Wijziging van belastingwetten c.a. (Vervolgwijzigingen in samenhang met de Belastingherziening 2001); Brief staatssecretaris ter aanbieding rapport 'Bestudering van het urencriterium in het licht van de toepassing van het urencriterium bij zwangere onderneemsters'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28487, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-10-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28487 nr. 6

10-10-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamZWANGERE ONDERNEEMSTERS EN HET URENCRITERIUMBestudering van het urencriterium in het licht van de
toepassing van het urencriterium bij zwangere onderneemstersInhoudsopgave blz. Inleiding1. Parlementaire geschiedenis en probleemstelling2. Achtergrond urencriterium3. Bescherming van de zwangere vrouw4. Zwangerschap in relatie tot het (arbeids)rechtBeschermde periodenIndirecte discriminatie5. Zwangerschap in relatie tot zelfstandig ondernemerschap
in het belastingrecht6. Voorlopige conclusie7. UitstralingseffectenAndere faciliteitenAndere arbeidsbelemmerende omstandighedenToekomstige ontwikkelingenOuderschaps- en zorgverlofArbeidsongeschiktheid in de zwangerschapsperiode buiten
het zwangerschaps- en bevallingsverlof8. Budgettaire consequenties9. ConclusieBIJLAGE 1RELEVANTE VERDRAGEN, RICHTLIJNEN EN WETTEN TEN AANZIEN
VAN DE BESCHERMING VAN ZWANGERE VROUWENVerdrag tot oprichting van de Europeese Gemeenschap (Geconsolideerde
Versie Amsterdam)Artikel 141 (Artikel 119 – Verdrag EG)Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie
van vrouwen, New York, 18 december 1979 (VN-Vrouwenverdrag)Artikel 11Gelijke rechten op arbeidRichtlijn 76/207/EEG van de Raad van 9 februari 1976 betreffende
de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en
vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding
en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaardenArtikel 2Artikel 3Richtlijn 86/613/EEG van de Raad van 11 december 1986
betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig
werkzame mannen en vrouwen, de landbouwsector daarbij inbegrepen, en tot bescherming
van het moederschapArtikel 4Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake
de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van
de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap,
na de bevalling en tijdens de lactatie (tiende bijzondere richtlijn in de
zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)Artikel 10OntslagverbodWet van 1 maart 1980, houdende aanpassing van de Nederlandse
wetgeving aan de richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
9 februari 1976 inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen Artikel 1Artikel 2Wet van 2 maart 1994, houdende algemene regels ter bescherming
tegen discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke
gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid
of burgerlijke staat (Algemene wet gelijke behandeling)Artikel 2Artikel 6BIJLAGE 2SAMENSTELLING WERKGROEP
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28487Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 59 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 487Wijziging van belastingwetten c.a. (Vervolgwijzigingen in samenhang
met de Belastingherziening 2001)nr. 6BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 oktober 2002Hierbij bied ik u aan het rapport Zwangere onderneemsters en het urencriterium,
«Bestudering van het urencriterium in het licht van
de toepassing van het urencriterium bij zwangere onderneemsters».
Dit rapport vloeit voort uit een toezegging die mijn ambtsvoorganger heeft
gedaan bij de behandeling van het Belastingplan 2002. (Handelingen II, vergaderjaar
2001–2002, nr. 22, blz 1551–1585, nr. 23, blz 1609–1622,
1657–1681).De belangrijkste conclusie van de werkgroep is dat zwangere vrouwen een
dusdanig beschermde positie hebben in de maatschappij dat het urencriterium
in de inkomstenbelasting ten behoeve van zwangere onderneemsters voor de toepassing
van de zelfstandigenaftrek, de fiscale oudedagsreserve, de meewerkaftrek en
de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk dient te worden verlaagd. Derhalve
ben ik voornemens, conform de conclusie van de werkgroep, over te gaan tot
aanpassing van het urencriterium voor de toepassing van bovengenoemde fiscale
faciliteiten.Nadere bestudering van de vormgeving voor de aanpassing van het urencriterium
ten behoeve van zwangere onderneemsters heeft uitgewezen dat er een betere
passende oplossing is in de vorm van een fictie, dan de in het amendement
Giskes vastgelegde verlaging van het urencriterium. Aanpassing van het urencriterium
door een fictie op grond waarvan zwangere onderneemsters geacht worden gedurende
de periode van hun zwangerschaps- en bevallingsverlof een normaal aantal uren
in hun onderneming werkzaam te zijn heeft als belangrijkste voordeel dat de
problematiek die samenhangt met de overschrijding van de jaargrens zich niet
voor doet.Het vormgeven van de aanpassing van het urencriterium ten behoeve van
zwangere onderneemsters door een fictie op grond waarvan zwangere onderneemsters
geacht worden gedurende de periode van hun zwangerschaps- en bevallingsverlof
een normaal aantal uren in hun onderneming werkzaam te zijn, betekent een
wetswijziging in plaats van een inwerkingtreding bij Koninklijk Besluit, zoals
is aangekondigd in het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten
c.a. (Vervolgwijzigingen in samenhang met de Belastingherziening 2001 kamerstuk
28 487). Ik ben voornemens deze wetswijziging op te nemen in een Nota
van wijziging op bovengenoemd wetsvoorstel.De Staatssecretaris van Financiën,S. R. A. van EijckZWANGERE ONDERNEEMSTERS EN HET URENCRITERIUMBestudering van het urencriterium in het licht van de
toepassing van het urencriterium bij zwangere onderneemsters's-Gravenhage, september 2002Inhoudsopgave blz. Inleiding31.Parlementaire geschiedenis en probleemstelling4 2.Achtergrond urencriterium5 3.Bescherming van de zwangere vrouw74.Zwangerschap in relatie tot het
(arbeids)recht75.Zwangerschap in relatie tot zelfstandig
ondernemerschap in het belastingrecht10 6.Voorlopige conclusie107.Uitstralingseffecten11 8.Budgettaire consequenties13 9.Conclusie13    Bijlage 1.Relevante verdragen, richtlijnen
en wetten ten aanzien van de bescherming van zwangere vrouwen15    Bijlage 2.Samenstelling werkgroep18InleidingIn art. 3.6 Wet IB 2001 wordt het urencriterium geformuleerd. Dit criterium
is van belang voor de toepassing van de fiscale oudedagsreserve (art. 3.67),
de zelfstandigenaftrek (art. 3.76), de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk
(art. 3.77) en de meewerkaftrek (art. 3.78).De hoofdregel is dat aan het urencriterium wordt voldaan indien een ondernemer
minimaal 1225 uren heeft besteed aan het voor eigen rekening drijven van zijn
onderneming(en). Op de eis dat een ondernemer minimaal 1225 uren heeft besteed
aan het voor eigen rekening drijven van zijn onderneming(en) wordt momenteel
geen uitzondering gemaakt. Onder de huidige wetgeving wordt het zwangerschaps-
en bevallingsverlof als niet gewerkte periode beschouwd voor het urencriterium.
Dit leidt ertoe dat onderneemsters in het jaar van zwangerschap/bevalling
soms niet aan het urencriterium voldoen.In de beleidsdiscussie omtrent het urencriterium speelt de vraag of het
urencriterium ten behoeve van zwangere onderneemsters moet worden aangepast,
in die zin dat het urencriterium ten behoeve van zwangere onderneemsters in
het jaar waarin de bevalling plaatsvindt, moet worden verlaagd. Tijdens de
behandeling van het Belastingplan 2002 in de Tweede Kamer is toegezegd dat
hiernaar onderzoek zal worden gedaan. Na dit onderzoek zal een definitief
standpunt worden ingenomen inzake het urencriterium bij zwangere onderneemsters.In dit rapport doet de werkgroep verslag van het onderzoek naar de toepassing
van het urencriterium in geval van zwangerschap. Het rapport is als volgt
opgebouwd.Onderdeel 1 behandelt in kort bestek de aanleiding tot het onderzoek en
bevat de probleemstelling. In het tweede onderdeel wordt het urencriterium
in zijn algemeenheid toegelicht, waarna in het derde onderdeel wordt overgegaan
tot de problematiek rondom de bijzondere positie van zwangere vrouwen. Omdat
over de positie van de zwangere onderneemster in relatie tot het urencriterium
in het belastingrecht weinig tot niets bekend is, wordt in onderdeel 4 deze
positie bezien in relatie tot het arbeidsrecht. In onderdeel 5
wordt de positie van de zwangere onderneemster in het belastingrecht belicht
op basis van de bevindingen in het voorgaande onderdeel. Hierna wordt een
voorlopige conclusie getrokken inzake de positie van de zwangere onderneemster
voor de toepassing van het urencriterium. Onderdeel 7 behandelt de mogelijke
uitstralingseffecten naar andere groepen die worden geconfronteerd met arbeidsbelemmerende
omstandigheden, waarna in het achtste onderdeel de budgettaire consequenties
aan de orde komen. In het negende onderdeel wordt afgesloten met een conclusie.1. Parlementaire geschiedenis en probleemstellingIn de Wet Inkomstenbelasting 2001 is door het op 15 november jl. aangenomen
amendement Giskes c.s. (28 034, nr.16) op Belastingplan 2002, deel II
(Economische infrastructuur) reeds een voorziening opgenomen voor aanpassing
van het urencriterium ten behoeve van zwangere onderneemsters per 1 januari
2002. Voorgesteld werd om het volgende lid toe te voegen:«5. Het in het eerste lid vermelde aantal uren
van 1225 wordt in het jaar waarin de ondernemer is bevallen van een kind of
waarin de zwangerschap door een andere oorzaak ten einde is gekomen, vervangen
door 700»In de Toelichting werd aangegeven dat door het urencriterium te verlagen
tot 700, in het jaar waarin de bevalling plaatsvindt, een effect, vergelijkbaar
met 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof, wordt bereikt.De tekst van het amendement leidde echter tot onbedoelde inwerkingtreding
zonder het door de Tweede Kamer en staatssecretaris Bos van Financiën
gevraagde onderzoek in ogenschouw te nemen. Staatssecretaris Bos van Financiën
heeft de Tweede Kamer gemeld dat dit bij Veegwet III, met terugwerkende kracht
tot 1 januari 2002, zal worden gecorrigeerd. Daardoor zal in beginsel,
conform de bedoeling van de regering en de Tweede Kamer, de inwerkingtreding
van bovengenoemd amendement plaatsvinden bij Koninklijk Besluit, op basis
van het meergenoemde onderzoek.Met betrekking tot het onderzoek heeft staatssecretaris Bos tijdens de
plenaire behandeling van het Belastingplan 2002 in de Tweede Kamer nog het
volgende opgemerkt:«Er moeten evenwel eerst twee punten goed bekeken
worden. Op de eerste plaats vermoed ik dat het maken van een uitzondering
voor zwangere onderneemsters die het urencriterium niet halen voor de zelfstandigenaftrek
en de S&O-aftrek zal leiden tot een rechterlijke uitspraak tot het maken
van dezelfde uitzondering voor andere faciliteiten waarbij het urencriterium
een rol speelt. Ik denk in dit verband aan de meewerkaftrek en de extra startersfaciliteit.
Er is dus meer geld mee gemoeid dan de kosten van het strikte verzoek van
de Kamer. Het is de vraag of ik uit hoofde van gelijke behandeling staande
kan houden dat de uitzondering voor zwangere onderneemsters slechts wordt
toegespitst op de genoemde faciliteiten.Op de tweede plaats zijn ondernemersfaciliteiten in
de fiscaliteit geen inkomensvoorzieningen. De WAZ is wel een inkomensvoorziening
en zwangere onderneemsters kunnen aan de WAZ additionele inkomensvoorziening
ontlenen. Een ondernemersfaciliteit in de fiscaliteit, zoals de zelfstandigenaftrek,
wordt verleend aan personen die voldoende ondernemersrisico lopen. Als een
risico wordt gelopen, dan staat daartegenover de wijze waarop door de Belastingdienst
wordt omgegaan met de inkomens, de winst- en verliesstromen. Met het urencriterium
wordt gemeten of iemand in de praktijk voldoende ondernemersrisico loopt.
Als voor een bepaalde groep het urencriterium wordt losgelaten,
is het mogelijk dat andere groepen zich beroepen op gelijke behandeling en
hetzelfde eisen voor de rechter. Het kan daarbij gaan om mensen die langdurig
zorgverlof of ouderschapsverlof hebben. Het is mij niet bekend wat de uitspraak
van een rechter in dezen zou zijn en ik verzoek de Kamer dan ook om mij de
tijd te gunnen, dit punt nader te onderzoeken.»Het onderzoek van de werkgroep concentreert zich op de volgende probleemstelling.Is aanpassing van het urencriterium ten behoeve van
zwangere onderneemsters voor de zelfstandigenaftrek en de aftrek voor speur-
en ontwikkelingswerk gerechtvaardigd tegen de achtergrond van gelijke behandeling
van mannelijke en vrouwelijke ondernemers, de precedentwerking ten opzichte
van andere faciliteiten waarbij het urencriterium een rol speelt en de uitstralingseffecten
naar andere groepen die worden geconfronteerd met arbeidsbelemmerende omstandigheden?Het onderzoek beoogt daarmee recht te doen aan:• De vraag in hoeverre het urencriterium in strijd is met de verschillende
internationale verdragen, de EG-richtlijnen en de nationale wetgeving.Toelichting• Het gaat dan met name om de vraag of het urencriterium leidt tot
een (ongeoorloofd) onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke ondernemers.
Het risico om door zwangerschap het urencriterium mis te lopen berust immers
uitsluitend bij vrouwen.• De vraag in hoeverre het aanpassen van het urencriterium ten behoeve
van zwangere onderneemsters voor de zelfstandigenaftrek en de aftrek voor
speur- en ontwikkelingswerk leidt tot het maken van dezelfde uitzondering
voor andere faciliteiten waarbij het urencriterium een rol speelt.ToelichtingHet urencriterium is naast de zelfstandigenaftrek en de aftrek voor speur-
en ontwikkelingswerk van belang voor de oudedagsreserve en de meewerkaftrek.• De vraag in hoeverre aanpassing van het urencriterium voor zwangere
onderneemsters uitstralingseffecten heeft ten opzichte van andere groepen
die zich beroepen op gelijke behandeling.ToelichtingMen kan hierbij in het bijzonder denken aan ondernemers die worden geconfronteerd
met arbeidsbelemmerende omstandigheden, waardoor zij niet in staat zijn om
in de onderneming werkzaam te zijn.2. Achtergrond urencriteriumHet urencriterium is van belang voor IB-ondernemers met betrekking tot
de toepassing van de fiscale oudedagsreserve (art. 3.67), de zelfstandigenaftrek
(art. 3.76), de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk (art. 3.77) en de
meewerkaftrek (art. 3.78). Van deze faciliteiten is de zelfstandigenaftrek
de bekendste. Deze aftrek is primair in het leven geroepen om het actieve
ondernemerschap te ondersteunen. De zelfstandigenaftrek geeft daarbij uitdrukking
aan de bijzondere functie van het winstbegrip voor de ondernemer. Immers uit
zijn winst moet de ondernemer niet slechts zijn te besteden euro's halen,
maar dient hij ook buffers te vormen en daaruit zijn onderneming (mede) te
financieren en daarin te investeren.Om te voorkomen dat misbruik wordt gemaakt van de fiscale faciliteiten
voor ondernemers en om te voorkomen dat zomaar iedere ondernemer, ongeacht
het aantal gewerkte uren, voor deze faciliteiten in aanmerkingzou
komen, is gekozen voor een praktisch criterium. Dit criterium is gevonden
in een aantal uren, dat is vastgesteld op 1225. Voldoet men hieraan dan heeft
men toegang tot de fiscale faciliteiten. Het urencriterium is derhalve geen
criterium om te bepalen of er sprake is van ondernemerschap. Het urencriterium
wordt gehanteerd als drempel voor toepassing van de ondernemersfaciliteiten.Eerder is overwogen om de toegang tot de zelfstandigenaftrek te koppelen
aan het winstinkomen. Dit om tot uitdrukking te brengen dat uitsluitend degene
voor wie de winst uit onderneming de primaire inkomstenbron is, de zelfstandigenaftrek
kan genieten. Dat hiervoor niet is gekozen heeft als oorzaak dat een dergelijk
criterium moeilijk rekening kan houden met wisselende hoogtes in het inkomen.
Desalniettemin speelt de hoogte van de winst toch een rol in die zin dat hoe
hoger de winst is, hoe lager de zelfstandigenaftrek is (totdat een in de wet
bepaald plafond is bereikt).Het urencriterium is in 1984 ingevoerd. Gedurende de jaren 1984 tot en
met 1997 gold alleen het 1225-urencriterium. Bij die eis was het echter mogelijk
dat – anders dan beoogd – belastingplichtigen voor wie de onderneming
in feite een nevenactiviteit vormde, toch in aanmerking kwamen voor de ondernemingsfaciliteiten.
Het urencriterium werd daarom met ingang van 1998 aangescherpt met de eis
dat de tijd die feitelijk wordt besteed aan werkzaamheden in het economische
verkeer, grotendeels (meer dan 50% van de voor de werkzaamheden beschikbare
tijd) wordt besteed aan de onderneming. Slechts startende ondernemers zijn
van dit »grotendeelscriterium» vrijgesteld.Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat het huidige criterium uitvloeisel
is van het uitgangspunt dat de voor werkzaamheden beschikbare tijd van de
belastingplichtige ten minste hoofdzakelijk in beslag wordt genomen door het
drijven van één of meer ondernemingen. De eis dat een ondernemer
minimaal 1225 uren heeft besteed aan het voor eigen rekening drijven van zijn
onderneming(en) is afgeleid van de hoofdzakelijkheidseis (70%) en het aantal
van 17501 uren dat op jaarbasis voor werkzaamheden
beschikbaar zou zijn.Te meer aanleiding voor het opnemen van de urennormen gaven destijds de
ervaringen in de praktijk met de tijdelijke zelfstandigenaftrek2 voor de jaren 1975 tot en met 1982. Van deze regeling bleek dat zij
ertoe had geleid dat belastingplichtigen, ter verkrijging van de zelfstandigenaftrek,
activiteiten die andere opbrengst van arbeid vormen presenteerden als ondernemingsactiviteiten.
De fiscus had zich hiertegen in de praktijk van de aanslagregeling verzet.
Er ontbrak echter een gemakkelijk houvast. Vanuit de belastingdienst werd
daarom voorgesteld criteria te stellen op basis waarvan het zowel voor belastingplichtigen
als voor de belastingdienst aanstonds duidelijk zou worden in welke gevallen
er zeker geen recht op zelfstandigenaftrek bestaat, bijvoorbeeld in de vorm
van een urennorm. Gezien de doelstelling van de zelfstandigenaftrek –
rekening houden met de verschillende functies van het winstinkomen bij «echte»
zelfstandigen – en de daarmee botsende ervaringen in de praktijk bij
de tijdelijke regeling was een zodanige inperking in de werkingssfeer van
de zelfstandigenaftrek geboden, dat daarvan nevenactiviteiten werden uitgesloten.
Beoogd werd dat op eenvoudige wijze te bereiken door de introductie van de
urennorm.Tevens werd opgemerkt dat de urennorm aan het feitelijke ondernemerschap
iets toevoegt. Dit omdat feitelijk ondernemerschap zich ook kan voordoen in
situaties waarin per week nog geen tien uren worden besteed aan het drijven
van een onderneming. Door invoering van de urennorm werd een bepaalde benedengrens
aangegeven voor het aantal uren dat moet worden besteed aan het
feitelijk drijven van de onderneming om in aanmerking te komen voor de zelfstandigenaftrek.Op de eis dat een ondernemer minimaal 1225 uren heeft besteed aan het
voor eigen rekening drijven van zijn onderneming(en) wordt momenteel geen
uitzondering gemaakt. Onder de huidige wetgeving wordt het zwangerschapsen
bevallingsverlof voor het urencriterium beschouwd als niet gewerkte periode.
Dit kan ertoe leiden dat onderneemsters in het jaar van zwangerschap/bevalling
niet aan het urencriterium voldoen. De vraag is nu of het urencriterium in
strijd is met anti-discriminatiebepalingen in diverse verdragen, richtlijnen
en wetten. Het risico dat, wegens de periode van het zwangerschaps- en bevallingsverlof
niet aan het urencriterium wordt voldaan, berust immers uitsluitend bij vrouwen
en derhalve kan sprake zijn van discriminatie naar geslacht.3. Bescherming van de zwangere vrouwDe bescherming van de zwangere vrouw is in Nederland onder andere geregeld
in de bepalingen ten aanzien van gelijke behandeling van mannen en vrouwen,
te weten de Wet gelijke behandeling voor mannen en vrouwen en de Algemene
wet gelijke behandeling. Deze bepalingen zijn veelal gebaseerd op internationale
verdragen, zoals het VN-Vrouwenverdrag, artikel 141 (119 oud) EG-verdrag,
en diverse EG-richtlijnen. Voor de relevante richtlijnbepalingen, wets- en
verdragsartikelen wordt verwezen naar de bijlage.Uit het VN-Vrouwenverdrag komt met name de bescherming van de zwangere
vrouw en de bijzondere positie die de zwangere vrouw inneemt naar voren. Deze
bijzondere positie en bescherming betreffen zowel de zwangere werkneemster
als de zwangere zelfstandige onderneemster. De algemene bepalingen in het
EG-Verdrag omtrent non-discriminatie tussen mannen en vrouwen zijn verder
uitgewerkt in de diverse richtlijnen. Zo ziet EG-Richtlijn 76/207/EEG vooral
op de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt, ziet de EG-Richtlijn 86/613/EEG
vooral op de positie van de vrouw als zelfstandige en ziet de EG-richtlijn
92/85/EEG (de zogenaamde Zwangerschapsrichtlijn) in het bijzonder op de positie
van de zwangere werkneemster. De bescherming van zwangere vrouwen komt met
name tot uitdrukking in het ontslagverbod tijdens de zwangerschap. Tenslotte
is in de Wet gelijke behandeling voor mannen en vrouwen expliciet opgenomen
dat onderscheid op basis van zwangerschap, bevalling of moederschap een vorm
van direct onderscheid tussen mannen en vrouwen is.Niet uitgesloten is dat belastingplichtige, zwangere onderneemsters reeds
nu een beroep kunnen doen op een rechtsregel, op grond waarvan voor hen een
soepeler toepassing van het urencriterium moet worden toegestaan.4. Zwangerschap in relatie tot het (arbeids)rechtOmdat in de fiscaliteit nog weinig bekend is over de invloed van de bescherming
van zwangere vrouwen door het VN-Vrouwenverdrag, de EG-richtlijnen en nationale
wetgeving, is het zinvol om de invloed van deze bescherming in het arbeidsrecht
te bekijken. Gekeken wordt waar, ondanks het verschil in aard tussen ondernemerschap
en dienstbetrekking, een verband kan worden gevonden tussen de positie van
de zwangere vrouw in het arbeidsrecht en de positie van de zwangere onderneemster
in het belastingrecht. De aandacht is in het bijzonder gericht op de periode(n)
van de bescherming, directe en indirecte discriminatie alsmede de vergelijking
met arbeidsongeschikten.Beschermde periodenVolgens vaste rechtspraak1 van het EG-Hof
van Justitie kan ontslag van een werknemer wegens zwangerschap of wegens een
voornamelijk op die toestand gebaseerde reden alleen vrouwen treffen en vormt
het derhalve een rechtstreekse discriminatie op grond van geslacht. Er kunnen
met betrekking tot bescherming van de positie van de zwangere vrouw drie periodes
worden onderscheiden, te weten het zwangerschaps- en bevallingsverlof, de
periode vóór het zwangerschaps- en bevallingsverlof, en de periode
na het zwangerschaps- en bevallingsverlof.• ZwangerschapsverlofOp grond van artikel 2, lid 3, van richtlijn 76/207 moet bescherming tegen
ontslag aan de vrouw gedurende het zwangerschapsverlof worden toegekend.2• Periode vóór het zwangerschapsverlofOp basis van artikel 10 van de Zwangerschapsrichtlijn en artikel 2 Algemene
wet gelijke behandeling geldt er in beginsel vanaf het begin van de zwangerschap
tot het einde van het zwangerschaps- en bevallingsverlof een ontslagverbod.
In de rechtspraak was al beslist dat het non-discriminatiebeginsel een bescherming
gedurende de gehele zwangerschap vereist, dus
ook voor de vóór-zwangerschapsverlofperiode. «Immers (...)
hangt het ontslag van een vrouwelijke werknemer tijdens de zwangerschap wegens
afwezigheden die het gevolg zijn van uit de zwangerschap voortvloeiende arbeidsongeschiktheid,
samen met het intreden van met de zwangerschap verband houdende risico's en
moet het dus worden geacht hoofdzakelijk te zijn gebaseerd op de zwangerschap.
Een dergelijk ontslag kan alleen vrouwen treffen en vormt derhalve een rechtstreekse
discriminatie op grond van geslacht.»3• Periode na het zwangerschapsverlof«Wanneer een ziekte optreedt na het zwangerschapsverlof, behoeft
een ziekte die haar oorsprong vindt in zwangerschap of bevalling, niet te
worden onderscheiden van elke andere ziekte. Die (...) toestand valt derhalve
onder de gewone ziekteregeling.»4Aldus kan geconcludeerd worden dat de zwangere vrouw gedurende de periode
van het begin van de zwangerschap tot en met het einde van het zwangerschapsverlof
extra bescherming geniet.Invloed van de bescherming van de zwangere vrouw op
arbeidstijdafhankelijke rechtenBehalve ontslag moet er, zoals blijkt uit de jurisprudentie, ook bij (arbeids-)tijdafhankelijke
rechten rekening worden gehouden met de positie van de zwangere vrouw, wil
er geen sprake zijn van directe discriminatie.Als zoals in de zaak Brown in het arbeidscontract een bepaling is opgenomen
die bepaalt dat ontslag mogelijk is bij een afwezigheid door ziekte van een
bepaald aantal weken, dan kan de afwezigheid door ziekte, die haar oorsprong
vindt in zwangerschap of bevalling, tijdens de gehele periode van zwangerschap
niet in aanmerking worden genomen bij de berekening van de periode die haar
ontslag naar nationaal recht rechtvaardigt. Een dergelijke regel, die gelijkelijk
geldt voor mannen en vrouwen, zou anders immers op dezelfde wijze toegepast
worden op verschillende situaties, aangezien de situatie van een zwangere
werkneemster die niet in staat is te werken wegens met haar zwangerschap verband
houdende stoornissen, niet kan worden vergeleken met de situatie van een zieke
mannelijke werknemer die even lang afwezig is wegens arbeidsongeschiktheid.5In de zaak Thibault werd een vrouw een promotiekans ontnomen omdat ze
mede door haar zwangerschapsverlof te vaak afwezig was geweest. Het HvJ: «Het
discriminatieverbod eist, dat de vrouwelijke werknemer (...) niet het voordeel
verliest van de arbeidsvoorwaarden die zowel voor vrouwelijke als voor mannelijke
werknemers gelden en uit deze arbeidsverhouding voortvloeien. In omstandigheden
(...) zou het uitsluiten van een werkneemster van het recht op een jaarlijkse
beoordeling impliceren dat zij wordt gediscrimineerd op de enkele grond van
haar hoedanigheid van werknemer, aangezien deze werkneemster, indien zij niet
zwanger was geweest en het zwangerschapsverlof waarop zij recht had, niet
had opgenomen, voor het betrokken jaar een beoordeling zou hebben gekregen
en bijgevolg had kunnen worden bevorderd.»1In de zaak Lewen oordeelde het HvJ inzake een arbeidstijdafhankelijke
kerstgratificatie achtereenvolgens «dat wanneer een werkgever bij de
toekenning van een kerstgratificatie zoals die in het hoofdgeding aan de orde
is, geen rekening houdt met in het jaar van toekenning van de gratificatie
verrichte arbeid en met tijdvakken van zwangerschapsverlof (arbeidsverboden),
zulks discriminatie in de zin van artikel 119 van het Verdrag oplevert. Bijgevolg
staat artikel 119 eraan in de weg, dat een werkgever bij de toekenning van
een kerstgratificatie rekening houdt met tijdvakken van zwangerschapsverlof
en die uitkering naar evenredigheid verlaagt.»2 Immers «zou voor de toekenning van een gratificatie die bedoeld
is als beloning met terugwerkende kracht voor verrichte arbeid, tijdvakken
van zwangerschapsverlof niet tot de gewerkte tijdvakken werden gerekend, dan
zou de vrouwelijke werknemer immers uitsluitend in haar hoedanigheid van werknemer
gediscrimineerd worden, aangezien, ware zij niet zwanger geweest, die tijdvakken
als gewerkte tijdvakken hadden moeten worden meegeteld.»3Geconcludeerd kan worden dat in het arbeidsrecht bij (arbeids)tijdafhankelijke
rechten de periode van het zwangerschaps- en bevallingsverlof moet worden
beschouwd als gewerkte periode voor de vrouw, wil er geen sprake zijn van
directe discriminatie.Indirecte discriminatieVolgens vaste rechtspraak is er sprake van indirecte discriminatie wanneer
de toepassing van een nationale maatregel, al is hij op neutrale wijze geformuleerd,
in feite een groter aantal vrouwen dan mannen benadeelt. Dit is slechts anders,
indien het verschil in behandeling tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers
wordt gerechtvaardigd door factoren die losstaan van elke discriminatie op
grond van geslacht4. Van een rechtvaardiging op
basis van objectieve criteria die losstaan van elke discriminatie op grond
van geslacht is sprake «wanneer de gekozen middelen beantwoorden aan
een legitieme doelstelling van het sociaal beleid van de Lidstaat waarvan
de wettelijke regeling in geding is, en zij ter bereiking van dat doel geschikt
en noodzakelijk zijn.»5 Budgettaire overwegingen
vormen op zichzelf niet een doelstelling van dat beleid en kunnen dus ook
niet een discriminatie ten nadele van een der geslachten rechtvaardigen.6 Evenwel kunnen bijvoorbeeld maatregelen die een goed
beheer van de overheidsgelden voor gespecialiseerde medische verzorging dienen
te verzekeren en de toegang van de bevolking tot die verzorging dienen te
waarborgen, een rechtvaardiging vormen, indien zij beantwoorden aan een legitieme
doelstelling van sociaal beleid en geschikt en noodzakelijk zijn om dat doel
te bereiken.75. Zwangerschap in relatie tot zelfstandig ondernemerschap
in het belastingrechtOmdat het discriminatieverbod niet beperkt is tot het arbeidsrecht maar
een veel ruimere werkingssfeer heeft, is het mogelijk om deze jurisprudentie
door te trekken naar het fiscale recht.Directe discriminatieIn het arbeidsrecht wordt vaak aan de hand van de gewerkte periode in
een tijdvak bepaald of en zo ja in welke mate iemand in aanmerking komt voor
met de dienstbetrekking samenhangende rechten (mate van ontslagbescherming,
kerstgratificatie, promotiekans, etc). Uit de jurisprudentie blijkt, dat men
de periode van het zwangerschaps- en bevallingsverlof als gewerkt dient te
beschouwen. Doet men dit niet dan is er sprake van directe discriminatie.In het fiscale recht wordt op basis van het urencriterium onderscheid
gemaakt tussen ondernemers die voldoen aan het urencriterium en die daarmee
in aanmerking komen voor de daarbij behorende faciliteiten (oudedagsreserve,
zelfstandigenaftrek, aftrek voor speur- en ontwikkelingsaftrek en de meewerkaftrek)
en ondernemers die niet voldoen aan het urencriterium en derhalve geen aanspraak
kunnen maken op bovengenoemde faciliteiten. Het niet voldoen aan het criterium
wegens zwangerschap kan alleen vrouwen treffen en er kan daarom sprake zijn
van discriminatie naar geslacht. Bij de vaststelling van het aantal gewerkte
uren zou daarom in lijn met de (arbeidsrechtelijke) jurisprudentie ook rekening
moeten worden gehouden met de feitelijk niet gewerkte uren gedurende het zwangerschaps-
en bevallingsverlof.Indirecte discriminatieVolgens vaste rechtspraak van het EGHvJ is er sprake van indirecte discriminatie
naar geslacht indien de toepassing van een nationale maatregel, al is hij
op neutrale wijze geformuleerd, in feite een groter aantal vrouwen dan mannen
benadeelt. Dit is slechts anders indien de indirecte discriminatie haar rechtvaardiging
vindt in objectieve criteria. Het urencriterium is een nationale maatregel,
die in feite een groter aantal vrouwen dan mannen zou kunnen benadelen. Vrouwelijke
onderneemsters kunnen immers in het jaar van hun zwangerschap soms niet voldoen
aan het urencriterium. Een objectieve rechtvaardiging hiervoor kan naar de
mening van de werkgroep niet worden gegeven.6. Voorlopige conclusieGeconcludeerd kan worden dat het op basis van het gelijkheidsbeginsel
wenselijk c.q. noodzakelijk is het urencriterium aan te passen ten behoeve
van zwangere onderneemsters. Het vasthouden aan het huidige urencriterium
ten aanzien van zwangere onderneemsters is waarschijnlijk een vorm van directe
discriminatie naar geslacht.Zelfs als niet kan worden geconcludeerd dat sprake is van directe discriminatie,
bestaat er een reële kans dat het urencriterium in strijd is met het
gelijkheidsbeginsel omdat in feite sprake is van een vorm van indirecte discriminatie.
Er worden immers meer vrouwen benadeeld dan mannen door het urencriterium,
te meer nu er geen rechtvaardigingsgrond op basis van objectieve criteria
voor handen is.Een oplossing kan zijn om het urencriterium aan te passen voor vrouwen
in het jaar van bevalling. De periode van het zwangerschap dient dan verdisconteerd
te worden in het urencriterium. Dit kan, één en ander afwegende
en daarbij strevend naar een doelmatige regeling, op de volgende manier.Door het urencriterium evenredig te verlagen in het jaar van de bevalling
kan de zwangerschapsperiode verdisconteerd worden in de regeling van het urencriterium;
bijvoorbeeld aan de hand van de periode van het zwangerschaps- en bevallingsverlof
in het arbeidsrecht Globaal gesproken sluit een verlaging van het urencriterium
tot 700 uur in het jaar waarin de onderneemster is bevallen van een kind (of
waarin de zwangerschap door een andere oorzaak ten einde is gekomen), zoals
voorgesteld in het amendement Giskes c.s., hier voldoende op aan.Andere mogelijkheden, waarbij wordt aangeknoopt bij de periode zwangerschap
in plaats van het moment van bevalling, hebben als nadeel dat de verlaging
van het urencriterium in veel gevallen op twee jaren betrekking heeft. Een
dergelijke regeling leidt tot problemen in de uitvoerings- en controlesfeer.7. UitstralingseffectenAndere faciliteitenBij het urencriterium wordt doorgaans gedacht aan de zelfstandigenaftrek.
Het urencriterium strekt zich echter ook uit tot andere ondernemingsfaciliteiten,
zoals reeds in de inleidende paragraaf is aangegeven.Er is geen reden om het urencriterium alleen met betrekking tot de zelfstandigenaftrek
te verlagen. Aanpassing van het urencriterium zal derhalve ook gevolgen hebben
voor de toepassing van de oudedagsreserve, de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk
en de meewerkaftrek.Andere arbeidsbelemmerende omstandighedenDe vraag dringt zich op in hoeverre andere arbeidsbelemmerende omstandigheden,
zoals arbeidsongeschiktheid, te vergelijken zijn met de arbeidsbelemmerende
omstandigheden die voortvloeien uit de zwangerschap. De jurisprudentie is
hier vrij duidelijk in.• De situatie van een arbeidsongeschikte vrouw na het einde van haar
zwangerschap is te vergelijken met andere arbeidsongeschikten: «Voor
zover ziektes die hun oorsprong vinden in de zwangerschap of de bevalling,
optreden na het einde van het zwangerschapsverlof, vallen zij onder de gewone
ziekteregeling.» «De afwezigheid van de vrouwelijke werknemer
na het zwangerschapsverlof kan onder dezelfde voorwaarden in aanmerking worden
genomen als de afwezigheid van een man wegens een arbeidsongeschiktheid van
dezelfde duur.»1• De situatie van een gedurende haar zwangerschap arbeidsongeschikte
vrouw is echter niet te vergelijken met andere arbeidsongeschikten: «De
situatie van een zwangere werkneemster die niet in staat is te werken wegens
met haar zwangerschap verband houdende stoornissen, kan niet worden vergeleken
met de situatie van een zieke mannelijke werknemer die even lang afwezig is
wegens arbeidsongeschiktheid.»2Dit zou de volgende implicaties hebben bij een eventuele aanpassing van
het urencriterium. Allereerst behoeft het urencriterium niet aangepast te
worden voor arbeidsongeschiktheid (zelfs als de arbeidsongeschiktheid het
gevolg is van de zwangerschap) van een vrouw na het zwangerschaps- en bevallingsverlof.
Ten tweede zal een aanpassing alleen gelden voor zwangere onderneemsters.
Arbeidsongeschikten blijven hierdoor buiten beschouwing, omdat zij in rechte
niet te vergelijken zijn met zwangere vrouwen die niet in staat zijn te werken
wegens met de zwangerschap verband houdende stoornissen.Toekomstige ontwikkelingenNiet geheel uit te sluiten is dat door vaststelling en implementatie van
(nieuwe) Europese richtlijnen uitstralingseffecten ontstaan. Hierbij denkt
de werkgroep bij voorbeeld aan richtlijn 2000/78/EG van 27 november 2000 waar
nog eens ondubbelzinnig kenbaar wordt gemaakt dat discriminatie op grond van
godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd of seksuele geaardheid de verwezenlijking
van de doelstellingen van het EG-verdrag kan ondermijnen.Hoewel de genoemde richtlijn met name arbeidsrechtelijke bescherming beoogd
te bieden, kan naar de mening van de werkgroep niet uitgesloten worden dat
op termijn deze en mogelijk andere richtlijnen toch uitstralingseffecten hebben
naar de werkingssfeer van het urencriterium. En wel op vergelijkbare wijze
als thans, op basis van het gelijkheidsbeginsel, het geval is bij toepassing
van het urencriterium voor zwangere onderneemsters.Ouderschaps- en zorgverlofDe mogelijke uitstralingseffecten naar het ouderschaps- en zorgverlof
zijn eveneens niet helemaal duidelijk. Een discriminatoire behandeling van
vrouwen ten opzichte van mannen lijkt hier minder voor de hand te liggen,
omdat mannen en vrouwen in gelijke mate de zorg op zich kunnen nemen in de
betrokken situaties. Bij zwangerschap is dit uiteraard geheel anders omdat
zwangerschap een toestand is die uitsluitend vrouwen kan treffen. Uit het
Vrouwenverdrag lijkt in beginsel geen directe verplichting tot verdere aanpassing
van het urencriterium te vloeien. In deze zin oordelen ook Monsters e.a. in
hun rapport:«Artikel 11 Vrouwenverdag en de andere relevante
inter- en supranationale verdragen brengen niet rechtstreeks de verplichting
mee om gedurende de verlofperiode inkomenscompensatie te bieden»1,2Hierover kan evenwel anders worden gedacht waarbij de stelling is dat
er sprake is van indirecte discriminatie indien meer vrouwen dan mannen niet
voldoen aan het urencriterium door het opnemen van de zorgtaken. Een aanknopingspunt
hiervoor kan wellicht worden gevonden in de arbeidsrechtelijke jurisprudentie
waar is vastgesteld dat «een vrouw die ter zake van arbeidsvoorwaarden
minder gunstig wordt behandeld in die zin dat haar het recht op een jaarlijkse
beoordeling en bijgevolg op een promotiekans wordt ontzegd op grond van haar
afwezigheid wegens moederschapsverlof, wordt gediscrimineerd op grond van
haar zwangerschap en haar moederschapsverlof. Een dergelijke houding vormt
een rechtstreekse discriminatie op grond van geslacht in de zin van de richtlijn.»3Het ouderschapsverlof wordt echter niet in alle gevallen op een gelijke
wijze behandeld als het zwangerschapsverlof, zoals blijkt uit het arrest Lewen:
«De gratificatie, die vrijwillig wordt betaald bij wijze van buitengewone
uitkering, niet tijdens een zwangerschapsverlof maar tijdens een ouderschapsverlof,
kan niet worden beschouwd als een in geval van zwangerschap te waarborgen
recht.»4 Immers, «de werknemer die
gebruik maakt van het hem door de wetgever verleende recht op ouderschapsverlof,
op grond waarvan hij een door de staat betaalde ouderschapsuitkering ontvangt,
verkeert in een specifieke situatie, die niet op één lijn kan
worden gesteld met die van een werkende man of vrouw, aangezien dit verlof
wordt gekenmerkt door de opschorting van de arbeidsovereenkomst en daarmee
van de respectieve verplichtingen van werkgever en werknemer.»5 Daarom kan de werkgever«niet worden belet, de
uitkering naar evenredigheid te verlagen wegens tijdvakken van ouderschapsverlof,
aangezien (...) de situatie van een werknemer die met ouderschapsverlof is
niet kan worden gelijkgesteld met die van een werkende man of vrouw.»1Vrouwen worden dus weliswaar gedurende het ouderschapsverlof extra beschermd,
maar deze extra bescherming strekt niet zo ver als de bescherming van de vrouw
tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof.Arbeidsongeschiktheid in de zwangerschapsperiode buiten
het zwangerschaps- en bevallingsverlofHierboven hebben we reeds gezien dat ziektes die hun oorsprong vinden
in de zwangerschap of de bevalling en die optreden na het einde van het zwangerschapsverlof
onder de gewone ziekteregeling vallen. Aanpassing van het urencriterium is
op dit punt wenselijk noch noodzakelijk. De vraag is echter of het (aangepaste)
urencriterium ook strikt toegepast kan worden indien de onderneemster ziek
is als gevolg van haar zwangerschap in de periode van de zwangerschap, maar
nog voor het zwangerschapsverlof. Uit de eerdere arbeidsrechtelijke jurisprudentie
lijkt afgeleid te kunnen worden dat bescherming van de zwangere vrouw zich
uitstrekt over de gehele periode van de zwangerschap. Dit geldt in ieder geval
voor de bescherming tegen ontslag:«(...) wanneer een vrouwelijke werknemer afwezig
is wegens een ziekte die haar oorsprong vindt in zwangerschap of bevalling,
ingeval deze ziekte is opgetreden tijdens de zwangerschap en gedurende en
na het zwangerschapsverlof heeft voortgeduurd, de afwezigheid niet alleen
tijdens het zwangerschapsverlof maar ook gedurende de periode vanaf het begin
van de zwangerschap tot het begin van het zwangerschapsverlof, niet in aanmerking
kan worden genomen voor de berekening van de periode die haar ontslag naar
nationaal recht rechtvaardigt.»2Onduidelijk is of deze bescherming gedurende de gehele periode van de
zwangerschap ook geldt in minder ingrijpende gevallen dan ontslag.8. Budgettaire consequentiesTijdens de parlementaire behandeling van het Belastingplan 2002 II (Economische
infrastructuur) zijn de budgettaire gevolgen van een aanpassing van het urencriterium
al aan de orde geweest. Op de vraag van de leden van de fractie D66 naar het
budgettaire effect van een verlaging van het urencriterium tot 713 uur voor
zwangere onderneemsters, heeft de Staatssecretaris Bos geantwoord dat de budgettaire
derving in totaal circa € 7 miljoen structureel is.3 Dit bedrag is gebaseerd op een schatting van 2100 onderneemsters voor
wie de aanpassing van het urencriterium zou gelden. Zoals in de beleidsbrief 2001
van de voormalig Staatssecretaris van Sociale Zaken en werkgelegenheid is
vermeld, bedraagt de budgettaire derving daarvoor circa € 5 miljoen.
Omdat de verlaging van het urencriterium ook doorwerkt naar de aftrek voor
speur- en ontwikkelingsaftrek, de fiscale oudedagsreserve en de meewerkaftrek
komt daarbovenop nog een budgettaire derving van circa € 2 miljoen.9. ConclusieDe werkgroep Zwangere onderneemsters en het urencriterium heeft onder
leiding van prof. mr. Ch. P. A. Geppaart bekeken of het urencriterium in de
inkomstenbelasting onverkort kan worden toegepast op zwangere onderneemsters.
De werkgroep is tot de conclusie gekomen dat zwangere vrouwen een dusdanige
beschermde positie hebben in de maatschappij dat het urencriterium
voor hen dient te worden verlaagd. Een forfaitaire verlaging van het urencriterium
in het jaar van bevalling (overeenkomstig de arbeidsrechtelijke periode van
het zwangerschaps- en bevallingsverlof) heeft daarbij om uitvoeringstechnische
en doelmatigheidsredenen de voorkeur.Aanpassing van het urencriterium zal niet alleen van invloed zijn op de
toepassing van de zelfstandigenaftrek, maar ook op de toepassing van de oudedagsreserve,
de aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk en de meewerkaftrek. In deze zin
heeft de aanpassing van het urencriterium voor zwangere onderneemsters derhalve
onontkoombare uitstralingseffecten.De werkgroep is van mening dat uitstralingseffecten naar andere arbeidsbelemmerende
omstandigheden in beginsel niet te verwachten zijn. Een aanpassing van het
urencriterium voor louter zwangere onderneemsters kan worden gemaakt, omdat
de situatie van een gedurende haar zwangerschap
arbeidsongeschikte vrouw niet te vergelijken is met andere arbeidsongeschikten.
Een voorbehoud voor mogelijke uitstralingseffecten naar andere groepen wordt
evenwel gemaakt voor (toekomstige) Europese ontwikkelingen.De werkgroep is uiteindelijk tot de conclusie gekomen dat een forfaitaire
verlaging van het urencriterium tot 700 uur in het jaar waarin de onderneemster
is bevallen van een kind of waarin de zwangerschap door een andere oorzaak
ten einde is gekomen, zoals opgenomen in het amendement Giskes c.s., recht
doet aan de bijzondere positie van de zwangere onderneemster.BIJLAGE 1RELEVANTE VERDRAGEN, RICHTLIJNEN EN WETTEN TEN AANZIEN
VAN DE BESCHERMING VAN ZWANGERE VROUWENVerdrag tot oprichting van de Europeese Gemeenschap (Geconsolideerde
Versie Amsterdam)Artikel 141 (Artikel 119 – Verdrag EG)1. Iedere lidstaat draagt er zorg voor dat het beginsel van gelijke beloning
van mannelijke en vrouwelijke werknemers voor gelijke of gelijkwaardige arbeid
wordt toegepast. (...)3. De Raad neemt volgens de procedure van artikel 251 en na raadpleging
van het Economisch en Sociaal Comité maatregelen aan om de toepassing
te waarborgen van het beginsel van gelijke kansen en gelijke behandeling van
mannen en vrouwen in werkgelegenheid en beroep, met inbegrip van het beginsel
van gelijke beloning voor gelijke of gelijkwaardige arbeid.4.Het beginsel van gelijke behandeling belet niet dat een lidstaat, om
volledige gelijkheid van mannen en vrouwen in het beroepsleven in de praktijk
te verzekeren, maatregelen handhaaft of aanneemt waarbij specifieke voordelen
worden ingesteld om de uitoefening van een beroepsactiviteit door het ondervertegenwoordigde
geslacht te vergemakkelijken of om nadelen in de beroepsloopbaan te voorkomen
of te compenseren.Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie
van vrouwen, New York, 18 december 1979 (VN-Vrouwenverdrag)Artikel 11Gelijke rechten op arbeid2. Ten einde discriminatie van vrouwen op grond van huwelijk of moederschap
te voorkomen en het daadwerkelijke recht van vrouwen op arbeid te verzekeren,
nemen de Staten die partij zijn bij dit Verdrag passende maatregelen om:a. ontslag op grond van zwangerschap of verlof wegens bevalling, en discriminatie
bij ontslag in verband met huwelijkse staat te verbieden en sancties op overtreding
van deze maatregelen te stellen;b. verlof wegens bevalling in te voeren met behoud van loon of met vergelijkbare
sociale voorzieningen, zonder dat dit leidt tot verlies van de vroegere werkkring,
de behaalde anciënniteit of de hun toekomende sociale uitkeringen;c. de verlening aan te moedigen van de noodzakelijke ondersteunende diensten
voor sociale zorg, om ouders in staat te stellen verplichtingen jegens het
gezin te combineren met verantwoordelijkheden in het werk en deelneming aan
het openbare leven, in het bijzonder door het opzetten en ontwikkelen van
een netwerk van faciliteiten voor kinderopvang te bevorderen;Richtlijn 76/207/EEG van de Raad van 9 februari 1976 betreffende
de tenuitvoerlegging van het beginsel van gelijke behandeling van mannen en
vrouwen ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, de beroepsopleiding
en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaardenArtikel 21. Het beginsel van gelijke behandeling in de zin van de hierna volgende
bepalingen houdt in dat iedere vorm van discriminatie is uitgesloten op grond
van geslacht, hetzij direct, hetzij indirect door verwijzing naar met name
de echtelijke staat of de gezinssituatie. (...)3. Deze richtlijn doet geen afbreuk aan de bepalingen betreffende de bescherming van de vrouw, met name voor wat zwangerschap en moederschap
betreft. (...)Artikel 31 De toepassing van het beginsel van gelijke behandeling houdt in dat
iedere vorm van discriminatie is uitgesloten op grond van geslacht voor wat
betreft de toegangsvoorwaarden, met inbegrip van de selectiecriteria, tot
beroepen of functies, ongeacht de sector of de bedrijfstak, en tot alle niveaus
van de beroepshiërarchie.Richtlijn 86/613/EEG van de Raad van 11 december 1986
betreffende de toepassing van het beginsel van gelijke behandeling van zelfstandig
werkzame mannen en vrouwen, de landbouwsector daarbij inbegrepen, en tot bescherming
van het moederschapArtikel 4Met betrekking tot zelfstandigen nemen de Lid-Staten de nodige maatregelen
om een einde te maken aan alle bepalingen die in strijd zijn met het beginsel
van gelijke behandeling als omschreven in Richtlijn 76/207/EEG, met name ten
aanzien van de oprichting, vestiging of uitbreiding van een onderneming, dan
wel ten aanzien van de aanvang of uitbreiding van iedere andere vorm van werkzaamheid
van zelfstandigen, zulks met inbegrip van financiële faciliteiten.Richtlijn 92/85/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 inzake
de tenuitvoerlegging van maatregelen ter bevordering van de verbetering van
de veiligheid en de gezondheid op het werk van werkneemsters tijdens de zwangerschap,
na de bevalling en tijdens de lactatie (tiende bijzondere richtlijn in de
zin van artikel 16, lid 1, van Richtlijn 89/391/EEG)Artikel 10OntslagverbodTen einde werkneemsters in de zin van artikel 2 te waarborgen dat zij
de in het onderhavige artikel erkende rechten inzake de bescherming van haar
veiligheid en gezondheid kunnen doen gelden, wordt het volgende bepaald:1. de Lid-Staten nemen de nodige maatregelen om ontslag van werkneemsters
in de zin van artikel 2 te verbieden gedurende de periode vanaf het begin
van hun zwangerschap tot het einde van het in artikel 8, lid 1, bedoelde zwangerschapsverlof,
behalve in uitzonderingsgevallen die geen verband houden met hun toestand
en overeenkomstig de nationale wetten en/of praktijken zijn toegestaan en,
in voorkomend geval, voor zover de bevoegde instantie hiermee heeft ingestemd;
(...)Wet van 1 maart 1980, houdende aanpassing van de Nederlandse
wetgeving aan de richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen van
9 februari 1976 inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen Artikel 1In deze wet wordt onder onderscheid tussen mannen en vrouwen verstaan
direct en indirect onderscheid tussen mannen en vrouwen. Onder direct onderscheid
wordt mede verstaan, onderscheid op grond van zwangerschap, bevalling en moederschap.
Onder indirect onderscheid wordt verstaan onderscheid op grond
van andere hoedanigheden dan het geslacht, bijvoorbeeld echtelijke staat of
gezinsomstandigheden, dat onderscheid op grond van geslacht tot gevolg heeft.Artikel 21. Het is niet toegelaten onderscheid te maken tussen mannen en vrouwen
met betrekking tot de voorwaarden voor de toegang tot en de mogelijkheden
tot uitoefening van en ontplooiing binnen het vrije beroep, alsmede wat betreft
regelingen tussen beroepsgenoten inzake sociale zekerheid niet zijnde pensioenvoorzieningen
als bedoeld in artikel 12a.2. Indien een regeling als bedoeld in het eerste lid betrekking heeft
op ziekte of arbeidsongeschiktheid mag daarin geen uitzondering worden gemaakt
voor zwangerschap en bevalling, onverminderd de bevoegdheid bepalingen op
te nemen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik.3. Elke bepaling van een regeling als bedoeld in het eerste lid, die in
strijd is met het in het eerste of tweede lid bepaalde is nietig.Wet van 2 maart 1994, houdende algemene regels ter bescherming
tegen discriminatie op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke
gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid
of burgerlijke staat (Algemene wet gelijke behandeling)Artikel 2(...)2. Het in deze wet neergelegde verbod van onderscheid op grond van geslacht
geldt niet:a. in gevallen waarin het geslacht bepalend is enb. in gevallen waarin het de bescherming van de vrouw betreft, met name
in verband met zwangerschap en moederschap.Artikel 6Onderscheid is verboden met betrekking tot de voorwaarden voor en de toegang
tot het vrije beroep en de mogelijkheden tot uitoefening van en ontplooiing
binnen het vrije beroep.BIJLAGE 2SAMENSTELLING WERKGROEPVoorzitter:Prof. mr. Ch.P.A. Geppaart (Adviseur van het Ministerie van Financiën)Leden van de werkgroep:Mw. mr. drs. E. A. C. Arons (Ministerie van Financiën)Mr. B. J. Bruggeman (Ministerie van Financiën)Mw. mr. J. A. Dierx (Commissie Gelijke Behandeling)Mw. mr. A. J. C. de Moor (Katholieke Universiteit Brabant)Drs. E. G. Vos (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid)XNoot1Waarbij in de parlementaire geschiedenis (Kamerstukken II, 25 690,
nr. 6, blz. 7) wordt gesproken over 45 weken van 40 uur. Dit komt echter overeen
met 1800 uur.XNoot2De tijdelijke zelfstandigenaftrek voor ondernemers werd in 1975 ingevoerd
als tijdelijke maatregel voor de jaren 1975 en 1976 in verband met de minder
gunstige ontwikkeling in het midden- en kleinbedrijf en de landbouw. Nadien
is deze regeling elk jaar verlengd totdat besloten werd over te gaan tot een
permanente zelfstandigenaftrek.XNoot1Vergelijk HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 16; HvJ
EG 8 november 1990, zaak C-177/88, Dekker, punt 12; HvJ EG 8 november
1990, zaak C-179/88, Hertz, punt 13; HvJ EG 5 mei 1994, zaak C-421/92,
Habermann-Beltermann, punt 15 en HvJ EG 14 juli 1994, zaak C-32/93, Webb,
punt 19.XNoot2Zie ook expliciet artikel 10 van de Zwangerschapsrichtlijn 92/85/EEG.XNoot3HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 24.XNoot4HvJ EG 8 november 1990, zaak C-179/88, Hertz, punt 16 en 17.XNoot5HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 27 en 31.XNoot1HvJ EG 30 april 1998, zaak C-136/95, Thibault, punt 29.XNoot2HvJ EG 21 oktober 1999, zaak C-333/97, Lewen, punt 47 en 48.XNoot3HvJ EG 21 oktober 1999, zaak C-333/97, Lewen, punt 42.XNoot4Zie met name HvJ EG 13 mei 1986, zaak C-170/84, Bilka, punt 29; HvJ EG
6 februari 1996, zaak C-457/93, Lewark, punt 31; HvJ EG 27 oktober 1998, zaak
C-411/96, Boyle, punt 76 en HvJ EG 2 oktober 1997, zaak C-1/95, Gerster, punt
34.XNoot5HvJ EG 18 december 2001, zaak C-343/92, Roks, punt 34.XNoot6HvJ EG 18 december 2001, zaak C-343/92, Roks, punt 35.XNoot7HvJ EG 6 april 2000, zaak C-226/98, Jørgensen, punt 42.XNoot1HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 26 en 27, vergelijk HvJ
EG 8 november 1990, zaak C-179/88, Hertz, punt 16 en 17.XNoot2HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 31, vergelijk Commissie
gelijke behandeling 20-11-2001, oordeel 2001–105.XNoot1W.C. Monster, E. Cremers, L. Willems, Vrouwenverdrag, moederschap, ouderschap
en arbeid, Den Haag: SZW/Vuga, 1998, 309.XNoot2Eerder (blz. 308) wordt in het onderzoek echter geschreven: «De
ruime personele werking van artikel 11 Vrouwenverdrag brengt met zich mee
dat het recht op zorgverlof geldend moet kunnen worden gemaakt door zelfstandigen,
vrije beroepsbeoefenaren, meewerkende echtgenotes en gekozen volksvertegenwoordigers.
Maar bij bijvoorbeeld de plannen tot het toekennen van een financiële
tegemoetkoming bij een zorgverlof, wordt dit deel van de werkende bevolking
buiten beschouwing gelaten. Dit is in strijd met het VN-Vrouwenverdrag.»XNoot3HvJ EG 30 april 1998, zaak C-136/95, Thibault, punt 32.XNoot4HvJ EG 21 oktober 1999, zaak C-333/97, Lewen, punt 31.XNoot5HvJ EG 21 oktober 1999, zaak C-333/97, Lewen, punt 37.XNoot1HvJ EG 21 oktober 1999, zaak C-333/97, Lewen, punt 49.XNoot2HvJ EG 30 juni 1998, zaak C-394/93, Brown, punt 27.XNoot3Tweede Kamer, 2001–2002, 28 034, nr. 5, blz. 21. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28487-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl