «checks and balances»,
zowel tussen de instellingen als tussen de lidstaten. Het principe van de
gelijkwaardigheid der lidstaten dient voldoende tot zijn recht te komen in
het eindresultaat van de Conventie (en zo niet; dan daarna in de IGC). Vooropgesteld
zij, dat uiteraard verzekerd moet blijven, dat Nederland ook in een grotere
Unie zijn belangen optimaal moet kunnen behartigen.Het al of niet bereiken van deze strategische doelstellingen zal in belangrijke
mate worden bepaald door de uitkomst van de onderhandelingen over samenstelling
en bevoegdheden van de Commissie, besluitvormingsprocedures in en Voorzitterschap
van de (Europese) Raad en de bevoegdheden van het Europees Parlement. Ook
op deze punten zullen compromissen gesloten moeten worden, gezien de uiteenlopende
inzichten onder de Conventie-leden respectievelijk tussen de lidstaten. Wanneer
dergelijke compromissen echter in onvoldoende mate beantwoorden aan bovengenoemde
strategische oogmerken, dan zal Nederland – in samenspraak met gelijkgezinde
Conventie-leden – niet terugdeinzen voor het presenteren van alternatieven
en erop aandringen dat deze in het Conventie-resultaat als opties worden weergegeven
die daarna in de IGC openstaan voor onderhandeling.Coalitievorming zal in het resterende verloop van de Conventie een steeds
belangrijkere rol gaan spelen. Voor Nederland vormt de Benelux-samenwerking
in dat opzicht een belangrijk instrument. Deze samenwerking zal zich intensiveren
naarmate de Conventie voortschrijdt. Tot dusverre richten veel gelijkgezinde
lidstaten en kandidaat-lidstaten hun kompas op de Benelux. Het overleg met
hen zal daarom frequent blijven plaatsvinden. Ook de visie van de Commissie
strookt in grote lijnen met die van de Benelux. Uiteraard zal de regering
ook met andere (kandidaat-) lidstaten direct in contact blijven om een zo
breed mogelijk draagvlak voor de Nederlandse zienswijze te scheppen.8. Maatschappelijk debat over de toekomst van EuropaTen einde een zo breed mogelijk publiek te bereiken wordt sinds de Europese
Raad van Nice consequent aandacht besteed aan het debat over de toekomst van
Europa op de website over Europese samenwerking en uitbreiding van de Europese
Unie, een initiatief van het ministerie van Buitenlandse Zaken (www.europaportaal.nl).
Inmiddels zijn de Europese Conventie en de Jongerenconventie hierbinnen bijzondere
aandachtspunten. Voor het toekomstdebat is op de website een speciaal dossier aangemaakt. Daarin zijn de relevante documenten alsmede verslagen
van activiteiten te lezen, zijn belangrijke links aangebracht en staat een
overzicht van recente discussies in de media over het onderwerp. Ook worden
regelmatig politieke en/of maatschappelijke «smaakmakers» geïnterviewd
over hun visie inzake de toekomst van de Europese Unie. Daarnaast worden de
andere voorlichtingsmiddelen (een e-mail alert, een nieuwsbrief, advertorials in dagbladen) structureel ingezet om de aandacht van het publiek
te vragen voor het toekomstdebat.Naast interviews en spreekbeurten van de leden van het kabinet waar de
«Conventie» ter sprake kwam, is ook de Nederlandse regeringsvertegenwoordiger
in de conventie herkenbaar gebleken als aanspreekpunt voor maatschappelijke
organisaties. Zo zochten in de afgelopen maanden vertegenwoordigers van vakbonden,
decentrale overheden, politie en verschillende geloofsovertuigingen de dialoog
met hem. Voorts sprak hij op uitnodiging met leden van de SER en nam hij deel
aan een seminar georganiseerd door de vertegenwoordiging van de Europese Commissie
in Nederland. In de nabije toekomst worden debatten georganiseerd o.a. door
de EBN en het Asser-instituut.De belangstelling van maatschappelijke organisaties blijkt uit hun contacten
met de Regeringsvertegenwoordiger en schriftelijke interventies om aandacht
te vragen voor uiteenlopende deelonderwerpen zoals de rechten van het kind,
het belang van milieu en duurzaamheid en de invalshoek van ondernemingen.
De regering doet haar best ook rechtstreeks burgers informatie beschikbaar
te stellen onder andere via het internet en openbare debatten.De discussies in de Conventie gaan over onderwerpen die in belangrijke
mate de toekomst van de Europese integratie bepalen en daarmee gevolgen zullen
hebben voor het dagelijks leven van eenieder. Tegelijkertijd lijken die discussies
over waarden, doelstellingen en bevoegdheden van instellingen soms abstract
en moeilijk te doorgronden. Daarom blijft aandacht nodig van de regering;
er zijn echter wel grenzen aan de hoeveelheid informatie die men de burger
van overheidswege kan «opdringen».De regering acht het debat met Uw Kamer en de actieve deelname van vertegenwoordigers
van het Nederlandse parlement in de conventie essentieel om de belangstelling
in de Nederlandse samenleving voor «de toekomst van Europa» in
de komende, belangrijke periode te prikkelen. Als politici het thema prominent
op hun agenda zetten, kan betrokkenheid van de kant van een brede(re) groep
burgers worden verwacht.BIJLAGE IOverzicht van de in de notitie aangehaalde documenten– Op de Conventie-site (http://european-convention.eu.int) zijn
onder ander de volgende documenten te vinden:– Voorontwerp Constitutioneel VerdragConv 369/02, verschenen op 28 oktober 2002– Eindrapport WG IConv 286/02, verschenen op 23 september 2002– Eindrapport WG IIConv 354/02, verschenen op 22 oktober 2002– Eindrapport WG IIIConv 305/02, verschenen op 1 oktober 2002– Eindrapport WG IVConv 353/02, verschenen op 22 oktober 2002– Eindrapport WG VConv 375/1/02, verschenen op 4 november 2002– Eindrapport WG VIConv 357/02, verschenen op 21 oktober 2002– Eindrapport WG VIIConv 459/02, verschenen op 16 december 2002– Eindrapport WG VIIIConv 461/02, verschenen op 16 december 2002– Eindrapport WG IXConv 424/02, verschenen op 29 november 2002– Eindrapport WG XConv 426/02, verschenen op 2 december 2002– Eindrapport WG XIConv 516/1/3/REV1, verschenen op 4 februari 2003– Haalbaarheidstudie van de Europese Commissie «Bijdrage voor
een voorontwerp van een Grondwet van de Europese Unie», verschenen op
4 december 2002, (zgn. Penelope-project) is te vinden op: http://europa.eu.int/futurum/comm/const051202_nl.htm– Beneluxmemorandum «Een evenwichtig institutioneel kader
voor een uitgebreide, meer efficiënte en transparante Unie» (Aangeboden
aan Kamer op 5 december 2002, met kenmerk DIE-585/02)– Regeringsnotitie «Europa in de Steigers» (Aangeboden
aan Kamer op 25 september 2002, met kenmerk DIE-457/02)– Bijdrage van mevrouw Ana Palacio en de heer Peter Hain, leden
van de Conventie: «De instellingen van de Unie», Conv 591/03,
verschenen op 28 februari 2003, is te vinden op: http://european-convention.eu.int– Bijdrage van de heren Dominique de Villepin en Joschka Fischer,
leden van de Conventie: «over de institutionele architectuur van de
Unie», Conv 489/03, verschenen op 16 januari 2003, is te vinden op:
http://european-convention.eu.intBIJLAGE IIOverzicht werkgroepenWerkgroep I:subsidiariteit Voorzitter:Mendez de VigoNederlandse vertegenwoordiging:TimmermansEindrapport:Conv 286/02, verschenen op 23 september
2002  Werkgroep II:Handvest Voorzitter:VitorinoNederlandse vertegenwoordiging:Van der LindenEindrapport:Conv 354/02, verschenen op 22 oktober
2002  Werkgroep III:RechtspersoonlijkheidVoorzitter:Amato Nederlandse vertegenwoordiging:Van Eekelen Eindrapport:Conv 305/02, verschenen op 1 oktober
2002  Werkgroep IV:Nationale ParlementenVoorzitter:Stuart Nederlandse vertegenwoordiging:Maij Weggen, De
Vries Eindrapport:Conv 353/02, verschenen op 22 oktober
2002   Werkgroep V:Complementaire bevoegdhedenVoorzitter:Christophersen Nederlandse vertegenwoordiging:geen Eindrapport:Conv 375/1/02, verschenen op 4 november
2002   Werkgroep VI:Economisch bestuur Voorzitter:Hansch Nederlandse vertegenwoordiging:De Bruijn Eindrapport:Conv 357/02, verschenen op 21 oktober
2002   Werkgroep VII:Extern optredenVoorzitter:Dehaene Nederlandse vertegenwoordiging:Van der Linden,
De Vries Eindrapport:Conv 459/02, verschenen op 16 december
2002   Werkgroep VIII:DefensieVoorzitter:Barnier Nederlandse vertegenwoordiging:Van Eekelen, Timmermans Eindrapport:Conv 461/02, verschenen op 16 december
2002   Werkgroep IX:VereenvoudigingVoorzitter:Amato Nederlandse vertegenwoordiging:De Vries Eindrapport:Conv 424/02, verschenen op 29 november
2002  Werkgroep X:Vrijheid, Veiligheid en RechtvaardigheidVoorzitter:Bruton Nederlandse vertegenwoordiging:De Bruijn Eindrapport:Conv 426/02, verschenen op 2 december
2002  Werkgroep XI:Sociaal Beleid Voorzitter:KatiforisNederlandse vertegenwoordiging:Van Dijk, De VriesEindrapport:Conv 516/1/03/REV 1, verschenen op
4 februari 2003 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28473-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl