Wet kraken en leegstand; Nota naar aanleiding van het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31560, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

22-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31560 nr. 8

12-06-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31560Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 107 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 560Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Slob en Van der Burg tot wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, de Leegstandwet, en enige andere wetten in
verband met het verder terugdringen van kraken en leegstand (Wet kraken en
leegstand)nr. 8NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 12 juni 2009Met belangstelling hebben de indieners kennis genomen van het verslag
van de vaste commissie van Justitie en de algemene commissie voor Wonen, Wijken
en Integratie. In het navolgende gaan wij in op de vragen en de opmerkingen
uit het verslag, waarbij wij de volgorde van het verslag aanhouden. Op onderdelen
zijn vragen van gelijke strekking samengevoegd.I. ALGEMEEN DEEL1. InleidingVerschillende leden hebben enkele algemene vragen geformuleerd.De leden van de PvdA-fractie zijn benieuwd welke gemeenten zijn geconsulteerd
bij het schrijven van het wetsvoorstel en hoe die hebben gereageerd.Wij hebben constructieve gesprekken gevoerd, niet alleen met de VNG maar
ook met de burgemeesters en de wethouders ruimtelijke ordening van de G4 en
enkele andere grote gemeenten1. Uit deze gesprekken
kwam het volgende beeld naar voren. De gesprekspartners gaven allen aan dat
zij de problemen die het wetsvoorstel aan wil pakken onderkennen. Er is verschil
van opvatting over de noodzaak van een algeheel kraakverbod. Dit is voor ons
echter een principieel punt. Zij onderkenden wel het gebrek aan integraal
leegstandsbeleid bij gemeenten in Nederland. Vervolgens werd ons uit de gesprekken
duidelijk dat door het aankondigen en indienen van ons wetsvoorstel veel gemeentebesturen
meer alert zijn geworden op de problemen waar dit wetsvoorstel een antwoord
op geeft. Tenslotte constateerden de gesprekspartners dat de uitvoering van
de maatregelen uit het wetsvoorstel om aanvullende financiële middelen
vraagt.De leden van de PvdA-fractie willen graag een reactie van de initiatiefnemers
op de uitspraak van de burgemeester van Amsterdam (14 april in NRC
Handelsblad) dat ontruiming van drie gekraakte panden aangeeft dat verbod
op kraken onnodig is.Dat de burgemeester in genoemd artikel aangeeft een kraakverbod onnodig
te achten omdat er toch ontruimd kon worden, heeft betrekking op het handhaven
van het huidige kraakverbod bij leegstand van minder dan twaalf maanden. Het
mag inmiddels duidelijk zijn dat onze stellingname principieel is en zich
richt op een algeheel kraakverbod.De leden van de fractie van de SP vragen zich af hoe de indieners een
wet denken te implementeren die weinig tot geen draagvlak kent bij de bestuurslagen
die hem moeten uitvoeren?Wij merken op dat de G4 wel hebben aangegeven blij te zijn met dit wetsvoorstel
omdat het herkenbare problemen op de agenda zet. Ook andere gemeenten hebben
bij herhaling om extra instrumenten gevraagd om leegstand te kunnen bestrijden.
Wij bieden met dit wetsvoorstel enkele extra instrumenten aan om leegstand
aan te kunnen pakken. Wij denken dat gemeenten een publiek belang hebben om
ten behoeve van hun burgers kraken en leegstand verder terug te dringen.Naar ons oordeel zal de problematiek van de leegstand zich nog verdiepen.
Wij wijzen in dit kader op de werking van de kantorenmarkt, de gevolgen van
de kredietcrisis en de effecten van krimp wat betreft bevolking en bedrijvigheid
in sommige delen van Nederland. Wij verwachten dat gemeenten die gebruik maken
van het aangeboden instrumentarium hiermee de leegstand substantieel kunnen
terugdringen. Uiteraard dient het gebruik van deze instrumenten gepaard te
gaan met een bredere benadering van de leegstandproblematiek. Wij wijzen hierbij
met name op de mogelijkheden om een pro-actief leegstandbeleid te voeren,
waarbij ook de nieuwbouw van winkels en kantoren een rol speelt.2. De problematiek met betrekking tot het krakenHet bestaande instrumentarium ter bestrijding van het
krakenDe leden van de VVD-fractie vragen of de indieners kennis hebben genomen
van de uitspraak van het Gerechtshof d.d. 31 maart jl. waarin wordt overwogen
dat de bevoegdheid tot ontruiming weliswaar niet met zoveel woorden wettelijk
is geregeld, maar dat de huidige strafbaarstelling in artikel 429sexies WvSr
met zich meebrengt dat de politie de (strafrechtelijke) bevoegdheid tot ontruiming
heeft op grond van artikel 2 Politiewet 1993 juncto artikel 124 Wet RO? Delen
de indieners dit oordeel van het Amsterdams Hof en zijn zij van mening dat
de nieuwe strafbaarstelling op zich ook een algemene (ontruimings)bevoegdheid
schept voor de politie?Het is van zeer groot belang dat er een wettelijke grond is voor het OM
om tot strafrechtelijk ontruimen van kraakpanden te kunnen overgaan. Om alle
onduidelijkheid op dit punt weg te nemen, zullen wij nog voor de behandeling
van ons initiatief wetsvoorstel een nota van wijziging indienen.De huidige aanpak ter bestrijding van krakenDe leden van de CDA-fractie merken op dat in de gewijzigde memorie van
toelichting wordt vermeld dat het niet in alle gevallen van kraken tot een
ontruiming hoeft te komen, maar dat soms in overleg het kraakpand wordt verlaten.
Eigenaars geven bijvoorbeeld aan af te zien van een schadeclaim of de krakers
worden uitgekocht. Is het bij initiatiefnemers bekend om wat voor
bedragen het hier de laatste jaren heeft gegaan aan niet ingediende schadeclaims
of aan afkoopsommen?Het is niet duidelijk om welke bedragen het bij niet ingediende schadeclaims
en afkoopsommen de laatste jaren precies gaat. Reden hiervan is onder meer –
zoals ook in het onderzoek van Regioplan is aangegeven – dat eigenaren
van panden, in geval zij een deal maken met krakers over zogeheten vertrekpremies –
hiervan veelal geen melding maken bij de politie. Voorts is uit navraag bij
onder meer de politie gebleken dat het verhalen van schade in geval van kraken
in veel gevallen een complexe en vruchteloze onderneming is. Voor schadeverhaal
is het noodzakelijk om aan te tonen dat de krakers verantwoordelijk zijn voor
de aangerichte schade. Gezien het feit dat bij een ontruiming in veel gevallen
nog slechts een klein aantal krakers aanwezig is en de krakers in dergelijke
gevallen vaak aangeven dat zij niet degenen zijn die de schade hebben toegebracht,
leidt het schadeverhaal in de praktijk maar zelden tot resultaat.De leden van de PvdA-fractie constateren dat geweld en vernielingen reeds
zijn verboden. Waarom wordt er niet met het huidige instrumentarium gehandhaafd
wat al strafbaar is?Naast de principiële kant van eigenrichting en bescherming van eigendom
die tot aanpassing van de regelgeving noodzaakt, dient ook te worden onderkend
dat het huidige instrumentarium om kraken aan te pakken ontoereikend is. Met
name problemen met de bewijsvoering maken dat niet kan worden volstaan met
de bestaande strafbaarstelling van kraken. Dit initiatiefwetsvoorstel beoogt
die problemen weg te nemen.De leden van de PvdA vinden bovendien dat gemeenten worden opgezadeld
met een geweldige bureaucratische rompslomp. Zij duiden daarbij wellicht op
het door ons voorgestelde leegstandsinstrumentarium. Dit instrumentarium vraagt
inderdaad van de gemeenten dat zij zich actief met leegstandbestrijding bezig
houden. Het handhaven van een meldingsplicht op leegstand, het voeren van
leegstandgesprekken en in het uiterste geval gebruikers voordragen voor leegstaande
panden vergt inzet. Daaraan verbinden wij niet de kwalificatie bureaucratische
rompslomp. De leegstandverordening is facultatief en kan gericht worden ingezet.
In de leegstandverordening kunnen gemeenten aangeven in welke delen van de
gemeente en/of voor welke categorieën gebouwen zij het instrumentarium
willen inzetten. De door de G4 en VNG genoemde alternatieven zijn naar onze
mening minstens zo bureaucratisch en raken eigenaren wellicht wel financieel
maar dragen minder bij aan het oplossen van de leegstand. In paragraaf 6
komen wij hier naar aanleiding van een vraag van de leden van de PvdA-fractie
nog op terug.De leden van de VVD-fractie constateren dat in de hedendaagse praktijk
er wel eens afspraken met krakers worden gemaakt over een vertrekvergoeding
of het niet indienen van schadeclaims. Mogen deze er van uitgaan dat, als
deze wet doorgang vindt, «deze vorm van chantage» door krakers
ten opzichte van gebouweigenaren tot het verleden behoort?Wij vinden afspraken met krakers over vertrekvergoedingen en het niet
indienen van schadeclaims ook zeer onwenselijk. Hoewel met dit initiatiefwetsvoorstel
niet kan worden gegarandeerd dat deze praktijken uit zijn te bannen, verwachten
wij wel dat deze praktijken zich minder zullen voordoen, omdat eigenaren met
dit wetsvoorstel een betere bescherming van het eigendomsrecht krijgen.Gegeven het bestaande wettelijke instrumentarium om kraken en leegstand
tegen te gaan, stellen de leden van de SGP-fractie de vraag waaraan het
tekortschieten van deze instrumenten is te wijten. Ligt dit aan het tekortschieten
van de wettelijke instrumenten (en de toepassingsmogelijkheden daarvan) en/of
aan de bereidheid om die instrumenten in te zetten? Wat het laatste betreft,
vragen deze leden de indieners wat bijvoorbeeld de oorzaken zijn dat gemeenten
geen gebruik maken van de mogelijkheid tot vordering van langdurig leegstaande
woningen (en gebouwen). In dit verband is het deze leden opgevallen dat een
aantal gemeenten het voorstel van de initiatiefnemers als contraproductief
en bureaucratisch aanmerken. Is dit naar de mening van de initiatiefnemers
een representatief oordeel voor alle gemeenten die met leegstand en kraken
worden geconfronteerd?Wat betreft het kraken gaat het om een principiële stellingname,
hetgeen uit de Memorie van Toelichting voldoende mag blijken, alsmede om het
wegnemen van bewijsproblemen. Op beide punten is de bestaande strafbaarstelling
in onze ogen ontoereikend.Wat betreft de leegstand, gaat het naar onze mening om een combinatie
van een tekortschieten van het wettelijke instrumentarium en een geringe bereidheid
bij gemeenten om dit instrumentarium in te zetten. Uit het onderzoek dat in
opdracht van VROM en EZ is uitgevoerd, blijkt dat in geen van de 31 grote
steden sprake is van een door de raad vastgesteld (integraal) leegstandbeleid.
Slechts in enkele grote steden (Den Haag en Amsterdam) kent men een beleid(snota)
gericht op voorkomen en bestrijden van leegstand van kantoorgebouwen. Uit
dit onderzoek blijkt ook dat van het bestaande instrumentarium om leegstand
tegen te gaan alleen de tijdelijke verhuurmogelijkheden uit de Leegstandwet
op aanzienlijke schaal gebruik wordt gemaakt, met name door corporaties. De
mogelijkheid tot vorderen van leegstaande (woon)ruimte krachtens de Huisvestingswet
wordt zelden tot nooit gebruikt. De redenen die gemeenten daarvoor geven zijn:– dat zij geen woningtekort en/of geen leegstand hebben;– dat je als gemeente de rol van verhuurder van de eigenaar overneemt.
Dit is wel gemakkelijk voor de eigenaar, maar arbeidsintensief voor de gemeente,
aangezien de gemeente moet zorgen dat hij de huur ontvangt, het pand goed
wordt bewoond en het na (maximaal) tien jaar weer in goede staat wordt teruggegeven.
De gedragscorrigerende werking wordt daarom betwijfeld.Een aantal gemeenten noemt het door ons voorgestelde instrumentarium contraproductief
en bureaucratisch. Wij hebben echter ook gemeentebestuurders gesproken die
daarover genuanceerder denken. Zoals gezegd komen wij in paragraaf 6
nog terug op de door de G4 voorgesteld (fiscale) alternatieven.Uitgaande van de ogenschijnlijk geringe motivatie van de betreffende gemeenten,
zo stellen de leden van de SGP-fractie, mag de vraag gesteld worden waarop
de verwachting is gebaseerd dat de nieuwe, door de initiatiefnemers voorgestelde
uitbreiding van de bestaande regeling een ruimere toepassing in de praktijk
zal vinden dan met het bestaande instrumentarium het geval is.Al in de eerste paragraaf van deze nota hebben wij aangegeven dat wij
verwachten dat de leegstand in de komende jaren een nog groter probleem zal
worden dan het nu al is. Wij wijzen in dit verband vooral op de werking van
de kantorenmarkt, de krimp van zowel de bevolking als de bedrijvigheid in
sommige gebieden en de effecten van de kredietcrisis. Wij bieden gemeenten
extra instrumentarium, in aanvulling op het reeds bestaande. Het is aan gemeenten
om de problematiek van leegstand aan te pakken en daarbij het instrumentarium
in te zetten dat hen daarbij het best van pas komt. Omvang van de kraakproblematiekDe leden van de CDA-fractie stellen vast dat het kraken zich concentreert
in Amsterdam en vragen of het bekend is wat de reden van deze concentratie
is. Tevens vragen deze leden of er een relatie gelegd kan worden met het aldaar
gevoerde gemeentelijk woningmarktbeleid.Het in opdracht van de ministeries van VROM/WWI en EZ uitgevoerde onderzoek
geeft hier geen antwoord op. Het is echter niet onredelijk te veronderstellen
dat de schaarste op de woningmarkt in Amsterdam en haar internationale aantrekkingskracht
hier wel invloed op heeft. Of er ook een relatie gelegd kan worden met het
gemeentelijk woningmarktbeleid is de vraag. Wij hebben geen aanleiding om
te veronderstellen dat Amsterdam het beschikbare instrumentarium om de woningmarkt
te beïnvloeden minder goed zou gebruiken dan andere gemeenten. Overigens
blijkt uit dit onderzoek tevens dat er nog flink wat andere steden dan Amsterdam
zijn waar kraken nog voorkomt.De leden van de PvdA-fractie missen een gedegen analyse over de omvang
van het probleem. Hoeveel panden worden er per jaar gekraakt? Zit daar een
groei of krimp in sinds 1995? En welke vormen van geweld en schade komen het
meeste voor. Waar zit de groei? Omdat gebleken is dat over de feitelijke aard
en omvang van leegstand en herbestemming nauwelijks kennis bestaat, is het
in de ogen van de PvdA-fractie allereerst nodig om met de gegevens die beschikbaar
zijn en komen, te inventariseren of de huidige wetgeving op dit vlak toereikend
is. Een nieuwe wet invoeren terwijl de huidige wetgeving niet aantoonbaar
tekort schiet, vinden de leden haaks staan op de gewenste deregulering van
regels. De leden willen graag een reactie hierop.Zoals ook reeds in de memorie van toelichting is aangegeven, zijn betrouwbare
cijfers over het aantal panden dat jaarlijks gekraakt wordt niet voor handen.
Gemeenten hebben veelal geen zicht op het aantal kraakpanden in hun gemeente.
Dit is ook duidelijk naar voren gekomen in het onderzoek van Regioplan dat
in opdracht van de Ministeries van VROM/WWI en EZ is uitgevoerd. Ons is bekend
dat er in de periode 2004 tot en met 2008 141 strafzaken betreffende
overtreding van artikel 429sexies Sr zijn geweest en dat de laatste jaren
er jaarlijks 300 tot 450 civielrechtelijke ontruimings-kort gedingen zijn
met betrekking tot kraken. Verder is gebleken dat kraken ook strafrechtelijk
wordt aangepakt op grond van artikel 138 Sr (huisvredebreuk). Het aantal gevallen
dat dit betreft is echter niet herleidbaar, aangezien deze gevallen niet als
kraken worden geregistreerd. Lang niet alle kraken eindigen met een strafzaak
of civiele procedure. Het ontbreekt aan zicht op het aantal gevallen dat krakers
voorafgaand aan een ontruiming het kraakpand verlaten of dat zij na overleg
met de eigenaar het pand verlaten. Het is daarom niet mogelijk om aan te geven
of en in hoeverre sinds 1995 sprake is van een groei of krimp.Voorts is evenmin uit de beschikbare cijfers herleidbaar om welke vormen
van geweld en schade het doorgaans gaat in geval van kraken. Wel is duidelijk
geworden uit gesprekken met onder andere politie en Openbaar Ministerie dat
het veelal schade betreft die is aangebracht aan panden en om geweld –
en in bepaalde gevallen zelfs excessief geweld – in geval van ontruimingen.Naast het principiële uitgangspunt dat eigendom bescherming behoeft,
zijn ons uit de gesprekken die wij hebben gevoerd bij de totstandkoming van
dit initiatiefwetsvoorstel met onder andere gemeenten, politie en Openbaar
Ministerie ook voldoende praktische knelpunten gebleken die noodzaken tot
wetswijziging. Wij wijzen ten eerste op het probleem om eenduidig vast te
stellen of een pand al een jaar leeg staat. De complicatie dat
aangetoond moet worden dat een kraker een vordering door de rechthebbende
heeft ontvangen, is een tweede probleem. Een derde probleem is de identiteit
van krakers vast te stellen, hetgeen een noodzakelijke voorwaarde is voor
een eventueel strafrechtelijk vervolg. Het gegeven dat het civiele recht een
weinig afschrikkende werking op krakers heeft, alsook dat sommige eigenaren
gebruik maken van afkoopsommen in plaats van toepassing van de rechtsregels,
zijn eveneens complicaties. Wij zien dan ook geen aanleiding tot aanvullend
onderzoek.Over de omvang van leegstand en herbestemming is meer informatie beschikbaar.
In het onderzoek dat in opdracht van VROM en EZ is uitgevoerd, staan gegevens
over de leegstand van woningen, kantoren, bedrijfsruimtes en ruimtes boven
winkels. Ook is het bestaande leegstandsinstrumentarium onder de loep genomen,
en zijn de ervaringen onderzocht met een leegstandsheffing in België.
De aanpak van leegstand van met name kantoorgebouwen en bedrijfspanden schiet
naar onze mening op dit moment tekort. Dit ligt niet alleen aan het tekort
schieten van het bestaande instrumentarium maar ook aan de bereidheid van
gemeenten om het toe te passen. Toch denken wij dat het door ons voorgestelde
instrumentarium voor gemeenten die met het leegstandsprobleem aan de slag
willen een welkome aanvulling kan zijn op het bestaande instrumentarium. Wij
verwijzen hier tevens naar ons antwoord op een vraag van de leden van de SGP-fractie
over het tekort schieten van het instrumentarium in de paragraaf De huidige aanpak ter bestrijding van kraken.Graag zien de leden van de PvdA-fractie meer informatie over de spreiding
van kraakpanden over Nederland en de omvang van de buitenlandse krakers. De
indieners hebben het over de overvloed van krakers en overlast. Op welke gegevens
hebben zij deze conclusies gebaseerd? In welke steden is de overlast het meest
en waarom?Voor de beantwoording van deze vragen zouden wij willen verwijzen naar
het hierboven gestelde. Verder hebben wij in de memorie van toelichting bij
dit initiatiefwetsvoorstel inderdaad aangegeven dat de aanwezigheid van gekraakte
panden dikwijls gepaard gaat met overlast en verloedering. Zo zijn de panden
in veel gevallen dichtgetimmerd, beklad of verwaarloosd en is in veel gevallen
sprake van geluidsoverlast voor omwonenden. Dit beeld kwam naar voren uit
gesprekken die wij bij de totstandkoming van het wetsvoorstel met burgers,
gemeenten en politie hebben gevoerd. Voorts blijkt ook uit het onderzoek van
Regioplan dat vooral in Amsterdam overlast van kraakpanden wordt geconstateerd
en dat sprake is van krakers van buitenlandse afkomst1.De leden van de fractie van de SP vragen hoeveel gebouwen momenteel meer
dan een jaar leeg staan. Hoeveel gebouwen zijn momenteel gekraakt? Hoe vaak
komt het jaarlijks voor dat een door erfenis verkregen woning wordt gekraakt
omdat de afhandeling van de nalatenschap te veel tijd inneemt?In het onderzoek naar kraken en leegstand in opdracht van VROM en EZ is
de leegstand in kaart gebracht.Per 1 januari 2006 waren ruim 313 000 woningen onbewoond, waarvan
200 000 direct beschikbaar waren. Hoe lang deze woningen leegstonden
is niet bekend. Op p. 3 van het onderzoeksrapport is een tabel opgenomen met
gegevens over 6 grotere gemeenten waarvan wel bekend is hoeveel woningen er
langer dan een jaar leeg stonden. Het percentage van leegstaande woningen
in deze 6 steden dat langer dan een jaar leeg staat loopt uiteen van 22%
(Helmond) tot 60% (Leeuwarden). Eind 2007 telde Nederland 4 522 369 m2 leegstaande
kantoorruimte. Dat is ruim 10 % van alle verhuurbare kantooroppervlak.
Niet bekend is hoeveel hiervan langer dan een jaar leegstond. Wel bekend is
hoeveel er langer dan 3 jaar leegstond. Dit is landelijk 69% van de
leegstaande kantoorruimte.Het is nergens bekend hoe vaak het voorkomt dat een door erfenis verkregen
woning wordt gekraakt omdat de afhandeling van de nalatenschap te veel tijd
inneemt.De leden van de SP-fractie willen graag antwoord op de volgende vragen:
Hoeveel boten, volkstuinen en tuinhuisjes worden er momenteel gekraakt? Hoeveel
kraakpanden worden momenteel gebruikt als atelier? Wanneer kunstenaars –
na mogelijke invoering van deze wet – niet meer kunnen kraken om aan
een atelier te komen, verwachten de indieners dan dat er voldoende ander aanbod
is om aan deze vraag te kunnen voldoen?Al eerder is aangegeven dat het niet bekend is hoeveel kraakpanden er
in Nederland zijn. Hoeveel er gekraakt wordt in specifieke categorieën
als boten, volkstuinen en tuinhuisjes is uiteraard eveneens niet bekend.Wat betreft de behoefte van kunstenaars aan een atelier, lijkt het ons
in de rede liggen dat zij op reguliere wijze naar een atelier zoeken: via
de gemeente, via een makelaar of door middel van een advertentie kan wellicht
een atelier gevonden worden waar een normale huur voor wordt betaald.De leden van de SP-fractie vragen zich verder af hoeveel panden gekraakt
zijn in landen waar een kraakverbod geldt en of er in die landen al dan niet
problemen zijn met krakers.De leden van de SP-fractie vragen hoeveel leegstand er is in landen waar
een kraakverbod geldt. Tevens informeren deze leden naar de tekorten aan studentenwoningen
en of deze zullen toenemen na invoering van dit wetsvoorstel.Uit onderzoek dat in opdracht van VROM/WWI en EZ is verricht blijkt dat
deze cijfers niet worden bijgehouden.De leden van de VVD-fractie merken op dat de indieners melden dat er ook
wel eens vervolgd wordt voor artikel 138 Sr. Gezien het feit dat dit artikel
enkel woningen beschermt die in gebruik zijn, vragen de leden van de VVD-fractie
zich af wanneer de krakers in zaken als deze in de panden zijn ingetrokken.In gevallen waarin krakers op grond van artikel 138 Sr worden vervolgd,
betreft het woningen die op dat moment veelal formeel, en dus niet feitelijk,
nog zijn bewoond.De leden van de D66-fractie vragen zich af of de voorgestelde algehele
strafbaarstelling van kraken in verhouding is met de omvang van de kraakproblematiek.
Deze leden is het allereerst niet duidelijk hoe groot dit probleem feitelijk
is. Om hoeveel krakers danwel kraakpanden gaat het precies? Waarom hebben
de initiatiefnemers er niet voor gekozen een nulmeting uit te voeren naar
het aantal kraakpanden, nu gemeenten dit zelf niet registreren? In de Memorie
van Toelichting lezen deze leden op p. 5 immers dat er geen valide landelijke
gegevens bekend zijn en dat – hoewel met het geschatte aantal van 200
tot 300 kraakpanden het kraakprobleem zich vooral in Amsterdam concentreert –
de kraakproblematiek zich tevens voordoet in middelgrote en kleine gemeenten.
De initiatiefnemers baseren hun stellingname op «berichtgeving in de
media uit 2008,» maar maken dit niet inzichtelijk met concrete cijfers.
De leden van de D66-fractie zouden dan ook graag een nadere onderbouwing van
de omvang van het probleem in zowel de grote als de genoemde middelgrote
en kleine gemeenten zien.Uit het in opdracht van VROM/WWI en EZ uitgevoerde onderzoek blijkt dat
het aantal krakers en kraakpanden nergens wordt bijgehouden en daarom moeilijk
te achterhalen is. Een nulmeting is dus niet eenvoudig te maken. We baseren
ons daarom op de schattingen uit het onderzoek en berichtgeving in de media
over gevallen van kraak.De leden van de fractie van D66 lezen in de Memorie van Toelichting dat
het aantal strafrechtelijke overtredingen van art. 429sexies Sr, zijnde het
niet op vordering van de rechthebbende ontruimen van een wederrechtelijk ingebruikgenomen
woning of gebouw, in de periode van 2004 tot de helft van 2007 tot 85 inschrijvingen
bij de parketten heeft geleid. Volgens de initiatiefnemers zou de problematiek
echter vele malen groter zijn, omdat het of niet tot rechtszaak komt, of de
krakers het gekraakte pand reeds hebben verlaten als ze een strafrechtelijke
ontruiming vrezen, of de krakers zelfstandig in goed overleg met de eigenaar
het kraakpand verlaten. Bovendien, zo stellen de initiatiefnemers, zou uit
gegevens van de politie en Openbaar Ministerie in Amsterdam blijken dat in
veel gevallen wordt opgetreden tegen krakers op grond van art. 138 Sr, huisvredebreuk.
Ook uit de beschikbare cijfers met betrekking tot art. 138 Sr, huisvredebreuk,
zou niet herleidbaar zijn hoeveel kraakpanden het betreft. Deze cijfers zijn
de leden van de fractie van D66 niet inzichtelijk. Zij verzoeken de initiatiefnemers
dan ook om de concrete cijfers. Nogmaals werpen de leden van de fractie van
D66 de vraag op hoe groot het kraakprobleem eigenlijk is.Met betrekking tot de beschikbare gegevens over de aard en omvang van
kraken zouden wij willen verwijzen naar de beantwoording van de in het begin
van deze paragraaf gestelde vraag van de PvdA-fractie.Hebben de gemeenten daadwerkelijk behoefte aan een algehele strafbaarstelling
van kraken, of zijn ze meer gebaat bij het bestrijden van problemen bij ontruimingen,
zo vragen de leden van de fractie van D66? In dit verband wijzen deze leden
op de brief van de G4 van 30 oktober 2008, waarin de G4 stellen wel last
te ondervinden van het excessief geweld en de schade die daaruit voortvloeit
bij ontruimingen, maar dat dit slechts een klein deel van de krakers betreft.
De G4 constateren dan ook dat de voorgestelde wetgeving geen oplossing biedt
aan het werkelijke probleem dat zij ondervinden, namelijk het verzamelen van
bewijslast tegen de kleine groep krakers gewelddadige krakers, die zij op
grond van de huidige civielen strafrechtelijke regeling uit de gekraakte panden
willen zetten. De G4 stellen dan ook voor om, in plaats van een algehele kraakverbod
in te stellen (de huidige wetgeving biedt volgens de G4 voldoende mogelijkheden
om gewelddadige daders aan te pakken) het probleem van de bewijslast te versimpelen.
De leden van de fractie van D66 vragen de initiatiefnemers om een reactie
op dit voorstel, omdat zij van mening zijn dat dergelijk geweld ontoelaatbaar
is en bestreden dient te worden. Bovendien zijn de leden van deze fractie
van mening dat de nieuwe wetgeving ten dienste moet zijn van gemeenten. Waarom
wordt er, tegen de zin van gemeenten, nieuwe wetgeving geïnitieerd waarvan
gemeenten stellen geen behoefte te hebben? Zijn de initiatiefnemers het met
deze leden eens dat, gezien het aantal civielrechtelijke ontruimingsverzoeken
bij de rechtbanken per jaar, pandeigenaren onder de huidige wetgeving voldoende
mogelijkheden hebben de beschikking over hun onroerend goed te herkrijgen?Mede naar aanleiding van het advies van de G4 op een concept van het initiatiefwetsvoorstel,
waar uw leden ook naar verwijzen, hebben wij navraag gedaan bij
de uitvoeringspraktijk op welke moeilijkheden zij stuiten wat betreft het
rond krijgen van de bewijslast. Op basis van deze nieuwe inzichten hebben
wij het initiatiefwetsvoorstel gewijzigd in die zin dat het vereiste van de
vordering van de rechthebbende is komen te vervallen. Dit maakt dat krakers
niet langer kunnen voorwenden de vordering om zich te verwijderen niet te
hebben ontvangen of gehoord.Ten aanzien van het aantal civielrechtelijke ontruimingsverzoeken zouden
wij willen benadrukken dat dit in verhouding tot het aantal strafrechtelijke
ontruimingsverzoeken een groot aantal betreft. Dit houdt verband met het feit
dat krakers veelal pas na het eerste jaar van leegstand kraken, aangezien
dan slechts civielrechtelijk kan worden opgetreden en niet strafrechtelijk.
In veel gevallen grijpen eigenaren echter naar andere wegen om de kraak op
te heffen en bieden de krakers bijvoorbeeld een afkoopsom omdat zij een vrezen
voor een langdurige gerechtelijke procedure en/of schade aan hun pand. Wij
achten het civielrechtelijke instrumentarium niet afdoende en niet geschikt,
aangezien de afschrikwekkende werking die hiervan uit gaat miniem kan worden
genoemd. Het is naar onze mening zaak om zoveel mogelijk te voorkomen dat
panden worden gekraakt en te voorkomen dat gerechtelijke procedures dienen
te worden gevoerd. Dit gaat namelijk niet alleen met veel bureaucratische
rompslomp en mogelijke financiële gevolgen voor de eigenaren gepaard,
maar ook voor de gemeente, de rechtelijke macht en de politie, aangezien zij
in dit geval doorgaans in actie dienen te komen.In de Memorie van Toelichting lezen de leden van de D66-fractie op meerdere
pagina’s verwijzingen van de initiatiefnemers naar de onderzoeksrapportage
van Regioplan in 2008, waarvan het onderzoeksdoel was het verkrijgen van inzicht
in de mogelijkheden ter voorkoming en bestrijding van leegstand in Nederland.
Ook in dit rapport lezen deze leden echter dat het lokaal bestuur in grote
en middelgrote gemeenten, op Amsterdam na, geen problemen lijkt te ervaren
met krakers. De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat de behoeften
van gemeenten zwaarwegend dienen te worden meegenomen in een wetsvoorstel,
aangezien de voorgestelde initiatiefwetgeving er nu juist op gericht is gemeenten
te ondersteunen in de kraakproblematiek. In dit kader vragen deze leden zich
dan ook af in hoeverre de initiatiefwetgeving in de behoeften van gemeenten
voorziet. Zijn de initiatiefnemers het met deze leden eens dat indien de kraakproblematiek
zich vrijwel alleen in Amsterdam voordoet, de geïnitieerde wetgeving
dient te worden gericht op de daadwerkelijke problemen, zoals het verzamelen
van de bewijslast tegen de krakers?Met dit initiatiefwetsvoorstel wordt niet alleen ondersteuning van gemeenten
beoogd. De initiatiefnemers staat een betere bescherming van het eigendomsrecht
voor ogen. Het zou niet zo moeten zijn dat eigenaren tot vertrekpremies of
afspraken over het afzien van schadeclaims zouden moeten overgaan. Daarenboven
achten wij kraken een vorm van eigenrichting. Wij delen met de leden van D66-fractie
dat het wetsvoorstel praktische knelpunten in het verzamelen van de bewijslast
dient op te lossen. Voor onze bevindingen en aanpak verwijzen wij naar ons
antwoord hieronder.Bewijstechnische problemen met het huidige strafrechtelijke
instrumentariumDe leden van de CDA-fractie vragen of het bekend is bij initiatiefnemers
of krakers in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) worden ingeschreven
als wonende op het gekraakte adres? Als dat niet het geval is hoe kan dan
toch sprake zijn van huisvredebreuk als de eigenaar of de politie in het gekraakte
pand binnentreedt? Voor het antwoord op de vraag of huisvredebreuk zou worden gepleegd als
het kraakpand wordt betreden, is bepalend of dat pand bij de krakers feitelijk
in gebruik is. Een pand kan ook in gebruik zijn bij personen die niet op het
desbetreffende adres staan ingeschreven in de GBA.De leden van de PvdA-fractie missen een gedegen analyse waarom het straffen
van krakers die geweld gebruiken en schade veroorzaken in de praktijk zo moeilijk
is? De leden van de PvdA-fractie willen daarom de initiatiefnemers vragen
deze analyse als nog te maken. En wat is de reden waarom het zo moeilijk is
de veroorzaakte schade te verhalen? Delen de initiatiefnemers dat met name
het rond krijgen van de bewijslast de belangrijkste reden is dat plegers van
geweld en veroorzakers van vernielingen vrij uit gaan? Met welke wetsartikelen
maakt het wetsvoorstel het justitie en politie maar ook particulieren makkelijker
om schade te verhalen en geweldplegers te straffen. Tegen die achtergrond
vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of het wetsvoorstel een bijdrage
levert aan het terugdringen van geweld en vernielingen. De leden van de PvdA-fractie
zouden graag een analyse van de politie en het OM hebben wat volgens hen de
belangrijkste oorzaak is dat krakers die geweld en schade te vaak vrij uit
gaan.Voor beantwoording van uw vraag naar het verhalen van de veroorzaakte
schade in het geval van kraken, willen wij de leden van de PvdA-fractie allereerst
verwijzen naar de beantwoording van de eerste vraag van de leden van het CDA-fractie
in de paragraaf De huidige aanpak ter bestrijding van kraken. Kraken gaat relatief vaak gepaard met schade en geweld. Met name
bij ontruimingen van kraakpanden door de politie doen zich gewelddadige incidenten
voor. Bovendien is het verhalen van schade en het rond krijgen van de bewijslast
in geval van geweld veelal zeer lastig en vergt het veel werklast van politie
en Openbaar Ministerie, zonder dat dit veel resultaat oplevert. Wij zijn dan
ook van mening dat kraken – ook om deze reden – zoveel mogelijk
dient te worden voorkomen en dat dient te worden bewerkstelligd dat in geval
van kraken snel vroegtijdig kan worden ingegrepen, zodat schade en geweld
zoveel mogelijk beperkt blijven. Het initiatiefwetsvoorstel voorziet in maatregelen
om dit te bewerkstelligen.Wij zijn het daarnaast met de leden van de PvdA en D66 fracties eens dat
het rond krijgen van de bewijslast in het kader van kraken een belangrijk
knelpunt is in de huidige situatie. Bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel
hebben wij daarom navraag gedaan naar knelpunten ten aanzien van dit punt
bij de politie en het Openbaar Ministerie. Allereerst blijkt, zoals hiervoor
aangegeven, dat politie en Openbaar Ministerie de nodige problemen ondervinden
doordat krakers kunnen ontkennen dat zij een vordering zich te verwijderen
hebben ontvangen of gehoord. In het initiatiefwetsvoorstel is daarom bepaald
dat het vereiste – conform artikel 429 sexies Sr – van de vordering
van de rechthebbende komt te vervallen. Daarnaast is vanuit politie en Openbaar
Ministerie aangegeven dat ook doordat het vereiste van een jaar leegstand
voor strafrechtelijk optreden komt te vervallen, het eenvoudiger wordt om
de bewijslast rond te krijgen en dat daardoor effectiever zal kunnen worden
opgetreden.Tot slot blijkt dat het in een strafrechtelijk onderzoek vaak moeilijk
is de identiteit van de krakers vast te stellen. Door kraken als misdrijf
aan te merken kunnen krakers van wie de identiteit na een ontruiming niet
binnen de duur van het ophouden voor onderzoek kan worden vastgesteld, met
het oog op die vaststelling in verzekering worden gesteld. Verschuiving naar andersoortige krakersDe leden van de PvdA vragen zich af hoe de indieners de lange wachtlijsten
voor woningen rijmen met de stelling dat er geen woningnood is.Een lange wachtlijst wil niet zeggen dat er echt sprake is van woningnood.
Mensen laten zich vanuit verschillende motieven op dergelijke lijsten plaatsen:
het opbouwen van inschrijvingsduur, de mogelijkheid van een buitenkans openhouden,
en dergelijke. Los van de wachtlijsten zijn er in veel plaatsen in Nederland
kansen op de particuliere markt.Wij schrijven in de Memorie van Toelichting dat landelijk gezien er geen
sprake meer is van woningnood. Dat neemt niet weg dat er gebieden zijn in
Nederland waar de woningmarkt wel onder grote druk staat. Amsterdam is hier
een voorbeeld van. Dat verklaart wellicht ook waarom een groot deel van de
krakerscène zich in Amsterdam bevindt. Dat neemt niet weg dat wij van
oordeel zijn dat de situatie landelijk gezien aanmerkelijk gunstiger is dan
in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Dat er grote belangstelling is voor
een woning in (het centrum van) Amsterdam, rechtvaardigt niet het gedogen
of toestaan van kraken.Volgens de indieners worden de kraakpanden steeds meer gebruikt door mensen
met andere nationaliteiten, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Is hier
een hoog percentage illegale immigranten bij betrokken? Hebben de indieners
hier zicht op?Over de samenstelling van de verschillende nationaliteiten zijn geen exacte
cijfers bekend, mede omdat tot op heden de mogelijkheden om de identiteit
vast te stellen beperkt zijn. De indruk is dat Zuid-Europese – en Oost-Europese
nationaliteiten relatief vaak voorkomen1. Niet
bekend is wat het percentage illegale immigranten is dat in kraakpanden verblijft.De leden van de D66-fractie merken op dat een ander argument dat de initiatiefnemers
gebruiken ter staving van hun stellingname dat kraken moreel verwerpelijk
is, te vinden is op bladzijde 8 van de Memorie van Toelichting. De initiatiefnemers
stellen daar dat er een verschuiving merkbaar is in de motieven van krakers.
Immers, zo stellen de initiatiefnemers op p. 8 is «kraken niet meer
een activiteit verband houdend met woningnood, zoals in de zeventiger jaren
wel het geval was.» Deze leden vragen zich af waarop de initiatiefnemers
deze stelling baseren? In de Memorie van Toelichting wordt immers wel het
aantal vierkante meter leegstand genoemd op p. 15, maar aan de statistieken
rond woningnood wordt helemaal geen aandacht besteed. De leden van de D66-fractie
zien dan ook graag dat de initiatiefnemers alsnog een goede afweging hierin
maken. Opmerking verdient volgens de leden van de D66-fractie ook dat de initiatiefnemers
tegenstrijdige meningen zijn toegedaan over het al dan niet bestaan van woningschaarste.
Enerzijds stellen zij op p. 8 dat van de Memorie van Toelichting dat landelijk
gezien geen sprake is van woningnood, anderzijds op p. 20 dat de ruimte in
Nederland beperkt is en de demografische dichtheid groot. Hoe zien de initiatiefnemers
deze ogenschijnlijke tegenstrijdigheid in het licht van de balans tussen de
woningnood en de leegstand? Hebben de initiatiefnemers onderzocht of er wachtlijsten
bestaan voor sociale huisvesting in grote steden? En zo ja, hoe lang deze
wachtlijsten zijn?Er was geen aanleiding onderzoek te doen naar wachtlijsten voor sociale
huisvesting. Zoals wij hiervoor hebben aangegeven op de vraag van de leden
van de PvdA-fractie wil een lange wachtlijst niet zeggen dat er echt sprake
is van woningnood. Mensen laten zich vanuit verschillende motieven op dergelijke
lijsten plaatsen: het opbouwen van inschrijvingsduur, de mogelijkheid van
een buitenkans openhouden, en dergelijke. Wij zijn van oordeel
dat de situatie landelijk gezien aanmerkelijk gunstiger is dan in de jaren
zeventig van de vorige eeuw. Ook in de politiepraktijk is merkbaar dat binnen
de kraakwereld inmiddels niet meer zozeer gesproken wordt over «bestrijding
van leegstand» als maatschappelijk doel, maar eerder over goedkoop onderdak.
Er is derhalve veeleer sprake van «voordringen op de woningmarkt»
door krakers waardoor anderen juist langer op de wachtlijst staan. Tot slot
merken wij op dat ook het principieel verzet vanuit de kraakbeweging tegen
het gemeentelijk woningbouwbeleid, dat in oude wijken naast sociale woningbouw
ook duurdere woningen wil realiseren, noopt tot een steviger aanpak van kraken.Duidelijke normstelling: kraken kan en mag nietDe leden van de fractie van de PvdA vinden de redenering dat door kraken
het eigendomsrecht ontoelaatbaar wordt aangetast eenzijdig. Het lijkt deze
leden redelijk van eigenaren te vragen bij tijdelijke leegstand toch hun pand
in gebruik te laten nemen. Zij vragen zich af of het wetsvoorstel er niet
toe bijdraagt dat eigenaren hun verantwoordelijkheid niet meer hoeven te nemen
omdat kraken, als stok achter de deur, niet meer bestaat. Ook vragen deze
leden zich af of er niet het risico bestaat dat door de invoering van het
wetsvoorstel de florerende bedrijfstak van tijdelijke bewoning en anti-kraak
verdwijnt.Wij zijn met de leden van de PvdA-fractie van mening dat het redelijk
is dat leegstaande panden zoveel mogelijk worden gebruikt. En als er geen
commercieel of maatschappelijk gebruik mogelijk is, ligt vastgoedbeheer zeer
voor de hand. Naast het voorkómen van kraak zijn er ook andere redenen
om een vastgoedbeheerder in de arm te nemen: voorkomen van inbraak, snelle
signalering van schade, voorkomen van verloedering en vervuiling. Omdat in
veel gevallen geen commercieel of maatschappelijk gebruik voor een pand zal
zijn te vinden, die door de gemeente kan worden voorgedragen, zijn wij niet
bang dat de inderdaad florerende sector van vastgoedbeheer zal verdwijnen.
Wij vinden dat deze sector, die jaarlijks aan enkele tienduizenden huisvesting
biedt, een nuttige functie vervult die zeker zal blijven na invoering van
ons wetsvoorstel.Het wetsvoorstel bestaat daarom uit twee delen die een integrale aanpak
mogelijk maken: het verbieden van het kraken en het terugdringen van de leegstand.
Wij nemen afstand van het idee dat kraken als stok-achter-de-deur nodig zou
zijn om leegstand te bestrijden. Dat is een vorm van eigenrichting die wij
niet wenselijk achten. Het voeren van beleid om leegstand tegen te gaan is
een taak voor de gemeente.De leden van de PvdA-fractie vernemen graag hoeveel mensen jaarlijks woonruimte
hebben als anti-kraakwacht. Tevens vragen deze leden zich af hoeveel eigenaren
die minder dan drie panden bezitten slachtoffer zijn van kraken. Hoe is de
afgelopen tien jaar de leegstand geregistreerd?De gevraagde gegevens inzake anti-kraak worden niet centraal bijgehouden.In de door ons georganiseerde ronde tafel gesprekken zijn verschillende
anti-kraak organisaties of vastgoedbeheerders aanwezig geweest. Uit de door
hen verstrekte informatie mag geconcludeerd worden dat er jaarlijks enkele
tienduizenden worden ingezet als anti-kraakwacht of vastgoedbeheerder.Wat betreft het registreren van leegstand kan op grond van genoemd onderzoek
het volgende worden gezegd. Wat betreft woningen houden sommige gemeenten
alles bij (type woning, duur leegstand), andere gemeenten niets. Wel houdt
het CBS de leegstand bij, althans het aantal woningen dat geen bewoner heeft
volgens het GBA. Op 20 april 2009 heeft het CBS gepubliceerd
dat op 1 januari 2008 dit gold voor 5,7% van de woningen in Nederland.
In 2006 was dit 5.1 %. Hierin zijn overigens ook tweede huizen, vakantiewoningen,
woningen bestemd voor sloop/nieuwbouw inbegrepen.De leden van de D66-fractie lezen in de Memorie van Toelichting dat de
initiatiefnemers met de voorgestelde algehele strafbaarstelling van kraken
vooral de norm willen onderstrepen dat kraken niet kan en mag en aangemerkt
kan worden als een vorm van eigenrichting, waardoor het eigendomsrecht van
pandeigenaren ernstig geschonden wordt. De initiatiefnemers stellen voorts
dat de aanwezigheid van kraakpanden ook veel overlast veroorzaakt in probleemwijken
in de steden en dat deze overlast vaak leidt tot verslechterde leefbaarheid
in deze wijken. Hoe zien de initiatiefnemers de verhouding tussen leegstand,
woningnood en een algeheel kraakverbod? Delen de initiatiefnemers de mening
van deze leden dat juist leegstand van panden ook kan leiden tot verpaupering
van woonwijken en afbreuk doet aan de sociale cohesie, met als gevolg dat
de bewoners die overblijven zich onveiliger kunnen voelen? Erkennen de initiatiefnemers
dat er dikwijls sprake van is, bijvoorbeeld in de Amsterdamse stadswijk de
Pijp, dat omwoners van een gekraakt pand de betreffende kraak ondersteunen
vanwege de betrokkenheid van deze krakers bij de buurt en de sociale leefbaarheid?Wij kunnen niet genoeg benadrukken dat ons wetsvoorstel zowel het eigendomsrecht
beter beoogt te beschermen door eigenrichting te voorkomen als leegstand aan
te pakken. Als uitgangspunt hanteren wij daarbij dat kraken niet is toegestaan.
Wij delen de mening van de D66-leden dat juist leegstand van panden ook kan
leiden tot verpaupering van woonwijken, afbreuk kan doen aan de sociale cohesie,
met als gevolg dat de bewoners die overblijven zich onveiliger kunnen voelen.
Dit is precies de reden waarom wij in ons wetsvoorstel niet alleen maatregelen
tegen kraken hebben opgenomen, maar ook instrumentarium om leegstand aan te
pakken! Wij erkennen dat er voorbeelden zijn van kraakpanden, die door omwoners
worden ervaren als positief voor de sociale leefbaarheid. Naar onze inschatting
is dit niet het geval bij het merendeel van de kraakpanden. Vaker gaat kraken
gepaard met overlast voor de buurt en een slechte invloed op de leefbaarheid.
Ook verzetten krakers zich tegen democratisch gelegitimeerd gemeentelijk beleid
om in oude wijken tot een meer evenwichtige woningvoorraad te komen waarin
nadrukkelijk plaats is voor ook duurdere woningen.Kraken na eerste jaar van leegstand: termijn van een jaar
is achterhaaldDe leden van de CDA-fractie merken op dat krakers kennelijk nauwgezet
bijhouden of een pand langer dan een jaar leeg staat, alvorens men tot kraken
over gaat. Is het bij initiatiefnemers bekend op welke wijze krakers dit doen,
en van welke hulpmiddelen of bronnen de krakers zich bedienen? Op welke wijze
controleert de politie en het OM op dit moment bij een melding van kraken
of er sprake is van een leegstand langer dan 1 jaar en dus of er sprake is
van al dan niet overtreding van artikel 429sexies Sr?Zoals in een overleg is gebleken dat wij in januari 2008 met afgevaardigden
van de kraakbeweging hebben gevoerd, zijn de krakers goed georganiseerd en
hebben zij een uitgebreid netwerk. Vanuit de krakers werd tijdens dit overleg
aangegeven dat zij elkaar onder andere via het internet informeren wanneer
panden leeg zijn komen te staan en wanneer de termijn van een jaar leegstand
is overschreden. De aanwezigheid van leegstaande panden zou op deze wijze
continu worden bijgehouden. De termijn van een jaar leegstand bemoeilijkt het strafrechtelijk optreden
van de politie en het Openbaar Ministerie. Bewezen moet worden dat het pand
op het moment dat het werd gekraakt korter dan een jaar niet meer in gebruik
was. Zoals uit navraag bij de politie is gebleken komen de krakers en eigenaren
van panden veelal met tegenstrijdige informatie over de duur van leegstand
van een pand. Het is vervolgens aan de politie en het Openbaar Ministerie
om te toetsen of er op basis van deze informatie grond is voor toepassing
van artikel 429sexies Sr. Dit gaat doorgaans gepaard met veel werklast voor
de politie en het Openbaar Ministerie.De leden van de SP-fractie memoreren dat de VNG een termijn van twaalf
maanden voldoende vindt om als eigenaar herstelwerkzaamheden te verrichten
en een nieuwe huurder te vinden. Deze leden vragen zich af of de indieners
deze mening delen en indien dat het geval is, waarom dan een kraakverbod noodzakelijk
is.Als eerste merken wij op dat wat kraken betreft het ons gaat om een principiële
normstelling: kraken kan en mag niet. Niet binnen twaalf maanden maar ook
niet daarna.Los hiervan blijkt in de praktijk twaalf maanden vaak onvoldoende. Dit
is ons ook door bijvoorbeeld de NEPROM en de IVBN aangegeven. Hierbij speelt
onder andere dat bij een transitie er vaak vergunningen aangevraagd moeten
worden, hetgeen soms geruime tijd in beslag neemt. Verder staan panden, mede
door de economische crisis, in toenemende mate langer dan een jaar te koop.Klimaat van verharding onder krakersDe leden van de CDA-fractie constateren dat in de toelichting wordt beschreven
dat bij ontruimingen van symbolisch verzet steeds minder sprake is. Enkele
ontruimingen hebben recent nog geleid tot extreem gevaarlijke situaties voor
de politie. Is bij de initiatiefnemers bekend tot wat voor straffen/sancties
dit heeft geleid?Tevens wordt vermeld dat door krakers soms op de persoon gerichte acties
uitgevoerd, bijvoorbeeld jegens gemeentebestuurders, politieagenten, vastgoedeigenaren
of makelaars. Denken de initiatiefnemers dat met dit wetsvoorstel dat zal
veranderen? Moet hier niet aandacht aan worden besteed in het wetsvoorstel?De leden van de PvdA-fractie vragen of de initiatiefnemers kunnen beargumenteren
waar overlast, geweld en vernielingen van krakers zich onderscheiden van overlast,
geweld en vernielingen van andere categorieën inwoners? Rechtvaardigt
dit onderscheid aparte wetgeving?De leden van de PvdA fractie lezen verder in het wetsvoorstel dat de kraakbeweging
de laatste jaren is verhard en dat er een sterke toename is van criminaliteit,
intimidatie en geweld rond kraakpanden. Voorts lezen de leden dat er geen
landelijke gegevens bekend zijn. In de ogen van PvdA leden worden voorbeelden
van een incident als argument voor een wetswijziging te licht bevonden. Kunnen
de indieners de bewegingen omtrent criminaliteit, intimidatie en geweld rond
kraakpanden met cijfers onderbouwen?Precieze cijfers zijn niet bekend. Strafvervolging blijkt in de praktijk
lastig doordat strafbare feiten slechts in beperkte mate aan individuen kunnen
worden toegerekend.Op de persoon gerichte acties door de harde kern van de kraakbeweging
zijn helaas een feit. Dit initiatiefwetsvoorstel betreft alleen de strafbaarstelling
van kraken. Voor zover daarbij bedreigingen worden geuit, is met het voorgestelde
artikel 138a, tweede lid, Sr voorzien in een hogere maximum straf. Overige
strafbare feiten kunnen indien ze samengaan met kraken cumulatief
ten laste worden gelegd, zodat hogere strafmaxima beschikbaar komen. Wij zien
dan ook geen aanleiding voor aanpassing van ons wetsvoorstel. Verder verwijzen
wij naar de paragraaf Omvang van de kraakproblematiek.De leden van de SP-fractie vragen welke omvang het geweld heeft dat in
relatie is te brengen met woningkraak?Wat betreft de vraag over de omvang van geweld dat in relatie te brengen
is met woningkraak, zouden wij willen verwijzen naar de beantwoording van
de vragen in de paragraaf Omvang van de kraakproblematiek (p. 4 e.v.).De leden van de D66-fractie lezen in van de Memorie van Toelichting dat
er volgens de initiatiefnemers bovendien een tendens tot verharding in de
kraakwereld zou zijn en er zich incidenten en excessen zouden voordoen bij
strafrechtelijke ontruimingen van kraakpanden. De initiatiefnemers noemen
op deze pagina van de Memorie van Toelichting het incident in 2008, waarbij
na een ontruiming de ruiten van de ambtswoning van de burgemeester van Amsterdam
werden ingegooid. Voor deze leden is het belangrijk dat dergelijk geweld (tegen
publieke ambtsdragers) niet getolereerd kan en mag worden. Echter, deze leden
vragen zich wel af of door de introductie van een algeheel kraakverbod het
merendeel van de krakers zal afzien van kraken, zoals de initiatiefnemers
stellen? Is het niet effectiever om, zoals ook de G4 aangeven, te zoeken naar
een specifieke oplossingen voor het aan het aanpakken van geweld door een
kleine groep krakers? Deze leden noemen in dit verband bijvoorbeeld het versimpelen
van de bewijslast voor gemeenten om deze gewelddadige krakers uit het pand
te kunnen zetten.Over de bijdrage van dit wetsvoorstel om knelpunten ten aanzien van de
bewijslast weg te nemen verwijzen wij naar graag naar onze antwoorden op vragen
van de leden van de fracties van de PvdA en D66. Naar ons oordeel moeten kraakpanden
echter altijd strafrechtelijk kunnen worden ontruimd. Specifiek ten aanzien
van gewelddadige krakers heeft de voorgestelde strafbaarstelling het voordeel
dat er een grondslag bestaat om ook een strafrechtelijk vervolg te kunnen
geven aan de ontruiming in gevallen waarin zich met betrekking tot het begane
geweld («wie deed wat») onoverkomelijke bewijsproblemen voordoen.
In die gevallen kunnen de krakers in elk geval worden bestraft voor het kraken.Samenloop delict kraken met andere strafbare feitenBij samenloop delict kraken met andere strafbare feiten worden gedragingen
afzonderlijk strafbaar gesteld, zo merken de leden van de CDA-fractie op.
Initiatiefnemers pleiten er voor om, gezien te waargenomen tendens van verharding
onder de krakers, alle strafbare feiten cumulatief ten laste te leggen opdat
krakers ter verantwoording kunnen worden geroepen voor al hun gedragingen.
Zal dit met het wetsvoorstel meer gaan gebeuren?Als het verzamelde bewijsmateriaal uitwijst dat krakers zich ook aan andere
strafbare feiten schuldig hebben gemaakt, worden zij niet slechts voor kraken
vervolgd. Dit wetsvoorstel maakt dat makkelijker doordat de bewijslast van
het delict kraken wordt vereenvoudigd.Overlast en verloedering als gevolg van de aanwezigheid
van kraakpandenDe leden van de PvdA-fractie stellen dat de indieners geen aandacht hebben voor de negatieve kanten van leegstand en de daarmee gepaard
gaande risico’s. Zij vragen zich ook af of de indieners oog hebben voor
de positieve kanten van kraken. Culturele centra zouden bij een verbod op
kraken geen gestalte hebben kunnen krijgen. Erkennen de indieners ook positieve
effecten van kraken op de leefbaarheid?Wij zijn verbaasd dat de leden van deze fractie stellen dat wij geen aandacht
voor de negatieve kanten van leegstand zouden hebben. Wij zijn ons daarvan
juist zeer bewust. Dat is ons motief om een set instrumenten ter bestrijding
van leegstand aan te bieden, hetgeen meer dan de helft van ons wetsvoorstel
beslaat! Wat betreft de positieve kant van het kraken: wij zien in dat er
positieve voorbeelden hiervan te noemen zijn. De fractie van D66 noemt er
in haar vragen een aantal van. Het punt is echter dat er ook vele voorbeelden
van culturele en sociale broedplaatsen te noemen zijn, die wel op ordelijke
manier tot stand zijn gekomen en die gewoon huur betalen voor het gebruikte
vastgoed. Wij denken hierbij aan muziekcentra, muziekscholen, buurtcentra,
enzovoort. De vraag is hierbij tevens aan de orde of het echt zo is dat de
initiatieven, waar deze leden op doelen, niet van de grond kunnen komen zonder
dat kraken wordt toegestaan. Wij vinden ten principale dat gemeenten hierin
een faciliterende rol dienen te hebben, temeer daar een deel van het vastgoed
in handen is van de gemeente zelf. Als gemeenten eigen leegstaande ruimte
aan alternatieve broedplaatsen en dergelijke willen geven, staat niets hen
daarbij in de weg.De leden van de SP-fractie vragen zich verder af wat de gevolgen zijn
voor het culturele erfgoed, omdat kraken veelal wordt gebruikt als actiemiddel
tegen de voorgenomen sloop van monumentale panden.Wij menen dat er vele andere wijzen van actievoeren zijn dan kraken. Derhalve
lijkt het ons vergezocht om een kraakverbod gevolgen voor het culturele erfgoed
toe te dichten.De leden van de fractie van D66 betreuren het bovendien dat de initiatiefnemers
kraken afdoen als eigenrichting en alleen associëren met verloedering
en verkrotting van panden met incidentele problemen die een algehele strafbaarstelling
van kraken zouden rechtvaardigen. Zien de initiatiefnemers ook de positieve
aspecten waartoe kraken heeft geleid? Bijvoorbeeld het behoud en de bescherming
van monumentale panden, het behoeden van sociale huisvesting voor voortijdige
sloop en de talloze maatschappelijke en culturele initiatieven die vanuit
de krakerscène zijn ontstaan? Deze leden wijzen in dit verband op voorbeelden
als Paradiso, De Melkweg en het Paard van Aemstel in Amsterdam, maar ook het
politiek debatcentrum ACU, het low budget hostel Strowis en concertzaal Tivoli
in Utrecht. Talloze voorbeelden laten bovendien zien dat kraken de sociale
cohesie in een wijk juist kan versterken. De wijk Lombok in Utrecht, voorheen
een wijk die door de vele leegstaande en vernielde huizen verpauperd was en
de sociale cohesie zwak, is tegenwoordig een populaire wijk waar het lokale
bestuur trots haar gasten rondleidt. Uit hun huidige «broedplaatsenbeleid»
blijkt ook dat gemeenten als Amsterdam en Den Haag de positieve kanten van
het kraken inzien, zo verstrekken zij jaarlijks vele subsidies voor culturele
en maatschappelijke initiatieven door en vanuit de krakerscène. Daarnaast
ondersteunen deze gemeenten krakers door middel van het aanbieden van voordelige
erfpachtconstructies. Deze leden zien graag een reactie van de initiatiefnemers
op deze voorbeelden.Wij delen uw opvatting dat er ook (voormalige) kraakpanden zijn, die een
positieve bijdrage hebben geleverd aan de maatschappij, zoals het behoud van
monumentale panden, maatschappelijke en culturele initiatieven
die de sociale cohesie in de wijk hebben versterkt. Wij zijn echter van mening
dat dit onvoldoende rechtvaardiging is voor kraken en de daarmee gepaard gaande
aantasting van het eigendomsrecht van de eigenaar. Er zijn immers andere methoden
om actie te voeren wanneer het gaat om het behoud van monumentale panden.
En gemeenten kunnen maatschappelijke en culturele initiatieven en broedplaatsen
ook op andere wijze stimuleren, wanneer zij het bestaan ervan belangrijk vinden.
Zelfs zouden gemeenten met het nieuwe leegstandsinstrumentarium deze maatschappelijke
en culturele initiatieven als huurder kunnen voordragen voor langdurig leegstaande
panden.3. Voorgesteld instrumentarium ter bestrijding van
krakenAlgehele strafbaarstelling van krakenAfgezien van de noodzaak vragen de leden van de PvdA-fractie zich af of
strafrecht de meest passende weg is om de gesignaleerde problemen te bestrijden.
Indien op het moment van inwerkingtreding van het wetvoorstel niet duidelijk
is of bestaande kraakpanden onder werking van de wet vallen is dit in strijd
met het verbod op terugwerkende kracht van strafbepalingen als bedoeld in
artikel 1 wetboek van Strafrecht. Deze willen graag weten of de reeds bestaande
kraakpanden onder de werking van de wet vallen.Met dit initiatiefwetsvoorstel wordt duidelijk gesteld dat kraken een
fenomeen is dat het eigendomsrecht aantast, en dat tot aanzienlijke problemen
voor eigenaren van panden en voor de omwonenden leidt. Het strafrecht is –
in tegenstelling tot het civiele recht – naar onze mening dan ook een
passende weg om aan te scherpen dat kraken te allen tijde onrechtmatig is.Deze leden vroegen voorts of bestaande kraakpanden onder de werking van
de voorgestelde wet vallen. Daarop kan bevestigend worden geantwoord. Elk
wederrechtelijk vertoeven in een leegstaand pand is vanaf het moment waarop
dit wetsvoorstel, na tot wet te zijn verheven, in werking treedt, strafbaar.
Ook in het geval waarin dat pand al vóór die datum was gekraakt.
Dit spoort met het in artikel 1 Sr vervatte legaliteitsbeginsel. Voorzienbaar
is welk gedrag strafbaar wordt. Krakers die langer dan een jaar leegstaande
panden kraken (en nu dus niet strafbaar zijn) zullen die panden – om
strafrechtelijke aansprakelijkheid te kunnen ontlopen – voorafgaand
aan het moment van inwerkingtreding moeten hebben verlaten.De leden van de SP-fractie vragen of het wetsvoorstel ook betrekking heeft
op alle reeds gekraakte panden, of slechts op nieuw te ontstane leegstand?
Zo ja, wat achten de indieners voor gevolgen van massale ontruimingen? Zo
nee, verwachten de indieners op korte termijn een kraakgolf alvorens de wet
zal worden ingevoerd?In hoeverre stelt het wetsvoorstel zaken strafbaar die reeds wettelijk
strafbaar zijn?Zoals eerder aangegeven op een vraag van de leden van de PvdA-fractie
heeft het wetsvoorstel ook betrekking op panden die reeds gekraakt zijn voor
de datum van inwerkingtreding. Naar verwachting zal een deel van de krakers –
met name zij die zich beperken tot het kraken van panden die langer dan een
jaar leegstaan – in een algeheel kraakverbod aanleiding zien het kraakpand
voor de datum van inwerkingtreding te verlaten. Niettemin zal in de beginperiode
het aantal ontruimingen naar verwachting toenemen.De leden van de SP-fractie vroegen voorts in hoeverre het wetsvoorstel
zaken strafbaar stelt die reeds wettelijk strafbaar zijn. Wij zouden willen
opmerken dat hiervan geen sprake is. Zo wordt met dit initiatiefwetsvoorstel
ook het kraken van een pand na het eerste jaar van leegstand strafbaar. Tot
op heden is dit niet het geval en kan kraken na een jaar leegstand enkel civielrechtelijk
worden aangepakt. In de praktijk is het huidige instrumentarium voor de aanpak
van kraken mede hierdoor ontoereikend gebleken.De leden van de VVD-fractie zien graag dat een strafrechtelijk vonnis
waarin een veroordeling tot kraken is uitgesproken altijd gepaard gaat met
een ontruimingsmaatregel, in plaats van dat het vonnis een zelfstandige titel
voor civiel recht wordt om het pand te ontruimen en terug te geven aan de
eigenaar. Ook zien de leden van de VVD-fractie graag dat deze mogelijkheid
uitvoerbaar is bij voorraad en dat dus niet hoeft te worden gewacht op mogelijke
beroepsprocedures van de desbetreffende krakers.Deze vraag hangt naar onze mening samen met de huidige onduidelijkheid
ten aanzien van de bevoegdheid van het Openbaar Ministerie tot ontruiming.
Zoals aangeven op een eerdere vraag van uw fractie komen wij terzake nog met
een nota van wijziging. Wij zullen deze suggesties van de leden van de VVD-fractie
meenemen. Echter, wij zouden nu reeds willen opmerken dat de huidige praktijk
is dat op basis van een verdenking van kraken het pand kan worden ontruimd.
Inzet van deze bevoegdheid loopt vooruit op het verdere strafrechtelijke vervolg
dat aan de zaak wordt gegeven. Een veroordeling door de strafrechter is niet
nodig om deze bevoegdheid te kunnen inzetten. Het is niet gewenst de bestaande
bevoegdheid (die wellicht naar aanleiding van de discussie in de rechtspraak
nog wettelijke explicitering vergt) te verruilen voor een systeem waarin de
strafrechter bij de veroordeling een ontruimingsmaatregel uitspreekt, die
dan weer, zoals deze leden stellen, uitvoerbaar bij voorraad zou moeten worden
verklaard.De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat in antwoord op recent
gestelde Kamervragen de Minister van justitie aangeeft dat de burgemeester
van Amsterdam hem heeft gevraagd een wettelijke voorziening te creëren
voor strafrechtelijke ontruimingen bij overtreding van artikel 138 Sr en/of
artikel 429sexies Sr. Dit naar aanleiding van de twijfel die bestaat of er
voor het op strafvorderlijke titel ontruimen van kraakpanden in het licht
van het huisrecht een toereikende wettelijke grondslag voorhanden is. De leden
van de fractie van de ChristenUnie verzoeken de indieners toe te lichten of
zij mogelijkheden zien en voornemens zijn om deze wettelijke grondslag in
het leven te roepen.Wij verwijzen de leden van de ChristenUnie-fractie graag naar onze eerdere
toezegging te komen met een nota van wijziging
om aan de bestaande onduidelijkheid een einde te maken.De leden van de fractie van D66 hebben een aantal vragen over de gevolgen
van de algehele strafbaarstelling van kraken. Ten eerste vragen deze leden
zich af hoeveel krakers er in Nederland op dit moment zijn? Deze leden achten
dit inzicht van belang omdat hiermee ook een schatting gemaakt kan worden
van het aantal krakers dat na inwerkingtreding van het wetsvoorstel zeer waarschijnlijk
geen huisvesting meer heeft. De leden van deze fractie wijzen in dit verband
op het sociaal grondrecht op huisvesting. Zijn de initiatiefnemers het met
deze leden eens dat het dakloos geraken van krakers na dit wetsvoorstel een
inbreuk oplevert op het sociaal grondrecht op huisvesting, zoals gegarandeerd
in het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten
(IVESCR) en het Europees Sociaal Handvest? Beide verdragen zijn immers van
invloed in de relatie overheid-burger en zijn bindend voor de lidstaten. Meer
in het bijzonder wijzen deze leden op het recht op een behoorlijke levensstandaard
(art. 11 IVESCR) en het recht op huisvesting (art. 31 ESH, met name in lid
2, waarin lidstaten ter waarborging van het recht op bescherming tegen armoede
en sociale uitsluiting zich verbinden tot het nemen van maatregelen om dak-
en thuisloosheid te voorkomen en te verminderen). Hoe zien de initiatiefnemers
het voorgestelde kraakverbod in het licht van deze internationale verplichtingen?
Hebben de initiatiefnemers in dit verband tevens gezocht naar mogelijke oplossingen
voor het nog niet bekende aantal daklozen, die door een eventuele strafbaarstelling
van kraken, bij de inwerkingtreding van het kraakverbod nog in een kraakpand
zitten?Voor de beschikbare gegevens over de omvang van het kraken verwijzen wij
graag naar het antwoord in de betreffende paragraaf. Het sociaal grondrecht
op huisvesting geeft geen recht op het kraken van leegstaande panden. Vanzelfsprekend
is de overheid gehouden dak- en thuislozen te ondersteunen. Noden dienen in
dit beleidskader te worden geadresseerd.De leden van de D66-fractie vragen zich in dit verband voorts af of de
reeds bestaande kraakpanden met krakers onder de nieuwe wettelijke strafbaarstelling
vallen? Zo ja, hoe zien de initiatiefnemers dit in het licht van het verbod
op terugwerkende kracht van strafbepalingen, zoals neergelegd in art. 1 Sr?
Waarom gaan de initiatiefnemers niet verder inhoudelijk in op de brief van
20 oktober 2008 van de Adviescommissie Strafrecht aan de Orde van Advocaten?
De Adviescommissie merkt immers op dat hoewel zij geen adviesrol voor zichzelf
ziet weggelegd, zij zich wel afvraagt of «het strafrecht de meest passende
weg is om de door de minister gesignaleerde problemen te bestrijden.»
De leden van de D66-fractie zouden wij willen verwijzen naar het antwoord
op eerdere vragen van de PvdA-fractie in deze paragraaf.De leden van de fractie van D66 zien een mogelijke oplossing voor het
kraakprobleem namelijk dat gemeenten burgerinitiatieven stimuleren teneinde
het kraken van leegstaande panden tegen te gaan. Deze leden denken dan bijvoorbeeld
aan de oprichting van een buurthuis, een werkplaats voor kunstenaars of zelfs
huisvesting van een studentenvereniging.Wij begrijpen niet helemaal waar de leden van de D66-fractie op doelen.
Het stimuleren van burgerinitiatieven gaat naar ons idee prima samen met het
tegengaan van leegstand. In onze Memorie van Toelichting hebben wij aangegeven
dat een gemeente tijdens een leegstandoverleg met de eigenaar van leegstaand
vastgoed, suggesties kan doen voor mogelijke gebruikers. En wanneer de eigenaar
het pand na zo’n leegstandsoverleg nog altijd leeg laat staan kan de
gemeente ook een of meer gebruikers voordragen. In beide fasen van de leegstandsbestrijding
kan de gemeente dan ook een kunstenaarscollectief, buurthuis, studentenvereniging
of ander burgerinitiatief als gebruiker voordragen. Uiteraard gaat dit gepaard
met huurbetaling, maar het bedrag van de huur hoeft – afhankelijk van
het gebruik en het type gebruiker – niet marktconform te zijn.Strafbaarstelling van kraken in het geheel is hiervoor naar de mening
van de leden van de D66-fractie onnodig. Dient het strafrecht immers niet
steeds als een ultimum remedium te gelden?Ook in het initiatiefwetsvoorstel blijft het strafrecht een ultimum remedium.
De situatie dat eigenaren krakers kunnen overreden een pand zonder verzet
en achterlaten van schade te verlaten heeft verreweg de voorkeur. Het initiatiefwetsvoorstel
kent het eigendomsrecht ook na een jaar volwaardige bescherming toe. Strafbaarstelling van kraken als misdrijfDe leden van de CDA-fractie merken op dat in het initiatiefwetsvoorstel
gesproken wordt over het kraken van panden. De aan het woord zijnde leden
vragen zich af of er ook sprake kan zijn van het kraken van grond. Kan het
bezetten van een stuk grond en aldaar bijvoorbeeld een caravan of een hutje
op plaatsen om in te wonen ook als kraken worden aangemerkt?Het nieuwe artikel 138a Sr bepaalt dat er sprake moet zijn van een woning
of gebouw, waarvan het gebruik door de rechthebbende is beëindigd. Personen
die op een stuk grond hun intrek nemen in een zelf meegenomen caravan of zelfgebouwd
hutje – zoals de vragenstellers voor zich zien – vallen hierdoor
niet onder de reikwijdte van dit initiatiefwetsvoorstel. Het zou ook minder
juist zijn om het op deze wijze gebruiken van andermans grond als «kraken»
te typeren. De bestaande strafbaarstellingen bieden bovendien handvatten voor
de aanpak van dit gedrag, dat zich volgens onze gegevens overigens zeer sporadisch
in de praktijk voordoet. Als het stuk grond een erf is dat bij een ander in
gebruik is, valt dit gedrag onder artikel 138 Sr (huisvredebreuk). En als
door dit gedrag het bordje «verboden toegang» is genegeerd, kan
op basis van het bekende artikel 461 Sr worden opgetreden. In dat geval maakt
het bovendien niet uit of het desbetreffende stuk grond bij de rechthebbende
in gebruik is.De leden van de fractie van de PvdA vragen een reactie op de stelling
dat wonen in een pand met de bestemming kantoor al verboden is. Zij vragen
zich af of dat al een basis biedt om het kraken aan te pakken.Binnen een bestemming kantoordoeleinden zal het in de regel verboden zijn
om te wonen. Personen die derhalve een woongebruik realiseren (al dan niet
door middel van kraken) handelen in zo’n geval in strijd met artikel
7.10 van de Wro. Daartegen kan met de generieke bestuursrechtelijke handhavinginstrumenten
worden opgetreden (toepassing van bestuursdwang of een lastgeving onder dwangsom).
Wij merken wel op dat deze aanpak voor zover bij ons bekend nooit wordt toegepast.Heeft het wetsvoorstel ook betrekking op boten, volkstuinen en tuinhuisjes,
zo vragen de leden van de SP-fractie?Zoals eerder in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie
over het «kraken» van grond is aangegeven, moet het gaan om een
gebouw of woning. Een boot of tuinhuisje zou onder omstandigheden (denk bijvoorbeeld
aan een woonboot) als een woning kunnen worden gezien.De StrafmaximaDe leden van de VVD-fractie merken op dat de indieners de strafmaxima
van vier maanden willen handhaven door een vergelijking met huisvredebreuk
aan te gaan. Waarom is er niet een vergelijking aangegaan met diefstal, waar
vier jaar gevangenisstraf als maximum op gesteld is? Wij zien namelijk meer
vergelijkbaarheid met diefstal dan met huisvredebreuk. Dat zou ook meer aansluiten
bij het deelnemen aan een misdadige organisatie, waar zes jaar op staat. Nog
een bijkomend voordeel zou zijn dat op grond van artikel 67 lid 1 sub a Sv.
tegen iedere kraker voorlopige hechtenis gevorderd kan worden, aangezien de
norm daar 4 jaren celstraf is.Voorts vragen de leden van de VVD-fractie zich af of er goed is gekeken
naar artikel 67 lid 1 sub b Sv op grond waarvan onder andere aan degenedie voldoet aan een omschrijving als in het huidige artikel 138a Sr
voorlopige hechtenis kan worden opgelegd.Wij begrijpen de vergelijking met diefstal, omdat de eigenaar van een
pand dat gekraakt is, net zo min over zijn pand beschikken kan als de eigenaar
van een roerende zaak die gestolen is. Toch is van diefstal in de zin van
art. 310 Sr uiteraard geen sprake bij kraken. Het eigendom wordt niet in zijn
totaliteit aan de eigenaar onttrokken zoals bij diefstal het geval is. Vanuit
de wetssystematiek ligt vergelijking met huisvredebreuk meer in de rede. Daarbij
is het volgende van belang. Huisvredebreuk vindt plaats in een bewoonde situatie.
Bij het vaststellen van het strafmaximum bij kraken (onbewoonde situatie)
hebben wij daar rekening mee gehouden. Hogere strafmaxima komen in beeld indien
het kraken gepaard gaat met het plegen van andere strafbare feiten als openlijke
geweldpleging.Nu het kraken als misdrijf strafbaar wordt gesteld waarop gevangenisstraf
is gesteld, kan een kraker die zijn identiteit niet kenbaar maakt na een ontruiming
worden aangemerkt als iemand van wie geen vaste woon- of verblijfplaats in
Nederland kan worden vastgesteld, hetgeen betekent dat op grond van artikel
67 lid 2 Sv een bevel voorlopige hechtenis kan worden gegeven. Daarmee worden
de mogelijkheden voor politie en Justitie om strafrechtelijk onderzoek te
starten verruimd. In dit licht hebben wij geen reden gezien kraken apart aan
te wijzen als een delict waarbij voorlopige hechtenis mogelijk is.De indieners stellen voor kraken strafbaar te stellen als misdrijf, zo
constateren de leden van de VVD-fractie. Op kraken is thans conform artikel
429sexies Sr een maximale vrijheidsstraf van vier maanden gesteld. De afschrikkende
werking hiervan is bescheiden, zo stellen de indieners. De leden van de fractie
van de ChristenUnie verzoeken de indieners nader toe te lichten waarom met
de omzetting van een overtreding in een misdrijf niet ook de strafmaat zo
is aangepast dat daar een voldoende afschrikwekkende werking vanuit gaat.Net als ten aanzien van de eerdere vragen van de VVD-fractie is geantwoord,
zouden wij willen benadrukken dat wij bij de totstandkoming van het initiatiefwetsvoorstel
hebben afgezien van het verhogen van het op kraken gestelde strafmaximum omdat
wij hebben willen aansluiten bij de strafmaxima op huisvredebreuk, dat als
strafwaardiger wordt gezien dan het kraken van een leegstaand pand. Bovendien
heeft een rol gespeeld dat kraken doorgaans gepaard gaat met andere strafbare
feiten, waardoor – mede doordat het delict kraken niet langer een overtreding
maar een misdrijf zal zijn – al snel hogere strafmaxima aan de orde
zullen zijn.Verhouding nieuw instrumentarium tot bestaand instrumentarium:
de toegevoegde waarde van het nieuwe instrumentariumDe indieners spreken wel steeds over de afschrikkende werking van aanscherping
van wetgeving, maar de leden van de VVD-fractie vragen zich af of het niet
zo is dat de pakkans meer afschrikt dan de verscherping van de regelgeving.
Hoe zal justitie omgaan met de nieuwe mogelijkheden? En hoe denken de indieners
dat de krakerswereld zich zal ontwikkelen als dit wetsvoorstel doorgang vindt?
Zullen er na verloop van tijd steeds meer krakers afhaken of zullen ze door
gebruik van geweld hun onvrede blijven uiten?Wij zijn het met de leden van de VVD-fractie eens dat het vergroten van
de pakkans een zeer belangrijk aspect is voor het bewerkstelligen van een
afschrikkende werking op krakers. Het initiatiefwetsvoorstel beoogt door middel
van aanscherping van wetgeving tevens de pakkans te vergroten. Krakers kraken
nu veelal panden na het eerste jaar van leegstand, aangezien
zij dan niet strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. Krakers kunnen hier
strafrechtelijk niet meer mee wegkomen en ook niet met het ontkennen een vordering
zich te verwijderen te hebben ontvangen of gehoord.In dit kader worden – zoals in het bovenstaande reeds aan bod is
gekomen – voor politie en Openbaar Ministerie knelpunten ten aanzien
van de bewijslast weggenomen. Ook dit vergroot de pakkans van krakers, waardoor
krakers minder vaak vrijuit gaan. Ten slotte is in dit kader relevant dat
wij ervan uitgaan dat van het initiatiefwetsvoorstel een afschrikkende werking
uitgaat op het merendeel van de krakers, mede waardoor de politie en het Openbaar
Ministerie zich zullen concentreren op zaken tegen harde kern van krakers
hetgeen de pakkans van deze groep vergroot.Verder merken de leden van de VVD-fractie op dat mocht er schadecompensatie
nodig zijn, volgens de indieners de civielrechtelijke weg meer is aangewezen
dan de strafrechtelijke. In hoeverre kunnen deze nu samengaan? Is het volgens
indieners ook mogelijk, mocht de strafrechter een grotere compensatiemogelijkheid
krijgen, dat deze afwikkeling dan juist via de strafrechter mogelijk wordt
gemaakt?Wij verwachten niet dat de benadeelde bij de strafrechter een grotere
compensatiemogelijkheid zou kunnen krijgen dan bij de civiele rechter. De
strafrechter beoordeelt schade aan de hand van civielrechtelijke criteria.
Voordeel van de strafrechtelijke route is dat als de rechter in aanvulling
op de toewijzing van de civiele eis een schadevergoedingsmaatregel oplegt,
de staat de schade ten behoeve van het slachtoffer verhaalt. Mogelijk dat
in de toekomst de staat (een deel van) deze schade voorschiet. Dat is afhankelijk
van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking van de positie van
het slachtoffer in het strafproces. Deze mogelijkheid geldt overigens alleen
voor natuurlijke personen. In het geval van vernieling zal daar een maximum
van 5000 euro aan vast zitten. Het schadeverhaal in het strafrechtelijke traject
is alleen mogelijk als er een strafzaak plaats vindt, de dader wordt veroordeeld
en de schade een rechtstreeks gevolg is van het delict waar iemand voor veroordeeld
wordt. Ook moet de schade eenvoudig van aard zijn. Een benadeelde kan tegelijkertijd
met het indienen van zijn vordering in het strafproces ook een vordering bij
de civiele rechter aanbrengen. Mocht de civiele rechter de schade toewijzen
zal de voeging in het strafproces niet ontvankelijk worden verklaard. Wijst
de strafrechter een vordering tot schadevergoeding na voeging in het strafproces
geheel toe, dan zal de civiele rechter niet meer toewijzen. Overigens is het
mogelijk een vordering te splitsen in een eenvoudig deel (via strafproces)
en een ingewikkeld deel (via civiel recht). Dit kan bijvoorbeeld van pas komen
als een deel van de schade wel duidelijk toe te wijzen is en een ander deel
niet.Voor schade die is toegebracht door meer personen, zijn die personen hoofdelijk
aansprakelijk voor de gehele schade. Betaling door een van de veroordeelden,
bevrijdt de overigen.4. Aanpak van kraken: uitvoering en handhavingDe leden van de PvdA-fractie verwachten dat gedegen onderzoek en consultatie
gedaan is bij de lokale overheidsinstanties die uiteindelijk de taken moeten
gaan uitvoeren. Is er inzicht in de extra handhavingskosten voor gemeenten?In hoeverre wordt met de huidige wet- regelgeving prioriteit aan de opsporing
en vervolging van kraken toegekend? Hoe is dit tot stand gekomen? Wat betreft het toekomstig gebruik van onderhavige wet: wij verwachten
dat leegstand in de komende jaren een nog groter probleem zal worden dan het
nu al is. De werking van de kantorenmarkt, de krimp van zowel de bevolking
als de bedrijvigheid in sommige gebieden alsmede de kredietcrisis zijn factoren
die dit in de hand werken. Om die reden verwachten wij dat in de komende jaren
wel degelijk een flink aantal gemeenten een leegstandbeleid zal ontwikkelen,
ook al is dat nu nog nagenoeg niet het geval. Wij voelen ons hierin gesteund
door de bevindingen van de Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed, zoals
vastgelegd in «De oude kaart van Nederland, leegstand en herbestemming»
(Atelier Rijksbouwmeester, 2008). Of het in ons wetsvoorstel aangeboden instrumentarium
nuttig is, zal de toekomst leren. Wij verwachten dat wel. Een tijdige evaluatie
van het gebruik bevelen wij aan.De kosten van het wetsvoorstel hebben wij becijferd in deel 9 van de Memorie
van Toelichting. Na een éénmalige last van gemiddeld € 31 400
per gemeente komen de jaarlijkse kosten gemiddeld op € 45 240
per gemeente.De prioriteit die binnen de huidige wet- en regelgeving lokaal wordt toegekend
aan de opsporing en vervolging van kraken wordt doorgaans vastgesteld in het
driehoeksoverleg tussen politie, justitie en burgemeester. De prioriteit die
aan de opsporing en vervolging van krakers wordt gegeven, verschilt hierdoor
logischerwijze van gemeente tot gemeente afhankelijk van de aard en omvang
van de lokale problematiek: Ook het beleid op basis waarvan in de toekomst
uitvoering wordt gegeven aan het algeheel kraakverbod zal in het genoemde
driehoeksoverleg vorm moeten krijgen. Wij menen dat aan handhaving van het
algehele kraakverbod prioriteit moet worden toegekend.Er zal, volgens de indieners, met name in de beginperiode sprake zijn
van extra inspanningen door politie, Openbaar Ministerie en rechtelijke macht.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of dit daadwerkelijk het geval
zal zijn, waarop baseren de indieners dit oordeel? Voorts vragen de leden
van de VVD-fractie zich af of dit ten koste zal gaan van andere taken van
deze instanties of wordt deze extra benodigde mankracht op een andere manier
gecompenseerd? De leden van de VVD-fractie vragen zich voorts af of de indieners
rekening hebben gehouden met een mogelijke OM-afdoening. Dit mede vanwege
de lage strafbedreiging van het in te voeren artikel 138a Sr.Voor het eerste deel van de vraag van de leden van de VVD-fractie zouden
wij graag willen verwijzen naar de beantwoording van de vragen in hoofdstuk
8 in de paragraaf Gevolgen voor de politie.Ten aanzien van de vraag van deze leden over de OM-afdoening zouden wij
het onderstaande willen opmerken. Artikel 257a Sv voorziet in de mogelijkheid –
naast overtredingen – misdrijven waarop naar de wettelijke omschrijving
gevangenisstraf is gesteld van niet meer dan zes jaar met een strafbeschikking
af te doen. Dat zouden wij in geval van het misdrijf kraken als voorgesteld
in dit wetsvoorstel ook zeker niet willen uitsluiten. Het is aan de Officier
van Justitie om het concrete geval te beoordelen of dagvaarden vereist is,
bijvoorbeeld omdat er nog andere strafbare feiten ten laste worden gelegd.Uit het arrest van het gerechtshof van 26 februari 2008 (LJN BG1456)
blijkt dat er voor artikel 2 lid 1 Politiewet een bevoegdheid tot ontruiming
wordt ontleend. Echter ook blijkt uit dit arrest dat artikel 2 Politiewet
1993 geen toereikende grondslag lijkt te borgen voor schending van het huisrecht
als bedoeld in artikel 8 EVRM. De leden van de VVD-fractie vragen zich af
of de indieners bereid zijn om voor de politie een algemene bevoegdheid tot
ontruiming van een gekraakt pand in de Politiewet te maken? Zoals eerder aangegeven zullen wij met een nota van wijziging te komen.De leden van de fractie van D66 hebben voorts enkele vragen over de handhaving
van de voorgestelde algehele strafbaarstelling door de politie. De initiatiefnemers
stellen dat de politie het in het begin tijdelijk drukker gaat krijgen. Op
p. 14 van de Memorie van Toelichting lezen de leden dat met name in de beginperiode
van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel, er sprake zal zijn van «enige
nog niet naar omvang exact in te schatten extra inspanningen voor de politie.»
Deze zijn echter bezorgd over de kennelijk licht opgevatte taakverzwaring
van de politie. De leden zien deze taakverzwaring niet in verhouding met de
kraakproblematiek dat zich vooral lijkt te voordoen in Amsterdam. Bovendien
stellen de initiatiefnemers dat het voor de belasting van de politie of rechterlijke
macht niet uit zou maken of er civielrechtelijke of strafrechtelijke ontruimingen
nodig zijn, omdat sprake zou zijn van een «verplaatsingseffect».
Zijn de initiatiefnemers het met deze leden eens dat de politie, zonder de
handhaving van de voorgestelde algehele strafbaarstelling van kraken, al teveel
taken heeft? Hoe zien de initiatiefnemers het commentaar van onder andere
de Raad van State en de G4 dat de harde kern van de krakers ook na een algehele
strafbaarstelling hun activiteiten waarschijnlijk niet zullen opgeven? Hoe
dient de politie hiermee vervolgens om te gaan? Hebben de initiatiefnemers
zicht op de hoeveelheid extra politiecapaciteit dat in dit verband nodig is
door het wetsvoorstel? Bovendien heeft ook het College van Procureurs Generaal
in hun advies aan de initiatiefnemers aangegeven dat het wetsvoorstel mogelijk
grote capaciteitproblemen zal opleveren. Kunnen de initiatiefnemers dit advies
alsnog openbaar maken?Wij delen de opvatting van de leden van D66 dat de politie al veel taken
heeft. Dat staat niet in de weg aan een principiële discussie over de
aantasting van het eigendomsrecht. Naar onze verwachting zijn de uitvoeringsconsequenties
te overzien. Ook als daarbij in ogenschouw wordt genomen dat er altijd een
harde kern van krakers zal blijven bestaan. Het is aan de driehoek om mede
gelet op de beschikbare capaciteit invulling te geven aan deze prioriteit.
Voor de tijdelijk hogere werkdruk van politie en Justitie verwijzen wij verder
respectievelijk naar het antwoord op de vraag van de leden van de SP en de
vraag van de leden van de PvdA in hoofdstuk 8 in de paragraaf Gevolgenvoor de politie. Tot slot melden wij naar aanleiding van
uw verzoek om openbaarmaking van het advies van het College van procureurs-generaal
dat alle adviezen ter inzage liggen bij het Centraal Informatie Punt van de
Tweede Kamer. Een samenvatting daarvan hebben wij eerder in de Memorie van
Toelichting opgenomen.5. Problematiek met betrekking tot leegstandOmvang van de leegstandsproblematiekHoe groot is momenteel de leegstand op A-locaties, zo vragen de leden
van de SP-fractie? Zijn de indieners van mening dat het aantal nieuw voor
te stellen bewoners per gebouw verbonden dient te zijn aan het oppervlakte
of andere factoren?De leegstand van kantoren bedraagt ultimo 2007 ruim 4,5 miljoen vierkante
meter. De structurele leegstand concentreert zich op bedrijventerreinen en
kantorenwijken, aldus het onderzoek Kraken en leegstand (Regioplan, 2008).
Dat neemt niet weg dat een deel ook in het centrum van steden leegstaat, echter
precieze cijfers geeft Regioplan niet.De leden van de SP-fractie vragen ook of wij van mening zijn dat het aantal
nieuw voor te stellen bewoners per gebouw verbonden dient te zijn aan het
oppervlak of andere factoren. Wij laten het oordeel over het gewenste
aantal bewoners of gebruikers per gebouw graag over aan de gemeente. Dit omdat
het per locatie en per type gebruik zal verschillenóf er gebruikers
zijn te vinden voor het pand en zo ja in welke concentratie.Huidig instrumentarium ter bestrijding van de leegstandDe leden van de fractie van de SP merken op dat de Woonbond meent dat
de bestaande wetgeving voldoende is om leegstand aan te pakken. Ook de burgemeester
van Amsterdam zegt uit de voeten te kunnen met de bestaande regelgeving. Met
hoeveel procent denken de indieners de leegstand terug te dringen?Wij verwijzen naar hoofdstuk I. waarin wij al hebben gereageerd op de
genoemde opmerkingen van de burgemeester van Amsterdam.Wij verwachten dat gemeenten die gebruik maken van het aangeboden instrumentarium
hiermee de leegstand substantieel kunnen terugdringen. Uiteraard dient het
gebruik van deze instrumenten gepaard te gaan met een bredere benadering van
de leegstandproblematiek. Wij wijzen hierbij met name op de mogelijkheden
om een pro-actief leegstandbeleid te voeren, waarbij ook de nieuwbouw van
winkels en kantoren een rol speelt.Met betrekking tot het huidige instrumentarium ter bestrijding van leegstand
stellen de indieners dat de mogelijkheid van tijdelijke verhuur bij particuliere
verhuurders en leegstandbeheerders minder bekend lijkt. De leden van de ChristenUnie
zien ook andere barrières die aan het gebruik van deze regeling in
de weg staan. Zo is in de voorwaarden bij een hypotheek vaak opgenomen dat
een woning niet of niet zonder voorafgaande toestemming van de hypotheekverstrekker
verhuurd mag worden. Deze leden verzoeken de indieners toe te lichten of ook
oplossingen zijn overwogen om andere barrières dan de veronderstelde
onbekendheid met de regeling weg te nemen.Uit het onderzoek van VROM/WWI kwamen geen andere barrières aan
het licht die het gebruik van de tijdelijke verhuurmogelijkheden van de Leegstandwet
in de weg zouden staan. Wij hebben dan ook geen andere oplossingen overwogen
om andere barrières weg te nemen. De genoemde barrière, dat
in hypotheekbepalingen vaak is opgenomen dat een woning niet of niet zonder
toestemming verhuurd mag worden, is vermoedelijk pas actueel geworden in het
licht van de huidige kredietcrisis (die ten tijde dat het onderzoek werd gedaan
nog niet speelde).De leden van de D66-fractie lezen in de Memorie van Toelichting dat gemeenten
vooral de leegstand moeten willen aanpakken. Dat is nu juist hetgeen wat zowel
de G4 als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bepleiten: zij wensen
geen nieuw instrumentarium tegen de leegstand, maar zien liever een aanpassing
van bijvoorbeeld de Leegstandswet opdat zij de mogelijkheden van tijdelijke
verhuur van leegstaande panden beter kunnen benutten. Zij vinden het huidige
instrumentarium voldoende.Niemand verplicht de gemeenten om het nu voorgestelde instrumentarium
te gebruiken. De leegstandverordening is facultatief en kan gericht worden
ingezet. In de leegstandverordening kunnen gemeenten heel gericht aangeven
in welke delen van de gemeente en/of voor welke categorieën gebouwen
zij het instrumentarium willen inzetten. Als gemeenten liever met het bestaande
instrumentarium de leegstand willen aanpakken, vinden wij dat uiteraard ook
prima. Het gaat erom dat gemeenten de taak oppakken. Wij hebben echter begrepen
dat de G4 en de VNG het huidige instrumentarium om leegstand aan te pakken
onvoldoende vinden. Wij komen er nog op terug waarom we niet
hebben gekozen voor de door hen voorgestelde alternatieven, zoals boetes op
leegstand, leegstandsheffing en het afschaffen van fiscale aftrekbaarheid
van leegstand. Wat betreft het oprekken van de mogelijkheden van tijdelijke
verhuur op grond van de Leegstandwet merken wij op dat dit punt de reikwijdte
van dit wetsvoorstel overstijgt. Daarom onthouden wij ons van een oordeel.LeegstandswetOmdat wordt voorgesteld de Leegstandwet te wijzigen, gaan de leden van
de PvdA-fractie ervan uit dat de huidige Leegstandwet niet optimaal functioneert.
De leden van de PvdA-fractie willen weten hoe vaak gemeenten artikel 8 en
84 van de Huisvestingswet gebruiken om leegstand te bestrijden. Hebben de
indieners gegevens hoeveel gemeenten er mee aan de slag zullen gaan, gezien
de terughoudendheid van gemeenten om nieuwe taken op zich te nemen?Artikel 8 van de Huisvestingswet geeft gemeenten de mogelijkheid om in
de Huisvestingsverordening te bepalen dat de leegstand van woonruimten in
daarbij aangegeven gevallen door de eigenaar aan burgemeester en wethouders
dient te worden gemeld, zodra die leegstand langer duurt dan een daarbij aangegeven
termijn van ten minste twee maanden de strafmaat bij overtreding van onder
andere artikel 8 is vastgelegd in artikel 84 van de Huisvestingswet.Van deze artikelen uit de Huisvestingswet wordt zeer weinig gebruik gemaakt.
In de door ons georganiseerde gesprekken met belanghebbende partijen is dit
ook aan de orde geweest. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat deze artikelen
uit de Huisvestingswet betrekking hebben op woningen en niet gebruikt kunnen
worden voor niet-woningen en dat gemeenten bij een eventuele strafrechtelijke
vervolging afhankelijk zijn van de prioriteitstelling van het OM.LeegstandbeheerovereenkomstenDe leden van de CDA-fractie vragen hoe de indieners aankijken tegen een
verlenging van de maximale duur van tijdelijke verhuur van vijf naar bijvoorbeeld
acht of tien jaar. Dit gelet op de huidige woningmarkt, die vrijwel op slot
zit en de kredietcrisis die hieraan ten grondslag ligt. Dit zou de doorstroom
kunnen bevorderen en voorkomen dat mensen zich «nestelen» in een
pand omdat de huurbescherming beperkt is.Zoals eerder opgemerkt, overstijgt het door deze leden aan de orde gestelde
punt de reikwijdte van dit wetsvoorstel. Derhalve onthouden wij ons van een
opvatting hierover.De leden van de CDA fractie stellen dat de gemeente een Leegstandverordening
op stelt en de eigenaar kan verplichten de woning of bedrijfsruimte te verhuren.
Deze leden vragen zich af hoe het dan zit met de huurbescherming van deze
huurder.Allereerst merken wij op dat ons wetsvoorstel wat betreft de Leegstandverordening
betrekking heeft op niet-woningen. Voor woningen bestaat reeds instrumentarium
om leegstand te bestrijden, zoals geregeld in de Huisvestingswet. Voor het
huren van niet-woningen geldt niet de huurbescherming zoals die is geregeld
voor woningen.Bij huur en verhuur van bedrijfsruimte is er alleen sprake van huurbescherming
wanneer er volgens het huurcontract sprake is van de uitoefening van een bedrijf
en het pand toegankelijk is voor het publiek. Deze huurbescherming is niet
van toepassing op huurovereenkomsten korter dan twee jaar. Voor leegstaande
winkels en bedrijfspanden, waarbij het voornemen is er tijdelijk
een bedrijf in te voeren, kan derhalve op basis van het BW gebruik gemaakt
worden van verhuurovereenkomsten met een looptijd korter dan twee jaar.Anti-kraak- of leegstandbeheersovereenkomsten zijn nuttige instrumenten
in het huidige instrumentarium, aldus de leden van de ChristenUnie-fractie.
Ook wanneer het onderhavige wetsvoorstel wordt ingevoerd, zal er een belangrijk
aandeel blijven voor leegstandbeheerorganisaties, zo stellen de indieners.
De leden van de fractie van de ChristenUnie verzoeken de indieners nader toe
te lichten hoe deze vorm van leegstandbeheer zich verhoudt tot de bevoegdheden
van een gemeente in het kader van een vast te stellen leegstandsverordening.
Is het pand van een eigenaar die gebruik maakt van een leegstandbeheersovereenkomst
nog vatbaar voor de leegstandsverordening?Bij anti-kraak of leegstandsbeheer van grote kantoor- of bedrijfspanden
worden dikwijls zeer veel vierkante meters per anti-kraakwacht beheerd, zodat
het grootste deel van het gebouw toch leegstaat. Het is aan de gemeente om
te beoordelen of het pand door de leegstandbeheerder in voldoende mate wordt
gebruikt en of er een type gebruik of gebruiker mogelijk is dat intensiever
gebruik maakt van het pand. Tijdens een leegstandsoverleg kan dit met de eigenaar
besproken worden. Daarom kunnen panden die beheerd worden door een leegstandsbeheerder
wel degelijk onder de leegstandverordening vallen.Gemeenten kunnen in het uiterste geval, wanneer zij oordelen dat onvoldoende
gebruik wordt gemaakt van het pand en zij kandidaatgebruiker(s) weten die
intensiever gebruik zouden maken van het pand, een (of meer) gebruiker(s)
voordragen voor een pand dat al door een leegstandbeheerder wordt beheerd.
Bijkomend voordeel voor de eigenaar is dat er een huur, zij het geen commerciële,
ontvangen wordt hetgeen bij leegstandbeheer niet het geval is. Het is echter
ook mogelijk dat de gemeente – bij gebrek aan een betere gebruiker –
een pandeigenaar voorstelt om een leegstandbeheerder in te schakelen voor
een pand dat leeg staat.6. Voorgesteld instrumentarium ter bestrijding van
leegstandDe leden van de PvdA-fractie constateren dat in het wetsvoorstel aanvullend
instrumentarium is gewenst om kraken aan te pakken en leegstand tegen te gaan.
De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre gemeenten nu al handhaven
wat betreft kraken en leegstand.Uit het onderzoek dat in opdracht van WWI en EZ is uitgevoerd blijkt dat
alleen in Amsterdam een beleid is ten aanzien het ontruimen van panden die
gekraakt zijn. In andere steden wordt ad hoc ontruimd als er een ontruimingsbevel
van de rechter ligt. Deze ontruimingen verlopen veelal door inzet van de deurwaarder,
de gemeente, de politie en het Openbaar Ministerie. De Mobiele Eenheid wordt
ingeschakeld, wanneer de verwachting is dat sprake zal zijn van geweld of
verzet van de kant van de krakers. In Amsterdam doen gemeente, politie en
Openbaar Ministerie gemiddeld drie grote ontruimingsronden per jaar met inzet
van de Mobiele Eenheid, waarbij per ronde zo’n tien panden worden ontruimd.Wat betreft leegstand blijkt uit de rondgang langs de G31 dat geen enkele
gemeente een leegstandbeleid voert, in de zin van een geaccordeerde beleidsnota
over dit onderwerp. Wel zijn er enkele gemeenten die een begin hebben gemaakt,
zoals in Amsterdam met de kantorenloods. Dit initiatiefwetsvoorstel biedt
gemeenten aanvullend instrumentarium om in overleg met eigenaren van panden
leegstand tegen te gaan. De leden van de PvdA-fractie achten het optuigen van het instrumentarium
te vrijblijvend. Gezien de benodigde inspanning, waar gemeenten naar het oordeel
van de leden van de PvdA-fractie niet op zitten te wachten, vragen deze leden
zich af waarom gemeenten na invoering van dit wetsvoorstel deze instrumenten
wél ter hand zouden nemen.Zoals ook al door ons is aangegeven, zijn er redenen om te veronderstellen
dat met name de leegstandproblematiek nog zal toenemen. Wij wijzen in dit
verband vooral op de werking van de kantorenmarkt, de krimp van zowel de bevolking
als de bedrijvigheid in sommige gebieden en de effecten van de kredietcrisis.
Wij bieden met dit wetsvoorstel gemeenten, die een leegstandbeleid willen
voeren, daarvoor instrumenten aan. Gemeenten vragen ook al geruime tijd om
instrumenten met betrekking tot leegstand. Wij zijn van mening dat de instrumenten
in dit wetsvoorstel eenvoudig en doelmatig zijn.De leden van de PvdA-fractie vragen de indieners om een reactie op de
voorstellen (met name de fiscale) van de G4, bij brief van 30 oktober
2008, om leegstand te voorkomen.De G4 hebben in genoemde brief de volgende voorstellen gedaan: richt de
aandacht op de gewelddadige krakers in plaats van een algeheel kraakverbod,
versterk de prikkel richting eigenaren om zelf iets aan leegstand te doen
(opheffing fiscale aftrekbaarheid leegstand, leegstandbelasting of boetes
gekoppeld aan de WOZ-waarde. Een verplichtende voordracht van een huurder
in combinatie met versnelde afboeking is ook een optie) en wetgeving aanpassen
op de praktijk door bijvoorbeeld de Leegstandwet aan te passen om tijdelijke
verhuur van kantoren en bedrijfspanden beter mogelijk te maken.Wat betreft het eerste punt, focus op de gewelddadige kern van de krakers:
dat is een van de oogmerken van het wetsvoorstel. Door de instelling van een
algeheel strafrechtelijk verbod op kraken, zal een groot deel van de krakers
verder van deze activiteit afzien. Hierdoor kunnen politie en OM zich focussen
op de overblijvende krakers. Bovendien is met het wetsvoorstel de bewijsvoering
makkelijker geworden, zodat politie en OM terzake betere wapens in handen
hebben.De door de G4 genoemde financiële prikkels lijken ons moeilijk uitvoerbaar
dan wel niet passen in de heersende systematiek van belastingen. Bij het niet
meer aftrekbaar maken van leegstand wordt erop gedoeld dat de verliezen die
ontstaan door leegstand niet meer op de winst in mindering gebracht mogen
worden voor afdracht van de vennootschapsbelasting. Dit lijkt ons in strijd
met de algemene opzet van belastingen voor bedrijven. Met leegstandbelasting
of boetes op leegstand is ervaring opgedaan in België. De ervaringen
hiermee zijn weergegeven in het in opdracht van WWI en EZ uitgevoerde onderzoek.
De ervaringen zijn niet positief: het heeft geresulteerd in een zondvloed
van bezwaar- en beroepsprocedures. De facto levert het weinig meer op dan
juridische procedures. Ons belangrijkste bezwaar tegen dit type maatregelen
is dat zij niet bijdragen aan de oplossing van de leegstand. De door ons voorgestelde
maatregelen doen dat wel. De voorgestelde verplichtende voordracht in combinatie
met een versnelde afboeking komt erg dicht in de buurt van onze instrumenten.
Als er financiële redenen zijn om versneld af te boeken, dan is daar
ons inziens geen bezwaar tegen. Tot slot de suggestie om de Leegstandwet aan
te passen; hier moet sprake zijn van een misverstand. Er is geen huurbescherming
voor niet-woningen. Derhalve kunnen verhuurder en huurder van kantoren en
bedrijven qua termijnen overeenkomen wat ze willen. Indien hier de verhuur
van kantoren als woonruimte wordt bedoeld, dan kan gebruik gemaakt worden
van de buitenplanse ontheffingenlijst waar bij het ministerie van VROM, voortvloeiend
uit het proces van dit wetsvoorstel, aan wordt gewerkt. Mocht de markt voorkantoren verhuur als kantoor weer mogelijk maken, dan kan de huur
als woning worden beëindigd wegens gebruik volgens de bestemming.De leden van de SP-fractie vernemen graag de opvatting van de indieners
over de leegstandheffing zoals die onder andere in België wordt toegepast
als middel om leegstand terug te dringen.Zoals wij hebben aangegeven op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
zijn de ervaringen met de leegstandsheffing niet positief. Naar ons oordeel
lost dit instrument de leegstand niet op. Volledigheidshalve verwijzen wij
ook naar hetgeen wij daar eerder in paragraaf 10 van de Memorie van Toelichting
over hebben aangegeven.De leden van de VVD-fractie vragen zich af waarom er geen verplichting
komt om een leegstandbeleid te voeren als de indieners de belangen op dit
punt zo zwaar vinden wegen. Daarbij overwegen deze leden dat de gemeente wellicht
zal opzien tegen de administratieve belasting, waardoor er weer gevaar ontstaat
voor de politie, alsmede hogere kosten.Het verplichten van de leegstandverordening hebben wij zeker overwogen.
Echter leegstand speelt niet overal en dan zou een verplichting alleen maar
leiden tot onnodige regeldruk. Daarom hebben wij gekozen voor instrumenten
die facultatief zijn en gericht kunnen worden toegepast. Wij vertrouwen erop
dat de gemeenten deze zullen gebruiken als het nodig is.De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe het kabinet is omgegaan
met de suggestie van de indieners om leegstaande kantoren op de buitenplanse
ontheffingenlijst te zetten.De minister van VROM heeft onze suggestie positief opgepakt in die zin
dat zij doende is een algemene maatregel van bestuur op te stellen zodat de
leegstaande kantoren op de genoemde lijst komen. Deze AmvB zal kort na de
zomer naar de Raad van State gaan voor advies.De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de indieners met
dit wetsvoorstel een evenwichtige aanpak beogen te bereiken, waarbij door
bestrijding van de leegstand ook het kraken wordt teruggedrongen. Daartoe
wordt voorgesteld de Leegstandwet zodanig te wijzigen dat de gemeente via
een leegstandverordening kan regelen dat leegstand gemeld wordt, waarna een
leegstandgesprek kan volgen en tenslotte, bij voortduring van de leegstand,
de gemeente een verplichtende voordracht kan doen voor een gebruiker. Tegelijk
constateren de indieners met de Rijksadviseur voor het Cultureel Erfgoed dat
er bij veel gemeenten een gebrek aan gevoel van urgentie ontbreekt om leegstand
aan te pakken en dat veel gemeenten een afwachtende houding aannemen. Er zou
vooral sprake zijn van reactief en ad hoc optreden, terwijl pro-actief optreden
en een structurele aanpak gewenst zou zijn. De leden van de ChristenUnie verzoeken
de indieners nader toe te lichten op welke wijze de geïntegreerde aanpak
voldoende geborgd is nu enerzijds kraken strafbaar wordt gesteld, maar het
een gemeente vrij staat al dan niet leegstandsverordening vast te stellen.
Deze leden verzoeken de indieners in te gaan op de vraag of is overwogen om
gemeenten te verplichten een leegstandsverordening op te stellen.Wij willen hier nogmaals benadrukken dat wij een integrale aanpak voorstaan.
Dat wil zeggen dat een aanpak van leegstand door eigenaar en gemeente samen
gaat met een aanpak van kraken door gemeente, politie en Openbaar Ministerie.
Over dit laatste dienen in de lokale driehoek van lokaal bestuur, politie
en Openbaar Ministerie afspraken te worden gemaakt. De variant
om gemeenten te verplichten een leegstandverordening op te stellen hebben
wij zeker overwogen. Echter, het probleem van leegstand speelt lang niet overal.
Een verplichte leegstandsverordening leidt dan ook tot een onnodige toename
van de regeldruk. Dit vinden wij niet wenselijk. Daarom hebben wij ervoor
gekozen om gemeenten de bevoegdheid te geven om zelf te beslissen of zij al
dan niet een leegstandverordening willen maken en daarin te bepalen voor welke
categorieën gebouwen en gedeelten van de gemeente de verordening geldt.
Dit neemt niet weg dat wij van mening zijn dat daar waar de leegstandsproblematiek
wel aan de orde is, het aan gemeenten is een zodanig leegstandsbeleid te formuleren,
dat leegstandsmaatregelen voorafgaan aan strafrechtelijke maatregelen. Wellicht
is het nodig om van rijkswege gemeenten aan te sporen tot het voeren van leegstandbeleid.
Wij stellen ons voor dat – wanneer dit initiatiefwetsvoorstel tot wet
is verheven – door de ministers voor VROM/WWI en van BZK afspraken worden
gemaakt met gemeenten, waarin een intensivering van de aanpak van leegstand
centraal staat.Met de initiatiefnemers onderkennen de leden van de D66-fractie de noodzaak
om (langdurige) leegstand van kantoren, bedrijfspanden en winkelruimten aan
te pakken. Momenteel zou volgens het rapport van Regioplan van 2008, dat onderzoek
heeft verricht naar de omvang van en mogelijkheden om leegstand te voorkomen,
de totale leegstand in Nederland ruim twee miljoen vierkante meter aan winkelruimte,
4,5 miljoen vierkante meter aan kantoorruimte en 11 miljoen vierkante meter
aan bedrijfsruimte leegstaan. Bovendien blijkt uit dit onderzoek dat er 313 000
woningen leegstaan. De D66-fractieleden vinden deze leegstand niet acceptabel,
gezien de maatschappelijke behoefte aan (woon-)ruimte. De initiatiefnemers
stellen op p. 15 van de Memorie van Toelichting dat de leegstand binnen gemeenten
een publiek probleem is en daarmee op maatschappelijk verantwoorde wijze dient
te worden omgegaan.Hoewel de leden van de D66-fractie het met deze stelling eens zijn, hebben
zij echter wel hun bedenkingen ten aanzien van de grote rol die de initiatiefnemers
op de gemeenten leggen. Concreet biedt dit wetsvoorstel gemeenten de mogelijkheid
tot het vaststellen van een leegstandsverordening, waarmee gemeenten actief
de leegstand kunnen beheren. De onderdelen van die verordening, die de initiatiefnemers
voor ogen hebben, zijn een meldingsplicht van eigenaren van leegstand binnen
zes maanden, een leegstandsoverleg tussen gemeenten, eigenaren en andere betrokkenen
binnen drie maanden, uitmondend in een leegstandsbeschikking en eventueel
een verplichtende voordracht van een huurder voor het pand.De leden van deze fractie vragen zich af of hiermee de verantwoordelijkheid
van de eigenaren niet teveel op de gemeenten wordt afgeschoven? In dit verband
wijzen zij ook naar de reactie van de G4, die in hun adviesbrief van 30 oktober
2008 stellen dat zij in het beheren van de leegstand een oneigenlijke taak
voor de gemeente zien. Bovendien lezen de leden van deze fractie ook op p.
7 van het advies van de Raad van State dat deze afschuiving van verantwoordelijkheid
een passieve opstelling van eigenaren in de hand kan werken. Zou het initiatiefvoorstel
er nu juist op gericht moeten zijn om eigenaren meer te stimuleren leegstand
tegen te gaan? Waarom gaan de initiatiefnemers niet in op de voorgestelde
alternatieven van de gemeenten, zoals de leegstandsheffing en het opheffen
van de fiscale aftrekbaarheid van leegstand?Wij vinden, net als de D66-fractieleden, deze leegstand ook niet acceptabel.
Dat is de reden dat wij niet alleen maatregelen tegen kraken, maar ook tegen
leegstand in ons wetsvoorstel hebben opgenomen. Wij vinden het tegengaan van
leegstand in de eerste plaats een verantwoordelijkheid voor de
eigenaren zelf. Maar wanneer eigenaren hun pand langdurig leeg laten staan,
verwordt leegstand tot een publiek probleem, waar gemeenten tegen moeten optreden.
We moeten bovendien niet vergeten dat gemeenten vaak zelf een rol spelen in
het ontstaan van leegstand, doordat procedures voor herbestemming soms lang
op zich laten wachtenén door de uitgifte van grond voor nieuwe kantoren
en bedrijventerreinen, waardoor oude kantoren en bedrijventerreinen leeg komen
staan.Wij zijn het niet eens met de hier en daar heersende opvatting dat kraken
een welkom instrument zou zijn tegen leegstand. Wij vinden het bestrijden
van leegstand een belangrijke publieke zaak, die men niet aan de willekeur
van krakers kan overlaten. We hechten aan democratisch gelegitimeerd beleid,
niet het «beleid» van de kraakbeweging.In het door ons voorgestelde instrumentarium blijven eigenaren aan zet.
Pas als er echt niet wordt meegewerkt, kan de gemeente stappen ondernemen.Voor ons standpunt over de door gemeenten voorgestelde alternatieven van
de gemeenten, zoals de leegstandsheffing en het opheffen van de fiscale aftrekbaarheid
van leegstand verwijzen wij graag naar ons antwoord op de een vraag hieromtrent
van de PvdA-fractie eerder in deze paragraaf.Meldingsplicht leegstand kantoren en winkelruimtenDe leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel uitvoeringskosten voor gemeenten
gemoeid zijn met het bijhouden van een lijst van leegstaande gebouwen.Wij gaan hierbij uit van gemiddeld 50 meldingen per gemeente. De kosten
van het bijhouden van de lijst worden door ons geraamd op gemiddeld € 2 900
per gemeente per jaar.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het wenselijk is dat bij
het niet melden van leegstand bij het bepalen van de hoogte van de boete allerlei
zaken als redelijkheid en billijkheid een rol spelen. Voorts vragen deze leden
zich af hoe de gemeente moet ontdekken dat een pand al dan niet voor een periode
leegstaat en of burgers leegstand kunnen melden?Wij delen de terughoudendheid van de leden van de VVD-fractie als het
gaat om steeds wisselende bedragen van een dergelijke boete. Om die reden
dient in de leegstandverordening de hoogte van de boete vastgesteld te worden,
waarbij de genoemde € 7 500 als maximum geldt.Wat het ontdekken van de leegstand door de gemeente betreft, kan een ambtenaar
met een zekere regelmaat informatie over mutaties bij de Kamer van Koophandel
of bij de Belastingdienst vragen. Uiteraard kunnen burgers leegstand melden
aan de gemeente. Naast de eerder genoemde mogelijkheden kan dit een belangrijke
bron zijn om overtredingen van de meldingsplicht vast te kunnen stellen.De leden van de fractie van D66 lezen voorts in de Memorie van Toelichting
dat indien eigenaren niet voldoen aan de meldingsplicht binnen zes maanden,
zij een boete van maximaal € 7 500,- krijgen opgelegd. Zijn
de initiatiefnemers het met de leden van de fractie D66 eens dat dit bedrag
voor een vastgoedbedrijf met een miljoenenportefeuille geen prikkel zal zijn
om maatregelen tegen leegstand te nemen? Hoe denken de initiatiefnemers deze
situaties op te pakken?Wij zijn het met de leden van de D66-fractie eens dat een boete van € 
7 500,- voor grote vastgoedbedrijven geen grote prikkel zal zijn om maatregelen
tegen leegstand te nemen. Echter, de boete dient wel in verhouding te staan
tot de ernst van de normschending. De norm betreft het niet (tijdig)
voldoen aan de verplichting leegstand van langer dan 6 maanden te melden.
Op het verzuimen aan een dergelijke administratieve handeling te voldoen kan
moeilijk een hoger bedrag worden opgelegd. Overigens kan bij aanhoudend verzuim
van deze leegstandmelding naast de bestuurlijke boete tevens een last onder
dwangsom worden opgelegd, die tot tienduizenden euro’s kan oplopen.
Immers, voor niet meewerkende eigenaren van vastgoed zal het vervolgtraject
van het door ons voorgestelde instrumentarium wel soelaas bieden. De dwangsom,
die kan worden opgelegd wanneer na een verplichte voordracht het pand nog
altijd niet in gebruik wordt gegeven, kan immers hoger worden vastgesteld
en bij voortduren van de leegstand herhaald worden opgelegd totdat aan de
voordracht is voldaan.LeegstandoverlegDe leden van de PvdA-fractie vragen wat de uitvoeringskosten zijn van
leegstand. Wat zijn de criteria zijn om vast te stellen of een eigenaar meewerkt
of niet. Verder vragen zij zich af of er beroep mogelijk is en of de indieners
mogelijkheden zien een extra last voor de rechtelijke macht te voorkomen.De kosten gemoeid met het leegstandoverleg zijn door ons geraamd op gemiddeld € 11 600
per gemeente per jaar.Het gaat hier om de uitvoering van de Leegstandverordening naar redelijkheid
en billijkheid. De geschetste gang van zaken bij de leegstandmelding, het
leegstandoverleg en de eventuele voordracht vergt van de eigenaar medewerking
teneinde de procedure op een goede wijze af te handelen. Het niet meewerken
aan het leegstandoverleg en vinden van een oplossing voor de leegstand leidt
niet tot een sanctie of een boete. Maar het kan wel leiden tot een verplichtende
voordracht van de gemeente. Indien de eigenaar ook hier niet aan meewerkt,
kan een last onder dwangsom worden opgelegd die kan oplopen tot tienduizenden
euro’s, die indien nodig herhaald kan worden opgelegd. Uiteraard staat
deze last onder dwangsom open voor beroep. Echter gezien het feit dat het
hier gaat om het slotstuk van de procedure, verwachten wij niet dat hierdoor
een substantiële extra last voor de rechterlijke macht ontstaat.De leden van de VVD-fractie vragen zich verder af of, indien in een leegstandoverleg
blijkt dat het te duur blijkt om het gebouw weer bruikbaar te maken, er kan
worden besloten het pand te slopen.Het lijkt ons dat dit zeker een optie is die in het leegstandoverleg aan
de orde kan komen.Verplichtende voordrachtDe leden van de fractie van de PvdA vragen zich af of het de eigenaar
niet erg gemakkelijk gemaakt wordt extra kosten die gemaakt moeten worden
om het pand bewoonbaar te maken te verhalen op de gemeente. Wordt de verantwoordelijkheid
van de eigenaar niet overgenomen door de gemeente? Waar ligt de bewijslast
voor het al dan niet geschikt zijn? Wie betaalt een eventueel noodzakelijk
onderzoek?De systematiek die wij hebben gekozen, leidt ertoe dat het de gemeente
is die vaststelt of het gebouw weer in gebruik kan worden genomen. In een
deel van de gevallen zal daarbij aan de orde zijn dat er kosten gemaakt moeten
worden voordat er daadwerkelijk een nieuwe huurder gebruik kan maken van het
gebouw. Het gaat hier uitsluitend om kosten die noodzakelijk zijn om het gebouw
in zijn huidige bestemming te kunnen gebruiken. Het is immers niet redelijk
te verlangen dat een eigenaar het gebouw ombouwt tot bijvoorbeeld
woongelegenheden, als de eigenaar daar niet zelf voor heeft gekozen. Derhalve
is het naar ons oordeel duidelijk dat de kosten, die eventueel gemaakt moeten
worden om het gebouw in zijn huidige bestemming weer te gebruiken, voor rekening
van de eigenaar komen. Mocht er eventueel onderzoek nodig zijn om vast te
stellen of het pand geschikt is voor gebruik en welke aanpassingen nodig zijn,
dan is dat onderzoek voor rekening van de gemeente.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of de mogelijkheid om op het
laatste moment toch met een eigen huurder te komen waardoor de door de gemeente
voorgedragen huurder afgewezen kan worden, geen vertragend effect zal hebben.
Immers de leden menen dat op deze wijze, de verhuurder komt uiteindelijk niet
tot een huurcontract met zijn eigen «huurder», de leegstand veel
langer kan duren dan gewenst is.Om het traineren van het in gebruik nemen van het pand te voorkomen, hebben
wij in het wetsvoorstel opgenomen dat de gemeente na vaststelling dat geen
huurovereenkomst tot stand is gekomen een last onder dwangsom kan instellen.
De eigenaar verbeurt dan de dwangsom als niet alsnog binnen de aangegeven
tijd een huurovereenkomst tot stand komt. Een dergelijke dwangsom kan, indien
nodig, bij herhaling worden opgelegd.De leden van de VVD-fractie vragen zich af waarom bij de verplichtende
voordracht is gekozen voor de voordracht van één persoon en
niet voor meerdere personen. Dan zou immers de verhuurder nog een keuze kunnen
maken en neemt de kans toe dat er een redelijke vergoeding wordt ontvangen.Zoals uit de artikelsgewijze toelichting van de Memorie van Toelichting
blijkt (bladzijde 46), kan de voordracht wel degelijk bestaan uit meerdere
namen waar de verhuurder er één uit kan kiezen.De leden van de VVD-fractie zien graag dat de hoogte van de boete bij
niet meewerken aan een verplichtende voordracht wordt bepaald mede vanuit
het oogpunt van verwijtbaarheid en vragen hierover het oordeel van de indieners.
Voorts vragen deze leden hoe een rechter vanuit de marginale toetsing zich
een oordeel kan vormen over de vraag of de eigenaar zich «redelijk»
heeft gedragen.In ons voorstel kan alleen een bestuurlijke boete worden opgelegd bij
het niet naleven van de meldingsplicht op leegstand. Bij niet meewerken aan
de verplichtende voordracht kan geen bestuurlijke boete worden opgelegd. Wel
kan bestuursdwang worden toegepast of een last onder dwangsom worden opgelegd.
Wij zien de redelijkheid van het betrekken van verwijtbaarheid bij het bepalen
van de hoogte van de dwangsom in. Wij merken echter wel op dat de verplichtende
voordracht aan het eind van het proces plaatsvindt en de gemeente blijkbaar
van oordeel was dat deze voordracht op een zinvolle manier de leegstand kan
beëindigen. Derhalve zal het dan toch nog niet tot stand komen van de
feitelijke verhuur in de meeste gevallen wel degelijk verwijtbaar zijn.De leden van de VVD-fractie menen dat indien een gebouw wordt beheerd
door een leegstandbedrijf, er geen voordracht van de gemeenten meer nodig
is. Immers er is geen sprake meer van leegstand en contractvrijheid speelt
een grote rol.Bij leegstandbeheer staan dikwijls toch grote delen van het pand leeg:
elke beheerder beheert zeer veel vierkante meters. De gemeente kan overwegen
dat er een beter gebruik van het pand mogelijk is. Om deze reden dienen
panden waarvoor een beheerovereenkomst is afgesloten wel te worden gemeld.
Bijkomend voordeel voor de eigenaar kan zijn dat bij verhuur toch een huursom,
zij het meestal niet de commerciële, wordt ontvangen.7. Aanpak leegstand: uitvoering en handhavingDe leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom de minister voor WWI
en de minister van BZK geen afspraken met gemeenten hebben gemaakt om de bestrijding
van leegstand met de huidige regelgeving te intensiveren.Ons is niet bekend of leden van de Kamer hierover aan deze ministers vragen
hebben gesteld. Het is duidelijk dat er weinig gemeenten actief zijn op het
terrein van leegstandbestrijding. Anderzijds is de behoefte er wel. Diverse
gemeenten, de G4 voorop, hebben verzocht om extra instrumenten, vooral van
financiële aard, om leegstand aan te kunnen pakken. Zoals wij aangaven
in antwoord aan de leden van de ChristenUnie-fractie stellen wij ons voor
dat – wanneer dit initiatiefwetsvoorstel tot wet is verheven –
door de ministers voor VROM/WWI en van BZK afspraken worden gemaakt met gemeenten,
waarin een intensivering van de aanpak van leegstand centraal staat.Verwachten de indieners dat alle gemeenten gelijksoortig zullen handhaven,
zo vragen de leden van de SP-fractie? In hoeverre verwachten de indieners
rechtsongelijkheid wanneer er sprake is van handhavingverschillen tussen diverse
gemeentes?Gemeenten zijn autonoom in het voeren van leegstandbeleid. College van
Burgemeester en wethouders leggen over het gevoerd beleid verantwoording af
aan de gemeenteraad.De leden van de fractie van D66 lezen in de Memorie van Toelichting op
p. 27 dat het bestrijden van leegstand vraagt om een gezamenlijke inzet van
zowel eigenaren als gemeenten. Deze leden zijn enthousiast over de voorbeelden
die de initiatiefnemers geven omtrent het gebruik van leegstaande ruimten.
De initiatiefnemers stellen dat gemeenten door het actief onderhouden van
hun contacten met het bedrijfsleven en de organisaties in hun gemeente een
overzicht kunnen leveren van de diverse vragers naar ruimten, die kunnen variëren
van vrijwilligersorganisaties, een drumband die ruimte zoekt, tot de fietsenmaker
die op zoek is naar een groter pand. De leden van de fractie van D66 merken
echter op dat hiervoor, naar hun mening, een omslachtige, tijdrovende en budgettair
belastend nieuwe instrumentarium onnodig is. De door de initiatiefnemers genoemde
voorbeelden verwezenlijken zich nu immers ook al! Deze leden verwijzen in
dit verband naar hetgeen D66 als een mogelijk alternatief ziet voor het strafbaarstellen
van kraken onder hoofdstuk 4.Wij stellen met genoegen vast dat de leden van de fractie van D66 hetzelfde
beogen als wij: een nuttig gebruik van onnodig leegstaande panden. Anders
dan deze leden menen wij dat het door ons voorgestelde instrumentarium effectief
en efficiënt is om dit doel te verwezenlijken!8. Gevolgen voor de praktijk: administratieve, bestuurlijke
en financiële lastenAlgemeenDe indieners achten het wenselijk dat de wet na vijf jaar wordt geëvalueerd
om te kijken of in praktijk daadwerkelijk sprake is van een integrale aanpak van kraken. De leden van de PvdA vragen zich af waarop een
periode van vijf jaar is gebaseerd en willen graag een inhoudelijke argumentatie
waarom de evaluatie niet na bijvoorbeeld twee jaar, nadat dit wetsvoorstel
eventueel tot wet is verheven, zou kunnen?Een evaluatie na twee jaar zou naar verwachting onvoldoende zicht geven
op de werkelijke effecten van de wet. Een termijn van vijf jaar voor een wetsevaluatie
is gangbaar en ondervangt dat een situatie wordt geëvalueerd waarin de
beoogde integrale aanpak nog niet overal gerealiseerd kan zijn.De leden van de SP-fractie memoreren de resultaten van het in opdracht
van VROM en EZ uitgevoerde onderzoek naar heffingen: veel administratieve
lasten en onduidelijk effect. Deze leden vernemen graag de reactie van de
indieners hierop en vragen of de indieners een beeld hebben van deze administratieve
lasten.Wij verwijzen opnieuw naar paragraaf 10 van de Memorie van Toelichting.
Daar hebben wij aangegeven hoe wij tegenover een leegstandheffing staan. In
België heeft de leegstandsheffing geleid tot een grote hoeveelheid beroepen
bezwaarprocedures en heeft weinig effect op de leegstand.De leden van de SGP-fractie verzoeken de indieners om een reactie op de
kritiek dat het instrumentarium waarmee zij de leegstand denken te kunnen
bestrijden (te) bureaucratisch zou zijn en (te) veel administratieve lasten
voor gemeenten zou veroorzaken.Op de kritiek dat het door ons voorgestelde leegstandsinstrumentarium
te bureaucratisch zou zijn, zijn wij in ons antwoord op eerdere vragen reeds
ingegaan.De administratieve lasten vallen naar onze mening best mee. Na een eenmalige
last van gemiddeld € 31 400 per gemeente, komen de jaarlijkse
kosten voor handhaving gemiddeld op € 45 240 per gemeente.
De maatschappelijke kosten voor het niet-aanpakken van de leegstand zouden
wel eens veel hoger kunnen liggen (verpaupering, achteruitgang in de wijk,
verlies aan sociale cohesie, waardeverlies van omliggende panden, de mogelijkheid
van schade door kraken, kosten van uitkopen van krakers, etc).Gevolgen voor de gemeenteDe leden van de CDA-fractie vragen zich af waarop het getal van 50 gemeenten
gebaseerd is, die het instrumentarium gaan gebruiken. Dezelfde vraag geldt
het aantal van 6 000 leegstandmeldingen.Wij beseffen ten volle dat het hier veronderstellingen betreft, ervaring
is er immers nog niet. Wat betreft de gemeenten weten wij dat de leegstand
vooral gelegen is in de 100 grootste gemeenten. Wij hebben verondersteld dat
de helft van deze gemeenten hier een beleid op zou willen zetten. Wat betreft
het aantal meldingen: 6 000 is ongeveer de helft van de op dit moment
leegstaande kantoren en winkels.De leden van de VVD-fractie vragen zich af of een boete als inkomen voor
een gemeente moet worden gezien.Wij merken op dat de bestuurlijke boete wordt geïncasseerd door de
gemeente.Tevens vragen de leden van de VVD-fractie zich af of de door de indieners
gesuggereerde samenwerking van kleine gemeenten om een leegstandbeleid
te voeren, beoogt is binnen dezelfde politieregio. Zo niet, dan verwachten
deze leden dat samenwerking lastig is.Samenwerking binnen één politieregio is zeker aan te bevelen.
Echter ook kleine gemeenten die niet in de zelfde politieregio resideren,
kunnen samenwerken. Het gaat er dan vooral om dat er één of
enkele ambtenaren goed thuis zijn in de materie en de verordening goed uit
kunnen voeren. De regionale verschillen lijken ons voor deze ambtenaren wel
te hanteren.De leden van de fractie van D66 vragen of de leegstandsverordening met
de verschillende onderdelen niet teveel administratieve lasten voor de gemeenten
met zich meebrengen? De leden van deze fractie wijzen in dit verband op het
advies van de Adviescommissie toetsing administratieve lasten (Actal). Deze
commissie heeft onderzocht in hoeverre de initiatiefwetgeving aandacht heeft
besteed aan administratief minder belastende alternatieven voor leegstandsbestrijding.
De commissie concludeert dat het wetsvoorstel forse administratieve en bestuurlijke
lasten voor gemeenten veroorzaakt in verband met het opstellen van de leegstandsverordening,
het treffen van leegstandsbeschikkingen, het opzetten en bijhouden van het
leegstandsregister, het voeren van een overleg met de eigenaren en het doen
van een verplichtende voordracht van een huurder. Op advies van Actal hebben
de initiatiefnemers op p. 29 van de Memorie van Toelichting kwantitatief uiteengezet
welke lasten voor gemeenten verwacht worden. Volgens de initiatiefnemers zijn
de eenmalige bestuurlijke en administratieve lasten in totaal op € 31 400
te schatten en de jaarlijkse lasten op € 45 240,- per gemeente.
De leden van deze fractie menen op dezelfde pagina van de Memorie van Toelichting
te lezen dat de initiatiefnemers moeten hebben beseft dat deze bedragen een
te grote financiële druk voor kleine gemeenten opleveren. De initiatiefnemers
stellen immers dat«kleinere gemeenten voor de uitvoering er voor kunnen
kiezen om dat samen met andere gemeenten te doen,» en zou volgens de
initiatiefnemers dit «de slagkracht van het beleid vergroten.»
De leden van de D66-fractie vragen zich af in hoeverre de initiatiefwetgeving
hierop geanticipeerd heeft? Is het instrumentarium van leegstandverordening
geen lege huls, indien het een beleidskeuze van de gemeenten blijft om wel
of niet een leegstandverordening op te stellen?Wat betreft het laatste punt: wij vinden de autonomie van de gemeente
een groot goed. Wij menen met de voorgestelde werkwijze recht te doen aan
de bestaande bestuurlijke verhoudingen. Niettemin hechten wij wel aan een
breed gebruik van de door ons voorgestelde regelgeving. Wellicht kunnen de
leden van D66 die lid zijn van gemeenteraden het gebruik van deze regelgeving
in hun gemeente bevorderen!Wij hebben in onze Memorie van Toelichting de suggestie gedaan dat kleinere
gemeenten ervoor kunnen kiezen om de uitvoering van leegstandsbeleid samen
met andere gemeenten te doen. Dit is naar onze stellige overtuiging geen teken
dat het instrumentarium van de leegstandverordening een lege huls zou zijn!
Wij wijzen in dit verband op de gemeentelijke huisvestingsverordening, ter
regulering van de woonruimteverdeling. In diverse woningmarktregio’s
is de huisvestingsverordening in regioverband opgesteld omdat de woningmarkt
gemeentegrensoverschrijdend is. Ook leegstandsproblematiek heeft een gemeentegrensoverschrijdend
karakter. Wanneer er in de ene gemeente nieuwbouw wordt opgeleverd, kan dit
leiden tot leegstand in de bestaande bouw in omliggende gemeenten. Dit fenomeen
speelt op dit moment een grote rol bij de leegstand van kantoren en op bedrijventerreinen.
Het is derhalve geen lege huls maar een serieuze aanbeveling aan gemeenten
dat zij bij hun leegstandbeleid, zowel in de preventieve sfeer bij het plannen
van gronduitgifte en nieuwbouwlocaties als in de oplossende sfeer met elkaar
afstemmen en samenwerken. En zeker bij kleinere gemeenten. Een door de
VNG op te stellen modelverordening of handreiking kan de benodigde inspanningen
van de gemeenten die een leegstandbeleid willen voeren tot het noodzakelijke
beperken.Overigens zijn de geschatte administratieve lasten en de jaarlijkse lasten
gebaseerd op gemiddelden. Kleinere gemeenten zullen doorgaans minder leegstaande
panden hebben dan gemiddeld, waardoor hun uitvoeringskosten ook lager uit
zullen vallen dan gemiddeld.Gevolgen voor de politieDe leden van de PvdA -fractie vinden de beargumentering dat het voor de
belasting van de politie niet uitmaakt of civielrechtelijk ontruimingen nodig
zijn of strafrechtelijk niet overtuigend. Kunnen de indieners cijfers en voorbeelden
geven waaruit dit blijkt en is het de indieners bekend dat mensen met erkend
gezag zoals de burgemeester er anders instaan?De leden van de SP-fractie merken op dat volgens de Amsterdamse politiecommissaris
Leen Schaap de invoering van de anti-kraakwet veel capaciteit gaat kosten.
Hij voorziet dat door de handhaving minder agenten overblijven voor het reguliere
werk op straat. Delen de indieners deze conclusie van dhr. Schaap? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, hoe denken zij deze personele problemen bij de korpsen
te kunnen compenseren?Ten aanzien van de vragen van de leden van de PvdA en de SP fracties over
de belasting van de politie met betrekking tot het ontruimen van kraakpanden
kan het volgende worden opgemerkt. Het maakt in principe geen verschil of
het ontruimingen betreft die plaatsvinden op civielrechtelijke titel –
zoals nu veelal het geval is – of dat die plaatsvinden op strafrechtelijke
titel. Wel zal naar verwachting in de beginperiode dat dit wetsvoorstel van
kracht zal zijn een meer consequente aanpak van met name de harde kern van
krakers beheersmatige gevolgen hebben voor de politie. In deze beginperiode
zal – met name in de grote steden – niet kunnen worden volstaan
met slechts een klein aantal zogeheten ontruimingsronden per jaar. Aangezien
toch met name uit de praktijk zal moeten blijken welke belasting dit initiatiefwetsvoorstel
tot gevolg zal hebben voor gemeenten, politie en Openbaar Ministerie hebben
wij aangegeven het wenselijk te achten dat het initiatiefwetsvoorstel –
vijf jaar nadat het tot wet zal zijn verheven – wordt geëvalueerd
door de Ministeries van VROM/WWI, BZK en Justitie.Voorts zouden wij ten aanzien van het punt van de leden van de PvdA-fractie
dat mensen met erkend gezag zoals de burgemeesters er anders instaan, allereerst
willen opmerken dat er ook onder de burgemeesters voorstanders zijn van een
betere bescherming van het eigendomsrecht en het tegengaan van eigenrichting.
Wij achten het principieel onwenselijk en ontoelaatbaar dat kraken wordt toegestaan
omdat het een «instrument» zou zijn om leegstand tegen te gaan.
Bovendien ondervinden niet alleen gemeenten problemen tengevolge van kraken,
maar in belangrijke mate ook individuele burgers, zoals eigenaren en omwonenden
van panden.Gevolgen voor het Openbaar MinisterieIn hoeverre is het OM toegerust op een toestroom van zaken, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie?Met name in de beginperiode dat dit initiatiefwetsvoorstel tot wet is
verheven zal naar verwachting sprake zijn van een toename van het aantal zaken
en dan met name in Amsterdam. Wij denken er op de langere termijn minder zaken
aan de orde zullen zijn, aangezien van de aanscherping van de wetgeving –
zoals de algehele strafbaarstelling van kraken – naar onze mening een
grotere afschrikkende werking uit zal gaan. Gevolgen voor de rechtspraakDe indieners verwachten enige gevolgen voor de capaciteit van de rechterlijke
macht.Gegevens hier omtrent omvang en spreiding zijn echter niet te geven. Dat
is gezien de vrijblijvende elementen in het wetsvoorstel en de onduidelijke
omvang van het probleem niet zo vreemd. De leden van de PvdA-fractie hebben
op dit punt nog de nodige zorgen. Kunnen de indieners een acceptabel maximum
geven van geld, tijd en belasting dat de rechterlijke macht belast mag worden,
zonder dat de prioriteit van andere zaken in gevaar komt? Kan worden aangegeven
wanneer na inwerkingtreding van de wet verwacht wordt dat het aantal strafzaken
zal dalen en er sprak zal zijn van vermeende besparingen?In het voorgaande is het eerste deel van deze vraag al beantwoord. Wij
verwijzen de leden van de PvdA-fractie dan ook hiernaar. Er zijn geen indicaties
dat de rechterlijke macht zwaarder zal worden belast, wanneer dit initiatiefwetsvoorstel
wet zal zijn. Los van het feit dat wij van mening zijn dat het niet aan de
Kamer is om een maximum te stellen in dit kader, zien wij in het verlengde
van het voorgaande geen aanleiding om een maximum van geld, tijd en belasting
te stellen dat de rechterlijke macht aan extra kraakzaken belast mag worden.Ook vragen de leden van de PvdA hoe dit initiatiefwetsvoorstel valt te
rijmen met het verzoek om de rechtelijke macht minder zaken te geven?Wij zijn van mening dat het initiatiefwetsvoorstel het minderen van zaken
bij de rechterlijke macht niet in de weg staat. Zoals in de memorie van toelichting
is aangegeven, is onze verwachting dat dit initiatiefwetsvoorstel –
met uitzondering van wellicht de beginfase – niet zal leiden tot meer
zaken voor de rechter. De Raad voor de Rechtspraak deelt onze mening in het
advies dat zij ten aanzien van het initiatiefwetsvoorstel heeft uitgebracht.
Wel zal dit wetsvoorstel volgens de Raad voor de Rechtspraak mogelijk leiden
tot een toename van de werklast voor de bestuursrechter, maar over het geheel
genomen verwacht de Raad dat de komende jaren sprake zal zijn van besparingen.De leden van de PvdA-fractie merken tot slot van dit hoofdstuk onder andere
nog op dat zij ten zeerste willen benadrukken dat zij het kraken niet zien
als een daad die door de vingers gezien moet worden of een middel om leegstand
tegen te gaan.Wij delen met de leden van de PvdA-fractie de opvatting dat kraken niet
gezien mag worden als een daad die door de vingers gezien kan worden of als
een middel om leegstand tegen te gaan. Dat is een belangrijke reden voor ons
om met dit wetsvoorstel te komen. Wij gaan er vanuit dat de door ons gegeven
antwoorden de nog aanwezige twijfels bij de leden van de PvdA-fractie zullen
wegnemen. Wij gaan er tevens vanuit dat de aangekondigde nota van wijziging,
ten behoeve van het creëren van een wettelijke grond voor strafrechtelijke
ontruimingen van panden, ook door de leden van de PvdA-fractie als een daadwerkelijke
en belangrijke verbetering van de huidige wet- en regelgeving wordt gezien.II ARTIKELSGEWIJSArtikel 1, onderdeel BDe leden van de PvdA-fractie stellen vast dat in de tweede redactie van
artikel 138 als bestanddeel is weggehaald dat er «door of namens de
rechthebbende» een vordering moet zijn uitgegaan vooraleer er aan de delictomschrijving is voldaan. Is het juist dat hierdoor ook nietsvermoedende
bezoekers van een kraakpand onder de omschrijving van kraken als misdrijf
zouden vallen? Betekent dit dat bezoekers van kraakpanden zonder voorafgaande
waarschuwing dan strafbaar zijn?De voorgestelde strafbaarstelling is uiteraard niet bedoeld te worden
ingezet tegen personen die zich er niet van bewust zijn dat zij zich zonder
toestemming van de rechthebbende in het pand bevinden. Als deze personen van
hun verkeerde veronderstelling geen verwijt kan worden gemaakt, zijn zij bovendien
niet strafrechtelijk aansprakelijk. Doorgaans zal echter ook voor de bezoeker
duidelijk zijn dat hij zich in een kraakpand bevindt. De consequentie van
de gekozen redactie van artikel 138 is inderdaad dat deze bezoeker zonder
voorafgaande «waarschuwing» van de rechtshebbende strafbaar is.
Het ligt niet voor de hand, zo moet worden onderstreept, het vervolgingsbeleid
op de onnozele bezoeker te richten. Handhaven van het vereiste dat degene
die in het pand vertoeft een vordering door de rechthebbende negeert, zou
echter de bewijsvoordelen die met het schrappen daarvan kunnen worden behaald,
teniet doen.In artikel I wordt een wijziging van artikel 138a van wetboek van strafrecht
aangepast. Kunnen de initiatiefnemers motiveren wat lid 2 strafbaar maakt
wat nu nog niet strafbaar is? De leden van de PvdA-fractie hadden het idee
dat het bedreigen al strafbaar is. Graag uw reactie.Graag verduidelijken wij dat het tweede lid van het voorgestelde artikel
138a Sr betrekking heeft op het uiten van bedreigingen zonder dat daarbij –
zoals in de algemene strafbaarstelling van bedreiging (artikel 285 Sr) wel
is vereist – sprake hoeft te zijn van bedreiging met een ernstig misdrijf.
Het tweede lid is – met andere woorden – ruimer dan de strafbaarstelling
van artikel 285 Sr. Het is de situatie van kraken die rechtvaardigt dat daarbij
geuite bedreigingen in meer gevallen strafbaar zijn dan buiten die situatie.De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe het derde lid van het nieuwe
artikel 138a Sr zich verhoudt tot de in artikel 140 Sr strafbaar gestelde
deelneming in misdadige organisaties. Kunnen de indieners meer inzicht bieden
in hun gedachtegang hoe zij die onderlinge verhouding zien.Dat het feit door twee of meer verenigde personen wordt gepleegd, is ook
bij huisvredebreuk en lokaalvredebreuk een grond voor strafverzwaring. In
gevallen waarin iemand deelneemt aan een organisatie die het kraken van panden
(als bedoeld in het voorgestelde artikel 138a Sr) als oogmerk heeft, kan op
grond van artikel 140 Sr worden opgetreden. Een organisatie als bedoeld in
artikel 140 Sr veronderstelt een gestructureerd samenwerkingsverband waarvan
bij het plegen door twee of meer verenigde personen niet noodzakelijk sprake
hoeft te zijn. Artikel 140 Sr daarentegen vereist niet dat de deelname aan
de organisatie zich vertaalt in zelf kraken.De leden van de SGP-fractie stellen dat het voorgestelde artikel 138a
Wetboek van Strafrecht (Sr.) dat het bestaande artikel 429 sexies Sr. moet
vervangen, de vraag oproept of de voorgestelde delictsomschrijving betekent
dat degene die van het omschreven delict (huisvredebreuk) wordt verdacht buiten
de woning of het gebouw niet strafbaar en dus niet vervolgbaar is.In antwoord kunnen wij verduidelijken dat de voorgestelde strafbaarstelling
het wederrechtelijk binnendringen of vertoeven betreft. Daarvoor kan iemand
ook strafrechtelijk aansprakelijk worden gehouden als hij na het begaan van
dit feit het pand weer verlaten heeft. In de reactie op het advies van de Raad van State (onder 3a, p. 7) verklaren
de indieners, zo constateren de leden van de SGP-fractie, «dat het hen
niet geheel duidelijk (is), waarop wordt gedoeld, wanneer de Raad stelt dat óók
bij een algeheel verbod op kraken de eigenaar altijd een civielrechtelijke
ontruimingsvordering zal moeten instellen tegen de krakers.» Zij «betwijfelen»
of dat in alle gevallen zo is. Het komt de leden van de SGP-fractie echter
ongewenst voor dat op dit punt onduidelijkheid of twijfel blijft bestaan.
Zij achten het geraden dat de indieners op dit punt het oordeel inwinnen van
het openbaar ministerie en de rechterlijke macht. Zijn de indieners bereid
op dit toch niet onbelangrijke punt een onderzoek in te (doen) stellen?Een algeheel kraakverbod als zodanig heeft geen invloed op door pandeigenaren
ingestelde civielrechtelijke ontruimingsvorderingen. Maar een algeheel kraakverbod
maakt wel mogelijk dat ook langer dan een jaar leegstaande panden op strafvorderlijke
titel worden ontruimd. Een civielrechtelijke ontruimingsvordering is dan niet
meer nodig. Op dit punt bestaat dus duidelijkheid. Inwinnen van het oordeel
van het openbaar ministerie achten wij daarom niet nodig.Artikel II, onderdeel F, artikel III en artikel IVTot slot vragen de leden van de fractie van de PvdA zich af welke boete
een eigenaar krijgt als hij wel de leegstand meldt maar niet meewerkt aan
overleg en het verder oplossen van de leegstand. Hoe verhouden deze bedragen
zich tot de winsten van speculatie?Wij vinden het moeilijk te speculeren over mogelijke bedragen die «verdiend»
kunnen worden door speculatieve leegstand. Uit het onderzoek dat in opdracht
van WWI en EZ is uitgevoerd, blijkt niet dat dit soort leegstand op grote
schaal voorkomt. De leegstand heeft heel andere achtergronden. Niettemin kan
de eigenaar om andere motieven niet wensen mee te werken aan het oplossen
van de leegstand. Zoals al eerder is aangeven kunnen gemeenten hiertegen een
last onder dwangsom instellen, waarbij bedragen tot tienduizenden euro’s
mogelijk zijn.De leden van de SP-fractie vragen waarom de bestuurlijke boetes als harde
bedragen zijn genoemd en er niet wordt verwezen naar een indexatietabel?Het is bij bestuurlijke boetes gebruikelijk om vaste wettelijke maxima
te hanteren. De vraag naar de wenselijkheid van periodieke indexatie van bestuurlijke
boetes gaat het bestek van dit initiatiefwetsvoorstel te buiten.Ten HoopenSlobVan der BurgXNoot1De reacties van: (in alfabetische volgorde)– Actal d.d. 18-12-2008– Ad Hoc d.d. 16-10-2008– Aedes d.d. 17-11-2008– Camelot Beheer d.d. 16-10-2008– College van procureurs-generaal d.d. 24-10-2008– G4 d.d. 30-10-2008.– IVBN d.d. 23-10-2008– Korpsbeheerdersberaad d.d. 25-06-2008– Korpsbeheerdersberaad d.d. 16-12-2008– Leegstandsbeheer d.d. 23-10-2008– Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak d.d. 30-10-2008– Neprom d.d. 17-10-2008– NVB Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers d.d.
17-10-2008– VNG d.d. 31-10-2009– Wolf Vastgoedbeheer (geen datum) zijn ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt.XNoot1Kraken en leegstand, Regioplan Amsterdam,
p. 65 – 67.XNoot1Kraken en leegstand, Regioplan Amsterdam,
p. 67 – 68. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31560-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl