Mensenhandel; Brief ministers over mensensmokkel uit Somalië, over document- en uitkeringsfraude en de kwestie van achtergelaten kinderen in Somalië
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28638, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

28638 nr. 22

18-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINLEIDINGOndertekeningLichaamI. Mensensmokkel vanuit SomaliëDefinitie mensenhandel versus mensensmokkelBestrijding mensensmokkelRol Koninklijke MarechausseeMisbruik van reisdocumentenII Achterlating van kinderen in SomaliëSituatie van Somalische gesmokkelde kinderen in NederlandRedenen achterlating in SomaliëVakantie in SomaliëAantal achtergelaten kinderenAchtergrond achtergelaten kinderenHun situatie in SomaliëConsulaire dienstverlening door de Nederlandse ambassade
te Addis AbebaOuders die terugkeer weigerenOpvang gedurende de procedureToegang tot ambassade Addis AbebaToelatingsbeleid en NederlanderschapIII Sociale zekerheidsfraudeIV Overleg met de Somalische gemeenschap
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28638Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 638Mensenhandelnr. 22BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN JUSTITIE, VOOR VREEMDELINGENZAKEN
EN INTEGRATIE, VOOR BESTUURLIJKE VERNIEUWING EN KONINKRIJKSRELATIES EN DE
STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 18 april 2006Conform de toezegging aan uw Kamer in onze brief van 17 februari
2006 volgt bijgaand nadere rapportage over mensensmokkel vanuit Somalië,
document- en uitkeringsfraude en de kwestie van achtergelaten kinderen in
Somalië. De rapportage omvat de situatie in Nederland en in andere Europese
landen waar veel Somaliërs gevestigd zijn.De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,M. C. F. VerdonkDe Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties,A. PechtoldDe Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,H. A. L. van Hoof INLEIDINGIn deze brief zal allereerst worden ingegaan op mensensmokkel en documentfraude.
In hoofdstuk twee wordt uitgebreid ingegaan op het in de Netwerk-uitzendingen
aangekaarte fenomeen van achterlating van kinderen in Somalië. Hoofdstuk
drie gaat in op mogelijke fraude met sociale zekerheid (waaronder kinderbijslag),
en de aanpak hiervan. Hoofdstuk vier beschrijft de bestaande overlegstructuren
tussen de overheid en de Nederlands-Somalische gemeenschap.In de brief wordt beschreven wat bekend is over mensensmokkel, document-
en uitkeringsfraude en achterlating van kinderen binnen de Somalische gemeenschap;
het is echter niet mogelijk om op basis van harde cijfers een eenduidig beeld
te geven van de omvang van deze problematiek.Zoals is toegezegd in het interpellatiedebat van 23 februari, is
bezien welke informatie uit het interdepartementale interne rapport inzake
verhuisbewegingen en integratie van Somaliërs aan uw Kamer kan worden
verstrekt. Voor zover de informatie relevant is – en niet vertrouwelijk –
is deze opgenomen in deze brief.I. Mensensmokkel vanuit SomaliëMensensmokkel vanuit Somalië is doorgaans een geheel Somalische aangelegenheid:
zowel de gesmokkelden als de smokkelaars zijn etnisch Somali. De mensensmokkelnetwerken
zijn stevig ingebed in de hechte Somalische diaspora in Europa. Doorgaans
vindt smokkel tegen min of meer de kostprijs plaats (variërend van 3 000
tot 15 000 US dollar) en is het de in Europa woonachtige familie (in
brede zin) die de kosten betaalt, dan wel voorschiet. Deze netwerken zijn
zeer goed georganiseerd; een verandering in bijvoorbeeld het asielbeleid van
een bestemmingsland leidt reeds binnen twee dagen tot een verlegging van de
migratiestroom. Nederland vormt een belangrijke basis voor de smokkel van
Somaliërs naar Europa, zowel als transitland als bestemmingsland. Bovendien
wordt bij de smokkel van Somaliërs naar Europa veelvuldig gebruik gemaakt
van onder meer Nederlandse paspoorten.Bij gebruik van de luchtroute1 naar Europa
vindt mensensmokkel plaats met behulp van onderstaande vier methodes.1) Als «look-alike»  Een veel gebruikte smokkelmethode vormt het reizen, als zogenaamde
look-alike, op de paspoorten van tot EU-burger genaturaliseerde Somaliërs.
De paspoorten worden ofwel gekocht (gemiddelde prijs: € 3 000),
ofwel gehuurd (ongeveer € 400–1 000), ofwel (kosteloos)
geleend van familie in Europa.2) Fotosubstitutie  Hierbij wordt een nieuw paspoort van een EU-lidstaat aangevraagd
omdat het oude zou zijn verloren, gestolen of beschadigd. Bij de aanvraag
wordt echter geen pasfoto aangeleverd van de aanvrager zelf, doch van iemand
die op hem lijkt (namelijk de persoon die gesmokkeld wenst te worden).3) Vervalsing  Bij deze minst gebruikte methode wordt een gestolen (al dan niet
blanco) paspoort van een EU-lidstaat vervalst.4) Onder het mom van gezinshereniging  Hierbij worden partners en kinderen naar Europa gehaald die in
werkelijkheid niet de partner of kinderen van de aanvrager zijn.Sinds 1987 hebben in Nederland circa 40 000 Somaliërs asiel
aangevraagd (en veelal gekregen). Het kwam tot 2000 veelvuldig voor dat Somalische asielzoekers (evenals voor een aanzienlijk aantal andere asielzoekers)
meer kinderen opgaven dan daadwerkelijk nog in Somalië verbleven. Een
deel van deze «extra gezinsherenigingsplekken» werd vervolgens
aan de hoogst biedende ouders in Somalië verkocht (gangbare prijs: 7 000–10 000
US dollar); deze hoopten hun kind op deze manier een betere toekomst te bieden,
waarbij het hen vooral ging om goed onderwijs voor hun kind. Een ander deel
kwam ten gunste van neefjes en nichtjes van betrokkenen, die op deze manier
de kans werd geboden naar Nederland af te reizen en daar op te groeien bij
hun oom en tante. Tot slot werd een deel van de «plaatsen» gebruikt
om, onder druk van de clan, kinderen die wees waren of alleen nog een moeder
hadden, naar Nederland te halen. In de Somalische cultuur is de clan namelijk
verplicht voor dergelijke (halve) weeskinderen te zorgen. Om deze last te
verlichten, werd van de clanleden die er in geslaagd waren een verblijfsstatus
in het Westen (waaronder Nederland) te verkrijgen dikwijls verwacht een kind
(of meerdere kinderen) in huis op te nemen.Het vaststellen van de identiteit van de kinderen en van de gezinsband
werd bemoeilijkt door het feit dat sinds 1991 Somalische brondocumenten zoals
geboorteakten e.d. niet worden erkend. Lange tijd konden de gezinsband en
de identiteit van de kinderen alleen worden vastgesteld door een identificerend
interview. In 2000 kwam hieraan een eind door het invoeren van DNA-onderzoek
ter vaststelling van de gezinsband in vorengenoemde gevallen. Dit leidde tot
een scherpe daling van het aantal gezinsherenigingsaanvragen door Somaliërs.Definitie mensenhandel versus mensensmokkelOnder mensensmokkel wordt (met name) verstaan: hulp bij wederrechtelijke
binnenkomst, verblijf en doorreis. Mensensmokkel is niet primair gericht op
uitbuiting. Vaak is de gesmokkelde zelf de opdrachtgever voor de smokkel en
ziet deze zichzelf dan ook lang niet altijd als slachtoffer. Mensensmokkel
wordt gezien als een vorm van grensoverschrijdende criminaliteit waarbij met
name het belang van de Staat in het geding is. Dit is strafbaar gesteld in
artikel 197a lid 1 van het Wetboek van Strafrecht.Bij mensenhandel staat juist het aspect van uitbuiting centraal waarbij
het overschrijden van landsgrenzen niet noodzakelijk is. Het gaat om situaties
waarin een persoon gedwongen of bewogen wordt om arbeid of diensten te verrichten
of om organen af te staan. Dat kan bijvoorbeeld door dwang of geweld te gebruiken,
maar ook door misbruik te maken van uit feitelijke omstandigheden voortvloeiend
overwicht of van de kwetsbare positie van die persoon. Ook het opzettelijk
voordeel trekken uit die uitbuiting is strafbaar (art. 273a Sr).Voor de gevallen die in de Netwerkuitzendingen van 14, 20, 21 en 23 februari
2006 aan de orde kwamen betekent dit het volgende. De kinderen zouden onder
valse voorwendselen en op illegale wijze naar Nederland gehaald worden om
hier onderdak te vinden bij iemand die aan hun verblijf geld wil verdienen
door aan deze kinderen minder geld uit te geven dan de kinderbijslag bedraagt.
Als dit inderdaad het geval zou zijn, is deze praktijk in zijn algemeenheid
niet onder het begrip «mensenhandel» te brengen omdat bij het
begrip «mensenhandel» het aspect van uitbuiting centraal staat.
Het is niet duidelijk of daar in deze gevallen sprake van is. Wanneer de kinderen
naar school gaan, gevoed en gekleed worden is het aspect van uitbuiting niet
direct duidelijk. Wanneer er echter bijvoorbeeld sprake is van (zwaar) huishoudelijk
werk in combinatie met niet naar school gaan zou het eventueel kunnen gaan
om uitbuiting. De in de media beschreven praktijken kunnen wellicht wel vallen
onder de strafbepalingen met betrekking tot fraude, mensensmokkel etc. Voor de gevallen waarin wel sprake zou kunnen zijn van mensenhandel zou
ik willen verwijzen naar het Actieplan Mensenhandel en de Aanvullende maatregelen
bij dit actieplan welke 17 februari jl. aan Uw Kamer zijn verstuurd.1 Met name met het oog op eventuele slachtoffers van uitbuiting
buiten de seksindustrie en minderjarige slachtoffers zal gekeken worden of
aanpassing van de signalenlijsten en voorlichtingsactiviteiten nodig is. Daarnaast
is een aantal specifieke maatregelen op het terrein van alleenstaande minderjarige
vreemdelingen opgenomen.Ten aanzien van de vraag hoeveel minderjarigen een beroep hebben gedaan
op de B9 regeling kan geantwoord worden dat tussen 1 januari 2003 en
18 februari 2006 in totaal 330 personen daar een beroep op hebben gedaan.
Geen enkele van hen had de Somalische nationaliteit. Van die 330 personen
waren er 28 minderjarig.Bestrijding mensensmokkelOmdat het hier met name om mensensmokkel lijkt te gaan, zal hier nader
ingegaan worden op een aantal ontwikkelingen die de afgelopen tijd hebben
plaatsgevonden om de bestrijding van mensensmokkel te verbeteren en te vereenvoudigen:• In de beleidsreactie op het «Nationaal Dreigingsbeeld zware
of georganiseerde criminaliteit, een eerste proeve» (NDB) is de bestrijding
van mensensmokkel (en mensenhandel) benoemd tot speerpunt in de aanpak van
zware of georganiseerde criminaliteit.• Het College van Procureurs-generaal zal de minister van Justitie
jaarlijks een rapportage sturen waarin de stand van zaken van de voortgang
van de implementatie van de maatregelen met betrekking tot de speerpunten
wordt gegeven. Een dergelijke rapportage wordt medio 2006 verwacht.• Op 18 mei 2005 is het Expertisecentrum Mensenhandel/Mensensmokkel
(EMM) opgericht. Het EMM beoogt inzicht en overzicht te verschaffen in de
criminaliteit in relatie tot mensensmokkel en mensenhandel en levert een bijdrage
aan het tegenhouden van deze en gerelateerde misdrijven.• Sinds 1 januari 2005 maakt het element «uit winstbejag»
niet langer deel uit van lid 1 van de delictsomschrijving van mensensmokkel.
Naar verwachting wordt het hierdoor gemakkelijker mensensmokkel te bewijzen.Zoals tijdens het interpellatiedebat van 23 februari jl. reeds is
aangegeven door de minister van Justitie onderzoekt het Openbaar Ministerie
momenteel of een strafrechtelijk onderzoek naar de problematiek van Somalische
kindersmokkel opportuun is.Rol Koninklijke MarechausseeIn het interpellatiedebat van 23 februari jl. is gevraagd hoe de
informatie-uitwisseling tussen luchtvaartmaatschappijen en de Koninklijke
Marechaussee is geregeld. Het bureau Info & Analyse (I&A) van het
District KMar Schiphol wisselt informatie uit met luchtvaartmaatschappijen,
met name met de KLM. Ook vindt er tussen Koninklijke Marechaussee, KLM en
IND overleg plaats waarin niet-persoonsgebonden informatie wordt uitgewisseld
over valse en vervalste documenten. Deze informatie is voor bureau Info &
Analyse van belang om de zogenaamde trends en eventuele smokkelroutes in kaart
te brengen.Een apart team van de Koninklijke Marechaussee (het «Sluisteam»)
verricht onderzoek naar mensensmokkel. De KLM neemt contact op met dit Sluisteam
van de KMar indien er vermoedens bestaan over «verdachte reisbewegingen».
Het Sluisteam kan bij de KLM passagierslijsten opvragen en gebruiken,
doch enkel ten behoeve van strafrechtelijke onderzoeken naar mensensmokkel.
De KLM krijgt geen informatie van het Sluisteam omdat het gaat om vertrouwelijke
gegevens in het kader van strafrechtelijk onderzoek.De Vreemdelingenwet 2000 (Vw2000) bepaalt dat, in het kader van de grensbewaking,
de gezagvoerder van een vliegtuig verplicht is om direct na aankomst in Nederland
aan de ambtenaar belast met de grensbewaking, een bemannings- en passagierslijst
te verstrekken. Voorts kent de Vw2000 een bepaling die vervoerders verplicht
om een afschrift te maken van het op de vreemdeling betrekking hebbende document
voor grensoverschrijding, indien de vervoerder de vreemdeling rechtstreeks
dan wel na transfer of transit naar Nederland vervoert vanaf een luchthaven
die is aangewezen bij ministeriële regeling. Het stellen van nadere regels
zal worden onderzocht in het kader van het plan van aanpak verbetering grensbewaking
dat op 3 februari jl. aan uw Kamer toegezonden is.Verder biedt de «Richtlijn inzake verplichtingen voor vervoerders»
de mogelijkheid dat «de overheid» aan de luchtvaartmaatschappij
de verplichting oplegt om gegevens van passagiers aan te leveren aan de grensbewakingsdiensten
voor aankomst van de vlucht. Het betreft hier echter alleen informatie van
passagiers die zich aan boord van een vliegtuig bevinden. De Europese Richtlijn
Verplichtingen vervoerders moet per 6 september 2006 zijn geïmplementeerd.Misbruik van reisdocumentenHet ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk
voor de productie en uitgifte van de Nederlandse reisdocumenten. Het beleid
van het ministerie is erop gericht deze documenten zoveel mogelijk te beveiligen.
Zo is in 2001 bij de zogenoemde nieuwe generatie reisdocumenten gekozen voor
het centraal personaliseren van de reisdocumenten om onder meer het misbruik
met gestolen blanco reisdocumenten tegen te gaan. Het huidige model reisdocumenten
is voorzien van meerdere veiligheidskenmerken om de eerstelijns controle te
ondersteunen. Pasfoto’s worden digitaal opgenomen. Bovendien worden
sinds 2001 ook de pasfoto’s van bijgeschreven kinderen opgenomen in
het paspoort van de ouder. Tevens is in 2001 de Paspoortwet aangepast met
een nieuw artikel dat het mogelijk maakt om bij meervoudige vermissingen de
uitgifte van een paspoort te weigeren cq het paspoort vervallen te verklaren.1 Sindsdien worden de uitgevende instanties van de Nederlandse
reisdocumenten gestimuleerd gebruik te maken van deze wettelijke mogelijkheden.
In toenemende mate gebeurt dit ook. Een Nederlandse identiteitskaart kan echter
niet geweigerd worden in verband met de Wet op de identificatieplicht. Wel
kan het aantal keren dat een identiteitskaart als gestolen of vermist is aangemeld,
meetellen bij de weigering en/of vervallenverklaring van een paspoort.Uit een quick scan blijkt dat zich onder de personen die 5 of meer keer
hun reisdocument als gestolen of vermist hebben opgegeven enkele tientallen
Nederlanders van Somalische afkomst bevinfden (op een totaal van ruim 600
personen). Het vermoeden bestaat dat deze documenten voornamelijk gebruikt
worden ten behoeve van look-alike fraude. Indien de controlerende instanties
gaan beschikken over de noodzakelijke voorzieningen, kan de invoering van
biometrie in reisdocumenten (in eerste instantie een gezichtsopname in 2006
en op een nader te bepalen tijdstip vingerafdrukken) deze vorm van misbruik
voor een groot deel bestrijden.Per 1 april 2006 startte het Expertisecentrum ID en document (EC
ID). Aan het EC ID doen naast de KMar ook de Nationale Recherche, de KLPD/
Dienst Nationale Recherche Informatie, IND Zwolle en bijzondere opsporingsdiensten mee. Het centrum wordt binnen het District Luchtvaart
Fraude van de Koninklijke Marechaussee geïmplementeerd. Het doel van
het EC ID is het concentreren van kennis en expertise op het gebied van identiteit-
en documentenfraude, het bevorderen van samenwerking en het geven van advies
aan beleidsorganen.II Achterlating van kinderen in SomaliëNaar aanleiding van de vragen van uw Kamer in het interpellatiedebat op
23 februari jl., heeft de minister van Buitenlandse Zaken terstond een
missie naar Addis Abeba afgevaardigd om daar, tezamen met de ambassade, zoveel
mogelijk informatie te verzamelen. In dit kader hebben gesprekken plaatsgevonden
met de Nederlandse evangelist die de kwestie heeft aangekaart, met drie van
de jongeren die in Netwerk werden geïnterviewd, met alle betrokken medewerkers
van de Nederlandse ambassade te Addis Abeba, met andere ambassades die met
vergelijkbare problematiek kampen (VK, Denemarken, Zweden, Noorwegen) en met
UNHCR, IOM, UNICEF en vluchtelingenorganisatie ZOA. Voorts heeft de missie
alle dossiers met aanvragen van Somalische jongeren voor een (nood)paspoort
of MVV uit de periode 2000–2006 doorgenomen. Tot slot werd (tijdens
transit in Nairobi) overleg gevoerd met de Nederlandse ambassade te Nairobi.
Op basis van informatie die tijdens de missie is vergaard, aangevuld met andere
informatie uit openbare en vertrouwelijke bronnen, is het beeld ontstaan zoals
weergegeven in dit hoofdstuk.Situatie van Somalische gesmokkelde kinderen in NederlandDe meeste Somalische kinderen worden in het kader van gezinshereniging
of als «look-alike» naar Europa gesmokkeld (zie p. 3 inzake smokkelmethodes).
Een deel van hen wordt ergens achtergelaten om als alleenstaande minderjarige
vreemdeling (AMV) asiel aan te vragen. De meesten komen echter terecht bij
pleegouders. Vaak betreft het familieleden van het kind (dikwijls een oom
en tante), dan wel familie in brede zin (leden van dezelfde clan). Voor zover
bekend, wordt slechts een klein deel van de pleegkinderen gebruikt als hulp
in de huishouding (meestal meisjes) en/of mishandeld. Wel kan er verschil
zijn in de wijze waarop ouders hun eigen kinderen en hun pleegkinderen behandelen.Voor zover bekend, is er geen sprake van kindersmokkel (of -handel) specifiek
met het oogmerk kinderbijslag te innen. Wel wordt de kinderbijslag door pleegouders
als een welkome bonus beschouwd.Kinderen die opgroeien bij pleegouders doen dat doorgaans onder een valse
identiteit. Voor de gesmokkelde kinderen, van wie een deel in de veronderstelling
leeft dat hun pleegouders hun echte ouders zijn, leiden deze praktijken tot
verwarring en vaak ook psychische problemen. Dit geldt des te meer omdat veel
kinderen eveneens te kampen hebben met traumatische ervaringen die zij in
de burgeroorlog in Somalië hebben opgedaan en de grote cultuurschok die
zij bij aankomst in Europa ervaren.1Redenen achterlating in SomaliëIn de Somalische cultuur komt het veel voor dat kinderen een deel van
hun jeugd doorbrengen bij (clan)familie in plaats van bij de ouders. Zeker
indien een kind dreigt te ontsporen, wordt vaak een beroep gedaan op familieleden
om het kind (tijdelijk) in huis op te nemen, in de hoop dat zij er in slagen
het kind weer op het goede pad te brengen.2 In
dit kader vinden ook de meeste achterlatingen in Somalië plaats. De belangrijkste
redenen voor (pleeg)ouders om een kind achter te laten voor «heropvoeding»
in Somalië zijn:3• het kind is te «westers» geworden;• onvoldoende kennis van de Somalische taal en cultuur;• het kind moet een goede moslim worden;• het kind dreigt te ontsporen of heeft zich reeds schuldig gemaakt
aan criminaliteit;• drugs- of alcoholgebruik/verslaving.Daarnaast komt achterlating geregeld voor in de context van gebroken gezinnen1, bijvoorbeeld wanneer een alleenstaande moeder de opvoeding
van haar opgroeiende zonen niet meer aankan, of wanneer een alleenstaande
vader hertrouwt met een vrouw die niet kan opschieten met de kinderen uit
het eerste huwelijk, of wanneer een van de (gescheiden) ouders woont in dan
wel verhuist naar Somalië en een (of meer) van de kinderen daar ook heen
wordt gebracht.Uit gesprekken met onder meer ambassades in Addis Abeba en dossierstudie
kwam naar voren dat slechts een zeer klein aantal van de achtergelaten kinderen
min of meer aan het «Netwerkprofiel» voldoet (d.w.z. een weeskind
dat zonder opvang wordt achtergelaten wanneer het ouder, dus lastiger wordt
en de verzorgingskosten de kinderbijslag gaan overstijgen).De kinderen zelf willen vaak (wellicht uit schaamte) niet toegeven dat
zij met het oog op «heropvoeding» terug naar Somalië zijn
gestuurd; zij zeggen dikwijls dat zij terug moesten om voor hun zieke oma
te zorgen. Als verklaring voor de doorgaans meerdere jaren tussen het moment
van achterlating en hun komst naar een Europese ambassade in Addis Abeba,
geven ze dan aan dat hun oma recentelijk is overleden.Vakantie in SomaliëJaarlijks gaan naar schatting duizenden Nederlandse Somaliërs met
vakantie naar Somalië, in de zomer vaak voor een periode van enkele maanden.
Het komt hierbij geregeld voor dat zij hun paspoort – al dan niet tegen
forse betaling – uitlenen aan (clan)familieleden of mensensmokkelaars.
Een «look-alike» reist vervolgens met dit paspoort illegaal naar
Europa, waarna het paspoort weer wordt teruggestuurd naar de houder in Somalië.2 Soms gaat dit mis, bijvoorbeeld doordat de «look-alike»
wordt tegengehouden door douaniers, die het paspoort in beslag nemen. In die
gevallen zijn de vakantiegangers genoodzaakt zich tot één van
de Nederlandse posten in de buurlanden te wenden. Ook degenen die hun paspoort
verkocht in plaats van uitgeleend hebben, moeten een nieuw paspoort aanvragen.Nederlandse posten (zowel in de regio als in het VK) hebben veelvuldig
te maken met paspoortaanvragen van Nederlandse Somaliërs waarbij documentfraude
wordt vermoed dan wel bewezen.3 Ook de Britse,
Noorse, Deense en Zweedse autoriteiten hebben aangegeven dat documentfraude
onder hun staatsburgers van Somalische origine veelvuldig voorkomt. Er zijn
aanwijzingen dat enkele van de onbegeleide Nederlands-Somalische jongeren
die zich tot onze posten hebben gewend, in werkelijkheid niet tegen hun wil
zijn achtergelaten, doch zich schuldig gemaakt hebben aan documentfraude.
Zo bleek bijvoorbeeld inéén van de onderzochte zaken dat betrokkene
binnen twee jaar tijd al vier keer zijn paspoort had verloren.De meeste achtergelaten kinderen dachten dat zij op vakantie zouden gaan
naar bijvoorbeeld Dubai, en kwamen vervolgens terecht in Somalië. Andere
kinderen wisten wel dat Somalië de vakantiebestemming was, maar niet
dat het voor hen een enkele reis zou zijn. Een deel van de kinderen verklaarde
te hebben gereisd op het paspoort van één van hun (pleeg)ouders,
waarin zij bijgeschreven stonden. Een ander deel beschikte bij inreis in Somalië
over een eigen paspoort (Nederlands paspoort of vreemdelingenpaspoort).
Dikwijls werd dit paspoort ingenomen door de (pleeg)ouder. In een aantal gevallen
is vervolgens een andere Somaliër op dit paspoort naar Europa afgereisd.Aantal achtergelaten kinderenHet is onbekend hoeveel Somalische kinderen die gedurende langere tijd
in het Westen hebben verbleven, tegen hun wil zijn achtergelaten in Somalië.
Een VN-onderzoek spreekt over enkele duizenden, alleen al in Mogadishu.1Eén van de Nederlands-Somalische jongeren die thans in Addis Abeba
verblijven, verklaarde dat hij drie jaar in Bosasso (Puntland) heeft gewoond
en dat hij daar, voor zover hij weet, de enige Nederlander was. Wel waren
er nog een paar jongens uit Engeland, Zweden en Denemarken.Grondig dossieronderzoek heeft uitgewezen dat in totaal 22 onbegeleide
Somalische jongeren zich in de afgelopen vijf jaar tot de Nederlandse ambassade
in Addis Abeba hebben gewend. Vrijwel allen verklaarden zij tegen hun wil
te zijn achtergelaten in Somalië. Het onder de Nederlandse ambassade
te Addis Abeba ressorterende honorair consulaat te Djibouti heeft in de afgelopen
vijf jaar drie aanvragen ontvangen van onbegeleide Somalische jongeren die
terug wensten te keren naar Nederland. De ambassade in Nairobi wordt jaarlijks
door drie à vier Somalische jongeren benaderd. De ambassade in Jemen
en het consulaat-generaal te Dubai krijgen incidenteel paspoortaanvragen van
Somalische jongeren te behandelen.Daarnaast komt het in Addis Abeba een paar keer per jaar voor dat een
jongere, die gedurende langere tijd in Somalië heeft verbleven (wellicht
voor «heropvoeding») zich tezamen met zijn vader tot de ambassade
wendt, omdat zijn paspoort verlopen of verloren is. Er zijn ongetwijfeld ook
gevallen die zich aan het zicht van de ambassade onttrekken, ofwel omdat de
kinderen zijn teruggereisd zonder dat zij daarbij hulp van de ambassade behoefden,
ofwel omdat deze achtergelaten kinderen zich nog steeds in Somalië bevinden.De aantallen jongeren die bij de Britse, Zweedse, Deense en Noorse ambassades
te Addis Abeba nieuwe paspoorten aanvroegen, zijn min of meer vergelijkbaar
met de Nederlandse aantallen. Alle ambassades signaleren een licht groeiende
trend: in 2005 lag het aantal jongeren dat verklaarde ongewild te zijn achtergelaten,
hoger dan in voorgaande jaren.Achtergrond achtergelaten kinderenDe 25 achtergelaten jongeren die zich tot de Nederlandse ambassade in
Addis Abeba wendden2, variëren in leeftijd
van 13 tot 22 jaar. Meestal waren zij circa 15–16 jaar toen ze werden
achtergelaten en meerderjarig toen zij zich tot de ambassade wendden.Achterlating vindt over het algemeen plaats op het moment dat kinderen
zich ontwikkelen tot pubers. De cultuurverschillen tussen de kinderen, die
doorgaans meer Nederlands dan Somalisch zijn, en de (pleeg)ouders, die doorgaans
meer Somalisch dan Nederlands zijn, leiden sneller tot problemen op het moment
dat de kinderen zelf een duidelijke identiteit beginnen te ontwikkelen.3De periode die zij (al dan niet legaal) in Nederland hadden doorgebracht,
varieert van zes maanden tot negen jaar. De periode die zij na hun achterlating
in Somalië hadden doorgebracht, varieert van enkele maanden tot zes jaar.
In de meeste gevallen duurde het twee tot drie jaar alvorens betrokkene zich
tot de ambassade wendde. Het is onduidelijk hoeveel achtergelaten kinderen in werkelijkheid bij
pleegouders in plaats van hun echte (juridische) ouders in Nederland woonden.
Het is waarschijnlijk dat niet alle kinderen bekend zullen willen maken dat
zij in Nederland bij pleegouders woonden, uit angst dat ze dan hun recht op
terugkeer verliezen. Die angst is overigens niet denkbeeldig, zoals elders
in deze brief nader wordt toegelicht (zie paragraaf inzake toelatingsbeleid
en Nederlanderschap).De ervaringen van de Britse, Deense, Zweedse en Noorse ambassades te Addis
Abeba zijn sterk vergelijkbaar met die van de Nederlandse ambassade.Hun situatie in Somalië1Over het algemeen worden de kinderen door hun (pleeg)ouders achtergelaten
bij familie in Somalië: één of beide natuurlijke ouders,
de grootouder(s), oom en tante, of familie in brede zin (clangenoten). Het
komt niet of nauwelijks voor dat kinderen zonder opvang worden achtergelaten.
Dikwijls sturen de ouders maandelijks geld naar de familie die voor het kind
zorgt en/of naar het kind zelf.Over het algemeen worden de kinderen goed verzorgd. Wel worden zij doorgaans
onderworpen aan een strak «reassimilatie-programma», op religieus-,
onderwijsen cultureel gebied. Voorts is het slaan van kinderen in Somalië
een geaccepteerde methode van disciplinering (voor zover het gaat om een afgemeten
bestraffing; kinderen mogen er geen verwondingen aan overhouden). In enkele
gevallen nam de «heropvoeding» meer extreme vormen aan en werd
bijvoorbeeld een jong meisje uitgehuwelijkt aan een oudere man.2Zeker in eerste instantie, wanneer de kinderen nog geen vloeiend Somali
spreken en hun uiterlijk en gedrag afwijken van dat van hun Somalische leeftijdsgenoten,
ondervinden zij veel pesterijen. In Zuid-Somalië lopen uit het buitenland
teruggekeerde Somaliërs bovendien een verhoogd risico op kidnapping voor
losgeld, omdat men er van uitgaat dat zij (of hun familie in het Westen) veel
geld hebben.3Consulaire dienstverlening door de Nederlandse ambassade
te Addis AbebaIn de periode 2000 tot 2006 hebben zich – zoals gezegd – in
totaal 22 onbegeleide Somalische jongeren tot ambassade Addis Abeba gewend
met een verzoek om hulp bij terugkeer naar Nederland. Aan 13 van hen is een
reisdocument afgegeven. Twee aanvragen zijn geweigerd, wegens ontbreken van
de Nederlandse nationaliteit respectievelijk onvoldoende vaststelling van
de identiteit. Zes aanvragen zijn in behandeling. Op één aanvraag
kon geen beslissing worden genomen omdat betrokkene zich niet meer heeft gemeld
bij de ambassade. Thans verblijven vermoedelijk nog 5–15 onbegeleide
Somalische jongeren in Addis Abeba die terug wensen te keren naar Nederland.4Het onder ambassade Addis Abeba ressorterende honorair consulaat te Djibouti
heeft in de afgelopen vijf jaar in totaal drie aanvragen ontvangen; aan één
aanvrager is consulaire bijstand ten behoeve van repatriëring gegeven, één
aanvraag is nog in behandeling en één aanvraag is afgewezen,
omdat betrokkene illegaal in Nederland had verbleven en nooit de Nederlandse
nationaliteit had verworven.In Nederland dient een persoon die een reisdocument aanvraagt zelf de
voor identificatie benodigde bewijsstukken te overleggen (artikel 28 Paspoortwet);
het is dus niet de taak van de gemeente of ambassade die bewijsstukken
te verzamelen voor betrokkene. Nederlanders die bij een ambassade een nieuw
reisdocument aanvragen dienen andere identiteitsbewijzen (bv. rijbewijs) of
kopieën daarvan te overleggen (zonodig toegestuurd door familie/vrienden
in Nederland). Doorgaans is de identiteit eenvoudig vast te stellen door de
registratie van betrokkene in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens
(GBA) bij de gemeente op te vragen, benevens een kopie van de aanvraag van
het verloren paspoort van betrokkene.Voor een deel van de achtergelaten jongeren is het moeilijk de identiteit
aan te tonen, omdat zij nooit een identiteitsdocument met foto hebben gehad.
Sommigen zijn namelijk destijds als bijgeschreven kind – zonder foto –
op het paspoort van één van hun ouders Somalië binnengereisd.
Bovendien is een deel van de achtergelaten jongeren geen Nederlands staatsburger,
en conform de geldende regelgeving is consulaire dienstverlening aan niet-Nederlanders
zeer beperkt.Gezien het nieuwe fenomeen van achtergelaten kinderen en de problemen
die sommigen ondervinden bij het vergaren van bewijs van hun identiteit, is
begin maart jl. besloten dat in ieder geval op de ambassades in Addis Abeba
en Nairobi, een aangepaste werkwijze gevolgd zal worden.Deze ambassades zijn geïnstrueerd standaard een diepgaand interview
met identificerende vragen af te nemen van onbegeleide Somalische jongeren
die aangeven terug te willen keren naar Nederland. Tijdens dit interview zullen
vragen worden gesteld inzake de (pleeg)ouders, school, sportclub, familie
en vrienden et cetera. Tevens zal gevraagd worden naar hun achtergrond: hoe
was hun situatie in Nederland, wat was de duur van hun verblijf in Nederland,
hoe en onder welke omstandigheden zijn zij in Somalië achtergelaten?
Vervolgens zal op basis van de omstandigheden van de individuele aanvrager
door het hoofd Consulaire Zaken van de ambassade, in overleg met de directie
Consulaire Zaken in Den Haag, worden besloten in hoeverre facilitering van
betrokkene in de rede ligt.1 Deze facilitering
bestaat er uit dat vanuit Den Haag navraag wordt gedaan om de identiteit van
betrokkene vast te stellen, bijvoorbeeld door contact op te nemen met de school
of andere instellingen waar betrokkene bekend zou zijn. Met de langs deze
weg verkregen «zachte» informatie kan de identiteit van betrokkene
overigens meestal niet met de nodige zekerheid worden vastgesteld. Bovendien
wijkt de naam die bij de aanvraag op de ambassade wordt opgegeven vaak enigszins
af van de naam die in de GBA staat geregistreerd.2
Echter, indien sprake is van een samenspel van factoren (zoals een redelijke
tot goede beheersing van het Nederlands, vlotte en correcte antwoorden op
de gestelde vragen en antwoord van de school of andere instellingen dat de
aanvrager aldaar bekend is), heeft betrokkene zijn identiteit genoegzaam aangetoond.Met deze nieuwe instructie wordt in onze ogen voldaan aan de wens van
uw Kamer een speciale richtlijn voor achtergelaten kinderen op te stellen.Voorts zal er op worden toegezien dat de behandelduur van paspoortaanvragen
van achtergelaten jongeren zo kort mogelijk is. De wettelijke maximale termijn
bedraagt acht weken. In enkele gevallen is echter een veel langere periode
verstreken tussen het moment dat een jongere zich voor het eerst tot de ambassade
wendde en daadwerkelijke afgifte van een reisdocument, omdat de jongeren vaak
pas na lange tijd terugkwamen met bewijsstukken. Snellere afgifte dan tot
nu toe bij ongedocumenteerde jongeren gebruikelijk was, moet echter mogelijk
worden nu – waar nodig – facilitering plaatsvindt bij het vergaren
van bewijsstukken.Het VK en Zwitserland volgen een vergelijkbare werkwijze als Nederland
tot voor kort toepaste; Denemarken, Zweden en Noorwegen doen sinds ongeveer
een jaar in geval van jongeren die verklaren tegen hun wil te zijn achtergelaten
een uitgebreid identiteitsonderzoek.Ouders die terugkeer weigerenWanneer kinderen nog minderjarig zijn, komt het voor dat, wanneer ouders
gevraagd wordt medewerking te verlenen aan de terugkeer van hun minderjarig
kind, zij de ambassade te kennen geven dat de ambassade niet het recht heeft
zich met hun opvoeding (d.w.z. de keuze voor heropvoeding in Somalië)
te bemoeien. Ook komt het voor dat één van de ouders –
doorgaans degene die in Nederland woont – wel wil dat het kind een reisdocument
krijgt om terug te keren, doch dat de andere ouder – degene die in Somalië
woont – weigert akkoord te gaan met afgifte van het paspoort.In dergelijke gevallen heeft een ambassade formeel niet de mogelijkheid
een reisdocument af te geven. Alle ondervraagde ambassades in Addis Abeba
worstelen met het probleem hoe om te gaan met zulke gevallen. In Zweden is
inmiddels nieuwe wetgeving in de maak om in dergelijke gevallen een speciale
commissie te laten beslissen wat in het beste belang van het kind is: terugkeer
naar Zweden (al dan niet bij de ouders) of voortzetting van het verblijf in
Somalië.Opvang gedurende de procedureIn principe biedt geen enkele Europese ambassade in Addis Abeba opvang
of financiële bijstand voor de behandelduur van de paspoortaanvraag,
uit vrees dat dit een sterke aanzuigende werking zal hebben.In de praktijk blijkt het doorgaans voor Somaliërs in Addis Abeba
geen probleem opvang te vinden. De stad kent namelijk een hechte gemeenschap
van enkele tienduizenden Somaliërs. Velen van hen zijn in afwachting
van visa voor emigratie naar Europa of Amerika, waar zij familie hebben die
geregeld geld stuurt. Dankzij deze «remittances» is de Somalische
gemeenschap in Addis Abeba relatief welvarend. In lijn met de Somalische cultuur
en traditie zijn de solidariteit en gastvrijheid er groot. Veel van de minder
welgestelde Somaliërs hebben familie of vrienden in Addis Abeba waarbij
zij kunnen verblijven. Degenen die dat niet hebben, ondervinden over het algemeen
evenmin problemen een logeeradres te vinden. Wel zijn zij genoodzaakt elke
paar dagen weer een nieuw logeeradres te zoeken. De gastfamilies zorgen over
het algemeen eveneens voor eten en – af en toe – kleding.Voor achtergelaten Somalische meisjes die geen familie of vrienden in
Addis Abeba hebben, biedt deze informele vorm van opvang onvoldoende soelaas.
Overigens zijn er slechts weinig achtergelaten Somalische meisjes in Addis
Abeba, enerzijds omdat meisjes veel minder vaak dan jongens voor heropvoeding
naar Somalië worden gestuurd en anderzijds omdat het voor hen gevaarlijk
en lastig is in hun eentje de reis naar Addis Abeba te maken.In schrijnende gevallen kan voor opvang waarschijnlijk gebruik worden
gemaakt van het opvangtehuis dat de Internationale Organisatie voor Migratie
(IOM) heeft opgezet in Addis Abeba voor slachtoffers van mensenhandel. In
uitzonderlijke individuele gevallen zou besloten kunnen worden de terugreis
naar Nederland (voor) te financieren.Toegang tot ambassade Addis AbebaEr zijn geen aanwijzingen dat de bewakers van ambassade Addis Abeba mensen
die duidelijk maken waarom zij toegang wensen tot de ambassade
(ongeacht etniciteit en al dan niet Nederlandssprekend), geen doorgang zouden
verlenen. De post beschikt over een zeer uitgebreide en heldere schriftelijke
instructie aan de bewakers, waarin ook de toelating van bezoekers die met
een Nederlands staflid wensen te spreken, aan bod komt. In principe dienen
bezoekers, vanwege de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen, bij de poort
een identiteitsbewijs te tonen. Indien zij hier niet over beschikken, is dit
geen grond voor weigering, doch dient overleg plaats te vinden met het hoofd
Consulaire Zaken van de ambassade.Het komt wel voor dat aan Somaliërs die per se een Nederlands staflid
(en niet één van de Ethiopische medewerkers aan de balie) willen
spreken, wordt gevraagd op een later tijdstip terug te komen of telefonisch
een afspraak te maken, omdat er op dat moment niemand beschikbaar is. Overigens
hebben de drie Somalische jongeren die door Netwerk werden geïnterviewd,
in gesprekken met medewerkers van Buitenlandse Zaken aangegeven nooit aan
de poort te zijn geweigerd. Ook heeft de ambassade nooit klachten gekregen
over gebrekkige toegang aan de poort.Toelatingsbeleid en Nederlanderschap1Via bevraging van de GBA kan worden geverifieerd of een kind de Nederlandse
nationaliteit heeft. Indien dit niet het geval is, of indien twijfels bestaan
over de rechtmatigheid van de naturalisatie, neemt de ambassade contact op
met de IND om te bezien of betrokkene recht heeft op toelating tot Nederland.Betreffende het Nederlanderschap geldt dat de minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie het besluit waarbij het Nederlanderschap is verkregen of verleend
kan intrekken, indien het berust op een door de betrokken persoon gegeven
valse verklaring of bedrog, dan wel op het verzwijgen van enig voor de verkrijging
of verlening relevant feit. De intrekking is niet mogelijk indien sinds de
verkrijging of verlening een periode van twaalf jaar is verstreken. Aan een
intrekking dient een belangenafweging vooraf te gaan.Recentelijk heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het Nederlanderschap niet
is verkregen indien sprake is geweest van valse persoonsgegevens (HR 11 november
2005). Onder dergelijke omstandigheden is betrokkene nooit Nederlander geworden.
Er hoeft in dat geval geen intrekkingsprocedure te worden gevolgd.Blijkt bij een medenaturalisatie dat de minderjarige in werkelijkheid
helemaal niet het kind is van de meerderjarige vreemdeling met wie het werd
meegenaturaliseerd, dan is dit kind nooit Nederlander geworden. Ten aanzien
van kinderen van de persoon wiens Nederlanderschap wordt ingetrokken wegens
fraude of bedrog, is bepaald dat met zorgvuldigheid moet worden nagegaan of
ook hun Nederlanderschap door die intrekking wordt getroffen. Voor elk kind
dat met de betreffende persoon Nederlander is geworden, moet worden nagegaan
of zijn individueel belang handhaving van het Nederlanderschap vereist of
niet.Is er geen sprake van Nederlanderschap, maar wel van eerder legaal verblijf
in Nederland, dan wordt nagegaan of het kind nog recht heeft op verblijf in
Nederland. In het interpellatiedebat van 23 februari 2006 is reeds uiteengezet
dat er bij het behandelen van aanvragen extra aandacht is voor achterlating
en dat in de Vreemdelingencirculaire expliciet melding gemaakt wordt van de
problemen die achtergelaten vrouwen ondervinden. Ook mannen en kinderen kunnen
een beroep doen op het feit dat zij tegen hun wil zijn achtergelaten. Wanneer
de minderjarige illegaal in Nederland heeft verbleven dan komt
hij of zij volgens het geldende beleid niet in aanmerking voor een verblijfsvergunning.Indien de betrokkene geen Nederlander blijkt te zijn en niet volgens het
reguliere beleid in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning, dan kan
op grond van bijzondere individuele omstandigheden toch verblijf worden toegestaan
door gebruik te maken van de discretionaire bevoegdheid van de minister voor
Vreemdelingenzaken en Integratie. Bij het beoordelen van die bijzondere individuele
omstandigheden wordt een belangenafweging gemaakt tussen het belang van de
Nederlandse Staat enerzijds en het belang van de vreemdeling anderzijds. Daarbij
worden contra-indicaties zoals fraude of gevaar voor de openbare orde meegewogen
maar ook zaken als toerekenbaarheid van eventuele fraude, de duur van het
verblijf in Nederland, de schrijnendheid van de situatie van de vreemdeling,
de moeilijkheden die de vreemdeling heeft ondervonden in de situatie als achtergelatene
en de aanwezigheid van ouders of opvang in het land van herkomst. Omdat de
omstandigheden van deze kinderen sterk uiteen kunnen lopen zijn hier geen
algemene regels voor op te stellen. Er dient een afweging gemaakt te worden
van het geheel van feiten en omstandigheden. De motie van het lid Huizinga-Heringa
(TK 2005–2006, 28 638, nr. 21) impliceert een zeker automatisme.
Dat is niet wenselijk, omdat het nodig is enige ruimte te behouden om in een
enkel geval, bijvoorbeeld vanwege openbare orde aspecten, geen verblijf in
Nederland toe te staan. Om die reden is de motie ontraden.Ten aanzien van de vraag of de verblijfsvergunning van frauderende ouders
ingetrokken kan worden geldt het volgende. De verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd kan worden ingetrokken wanneer de vreemdeling onjuiste gegevens heeft
verstrekt dan wel gegevens heeft achtergehouden, terwijl die gegevens tot
afwijzing van de aanvraag tot het verlenen, wijzigen of verlengen van de verblijfsvergunning
zouden hebben geleid. Ook kan de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
worden ingetrokken wanneer de houder daarvan is veroordeeld voor een misdrijf
waartegen een gevangenisstraf van drie jaar of meer is bedreigd. Het enkele
vermoeden van fraude is niet voldoende om een verblijfsvergunning in te trekken,
er moet sprake zijn van een veroordeling. Daarbij geldt een glijdende schaal
met betrekking tot de duur van het verblijf en de lengte van de opgelegde
straf of maatregel. III Sociale zekerheidsfraudeDe kinderbijslag is van oudsher een tegemoetkoming in de onderhoudskosten. Dit impliceert dat de kosten van het in
Nederland onderhouden van een kind hoger zijn dan de kinderbijslag. Sinds
1 januari 1995 heeft het Nederlandse kinderbijslagstelsel een lineair
karakter. De hoogte van de kinderbijslag per kind is sindsdien niet meer afhankelijk
van de gezinsgrootte. Alleen voor kinderen die vóór 1 januari
1995 waren geboren, geldt nog een progressief stelsel op basis van overgangsrecht.Zoals eerder aangegeven, beschikken we niet over aanwijzingen dat het
ontvangen van kinderbijslag als belangrijkste reden voor de (vermeende) kindersmokkel
kan worden aangemerkt.Wanneer een verzekerde kinderbijslag aanvraagt en de door de verzekerde
geleverde gegevens komen overeen met de gegevens die in de GBA zijn opgenomen,
wordt kinderbijslag toegekend. Het is aan de gemeente om te bepalen of de
documenten die bij die inschrijving worden getoond deugdelijk genoeg zijn
voor inschrijving in de GBA. Probleem hierbij is dat de brondocumenten uit
Somalië niet meer worden erkend sinds 1991. Gegevens worden dan ook opgenomen
op basis van verklaringen onder eed of belofte en zo mogelijk geverifieerd
aan de gegevens die door de IND zijn gebruikt bij de aanvraag
tot toelating. Indien SVB of gemeenten signalen krijgen van eventuele onjuiste
gegevens, wordt nader onderzoek ingesteld.Het in dagblad Trouw aangehaalde interdepartementale ambtelijke rapport
van 19 mei 2005 maakte melding van ten onrechte verstrekte bijstandsuitkeringen
en kinderbijslag aan Somalische personen als gevolg van het zich niet laten
uitschrijven uit de GBA bij vertrek naar het Verenigd Koninkrijk. De Sociale
Verzekeringsbank (SVB) ontving de eerste signalen van die strekking reeds
enkele jaren geleden. Uit informatie van de Sociale Verzekeringsbank (SVB)
is naar voren gekomen, dat het niet mogelijk is de hier aan de orde zijnde
algemene signalen van vermeende kinderbijslagfraude door Somaliërs of
andere bevolkingsgroepen categoraal te verifiëren. Binnen het bestand
van de SVB zijn personen van Somalische afkomst – of welke afkomst dan
ook – niet als zodanig herkenbaar. Alleen als er gerichte persoonsgebonden
aanwijzingen van misbruik zijn kan de rechtmatigheid van de uitkering persoonsgericht
geverifieerd worden.In de loop van 2002 werd door enkele gemeenten fraude met bijstandsuitkeringen
door naar het VK doorgemigreerde Somaliërs geconstateerd. Naar aanleiding
hiervan hebben de Nederlandse gemeenten in januari 2003 van de toenmalige
Staatssecretaris van SZW een brief ontvangen, teneinde alle gemeenten hierop
te attenderen. De constatering is aanleiding geweest voor het maken van afspraken
tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland over gegevensuitwisseling. Deze
afspraken zijn neergelegd in het op 25 februari 2004 door de Minister
van SZW en zijn Britse ambtsgenoot ondertekende Memorandum of Understanding
(MoU). Het MoU betreft niet alleen bijstandsregelingen maar ook de socialeverzekeringswetten.De contacten worden vanuit Nederland onderhouden door de Sociale Inlichtingen
en Opsporingsdienst (SIOD), die ressorteert onder het ministerie van SZW,
in samenwerking met het Internationaal Bureau Fraude-informatie (IBF) van
het UWV en de SVB. Sinds 1 januari 2004 functioneert het IBF als volwaardig
coördinatiecentrum voor gegevensuitwisseling met het buitenland op het
gebied van zowel sociale verzekeringen als de bijstand. De aantallen onderzoeksvragen
van en naar het Verenigd Koninkrijk (VK) onder de vlag van het MoU zijn tot
nu toe tot enkele tientallen beperkt gebleven en hebben betrekking op alle
bevolkingsgroepen en niet uitsluitend op Somaliërs. Het is niet bekend
in hoeveel van de gevallen waarbij gegevens zijn uitgewisseld ook daadwerkelijk
sprake bleek te zijn van fraude.IV Overleg met de Somalische gemeenschapOm te bereiken dat de problematiek van de Somalische bevolkingsgroep in
Nederland, zoals doormigratie, misbruik van reisdocumenten en voorzieningen,
en integratie open komt te liggen, vindt er overleg plaats tussen de minister
voor Vreemdelingenzaken en Integratie en het bestuur de Federatie Somalische
Associaties Nederland (FSAN). Daarnaast spreekt de Minister met lokale Somalische
organisaties, zoals de Somalische wijkvereniging SBSS in Den Haag. Op reguliere
basis vindt in het kader van het Landelijk Overlegorgaan Minderheden (LOM)
overleg plaats met de Vluchtelingen Organisatie Nederland (VON) die ook de
vluchtelingengroep van Somaliërs representeert.Zoals toegezegd in het interpellatiedebat van 23 februari jl. zal
de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie de inmiddels binnengekomen
brief van het bestuur van de FSAN d.d. 22 februari jl., bespreken bij
het eerstvolgend overleg met FSAN op 29 mei aanstaande. Ook vanuit andere departementen worden contacten onderhouden met Nederlands-Somalische
NGO’s. Vanuit het ministerie van Buitenlandse Zaken bijvoorbeeld, worden
projecten van diaspora-organisaties ondersteund, die als doel hebben bij te
dragen aan de wederopbouw van Somalië middels kennisoverdracht van goed
opgeleide Nederlandse Somaliërs, die daartoe tijdelijk naar Somalië
terugkeren. Ook onderhoudt de Nederlandse ambassade te Londen contacten met
de Nederlands-Somalische gemeenschap in Engeland. XNoot1De luchtroute voert vanuit de buurlanden van Somalië of de Golfregio
per vliegtuig naar Europa. De andere route, die vanuit Noord-Afrika per boot
naar Europa voert, is veel zwaarder en gevaarlijker en wordt daarom vooral
gebruikt door jonge mannen.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 28 638, nrs. 13 en 19.XNoot1Circulaire BPR 2002/U67 483. Een paspoortaanvraag kan op basis van
het nieuwe artikel 24b Paspoortwet worden geweigerd indien er een gegrond
vermoeden bestaat dat de betrokken persoon handelingen heeft verricht of zal
verrichten met reisdocumenten die het vertrouwen in reisdocumenten hebben
geschaad of zullen schaden, of indien een aanvrager een ander in de gelegenheid
heeft gesteld of zal stellen om zulke handelingen te verrichten.XNoot1Volgens een onderzoek in Zweden had 58% van de kinderen (van verschillende
nationaliteiten) die zonder hun ouders naar Zweden waren gesmokkeld ernstige
psychische problemen. Zie UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003,
p. 36.XNoot2Zie bv. Fatma Ali, «Somaliërs houden zich niet met kinderhandel
bezig», in De Gelderlander, 22 februari 2006.XNoot3Zie bv. UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003, p. 54 e.v.XNoot140% van de Somalische huwelijken in Nederland eindigt in een echtscheiding.XNoot2Dit gebeurt vaak per DHL. DHL beschikt over een groot aantal vestigingen
in Somalië.XNoot3In veel gevallen waarin ambassades melding maakten van «onregelmatigheid
met een reisdocument» betreft het personen die met een reisdocument
reizen, waarvan ze niet de rechtmatige houder zijn. De aantallen variëren
per jaar, maar van het totale aantal door BZ voorgedragen verzoeken tot plaatsing
op de signaleringslijst betreft het in 20 à 30% van de gevallen
Somalische Nederlanders. In 2005 zijn door BZ 134 personen voorgedragen, onder
wie 38 Somalische Nederlanders.XNoot1UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003, p. 57.XNoot2De aanvragen die bij het honorair consulaat te Djibouti worden ingediend,
worden beoordeeld door de ambassade te Addis Abeba. Om deze reden zijn de
3 aanvragen uit Djibouti opgeteld bij de 22 aanvragen die in Addis Abeba zijn
ingediend.XNoot3Zie UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003, p. 54 e.v.XNoot1Deze paragraaf beschrijft in algemene zin de situatie van kinderen die
zijn achtergelaten in Somalië, na gedurende langere tijd in het Westen
te hebben gewoond; het betreft dus niet alleen de groep jongeren die zich
tot de Nederlandse ambassade te Addis Abeba heeft gewend.XNoot2UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003.XNoot3UN OCHA, «Gaps in their hearts», 2003.XNoot4Deze schatting is afkomstig van een geïnterviewde Nederlands-Somalische
jongere en de Nederlandse evangelist. Geen van beiden kent zelf echter andere
Nederlandse Somaliërs dan degenen wier aanvraag reeds in behandeling
is bij de ambassade.XNoot1Omstandigheden die een rol spelen bij de beslissing inzake facilitering
zijn onder andere de steun die betrokkene ontvangt van de kant van familie
(of goede vrienden) in Nederland, dan wel van de kant van familie/goede vrienden
in Addis Abeba. Zo waren de (pleeg)ouders in Nederland in meerdere gevallen
bereid – op verzoek van hun zoon dan wel een andere persoon of instantie –
de terugkeer van hun zoon te faciliteren, bijvoorbeeld door hem alsnog zijn
paspoort toe te sturen.XNoot2Somaliërs gebruiken een namenreeks. Het komt geregeld voor dat op
de aanvraag bij de ambassade door betrokkene de namenreeks in een andere volgorde
dan in de GBA wordt genoteerd of dat de naam iets anders wordt geschreven
(bv. Hussein versus Hoessein), waardoor het systeem de naam soms niet herkent.XNoot1In deze brief zal niet worden ingegaan op individuele aanvragen om tot
Nederland toegelaten te worden. Vertrouwelijke informatie over individuele
aanvragen kan niet aan uw Kamer worden verstrekt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28638-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl