M en O-beleid Vennootschapsbelasting; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26267, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26267 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamSAMENVATTING1 INLEIDING 1.1 Aanleiding onderzoek1.2 Doel- en probleemstelling2 MAATREGELEN TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN MISBRUIK
EN ONEIGENLIJK GEBRUIK 2.1 Inleiding2.2 Bedrijfs- en besturingsfilosofie2.3 Beleidsvoorbereiding2.4 Regelgeving2.5 Voorlichting2.6 Controlebeleid 2.6.1 Inleiding2.6.2 Organisatie controlebeleid2.6.3 Uitvoering controlebeleid2.6.3.1 Aanslagregeling2.6.3.2 Vooroverleg2.6.3.3. Veldtoetsing2.6.4 Kwaliteitscontrole2.7 Sanctiebeleid2.8 Evaluatie2.9 Conclusies3 BESTUURLIJKE INFORMATIEVOORZIENING 3.1 Planning en control3.2 Managementrapportages3.3 Controle bestuurlijke informatie3.4 Doelstellingen en doelbereiking controlebeleid 3.4.1 Algemeen3.4.2 Onderzoek op locatie3.4.3 Beperking boekenonderzoeken zonder resultaat3.4.4 Raking Vennootschapsbelasting3.4.5 Aanvullende doelstellingen Grote Ondernemingen3.4.5.1 Bedrijfsgesprekken bij ondernemingen3.4.5.2 Onderzoeken op basis van commerciële jaarrekeningen3.4.5.3 Aandacht voor de meest risicovolle ondernemingen3.4.5.4 Toetsing van actuele informatie3.5 Conclusies4 EINDCONCLUSIE5 AANBEVELINGEN6 REACTIE STAATSSECRETARIS EN NAWOORD REKENKAMER 6.1 Reactie staatsecretaris6.2 Nawoord Rekenkamer
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26267Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 267M en O-beleid Vennootschapsbelastingnr. 2RAPPORT Inhoudblz.    Samenvatting5   1Inleiding71.1Aanleiding onderzoek7 1.2Doel- en probleemstelling7   2Maatregelen ter voorkoming en bestrijding van misbruik
en oneigenlijk gebruik82.1Inleiding8 2.2Bedrijfs-
en besturingsfilosofie8 2.3Beleidsvoorbereiding8 2.4Regelgeving92.5Voorlichting9 2.6Controlebeleid9 2.6.1Inleiding92.6.2Organisatie controlebeleid10 2.6.3Uitvoering
controlebeleid11 2.6.4Kwaliteitscontrole13 2.7Sanctiebeleid132.8Evaluatie14 2.9Conclusies14   blz.   3Bestuurlijke
informatievoorziening163.1Planning en control163.2Managementrapportages16 3.3Controle bestuurlijke
informatie17 3.4Doelstellingen en doelbereiking controlebeleid173.4.1Algemeen17 3.4.2Onderzoek op locatie183.4.3Beperking boekenonderzoeken zonder resultaat18 3.4.4Raking
Vennootschapsbelasting18 3.4.5Aanvullende doelstellingen
Grote Ondernemingen19 3.5Conclusies20    4Eindconclusie22   5Aanbevelingen23   6Reactie
staatssecretaris en nawoord Rekenkamer256.1Reactie
staatsecretaris25 6.2Nawoord Rekenkamer25   SAMENVATTINGIn 1996 en 1997 onderzocht de Rekenkamer bij de Belastingdienst het beleid
ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de vennootschapsbelasting.De Rekenkamer concludeerde dat de Belastingdienst in beginsel op een samenhangende
wijze vorm en inhoud heeft gegeven aan het M en O- beleid voor de Vennootschapsbelasting.
De Belastingdienst besteedt veel aandacht aan het eigen functioneren en is
alert op mogelijkheden voor verbetering. Zo is bijvoorbeeld nog verbetering
mogelijk in de effectiviteit van het voorlichtingsbeleid.In de praktijk vertoonden de organisatie en de uitvoering van het controlebeleid
vennootschapsbelasting echter nog een aantal tekortkomingen. De kwaliteit
van de aanslagregeling vennootschapsbelasting bood nog ruimte voor verbetering.
Bij 25% van de aangiften bleek dat de gewenste aandacht had ontbroken. Dit
behoeft overigens niet te betekenen dat de aanslag onjuist is opgelegd. Daarnaast
was de interne controle nog onvoldoende systematisch en waren er onvolledigheden
en gebreken in de dossiervorming. De bestuurlijke informatievoorziening over
het controlebeleid vennootschapsbelasting was onvolledig en nog onvoldoende
betrouwbaar vanwege het ontbreken van eenduidige definities en kwaliteitsnormen.De Rekenkamer stelde vast dat als gevolg hiervan nog onvoldoende verantwoording
kon worden afgelegd over het gevoerde klantmanagement en dat een uniforme
en rechtsgelijke klantbehandeling nog onvoldoende was gewaarborgd.De uitvoering en de resultaten van het controlebeleid inzake de vennootschapsbelasting
hadden bij de eenheden Ondernemingen in kwantitatief en kwalitatief opzicht
nog niet het gewenste niveau bereikt. Het Beheersverslag van de Belastingdienst
gaf op dit punt een te rooskleurig beeld.De effectiviteit van het M en O-beleid vennootschapsbelasting kon nog
niet worden beoordeeld. De bestuurlijke informatie gaf nog onvoldoende inzicht
in de mate waarin de strategische doelstellingen worden bereikt. Zo was geen
bestuurlijke informatie beschikbaar over de mate waarin de controlecapaciteit
wordt ingezet op de uit oogpunt van financieel belang en fiscaal risico meest
prioritaire categorie belastingplichtigen. Daarmee ontbrak het inzicht in
het bereiken van een belangrijke strategische doelstelling van de Belastingdienst.De Rekenkamer deed op grond van haar onderzoek een aantal aanbevelingen.
Zo gaf zij de Belastingdienst in overweging om in de verantwoordingsrapportage
informatie te verstrekken over de mate waarin de beschikbare capaciteit van
de Belastingdienst daadwerkelijk wordt besteed aan belastingplichtigen overeenkomstig
hun financieel belang en fiscaal risico. In de tweede plaats beval de Rekenkamer
aan om in de verantwoordingsrapportages inzicht te geven in de kosten en de
opbrengsten van de gevoerde controlestrategie. In de derde plaats beval de
Rekenkamer aan om in de verantwoordingsrapportages en het planning- en controlsysteem
meer informatie te geven over de kwalitatieve aspecten van het controlebeleid.
Tenslotte beval de Rekenkamer aan om binnen de organisatie van de eenheden
meer aandacht te besteden aan de dossiervorming, de interne controle en de
verantwoording over het klantmanagement. Zij gaf in overweging om aan de verdere
ontwikkeling en implementatie van deze instrumenten een tijdpad te koppelen.De staatssecretaris van Financiën schreef in zijn reactie op de rapportage
van de Rekenkamer dat hij zich in hoofdlijnen kon vinden in de aanbevelingen. Tevens maakte hij melding van een aantal reeds ingezette maatregelen
die gefaseerd zullen leiden tot een verdere verbetering van de kwaliteit van
het handelen van de Belastingdienst.De Rekenkamer meent dat de door de staatssecretaris genomen maatregelen
kunnen bijdragen aan een kwaliteitsverbetering. Zij gaat er daarbij van uit
dat de Belastingdienst toeziet op de voortgang van deze maatregelen en inzicht
biedt in de wijze waarop wordt bijgedragen aan het bereiken van de strategische
doelstellingen. 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding onderzoekIn haar rapporten over het Rechtmatigheidsonderzoek 1995 en 1996 gaf de
Rekenkamer aan te streven naar een oordeel over het beleid ter voorkoming
en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik (M en O- beleid) bij de
Belastingdienst. Dat oordeel zou onder meer gebaseerd worden op jaarlijks
onderzoek naar de opzet en werking van het M en O- beleid bij een belastingmiddel.
Zo werd in de rapporten bij de financiële verantwoording 1994 en 1995
aandacht besteed aan het M en O-beleid bij de Kansspelbelasting en de Omzetbelasting.In 1996 en 1997 richtte het Rekenkameronderzoek zich op het M en O- beleid
bij de vennootschapsbelasting. Deze belasting wordt geheven krachtens de Wet
op de vennootschapsbelasting 19691. De opbrengst
vennootschapsbelasting bedroeg in 1997 ruim f 32 miljard. 1.2 Doel- en probleemstellingAlle belastingen die de rijksoverheid heft zijn in beginsel gevoelig voor
misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit is volgens de Rekenkamer met name het
geval wanneer de verplichting om een heffing te betalen en/of de hoogte van
de heffing afhankelijk is van gegevens die door de belanghebbende zelf moeten
worden verstrekt. Bij misbruik is sprake van het achterwege blijven van ontvangsten
in strijd met de wettelijke voorschriften. Bij oneigenlijk gebruik is er sprake
van een derving van een belastingontvangst die in strijd is met het doel en
de strekking van een regeling maar niet met de bewoording ervan.Om misbruik en oneigenlijk gebruik van fiscale wet- en regelgeving te
voorkomen en te bestrijden dient de minister een M en O-beleid te voeren.
De mogelijkheden die de minister heeft zijn echter niet onbeperkt. Zo kunnen
er wettelijke bepalingen zijn die verdergaande controle verhinderen. Maar
het kan ook zijn dat verdergaande controle achterwege blijft omdat deze naar
verwachting meer kost dan het oplevert.De opzet van het M en O beleid dient in de visie van de Rekenkamer de
gehele cyclus van beleidsvoorbereiding, regelgeving, voorlichting, controlebeleid,
sanctiebeleid en evaluatiebeleid te omvatten.De hoofdvraag in het onderzoek luidde: geeft de Belastingdienst bij de
uitvoering van de Wet op de Vennootschapsbelasting in voldoende mate vorm
en inhoud aan het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik?Voor de beantwoording van deze vraag heeft de Rekenkamer uitvoerig aandacht
besteed aan de zogenoemde planning- en controlcyclus van de Belastingdienst.
Voorts heeft zij gebruik gemaakt van door de Belastingdienst verricht evaluatieonderzoek.Het onderzoek werd uitgevoerd bij de doelgroepdirectie Grote Ondernemingen
(DGO), Ondernemingen-Noord (DON) en Ondernemingen-Zuid (DOZ) alsmede bij de
onder deze directies ressorterende uitvoerende eenheden. Daarnaast werd onderzoek
gedaan bij de stafdirectie Planning, Financiën en Control (PFC).De Rekenkamer zond haar bevindingen in juni 1998 voor commentaar naar
de staatssecretaris van Financiën. Deze reageerde in september 1998.
Zijn reactie is op hoofdlijnen verwerkt in hoofdstuk 6 van dit rapport en
voorzien van een nawoord. Waar de reactie haar daartoe aanleiding gaf heeft
de Rekenkamer het rapport aangepast. 2 MAATREGELEN TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN MISBRUIK
EN ONEIGENLIJK GEBRUIK 2.1 InleidingIn mei 1996 presenteerde de staatssecretaris van Financiën een beleidsnota
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal inzake nadere maatregelen ter intensivering
van bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de belasting- en douanewetgeving
1996–2000 (Fraudenota 1996). De Fraudenota is in het Plan van Aanpak
van september 1996 voor de Belastingdienst verder uitgewerkt.Eind januari 1998 heeft de minister van Justitie, mede namens de ministers
en staatssecretarissen van Financiën en Sociale Zaken en Werkgelegenheid
de «Voortgangsrapportage Fraudebestrijding 1997» aan de Tweede
Kamer uitgebracht waarover medio april 1998 in de betrokken vaste commissies
werd gediscussieerd.Het Ministerie van Financiën heeft ten behoeve van de Rekenkamer,
in mei 1996 een Leidraad uitgebracht waarin een relatie wordt gelegd tussen
het M en O-beleid van de Belastingdienst en het in paragraaf 1.2 genoemde
onderzoekskader van de Rekenkamer.In het onderzoek van de Rekenkamer lag de nadruk op het controlebeleid
omdat daarmee inzicht wordt verkregen in de werking van het gevoerde M en
O-beleid. 2.2 Bedrijfs- en besturingsfilosofieDe bedrijfsfilosofie van de Belastingdienst is in het Bedrijfsplan als
volgt verwoord: «de Belastingdienst voert de wet- en regelgeving die
hem is opgedragen zo doeltreffend en doelmatig mogelijk uit en streeft in
zijn handelen naar handhaving van rechtmatigheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.
Dienstverlening aan en respect voor het publiek zijn aan het handelen onlosmakelijk
verbonden».In aansluiting op deze filosofie heeft de Belastingdienst als strategische
doelstelling geformuleerd het bevorderen van de zogenaamde compliance: «het onderhouden en versterken van de bereidheid van belastingplichtigen
tot nakoming van wettelijke verplichtingen». Deze doelstelling tracht
de Belastingdienst te bereiken door een dienstverlenende attitude en een doelgroepgerichte
aanpak. Daarnaast streeft zij naar een integrale klantgerichte aanpak en werken
in de actualiteit.De Belastingdienst voert geen apart M en O-beleid per belastingmiddel.
Het beleid ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik
is een integraal onderdeel van de primaire bedrijfsprocessen.In de paragrafen 2.3 t/m 2.8 wordt aan de hand van het onderzoekskader
van de Rekenkamer ingegaan op de opzet van het M en O-beleid van de Belastingdienst.
Voor het verkrijgen van inzicht in de werking van dit beleid spitste het onderzoek
van de Rekenkamer zich toe op de vennootschapsbelasting. 2.3 BeleidsvoorbereidingDe staatssecretaris van Financiën is politiek verantwoordelijk voor
de totstandkoming van de fiscale-wet en regelgeving, de vaststelling van het
fiscale beleid en de uitvoering daarvan door de Belastingdienst. Op ambtelijk
niveau is het Directoraat-Generaal Fiscale Zaken (DGFZ) primair verantwoordelijk
voor de voorbereiding en redactie van de fiscale wet- en regelgeving, terwijl
het Directoraat-Generaal der Belastingen (DGBEL) verantwoordelijk is voor
de uitvoering van de belastingwetgeving en van het fiscale beleid door de
Belastingdienst. Dit betekent dat bij de totstandkoming van fiscale
wet- en regelgeving ten aanzien van de M en O-aspec- ten de Belastingdienst
een adviserende rol heeft. Een uitzondering hierop vormen de aanschrijvingen
namens de minister en staatssecretaris.De Rekenkamer hanteert als norm dat in de fase van beleidsvoorbereiding
expliciet aandacht wordt besteed aan de regelgeving, de voorlichting, het
controlebeleid en het sanctiebeleid. Zij stelde vast dat in het Handboek Advisering
en Implementatie Wetgeving van juni 1997 aan deze onderwerpen aandacht wordt
besteed. Naar de mening van de Rekenkamer biedt dit handboek daarmee een goede
basis voor het implementatietraject van nieuwe wetgeving. Gelet op de invoeringsdatum
van genoemd Handboek heeft de Rekenkamer in het kader van dit onderzoek niet
onderzocht in welke mate de gestelde richtlijnen in de praktijk ook daadwerkelijk
worden gevolgd. 2.4 RegelgevingDe Rekenkamer hanteert als norm dat het ministerie in het kader van het
M en O-beleid dient te beschikken over een actueel overzicht van de M en
O-gevoelige regelingen.Zij stelde vast dat de Belastingdienst de M en O risico's op het terrein
van de vennootschapsbelasting in kaart heeft gebracht. Deze inventarisatie
wordt periodiek geactualiseerd. 2.5 VoorlichtingDe Rekenkamer acht de preventieve werking van voorlichting vooral van
belang voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik. Een actieve
voorlichting is noodzakelijk voor het creëren van de juiste kennis, houding
en gedrag bij de burger, hetgeen bijdraagt aan het realiseren van de beleidsdoelen
van wetten of regelingen.De Belastingdienst laat elk jaar door een extern onderzoeksbureau het
beeld toetsen dat belastingplichtigen en fiscale dienstverleners hebben ten
aanzien van uitvoering van fiscale wet- en regelgeving. Dit onderzoek staat
bekend als de Fiscale Monitor. Op grond van dit onderzoek scoorde de Belastingdienst
zowel in 1996 als in 1997 een ruime voldoende voor het «algemeen functioneren».Volgens de Fiscale Monitor 1996 beoordeelden echter «nogal wat»
fiscale dienstverleners de afhandeling van bezwaar en beroep als onduidelijk
(16%), traag (49%) en onvoldoende gemotiveerd (33%). In de Fiscale Monitor
1997 werd op dit punt niet meer gerapporteerd waardoor niet kon worden vastgesteld
of er inmiddels verbetering was opgetreden. 2.6 Controlebeleid 2.6.1 InleidingDe Rekenkamer definieert het controlebeleid als het beleid dat zich richt
op de toetsing van gegevens die door de belanghebbenden worden verstrekt.
Controle kan plaatsvinden bij ontvangst van de gegevens en/of achteraf. In
dat kader is het ministerie verantwoordelijk voor het bepalen en uitvoeren
van het controlebeleid waarbij onder meer aandacht wordt besteed aan planning,
selectie van objecten en reikwijdte en diepgang van de controle.De Belastingdienst stelt zich op het standpunt dat het niet mogelijk is
om door toetsing alle onregelmatigheden te ontdekken en te corrigeren. Een
dergelijke 100%-filosofie is volgens haar niet realistisch omdat er aan de
controle grenzen zijn gesteld van maatschappelijke, economische en vaktechnische
aard. Ter bewaking van de maatschappelijke grenzen stelt de Belastingdienst
als eis dat het controleproces transparant moet zijn en dat gedurende het
gehele traject inzicht moet kunnen worden verschaft in de gebruikte gegevens,
de motiveringen en de genomen beslissingen over de aanpak, de planning en
de uitvoering van de werkzaamheden.Gelet op de hiervoor genoemde grenzen streeft de Belastingdienst er naar
om de meeste aandacht te geven aan cliënten met een groot financieel
belang en/of fiscaal risico. Daarnaast wordt er naar gestreefd alle belastingmiddelen
zo mogelijk tegelijk en in onderlinge samenhang te controleren. 2.6.2 Organisatie controlebeleidDe Belastingdienst heeft voor de kwaliteit van de klantbehandeling de
volgende maatregelen getroffen.Op het terrein van de rechtshandhaving zijn de kaders voor voor de klantbehandeling
vastgelegd in het Rechtshandhavingsmodel voor Ondernemingen (RMO). Kern van
het RMO is het afstemmen van de behandeling op het financiële belang
en het fiscale risico. Belastingplichtigen worden daartoe ingedeeld naar verschillende
aandachtscategorieën. Een belangrijk instrument hierbij zijn de segmentbehandelplannen
(per branche). De invoering van deze plannen is nog in ontwikkeling. Voor
1999 wordt een aantal van deze plannen (verplicht) gebruikt.In maart 1997 werd bij de DON en de DOZ de organisatie van de klantbehandeling
doorgelicht. Uit het onderzoek bleek dat:• ongeveer 40% van de eenheden tevreden was over de door hen zelf
gekozen en gehanteerde systematiek voor de toedeling van het werk aan de klantmanagers;• bij iets minder dan de helft van alle eenheden in alle teams door
de klantmanager, in overleg met de teamleider, een werkplan was opgesteld;• slechts 18% van de eenheden tevreden was over het nut van deze
plannen;• bijna alle eenheden een eigen model hanteren voor het vastleggen
van de taken en bevoegdheden. Bij diverse eenheden werden bevoegdhedenmatrices
aangetroffen die niet waren geactualiseerd of in de praktijk niet gehanteerd
werden.Met ingang van 1998 wordt voor elke belastingplichtige op basis van aandachtscategorie,
segmentbehandelplan en specifieke signalen en risico's een behandelaanpak
vastgesteld. Het Informatiesysteem Klantbehandeling (IKB) vervult hierbij
een ondersteunende rol.Op het terrein van de rechtstoepassing wordt de klantbehandeling fiscaal
technisch ondersteund door vaktechnische coördinatoren op de eenheden
en de landelijke portefeuillehouder. Daarnaast zijn er recentelijk voor een
aantal onderwerpen kennisgroepen ingesteld.De Rekenkamer stelde vast dat de organisatie van de klantbehandeling nog
niet volledig is uitgekristalliseerd en sterk verschilt per eenheid. De Belastingdienst
implementeert momenteel verbeteringen op dit punt op basis van de bij de eenheden
vastgestelde «best practice».De Rekenkamer stelde voorts vast dat de introductie van de segmentbehandelplannen
niet volgens plan verloopt aangezien nog niet alle plannen in 1999 (verplicht)
kunnen worden gehanteerd. Op grond van haar dossieronderzoek constateerde
de Rekenkamer dat bij de eenheden Ondernemingen bij de klantbehandeling in
60% van de gevallen niet aantoonbaar gebruik was gemaakt van een (concept)
segmentbehandelplan. Bij de eenheden Grote Ondernemingen bleek daarentegen
dit in hoge mate wel het geval te zijn. 2.6.3 Uitvoering controlebeleidDe Belastingdienst onderscheidt bij de uitvoering van haar controlebeleid
de volgende vormen van klantbehandeling: geautomatiseerde afdoening, aanslagregeling,
veldtoetsing en overig onderzoek.Voor de geautomatiseerde en/of administratieve afdoening zijn voor de
vennootschapsbelasting landelijk uniforme selectiecriteria vastgesteld die
jaarlijks worden geëvalueerd.Voor de aangiften die niet geautomatiseerd en/of administratief worden
afgedaan beslist de klantmanager op grond van het klantbehandelplan of een
aangifte voor aanslagregeling of veldtoetsing in aanmerking dient te komen.Onder aanslagregeling wordt een breed scala aan activiteiten begrepen
zoals: voorlichting, vooroverleg, administratieve controle, overleg over voorgenomen
correcties en contacten naar aanleiding van verwerking van contra-informatie.Onder veldtoetsing wordt verstaan het doen van boekenonderzoek en het
afleggen van bedrijfsbezoek.Daarnaast worden overige soorten onderzoek onderscheiden zoals strafrechtelijk
onderzoek en onderzoek van geautomatiseerde bestanden van belastingplichtigen. 2.6.3.1 AanslagregelingDe aanslagregeling houdt in dat de klantmanager de aangiften beoordeelt
op aannemelijkheid van de gepresenteerde feiten en nagaat of hieruit de juiste
fiscaal-technische conclusies zijn getrokken en de elementen van de aanslag
vaststelt.In 1996 onderzocht de Belastingdienst de kwaliteit van de aanslagregeling
vennootschapsbelasting.Uit het onderzoek bleek dat bij één op de vier aangiften
(op onderdelen) de kwaliteit van de aanslagregeling nog ruimte voor verbetering
biedt. De geconstateerde tekortkomingen betroffen voor een groot deel de organisatie
van het proces aanslagregeling Vennootschapsbelasting. Deze tekortkomingen
betekenen overigens niet dat daarmee ook sprake was van een onjuiste aanslagoplegging.Daarnaast bleek uit het hiervoor genoemde onderzoek dat:• de eenheden een grote variëteit aan selectiemethoden hanteerden;• de wijze van aanslagregeling bij de eenheden Ondernemingen per
team verschilde;• de eenheden Ondernemingen niet beschikten over een (vastgelegde)
systematiek voor de controle achteraf van het proces van aanslagregeling;• bij de meeste eenheden Grote Ondernemingen een kwaliteitssysteem
voor de aanslagregeling beschikbaar was maar de inhoud hiervan onderling sterk
verschilde;• het gros van de onderwerpen in de VPB-aangiften zich afspeelde
in de winstsfeer en betrekking had op niet specifieke fiscaal-technische thematiek.Volgens de voorschriften van de Belastingdienst dient naar aanleiding
van de aanslagregeling een verslag van heffing te worden opgemaakt, waarin
de overwegingen, conclusies en nadere acties worden opgenomen. Tijdens het
dossieronderzoek van de Rekenkamer bleek dat de eenheden Ondernemingen nagenoeg
geen verslagen van de heffing beschikbaar konden stellen. Bij de eenheden
Grote Ondernemingen daarentegen was in ruim 80% van de gevallen een dergelijk
verslag beschikbaar. 2.6.3.2 VooroverlegIn een toenemend aantal gevallen vindt er vooroverleg plaats tussen de
fiscus en de belastingplichtige en/of zijn adviseur. Dit leidt tot een standpuntbepaling
van de fiscus die vooraf gaat aan, danwel vooruitloopt op de aanslagregeling.In het Handboek Doelgroepmanagement van 1994 zijn inhoudelijke en procedurele
aanwijzingen gegeven voor het vooroverleg.De Rekenkamer stelde op grond van een in 1996 door de IAB uitgevoerd onderzoek
vast dat op geen van de onderzochte eenheden registratie plaatsvond op basis
van de aanwijzingen in het hiervoor genoemde handboek. Naar aanleiding van
dit onderzoek werden er bij de DGO nadere afspraken gemaakt over definities
en vastleggingen van het vooroverleg. De Rekenkamer stelde vast dat in de kwartaalrapportages van de DGO wordt
gerapporteerd over het aantal vooroverleggen en het daarmee gemoeide financieel
belang. Voor de Belastingdienst als geheel bestaat er echter geen inzicht
in de aard en de omvang van de afspraken die in het kader van het vooroverleg
met de belastingplichtigen werden gemaakt.Naast het hiervoor omschreven vooroverleg kunnen nog ruling afspraken
worden onderscheiden. Dit is een bijzondere vorm van vooroverleg waarbij de
Belastingdienst vooraf bindende toezeggingen doet aan belastingplichtige ondernemingen.
In 1996 onderzocht de IAB op welke wijze de besturing en beheersing van de
rulingpraktijk kon worden verbeterd. Naar aanleiding van dit onderzoek heeft
de divisieraad in 1997 besloten tot een aantal organisatorische maatregelen.
Deze betroffen onder andere het opstellen van een standaard aanpak voor de
klantbehandeling en het opnieuw vaststellen van de formatie. 2.6.3.3. VeldtoetsingVeldtoetsing wordt gedefinieerd als een administratief onderzoek naar
de aanvaardbaarheid van de belastingaangifte. Het is een vorm van repressief
toezicht op de belastingplichtige.De opzet van het controleproces is vastgelegd in het Handboek Controle
(1996). De (minimum) normen en eisen met betrekking tot de inhoudelijk fiscaaltechnische
kwaliteit van de producten van de DON en de DOZ zijn vastgelegd in het rapport
«Vaktechnische kwaliteit II» van 1995.In februari 1997 brachten de vakgroepcoördinatoren controle van de
onder de DON en DOZ ressorterende eenheden Ondernemingen een rapport uit over
de naleving van de procedures en voorschriften. De gesignaleerde tekortkomingen
betroffen met name de naleving van de procedures en voorschriften inzake de
controleopdracht, de aankondiging van het onderzoek en de controleprogramma's.
In slechts 42% van de gevallen was er een controleprogramma beschikbaar terwijl
slechts in 24% van de gevallen uit het controledossier of controlerapport
kon worden opgemaakt dat interne controle daadwerkelijk had plaatsgevonden. Gelijkluidende conclusies kwamen naar voren in een in 1996 uitgevoerd
onderzoek van de Belastingdienst naar de kwaliteitsborging van de controle
bij DGO. De kwaliteit van de dossiervorming bleek in het algemeen slecht en
de relatie tussen aanpak, bevindingen en conclusies kon meestal niet of nauwelijks
gelegd worden. De Belastingdienst zal in 1998 een vervolgonderzoek uitvoeren naar de
naleving van de procedures en voorschriften op het terrein van de controle. 2.6.4 KwaliteitscontroleDe teamleider van een eenheid van de Belastingdienst is verantwoordelijk
voor de voortgang en de kwaliteit van de uitvoering van het heffings- en controleproces.
De planning- en controlcyclus en de systematiek van kwaliteitsborging zijn
daarbij belangrijke instrumenten.Een in 1996 door de Belastingdienst verricht onderzoek naar de kwaliteitsborging
van de controle bij DGO toonde aan dat de kwaliteit van het controleproces
in te geringe mate werd getoetst. Vastgesteld werd dat de eenheden op papier
een goede reviewstructuur hadden ontwikkeld en er voldoende afspraken waren
gemaakt zijn over de beoordeling van de kwaliteit van het controleproces door
of namens de teamleider en het hoofd van de eenheid. In de praktijk werden
deze afspraken echter slechts in beperkte mate nagekomen. Daarnaast bleek
dat er maar heel weinig zichtbare vastleggingen van de betrokkenheid door
of namens de teamleiders bij het controleproces aanwezig waren.Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek van DGO besloot de
Belastingdienst voortaan ieder jaar een dergelijk onderzoek te laten uitvoeren.Bij de eenheden Ondernemingen stelde de Belastingdienst op grond van een
in 1996 verricht onderzoek naar de kwaliteit van de aanslagregeling vennootschapsbelasting
vast dat verslaglegging veelal ontbreekt waardoor beoordeling van de kwaliteit
van de aanslagregeling wordt bemoeilijkt.Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de Belastingdienst een aantal
maatregelen ter verbetering getroffen. In 1998 is een vervolgonderzoek naar
de kwaliteit van de aanslagregeling vennootschapsbelasting gepland. 2.7 SanctiebeleidEen adequaat sanctiebeleid dat aansluit op de regelgeving is van belang
om te kunnen reageren op geconstateerd misbruik. De Rekenkamer gaat er daarbij
van uit dat tenminste het behaalde voordeel wordt weggenomen, dat wil zeggen
dat teveel uitbetaalde bedragen worden teruggevorderd of ten onrechte gederfde
ontvangsten worden nageheven.Het sanctiebeleid is wettelijk vastgelegd in de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen
(AWR) en nader uitgewerkt in de Leidraad Administratieve Boeten.Het sanctiebeleid in de zin van strafrechtelijke vervolging valt buiten
de bevoegdheid van de Belastingdienst. De opsporing van fiscale delicten wordt,
in overleg met het openbaar ministerie, door de FIOD uitgevoerd. Voor de beheersing
van het opsporingsproces zijn richtlijnen opgesteld voor de aanmelding, transactie
en vervolging van zaken (ATV richtlijnen).In mei 1996 heeft de IAB over de ATV-richtlijnen een evaluatierapport
uitgebracht naar aanleiding waarvan de Staatssecretaris in juni 1996 een evaluatienota
aan de Tweede Kamer deed toekomen. In de nota werd onder meer voorgesteld
om de procedure van het selectieoverleg meer te stroomlijnen en de prioriteitscriteria
verder te verfijnen.Het formuleren van de bestuurlijke sancties is volgens de Belastingdienst
dusdanig verweven met het voorbereiden en het uitvoeren van het algemene beleid
en het controlebeleid in het bijzonder dat het niet als zodanig apart is georganiseerd.
Ter waarborging van de landelijke eenheid van het boetebeleid
heeft de staatssecretaris beleidsregels vastgelegd in het Besluit bestuurlijke
Boeten Belastingdienst 1998. Gelet op de recente invoeringsdatum heeft de
Rekenkamer de uitvoering van het boetebeleid niet nader onderzocht. 2.8 EvaluatieDe Rekenkamer acht het van belang dat zowel bestaande als nieuwe regelgeving
wordt geëvalueerd. Uit de evaluatie kan blijken of zich door ontoereikende
controlemogelijkheden misbruik en oneigenlijk gebruik voordoet op een zodanige
schaal dat beleidsdoelstellingen niet voldoende worden gerealiseerd.De Belastingdienst heeft voor de uitvoering van en de rapportering over
evaluatieonderzoek een standaard model ontwikkeld dat is opgenomen in het
Handboek Advisering en Implementatie Wetgeving van juni 1997. In dit handboek
wordt onderscheid gemaakt naar:• onderzoek naar de effecten en doelbereiking van weten regelgeving;• signaaltoetsen die betrekking hebben op kleinere onderdelen van
het recht waarbij inmiddels opgetreden tekortkomingen in de handhaving, uitvoeringsproblemen
of ontwikkelingen in de rechtstoepassing onder de aandacht van de wetgever
moeten worden gebracht;• nacalculatie van de uitvoeringskosten met als doel het verbeteren
van de ramingstechnieken.De beleidsevaluaties worden gecoördineerd door de directie PFC die
ook zelf verantwoordelijk is voor de opdrachtverlening tot uitvoering van
onderzoeken en doorlichtingen. Daarnaast zijn alle organisatie-onderdelen
verantwoordelijk voor het periodiek onderzoeken van activiteiten. 2.9 ConclusiesBij de beleidsvoorbereiding, de regelgeving, de voorlichting, het controlebeleid,
het sanctiebeleid en de beleidsevaluatie is de vereiste aandacht voor de M
en O-gevoeligheid van de Vennootschapsbelasting gewaarborgd.De Belastingdienst voert een omvangrijk voorlichtingsprogramma uit en
schenkt veel aandacht aan de effectiviteit van het voorlichtingsbeleid. De
effectiviteit kan echter op diverse onderdelen nog verder worden verbeterd.De organisatie en de uitvoering van het controlebeleid vennootschapsbelasting
vertoonde een aantal tekortkomingen.De kwaliteit van de aanslagregeling vennootschapsbelasting bood nog ruimte
voor verbetering. Bij 25% van de aangiften bleek dat de gewenste aandacht
heeft ontbroken. Dit betekende overigens niet dat daarmee ook sprake was van
een onjuiste aanslagoplegging.Door het ontbreken van een systematiek van interne controle en een gebrekkige
en onvolledige dossiervorming kon er nog onvoldoende verantwoording worden
afgelegd over het gevoerde klantmanagement. Hierdoor was ook nog niet voldaan
aan de door de Belastingdienst noodzakelijk geachte voorwaarden voor de kwaliteitsborging
van het controlebeleid.Daarnaast concludeerde de Rekenkamer dat een uniforme en rechtsgelijke
klantbehandeling nog onvoldoende was gewaarborgd.Om de eenheid in het sanctiebeleid te waarborgen, heeft de staatssecretaris
onlangs (1-1-1998) beleidsregels vastgelegd in het Besluit Bestuurlijke
Boeten Belastingdienst. De Rekenkamer heeft de werking hiervan gelet op de
recente invoeringsdatum niet vastgesteld.Voor de evaluatie van het beleid is voorzien in een auditstructuur. Dit
houdt in dat de Belastingdienst permanent een uitgebreid programma van evaluatieonderzoek
uitvoert. De door de Rekenkamer geraadpleegde evaluatieonderzoeken van de
Belastingdienst voldeden aan de eisen die zij aan dergelijke onderzoeken stelt. 3 BESTUURLIJKE INFORMATIEVOORZIENING 3.1 Planning en controlOp basis van het bedrijfsplan en de bijbehorende sectorplannen en beleidsplannen
stellen de doelgroepdirecties en eenheden hun jaarplan op, waarbij zij nader
uitwerking geven aan het beleid voor de specifieke doelgroepen (ondernemers,
particulieren, douane) of taakgebieden. De op het jaarplan gebaseerde managementafspraken
tussen twee opeenvolgende managementniveaus worden bovendien vastgelegd via
een systeem van contractmanagement.De directie PFC fungeert als concerncontroller voor de bedrijfsvoering
van de Belastingdienst. Deze directie is belast met het bewaken van de realisatie
van de in de managementcontracten opgenomen doelstellingen. Op basis hiervan
rapporteert de directie PFC maandelijks aan de leiding van de Belastingdienst
over de stand van zaken inzake de productie en de belastingopbrengsten. Daarnaast
wordt op basis van de kwartaalrapportages van de doelgroepdirecties een samenvattend
kwartaalrapport opgesteld, voorzien van een toelichting op de realisatiecijfers
in termen van verklaringen en zorgpunten. Tenslotte stelt de directie PFC
jaarlijks het Beheersverslag van de Belastingdienst op. 3.2 ManagementrapportagesDe eenheden verstrekken in de maandrapporten informatie over de realisatie
van de in de managementcontracten vastgelegde doelstellingen. Daarnaast leggen
de eenheden, en ook de doelgroepdirecties, meer uitgebreid verantwoording
af in de kwartaalrapportages.Met ingang van 1997 maakt de managementverklaring onderdeel uit van de
kwartaalrapportage. Deze verklaring heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage.De Rekenkamer onderzocht de maand en kwartaalrapportages van de eenheden.In de eerste plaats stelde de Rekenkamer vast dat er voor de verantwoordingsinformatie
van de eenheden geen uniforme eisen zijn gesteld aan de vorm, omvang en diepgang
van de kwartaalrapportages van de eenheden. De rapportages verschilden op
het punt van de bestuurlijke informatie nog sterk in kwantiteit en kwaliteit.
De managementverklaringen bleven in veel gevallen nog beperkt tot een weergave
van de stand van zaken. Veelal ontbrak nog informatie over de wijze waarop
en in welk tempo (eventuele) achterstanden op de planning worden ingehaald
en welke keuze daarbij worden gemaakt.In de tweede plaats constateerde de Rekenkamer dat de verantwoordingsrapportages
nog geen inzicht boden in de mate waarin de (controle-) capaciteit daadwerkelijk
wordt ingezet op de – uit oogpunt van financieel belang en fiscaal risico –
meest prioritaire zaken.In de derde plaats stelde de Rekenkamer vast dat een tijdige informatieverstrekking
voor vrij veel eenheden nog een probleem was en dat terugkoppeling door PFC
over de juistheid van de tabellen en de cijfermatige informatie dikwijls noodzakelijk
was.Ten slotte stelde de Rekenkamer vast dat zowel in de kwartaalrapportages
van de doelgroepdirecties als in die van de Belastingdienst als geheel geen
managementinformatie werd verstrekt over de correctieresultaten vennootschapsbelasting
die voorvloeien uit de kantoortoetsing en de veldtoetsing.De kwartaalrapportages van de doelgroepdirecties worden beoordeeld door
de centrale directie PFC. Ieder kwartaal vindt overleg plaats met de doelgroepdirecties
waarvan de resultaten worden vastgelegd. De Directieraad van de belastingdienst was van mening dat de bestuurlijke
informatie nog onvoldoende inzicht biedt in de realisatie van de strategische
doelstellingen. Naar aanleiding hiervan is het project Bestuurlijke Informatie
Klantbehandeling gestart. Dit project heeft tot doel het inzicht in de effectiviteit
van de klantbehandeling te vergroten. De beoogde effecten zijn:• vervroegen kasopbrengst («boter bij de vis»);• realiseren van de geraamde belastingopbrengsten;• het versnellen van het bieden van rechtszekerheid;• het verhogen van de rechtsgelijkheid;• het verhogen van de kwaliteit in de zin van een juiste inhoudelijke
behandeling;• het verhogen van de acceptatiegraad en het verbeteren van het imago
van de Belastingdienst.Daarnaast wordt via het project MIRABEL (Managementinformatie- en rapportage
Belastingdienst) gewerkt aan het verbeteren van de bestuurlijke informatie
van de Belastingdienst. Het oogmerk is die informatie beter te doen aansluiten
op de belangrijkste strategische doelstellingen. 3.3 Controle bestuurlijke informatieDe IAB voert jaarlijks accountantscontrole uit op de financiële verantwoording
van de Belastingdienst en de accountantsverklaring wordt opgenomen in het
Beheersverslag.In dat kader vinden controles op de productiecijfers vanuit de centrale
geautomatiseerde systemen in Apeldoorn plaats.Voorts verricht de IAB ook specifiek onderzoek op het gebied van bestuurlijke
informatie in opdracht van de leiding van de Belastingdienst of van een doelgroepdirectie.In 1996 onderzocht de IAB de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatie
over de veldtoetsingen van de onder de DON ressorterende eenheden. De hoofdconclusie
was dat de informatie voldoende betrouwbaar was maar dat voor een betere vergelijking
van de eenheden onderling een verdere aanscherping van de definitie van de
veldtoets gewenst is. Daarnaast concludeerde de IAB dat er nauwelijks zichtbare
controle werd uitgevoerd op de totstandkoming van de kwartaalrapportages.De Staatssecretaris van Financiën heeft inmiddels in een brief aan
de Tweede Kamer van mei 1997 het begrip veldtoets nader gedefinieerd. De IAB
zal in de toekomst het kwaliteitsonderzoek naar de betrouwbaarheid van de
bestuurlijke informatie in de reguliere controleprogramma's opnemen. 3.4 Doelstellingen en doelbereiking controlebeleid 3.4.1 AlgemeenIn het Bedrijfsplan 1998–2002 heeft de Belastingdienst de volgende
doelstellingen voor het controlebeleid geformuleerd:• een verhoging van de zichtbare aanwezigheid van de Belastingdienst
op locatie bij de klant met tevens meer ingebouwde kwaliteitsgaranties;• meer materiële onderzoeken (oordeel over de betrouwbaarheid
van de administraties van de ondernemingen);• voldoende aandacht voor de vennootschapsbelasting;• minder nihil-controles (boekenonderzoeken die niet tot correctie
leiden) ter intensivering van de controle. De Rekenkamer onderzocht op basis van de verantwoordingsrapportages over
1996 en 1997 in welke mate deze operationele doelstellingen werden bereikt.
Daarbij heeft zij zich geen oordeel gevormd over de mate waarin deze doelstellingen
op zich effectief bijdragen aan het M en O-beleid. 3.4.2 Onderzoek op locatieVoor 1996 was als doel geformuleerd dat behandelmedewerkers gemiddeld
ten minste 35 % van hun directe tijd op locatie bij de klant dienden te besteden.
Deze doelstelling bleek over het geheel genomen, gerealiseerd.Voor 1997 is de landelijke doelstelling verhoogd tot 37% voor de DON en
de DOZ en 40% voor DGO. Uit de managementrapportage 1997 bleek dat alleen
bij de DOZ de doelstelling over 1997 niet werd gerealiseerd. Dit hing mede
samen met de uitstroom van behandelmedewerkers.Voorts werd geconstateerd dat door DGO een andere definitie van «tijd
op locatie» werd gehanteerd.Inmiddels is binnen DGO een werkgroep ingesteld voor het ontwerpen van
een nieuwe indicator en normering voor 1998 en volgende jaren. 3.4.3 Beperking boekenonderzoeken zonder resultaatZowel voor 1996 als voor 1997 was als doel geformuleerd om het aantal
boekenonderzoeken zonder resultaat (nihil score) te beperken tot maximaal
40%.In 1996 bedroeg de nihilscore voor de gehele Belastingdienst gemiddeld
46%. Deze score vormde weliswaar een verbetering ten opzichte van 1995 (gemiddeld
71%) maar het doel was hiermee nog niet bereikt. Kanttekening bij de cijfers
over 1996 is dat in dat jaar de doelgroepdirecties verschillende definities
hanteerden voor het begrip «boekenonderzoek zonder resultaat».
De cijfers van deze directies gaven een rooskleuriger beeld dan de cijfers
die de centrale directie PFC hanteerde. Naar aanleiding hiervan is door de
directie PFC een nieuwe definitie geformuleerd.In 1997 bedroeg de nihilscore gemiddeld 43%. Daarmee was de landelijke
doelstelling bijna gerealiseerd. Volgens de managementrapportage over 1997
van de directie PFC was het hiervoor genoemde definitieprobleem opgelost. 3.4.4 Raking VennootschapsbelastingDe eenheden van DGO genereren ongeveer 75% van de totale opbrengst aan
vennootschapsbelasting.Voor DGO was in 1997 als doel gesteld dat 57% van de boekenonderzoeken
(totaal 2000) betrekking dient te hebben op de vennootschapsbelasting (raking
VPB). In 1996 bedroeg de raking VPB 53%.De Rekenkamer stelde vast dat informatie over de raking VPB met ingang
van 1997 bij DGO niet meer centraal beschikbaar is. Dit is opmerkelijk aangezien
deze doelstelling was opgenomen in het managementcontract van DGO met de eenheden
Grote Ondernemingen.De eenheden van de DON en de DOZ genereren ongeveer 25% van de totale
opbrengst aan vennootschapsbelasting.Voor 1997 was voor de DON en de DOZ als doel gesteld dat bij tenminste
20% van alle materiële onderzoeken (totaal DON en DOZ: 113 000)
de vennootschapsbelasting moet worden betrokken. Blijkens de jaarverslagen
1997 van de DON en de DOZ had 13,7% respectievelijk 11% van de ingestelde
boekenonderzoeken betrekking op de vennootschapsbelasting. De Belastingdienst heeft in 1997 bij de DON en de DOZ onderzoek verricht
naar het realiteitsgehalte van de doelstelling raking-VPB. Naar aanleiding
hiervan werd in oktober 1997 de interne nota «VPB-raking in perspectief»
uitgebracht. Het onderzoek leidde tot de conclusies dat:• de norm van 20% in verhouding tot de andere middelen te hoog is
waardoor onevenwichtigheid ontstaat bij de andere middelen. Differentiatie
van de doelstelling naar de specifieke O eenheden werd gewenst geacht;• het VPB-bestand op de eenheden voldoende zuiver is;• de feitelijke VPB controles maar ten dele voldoen aan de intentie
van de ingezette controlestrategie, te weten meer materiële VPB controles;• de doelstelling van de VPB raking niet helder is waardoor de definitie
van VPB-controle wordt opgerekt en een behoorlijk aantal onderzoeken feitelijk
niet voldoet aan de term materialiteit in de zin van juistheid van kosten
en/of volledigheid van opbrengsten;• het correctiepercentage van 25% ver achter blijft op het gestelde
doel van 60%;• de dossiervorming, rapportage en codering in systemen te wensen
over laat;• de raking VPB bij de DON en de DOZ, rekening houdend met uniforme
definities, ongeveer 9% bedroeg.Op grond van een analyse bij drie eenheden constateerde de Belastingdienst
in het hiervoor genoemde onderzoek dat in de eerste helft van 1997 (200 vpb-aangiften)
in 60% van de gevallen de controles betrekking hadden op de belastingplichtigen
uit de minst risicovolle aandachtscategorie, wat niet overeenkomt met de doelstelling
dat met name risicovolle posten moeten worden onderzocht.Naar aanleiding van het onderzoek heeft de Belastingdienst besloten om
de oorspronkelijke doelstelling raking VPB voor de DON en de DOZ met ingang
van 1998 voorlopig te verlagen van 20% tot 12%. Als voorwaarde is daarbij
gesteld dat de boekenonderzoeken vennootschapsbelasting in 60% van de gevallen
tot een correctie dienen te leiden.De Rekenkamer stelde op grond van het voorgaande vast dat de bestuurlijke
informatievoorziening over de raking VPB geen goed inzicht bood in de uitvoering
van het controlebeleid op het terrein van de vennootschapsbelasting. De betrouwbaarheid
van de bestuurlijke informatievoorziening op dit punt was onvoldoende vanwege
het ontbreken van eenduidige definities en kwaliteitsnormen. Op grond van
de evaluatieonderzoeken van de Belastingdienst zelf moest eveneens worden
vastgesteld dat de controle van de vennootschapsbelasting in kwantitatief
en in kwalitatief opzicht nog niet het gewenste niveau had bereikt.De Belastingdienst legt in het Beheersverslag extern verantwoording af
over onder andere de raking VPB. In dit verslag wordt de realisatie van de
doelstelling raking VPB niet verbijzonderd naar de DON, DOZ en DGO. De Belastingdienst
hanteerde in het Beheersverslag 1997 een landelijke doelstelling van 12% en
concludeerde dat deze doelstelling werd gerealiseerd (14,7%). In het verslag
werd echter geen melding gemaakt van het feit dat de oorspronkelijke doelstelling
van 20% was verlaagd naar 12%.Gelet op de hiervoor genoemde bevindingen achtte de Rekenkamer de voorstelling
van zaken in het Beheersverslag op dit punt te rooskleurig. 3.4.5 Aanvullende doelstellingen Grote OndernemingenDe Belastingdienst heeft voor DGO een aantal specifieke operationele doelstellingen
geformuleerd vanwege de bijzondere plaats die de eenheden Grote
Ondernemingen innemen gezien de aard, de omvang en het financieel belang van
het klantenpakket. 3.4.5.1 Bedrijfsgesprekken bij ondernemingenVoor 1996 gold als doelstelling dat bij 3750 ondernemingen waar geen controle
plaatsvindt (50%), in elk geval een bedrijfsgesprek op locatie wordt gevoerd.
De realisatie in 1996 bleef met 3046 gesprekken (41%) achter op de doelstelling.In 1997 werden er 3381 bedrijfsgesprekken gevoerd waarmee het gestelde
doel (3500) nagenoeg werd bereikt. 3.4.5.2 Onderzoeken op basis van commerciële jaarrekeningenIn 1996 werd bij de eenheden Grote Ondernemingen ervaring opgedaan met
controles naar aanleiding van signalen uit commerciële jaarrekeningen.
Er werd naar gestreefd om bij wijze van proef 300 controle-onderzoeken uit
te voeren. In dat jaar werden 112 van deze controles afgerond en 291 opgestart.Voor 1997 werd de doelstelling van 300 controles gehandhaafd. Er werden
uiteindelijk in dat jaar 345 onderzoeken op basis van commerciële jaarstukken
afgerond waardoor de doelstelling ruim werd gerealiseerd.Uit interne rapportage bleek dat de aanscherping van de definitie van
actueel controleren tot interpretatieproblemen had geleid. Daarom werd voorgesteld
een beter hanteerbare definitie op te stellen van het begrip «controle
op basis van commerciële jaarstukken». 3.4.5.3 Aandacht voor de meest risicovolle ondernemingenVoor 1996 was als doel gesteld dat 20% van de meest risicovolle categorie
ondernemingen «aanzienlijk» meer aandacht dienden te krijgen.
In 1996 werd circa 80% van de aandacht van DGO (in tijd gemeten) gereserveerd
voor circa 20% van de meest risicovolle ondernemingen. Daarmee voldeed DGO
aan de doelstelling.In de eerste twee kwartalen van 1997 werd aan de hiervoor genoemde categorie
33% van de tijd besteed. De Belastingdienst signaleerde overigens zelf dat
nog steeds relatief veel tijd wordt besteed aan klanten met een minder hoog
risico. Blijkens het jaarverslag van DGO kon nog geen uitspraak over geheel
1997 worden gedaan wegens problemen met de geautomatiseerde informatieverwerking. 3.4.5.4 Toetsing van actuele informatieVoor 1996 was als doel gesteld dat 380 onderzoeken vennootschapsbelasting
(een derde deel) betrekking dienden te hebben op relevante feiten uit 1996.
De doelstelling werd met 510 onderzoeken ruimschoots gerealiseerd evenals
in 1997 (442 onderzoeken). 3.5 ConclusiesDe Belastingdienst hanteert een in opzet uitgebreide planning- en controlcylcus.
De doelstellingen voor het controlebeleid zijn geoperationaliseerd in managementcontracten.
De voortgang van de realisatie werd voldoende bewaakt, maar de sturingsinformatie
liet nog te wensen over.De leiding van de Belastingdienst besteedt veel aandacht aan het functioneren
van het planning en controlsysteem, onderkent de beperkingen van het systeem
en is alert op mogelijkheden tot verbetering. De (kwantitatieve) operationele doelstellingen inzake de vennootschapsbelasting
werden, met uitzondering van de raking VPB, over het geheel genomen gerealiseerd.
De verantwoordingsinformatie bood echter nog onvoldoende inzicht in de realisatie
van de strategische doelstellingen zoals het bieden van rechtszekerheid, het
verhogen van de rechtsgelijkheid en de kwaliteit van de klantbehandeling.De informatie in de kwartaalrapportages van de eenheden was nog beperkt.
Veelal ontbrak de informatie over de wijze waarop en in welk tempo (eventuele)
achterstanden op de planning worden ingehaald en welke keuzes daarbij worden
gemaakt. Daarnaast was per directie geen informatie beschikbaar over de correctieresultaten
die voorvloeien uit de kantoortoetsing en uit de veldtoetsing. Tenslotte vormden
ook de tijdigheid en de kwaliteit van de informatie nog een knelpunt.De Belastingdienst had geen bestuurlijke informatie beschikbaar over de
mate waarin de beschikbare capaciteit wordt ingezet op de uit oogpunt van
financieel belang en fiscaal risico meest prioritaire categorie belastingplichtigen.
Daarmee ontbrak het inzicht in het bereiken van een belangrijke strategische
doelstelling van de Belastingdienst.De bestuurlijke informatievoorziening over de ingestelde boekenonderzoeken
inzake de vennootschapsbelasting (raking VPB) was onvolledig en onvoldoende
betrouwbaar vanwege het ontbreken van eenduidige definities en kwaliteitsnormen.De uitvoering van het controlebeleid inzake de vennootschapsbelasting
bij de eenheden Ondernemingen had zowel in kwantitatief als in kwalitatief
opzicht nog niet het gewenste niveau bereikt. De beeldvorming in het Beheersverslag
van de Belastingdienst inzake de doelbereiking bij de controle op de vennootschapsbelasting
(raking VPB) was te rooskleurig. 4 EINDCONCLUSIEDe Belastingdienst heeft op een samenhangende wijze vorm en inhoud gegeven
aan het M en O-beleid voor de Vennootschapsbelasting. Het beleid omvat de
gehele cyclus van beleidsvoorbereiding, beleidsuitvoering en beleidsevaluatie.
In opzet zijn alle fasen toereikend uitgewerkt. Het geheel wordt ondersteund
door een uitgebreid planning en controlsysteem.De Belastingdienst besteedt veel aandacht aan het eigen functioneren en
is alert op mogelijkheden voor verbetering. Zo kan bijvoorbeeld de effectiviteit
van het voorlichtingsbeleid op diverse onderdelen nog verder worden verbeterd.In de praktijk vertoonden de organisatie en de uitvoering van het controlebeleid
vennootschapsbelasting nog een aantal tekortkomingen.De kwaliteit van de aanslagregeling vennootschapsbelasting bood nog ruimte
voor verbetering. Bij 25% van de aangiften bleek dat de gewenste aandacht
had ontbroken. Dit betekent overigens niet dat daarmee ook sprake is van onjuiste
aanslagoplegging.Daarnaast was de interne controle nog onvoldoende systematisch en waren
er onvolledigheden en gebreken in de dossiervorming. De bestuurlijke informatievoorziening
over het controlebeleid vennootschapsbelasting (raking VPB) was onvolledig
en nog onvoldoende betrouwbaar vanwege het ontbreken van eenduidige definities
en kwaliteitsnormen.De Rekenkamer concludeerde dat als gevolg hiervan nog onvoldoende verantwoording
kon worden afgelegd over het gevoerde klantmanagement en dat een uniforme
en rechtsgelijke klantbehandeling nog onvoldoende was gewaarborgd.De uitvoering en de resultaten van het controlebeleid inzake de vennootschapsbelasting
hadden bij de eenheden Ondernemingen in kwantitatief en kwalitatief opzicht
nog niet het gewenste niveau bereikt. Het Beheersverslag van de Belastingdienst
gaf op dit punt een te rooskleurig beeld.De effectiviteit van het M en O-beleid vennootschapsbelasting kon nog
niet worden beoordeeld. De bestuurlijke informatie gaf nog onvoldoende inzicht
in de mate waarin de strategische doelstellingen worden bereikt. Zo was geen
bestuurlijke informatie beschikbaar over de mate waarin de controlecapaciteit
wordt ingezet op de uit oogpunt van financieel belang en fiscaal risico meest
prioritaire categorie belastingplichtigen. Daarmee ontbrak het inzicht in
het bereiken van een belangrijke strategische doelstelling van de Belastingdienst. 5 AANBEVELINGENDe Rekenkamer kan zich vinden in het uitgangspunt van de Belastingdienst
dat een volledige 100% controle van alle belastingplichtigen, gelet op maatschappelijke,
politieke en economische grenzen niet mogelijk is. In het kader van haar rechtshandhavende
functie streeft de Belastingdienst er naar om de bereidheid van de belastingplichtigen
om de wettelijke verplichtingen na te komen te bevorderen. Uitgangspunt daarbij
is dat iedere belastingplichtige de aandacht dient te krijgen die hij op grond
van financieel belang en/of fiscaal risico verdient. Uit dat oogpunt voert
de Belastingdienst geen controle per belastingmiddel maar worden alle belastingmiddelen
tegelijkertijd in de controles betrokken.Gegeven de organisatiefilosofie van de Belastingdienst is de Rekenkamer
van mening dat in de verantwoordingsrapportages meer informatie moet worden
verstrekt over de effecten van deze filosofie en van het gevoerde beleid.
Daartoe acht zij een accentverschuiving in de verantwoordingsrapportages gewenst
waarbij naast de huidige informatie over de bedrijfsvoering en de kwantitatieve
operationele doelstellingen expliciet wordt ingegaan op het voorkomen en bestrijden
van M en O en de mate waarin de strategische doelstellingen worden bereikt.
De Rekenkamer stelde op grond van haar onderzoek vast dat – aanzetten
tot – dergelijke informatie binnen de Belastingdienst aanwezig zijn.In de eerste plaats deed de Rekenkamer de aanbeveling om in de verantwoordingsrapportages
informatie te verstrekken over de mate waarin de beschikbare capaciteit van
de Belastingdienst daadwerkelijk wordt besteed aan belastingplichtigen overeenkomstig
hun financieel belang en fiscaal risico. Daarbij dient tevens aangegeven te
worden in hoeverre het risico-analysesysteem de controlestrategie van de Belastingdienst
ondersteunt aangezien dit systeem de achilleshiel vormt van de gekozen organisatiefilosofie.In de tweede plaats beval de Rekenkamer aan om in de verantwoordingsrapportages
inzicht te geven in de kosten en de opbrengsten van de gevoerde controlestrategie.
Deze informatie is van belang om vast te kunnen stellen of de controlecapaciteit
uit oogpunt van kosten/baten doelmatig wordt ingezet. Genoemde informatie
zou op twee niveaus verzameld kunnen worden. Om te beginnen zouden per risico-categorie
belastingplichtigen de kosten en baten berekend kunnen worden. Aldus wordt
het in de vorige aanbeveling genoemde inzicht in de inzet van de controlecapaciteit
per risico-categorie nader verdiept. Als tweede stap vervolgens zou deze informatie
gekoppeld kunnen worden aan de soorten van controleactiviteiten.Uiteraard laat het voorgaande onverlet dat ook andere aspecten een rol
(dienen te) spelen bij het vaststellen en evalueren van het controlebeleid.In de derde plaats beval de Rekenkamer aan om in de verantwoordingsrapportages
meer aandacht te geven aan de kwaliteit. Uit haar onderzoek inzake de vennootschapsbelasting
is namelijk gebleken dat het planning en controlsysteem te sterk is gefocussed
op het behalen van de kwantitatieve doelstellingen waardoor het riscico ontstaat
dat de meest risicovolle belastingplichtigen niet de meeste aandacht krijgen.In de vierde plaats deed de Rekenkamer de aanbeveling om binnen de organisatie
van de eenheden meer aandacht te besteden aan de dossiervorming, de interne
controle en de verantwoording over het klantmanagement. Het onderzoek van
de Rekenkamer inzake de vennootschapsbelasting toonde aan dat de aandacht
hiervoor in de bedrijfsvoering ondanks herhaaldelijk gesignaleerde tekortkomingen
op dit punt ontoereikend was. De Rekenkamer beval aan om de verdere
ontwikkeling en implementatie van deze instrumenten te koppelen aan een tijdpad. 6 REACTIE STAATSSECRETARIS EN NAWOORD REKENKAMER 6.1 Reactie staatsecretarisDe staatsecretaris kon zich in hoofdlijnen vinden in de aanbevelingen
van de Rekenkamer. Hij constateerde bovendien dat een aantal door de Belastingdienst
reeds ingezette maatregelen al in ruime mate inspelen op deze aanbevelingen.
Hij verwachtte dat dit gefaseerd zal leiden tot een verdere verbetering van
de kwaliteit van de rechtstoepassing en de klantbehandeling. In zijn antwoord
noemde hij het meetinstrument voor de kwaliteit van de klantbehandeling KIEK
en de mogelijke invoering van een landelijke fiscaal-technische kwaliteitsindex
(FIX). Tevens noemde hij daarbij maatregelen ter vergroting van het inzicht
in de inzet van de capaciteit van de Belastingdienst en in de kosten en opbrengsten
van de controlestrategie. 6.2 Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer is verheugd dat de staatssecretaris van Financiën haar
aanbevelingen onderschrijft en zij verwacht dat de reeds genomen maatregelen
kunnen bijdragen aan de vergroting van de kwaliteit van het handelen van de
Belastingdienst.Zij wijst er echter op dat een aantal van deze maatregelen nog nadrukkelijk
in een ontwikkelingsstadium verkeert en dat niet altijd een tijdpad voor invoering
is aangegeven.Daarnaast kan nog niet worden overzien op welke wijze deze maatregelen
op het operationele niveau zullen worden toegepast. De Rekenkamer gaat ervan
uit dat de Belastingdienst toeziet op de voortgang van deze ontwikkelingen,
en daarbij inzicht biedt in de wijze waarop wordt bijgedragen aan het bereiken
van de strategische doelstellingen. Hierbij blijft voor de Rekenkamer de verbetering
van het inzicht in de capaciteitsinzet van de Belastingdienst centraal staan. XNoot1Wet van 8 oktober 1969, Stb. 445, laatstelijk gewijzigd bij Wet van 13
december 1996, Stb. 655 en Wet van 20 december 1996, Stb. 654. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26267-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl