Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie bij de arbeid; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25677, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

02-04-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25677 nr. 5

30-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. De voorstellen 2.1 Algemeen; reikwijdte2.2 Openbaarmaking van de reden van onderscheid naar leeftijd2.3. Normstelling3. Naleving4. (De rol van) de Commissie gelijke behandeling5. Aspecten van regelgeving 5.1. Voorlichting5.2. EvaluatieArtikelsgewijze opmerkingen Artikel 1Artikel 2Artikelen 3 en 46. Reactie op de preadviezen van prof mr I.P. Asscher-Vonk
en prof mr A.W. Heringasystematiek en reikwijdteHet begrip betrekking(direct en indirect) onderscheidNegatieve lading toekennen aan het begrip onderscheidHof-criteriaVoorkeursbehandelingNiets van doen hebben met ongerechtvaardigd onderscheid
naar leeftijdSanctiesCompetentie rechterArtikel 2Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25677Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 677Verbod tot het maken van onderscheid op grond van leeftijd bij het aanbieden
en het aangaan van een arbeidsverhouding (Wet verbod op leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie bij de arbeid)nr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 30 maart 1998 1. AlgemeenDe regering heeft met belangstelling kennis genomen van de schriftelijke
inbreng van de verschillende fracties van de Tweede Kamer. De regering heeft
daarbij met genoegen geconstateerd dat de noodzaak om te komen tot een wettelijk
verbod op onderscheid op grond van leeftijd vrijwel unaniem wordt onderschreven
en dat het initiatief van de regering tot deze wet breed wordt ondersteund.Wel heeft zij moeten constateren dat het wetsvoorstel zoals dit nu voorligt
vragen en kritische kanttekeningen bij verschillende fracties heeft opgeroepen,
met name ten aanzien van de effectiviteit, het toetsingskader, de systematiek,
de objectieve rechtvaardigingsgronden en de reikwijdte van de normstelling.De regering is zich er terdege van bewust dat wetgeving alleen niet voldoende
is om leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie tegen te gaan. Echter,
de cultuuromslag, die noodzakelijk is om leeftijdsdiscriminatie bij de wortels
aan te pakken, kan niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd en
moet gevoed worden door een breder pakket van maatregelen. De regering gaat
hier later in deze nota naar aanleiding van het verslag nog nader op in. Het
tegengaan van leeftijdsdiscriminatie is een kwestie van lange adem. In deze
zin moet het wetsvoorstel worden gezien als een eerste, maar zeer noodzakelijke,
stap. Dit wetsvoorstel is een belangrijk element in een veelheid van maatregelen,
die daarvoor noodzakelijk zijn. Niet alleen de overheid, maar ook maatschappelijke
organisaties en individuen hebben daarin een verantwoordelijkheid.De regering constateert dat de signalen van leeftijdsdiscriminatie toenemen,
waarbij de zwaarste knelpunten bij werving en selectie liggen. Het gaat om
mensen die louter en alleen vanwege hun leeftijd, en naar het lijkt steeds
vaker ook op relatief jonge leeftijd, niet aan een baan komen. Voorkomen moet
worden dat er een situatie ontstaat waarin mensen op grond van hun leeftijd
geen kans krijgen om deel te nemen aan het arbeidsproces. Deze mensen lopen
de kans om hierdoor in een maatschappelijk en sociaal isolement te geraken.
Daarnaast laten de demografische ontwikkelingen zien dat een dergelijk
potentieel aan kennis en capaciteit niet onbenut mag en kan blijven om een
krapte op de arbeidsmarkt te voorkomen. Het nu aan de kant laten staan van
dit potentieel bemoeilijkt zeer het inschakelen van deze arbeidskrachten op
het moment dat dit absoluut noodzakelijk. Dit zou ook een opstuwend effect
hebben op de kosten van de sociale zekerheid. Bezien vanuit de verantwoordelijkheid
voor de collectieve lasten, de kosten van de AOW, WW en de Algemene Bijstandswet,
en de gevolgen voor de economie, is dit wetsvoorstel evenzeer noodzakelijk.De leden van de PvdA-fractie vinden het noodzakelijk dat de reactie van
de regering op het rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving»
de Kamer bereikt voordat de plenaire behandeling van het wetsvoorstel plaatsvindt.
Verder vragen zij hoe dit rapport in samenhang moet worden gezien met het
voorliggende wetsvoorstel.De regering heeft in de eerste helft van 1996 de uitkomsten afgewacht
van het door de Ministeries van Justitie en van Binnenlandse Zaken opgestelde
rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving». Dit rapport
is in maart 1996 afgerond. Eén van de aanbevelingen van het rapport
is om met wetgeving ter bestrijding van leeftijdsdiscriminatie bij werving
en selectie te komen. Het rapport gaat overigens hoofdzakelijk in op leeftijdsgrenzen
die in wet- en regelgeving worden gehanteerd welke niet een directe relatie
met voorliggend wetsvoorstel hebben. In het nadere kabinetsstandpunt op het
rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving» zal met inachtneming
van de commentaren die op dit rapport geleverd zijn worden aangegeven of naast
het onderhavige wetsvoorstel andere beleidsmaatregelen noodzakelijk worden
geacht. De reactie van het kabinet is op 2 maart 1998 aan uw Kamer gezonden
worden.De leden van de fractie van de VVD zijn licht teleurgesteld dat weinig
blijk wordt gegeven van een wat principiëler uitgangspositie. Is voortvarendheid
hier debet aan, zo vragen deze leden. Zo ja, dan zagen deze leden graag een
wat bredere beschouwing tegemoet.De regering heeft in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aangegeven
waarom zij aan dit wetsvoorstel hecht en waarom zij van mening is dat voortvarendheid
geboden is. Wellicht heeft deze wens van voortvarendheid bij deze leden geleid
tot de indruk dat aan dit wetsvoorstel een onvoldoende principieel uitgangspunt
van de regering ten grondslag ligt. Met de nota naar aanleiding van het verslag
hoopt de regering deze indruk weg te kunnen nemen en ook deze leden ervan
te kunnen overtuigen dat om zowel sociale en maatschappelijke als economische
redenen mensen niet louter en alleen vanwege hun leeftijd buiten het arbeidsproces
mogen blijven staan. Deelname aan het arbeidsproces is belangrijk. Niet alleen
omdat men zich daarmee een inkomen kan verschaffen en arbeid in beginsel toegang
verschaft tot andere belangrijke voorzieningen, zoals scholing, maar ook omdat
deze deelname voor veel mensen belangrijk is voor sociale contacten en bijdraagt
aan het versterken van het gevoel van eigenwaarde en van het gevoel deel uit
te maken van het maatschappelijk proces en van de samenleving. Ook om economische
redenen kan onze samenleving, waaronder ook de werkgevers, het zich niet permitteren
mensen, louter en alleen vanwege hun leeftijd, buiten de arbeidspoort te houden;
in dit verband is al gewezen op de betaalbaarheid van de sociale zekerheid
en de demografische ontwikkelingen; leeftijdsdiscriminatie is in feite vernietiging
van investeringen in menselijk kapitaal.De fractie-leden van de VVD vragen of de regering bereid is de preadviezen
van een tweetal hoogleraren (prof. mr. I.P. Asscher-Vonk en prof. mr. A.W.
Heringa) in samenwerking met de voorzitter van de Commissie gelijke behandeling
die begin februari 1998 op verzoek van het Landelijk Bureau Leeflijdsdiscriminatie
zijn verschenen mee te nemen in de nota naar aanleiding van het verslag.In een afzonderlijke paragraaf in deze nota naar aanleiding van het verslag
geeft de regering een reactie op deze adviezen.De leden van de fractie van de VVD merken op dat het van belang is dat
normstelling en systematiek van dit wetsvoorstel latere toepassing op andere
terreinen van het maatschappelijk leven toelaten. Deze leden gaan uit van
een zoveel mogelijk gelijk gerichte systematiek met andere wetgeving op het
terrein van discriminatie. Dit komt uitvoering en duidelijkheid ten goede.
Deelt de regering de mening van deze leden, zo vragen zij, dat het verwijt
van «slechts symboolwetgeving» niet bewaarheid mag worden?De regering onderschrijft de opvatting van de leden van de VVD-fractie.
Een zoveel mogelijk gelijk gerichte systematiek met andere wetgeving op het
terrein van gelijke behandeling is wenselijk, omdat dit de uitvoering en duidelijkheid
en daarmee de effectiviteit ten goede komt. De leden van de fracties van D66, GroenLinks en Groep Nijpels vragen zich
af of het verbod op onderscheid op grond van leeftijd wel beperkt moet blijven
tot het terrein van werving en selectie, of uitbreiding naar andere terreinen
van de arbeid zoals arbeidsvoorwaarden, scholing en ontslag niet in de rede
ligt.De regering beschouwt dit wetsvoorstel als een belangrijke eerste stap
om leeftijdsdiscriminatie tegen te gaan. Ook de regering kent bijvoorbeeld
de signalen zoals in het rapport «Leeftijd en Arbeid» van de Stichting
van de Arbeid dat ouderen nog te vaak buiten de aandachtssfeer van scholing
en opleiding vallen. Niet uitgesloten kan worden dat hier sprake kan zijn
van leeftijdsdiscriminatie. De regering neemt deze signalen serieus en streeft
er naar om samen met andere verantwoordelijke partijen, zoals sociale partners,
de deelname van ouderen aan arbeid en (alle) andere belangrijke maatschappelijke
voorzieningen te bevorderen.Op het terrein van scholing en opleiding hebben sociale partners diverse
initiatieven genomen, zoals CAO-afspraken en de aanbevelingen inzake arbeidsparticipatiebevorderend
ouderenbeleid. De regering acht het noodzakelijk deze en andere ontwikkelingen
op het terrein van de arbeid nauwkeurig te blijven volgen. Zo zal dit jaar
onderzoek worden gestart om beter inzicht te krijgen in de effecten van de
beëindiging van de arbeidsrelaties via de verschillende procedures. Daarbij
wordt met name gekeken naar de gevolgen voor specifieke groepen, zoals ouderen
en vrouwen, en welke voorzieningen voor deze groepen worden getroffen. Voorts
wordt dit jaar het onderzoek naar ouderenbeleid in CAO's en arbeidsorganisaties,
dat de Arbeidsinspectie in 1996 uitvoerde, herhaald. In dit onderzoek wordt
ook aandacht besteed aan de deelname van ouderen aan scholing.Gelet op de, door onderzoek aangetoonde, ernst en omvang van de problematiek
van leeftijdsdiscriminatie op het terrein van werving en selectie heeft de
regering gemeend dat thans voor dit terrein een wettelijk verbod op ongerechtvaardigd
onderscheid op grond van leeftijd noodzakelijk is. Met name omdat toegang
tot arbeid ook toegang tot andere belangrijke voorzieningen kan verschaffen,
zoals scholing. De regering vindt dat nu een belangrijke stap voorwaarts gezet
wordt op de weg naar het voorkomen en bestrijden van leeftijdsdiscriminatie.Als op enig moment blijkt dat de beleidsinzet van overheid en sociale
partners op voornoemde terreinen onvoldoende effect sorteert, en dat er duidelijke
knelpunten zijn zal de regering overwegen hoe deze knelpunten effectief kunnen
worden opgelost waarbij niet bij voorbaat nadere wetgeving, eventueel in de
vorm van uitbreiding van de werkingssfeer van voorliggend wetsvoorstel wordt
uitgesloten. De leden van de D66 fractie vragen zich af of indien leeftijd niet een
juist bij voorbaat verdacht criterium wordt geacht, niet juist de noodzaak
bestaat om in de wet zo concreet mogelijk vast te leggen in welke gevallen
wel of geen sprake is van leeftijd als objectief criterium. Bij voorbeeld
door een «in ieder geval»-bepaling, zoals het Landelijk Bureau
Leeftijdsdiscriminatie (LBL) bepleit, op te nemen waarin expliciet een aantal
gevallen wordt aangegeven die een objectieve rechtvaardiging opleveren zonodig
aangevuld met specifieke toetsingskaders van aan de AWGB en WGB ontleende
elementen.In deze vraag leest de regering de zorg dat het wetsvoorstel niet voldoende
concrete handvatten biedt in de praktijk van werving en selectie, doordat
niet bij voorbaat duidelijk is waar wel en waar geen onderscheid mag worden
gemaakt.De regering heeft in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aangegeven
waarom niet gekozen kon worden voor aansluiting bij het gesloten systeem van
de AWGB. De regering heeft gekozen voor een open systeem, waarbij in de memorie
van toelichting de algemene toetsingscriteria, ontleend aan de criteria die
zijn ontwikkeld door het EG-Hof met betrekking tot indirect onderscheid op
grond van geslacht, zijn aangegeven waaraan objectieve rechtvaardigingsgronden
moeten voldoen. Vervolgens zijn enkele voorbeelden gegeven om deze criteria
toe te lichten. Het is echter onmogelijk voor alle voorstelbare situaties
op voorhand een voorbeeld te geven mede omdat een reden voor onderscheid op
grond van leeftijd in de ene situatie wel en in de andere situatie geen objectieve
rechtvaardiging op zal kunnen leveren. Wel zal naar verwachting na verloop
van tijd de jurisprudentie meer aanknopingspunten kunnen bieden.De regering is bereid naar aanleiding van de resultaten van de evaluatie
van deze wet te bezien of het mogelijk is voor de grond leeftijd objectieve
rechtvaardigingsgronden te formuleren die dan vervolgens in een «in
ieder geval»-bepaling kunnen worden opgenomen.De leden van de D66-fractie lijkt het zinvol de preadviezen van de hoogleraren
prof. mr. I.P. Asscher-Vonk en prof.mr. A.W. Heringa in samenwerking met de
voorzitter van de Commissie gelijke behandeling mee te nemen in de nota naar
aanleiding van het verslag.In een afzonderlijke paragraaf in deze nota naar aanleiding van het verslag
geeft de regering een reactie op deze adviezen.De leden van de D66-fractie vragen wat er verder met de uitkomsten van
het rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving» gaat gebeuren.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen wanneer zij de kabinetsreactie
op het Rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving» kunnen
verwachten.De regering verwijst naar het antwoord dat zij hiervoor gaf op eenzelfde
vraag van de leden van de fractie van de PvdA.De leden van de fractie van GroenLinks zijn benieuwd naar de visie van
de regering op artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam en vragen of dit artikel
niet noopt tot een grondige bezinning op de vraag of leeftijdsdiscriminatie
niet in meer algemene zin bij wet verboden moet worden.Het Verdrag van Amsterdam heeft geleid tot artikel 6A van het EG-Verdrag.
Dit artikel luidt: «Onverminderd de andere bepalingen van dit verdrag
en binnen de grenzen van de door dit verdrag aan de Gemeenschap verleende
bevoegdheden kan de Raad met éénparigheid van stemmen en na
raadpleging van het Europees Parlement, passende maatregelen aannemen om discriminatie
op grond van geslacht raciale of etnische afkomst, godsdienst of overtuiging,
handicap, leeftijd of seksuele geaardheid te bestrijden.» Het Verdrag
van Amsterdam is overigens nog niet in werking getreden. Met dit wetsvoorstel wordt leeftijd expliciet als discriminatiegrond bij
werving en selectie benoemd. In deze zin wordt met dit wetsvoorstel vooruitgelopen
op eventuele maatregelen die de Europese Raad op basis van bedoeld artikel
kan nemen. Die bepaling verplicht immers niet tot het treffen van maatregelen,
maar maakt alleen het treffen van maatregelen mogelijk. Daarvoor is echter
een zware procedure voorgeschreven. Een grondige bezinning op de vraag of
leeftijdsdiscriminatie niet in meer algemene zin bij wet verboden moet worden
wil de regering niet uit de weg gaan, maar de regering ziet daar thans geen
aanleiding toe.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het denkbaar is dat door
nu te kiezen voor normstelling in het BW en in de Ambtenarenwet te zijner
tijd verbrokkeld over een aantal wetten maatregelen staan om leeftijdsdiscriminatie
te bestrijden of te verbieden terwijl het alsdan wellicht verkieslijker zou
zijn om een meer algemene norm te introduceren.De regering onderkent het probleem van verbrokkeling waar de fractie van
GroenLinks op doelt. Daarom zal dit jaar een onderzoek worden gestart naar
mogelijkheden om gelijke behandelingswetgeving op het terrein van arbeid meer
te stroomlijnen. Een algemene norm introduceren zoals deze leden voorstellen
is één mogelijkheid. Er zijn echter verschillende modaliteiten,
zoals het bij elkaar brengen van alle discriminatieverboden op het terrein
van de arbeid, denkbaar die eerst in beeld zullen moeten worden gebracht met
pro's en contra's. De regering wil met voorliggend wetsvoorstel niet vooruitlopen
op de uitkomsten van dit onderzoek.De leden van de fractie Groep Nijpels zien het onderhavige wetsvoorstel
als een stap in de goede richting. Mede omdat de intrekking van de Ouderenrichtlijn
in het kader van het ontslagvergunningsbeleid en het aandringen op een beter
en aangepast ondernemingsbeleid voor de arbeid en arbeidsomstandigheden van
ouderen niet veel hebben geholpen. Nu dient bij massaontslag en reorganisaties
van bedrijven het anciënniteits- of evenredigheidsprincipe gehanteerd
te worden. De aan het woord zijnde leden vragen zich af aan de hand van welke
criteria.De Regionaal Directeur van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie (RDA) toetst
ontslagaanvragen van werkgevers aan de ontslagregels zoals deze zijn neergelegd
in het Delegatiebesluit 1993. De RDA zal op basis van deze regels ambtshalve
toetsen of de werkgever de redelijkheid van het ontslag aannemelijk heeft
gemaakt. Verder zal de RDA toetsen of de werkgever bij de keuze van werknemers
die voor ontslag worden voorgedragen het anciënniteits- of evenredigheidsbeginsel
heeft toegepast. Dit houdt in dat de werknemer met het kortste dienstverband
als eerste voor ontslag in aanmerking komt. Als de werkgever dit wil kan hij
bij groepsontslagen van 10 of meer werknemers dit anciënniteitsbeginsel
toepassen binnen in het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen aangegeven
leeftijdsgroepen, zodat de voor ontslag voorgedragen werknemers een afspiegeling
vormen van de leeftijdsopbouw van het personeelsbestand (i.c. het zogenoemde
evenredigheidsbeginsel). De werkgever kan hiervoor kiezen omdat hij bijvoorbeeld
wil voorkomen dat hij in één klap een groot aantal nieuw aangetrokken
krachten moet ontslaan. Ook de kantonrechter zal in het kader van een ontbindingsprocedure
op grond van artikel 685 Boek 7 van het BW de belangen van de oudere werknemer,
zoals de lengte van zijn dienstverband en zijn positie op de arbeidsmarkt,
meewegen. In dit verband wordt ook gewezen op de zogeheten kantonrechtersformule
die kantonrechters vanaf 1 januari 1997 hanteren bij het vaststellen van een
eventuele vergoeding in het kader van de ontbinding van een arbeidsovereenkomst
ex artikel 685 Boek 7 BW. De leden van de fractie van de RPF vragen zich af welke actie de regering
in het eerste half jaar van 1996 terzake van het onderhavige wetsvoorstel
ondernomen heeft.De regering heeft in de eerste helft van 1996 de uitkomsten afgewacht
van het door de Ministeries van Justitie en van Binnenlandse Zaken opgestelde
rapport «Leeftijdsgrenzen in wet- en regelgeving». Dit rapport
is in maart 1996 afgerond. Op 5 juli 1996 heeft de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid een notitie voor overleg aan de Stichting van de Arbeid
en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid (ROP) gezonden. De ROP heeft
op 23 oktober 1996 positief gereageerd. De Stichting van de Arbeid heeft op
12 mei 1997 (verdeeld) gereageerd. De regering heeft vervolgens voorliggend
wetsvoorstel voorbereid waarbij zij het van belang achtte het advies van de
Commissie gelijke behandeling in te winnen dat, desgevraagd, op 27 juni 1997
is gegeven. Het verdere traject kan uit de stukken worden afgeleid (27 augustus
1997 advisering door de Raad van State en 14 oktober 1997 indiening van het
wetsvoorstel bij de Tweede Kamer).De veelheid aan redenen, die ertoe leiden, een kandidaat al dan niet aan
te nemen is zo complex van aard, dat de leden van de SGP-fractie het illusoir
vinden te denken dat door middel van een verbod op leeftijdsdiscriminatie
als voorgesteld in dit wetsvoorstel deze specifieke afwijzingsgrond expliciet
gemaakt kan worden. Ook uit de toelichting is deze leden niet helder geworden
op basis waarvan de regering tot de slotsom is gekomen, dat een dergelijk
verbod in enigerlei mate effectief zou kunnen zijn. De leden van SGP-fractie
werpen de vraag op of in het licht van de demografische ontwikkelingen een
verbod op leeftijdsdiscriminatie wel zo relevant is.De leden van de GPV-fractie betwijfelen of met dit wetsvoorstel wel een
effectieve bijdrage zal worden geleverd aan het daadwerkelijk voorkomen van
leeftijdsdiscriminatie. Wat is dan de meerwaarde van dit voorstel? Is voor
het wegnemen van de oorzaak niet meer nodig dan een expliciet verbod?Leeftijdsdiscriminatie is zoals de leden van GPV-fractie aangeven, nu
al verboden. Artikel 1 van de Grondwet en artikel 26 van het VN-verdrag inzake
Burgerlijke en Politieke rechten (BUPO) bevatten bepalingen die een algemeen
discriminatieverbod bevatten. Deze discriminatieverboden gelden echter primair
in de verhouding tussen overheid en burgers. De Grondwet biedt burgers geen
zelfstandige grond om in hun onderlinge verhouding discriminatoir gedrag tegen
te gaan. De rechter zal dan ook doorgaans met de nodige terughoudendheid de
niet nader geëxpliciteerde discriminatieverboden van de Grondwet in zijn
afwegingen betrekken. De sollicitant die thans van mening is dat hij is gediscrimineerd
op grond van leeftijd in een sollicitatieprocedure zal dit thans in het kader
van een onrechtmatige daadactie bij de rechter aan de orde moeten stellen.Voorliggend wetsvoorstel bevat een concrete norm waar de sollicitant zich
rechtstreeks op kan beroepen. Hierin ligt een belangrijke meerwaarde ten opzichte
van de huidige situatie. Verwacht mag worden dat van het enkele feit dat een
concrete en toetsbare norm in de wet verankerd ligt en dat men daarop in rechte
een beroep zal kunnen doen, een preventieve werking uit zal gaan: werkgevers
en andere normadressaten zullen hierdoor een kritischer en zorgvuldiger afweging
maken of het stellen van een eventuele leeftijdsgrens noodzakelijk is of niet.Een niet te onderschatten meerwaarde ligt verder in de rol die de Commissie
gelijke behandeling krijgt bij de handhaving van de wet. Een sollicitant die
het vermoeden heeft dat ongerechtvaardigd onderscheid is gemaakt kan deze
Commissie verzoeken een onderzoek in te stellen. Hierbij is het niet noodzakelijk
dat leeftijd als afwijzingsgrond is genoemd. Een complex van factoren, bijvoorbeeld
het recente aannemingsbeleid van de werkgever, de kwalificaties
van de andere sollicitanten en dergelijke kunnen een aanwijzing zijn, cq een
vermoeden van leeftijdsdiscriminatie opleveren. ln het kader van dit onderzoek
heeft de Commissie de bevoegdheid alle inlichtingen en bescheiden te vorderen
die zij redelijkerwijs noodzakelijk acht. De werkgever dient aan dit onderzoek
mee te werken. Bovendien is de Commissie laagdrempelig en dus goed toegankelijk.Als een sollicitant overweegt direct naar de rechter te stappen dan dient
hij te beseffen dat deze lijdelijk is en niet zelf ambtshalve tot onderzoek
zal over gaan. Een inlichtingencomparitie of een bewijsopdracht kunnen in
dit verband aangewezen zijn. Het ligt in de rede dat de rechter, als de sollicitant
een beroep op de hier voorgestelde concrete norm zal doen, zich minder terughoudend
zal opstellen dan in vergelijking met de huidige situatie. De rechter zal
voorts gebruik kunnen maken van zijn bevoegdheid op basis van artikel 177
Rv, om de bewijslast bij de verweerder te leggen als de sollicitant met enkele
feiten een vermoeden van onderscheid op grond van leeftijd aannemelijk heeft
gemaakt. Wanneer de sollicitant zich tot de rechter wendt kan het oordeel
van de Commissie gelijke behandeling eventueel een rol spelen bij diens afweging.
De regering deelt dan ook niet de zorg van de leden van de GPV-fractie dat
het onderhavige wetsvoorstel contraproductief zal werken hoewel ook dit wetsvoorstel
uiteraard geen zekerheid kan geven dat de werkelijke motieven voor afwijzing
van de kandidaat op tafel zullen komen.De regering acht wetgeving noodzakelijk. Enerzijds omdat het een handvat
biedt aan sollicitanten die op grond van hun leeftijd afgewezen zijn, en anderzijds
omdat de overheid hiermee een signaal afgeeft dat het niet acceptabel is mensen
die willen en kunnen werken af te wijzen op een grond die niets met hun geschiktheid
voor een functie te maken heeft. De demografische ontwikkelingen waar de leden
van de SGP-fractie op doelen kunnen een bijdrage leveren aan het vergroten
van de arbeidsparticipatie van ouderen maar bieden geen handvat om grondrechten
op het gebied van gelijke behandeling te effectueren. Het belang van een mentaliteitsverandering
ten aanzien van het denken over de capaciteiten van ouderen kan evenwel niet
genoeg benadrukt worden.De regering is derhalve van mening dat het onderhavige wetsvoorstel een
effectieve impuls zal leveren aan de bestrijding van leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie en aan de bevordering van de arbeidsparticipatie.De regering onderkent dat de arbeidsparticipatie van ouderen niet enkel
en alleen met dit wetsvoorstel zal kunnen worden bevorderd. Hiervoor is een
breder pakket van maatregelen en activiteiten nodig van de overheid samen
met de sociale partners. De regering heeft dan ook met instemming kennisgenomen
van de aanbevelingen van de sociale partners inzake de bevordering van de
arbeidsparticipatie van ouderen. De regering zal samen met hen nagaan (bijvoorbeeld
in het kader van het voorjaars- en najaarsoverleg) hoe de bevordering van
de arbeidsdeelname van ouderen verder verbeterd kan worden om vervolgens daarop
haar beleid af te kunnen stemmen.Het overheidsbeleid draagt er al aan bij dat oudere werknemers langer
door kunnen werken. Niet alleen door het intrekken van de ouderenrichtlijn
en het aanbrengen van incentives in de sociale zekerheid (zie de premiedifferentiatie
in de WAO), hebben werkgevers er belang bij een ondernemingsbeleid te voeren
waardoor ook ouderen kunnen blijven participeren in het arbeidsproces. Maar
ook bijvoorbeeld de Wet Financiering Loopbaanonderbreking zal hieraan kunnen
bijdragen. Voorts zijn het beperken van door de werkgever gehanteerde uittredingsroutes,
en het op peil houden van de productiviteit van werknemers door scholing en
de omzetting van VUT-regelingen naar pre-pensioenregelingen, elementen die
hierin een belangrijke rol kunnen spelen. De regering wijst hier ook op het
belang van het Nationaal Actieprogramma «Een leven lang leren»
voor het op peil brengen en houden van de employability, ook van
ouderen. Dit pakket van maatregelen geeft aan dat de regering niet accepteert
dat vroegtijdige uittreding uit het arbeidsproces de maatschappelijk aanvaarde
tendens kan zijn. 2. De voorstellen 2.1 Algemeen; reikwijdteDe leden van de PvdA-fractie zouden uitvoeriger beargumenteerd willen
zien waarom niet is aangesloten bij de systematiek van de Wet gelijke behandeling
van mannen en vrouwen. Met name wijzen zij erop dat door de gesloten systematiek
het begrippenkader van direct en indirect onderscheid en een toetsingskader
voor de verschillende wettelijke uitzonderingsgronden op het verbod van direct
onderscheid ontbreken.In onderdeel 4 van de memorie van toelichting is aangegeven dat het niet
mogelijk is om leeftijd als non-discriminatiegrond op te nemen in de AWGB,
omdat het karakter van leeftijd als non-discriminatiegrond zich niet leent
voor opname in het gesloten systeem van de AWGB.Dit gesloten systeem houdt in dat direct onderscheid ten aanzien van de
in de AWGB genoemde gronden verboden is, tenzij terzake een specifieke uitzondering
in de wet zelf is vermeld. Het in genoemde wet neergelegde verbod van onderscheid
geldt niet ten aanzien van indirect onderscheid dat objectief gerechtvaardigd
is. Daar leeftijd, in tegenstelling tot bijvoorbeeld ras, geen bijvoorbaat
verdacht criterium is, acht de regering het niet mogelijk om een algemeen
verbod op het hanteren van een leeftijdsgrens in te voeren waarbij een limitatieve
opsomming wordt gegeven van de uitzonderingen op dit verbod. Om deze reden
heeft de regering, gesteund door de Commissie gelijke behandeling op dit punt,
besloten het verbod van onderscheid naar leeftijd niet op te nemen in de AWGB.Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat onderscheid naar leeftijd verboden
is, tenzij er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond. In dat verband
wordt aangesloten bij de criteria die zijn ontwikkeld voor de toetsing of
sprake is van een objectieve rechtvaardiging van indirect onderscheid tussen
mannen en vrouwen: het onderscheid moet legitiem, doelmatig en proportioneel
zijn.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom niet besloten is de
werking van dit wetsvoorstel uit te breiden tot bijvoorbeeld het loopbaan-,
scholingsbeleid en de arbeidsvoorwaarden. Zij verwijzen naar het rapport van
de Stichting van de Arbeid «Leeftijd en Arbeid» waarin melding
wordt gemaakt van knelpunten op deze terreinen. Het blijkt dat oudere werknemers
minder deelnemen aan scholings- en opleidingsactiviteiten.De regering heeft het antwoord op deze vraag meegenomen in het antwoord
op vergelijkbare vragen van de leden van de fracties van D66, Groep Nijpels
en GroenLinks in paragraaf 1, waar wij deze leden naar verwijzen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het niet van groot belang
is de employability van oudere werknemers te vergroten?Niet alleen de regering is van mening dat de employability van oudere
werknemers vergroot moet worden, ook organisaties van werkgevers en werknemers
zijn deze opvatting toegedaan. Zo heeft de Stichting van de Arbeid in het
hiervoor al genoemde rapport «Leeftijd en Arbeid» een paragraaf
«Versterking van de Employability» opgenomen. Daarnaast wil de
regering er op wijzen dat het ook van het grootste belang is om de employability
van werknemers die niet als «ouder» worden aangemerkt op peil
te houden. De regering ziet dit als één van de instrumenten
die naast wetgeving noodzakelijk is om de arbeidsparticipatie te vergroten. De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af wat er tegen is om
naar het voorbeeld van de Verenigde Staten, Canada en Nieuw Zeeland een algemene
wet tegen leeftijdsdiscriminatie bij de arbeid te introduceren. Verder merken
deze leden op dat door uitbreiding van de wet naar het gehele arbeidsterrein
a-contrario-redeneringen kunnen worden voorkomen.Het onderhavige verbod op ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd
is om eerder genoemde redenen beperkt tot het terrein van werving en selectie.
De regering beschouwt dit als een eerste stap om leeftijdsdiscriminatie tegen
te gaan. De regering acht het prematuur om de werkingssfeer naar andere terreinen
van de arbeid uit te breiden, zoals in een algemene wet naar het voorbeeld
van de Verenigde Staten.In de memorie van toelichting en ook in deze nota wordt herhaaldelijk
benadrukt dat uit de beperkte werkingssfeer van dit wetsvoorstel niet mag
worden afgeleid dat leeftijdsdiscriminatie op andere terreinen wel zou zijn
toegestaan. Discriminatie «op welke grond dan ook» is immers reeds
verboden.De keuze van de wetgever om de werkingssfeer te beperken tot werving en
selectie is derhalve geen vrijbrief om op de niet door dit verbod bestreken
terreinen ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd te maken.De leden van de fractie van het CDA vragen de regering aan te geven waarom
zij ervoor kiest het verbod op leeftijdsdiscriminatie te beperken tot werving
en selectie. Waarom niet uitgebreid naar de terreinen arbeidsvoorwaarden,
bevordering opleiding en ontslag?Het antwoord op deze vragen heeft de regering meegenomen in het antwoord
op eerdere vragen van de fracties van D66, Groep Nijpels en GroenLinks in
paragraaf 1.De leden van de fractie van het CDA vragen of de regering kan aangeven
of een situatie van promotie (of juist het passeren van een werknemer voor
promotie), waarbij geen sprake is van expliciete interne werving, ook onder
dit wetsvoorstel valt.Promotie waarbij wervings- en selectieprocessen een rol spelen valt onder
dit verbod. De betrokkene kan in deze situaties zich wel degelijk op het voorliggende
wettelijke verbod beroepen als de feitelijke situatie een vermoeden van ongerechtvaardigd
onderscheid bij interne werving en selectie oplevert. Daartoe zal een beoordeling
op basis van de feitelijke situatie moeten plaatsvinden en gaat het dus niet
om het etiket, zoals promotie, dat er door de werkgever op wordt geplakt.
Uiteindelijk is het de Commissie gelijke behandeling dan wel de rechter die
hierover een oordeel zal moeten geven aan de hand van de omstandigheden van
het concrete geval.De leden van de CDA-fractie vragen of de voorgestelde wetgeving eenvoudig
uitgebreid zou kunnen worden als blijkt dat zich op andere terreinen, zoals
arbeidsvoorwaarden, opleiding, bevordering en ontslag, knelpunten voordoen.
Zij vragen in dat verband of het niet zinvoller is het verbod op leeftijdsdiscriminatie
onder de AWGB te brengen.Hiervoor heeft de regering al aangegeven waarom niet gekozen kon worden
voor aansluiting bij het gesloten systeem van de AWGB. Het is niet mogelijk
om voor direct onderscheid naar leeftijd eenduidige en voor alle situaties
toepasbare uitzonderingsgronden te formuleren. Een eventuele uitbreiding van
de werkingssfeer van dit wetsvoorstel naar andere terreinen binnen de arbeid
neemt dit bezwaar niet weg en kan dan ook geen reden zijn om aan te sluiten
bij de systematiek van de AWGB. De leden van de fractie van het CDA vragen welke gevolgen dit wetsvoorstel
heeft in verband met het Verdrag van Amsterdam waarin leeftijd als discriminatiegrond
wordt erkend naast bijvoorbeeld ras en sekse?De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder heeft gegeven
op eenzelfde vraag van de leden van de fractie van GroenLinks in paragraaf
1.De leden van de CDA-fractie vroegen op welke wijze intermediairen kunnen
toetsen of bij de vacature waarin zij bemiddelen terecht leeftijdsgrenzen
worden vermeld en hoe de aansprakelijkheid op dit punt is geregeld.Intermediairen zijn, net als de opdrachtgever, gebonden aan het hier voorgestelde
verbod op ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd. Zij zullen, indien
hun opdrachtgever een leeftijdsgrens wenst te stellen aan een betrekking,
kritisch moeten beoordelen of er een objectieve rechtvaardiging bestaat voor
deze grens. Zij zullen terzake informatie moeten vragen aan de opdrachtgever.
Ook het vereiste, dat bij de bekendmaking van een vacature waarin een leeftijdsgrens
wordt gehanteerd de redenen voor het stellen van die grens vermeld worden,
geldt voor de intermediair. De intermediair kan dan ook aansprakelijk worden
gesteld op grond van onrechtmatige daad indien hij in het kader van wervingsactiviteiten
personeelsadvertenties laat uitgaan waarin leeftijdsgrenzen worden gesteld
zonder dat daarvoor een objectieve rechtvaardiging bestaat.In de visie van de leden van de fractie van de VVD mag leeftijd nooit
een reden vormen om mensen uit te sluiten van het beschikbare instrumentarium
(zoals bijvoorbeeld scholing en arbeidsmarktbegeleiding). Deelt de regering
deze mening?De regering deelt de mening van deze fractieleden in zoverre dat leeftijd
nooit een reden voor uitsluiting, noch van het arbeidsproces noch van instrumenten
die kansen op arbeidsdeelname bevorderen, mag zijn als hiervoor geen objectieve
rechtvaardiging bestaat.De leden van de fractie van de VVD vragen of zij er van uit mogen gaan
dat de regering zeer grote noodzaak zag tot het maken van een begin van wetgeving
en daarom voortvarend een begin heeft willen maken met het nu voorliggende
wetsvoorstel waarbij wel het voornemen bestaat om bijvoorbeeld scholing en
opleiding in een wat later stadium nog toe te voegen?Deze leden kunnen zich nu niet aan de indruk onttrekken dat de sterke
nadruk die nu in de onderbouwing van het wetsvoorstel wordt gelegd op, in
de eerste plaats, een economisch belang in plaats van een wat meer principiëlere
reden tot wetgeving aan de «gevoelens van urgentie» debet zijn.
Klopt deze indruk en zou hieraan een wat uitgebreidere beschouwing gewijd
kunnen worden?De regering hecht zeer aan voortvarendheid ten aanzien van voorliggend
wetsvoorstel gelet op de grote knelpunten die op het terrein van werving en
selectie bestaan. De regering heeft al aangegeven dat zij op dit moment uitbreiding
van de werkingssfeer van dit wetsvoorstel niet overweegt, maar deze optie
niet uitsluit. De regering wil op deze plaats nogmaals benadrukken dat economische
motieven geen doorslaggevende rol hebben gespeeld bij de beslissing om voorliggend
verbod op onderscheid voor te stellen maar wel hebben meegewogen. Hierop is
in paragraaf 1, reeds uitgebreid ingegaan.De leden van de fractie van D66-fractie vragen zich af waarom de reikwijdte
van het onderhavige voorstel beperkt zou moeten zijn tot degenen die «onder
gezag» arbeid verrichten. Vooropgesteld zij dat het bestaande, impliciet uit de Grondwet af te leiden,
verbod van discriminatie naar leeftijd ook in de situatie dat arbeid wordt
verricht krachtens overeenkomst van opdracht of van aanneming van werk onverkort
geldt. Zo zou in een voorkomend geval van vermeende discriminatie naar leeftijd
betrokkene in een onrechtmatige daad-procedure tegen zijn potentiële
opdrachtgever op dit in de Grondwet verankerde verbod een beroep kunnen doen,
mede in het licht van het meer algemeen geldende redelijkheids- en billijkheidscriterium.
Er is evenwel van afgezien om voor die situaties waarin niet «onder
gezag» wordt gewerkt dit verbod nader te expliciteren. De rechtsverhouding
tussen partijen is hier een andere dan die tussen werkgever en werknemer.
Partijen nemen een meer gelijkwaardige positie ten opzichte van elkaar in
terwijl in arbeidsovereenkomstenrechtelijke verhoudingen de werknemer een
min of meer afhankelijke positie ten opzichte van de (aspirant-) werkgever
inneemt. Bescherming van de werknemer en versterking van zijn rechtspositie
liggen dan ook in de eerste plaats ten grondslag aan de bepalingen inzake
de arbeidsovereenkomst. Mutatis mutandis geldt dit evenzeer voor de ambtelijke
rechtspositieregelingen. Vanuit die gedachte en om redenen, zoals uiteengezet
in de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel (blz.5), is
de regering van oordeel dat een specifieke verbodsbepaling terzake van leeftijdsdiscriminatie
voor deze categorie werkenden is aangewezen. Wellicht ten overvloede wordt
er andermaal op gewezen dat het voorgestelde verbod ook van toepassing is
op arbeidsrelaties waar anders dan krachtens arbeidsovereenkomst of ambtelijke
aanstelling sprake is van een gezagsverhouding, een verhouding van ondergeschiktheid
tussen partijen. Dit is analoog aan de WGB en de AWGB.De leden van de D66-fractie vinden aansluiting bij de systematiek van
het onderscheid naar arbeidsduur niet logisch en de argumentatie van de regering
niet overtuigen. Zij verwijzen naar het commentaar van de Commissie gelijke
behandeling en vragen de regering hier nader op in te gaan.Op een eerdere vraag van de leden van de fractie van de PvdA aan het begin
van deze paragraaf heeft de regering uiteengezet waarom zij aansluiting bij
het gesloten systeem van de AWGB niet mogelijk acht en derhalve een open systematiek
dient te worden gebruikt. Deze systematiek sluit aan bij de wettelijke regeling
van het verbod van onderscheid naar arbeidsduur en wel in die zin dat onderscheid
wordt verboden tenzij dit objectief gerechtvaardigd kan worden. Verder is
aangesloten bij de terminologie die in laatstgenoemd wettelijk verbod wordt
gehanteerd.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen waarom het gezagscriterium
bepalend is en of dit betekent dat zogenoemde free-lancers niet onder de reikwijdte
van het voorgestelde verbod vallen?De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij hiervoor heeft gegeven
op eenzelfde vraag van de leden van de fractie D66.De leden van de GroenLinks-fractie zouden een uitgebreidere beschrijving
op prijs stellen van wat met werving en selectie bedoeld wordt. Valt hieronder
bijvoorbeeld ook de werving voor een beroepsopleiding of werkervaringsplaats
die uitzicht biedt op een dienstverband? Geldt het verbod ook voor stages
en proefplaatsingen die (kunnen) toeleiden naar een betaalde baan of (re)integratie?
In hoeverre onderscheidt interne werving zich van promotie en is het begrip
interne werving voldoende duidelijk omlijnd om in de praktijk toegepast te
worden?De wettelijke verbodsnorm heeft betrekking op de drie stadia in het wervings-
en selectieproces: het aanbieden van de betrekking (de wervingsfase, artikel
1); de behandeling bij de vervulling van een openstaande betrekking (de selectiefase,
artikel 1); en tenslotte het aangaan van de arbeidsovereenkomst
(de aanstellingsfase, artikel 3) of het verlenen van de aanstelling (artikel
4).De door de leden van de fractie van GroenLinks genoemde stages of proefplaatsingen,
die gerelateerd zijn aan een vacature en die (kunnen) toeleiden naar een baan
of (re)integratie kunnen hieronder vallen, mits er sprake is van een arbeidsverhouding
onder gezag.Verder verwijst de regering hier naar het antwoord dat zij eerder gaf
op een vraag van de leden van de fractie van het CDA in deze paragraaf over
de afbakening van promotie met interne werving en selectie.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de regering aankijkt
tegen de verhouding tussen dit wetsvoorstel en de praktijk van een vacatureblad
dat gratis wordt aangeboden aan belangstellenden tot een bepaalde leeftijdsgrens?
Is deze praktijk strijdig met dit wetsvoorstel, waarom niet?Voor vacatures die in een blad zijn opgenomen zijn de bepalingen uit het
wetsvoorstel onverkort van kracht. Het gratis aanbieden van een blad aan belangstellenden
tot een bepaalde leeftijd valt niet onder dit wetsvoorstel. De beoordeling
of het een ongerechtvaardigd onderscheid betreft is aan de burgerlijke rechter
in het kader van een eventuele onrechtmatige daadsactie.De leden van de RPF-fractie vragen in hoeverre de regering het voorliggende
wetsvoorstel ziet als een stap op weg naar wetgeving inzake leeftijdsdiscriminatie
op andere maatschappelijke terreinen.De regering volstaat hier met de verwijzing naar haar antwoord op eerdere
vragen van de leden van de fracties van D66, Groep Nijpels en GroenLinks in
het begin van paragraaf 1.De leden van de RPF-fractie vragen wat zich er inhoudelijk precies tegen
verzet om leeftijdsdiscriminatie onder de werking van de AWGB te brengen als
deze vorm van discriminatie naar het oordeel van de regering op meer terreinen
wettelijk moet worden verboden.De regering verwijst hier naar haar antwoord op eerdere vragen van de
leden van de fractie van de PvdA aan het begin van deze paragraaf.De leden van de RPF-fractie waren niet overtuigd van de wenselijkheid
om de werkingssfeer van het wetsvoorstel zodanig te beperken dat overeenkomsten
van opdracht of aanneming van werk en van het vrije beroep daarbuiten vallen.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder in deze paragraaf
gaf op een vraag van de leden van de fractie van D66. 2.2 Openbaarmaking van de reden van onderscheid naar leeftijdDe leden van de fracties van de VVD en D66 vragen waarom de verplichting
om de reden te noemen in advertenties niet geldt voor de onder de AWGB verboden
discriminatiegronden.De regering heeft de verplichting om de reden voor het onderscheid op
grond van leeftijd uitdrukkelijk in de advertentie te vermelden voorgesteld
om de rechtspositie van de sollicitant te versterken. Indien een dergelijke
wettelijke verplichting zou ontbreken, zou de positie van de sollicitant immers
vrij zwak zijn gezien het open systeem van deze wet. Voor elk onderscheid
op grond van leeftijd geldt immers dat dit objectief gerechtvaardigd kan zijn
en daarmee toegelaten. Deze verplichting leidt ertoe dat de sollicitant informatie
krijgt over de rechtvaardiging die aangevoerd wordt voor het onderscheid.
Bovendien dwingt het de werkgever (en de intermediair) zorgvuldig om te gaan
met leeftijdsgrenzen. De AWGB kent – zoals eerder reeds naar voren gebracht-
geen open maar een gesloten systeem. Dit heeft tot gevolg dat elk direct onderscheid
binnen het kader van de AWGB verboden is, tenzij dit uitdrukkelijk
wettelijk uitgezonderd is. Het verbod van direct onderscheid geldt onverkort
ongeacht een eventuele reden. De noodzaak tot versterking van de positie van
de sollicitant door de verplichting tot het noemen van de reden in de advertentie
doet zich in het kader van de AWGB dan ook niet voor.De leden van de GPV-fractie begrijpen dat werkgevers die voor een vacature
toch een leeftijdsgrens stellen de reden hiervan in de personeelsadvertentie
moeten vermelden. Bestaat hierdoor niet het gevaar dat leeftijdsdiscriminatie
wordt versluierd, want hiermee is toch niet verzekerd dat de reden een geldige
is? Zal de Commissie gelijke behandeling ook hierop actief toezien door eventueel
steekproefsgewijs de geldigheid van de opgegeven reden na te gaan?Het is inderdaad correct dat het vermelden van de reden van de leeftijdsgrens
in een personeelsadvertentie niet bij voorbaat een objectieve rechtvaardigingsgrond
oplevert. Het maakt de reden van de leeftijdsgrens wel kenbaar en dus beter
toetsbaar. Hier zal bovendien een preventieve werking van uitgaan omdat het
de werkgever dwingt de relevantie van een leeftijdsgrens voor een bepaalde
functie te toetsen. De Commissie gelijke behandeling krijgt een rol bij de naleving van het
verbod op het stellen van leeftijdsgrenzen in personeelsadvertenties. De Commissie
kan in dit kader in actie komen naar aanleiding van een concrete klacht van
een afgewezen sollicitant die naar de maatstaven van de advertentie te oud
is. Ook heeft de Commissie de bevoegdheid uit eigen beweging hiernaar actief
onderzoek te doen, binnen de in artikel 12 lid 1 AWGB gestelde voorwaarden.De leden van de fractie van het GPV vragen of het onderhavige wetsvoorstel
niet contra-productief kan werken doordat sollicitanten niet meer te horen
krijgen dat ze vanwege hun leeftijd zijn afgevallen. Deze leden vragen zich
af of een beroep op de rechter daarmee niet moeilijker wordt gemaakt.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder in paragraaf
1 heeft gegeven op vragen van de leden van de fracties van SGP en GPV. ln
aanvulling daarop hecht de regering eraan nogmaals te benadrukken dat zij
van mening is dat er geen sprake is van een contra-productieve werking van
het onderhavige wetsvoorstel. 2.3. NormstellingDe leden van de PvdA-fractie kunnen zich moeilijk voorstellen dat een
onderscheid naar leeftijd bij beroepsactiviteiten die bestaan uit persoonlijke
verzorging verpleging of opvoeding danwel hulpverlening van belang is. De
leden van de CDA-fractie vragen zich af wat de noodzaak is van het stellen
van leeftijdsgrenzen in de hulpverlening.De genoemde beroepsactiviteiten fungeren als voorbeeld van de eerder in
de memorie van toelichting genoemde algemene rechtvaardigingsgrond: (de werkgever
of het bevoegde gezag kan aantonen dat) objectieve en zakelijke functie-vereisten
noodzaken tot het stellen van bepaalde leeftijdscriteria. De regering acht
een dergelijke objectieve rechtvaardigingsgrond zeer wel mogelijk binnen de
zuivere privésfeer, voor arbeid die bestaat uit persoonlijke verzorging,
verpleging, opvoeding of hulpverlening aan personen. Opgemerkt zij dat de
privésfeer buiten de werkingssfeer van de AWGB is gehouden. In een
arbeidsorganisatie met een naar leeftijd gedifferentieerd personeelsbestand
ligt echter een dergelijke objectieve rechtvaardigingsgrond veel minder voor
de hand.De leden van de CDA-fractie hebben vragen bij het voorbeeld van de beroepsactiviteiten
die om lichamelijke redenen beter niet door personen boven een bepaalde leeftijd
kunnen worden verricht. ls het niet beter om uit te gaan van
individuele geschiktheid of ongeschiktheid bijvoorbeeld uit een geneeskundig
onderzoek zo vragen deze leden.Het gemaakte onderscheid kan naar het oordeel van de regering onder omstandigheden
objectief gerechtvaardigd zijn als wetenschappelijk onderbouwd kan worden
dat de gezondheid van werknemers ouder dan een bepaalde leeftijd door de lichamelijk
zware werkzaamheden en/of omstandigheden bedreigd zal worden en dat de veiligheid
van derden in gevaar wordt gebracht. Leeftijd is in deze omstandigheden een
indicatie om extra alert te zijn ten aanzien van de lichamelijke geschiktheid.
In zo'n geval kan een uitgebreider geneeskundig onderzoek (uitsluitend gerelateerd
aan de functie-eisen en in overeenstemming met de Wet op de medische keuringen)
voor de oudere sollicitanten geoorloofd zijn. Hierbij is dus uiteindelijk,
zoals deze leden terecht veronderstelden, de individuele geschiktheid of ongeschiktheid
van de sollicitant bepalend.De leden van de CDA-fractie brengen naar voren dat herkenbaarheid voor
klanten of een evenwichtige leeftijdsopbouw niet zonder meer een objectieve
rechtvaardigingsgrond kan zijn en vragen de regering om een toelichting.Met betrekking tot het voorgaande wil de regering het volgende opmerken:Het is van belang om te realiseren dat het streven naar een evenwichtige
leeftijdsopbouw van het personeelsbestand binnen de onderneming geen doel
op zich is. Het moet gezien worden als een middel om te voorzien in een werkelijke
behoefte van de onderneming. In de memorie van toelichting zijn enige voorbeelden
gegeven van dergelijke ondernemingsbehoeften, zoals het vergroten van de herkenbaarheid
voor klanten of het waarborgen van de continuïteit van de onderneming.
Het nastreven van een evenwichtige leeftijdsopbouw van het personeelsbestand,
zoals beschreven in de memorie van toelichting, moet dan ook niet geïnterpreteerd
worden als een verkapte vorm van voorkeursbehandeling. In de praktijk zal
het streven naar een evenwichtige leeftijdsopbouw van het personeelsbestand
vaak gepaard gaan met het stellen van leeftijdscriteria. Omdat het stellen
van leeftijdscriteria een vergaande maatregel is zal dit eerst dan objectief
gerechtvaardigd kunnen zijn als er sprake is van een duidelijk onevenwichtige
opbouw van het bestaande personeelsbestand en wanneer afdoende aannemelijk
is gemaakt dat de onevenwichtige leeftijdsopbouw van het personeelsbestand
negatieve gevolgen kan hebben voor bijvoorbeeld de bedrijfsvoering van de
onderneming. Voorkomen moet worden dat men een te zwaar middel inzet in vergelijking
met het na te streven doel.De leden van de fractie van het CDA vragen of van een objectieve rechtvaardiging
sprake is indien een bedrijf of instelling uitdrukkelijk personeel tot een
bepaalde leeftijd werft omdat dit in het algemeen goedkoper is. Voorts vragen
deze leden of het niet zo is dat op z'n minst een deel van de eenvoudige functies
waarvoor geen vakvolwassenheid vereist is en waarvoor derhalve het minimumjeugdloon
betaald mag worden ook niet voor werkzoekenden met een lage of geen opleiding/ervaring
geschikt is.In de memorie van toelichting is reeds aan de orde gekomen dat het enkele
argument van kostenbesparing of budgettaire redenen in het algemeen geen rechtvaardiging
zullen vormen voor onderscheid. Het gericht werven onder jongeren omdat dit
goedkoper is, zal dan ook stuiten op het verbod van onderscheid op grond van
leeftijd. Anders ligt het echter indien de werving betrekking heeft op functies
waarvoor geen of geringe vakvolwassenheid, ervaring en opleiding vereist zijn.
Dan mag de werkgever gericht jongeren werven en selecteren die hij het wettelijk
minimumjeugdloon mag betalen. De rechtvaardiging wordt in dit geval niet gebaseerd
op budgettaire overwegingen maar ontleend aan de leeftijdsstaffeling van het
Besluit minimumjeugloonregelingen. De leden van de CDA-fractie merken terecht op dat functies waarvoor geen
of geringe vakvolwassenheid ervaring en opleiding vereist zijn vaak ook voor
een deel geschikt zijn voor werkzoekenden met een lage of geen opleiding en
ervaring. Toch is er in zo'n geval geen sprake van een ongerechtvaardigd onderscheid
indien de werkgever gericht jongeren werft die hij het minimumjeugdloon betaalt.
De regering is van mening dat de leeftijdsstaffeling in het kader van het
wettelijk minimumloon een gerechtvaardigd middel is om jongeren in de gelegenheid
te stellen om werkervaring op te doen. In dit verband wil de regering erop
wijzen dat voor de groep werkzoekenden voor wie het minimumloon voor volwassenen
moet worden betaald – zij het in een ander verband – voorzieningen
getroffen zijn. Zij kunnen, voorzover hun werkloosheid van langdurige aard
is, een dienstbetrekking verkrijgen in het kader van de Wet Inschakeling Werkzoekenden.De leden van de CDA-fractie vragen of dit wetsvoorstel ook gevolgen heeft
voor de vrijstelling van de sollicitatieplicht voor oudere werklozen.De vrijstelling van de sollicitatieplicht voor werklozen vanaf 57,5 jaar
heeft geen relatie met dit wetsvoorstel. Deze vrijstelling houdt in dat werklozen
van 57,5 en ouder geen sollicitatieplicht hebben in het kader van de Werkloosheidswet.
Het staat hen uiteraard wel vrij om te solliciteren. Een sollicitant vanaf
57,5 jaar dient in het licht van dit wetsvoorstel een eerlijke kans op deelname
aan de arbeidsmarkt te hebben. Evenals bij alle andere sollicitanten mag ook
bij deze categorie leeftijd slechts een rol spelen indien dit objectief gerechtvaardigd
is.De leden van de fractie van de VVD vragen welke samenhang het onderhavige
wetsvoorstel vertoont met het recentelijk tot stand gekomen Verdrag van Amsterdam,
dat leeftijd uitdrukkelijk als één van de discriminatiegronden
noemt in artikel 13.De regering volstaat hier met een verwijzing naar haar eerder antwoord
op eenzelfde vraag van de leden van de fractie van GroenLinks in het begin
van paragraaf 1.In de visie van de leden van de VVD-fractie gaat de memorie van toelichting
voorbij aan het reeds ontwikkelde toetsingskader voor voorkeursbehandeling
wegens ras en sekse zoals neergelegd in de AWGB. In de memorie van toelichting
wordt gesproken over een objectieve rechtvaardiging om in voorkomende gevallen
«evenwichtige leeftijdsopbouw» van toepassing te achten. Het doel
van deze voorkeursbehandeling naar leeftijd moet gericht zijn op een «werkelijk
belang van de onderneming». De AWGB bepaalt dat er sprake moet zijn
van aantoonbare achterstanden en dat de voorkeursbehandeling moet leiden tot
bevoordeling van de achterstandsgroep en geschikt moet zijn om de achterstand
in te halen. De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering om een nadere
onderbouwing van deze verschillen.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder in deze paragraaf
gaf op een vraag van de leden van de fractie van de CDA inzake «evenwichtige
leeftijdsopbouw».Het is de leden van de VVD-fractie onduidelijk waarom leeftijd bij persoonlijke
verzorging een objectieve rechtvaardiging zou zijn. Een dergelijke uitzondering
voor onderscheid op ras ontbreekt terwijl deze leden de vergelijkbare uitzondering
voor sekse in verband met het recht op privacy en/of schaamtegevoelens wel
acceptabel achten. Deze leden merken op dat zowel de Commissie gelijke behandeling
als de rechter grote problemen kunnen ondervinden bij het zoeken naar consistentie
tussen de verschillende non-discriminatiegronden.In aanvulling op het antwoord op eerdere vragen van de fracties van de
PvdA en het CDA inzake persoonlijke verzorging merkt de regering, met betrekking tot de opmerking van deze leden inzake consistentie, op
dat deze aspecten zullen worden meegenomen in het kader van de evaluatie van
de AWGB in 1999.De leden van de fractie van de VVD vragen zich af of, indien leeftijd
niet een bij voorbaat verdacht criterium wordt geacht, niet juist de noodzaak
bestaat om in een wet zo concreet mogelijk vast te leggen in welke gevallen
wel of geen sprake is van een objectief criterium. Bijvoorbeeld door een «in
ieder geval» bepaling op te nemen.De regering verwijst hier naar haar eerdere antwoord, in paragraaf 1,
op eenzelfde vraag van de leden van de fractie van D66, waarin verwezen wordt
naar de evaluatie van dit wetsvoorstel.De leden van de fractie van de VVD vragen zich af waarom het voorstel
zich beperkt tot diegene die «onder gezag» arbeid verrichten De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder gaf op eenzelfde
vraag van de leden van de fractie van D66 in paragraaf 2.1, waar verwezen
wordt naar de evaluatie van de AWGBHet is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk welk type onderscheid
is bedoeld met «bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst» en
«bij het verlenen van een aanstelling». Ook de leden van de RPF-fractie
vragen zich af welk type onderscheid hiermee is bedoeld.Met de onderhavige begrippen wordt aangesloten bij de terminologie zoals
deze in het Burgerlijk Wetboek respectievelijk de Ambtenarenwet wordt gehanteerd.Ambtenaren zijn niet werkzaam op basis van een arbeidsovereenkomst, maar
op basis van een eenzijdige aanstelling.De leden van de VVD-fractie vroegen of personen die zich bij het aangaan
van de arbeidsovereenkomst ten onrechte gepasseerd achten, vallen onder artikel
648a Boek 7 BW of artikel 1 van het wetsvoorstel.Leeftijdsdiscriminatie kan zich in verschillende fasen, waaruit een sollicitatieprocedure
kan bestaan, voordoen. Zo kan een kandidaat zich naar leeftijd gediscrimineerd
voelen indien hij na de schriftelijke sollicitatie wordt afgewezen. Artikel
1 van het wetsvoorstel is in een dergelijk geval van toepassing. Ook is het
mogelijk dat een kandidaat verschillende fasen in het sollicitatieproces met
succes volbrengt, maar aan het einde van deze procedure alsnog afvalt in die
zin dat met een ander een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan. In dat geval
kan de afgewezen kandidaat een beroep doen op artikel 648a Boek 7 BW of artikel
125h Ambtenarenwet.De leden van de VVD-fractie stellen dat het verschil tussen interne selectie
voor een hogere functie en promotie niet erg duidelijk te maken is. Ook bij
scholing en verdere loopbaanontwikkeling kan ongerechtvaardigd onderscheid
een rol spelen. Verder is bij eventuele reorganisatie de grens tussen ontslag
en interne werving niet duidelijk aan te wijzen. Het ontduiken van de wet
is volgens deze leden al mogelijk door «creatieve naamgeving».
De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder gaf op een vraag
van de leden van de fractie van het CDA in paragraaf 2.1.. Niet het etiket
dat gebruikt wordt telt maar de feitelijke situatie. Dat geldt evenzeer voor
reorganisaties, loopbaanontwikkeling en scholing.De leden van de fracties van VVD en D66 wijzen er op dat in het onderhavige
wetsvoorstel ook bij de directe vorm van onderscheid getoetst moet worden
of er sprake is van een objectieve rechtvaardiging, terwijl de hiervoor door
het EG-hof ontwikkelde toets gericht is op de beoordeling van indirect onderscheid.
Deze leden vragen de regering hierop nader in te gaan. In het onderhavige wetsvoorstel wordt geen onderscheid gemaakt tussen
direct en indirect onderscheid, in die zin dat beide vormen van onderscheid
niet zijn toegestaan, tenzij daarvoor een objectieve rechtvaardigingsgrond
bestaat. De door de rechtspraak ontwikkelde toetsingscriteria kunnen voor
beide vormen van onderscheid worden toegepast. Dat betekent dus dat voor elk
gemaakt onderscheid, direct of indirect, moet gelden dat:– het doel van het onderscheid beantwoordt aan een werkelijke behoefte
van de onderneming (vereiste van legitimiteit);– het onderscheid geschikt is om dat doel te bereiken (vereiste
van doelmatigheid);– het onderscheid daarvoor ook noodzakelijk is (vereiste van proportionaliteit).In de praktijk zal moeten blijken of het wenselijk en mogelijk is deze
toets altijd op dezelfde manier in te vullen. De Commissie gelijke behandeling
acht het mogelijk dat de verschillende verschijningsvormen van onderscheid
op verschillende gronden en de verschillen in de maatschappelijke achtergronden
daarvan een gedifferentieerde invulling rechtvaardigen. De regering onderschrijft
deze opvatting van de Commissie.De leden van de D66-fractie vragen zich af of de norm die het onderhavige
wetsvoorstel geeft wel zo concreet is dat deze voldoende handvatten aan de
rechter en de Commissie gelijke behandeling biedt. Deze leden menen dat de
voorgestelde norm bij direct onderscheid niet eenduidig is. Het is hen niet
geheel duidelijk wat wel mag en wat verboden is en waarom. De rechter zal
daarover meer helderheid moeten verschaffen, hetgeen, naar deze leden vrezen,
nogal tijdrovend zal kunnen zijn.Zoals hierboven al is uiteengezet, zal voor ieder toelaatbaar onderscheid
een objectieve rechtvaardigingsgrond aanwezig moeten zijn. De hierboven genoemde
toetsingscriteria bieden de rechter richtsnoeren bij de beoordeling van de
vraag of er sprake is van een objectieve rechtvaardiging. De regering heeft
het niet haalbaar geacht om de uitzonderingen op het voorgestelde verbod op
leeftijdsdiscriminatie limitatief op te sommen. Immers, zoals ook in de memorie
van toelichting is uiteengezet, levert onderscheid op grond van leeftijd niet
in alle gevallen bij voorbaat een vermoeden van discriminatie op. De vraag
in welke gevallen een leeftijdscriterium objectief gerechtvaardigd is of niet
dient aan de hand van concrete feiten en omstandigheden beoordeeld te worden
en is dus een kwestie van casuïstiek.Door de leden van de fractie van D66 zijn vragen gesteld over het voorbeeld
van de beroepsactiviteiten van acteur, zanger en danser, voorzover deze activiteiten
betrekking hebben op het vertolken van bepaalde rollen. Het lijkt alsof hier
een analogie wordt getrokken met geslachtsbepaalde beroepsactiviteiten. De
vergelijkbare uitzondering voor geslacht beschermt echter niet de functie-eis
zelf maar beoogt bescherming van de artistieke opvatting die aan de keuze
voor het ene of voor het andere geslacht ten grondslag ligt, aldus deze leden.Deze beroepsactiviteiten zijn genoemd als voorbeeld van de eerder in de
memorie van toelichting genoemde algemene rechtvaardigingsgrond: (de werkgever
of het bevoegde gezag moet kunnen aantonen dat) objectieve en zakelijke functie-vereisten
noodzaken tot het stellen van bepaalde leeftijdscriteria. Wanneer het met
betrekking tot deze beroepsactiviteiten noodzakelijk wordt geacht leeftijdsgrenzen
te stellen in het kader van werving en selectie, vindt de artistieke vrijheid
haar grens in een objectieve rechtvaardigingsgrond.De leden van de fractie van D66 hebben vragen met betrekking tot de objectieve
rechtvaardiging die de memorie van toelichting mogelijk acht bij leeftijdsonderscheid
bij persoonlijke verzorging. Het toetsingskader voor de vergelijkbare
uitzondering voor sekse laat slechts afwegingen toe van schaamtegevoelens
en het recht op privacy. Het komt de leden van de D66-fractie voor dat de
memorie van toelichting voorbij lijkt te gaan aan de zin en betekenis van
dit alleen voor sekse ontwikkelde toetsingskader bij persoonlijke verzorging.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij aan het begin van
deze paragraaf gaf op een vraag van de leden van de fracties van PvdA en CDA.De leden van de fractie van D66 vragen of de regering haar mening kan
geven over een «in ieder geval» bepaling zoals voorgesteld in
het commentaar van het LBL.De regering is op dezelfde vraag van deze leden in paragraaf 1 al ingegaan.De leden van de fractie van de VVD merken op dat het verschil tussen interne
selectie voor een hogere functie en promotie niet altijd even duidelijk is.
Interne werving en selectie voor een vacature vertonen sterke gelijkenis met
het geheel van handelingen dat ten grondslag ligt aan beoordeling en bevordering,
en vraagt de regering hier nader op in te gaan.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder gaf op een
vraag van de leden van de fractie van het CDA in paragraaf 2.1.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering de opvatting
deelt dat met name waar het gaat om opzegging en ontbinding, ouderen zich
vaak in een kwetsbare positie bevinden.De regering deelt de zorg voor de positie van oudere werknemers bij ontslag.
Dit is een belangrijke reden geweest om de ouderenrichtlijn in te trekken.
Naar de mening van de regering bieden de huidige ontslagregels, die in antwoord
op eerdere vragen van de leden van de fractie van Groep Nijpels (paragraaf
1) zijn uiteengezet, ook ouderen afdoende bescherming tegen ongerechtvaardigd
ontslag. Ontwikkelingen inzake de positie van ouderen bij ontslag worden overigens
door de regering nauwlettend gevolgd.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat de rechtvaardiging
voor een onderscheid naar leeftijd aan strenge eisen moet voldoen. Het argument
van een evenwichtige leeftijdsopbouw is bijvoorbeeld minder valide naarmate
de arbeidsmobiliteit van werknemers hoger wordt.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder gaf op een
vraag van de leden van de fractie van het CDA in deze paragraaf. Overigens
onderschrijft de regering de opvatting van deze leden dat het argument van
evenwichtige leeftijdsopbouw minder valide kan zijn naarmate de mobiliteit
van werknemers in het bedrijf hoger is.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het denkbaar is dat het
komt tot een catalogus van redenen en situaties waarin leeftijd bij werving
en selectie een rol mag spelen.Een dergelijke catalogus is naar het oordeel van de regering niet mogelijk,
omdat een uitputtende en dus volledige opsomming van redenen en situaties
niet haalbaar is vanwege de gevarieerde casuïstiek. De uiteenlopende
verschijningsvormen van onderscheid op grond van leeftijd laten zich niet
in een sluitende catalogus neerleggen.De leden van de fractie Groep Nijpels wijzen op de – naar hun mening –
moeilijke positie waarin interne gegadigden verkeren. Het is haast onmogelijk
voor een interne gegadigde te constateren óf de werkgever de gegadigde
ongeschikt vindt op grond van leeftijd. Zou een interne gegadigde hierover
klagen dan komt misschien zijn huidige functie in gevaar of verslechteren
de arbeidsverhoudingen. Deze leden vragen zich af welke rechtsbescherming
interne gegadigden hiertegen geboden wordt.In vergelijking met externe sollicitanten hebben interne gegadigden vaak
meer zicht op het verloop van het wervings- en selectieproces, zodat zij bijvoorbeeld
weten wie uiteindelijk de gewenste functie verworven heeft. Ook zijn hun mogelijkheden
om informatie over de gang van zaken te verkrijgen groter. Een interne gegadigde
kan bijvoorbeeld een personeelsfunctionaris hierop aanspreken. Acht de interne
gegadigde zich gediscrimineerd op grond van leeftijd, dan kan hij of zij de
Commissie gelijke behandeling verzoeken te onderzoeken of een ongerechtvaardigd
onderscheid zoals bedoeld in de wet is gemaakt.Het wetsvoorstel voorziet niet in een aanvullende bescherming voor de
interne gegadigden tegen ontslag vanwege het enkele feit dat hij zich op deze
wet beroept (victimisatieontslag). Bescherming tegen victimisatieontslag,
zoals in artikel 647 Boek 7 BW, is niet voorzien omdat het discriminatieverbod
zich niet uitstrekt tot het beëindigen van de arbeidsovereenkomst of
aanstelling. Mocht evenwel het indienen van een klacht bij de Commissie gelijke
behandeling leiden tot een verslechtering van de arbeidsverhoudingen of tot
een ontslag, dan kan de desbetreffende werknemer een beroep doen op de norm
van goed werkgeverschap of op de reguliere ontslagbescherming.De leden van de fractie Groep Nijpels vragen zich af hoe beoordeeld wordt
of de interne organisatie, bijvoorbeeld de leeftijdsopbouw, redenen kan opleveren
die de leeftijdsdiscriminatie rechtvaardigen. Deze leden vragen zich af of
de Commissie gelijke behandeling in staat is een afweging te maken of een
evenwichtige leeftijdsopbouw de continuïteit van de onderneming waarborgt.
De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder in deze paragraaf
gaf op een vraag van de leden van de CDA-fractie over «evenwichtige
leeftijdsopbouw».De leden van de fractie Groep Nijpels kunnen zich niet aan de indruk onttrekken
dat het onderhavige wetsvoorstel is ingegeven door economische overwegingen
in verband met vermindering van de druk op de uitgaven van de sociale zekerheid
en niet in eerste instantie om leeftijdsdiscriminatie uit te bannen.Nogmaals wil de regering er op wijzen dat economische motieven een rol
hebben gespeeld bij het voorstellen van voorliggend verbod, maar zeker niet
een hoofdrol. Voor de regering zijn de omvang van de signalen terzake van
ongerechtvaardigd onderscheid op grond van leeftijd bij werving en selectie
en de sociale en maatschappelijke gevolgen van leeftijdsdiscriminatie doorslaggevend
geweest. De regering verwijst hier ook naar het antwoord dat zij eerder gaf
op een vraag van de leden van de fractie van de VVD in paragraaf 1.De leden van de fractie van de RPF informeren of niet is te voorzien dat
werkgevers, om niet de verdenking van leeftijdsdiscriminatie op zich te laden,
ingeval van interne werving en selectie slechts spreken in termen van reorganisatie
en promotie om zo aansprakelijkheid op grond van de wet te ontlopen.Dit onderwerp is al eerder aan de orde geweest. De regering wil hier volstaan
met een verwijzing naar het antwoord dat zij in paragraaf 2.1. gaf op een
vraag van de leden van de fractie van het CDA over de afbakening van promotie
met interne werving en selectie.De leden van de SGP-fractie geven aan dat het wetsvoorstel enkele neveneffecten
van negatieve aard kan hebben. Zo wijzen zij op een mogelijke doorkruising
van het personeelsbeleid van de werkgever. Legt het wetsvoorstel niet een
te zware verplichting op de werkgever door de impliciete veronderstelling,
dat deze een afwijzing van oudere sollicitanten uitdrukkelijk moet kunnen
motiveren vanuit het leeftijdsperspectief? Wordt daarmee niet tekort gedaan
aan het geheel van overwegingen die ten grondslag liggen aan het al dan niet
aannemen van sollicitanten?Het wetsvoorstel beoogt leeftijdsdiscriminatie bij werving en selectie
tegen te gaan. De regering is het met de leden van de SGP-fractie eens dat
werkgevers een eigen verantwoordelijkheid hebben voor een goed en verantwoord
personeelsbeleid. Maar deze leden zullen het toch met de regering eens zijn
dat dit niet betekent dat er een wervings- en selectiebeleid gevoerd kan worden
dat ongerechtvaardigd onderscheid naar leeftijd maakt. Een ieder heeft recht
op een gelijke behandeling bij de toegang tot de arbeid, ongeacht leeftijd,
een en ander onverlet objectieve en relevante functie-eisen. Het is onaanvaardbaar
dat grote groepen mensen van de arbeidsmarkt worden geweerd enkel en alleen
vanwege hun leeftijd, terwijl zij uitstekend in staat zijn het aangeboden
werk te verrichten. In de praktijk betekent het verbod van leeftijdsdiscriminatie
dat een afwijzing van een (oudere) sollicitant, zoals iedere andere afwijzing,
gemotiveerd moet kunnen worden door zijn geringere geschiktheid voor de betreffende
functie dan de uitverkorene. Wanneer de werkgever onderscheid maakt op grond
van leeftijd, dan zal hij dit moeten kunnen motiveren als een objectieve rechtvaardiging.
Wanneer een afgewezen sollicitant een procedure start bij de Commissie gelijke
behandeling of bij de rechter, dan zal in beginsel de werkgever aannemelijk
moeten kunnen maken ofwel dat hij geen onderscheid heeft gemaakt op grond
van leeftijd ofwel dat hij voor het gemaakte onderscheid een objectieve rechtvaardigingsgrond
had.De leden van de SGP-fractie vragen in hoeverre de voorgestelde bepaling
ertoe kan leiden dat een werknemer bij het bereiken van zijn 65-jarige leeftijd
met een beroep op wettelijke bepalingen, waarin voor diverse groepen een leeftijdsgrens
van 70 jaar is opgenomen, ook na zijn pensioengerechtigde leeftijd kan blijven
functioneren. Zal de bestaande jurisprudentie ten gevolge van het voorliggende
wetsvoorstel onverkort kunnen blijven worden toegepast?Het onderhavige wetsvoorstel bevat een verbod van ongerechtvaardigd onderscheid
naar leeftijd bij werving en selectie. Het wetsvoorstel heeft geen betrekking
op de situatie van werknemers van 65 jaar of ouder, die hun functie willen
blijven vervullen, aangezien de beëindiging van de arbeidsovereenkomst
daar niet onder valt. Het biedt geen bescherming tegen beëindiging van
de arbeidsovereenkomst wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.
De beëindiging van de arbeidsovereenkomst bij het bereiken van deze leeftijd
kan bepaald zijn in de individuele of collectieve arbeidsovereenkomst. Indien
een dergelijke bepaling ontbreekt, kan de desbetreffende werknemer een beroep
doen op de reguliere ontslagbescherming.De leden van de GPV-fractie vragen of het voor een werkgever vooraf altijd
duidelijk kan zijn dat er wel of geen onderscheid gemaakt mag worden naar
leeftijd? Is het wetsvoorstel niet kwetsbaar door het feit dat steeds opnieuw
beoordeeld zal moeten worden of er sprake is van een objectieve rechtvaardigingsgrond?
Wordt willekeur voldoende ondervangen?De regering heeft eerder al aangegeven dat, en waarom, zij een gesloten
systeem, conform de AWGB, niet mogelijk acht. Door het gekozen open systeem
zal inderdaad steeds opnieuw een beoordeling dienen plaats te vinden of er
een objectieve rechtvaardigingsgrond bestaat. Overigens zal ook in een gesloten
systeem in elk concreet geval moeten worden beoordeeld of er terecht een beroep
wordt gedaan op een uitzonderingsgrond. Bezien vanuit de huidige situatie
betekent het voorliggende wetsvoorstel een duidelijke verbetering,
omdat onderscheid naar leeftijd bij werving en selectie uitdrukkelijk verboden
wordt, tenzij degene die het onderscheid maakt daarvoor een objectieve rechtvaardiging
kan aanvoeren. Hiermee zal het wetsvoorstel bijdragen aan het tegengaan van
willekeur bij het hanteren van leeftijdsgrenzen.De leden van de fractie van het GPV vragen of de regering van oordeel
is dat in die situaties waarin niet «onder gezag» wordt gewerkt
er geen sprake kan zijn van een min of meer afhankelijke positie ten opzichte
van de potentiële opdrachtgever?Ook hier wil de regering verwijzen naar een eerder antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de fractie van D66 (paragraaf 2.1.).De leden van de GPV-fractie vroegen om verduidelijking van de reikwijdte
van de artikelen 648a Boek 7 BW en artikel 1 van het wetsvoorstel. Evenals
in de Algemene wet gelijke behandeling en de Wet gelijke behandeling mannen
en vrouwen heeft de gelijke behandelingsnorm ook betrekking op het aangaan
van een arbeidsovereenkomst. Er is immers een grijs gebied tussen enerzijds
het einde van de selectiefase en anderzijds de daadwerkelijke benoeming. Deze
leden vragen zich af of artikel 648a zich niet beperkt tot een verbod op onderscheid
naar arbeidsvoorwaarden.Anders dan de leden van de GPV-fractie veronderstellen heeft artikel 648a
geen betrekking op de arbeidsvoorwaarden. Deze vallen buiten het toepassingsgebied
van het laatstgenoemde artikel.De leden van de GPV-fractie stellen de vraag aan de orde of een werkgever
vanwege zijn beschikbare budget gericht mag werven onder jonge werknemers
aan wie nog jeugdlonen mogen worden betaald.In een eerder antwoord op een vraag van de leden van de fractie van het
CDA in deze paragraaf is de regering hierop al ingegaan. 3. NalevingDe leden van de PvdA-fractie vinden het een goede zaak dat het voorgestelde
verbod ook van toepassing is op interne werving en selectie, maar hebben twijfels
over de handhaafbaarheid van dit wetsvoorstel op dit punt. Kan een interne
benoeming ook niet makkelijk worden opgevat en gepresenteerd als promotie
of bevordering, zo vragen deze leden zich af, en zou een discussie hierover
niet voorkomen kunnen worden door de werking van het wetsvoorstel in ieder
geval uit te breiden tot bevordering?In paragraaf 2.1. is de regering al ingegaan op vragen (van de leden van
de CDA-fractie) over mogelijke afbakeningsproblemen van de interne werving
en selectie met bijvoorbeeld promotie. De regering kan zich overigens voorstellen
dat ook bij uitbreiding van de werkingssfeer nog niet elke discussie wordt
voorkomen en dat nieuwe afbakeningsproblemen zich zullen voordoen. Ook vanuit
dit oogpunt acht de regering het niet aangewezen om thans een dergelijke uitbreiding
te overwegen.De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat de regering nogal
gemakkelijk stelt dat het voor de afgewezen sollicitant niet een groot probleem
hoeft te zijn om aan te tonen dat hij op grond van leeftijd is afgewezen.
Zij vragen de regering aan te geven welke de «enige feiten» zijn
die de sollicitant dient aan te voeren en hoe de sollicitant aan deze feiten
moet komen. Het komt deze leden voor dat het hier juist zaken en feiten betreft
waar een sollicitant over het algemeen niet van op de hoogte is of wordt gesteld.
Is het redelijk te veronderstellen dat een sollicitant met de weinige feiten
die hij heeft kunnen verzamelen naar de rechter of de Commissie gelijke behandeling
stapt, zo vragen zij verder. De leden van de fractie van GroenLinks zijn van mening dat het probleem
voor de sollicitant om voldoende informatie te vergaren om een vermoeden van
discriminatie te onderbouwen, wordt gebagatelliseerd. De leden van de fractie
van Groep Nijpels vragen zich af op welke gronden de sollicitant in staat
is te beoordelen of hij volledig voldoet aan de gestelde eisen van een vermoeden.
De sollicitant kan de eventuele werkgever toch slechts voor de rechter dagen
op het criterium: een vermoeden dat er sprake is van leeftijdsdiscriminatie,
zo vragen zij.De regering heeft in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel aangegeven
dat het in de praktijk voor een sollicitant niet altijd eenvoudig zal zijn
om daadwerkelijk aan te tonen dat hij op grond van leeftijd afgewezen is.
Daarmee onderkent zij dat het vooral in een sollicitatieproces voor betrokkene
lastig kan zijn om aan te tonen dat hij op grond van leeftijd is afgewezen.
Juist vanuit dit besef hecht de regering zeer aan de rol van de Commissie
gelijke behandeling, die op verzoek van de sollicitant een onderzoek kan instellen.
In het kader van dit onderzoek heeft de Commissie de bevoegdheid alle inlichtingen
en bescheiden te vorderen die zij redelijkerwijs noodzakelijk acht. Juist
in die situaties waarin het voor de sollicitant moeilijk is om het vermoeden
van onderscheid op grond van leeftijd te onderbouwen, kan het vragen van een
oordeel aan de Commissie uitkomst bieden.Als betrokkene zich vervolgens tot de rechter wendt kan hij eventueel
zijn vordering met het oordeel van de Commissie onderbouwen.Als een sollicitant overweegt direct naar de rechter te stappen, dan dient
hij te beseffen dat deze procedure een ander karakter heeft dan die bij de
Commissie gelijke behandeling. Onder omstandigheden kan de bewijsvoering makkelijker
(voor een interne kandidaat, ten opzichte van een externe kandidaat) zijn
als betrokkene de mede-sollicitanten kent of de persoon die de functie uiteindelijk
heeft gekregen. Ook kunnen passages in de afwijzigingsbrief direct of indirect
verwijzen naar de leeftijd van betrokkene of kunnen bepaalde uitlatingen in
het sollicitatiegesprek een dergelijk vermoeden opleveren. Aanwijzingen voor
onderscheid kúnnen gelegen zijn in uitlatingen en afwijzigingsgronden
van de werkgever, maar kunnen óók gelegen zijn in andere factoren
en omstandigheden. In deze zin is de vrees van de leden van de fractie van
Groep Nijpels dat werkgevers altijd wel een kapstok vinden om een afwijzing
aan op te hangen op zich wel terecht, maar dit hoeft een sollicitant niet
te verhinderen uit andere feiten en omstandigheden een vermoeden van ongerechtvaardigd
onderscheid naar leeftijd te destilleren. Een dergelijke kapstok zal het weliswaar
voor de sollicitant moeilijker maken om een vermoeden van onderscheid aannemelijk
te maken, maar zeker niet onmogelijk. Zo is het bijvoorbeeld voorstelbaar
dat informatie over het bedrijf dat de 50-jarige sollicitant van de werkgever
heeft gekregen (bijvoorbeeld een jaarverslag) waaruit blijkt dat in het bedrijf
alleen mensen jonger dan 40 jaar werken, een dergelijk vermoeden oplevert.
In dit verband kan er nog op gewezen worden dat de rechter de bevoegdheid
heeft, op basis van artikel 177 Rv, de bewijslast bij de verweerder te leggen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe de privacy van derden
is gewaarborgd. Zij vragen of de werkgever verplicht is om desgevraagd de
leeftijden van andere kandidaten te vermelden en zo ja, of een dergelijke
verplichting niet zou afstuiten op de Wet persoonsregistraties. Verder vragen
zij hoe de werkgever aan deze informatieplicht kan voldoen als hij niet alle
leeftijden kent.Op basis van artikel 19, lid 2, van de Algemene wet gelijke behandeling
1994 is (ook) de werkgever verplicht (behoudens verschoning wegens ambts-
of beroepsgeheim) alle inlichtingen en bescheiden te verstrekken die de Commissie
gelijke behandeling vordert en die voor de vervulling van haar taak redelijkerwijs
nodig zijn. De werkgever kan desgevraagd de leeftijden van de
andere kandidaten vermelden zonder in strijd te komen met de Wet persoonsregistraties.
Leeftijd op zich is immers geen persoonsgegeven. Wanneer daarbij echter additionele
gegevens worden gevoegd die herleidbaar zijn tot een individuele persoon is
er sprake van een persoonsgegeven. De werkgever kan uiteraard slechts informatie
verstrekken, als hij daarover beschikt.Ook vragen deze leden of de regering van mening is dat sollicitanten gerechtigd
zijn om hun leeftijd te verzwijgen, nu leeftijd in beginsel als een niet relevant
criterium geldt?De sollicitant mag zijn leeftijd verzwijgen als de leeftijd niet relevant
is voor de beoordeling van de geschiktheid voor de functie.De leden van de fractie van GroenLinks hebben verder nog een aantal vragen
gesteld over de sancties op overtreding van het verbod. Zij vragen of zij
het juist zien dat de sollicitant hoogstens een claim op schadevergoeding
rest en vragen hoe zo'n claim dan moet worden vastgesteld. Verder vragen zij
wat de sanctie zal zijn indien komt vast te staan dat het niet verlengen van
een arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur strijdig is met het verbod.De regering merkt ten aanzien van de vraag van de leden van de fractie
van GroenLinks op dat overtreding van het verbod tot aansprakelijkheid leidt.
Op grond daarvan kan naast schadevergoeding voor materiële en/of immateriële
schade ook eventueel rectificatie worden gevorderd. Is er, na afloop van de tijdelijke arbeidsovereenkomst, feitelijk sprake
van werving en selectie dan kan de betrokkene wel een beroep doen op onderhavige
regeling, als hij van mening is dat hij ten onrechte op grond van zijn leeftijd
is afgewezen. In andere gevallen zal hij een beroep moeten doen op het beginsel
van goed werkgeverschap, indien hij van mening is dat van verlenging van de
tijdelijke arbeidsovereenkomst is afgezien vanwege zijn leeftijd.De leden van de fractie Groep Nijpels vragen of afgesproken lage, dus
concurrerende verkoopprijzen een grond mogen zijn voor leeftijdsdiscriminatieHet antwoord hierop kan kort zijn: nee.Deze leden vragen zich verder af welke mogelijkheden tot verweer een sollicitant
heeft als bedrijven waarschijnlijk steeds meer gebruik zullen maken van wervings-
en selectiebureaus die uit hun gegadigdenlijst zelf een voorkeursselectie
maken. Zij zien graag een onderzoek verricht bij wervingsbureaus, waarbij
aanmeldingscriteria, de wijze van zoeken, selectie en presentatie worden bekeken.De norm van het wetsvoorstel richt zich ook tot wervings- en selectiebureaus
en andere intermediairen, zoals arbeidsbureaus en uitzendbureaus. Ook voor
hen geldt een verbod op het maken van ongerechtvaardigd onderscheid op grond
van leeftijd. Indien een persoon het vermoeden heeft dat een wervings- en
selectiebureau bij een preselectie ten behoeve van een bedrijf onderscheid
op grond van leeftijd heeft gemaakt, dan kan hij de Commissie gelijke behandeling
verzoeken een onderzoek in te stellen. Aangezien bedoelde bureaus ook onder
de werkingssfeer van dit wetsvoorstel vallen ziet de regering thans geen aanleiding
voor een nader onderzoek.De leden van de fractie van het SGP vragen of de regering van oordeel
is dat naleving van het verbod voldoende effectief kan worden gemaakt en of
het wetsvoorstel juist niet zal uitlokken tot procedures over vermeende discriminatie
en wordt een oudere sollicitant niet onevenredig grote bescherming geboden?De regering is van mening dat de naleving van het verbod voldoende effectief
kan worden gemaakt. Van het wetsvoorstel zal een preventieve werking
uitgaan. Voorts moet de preventieve werking van de dreiging van eventuele
procedures niet worden onderschat. Daarnaast zullen ook feitelijke procedures
bijdragen aan de effectiviteit van het verbod. Enerzijds omdat daarmee de
norm verder ingevuld wordt, anderzijds door de preventieve werking die er
vanuit zal gaan. Verder is de regering van mening dat de bescherming die middels
het onderhavige wetsvoorstel aan alle – dus ook oudere sollicitanten –
wordt geboden evenredig is aan de bescherming die de reeds bestaande gelijke
behandelingswetgeving biedt voor bijvoorbeeld de gronden geslacht, ras, godsdienst
en nationaliteit. 4. (De rol van) de Commissie gelijke behandelingDe leden van de fracties van PvdA, RPF en GPV vroegen hoe groot de extra
werkbelasting voor de commissie naar schatting zal worden en met welk bedrag
het budget zal worden uitgebreid. De leden van de VVD-fractie vroegen om een
duidelijke omschrijving van het uit deze wet voortvloeiende financiële
beslag.Zoals in de memorie van toelichting is gesteld, zal het wetsvoorstel naar
verwachting leiden tot een uitbreiding van de taken van de Commissie gelijke
behandeling. Bij het maken van een inschatting van deze gevolgen is advies
ingewonnen van de Commissie gelijke behandeling. De kosten voor de Commissie
zijn uiteindelijk geschat op in totaal fl. 905 395.- (uitgesplitst als
volgt: f 31 000.- aan incidentele kosten; f 688 500.-
aan structurele extra personele uitgaven en f 185 895.- aan structurele
materiële uitgaven). Daarbij is uitgegaan van een extra werklast van
55 zaken per jaar.Erkend kan worden dat naast de hierboven aangegeven zaken ook extra werklast
voor de Commissie gelijke behandeling mogelijk is op andere werkterreinen,
zoals voorlichting en onderzoeken uit eigen beweging. Een berekening van deze
extra kosten bleek evenwel niet mogelijk.Aan de hand van de jaarlijkse monitoringsactiviteiten zal worden gevolgd
of de thans gehanteerde berekeningen een juiste inschatting zijn van de werklastconsequenties
van de Commissie gelijke behandeling en of er inderdaad sprake is van de in
de vorige alinea beschreven extra activiteiten, en zo ja welke omvang deze
activiteiten hebben. Daarbij kan worden meegenomen of dit moet leiden tot
verhoging van het budget voor de Commissie gelijke behandeling.De leden van de D66-fractie wijzen op het belang van goede en tijdige
afstemming met de Commissie, alsmede het tijdig beschikbaar stellen van de
toegezegde extra middelen. Ook zij vragen de regering of hieraan afdoende
is voldaan.In antwoord hierop merken wij allereerst op dat bij de berekening van
de mogelijke gevolgen voor de Commissie de Commissie zelf is geraadpleegd.
Ook overigens vindt regelmatig overleg plaats met de Commissie. Wij streven
ernaar de toegezegde extra middelen op korte termijn aan de Commissie beschikbaar
te stellen, opdat zij zich tijdig kan voorbereiden op de inwerkingtreding
van de wet. 5. Aspecten van regelgeving 5.1. VoorlichtingDe leden van de CDA-fractie vragen of ook organisaties van ouderen een
rol zullen spelen in het voorlichtingstraject.In het kader van het voorlichtingstraject rond de invoering van de wet
hebben thans reeds voorbereidende gesprekken plaatsgevonden met verschillende
organisaties. Enerzijds om informatie te verkrijgen op basis van ervaringen
en inzichten van deze organisaties vanuit hun achterban ter verbetering van
het voorlichtingstraject, anderzijds om te bezien of deze organisaties
een actieve rol in het voorlichtingstraject kunnen vervullen. Daarbij heeft
het accent gelegen op organisaties wier achterban bestaat uit zowel oudere
als jongere sollicitanten en normadressaten van deze wet (werkgevers, intermediairen),
en organisaties waar nu vragen binnen komen op het terrein van leeftijdsdiscriminatie
bij werving en selectie, zoals de Commissie gelijke behandeling, de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en het Landelijk bureau leeftijdsdiscriminatie. Organisatie van ouderen zijn
vooralsnog niet benaderd, aangezien hun achterban slechts gedeeltelijk gelijk
is aan de doelgroep van deze wet. Wel wordt overwogen deze organisaties bij
de voorlichting te betrekken. 5.2. EvaluatieDe leden van de VVD-fractie dringen aan op een jaarlijkse monitoring en
rapportage aan de Kamer, waarna halverwege de 5-jaarsperiode een tussenevaluatie
kan worden gemaakt.Ook de leden van de D66-fractie vinden een evaluatietermijn van 5 jaar
aan de lange kant en pleiten uitdrukkelijk voor een eerdere evaluatie, bijvoorbeeld
na 3 jaar.De leden van de RPF-fractie zien graag een nadere onderbouwing van de
keuze voor een evaluatie na 5 jaar.De regering hecht aan een periodieke evaluatie van de wet en heeft voor
de termijn aangesloten bij andere gelijke behandelingswetgeving.Een jaarlijkse monitoring en rapportage lijkt de regering overbodig, aangezien
verwacht mag worden dat het gros van de zaken op grond van deze wet aan de
Commissie gelijke behandeling zal worden voorgelegd en de jaarverslagen van
de Commissie daar voldoende inzicht zullen bieden. Bovendien zal de Commissie
gelijke behandeling bij de evaluatie van haar werkzaamheden en van de AWGB
kunnen aangeven welke ervaringen zij heeft opgedaan met onderhavig wetsvoorstel. Artikelsgewijze opmerkingen Artikel 1De leden van de D66-fractie vragen of de wetgever een intermediair zou
kunnen onderwerpen aan een meldplicht van discriminatie bij de overheid.De wetgever heeft dit niet overwogen. Een handhavende rol is voorbehouden
aan de Commissie gelijke behandeling en aan de rechter. Artikel 2De leden van de fractie van het CDA vragen een nadere motivering voor
de beperking van het verbod tot arbeid onder gezag. Bestaan er bij bijvoorbeeld
aanneming van werk geen knelpunten?De leden van de fractie van de PvdA vragen de mening van de regering over
het voorstel van de FNV, om artikel 7:655, lid 6 van de arbeidsovereenkomst
in het BW van toepassing te laten zijn.De regering verwijst hier naar het antwoord dat zij eerder gaf op een
vraag van de leden van de fractie van het D66 in paragraaf 2.1.. Artikelen 3 en 4De leden van de RPF-fractie vragen om een verduidelijking van de termen
«bij het aangaan van een arbeidsovereenkomst» en «bij het
verlenen van een aanstelling».De regering volstaat er mee hier te verwijzen naar het antwoord dat zij
eerder gaf in paragraaf 2.1. op vragen van de leden van de fracties van VVD en RPF over de privaatrechtelijke arbeidsrelatie en de overheidsaanstelling. 6. Reactie op de preadviezen van prof mr I.P. Asscher-Vonk
en prof mr A.W. HeringaDe regering heeft met belangstelling kennis genomen van de preadviezen
van prof mr I.P. Asscher-Vonk en prof mr A.W. Heringa, die zij op verzoek
van het Landelijk Bureau Leeftijdsdiscriminatie hebben opgesteld en die op
2 februari 1998 zijn gepresenteerd. In deze, aan de nota naar aanleiding van
het verslag toegevoegde, paragraaf wil de regering op deze adviezen reageren.
De leden van de fracties van de VVD en van D66 hebben aangegeven daar prijs
op te stellen.De regering constateert dat de preadviezen de noodzaak en wenselijkheid
van een wettelijk verbod op onderscheid op grond van leeftijd bij werving
en selectie niet ter discussie stellen. Wel worden op een aantal punten kritische
opmerkingen gemaakt en vragen gesteld. De regering zal, in aanvulling op haar
voorgaande reactie op het verslag van de Kamer, navolgend op deze punten ingaan
om meer duidelijkheid te geven op onderdelen die kennelijk niet voldoende
helder waren weergegeven. systematiek en reikwijdteIn de adviezen wordt ondermeer ingegaan op de voorstelde open systematiek.
Dhr Heringa vindt dat aangesloten kan worden bij de gesloten systematiek van
de AWGB en mw Asscher-Vonk bepleit verduidelijking van de norm door een aantal
uitzonderingsgronden op te nemen in een «in ieder geval»-bepaling.
Verder bepleiten de auteurs een uitbreiding van de reikwijdte van het onderhavige
wetsvoorstel naar andere (WGB- en AWGB-)terreinen. Mw Asscher-Vonk is van
mening dat de effectiviteit van het wetsvoorstel, om leeftijdsdiscriminatie
tegen te gaan, gering zal zijn omdat de werkingssfeer wordt beperkt tot arbeidsverhoudingen
waarin onder gezag wordt gewerkt.In deze nota naar aanleiding van het verslag is op diverse plaatsen op
deze punten ingegaan. Derhalve zal de regering volstaan met een paar korte
opmerkingen. Aansluiting bij de AWGB acht de regering voor de grond leeftijd
niet mogelijk en ziet zich daarin gesteund door de Commissie gelijke behandeling.
De regering wil de mogelijkheid van het opnemen van een «in ieder geval»-bepaling
bezien in het kader van de evaluatie van deze wet, die voorzien is binnen
5 jaar na inwerkingtreding. In het kader van de evaluatie van de AWGB kan
worden bezien of het mogelijk en wenselijk is de werkingssfeer van de gelijke
behandelingswetgeving uit te breiden zodat daaronder ook de arbeidsrelaties
vallen waarin sprake is van afhankelijkheid van arbeid zonder dat daarbij
onder gezag wordt gewerkt. Voor uitbreiding van dit wetsvoorstel naar andere
(WGB- en AWGB-)terreinen ziet de regering thans geen aanleiding, maar zij
sluit dit ook niet bij voorbaat op langere termijn uit. Het begrip betrekkingMw Asscher-Vonk merkt op dat het begrip «betrekking» in voorliggend
wetsvoorstel een andere betekenis heeft dan in de AWGB en de WGB.Het begrip «betrekking» zoals opgenomen in dit wetsvoorstel
heeft dezelfde betekenis als het begrip «betrekking» in de WGB.
Geen andere betekenis is beoogd. Dit betekent dat het begrip «betrekking»
niet alleen doelt op de arbeidsovereenkomst en de ambtelijke aanstelling,
maar ook op andere arbeidsverhoudingen waar iemand onder gezag van een ander
arbeid verricht. Onder de werkingssfeer vallen dus bijvoorbeeld ook de dienstbetrekkingen
in het kader van de Wet sociale werkvoorziening, rechtsbetrekkingen
in geval van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten als bedoeld in
de Arbeidsvoorzieningswet, alsmede een overeenkomst tussen een stagebiedende
organisatie en een stagiair, mits er onder gezag arbeid wordt verricht. Ook
is het denkbaar dat bij het vervullen van een praktijkervaringsplaats of in
het vrije beroep dan wel het doen van vrijwilligerswerk, sprake kan zijn van
een situatie waarin iemand onder gezag van een ander arbeid verricht. In de
concrete gevallen moet de rechter beoordelen of er sprake is van een betrekking
in de zin van dit artikel. (direct en indirect) onderscheidDoor de opstellers van de respectieve preadviezen wordt gewezen op onduidelijkheid
over de vraag of het wetsvoorstel mede beoogt indirect onderscheid te omvatten.Onder het begrip «onderscheid» dient zowel direct als indirect
onderscheid te worden begrepen. De regering acht dit noodzakelijk en wenselijk
om de effectiviteit van de wet te vergroten. Immers ook het hanteren van andere
criteria dan leeftijd kan (indirect) leiden tot onderscheid op grond van leeftijd.
Een voorbeeld daarvan is het stellen van ervaringseisen. Als daar een bepaalde
aantal ervaringsjaren aan gekoppeld wordt, kan dit een verkapt onderscheid
op grond van leeftijd opleveren.Het uitdrukkelijk opnemen van de begrippen direct en indirect onderscheid
is niet noodzakelijk, gelet op het open karakter van de wet. Wel moet worden
bedacht dat het voor de positie van de klager uitmaakt of hij zich beroept
op direct of op indirect onderscheid; in het eerste geval zal eerder aan de
stelplicht voldaan zijn dan in het geval van een beroep op indirect onderscheid.Mw Asscher-Vonk merkt nog op dat niet duidelijk is wat met «onderscheid»
wordt bedoeld; of er sprake moet zijn van onderscheid tussen twee personen,
zodat er een maatman gezocht moet worden, of dat er sprake is van onderscheid
als dit door leeftijd is ingegeven.De laatst genoemde interpretatie is juist. Het is dus niet zo dat er sprake
moet zijn van onderscheid op grond van leeftijd tussen twee of meer personen.
Als bijvoorbeeld een sollicitant afgewezen is «omdat hij te oud is»,
is er sprake van onderscheid op grond van leeftijd en hoeft hij dus niet te
zoeken naar een maatman die jonger is en niet is afgewezen. Negatieve lading toekennen aan het begrip onderscheidBeide auteurs wijzen op het feit dat in de memorie van toelichting aan
het begrip «onderscheid» een negatieve lading verbonden wordt.
Zij achten dit onterecht. Bovendien brengt het hechten van een negatieve lading
aan het begrip «onderscheid» met zich dat een persoon die zich
op het verbod van onderscheid beroept, allereerst zal hebben te stellen dat
hij door dat onderscheid benadeeld is.In de normstelling zijn twee elementen te onderscheiden: een verbod om
onderscheid te maken op grond van leeftijd en de mogelijkheid om onderscheid
objectief te rechtvaardigen. De toetsing of in strijd met de norm wordt gehandeld
omvat derhalve twee stappen. De eerste stap betreft de beoordeling of onderscheid
wordt gemaakt op grond van leeftijd. De regering heeft met de opmerking in
de memorie van toelichting dat aan het verbod van onderscheid op grond van
de leeftijd de notie van een negatieve lading is verbonden niet een extra
vereiste willen stellen. Bedoeld is dus niet dat de persoon die zich op het
verbod van onderscheid beroept, eerst moet stellen dat hij door dat onderscheid
benadeeld is. Hof-criteriaOok wordt door beide opstellers ingegaan op het gebruik van de criteria
die door het Hof van Justitie van de EG zijn ontwikkeld met betrekking tot
indirect onderscheid.In de memorie van toelichting is ingegaan op de criteria die thans door
het Hof zijn vastgesteld inzake objectieve rechtvaardiging bij indirect onderscheid
naar geslacht. De regering vindt het voor de hand liggen dat deze criteria
ook worden gehanteerd bij het vaststellen van een objectieve rechtvaardiging
inzake het gebruik van leeftijdsgrenzen bij werving en selectie. Zij bedoelde
daarmee aan te geven dat de, algemeen geaccepteerde en op vele terreinen toegepaste,
criteria legitimiteit, doelmatigheid en proportionaliteit gehanteerd dienen
te worden. Niet is bedoeld dat de verdere specifieke invulling en verfijning,
die het Hof aan deze criteria heeft gegeven voor de objectieve rechtvaardiging
bij indirect onderscheid op grond van geslacht, per definitie gehanteerd dienen
te worden. Wel is het voorstelbaar dat deze verdere specifieke invulling en
verfijning in de praktijk een richtsnoer vormen bij de beoordeling van de
objectieve rechtvaardiging van onderscheid op grond van leeftijd. Of de criteria,
die ontwikkeld zijn op grond van het verbod van onderscheid naar geslacht,
bij onderscheid naar leeftijd toepasbaar zijn, staat uiteraard ter beoordeling
van de Commissie gelijke behandeling en de rechter. Zij kunnen derhalve zelf
beoordelen of zij de verdere invulling, die voor onderscheid op grond van
geslacht aan deze criteria is gegeven, ook zullen hanteren bij onderscheid
op grond van leeftijd. Verder volstaat de regering met een verwijzing naar
het antwoord dat zij in paragraaf 2.3. heeft gegeven op vragen van de leden
van de fracties van VVD en D66 over Hof-criteria. VoorkeursbehandelingBeide auteurs vinden het een gemis dat in de memorie van toelichting niet
is ingegaan op de toelaatbaarheid van voorkeursbehandeling ten behoeve van
het opheffen van een achterstand van een bepaalde leeftijdsgroep op de arbeidsmarkt.
Voorgesteld wordt hiervoor een aparte wettelijke uitzonderingsbepaling te
formuleren.De regering heeft er niet voor gekozen om in het onderhavige wetsvoorstel
een aparte uitzonderingsbepaling op te nemen voor voorkeursbehandeling. Ook
heeft voorkeursbehandeling geen plaats gekregen in de memorie van toelichting
in het kader van de objectieve rechtvaardiging. Er is een fundamenteel verschil
met de gronden waarvoor wel een voorkeursbeleid bestaat; iedereen die oud
is, is eens jong geweest. De regering acht het op dit moment te prematuur
om over te gaan tot de introductie van voorkeursbehandeling ten aanzien van
een bepaalde leeftijdsgroep, bijvoorbeeld ten aanzien van ouderen. De regering
verwacht dat, en wil dan ook eerst bezien of, met de hier voorgestelde formele
gelijke behandelingsnorm (het verbod van onderscheid op grond van leeftijd
bij werving en selectie) samen met de afspraken die sociale partners met betrekking
tot ouderen hebben gemaakt materiële gelijkheid bij de toegang tot de
arbeid kan worden bereikt. Bij de evaluatie van deze wet kan bezien worden
of dit verbod voldoende effectief is gebleken of dat verdergaande (zware)
maatregelen, zoals de mogelijkheid van het voeren van een voorkeursbeleid,
op hun plaats kunnen zijn.Hierbij zij opgemerkt dat ook voor de in de AWGB opgenomen nondiscriminatiegronden
geldt dat niet voor alle gronden een uitzonderingsbepaling opgenomen is in
de vorm van een tijdelijke voorkeursbehandeling. In de AWGB is daarvoor, overigens
onder strenge eisen, alleen gekozen met betrekking tot vrouwen en leden van
etnische en culturele minderheidsgroeperingen (dus alleen geslacht en ras/nationaliteit).
De achtergrond van deze bepalingen is gelegen in de algemene
en structurele achterstandspositie van de desbetreffende groepen op de in
de AWGB aangegeven terreinen van het maatschappelijk leven.Hoewel de arbeidsparticipatie van ouderen op dit moment zeer zorgelijk
is, zijn de oorzaken daarvan zeer divers en complex en kan men betwijfelen
of hun situatie zodanig is dat men kan spreken van een zodanige algemene en
structurele achterstandspositie dat die een introductie van een tijdelijke
voorkeursbehandeling ten aanzien van deze leeftijdsgroep rechtvaardigt. Met
betrekking tot de arbeidsparticipatie van de groep jongeren (schoolverlaters)
zij opgemerkt dat het werkloosheidspercentage van deze groep inmiddels overeenkomt
met het algemene werkloosheidspercentage. Ten aanzien van deze groep kan men
dus niet spreken van een algemene en structurele achterstandssituatie. Niets van doen hebben met ongerechtvaardigd onderscheid
naar leeftijdIn de memorie van toelichting wordt met betrekking tot de objectieve rechtvaardiging
gesteld: «Dit houdt in dat aangetoond moet kunnen worden dat een handelwijze
verklaard kan worden door factoren die niets van doen hebben met ongerechtvaardigd
onderscheid naar leeftijd». Terecht merken de auteurs op dat deze laatst
zinsnede alleen betrekking kan hebben op indirect onderscheid op grond van
leeftijd. SanctiesIn de preadviezen wordt in het kader van de sancties gesteld dat een verwijzing
naar goed werkgeverschap of een expliciete bepaling de duidelijkheid ten goede
zou komen.Er zij op gewezen dat het onderhavige wetsvoorstel een beperkte reikwijdte
heeft en alleen betrekking heeft op werving en selectie en het aangaan van
de arbeidsovereenkomst of aanstelling. Arbeidsvoorwaarden vallen niet onder
dit wetsvoorstel. Het beginsel van goed werkgeverschap leidt er echter toe
dat de werkgever geen ongerechtvaardigd onderscheid op grond van leeftijd
mag maken bij de arbeidsvoorwaarden. Gelet op de reikwijdte van het onderhavige
wetsvoorstel achten wij een bepaling als opgenomen in artikel 646 lid 7 Boek
7 BW niet nodig. Competentie rechterMw Asscher-Vonk signaleert terecht dat afhankelijk van het geschil de
kantonrechter of de rechtbank bevoegd is. Dit hangt af van de hoogte van de
vordering indien er geen arbeidsovereenkomst tot stand gekomen is. Is er wel
sprake van een arbeidsovereenkomst – bijvoorbeeld wanneer het een interne
sollicitant betreft – dan is de kantonrechter bevoegd, ongeacht de hoogte
van de vordering.Voor de in dit verband gemaakt verwijzing naar de artikelen 38 en 39 van
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering dient gelezen te worden de Wet
op de Rechterlijke Organisatie. De door de preadviezen gesignaleerde problemen
met betrekking tot de afbakening van de absolute competentie is evenwel niet
specifiek voor het onderhavige wetsvoorstel. Ook buiten het terrein van de
gelijke behandeling naar leeftijd kan de vraag zich voordoen of er sprake
is van een arbeidsovereenkomst als bedoeld in artikel 610 Boek 7 BW of een
andere arbeidsrelatie. Hetzelfde geldt voor de situatie waarin zich problemen
voordoen in de precontractuele fase dan wel gedurende de arbeidsovereenkomst
of een andere arbeidsrelatie. Artikel 2Mevrouw Asscher-Vonk vraagt welke arbeidsrelaties door artikel 2 onder de werkingssfeer van artikel 648a Boek 7 BW resp. artikel 125h Ambtenarenwet
worden gebracht.Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de overeenkomst tussen een
stage-biedende organisatie en een stagiaire of de dienstbetrekking in het
kader van de Wet sociale werkvoorziening.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. Melkert 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25677-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl