Materieelprojecten; Brief staatssecretaris over de evaluatie van het deelproject ter verbetering van de Leopard-2A4
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27830, nr. 23

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

27830 nr. 23

31-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingAlgemene schets van het verbeteringsprogrammaResultaten van het verbeteringsprogrammaEindoordeel evaluatieEindoordeel stuurgroepReactie op eindoordeel stuurgroepOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27830Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 830Materieelprojectennr. 23BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 31 maart 2004InleidingIn mijn brief van 11 november 2002 (Kamerstuk Def-02–200) heb
ik toegezegd dat de Kamer vooruitlopend op de eindevaluatie van het project
Gevechtswaardeverbetering Leopard-2A4 een evaluatie over de reeds voltooide
fase van het project zou ontvangen. Deze deelevaluatie betreft de verbetering
van de bescherming van de tanks door aanpassing van de bepantsering, het vuurleidingssysteem
en de commandovoering die hebben geleid tot de versie Leopard-2A5. Dit deel
van het project, in het Duits «Kampfwertsteigerung 2» (KWS2) genaamd,
is in 2000 afgerond. De volgende fase, de vergroting van de vuurkracht door
verbetering van de munitie en aanpassing van het kanon tot de versie Leopard-2A6,
duurt nog tot 2006. De eindevaluatie van het totale project is op zijn vroegst
in 2007 voorzien, als het laatste voertuig is afgeleverd.De evaluatie is uitgevoerd door de Koninklijke landmacht. Overeenkomstig
het Defensie Materieel Proces (DMP) is de evaluatie begeleid door een stuurgroep.
In de stuurgroep had ook een externe deskundige zitting.In deze evaluatiebrief wordt allereerst kort verslag gedaan van de evaluatie
zelf. Daarbij komen zowel de inhoudelijke aanpak van het project als de projectuitvoering
aan de orde. Vervolgens volgt het eindoordeel van de stuurgroep. De brief
besluit met een reactie hierop. Algemene schets van het verbeteringsprogrammaDe Leopard-2A4 gevechtstank is begin jaren tachtig ingevoerd. Destijds
werd uitgegaan van een verwachte levensduur van ongeveer dertig jaar. Tijdens
de Koude Oorlog beschikte de Koninklijke landmacht in totaal over 445 van
deze tanks, maar in de Prioriteitennota uit 1993 werd het aantal teruggebracht
tot 330.Als gevolg van de voortschrijdende technische ontwikkelingen van onder
andere anti-tank wapens, ballistische bescherming en commandovoering is eind
jaren tachtig besloten om het project gevechtswaardeverbetering Leopard-2
uit te voeren. Het lag voor de hand om hierbij aansluiting te zoeken bij Duitsland
en Zwitserland, die eveneens de Leopard-2 in de bewapening hadden. Bij de
verwerving van de Leopard-2 was met Duitsland al afgesproken om de configuratie
zoveel mogelijk gelijk te houden en verbeteringen aan de tank in nauwe samenwerking
uit te voeren. Een samenwerkingsproject bood ook betere mogelijkheden om de
technische en financiële risico's van de gevechtswaardeverbetering te
beheersen. Als industriële partner van het verbeterproject viel de keuze
van de drie landen op de producent van de Leopard, de firma Krauss Maffei,
die immers over systeemervaring en over de volledige technische kennis beschikte.Het trilaterale overleg over de gevechtswaardeverbetering resulteerde
in 1992 in een gezamenlijk overeengekomen verbeteringspakket onder de naam
«Mannheimer Configuratie». Daarin was een zo goed mogelijke balans
gevonden tussen de operationele wensen, de technische mogelijkheden en de
financiële middelen. In het voorjaar van 1994 werd met de hoofdaannemer
het contract getekend voor de gevechtswaardeverbetering van 180 Leopard-2A4
tanks, met een optie op nog eens 150. Uiteindelijk werd in de Defensienota-2000
besloten het aantal Leopard-2 tanks van de Koninklijke landmacht verder te
verminderen tot 180. Van de optie is daarom geen gebruik meer gemaakt.Resultaten van het verbeteringsprogrammaOperationele en technische aspecten. Wat betreft
vuurleiding en commandovoering zijn de prestaties van de Leopard-2 na de gevechtswaardeverbetering
sterk verbeterd, bovendien is ook de ballistische bescherming vergroot. Daarnaast
beschikt de nieuwe versie tevens over de mogelijkheid om gedurende langere
tijd met uitgeschakelde motor operationeel te zijn, vooral door de hydraulische
torenaandrijving door een elektrische aandrijving te vervangen. Hiermee, maar
ook door andere maatregelen, is de veiligheid van het personeel aanzienlijk
verhoogd en is de betrouwbaarheid van het systeem toegenomen.Personele aspecten en opleidingen. Het project
heeft geen gevolgen gehad voor de personele omvang. De opleidingen voor de
operationele gebruikers en voor het onderhoudspersoneel zijn over het algemeen
op tijd voltooid. Zowel de opleidingen als de daarvoor ontwikkelde onderwijsleermiddelen
voldeden aan de behoefte. De bedieningssimulatoren voor de commandovoering
en voor de samenwerking tussen de schutter en de commandant worden in het
kader van het project Tactis in 2007 aangepast.Logistieke aspecten. Mede door een zogenaamd
instroombegeleidingsteam is de logistieke ondersteuning zonder grote problemen
verlopen. De juiste documentatie werd echter niet bij aanvang geleverd. Dit
hangt samen met het feit dat er bij de start van een serieproductie vaak nog
kinderziektes en andere te verhelpen problemen opduiken. Daardoor kunnen zich
nog tal van vaak kleine wijzigingen in de configuratie voordoen. Pas als na
enige tijd de configuratie definitief wordt vastgesteld, kan de laatste versie
van de documentatie worden opgesteld. Vervolgens vergt de productie daarvan
ook nog enige tijd. Dit probleem zal in de toekomst overigens aanzienlijk
kleiner zijn door de toepassing van elektronische documentatie. Veiligheid, milieu en infrastructuur. Het
brandstofverbruik is vanwege de gewichtstoename van de Leopard-2A5 als gevolg
van de gevechtswaardeverbetering zoals verwacht toegenomen. Bij de bestaande
infrastructuur en bij nieuwbouwprojecten is rekening gehouden met het grotere
gewicht. Verbetermaatregelen als de elektrisch aangedreven toren en de verwijdering
van asbesthoudende stoffen hebben een positief effect op het milieu en de
veiligheid van het personeel.Internationale aspecten. Duitsland en Nederland
hebben door de gezamenlijke uitvoering van de gevechtswaardeverbetering dezelfde
configuratie van de Leopard-2 behouden. Dit bevordert de samenwerkingsmogelijkheden
zoals de uitwisseling van materieel en munitie en van beproevings- en testgegevens
alsmede bij de opleidingen en het behoud van kennis en ervaring. Verder neemt
Nederland deel aan diverse samenwerkingsverbanden met andere landen die de
Leopard-2 tank in de bewapening hebben. Met de Verenigde Staten, die over
de Abrams M1A1 gevechtstank beschikken, wordt samengewerkt op het gebied van
het kanonsysteem, zodat de 120 mm munitie door beide systemen kan worden verschoten.Financiën. Voor dit deel van het project
gevechtswaardeverbetering, de verbetering tot de versie Leopard-2A5, bedroeg
het taakstellend budget ten tijde van de contractsluiting in 1992 € 274
miljoen. Hiervan was € 225 miljoen bestemd voor de eigenlijke gevechtswaardeverbetering
en € 49 miljoen voor het toestandsafhankelijk onderhoud dat gelijktijdig
aan de gevechtswaardeverbetering werd uitgevoerd.Voor de gevechtswaardeverbetering KWS2 is een contract gesloten met de
Duitse firma Krauss Maffei in München. Het toestandsafhankelijk onderhoud
aan de tanks is onder verantwoordelijkheid van Krauss Maffei uitgevoerd door
de Mechanische Centrale Werkplaats (MCW) te Leusden. Daardoor bleef de voor
de Koninklijke landmacht noodzakelijk geachte kennis en ervaring bij de MCW
behouden. De gelijktijdige uitvoering van het toestandsafhankelijk onderhoud
en de gevechtswaardeverbetering heeft de doelmatigheid bevorderd doordat activiteiten
in het reguliere onderhoudsprogramma met het project konden worden gecombineerd.Het feit dat Krauss Maffei een monopoliepositie had, vereiste extra aandacht
bij de contractvoorbereiding. Defensie heeft zelf met de industrie onderhandeld,
daarbij gebruik makend van gegevens van het vergelijkbare contract dat Duitsland
met desbetreffende firma had afgesloten. Daarnaast heeft de Audit Dienst Defensie
(ADD) de berekende prijzen gecontroleerd. Uiteindelijk is voor het gehele
deelproject in totaal € 267 miljoen betaald. Het project is derhalve
binnen de financiële randvoorwaarden gerealiseerd. Op basis van de aard
en de afhandeling van de garantieaanspraken worden geen bijzondere risico's
onderkend.In het kader van de directe compensatie heeft Krauss Maffei voldaan aan
zijn contractuele verplichtingen waarbij de Nederlandse industrie ervaring
heeft opgedaan met hoogwaardige technologische kennis. Van de indirecte compensatie
staat een deel nog open: Krauss Maffei heeft nog tot maart 2005 de tijd om
voor het nog openstaande deel indirecte compensatieorders af te sluiten. Hierover
heeft regelmatig overleg plaats tussen het ministerie van Economische Zaken
en Krauss Maffei.Nederland heeft voor zijn bijdrage aan de ontwikkelingskosten, € 7,5
miljoen, tot op heden ongeveer 10% aan royalty's ontvangen. Met Spanje, Griekenland
en Denemarken zijn nog onderhandelingen gaande over de terugbetaling van ontwikkelgelden. Eindoordeel evaluatieHet deelproject is goed verlopen: kwalitatief voldoet de Leopard-2A5 aan
de operationele en technische eisen die ten grondslag lagen aan de gevechtswaardeverbetering
KWS2. De laatste verbeterde Leopard-2A5 is overeenkomstig het contract in
2000 aan de Koninklijke landmacht geleverd. Verder is deze fase van het project
binnen het budget uitgevoerd.In het algemeen kan worden gesteld dat bij dit soort projecten de kans
dat het project overeenkomstig de gestelde eisen wordt gerealiseerd, groter
is als de internationale projectdefiniëring in een vroegtijdig stadium
van het project gereed is en als er gedurende de uitvoering daarvan zo weinig
mogelijk wijzigingen optreden. In dit geval geldt zeker dat mede doordat het
verbeterpakket voor de Leopard-2A5 al vroegtijdig door Duitsland, Nederland
en Zwitserland in de zogenaamde «Mannheimer Configuratie» was
overeengekomen, de gevechtswaardeverbetering KWS2 tot een goed einde is gebracht.Eindoordeel stuurgroepOvereenkomstig het DMP is deze deelevaluatie door een stuurgroep begeleid.
Deze had tot taak toezicht te houden op een goede uitvoering van de evaluatie.
In de stuurgroep zaten vertegenwoordigers van het kerndepartement en van de
Koninklijke landmacht alsmede een externe deskundige. De externe deskundige
was Ir. W. Korf in de hoedanigheid van zelfstandig adviseur. Daarvoor was
hij onder andere projectleider Hoge Snelheidslijn (HSL) bij het ministerie
van Verkeer en Waterstaat en directeur-generaal voor het Ondernemingsklimaat
bij het ministerie van Economische Zaken.De stuurgroep onderschrijft in zijn eindoordeel de conclusies van de evaluatie.
De stuurgroep plaatst hierbij de volgende kanttekeningen:– «de voorliggende evaluatie betreft een relatief ver achter
ons liggend project, dat is uitgevoerd volgens de procedures voor projectbeheersing
van die periode. Deze werkwijze en procedures waren onderwerp van de evaluatie.
Inmiddels is het instrumentarium voor projectbeheersing op onderdelen gemoderniseerd.
Zo vindt in het kader van de versterking van de regie voor grote materieelprojecten
nu maandelijks overleg met de krijgsmachtdelen met aansluitend rapportage
aan de bewindslieden plaats. De bouwstenen voor het overleg en de rapportage
zijn afkomstig uit het speciaal hiervoor ontwikkelde Projectinformatie Database
Systeem (PIDS). Een oordeel over de adequaatheid van het verbeterde instrumentarium
valt buiten de scope van de evaluatie;– evaluatie als middel om te leren van ervaringen is effectiever
als dit parallel aan of in ieder geval vrij kort op het project wordt uitgevoerd
door de projectmedewerkers zelf onder onafhankelijke (d.w.z. niet door de
projectleiding gestuurde) begeleiding;– de contractering van een monopolist vereist een diepgaand inzicht
in de kostenopbouw en bedrijfsvoering van die monopolist. De stuurgroep is
van mening dat dat inzicht voldoende is verkregen en getoetst. Ook de aansluiting
bij het Duitse verbeteringsprogramma wordt als argument onderschreven. Niettemin
moet worden gesteld dat inzicht bij een monopolist in de efficiency van de
productie moeilijk te verkrijgen is, waardoor de vraag of de meest kosteneffectieve
contractering heeft plaatsgevonden lastig is te beantwoorden;– de projecten van Defensie kennen niet automatisch een integrale
toerekening van alle projectkosten aan een project. Voor de stuurgroep is
het dan ook niet mogelijk geweest de integrale kosten voor het onderhavige
project te beoordelen. Dit bemoeilijkt de beantwoording van de
vraag of de projectbeheersing adequaat is geweest. Vooral de overhead van
het project is niet te bepalen;– de problematiek van de compensatie is meegenomen in de evaluatie.
Daarover wordt opgemerkt dat het aanbeveling verdient om de onderhandelingen
over het project en die over de compensatie in één hand te leggen.
Daarmee wordt bereikt dat de voor de Nederlandse maatschappij meest nuttige
deal wordt gesloten. Tevens kan dan een gunstiger verdeling van directe en
indirecte compensatie worden verkregen. Dit hoeft niet te betekenen dat EZ
en Defensie hun politieke rollen opgeven. EZ zou ook zijn administratieve
taak kunnen blijven vervullen.»Reactie op eindoordeel stuurgroepHet eindoordeel van de stuurgroep geeft mij aanleiding tot enkele opmerkingen
over evaluaties, het zaken doen met een monopolist, de toerekening van de
projectkosten en compensatie:– de komende tijd wordt bezien hoe de evaluatie van de rijksbrede
Regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek kan worden benut om de controle-
en evaluatie-instrumenten van het DMP verder te verbeteren, vooral voor grote
materieelprojecten. Die verbeteringen kunnen betrekking hebben op de gehele
looptijd van projecten, van ex ante evaluaties ten tijde van de behoeftestelling,
via tussentijds metingen gedurende de gehele duur van het project, tot en
met ex post evaluaties;– Defensie onderkent de nadelen van het zaken doen met monopolisten
en heeft daarom een voorkeur voor concurrentiestelling: dit is een belangrijk
middel voor de doelmatige besteding van het defensiebudget. Dat geldt ook
voor tussentijds onderhoud en verbeteringsprogramma's aan wapensystemen. Maar
bij internationale samenwerking of bij projecten waarvoor systeemervaring
en technische kennis in het kader van systeemverantwoordelijkheid nodig is,
komt een monopolist in aanmerking. Vooral bij contracten met monopolisten
steunt Defensie in de onderhandelingen op het onafhankelijk prijsstellingsonderzoek
van de ADD, dat ook bij dit project heeft plaatsgehad;– direct toerekenbare projectuitgaven die contractueel worden vastgelegd,
worden afzonderlijk in de defensiebegroting geraamd en verantwoord. Toerekening
van de desbetreffende projectkosten maakt standaard deel uit van de bedrijfsprocessen
van de defensiewerkplaatsen zoals van de MCW bij het Leopard-gevechtswaardeverbeteringsproject.
Hiervoor bestaan adequate geautomatiseerde bedrijfsbesturingssystemen en werkorderadministraties.
Overige kosten die met een project samenhangen (waaronder kosten voor de overhead)
betreffen apparaatskosten die eveneens separaat in de begroting worden verantwoord.
Deze apparaatskosten worden niet direct aan projecten toegerekend. De toerekening
van overhead is niet eenduidig vast te leggen, omdat op het niveau van defensiestaf
en de krijgsmachtdeelstaven niet standaard met tijdregistratiesystemen wordt
vastgelegd welk deel van hun inspanningen aan specifieke projecten is gekoppeld.
De meerwaarde van detailinzicht in deze kosten, die onder andere worden gemaakt
ten behoeve van het DMP, bij de bepaling van het oordeel over de projectbeheersing
is overigens beperkt, omdat verreweg het grootste deel van de projectkosten
betrekking heeft op activiteiten die lager in de organisatie worden uitgevoerd;– wat compensatie betreft wordt verwezen naar de onderscheiden politieke
verantwoordelijkheden van Defensie en Economische Zaken: het primaat voor
de verwerving ligt bij Defensie, terwijl Economische Zaken eerstverantwoordelijk
is voor de compensatie. De uitvoering van het compensatiebeleid wordt bevorderd
door de nauwe samenwerking op dit vlak waarbij de wederzijdse
informatievoorziening essentieel is. In het Interdepartementale Beleidsonderzoek
(IBO) «Verwerving Defensiematerieel voor de Nederlandse Krijgsmacht»
worden mogelijkheden tot verbetering van de samenwerking geconstateerd. Beide
ministeries werken deze mogelijkheden thans verder uit. In de regeringsreactie
op dit IBO wordt u hierover nader geïnformeerd.Ik verzoek u in te stemmen met deze deelevaluatie.De Staatssecretaris van Defensie,C. van der Knaap 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27830-23.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl