Startnota (vertaling van de financiële afspraken uit het Regeerakkoord)
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2017-11-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2017-2018
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 34 775
 
 Nota over de toestand van ’s Rijks Financiën
 
 
 Nr. 54
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 3 november 2017
 Inleiding
 Deze Startnota geeft de vertaling van de financiële afspraken uit het Regeerakkoord.
 Leeswijzer
 Paragraaf 1 geeft een toelichting op het begrotingsbeleid en de begrotingsregels die voor deze kabinetsperiode zullen gelden. Paragraaf 2 bevat de nieuwe uitgavenplafond, het inkomstenkader en de macro-economische kerngegevens waarop de plafonds en het kader zijn gebaseerd. Daarnaast wordt ingegaan op de indexatie van het Gemeentefonds en het Provinciefonds en de fiscale regelingen. Paragraaf 3 licht de verwachte ontwikkeling van het overheidssaldo (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld) toe. Paragraaf 4 bevat een toelichting op de intensiveringen en ombuigingen uit het Regeerakkoord, alsmede de departementale herverkavelingen.
 
 Tegelijk met de Startnota ontvangt u een aantal nota’s van wijzigingen op de departementale ontwerpbegrotingen1Kamerstuk34 775 V, nr. 8, Kamerstuk34 775 VI, nr. 10, Kamerstuk34 775 VII, nr. 8, Kamerstuk34 775 VIII, nr. 13, Kamerstuk34 775 IX, nr. 10, Kamerstuk34 775 XII, nr. 7, Kamerstuk34 775 XIII, nr. 8, Kamerstuk34 775 XV, nr. 7, Kamerstuk34 775 XVI, nr. 15, Kamerstuk34 775 XVII, nr. 6, Kamerstuk34 775 XVIII, nr. 5 en Kamerstuk34 775 B, nr. 6.. Met de nota’s van wijziging worden de ontwerpbegrotingen 2018 aangepast aan de wijzigingen uit het Regeerakkoord. De fiscale maatregelen die in 2018 ingaan, zijn bij nota van wijziging verwerkt in het Belastingplan 2018.
 In de nota’s van wijziging zijn de herverkaveling van Groen onderwijs (naar OCW) en de beleidspakketten van WenR (naar BZK) verwerkt. De overige herverkavelingen worden, door middel van nota’s van wijzigingen, ingediend voor de stemmingen over de begrotingen 2018 in de Tweede Kamer, en zodoende in de begrotingen 2018 opgenomen.
 
 
 
 
 1.
 Begrotingsbeleid
 
 Het kabinet voert een trendmatig begrotingsbeleid. Het doel van het begrotingsbeleid is beheersing van de overheidsfinanciën, een doelmatige allocatie van middelen en bijdragen aan economische stabiliteit. Bij trendmatig begrotingsbeleid gelden de volgende basisprincipes. Voor de uitgavenkant van de begroting worden aan het begin van een kabinetsperiode afspraken gemaakt over het maximale uitgavenniveau: het zogenoemde uitgavenplafond. Voor elk jaar wordt een plafond voor de totale uitgaven afgesproken dat niet overschreden mag worden. Voor de inkomstenkant van de begroting geldt het principe van automatische stabilisatie: inkomstenmeevallers komen ten gunste van het overheidssaldo, inkomstentegenvallers belasten het overheidssaldo. Dit betekent dat hogere inkomsten – bijvoorbeeld meer belastingontvangsten als gevolg van een hogere economische groei – niet kunnen worden gebruikt voor extra uitgaven. Daar staat tegenover dat tegenvallers aan de inkomstenkant in principe niet tot een bezuiniging leiden. Beleidsmatige ontwikkelingen in de collectieve lasten (met name belastingen en premies) moeten aan de inkomstenkant gecompenseerd worden. Het kabinet besluit ieder jaar in het voorjaar integraal over de hoofdlijnen van de uitgaven- en inkomstenkant, voor zowel het uitvoeringsjaar als het eerstkomende begrotingsjaar. In augustus vindt nadere besluitvorming plaats over de inkomstenkant en de koopkrachtontwikkeling, op basis van een nieuwe raming van het Centraal Planbureau (CPB).
 
 Bijlage 1 bevat de begrotingsregels voor deze kabinetsperiode (begrotingsjaren 2018 tot en met 2021). Het kabinet bestendigt de huidige begrotingsregels, inclusief de aanpassingen die de 15e Studiegroep Begrotingsruimte heeft geadviseerd. Deze aanpassingen zijn onder andere:
 
 
 •
 Het uitgavenplafond wordt geïndexeerd met de loon- en prijsontwikkelingen van de uitgaven, niet langer met de prijs nationale bestedingen (pNB). Hierdoor is er geen sprake meer van mee- of tegenvallers op dit gebied, de zogeheten ruilvoetproblematiek.
 
 
 •
 Het conjuncturele deel van de uitgaven aan WW en bijstand wordt uit het uitgavenplafond gehaald.
 
 
 •
 De rente-uitgaven over de staatsschuld en de budgettaire gevolgen van beleidsmatige besluiten over de gaswinning worden onder het uitgavenplafond geplaatst.
 
 
 Voornoemde aanpassingen aan het uitgavenplafond zorgen er per saldo voor dat de stabiliserende werking van de overheidsbegroting op de economie toeneemt.
 
 Tevens wordt de Middellangetermijnverkenning van het CPB jaarlijks geactualiseerd in plaats van alleen bij Regeerakkoord. Dit verbetert de kwaliteit en actualiteit van de begrotingsramingen van het kabinet.
 
 
 
 2.
 Uitgavenplafond, inkomstenkader en indexatie Gemeentefonds en Provinciefonds
 
 Macro-economische veronderstellingen en budgettaire kerngegevens
 De ramingen voor de inkomsten, uitgaven en daarmee het overheidssaldo zijn gebaseerd op de macro-economische ramingen van het CPB na doorrekening van het Regeerakkoord. Tabel 1 geeft een overzicht van de macro-economische veronderstellingen voor deze Startnota.
 
 
 Tabel 1 Macro-economische veronderstellingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto binnenlands product (in miljarden euro)
 
 
 733
 
 
 771
 
 
 807
 
 
 840
 
 
 873
 
 
 
 
 Economische groei (volumegroei; in procenten bbp)
 
 
 3,3
 
 
 3,1
 
 
 1,9
 
 
 1,5
 
 
 1,5
 
 
 
 
 Inflatie (consumentenprijsindex; mutatie per jaar in procenten)
 
 
 1,6
 
 
 1,6
 
 
 2,8
 
 
 2,3
 
 
 2,3
 
 
 
 
 Contractloon marktsector (mutatie per jaar in procenten)
 
 
 1,8
 
 
 2,5
 
 
 3,6
 
 
 3,4
 
 
 3,1
 
 
 
 
 Werkloze beroepsbevolking (in duizenden personen, internationale definitie)
 
 
 441
 
 
 355
 
 
 343
 
 
 354
 
 
 383
 
 
 
 
 Lange rente (niveau in procenten)
 
 
 0,6
 
 
 0,8
 
 
 1,0
 
 
 1,4
 
 
 1,8
 
 
 
 
 Eurokoers (dollar per euro)
 
 
 1,11
 
 
 1,14
 
 
 1,15
 
 
 1,18
 
 
 1,20
 
 
 
 
 Olieprijs (dollar per vat)
 
 
 49
 
 
 50
 
 
 51
 
 
 53
 
 
 54
 
 
 
 
 
 Bron: Actualisatie Economische Verkenning 2018–2021 (CPB)
 
 
 Op basis van deze macro-economische veronderstellingen en de financiële afspraken uit het Regeerakkoord (netto intensivering van 14,5 miljard in 2021) komt het kabinet tot de budgettaire kerngegevens voor de komende kabinetsperiode (tabel 2). Het is een weloverwogen beslissing van het kabinet om na de voorbije zuinige jaren te investeren. Met de totale impuls uit het Regeerakkoord komt het kabinet aan de grenzen van de budgettaire ruimte.
 
 Tabel 2 Budgettaire kerngegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljarden euro, tenzij aangegeven)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomsten (belastingen en sociale premies)
 
 
 
 
 270,3
 
 
 
 
 285,3
 
 
 
 
 302,9
 
 
 
 
 312,3
 
 
 
 
 322,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netto-uitgaven onder het uitgavenplafond
 
 
 
 
 253,2
 
 
 
 
 278,3
 
 
 
 
 294,7
 
 
 
 
 307,4
 
 
 
 
 317,8
 
 
 
 
 
 Rijksbegroting
 
 
 107,0
 
 
 126,6
 
 
 139,8
 
 
 144,3
 
 
 147,1
 
 
 
 
 Sociale zekerheid
 
 
 77,4
 
 
 78,9
 
 
 82,0
 
 
 85,6
 
 
 88,6
 
 
 
 
 Zorg
 
 
 68,8
 
 
 72,8
 
 
 72,9
 
 
 77,6
 
 
 82,1
 
 
 
 
 
 Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond
 
 
 
 
 11,2
 
 
 
 
 1,8
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 
 Gasbaten
 
 
 – 2,1
 
 
 – 2,0
 
 
 – 1,9
 
 
 – 1,9
 
 
 – 1,8
 
 
 
 
 Rentelasten1De rentelasten vallen per 2018 onder het uitgavenplafond Rijksbegroting.
 
 
 6,5
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Zorgtoeslag
 
 
 4,6
 
 
 5,2
 
 
 5,7
 
 
 6,1
 
 
 6,3
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2,2
 
 
 – 1,5
 
 
 – 2,9
 
 
 – 3,5
 
 
 – 3,7
 
 
 
 
 
 Totale netto-uitgaven
 
 
 
 
 264,4
 
 
 
 
 280,0
 
 
 
 
 295,6
 
 
 
 
 308,1
 
 
 
 
 318,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EMU-saldo centrale overheid
 
 
 
 
 5,9
 
 
 
 
 5,3
 
 
 
 
 7,2
 
 
 
 
 4,2
 
 
 
 
 3,9
 
 
 
 
 
 
 EMU-saldo decentrale overheden
 
 
 
 
 – 1,8
 
 
 
 
 – 1,7
 
 
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk EMU-saldo
 
 
 
 
 4,1
 
 
 
 
 3,5
 
 
 
 
 5,6
 
 
 
 
 2,6
 
 
 
 
 2,3
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk EMU-saldo (in procenten bbp)
 
 
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 0,7%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EMU-schuld
 
 
 
 
 418, 
 
 
 
 
 415,9
 
 
 
 
 411,3
 
 
 
 
 409,9
 
 
 
 
 409,5
 
 
 
 
 
 
 EMU-schuld (in procenten bbp)
 
 
 
 
 57,1%
 
 
 
 
 54,0%
 
 
 
 
 51,0%
 
 
 
 
 48,8%
 
 
 
 
 46,9%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto binnenlands product (bbp)
 
 
 
 
 733,4
 
 
 
 
 770,5
 
 
 
 
 807,0
 
 
 
 
 840,5
 
 
 
 
 872,9
 
 
 
 
 
 
 Het uitgavenplafond
 Voor de uitgavenkant van de begroting worden aan het begin van een kabinetsperiode afspraken gemaakt over het maximale uitgavenniveau: het uitgavenplafond. Het totale uitgavenplafond bestaat uit drie deelplafonds. Het plafond Rijksbegroting (R) heeft betrekking op alle uitgaven en niet-belastingontvangsten van de rijksbegroting, die niet tot de inkomstenkant van de begroting en de andere twee budgetdisciplinesectoren gerekend worden. Het plafond Sociale Zekerheid (S) heeft betrekking op het totaal van de uitgaven in die sector. De collectieve zorguitgaven vallen ten slotte onder het plafond Zorg (Z). De totale uitgaven onder de plafonds SZ en Z betreffen zowel uitgaven die via de rijksbegroting worden gefinancierd, als uitgaven die door premies worden betaald. Bij de plafonds geldt het principe dat uitgaven die meetellen voor het overheidssaldo in beginsel ook meetellen bij de uitgaven onder het totale uitgavenplafond.
 De hoogte van de uitgavenplafonds zijn bepaald door de (netto)uitgavenramingen voortvloeiend uit het Regeerakkoord, de wijzigingen aan het uitgavenkader zoals geadviseerd door de 15e Studiegroep Begrotingsruimte en de macro-economische doorwerking. Het uitgavenplafond wordt met deze Startnota vastgelegd voor de jaren 2018 tot en met 2021. Tabel 2 en figuur 1 presenteren het uitgavenniveau van de verschillende deelplafonds voor deze jaren. De feitelijke ontwikkeling van de uitgaven wordt in de komende jaren getoetst aan de hand van deze plafonds. De tabellen in bijlage 2 geven een overzicht van de uitgaven onder de plafonds van de drie budgetdisciplinesectoren en de uitgaven die niet onder het uitgavenplafond vallen (Tabellen 3a t/m 3d) evenals de aansluiting met de Miljoenennota 2018 (Tabellen 4a t/m 4c).
 
 
 Figuur 1 Plafonds budgetdisciplinesectoren 2018–2021 (in miljarden euro)
 
 Figuur 2 geeft een uitsplitsing weer van de ontwikkeling van publieke uitgaven (in reële termen) voor de grootste uitgavencategorieën. Deze laat voor de komende kabinetsperiode een sterke reële stijging van de zorguitgaven zien, van ca. 17% tussen 2017 en 2021. De uitgaven aan sociale zekerheid stijgen met ca. 4% Bijna 2/3 van de totale uitgavenstijging van de overheid sinds 2006 komt door de stijgende uitgaven aan zorg en sociale zekerheid. De gunstige economische ontwikkeling beperkt de komende jaren de uitgavengroei voor deze categorie enigszins via lagere werkloosheidsuitgaven. Uitgaven aan openbaar bestuur stijgen met ca. 6% en uitgaven aan onderwijs met ca. 4%.
 
 
 Figuur 2 Ontwikkeling uitgaven (index, 2006=100)
 
 Bron: Op basis van cijfers CPB
 
 
 Indexatie Gemeentefonds en Provinciefonds
 
 In de realisatie van grote maatschappelijke uitdagingen spelen gemeenten en provincies een belangrijke rol. Als gevolg van de keuzes van dit kabinet komt er voor het gemeente- en provinciefonds structureel 1,4 miljard euro extra beschikbaar. Uitgangspunt voor de indexering van het Gemeentefonds en Provinciefonds is de trap-op-trap-afsystematiek. In deze systematiek groeien het Gemeentefonds en Provinciefonds mee met de Rijksuitgaven op een evenredige, actuele, inzichtelijke en beheersbare wijze. Deze systematiek wordt vanaf 2018 gekoppeld aan de totale uitgaven onder het uitgavenplafond (minus enkele correctieposten, zoals het Gemeentefonds en Provinciefonds zelf). Deze verbreding versterkt de evenredigheid van de systematiek en draagt bij aan een stabielere ontwikkeling van de fondsen, de zogenaamde accresontwikkeling. Het integreerbaar deel van de integratie-uitkering sociaal domein gaat per 2019 op in de algemene uitkering en maakt daarmee deel uit van de trap-op-trap-afsystematiek. In overeenstemming met de Wet Houdbare overheidsfinanciën (wet Hof) worden ook afspraken gemaakt over het aandeel van de decentrale overheden in het overheidssaldo de komende kabinetsperiode, waarbij het uitgangspunt het overheidssaldo na doorrekening door het CPB is.
 Tabel 3 geeft een overzicht van de indexatie van het Gemeentefonds en Provinciefonds. De tabellen 5a t/m 5e in bijlage 2 geven een overzicht van de aansluiting van deze bedragen met de Miljoenennota 2018, een uitsplitsing van het accres naar Gemeentefonds en Provinciefonds en het plafond van het BTW-Compensatiefonds.
 
 
 Tabel 3 Normeringsystematiek Gemeentefonds en Provinciefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, tenzij anders aangegeven)
 
 
 
 20171De normeringsystematiek wijzigt per 2018. Voor 2017 blijven de afspraken van het kabinet Rutte II van toepassing.
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven Rijksbegroting
 
 
 106.995
 
 
 126.574
 
 
 139.811
 
 
 144.273
 
 
 147.135
 
 
 151.348
 
 
 
 
 Uitgaven Sociale zekerheid
 
 
 77.388
 
 
 78.937
 
 
 82.029
 
 
 85.563
 
 
 88.642
 
 
 92.057
 
 
 
 
 Uitgaven Zorg
 
 
 68.828
 
 
 72.762
 
 
 72.896
 
 
 77.581
 
 
 82.087
 
 
 87.487
 
 
 
 
 
 A) Netto uitgaven onder uitgavenplafond
 
 
 
 
 253.211
 
 
 
 
 278.274
 
 
 
 
 294.736
 
 
 
 
 307.418
 
 
 
 
 317.864
 
 
 
 
 330.892
 
 
 
 
 
 B) Correcties
 
 
 – 30.086
 
 
 – 40.086
 
 
 – 42.054
 
 
 – 43.533
 
 
 – 44.746
 
 
 – 46.220
 
 
 
 
 w.v. Gemeentefonds, Provinciefonds en BTW-Compensatiefonds
 
 
 – 22.255
 
 
 – 23.082
 
 
 – 31.623
 
 
 – 32.968
 
 
 – 33.989
 
 
 – 35.284
 
 
 
 
 w.v. overige Rijksbijdragen aan gemeenten en provincies
 
 
 – 17.147
 
 
 – 17.005
 
 
 – 10.431
 
 
 – 10.565
 
 
 – 10.757
 
 
 – 10.937
 
 
 
 
 w.v. overboekingen met GF, PF en BCF
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 w.v. overige financieringsverschuivingen
 
 
 9.316
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 C) Accresrelevante uitgaven (aru) = A+B
 
 
 
 
 223.125
 
 
 
 
 238.188
 
 
 
 
 252.682
 
 
 
 
 263.885
 
 
 
 
 273.117
 
 
 
 
 284.671
 
 
 
 
 
 D) Ontwikkeling aru (%) = (Ct – Ct-1)/Ct-1
 
 
 1,14%
 
 
 6,75%
 
 
 6,09%
 
 
 4,43%
 
 
 3,50%
 
 
 4,23%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E) Grondslag (t-1)
 
 
 16.702
 
 
 16.654
 
 
 17.461
 
 
 25.682
 
 
 26.782
 
 
 27.660
 
 
 
 
 F) Accres (= E * D)
 
 
 190
 
 
 1.124
 
 
 1.063
 
 
 1.139
 
 
 937
 
 
 1.170
 
 
 
 
 
 G) accres cumulatief
 
 
 
 
 190
 
 
 
 
 1.314
 
 
 
 
 2.377
 
 
 
 
 3.515
 
 
 
 
 4.452
 
 
 
 
 5.622
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Provinciefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H) Grondslag (t-1)
 
 
 2.494
 
 
 2.410
 
 
 2.234
 
 
 2.349
 
 
 2.435
 
 
 2.446
 
 
 
 
 I) Accres (= H * D)
 
 
 28
 
 
 163
 
 
 136
 
 
 104
 
 
 85
 
 
 103
 
 
 
 
 
 J) accres cumulatief
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 191
 
 
 
 
 327
 
 
 
 
 431
 
 
 
 
 516
 
 
 
 
 620
 
 
 
 
 
 
 Het inkomstenkader
 
 De inkomstenmaatregelen uit het Regeerakkoord worden in lijn met het advies van de 15e Studiegroep Begrotingsruimte vastgelegd in het inkomstenkader. Gedurende de kabinetsperiode wordt de beleidsmatige lastenontwikkeling getoetst aan het inkomstenkader. In de begrotingsregels is vastgelegd dat het inkomstenkader cumulatief over de kabinetsperiode moet sluiten, waarbij tijdelijke afwijkingen zoveel mogelijk dienen te worden vermeden.
 Het principe van het inkomstenkader is dat alleen budgettaire gevolgen van beleidsaanpassingen (tariefs- dan wel grondslagwijziging) gecompenseerd moeten worden door andere inkomstenmaatregelen2Conform het advies van de Studiegroep Begrotingsruimte worden ook de eersteordegedragseffecten van fiscale beleidswijzigingen in het inkomstenkader geboekt.. Dit zorgt voor beheersing aan de inkomstenkant van de rijksbegroting. Schommelingen in ontvangsten als gevolg van overige oorzaken – met name economische ontwikkelingen – lopen in het overheidssaldo. Dit zorgt voor automatische stabilisatie; in slechte economische tijden nemen de belastingontvangsten af, terwijl zij in goede tijden toenemen.
 
 Tabel 4 geeft het inkomstenkader voor de komende kabinetsperiode.
 
 Tabel 4 Inkomstenkader 2018–2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljarden euro’s; – is lastenverlichting/saldoverslechterend)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 Cum. 2018–2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Basispad
 
 
 
 
 2,2
 
 
 
 
 3,9
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 9,0
 
 
 
 
 
 Maatregelen vorige kabinetten
 
 
 0,6
 
 
 1,7
 
 
 1,0
 
 
 – 0,1
 
 
 3,1
 
 
 
 
 Zorgpremies
 
 
 1,1
 
 
 1,5
 
 
 1,2
 
 
 1,0
 
 
 4,8
 
 
 
 
 Uitboeken LIV/LKV
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,9
 
 
 
 
 Btw-sport
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regeerakkoord 
 
 
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 – 3,4
 
 
 
 
 – 2,7
 
 
 
 
 – 6,5
 
 
 
 
 
 IB-pakket
 
 
 – 0,4
 
 
 – 1,1
 
 
 – 1,8
 
 
 – 2,1
 
 
 – 5,4
 
 
 
 
 w.v. box 1 maatregelen
 
 
 0,0
 
 
 – 5,0
 
 
 – 1,9
 
 
 – 2,5
 
 
 – 9,4
 
 
 
 
 w.v. vergroening burgers
 
 
 0,0
 
 
 0,5
 
 
 0,2
 
 
 0,3
 
 
 1,0
 
 
 
 
 w.v. overige lasten
 
 
 – 0,4
 
 
 3,3
 
 
 – 0,1
 
 
 0,2
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Pakket bedrijfsleven
 
 
 0,2
 
 
 0,8
 
 
 – 2,0
 
 
 – 1,2
 
 
 – 2,2
 
 
 
 
 Milieupakket bedrijven
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,3
 
 
 0,0
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Lastenmaatregelen in uitgavenpakketten
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,1
 
 
 0,6
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doorwerking Regeerakkoord op zorgpremies en compensatie
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Zorgpremies
 
 
 0,1
 
 
 – 0,1
 
 
 – 0,3
 
 
 – 0,6
 
 
 – 0,9
 
 
 
 
 Compensatie zorgpremies
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,6
 
 
 0,8
 
 
 1,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 3,8
 
 
 
 
 – 1,0
 
 
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 
 Het inkomstenkader wordt weergegeven in mutaties; de verandering ten opzichte van het voorgaande jaar.
 De beleidsmatige lastenontwikkeling in de periode 2018 tot en met 2021 wordt in belangrijke mate bepaald door het basispad. In het basispad zitten onder andere de effecten van maatregelen van voorgaande kabinetten met gevolgen voor de komende kabinetsperiode zoals de afbouw van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting. Deze zorgen voor een cumulatieve lastenverzwaring van 3,1 miljard euro. In het basispad zorgen de stijgende zorgpremies, als gevolg van stijgende zorguitgaven, voor een beleidsmatige lastenverzwaring van cumulatief 4,8 miljard euro. Tevens worden vanaf nu, het Lage Inkomens Voordeel (LIV) en het Loonkostenvoordeel (LKV) geboekt onder het uitgavenplafond. Zowel het inkomstenkader als het uitgavenplafond wordt hiervoor gecorrigeerd.
 
 De btw-sportvrijstelling moet door een uitspraak van het Europees Hof van Justitie worden aangepast. Dit leidt tot een extra lastenrelevante opbrengst voor de schatkist van 241 miljoen euro in 2019. Voor gemeenten en sportverenigingen leidt dit tot een financieel nadeel van dezelfde omvang. Om gemeenten en sportverenigingen hiervoor te compenseren3Kamerstukken II, 2015/16, 34 302, nr. 115. wordt 241 miljoen euro overgeheveld van de inkomsten- naar de uitgavenkant van de rijksbegroting.
 In het inkomstenkader zijn alle bedragen uit de financiële bijlage van het Regeerakkoord (prijzen 2017) omgezet naar constante prijzen van het beoogde jaar van invoering. De omzetting naar constante prijzen in het beoogde jaar van invoering is «for better or worse». Ieder verschil tussen de ramingen in het Belastingplan en het inkomstenkader is lastenrelevant en moet binnen het inkomstenkader worden gecompenseerd.
 
 Om van de financiële bijlage in het Regeerakkoord te komen tot het inkomstenkader zijn nog de volgende stappen gezet:
 
 
 •
 De wet Hillen wordt in 30 jaar afgebouwd in plaats van 20 jaar;
 
 
 •
 Enkele fiscale maatregelen uit het Regeerakkoord worden opgenomen in een nota van wijziging bij het Belastingplan 2018. Het verschil tussen de budgettaire bedragen in de nota van wijziging en het Regeerakkoord wordt gedekt door het tarief eerste schijf van het nieuwe tweeschijvenstelsel met 0,02%-punt te verhogen per 2021. Het tarief komt hierdoor uit op 36,95% in plaats van 36,93% zoals voorzien in het Regeerakkoord4Aandachtpunt bij dit tarief is dat bij de jaarlijkse definitieve vaststelling van de zorgpremies, de hoogte van het tarief eerste schijf nog kan wijzigen. De begrotingsregels schrijven voor dat een lastenverzwaring of
lastenverlichting als gevolg van structurele afwijkingen in de zorgpremies ten opzichte van het basispad, worden gecompenseerd met lastenverlichting c.q verzwaring elders (het lastenkader moet sluiten)..
 
 
 •
 Tijdelijke kaseffecten zoals anticipatie-effecten in reactie op maatregelen die leiden tot een verschuiving van inkomsten over de tijd worden niet in het inkomstenkader geboekt. Dat speelt bij de voorgenomen verhoging van het tarief in box 2 en het afschaffen van de dividendbelasting.
 
 
 Zorgpremies in de Zorgverzekeringswet (Zvw), inclusief de zorgtoeslag, maken ook onderdeel uit van het inkomstenkader. Maatregelen in de curatieve zorg om de uitgaven te beperken, zoals de hoofdlijnenakkoorden, werken een-op-een door in een lagere nominale premie, inkomensafhankelijke bijdrage en zorgtoeslag omdat de Zvw lastendekkend is. Daarmee heeft een maatregel in de curatieve zorg geen positief effect op het overheidssaldo. Voor een positief effect op het overheidssaldo dienen tegenover de lagere zorgpremies hogere belastingen te staan.
 De maatregelen in het Regeerakkoord leiden tot een beleidsmatige cumulatieve lastenverlichting van 6,5 miljard euro. Inclusief de lastenontwikkeling in het basispad komt de totale beleidsmatige lastenontwikkeling voor de komende kabinetsperiode uit op 3,4 miljard euro.
 Fiscale regelingen
 Fiscale regelingen (voorheen belastinguitgaven) zijn regelingen die de belastingopbrengst verminderen. Bijlage 6 van de Miljoenennota 2018 bevat hier een overzicht van. Het budgettaire belang van deze fiscale regelingen wordt jaarlijks gemonitord. Voor de beoordeling van de ontwikkeling van het budgettaire belang wordt als benchmark de raming voor het jaar 2017 volgens Miljoenennota 2018 gehanteerd. In elke Miljoenennota zal de raming voor het komende jaar worden vergeleken met de benchmark om te bepalen of sprake is van een substantiële ontwikkeling. Indien er sprake is van substantiële endogene ontwikkelingen, kan dit aanleiding zijn voor het nemen van maatregelen. Deze maatregelen zijn niet relevant voor het inkomstenkader.
 
 
 
 3.
 Overheidssaldo en overheidsschuld
 
 Het kabinet voert een begrotingsbeleid dat voldoet aan de Europese begrotingsregels uit het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Het overheidssaldo (EMU-saldo) blijft gedurende de kabinetsperiode positief en houdt een ruime marge ten opzichte van de tekortnorm uit de correctieve arm van 3% bbp. De overheidsschuld (EMU-schuld) komt in 2017 uit onder de norm van 60% bbp en daalt verder naar 47% bbp in 2021.
 
 Tabel 5 Ontwikkeling feitelijk overheidssaldo en overheidsschuld
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in procenten bbp, + is overschot of toename schuld)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk overheidssaldo Miljoenennota 2018
 
 
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 0,8%
 
 
 
 
 1,2%
 
 
 
 
 1,4%
 
 
 
 
 1,6%
 
 
 
 
 
 Maatregelen Regeerakkoord
 
 
 0,0%
 
 
 – 0,6%
 
 
 – 0,9%
 
 
 – 1,4%
 
 
 – 1,6%
 
 
 
 
 Macro-economische doorwerking Regeerakkoord
 
 
 0,0%
 
 
 0,3%
 
 
 0,4%
 
 
 0,3%
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 Overheidssaldo Startnota
 
 
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 0,7%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overheidsschuld Miljoenennota 2018
 
 
 
 
 57,5%
 
 
 
 
 54,4%
 
 
 
 
 51,6%
 
 
 
 
 48,6%
 
 
 
 
 45,6%
 
 
 
 
 
 Maatregelen Regeerakkoord
 
 
 0,0%
 
 
 0,6%
 
 
 1,5%
 
 
 2,8%
 
 
 4,3%
 
 
 
 
 Macro-economische doorwerking Regeerakkoord
 
 
 0,0%
 
 
 – 0,7%
 
 
 – 1,8%
 
 
 – 2,3%
 
 
 – 2,7%
 
 
 
 
 Overig
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,3%
 
 
 
 
 
 Overheidsschuld Startnota
 
 
 
 
 57,1%
 
 
 
 
 54,0%
 
 
 
 
 51,0%
 
 
 
 
 48,8%
 
 
 
 
 46,9%
 
 
 
 
 
 
 Naast deze tekort- en schuldnormen voldoet Nederland naar verwachting ook aan de vereisten van de preventieve arm uit het SGP. Hierin staat de landenspecifieke Middellangetermijndoelstelling (MTO) centraal, uitgedrukt in het structureel saldo. Het structurele saldo is het saldo na correctie voor de conjunctuur en eenmalige mee- of tegenvallers. Voor Nederland is de MTO een structureel saldo van –0,5% bbp. Het structurele saldo komt in 2018 naar verwachting uit op –0,7%. Dit saldopercentage valt binnen de marge van 0,25% die de Commissie hanteert in de ex-post beoordeling om te beoordelen of aan de MTO wordt voldaan5Vademecum on the Stability and Growth Pact, 2017 edition, p. 36.. Daarnaast geldt in de preventieve arm een norm voor de ontwikkeling van de uitgaven (uitgavenregel). Naar verwachting blijft de ontwikkeling van de uitgavengroei in 2018 binnen de toegestane marges. De Europese Commissie zal in het najaar een oordeel geven over het ontwerpbegrotingsplan van Nederland voor 2018. Het kabinet ziet de beoordeling van de Commissie met vertrouwen tegemoet. Na 2018 verbetert het structureel saldo naar 0,1% in 2021. Op basis van de cijfers in deze Startnota voldoet Nederland aan de vereisten van het SGP.
 
 Tabel 6 Opbouw structureel Overheidssaldo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in procenten bbp, + is overschot)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk overheidssaldo Startnota
 
 
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 0,7%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 Conjuncturele component
 
 
 – 0,2%
 
 
 – 1,1%
 
 
 – 0,8%
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,2%
 
 
 
 
 Incidentele correcties
 
 
 – 0,3%
 
 
 – 0,1%
 
 
 – 0,1%
 
 
 0,0%
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 Structureel overheidssaldo Startnota
 
 
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 – 0,7%
 
 
 
 
 – 0,2%
 
 
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 0,1%
 
 
 
 
 
 
 Figuren 3 en 4 even de ontwikkeling van het overheidssaldo en de overheidsschuld in historisch perspectief weer.
 
 
 Figuur 3 Ontwikkeling overheidssaldo (in procenten bbp)
 
 
 
 Figuur 4 Ontwikkeling overheidsschuld (in miljarden euro en procenten bbp)
 
 
 
 
 4.
 Toelichting intensiveringen en ombuigingen
 
 
 De maatregelen uit het Regeerakkoord tellen op tot een netto intensivering van 14,5 miljard euro in 2021. In bijlage 3 wordt per begrotingshoofdstuk aangegeven waar intensiveringen en ombuigingen neerslaan.
 De intensiveringen (inclusief uitvoeringskosten) die nadere uitwerking behoeven, worden conform de afspraak uit het Regeerakkoord op de aanvullende post van het Ministerie van Financiën geboekt in afwachting van concrete, doelmatige en evalueerbare beleidsvoorstellen. Intensiveringsmiddelen worden vervolgens jaarlijks tranchegewijs uitgekeerd naar de departementale begrotingen. Intensiveringen die reeds voldoende concreet en evalueerbaar zijn, zijn op de departementale (meerjaren)begrotingen verwerkt. Dit geldt ook voor de ombuigingen uit het Regeerakkoord. De verwerking van deze intensiveringen en ombuigingen vindt plaats middels nota’s van wijzigingen op de ontwerpbegroting 2018.
 
 Operatie Inzicht in Kwaliteit
 Conform het Regeerakkoord wordt er een operatie Inzicht in Kwaliteit uitgevoerd om de doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid te vergroten. Met deze operatie wordt beoogd dat beleid van te voren beter wordt onderbouwd en achteraf goed wordt geëvalueerd. Evaluatieonderzoek is een essentieel onderdeel van de beleidscyclus, wat helpt om beter beleid te maken. Dat komt de kwaliteit van de overheidsuitgaven ten goede. In de eerste helft van 2018 wordt de Kamer nader geïnformeerd.
 Herverkavelingen
 Uit het Regeerakkoord volgen herverkavelingen van budgetten tussen de bestaande en nieuwe begrotingen. In deze Startnota zijn twee herverkavelingen meegenomen. Het betreft de overheveling van Groen onderwijs van Economische Zaken en Klimaat (EZK) naar OCW. Daarnaast worden de middelen van het voormalige WenR overgeheveld naar de begroting van BZK. De herverkaveling is verwerkt in de departementale tabbladen (bijlage 3). Per definitie tellen alle wijzigingsvoorstellen bij elkaar op tot 0; er wordt door de herverkaveling per saldo geen voorstel tot uitgavenverhogingen of uitgavenverlagingen gedaan. Voor zover niet alle herverkavelingen nu middels nota’s van wijziging verwerkt kunnen worden, zullen deze door middel van nota’s van wijzigingen, in te dienen voor het de stemmingen over de begrotingen 2018 in de Tweede Kamer, in de begrotingen 2018 worden opgenomen. Nieuwe begrotingen kunnen pas op Prinsjesdag 2018 worden ingediend. De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) krijgt een eigen departementale begroting. Omdat een nieuwe begrotingswet alleen op Prinsjesdag kan worden ingediend, wordt de nieuw in te richten begroting van LNV pas bij de begroting 2019 ingevoerd.
 
 Tabel 7 Overzicht herverkaveling
 
 
 
 
 
 
 
 
 Taak
 
 
 
 
 Ministerie
 
 
 
 
 Voorheen onderdeel van
 
 
 
 
 
 
 
 Groen onderwijs1Reeds verwerkt bij Startnota.
 
 
 OCW
 
 
 EZ
 
 
 
 
 Wonen en Rijksdienst
 
 
 BZK
 
 
 WenR
 
 
 
 
 Landbouw
 
 
 LNV
 
 
 EZ
 
 
 
 
 Klimaat
 
 
 EZK
 
 
 IenM
 
 
 
 
 Elektrisch vervoer
 
 
 IenW
 
 
 EZ
 
 
 
 
 Digitale overheid
 
 
 BZK
 
 
 EZ
 
 
 
 
 Ruimte
 
 
 BZK
 
 
 IenM
 
 
 
 
 Kustwacht Caribisch NL
 
 
 Defensie
 
 
 BZK/KR
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De Minister van Financiën,
 
 W.B.
 Hoekstra
 
 
 
 
 
 Bijlage
 1
 Begrotingsregels 2018–2021
 
 zoals deze zijn vastgesteld door het Kabinet-Rutte III.
 Inleiding
 Gezonde, houdbare overheidsfinanciën zijn een noodzakelijke voorwaarde voor de welvaart van Nederland. Het kabinet streeft naar het handhaven van een begrotingsoverschot in de komende kabinetsperiode en het voeren van een trendmatig begrotingsbeleid. Een degelijk begrotingsbeleid draagt bij aan voorspelbaar overheidsbeleid, een doelmatige allocatie van middelen en versterking van de economische groei. Degelijk begrotingsbeleid levert vertrouwen op vanuit de financiële markten, wat via lagere rentebetalingen tot een positieve bijdrage aan de overheidsbegroting en het bedrijfsleven leidt.
 In de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) zijn de belangrijkste uitgangspunten van het Nederlandse begrotingsbeleid vastgelegd. Ook zijn hierin de Europese begrotingsafspraken verankerd. Deze afspraken vormen de grenzen waarboven het begrotingsbeleid vorm krijgt. Aan het begin van elke kabinetsperiode wordt nader invulling gegeven aan het begrotingsbeleid zoals vastgelegd in de Wet Hof.
 De reikwijdte van het begrotingsbeleid van het kabinet betreft de sectoren Rijksbegroting, Zorg en Sociale zekerheid. Voor sectoren van de collectieve sector die buiten het bereik van het begrotingsbeleid van het kabinet vallen – in casu decentrale overheden en rechtspersonen met een wettelijke taak – regelt de Wet Hof een gelijkwaardige inspanning in het houdbaar maken en houden van de overheidsfinanciën.
 Leeswijzer
 De begrotingsregels bestaan uit basisprincipes, budgettaire spelregels en technische uitwerking. De basisprincipes van het begrotingsbeleid verwoorden de belangrijkste uitgangspunten en de rationale daarachter. De budgettaire spelregels zorgen er voor dat in de praktijk recht wordt gedaan aan de basisprincipes, waarbij de technische aspecten daarvan zijn ondergebracht in de technische uitwerking.
 
 
 I
 Basisprincipes van het begrotingsbeleid
 
 
 
 1.
 Uitgaven
 
 Voor de uitgavenkant van de begroting worden aan het begin van een kabinetsperiode afspraken gemaakt over het maximale uitgavenniveau: het uitgavenplafond. Voor elk jaar wordt een plafond voor de totale uitgaven afgesproken dat niet overschreden mag worden. De hoogte van het uitgavenplafond wordt vervolgens jaarlijks aangepast aan loon- en prijsontwikkelingen. De uitgavenplafonds van de sectoren Rijksbegroting, Sociale Zekerheid en Zorg samen vormen het totale uitgavenplafond.
 
 
 
 2.
 Inkomsten
 
 Voor de inkomstenkant van de begroting geldt het principe van automatische stabilisatie: inkomstenmeevallers komen ten gunste van het EMU-saldo, inkomstentegenvallers belasten het EMU-saldo. Dit betekent dat hogere inkomsten – bijvoorbeeld meer belastingontvangsten als gevolg van een hogere economische groei – niet kunnen worden gebruikt voor extra uitgaven. Daar staat tegenover dat ook niet bezuinigd hoeft te worden wanneer sprake is van een bijvoorbeeld een tegenvaller in de belastinginkomsten.
 Beleidsmatige ontwikkelingen in de collectieve lasten (met name belastingen en premies) moeten aan de inkomstenkant gecompenseerd worden. Bij lastenverlichting moeten andere lasten verzwaard worden en bij lastenverzwaring moet elders sprake zijn van lastenverlichting. Deze werkwijze heeft als doel beleidsmatige ontwikkelingen aan de inkomstenkant te beheersen en voorkomt dat het principe van automatische stabilisatie aan de inkomstenkant wordt ondermijnd.
 
 
 
 3.
 Besluitvorming over de begroting
 
 Om een goede integrale afweging te kunnen maken tussen de verschillende beleidsdoelstellingen en bijbehorende kosten vindt de besluitvorming over de begroting plaats op één vast moment in het jaar. Dit «hoofdbesluitvormingsmoment» valt in het voorjaar, voorkomt dat de begroting continu wordt bijgesteld en maakt dat er genoeg tijd is voor gedegen invoering van maatregelen. Het kabinet besluit in het voorjaar integraal over de hoofdlijnen van de uitgaven- en inkomstenkant voor zowel het uitvoeringsjaar als het eerstkomende begrotingsjaar. In augustus vindt nadere besluitvorming plaats over de inkomstenkant en de koopkrachtontwikkeling, op basis van een nieuwe raming van het Centraal Planbureau.
 
 
 
 
 II
 Budgettaire spelregels
 
 Tijdens een kabinetsperiode is altijd sprake van ontwikkelingen die budgettaire gevolgen met zich meebrengen die anders zijn dan bij de opstelling van een regeerakkoord werd verwacht. Een goede set spelregels biedt dan uitkomst bij het beantwoorden van de vraag hoe om te gaan met nieuwe budgettaire ontwikkelingen gedurende een kabinetsperiode. De onderstaande spelregels zijn een nadere invulling van de basisprincipes van het begrotingsbeleid en dragen gedurende de kabinetsperiode bij aan het realiseren van de aan het begin van de kabinetsperiode vastgestelde budgettaire uitgangspunten.
 
 
 1.
 Overschrijding van uitgaven
 
 Dreigende overschrijdingen dienen zoveel mogelijk te worden voorkomen door passende en tijdige maatregelen. Iedere dreigende overschrijding dient zo snel mogelijk schriftelijk te worden gemeld aan de Minister van Financiën. De bewindspersoon die verantwoordelijk is voor het beleidsterrein waar de overschrijding zich voordoet, doet in dezelfde budgettaire nota voorstellen voor compensatie binnen de eigen begroting. Alleen de ministerraad kan besluiten om hiervan af te wijken en compensatie te vinden op andere begrotingen en / of binnen andere sectoren. Bij een overschrijding op een begroting binnen de sector rijksbegroting ligt compensatie binnen deze sector allereerst in de rede.
 Het uitgangspunt is dat de opbrengst van een compenserende maatregel in ieder jaar gelijk is aan de problematiek. Indien dit redelijkerwijs niet mogelijk is kan compensatie in de tijd voor- of achterlopen op de problematiek. Compensatie vindt plaats binnen de meerjarenperiode. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting.
 
 
 
 2.
 Meevallende uitgaven
 
 Meevallende uitgaven mogen worden gebruikt om tegenvallende uitgaven te compenseren, maar mogen niet worden gebruikt voor nieuw beleid of aanpassingen van beleid.
 Om ondoelmatige besteding van middelen aan het einde van het jaar te voorkomen, kunnen middelen van het huidige naar het volgende jaar geschoven worden met behulp van de zogenoemde eindejaarsmarge. Hiervoor geldt een maximum van 1,0 procent van het (gecorrigeerde) begrotingstotaal. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting.
 
 
 
 3.
 Beleid aan de inkomstenkant
 
 Het totaal van beleidsmatige aanpassingen aan de inkomstenkant wordt aan het begin van een kabinetsperiode vastgelegd voor de duur van de kabinetsperiode in het inkomstenkader. Budgettaire gevolgen van beleidsaanpassingen (tariefs- dan wel grondslagwijziging) moeten gecompenseerd worden door andere inkomstenmaatregelen.
 
 
 
 
 III
 Technische uitwerking
 
 
 
 A.
 Afbakening uitgavenplafond
 
 Uitgaven in de sectoren Rijksbegroting, sociale zekerheid en zorg die meetellen voor het EMU-saldo vallen onder het uitgavenplafond. Onder het uitgavenplafond valt ook een aantal ontvangsten die geen belasting- of premieontvangsten zijn, zoals boeteontvangsten.
 
 
 
 B.
 Indexatie van het uitgavenplafond
 
 Het uitgavenplafond wordt aan het begin van de kabinetsperiode vastgesteld in lopende prijzen. De hoogte van het uitgavenplafond en de daadwerkelijke uitgaven van de rijksoverheid worden gedurende de kabinetsperiode aangepast aan de onafhankelijke indices voor loon- en prijsontwikkelingen van het CPB die in het voorjaar volgen uit het Centraal Economisch Plan (CEP) en in augustus uit de Macro Economische Verkenning (MEV). Deze indices zijn gebaseerd op de lonen en prijzen in de markt en zijn niet beïnvloedbaar door de overheid. Beleidsmatige beslissingen die betrekking hebben op de loon- en prijsbijstelling van de overheid moeten onder het uitgavenplafond worden gedekt. De indexatie van het uitgavenplafond voor het lopende jaar wordt definitief vastgesteld bij Voorjaarsnota.
 
 
 
 C.
 Meerjarencijfers en extrapolatie
 
 De meerjarenperiode bestaat uit het begrotingsjaar en de vier daarop volgende jaren. Bij het beleidsarm extrapoleren van meerjarencijfers wordt rekening gehouden met bestaande wettelijke regelingen. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting.
 De begrotingen voor de jaren tijdens de kabinetsperiode worden gebaseerd op de macro-economische cijfers uit het CEP en MEV. Alle uitgavenmutaties na de kabinetsperiode voortvloeiend uit mutaties in de kabinetsperiode moeten elkaar compenseren. Mutaties voortkomend uit een gewijzigd economisch beeld na de kabinetsperiode worden niet betrokken in de besluitvorming. Zo wordt voorkomen dat beslag wordt gelegd op de budgettaire ruimte van het volgende kabinet.
 
 
 
 D.
 Uitgavenmutaties met een afwijkende behandeling
 
 Voor mutaties in enkele uitgaven- en ontvangstencategorieën geldt het uitgangspunt niet dat compensatie van deze mutaties plaats moet vinden binnen de departementale begroting of sector. Het betreft de mutaties in het rendement op het vermogen van de Staat als dividenden en rente (inclusief rente op de staatsschuld), boetes en transacties op de JenV begroting en afpakken op de JenV begroting. Dit geldt ook voor mutaties in budgetten waarvoor een rekenregel (niet zijnde de macro-economische doorwerking) geldt, zoals ontwikkelingssamenwerking, EU-afdrachten, loon- en prijscompensatie en de ontwikkeling van het gemeente- en provinciefonds volgend uit de normeringsystematiek.
 
 
 
 E.
 Uitzonderingen op de afbakening van het uitgavenplafond
 
 Voor de volgende uitgaven geldt dat sprake is van een uitzondering op het uitgangspunt EMU-saldorelevant = plafondrelevant. Het saldo van het Diergezondheidsfonds, delfstofbaten, veilingopbrengsten en het consolidatiesaldo voor Rijksdiensten met een baten-lastenstelsel vallen niet onder het uitgavenplafond. De budgettaire gevolgen van besluiten over het volume van gaswinning worden ingepast onder het uitgavenplafond; hiervoor hoeft geen compensatie binnen de departementale begroting plaats te vinden. De verandering in productie wordt gewaardeerd tegen de gasprijzen waarop de meest recente openbare meerjarenraming is gebaseerd.
 Rijksbijdragen en rentebetalingen aan de sociale fondsen en premiebijdragen zijn – om boekhoudkundige dubbeltellingen te voorkomen – niet relevant voor het uitgavenplafond.
 De zorgtoeslag, ETS-opbrengsten en de SDE+-heffing vallen niet onder het uitgavenplafond, maar worden meegeteld aan de inkomstenkant van de begroting en tellen op die wijze mee voor het EMU-saldo.
 Eerder genomen interventies in de financiële sector en de afbouw hiervan tellen niet mee voor het uitgavenplafond of inkomstenkader. Dit geldt ook voor maatregelen genomen met het oog op de financiële stabiliteit van het eurogebied.
 Mutaties in de werkloosheids- en bijstandsuitgaven (WW en WWB) die niet het gevolg zijn van beleidsmatige keuzes zijn geen onderdeel van het uitgavenplafond.
 
 
 
 F.
 Overschrijding van verplichtingen
 
 Een overschrijding van de vastgelegde verplichtingenbedragen is alleen toegestaan indien en voor zover de kaseffecten daarvan passen binnen, dan wel opgevangen kunnen worden binnen de voor het begrotingsjaar afgesproken (kas)ramingen en de bijbehorende meerjarencijfers.
 
 
 
 G.
 Integrale afweging
 
 Vanwege het belang om een goede afweging te kunnen maken tussen de (kosten van) verschillende beleidsdoelstellingen is het oormerken van inkomsten voor uitgaven niet toegestaan, ook niet in het geval van (begrotings)fondsen. Fondsen dienen van een voeding voorzien te zijn passend bij het uitgavenniveau van het fonds.
 
 Subsidie-elementen in opbrengsten uit staatsvermogen (rente, dividend, delfstofbaten en veilingopbrengsten) die mogelijk gederfde opbrengsten impliceren, dienen vooraf inzichtelijk te zijn gemaakt met het oog op de integrale afweging tijdens het hoofdbesluitvormingsmoment.
 Regelingen zoals garanties, achterborgstellingen en leningen, brengen een voorwaardelijke financiële verplichting met zich mee en daardoor risico’s voor de begroting. Voor dergelijke regelingen geldt een «nee, tenzij beleid». Voorstellen voor nieuwe risicoregelingen en aanpassingen in bestaande regelingen zijn onderdeel van het hoofdbesluitvormingsmoment in het voorjaar en onderhavig aan een beleidskader. Zie bijlage 3 voor een uitgebreide toelichting.
 
 Voor nieuwe of geïntensiveerde geldstromen naar gemeenten en provincies geldt dat het vakdepartement in kwestie zorgt voor een volledige dekking van de geldstroom inclusief de btw-component. De btw-component wordt vervolgens door het vakdepartement afgedragen aan de begroting van het Btw-compensatiefonds; de nieuwe of geïntensiveerde geldstroom exclusief btw wordt verstrekt aan de gemeente(n) of provincie(s) in kwestie.
 
 
 
 H.
 Inkomstenkant
 
 Voor de inkomstenkant van de begroting tellen alle inkomsten mee die vallen onder de definitie «collectieve last». Een collectieve last is een in Nederland door de overheid opgelegde verplichte betaling waar geen concrete, individuele en met de betaling samenhangende tegenprestatie tegenover staat, of waarbij het gaat om een bijdrage voor een voorziening waarvan het gebruik verplicht is. Mutaties in de lokale lasten (van gemeenten, provincies en waterschappen) worden niet gecompenseerd binnen het inkomstenkader.
 Voor het inkomstenkader is het statische effect van fiscale beleidswijzigingen relevant. Het statische effect is het effect van een beleidsmatige tariefswijziging bij gelijkblijvende grondslag of het effect van een beleidsmatige grondslagwijziging bij gelijkblijvend tarief. Mutaties in het inkomstenkader worden geboekt op transactiebasis.
 Daar waar relevant, telt ook het eersteordegedragseffect mee in het inkomstenkader. Dit zijn directe effecten op de grondslag van de belasting waar de maatregel op betrekking heeft. Daar waar relevant wordt rekening gehouden met kruiselasticiteiten. Wanneer bijvoorbeeld de accijns op bier wordt verhoogd heeft dat een gevolg voor de opbrengst uit de accijns op wijn. Het effect van een fiscale beleidsmaatregel op het toetsingsinkomen dan wel vermogenstoets van de toeslagen wordt ook als eersteordeeffect gezien.
 Voor maatregelen waar de omkeerregel van toepassing is – maatregelen met intertemporele effecten waarbij op korte termijn sprake is van lagere belastinginkomsten en op langere termijn hogere belastingontvangsten en omgekeerd –, is de contante waarde van de langjarige kasstroom relevant voor het inkomstenkader.
 Structurele wijzigingen in de premies van de Zorgverzekeringswet (Zvw-premies) worden gecompenseerd in het inkomstenkader. Wijzigingen in de zorgtoeslag als gevolg van wijzigingen in de nominale premie en beleidsmatige wijzigingen worden ook in het inkomstenkader gecompenseerd. Incidentele wijzigingen in de premies zoals (1) het effect op de premies van het wegwerken van tekorten en overschotten in het zorgverzekeringsfonds, (2) incidentele bijstellingen in het saldo verzekeraars en (3) het verschil tussen de VWS-raming en de door verzekeraars vastgestelde nominale premie, worden niet binnen het inkomstenkader gecompenseerd. Ten slotte worden wijzigingen in de Zvw-premiegrondslag nadat de hoogte van de zorgpremies eenmaal zijn vastgesteld niet gecompenseerd binnen het inkomstenkader.
 De budgettaire ontwikkeling van specifieke regelingen aan de inkomstenkant zoals vrijstellingen, aftrekposten en verlaagde tarieven die de belastinggrondslag verkleinen, wordt jaarlijks gemonitord in de Miljoenennota. Deze regelingen worden periodiek geëvalueerd. Voor alle nieuwe regelingen aan de inkomstenkant dient een toetsingskader te worden doorlopen en geldt een horizonbepaling. Zie bijlage 2 voor een uitgebreide toelichting.
 I. Aanpassingen van het uitgavenplafond en inkomstenkader
 In enkele gevallen is het mogelijk om het uitgavenplafond en/of het inkomstenkader aan te passen gedurende de kabinetsperiode. Deze aanpassingen worden statistische correcties genoemd. Het doel van deze correcties is een budgettair neutrale verwerking, waardoor er geen effect ontstaat op de totale ruimte onder het uitgavenplafond en het inkomstenkader en het EMU-saldo niet verslechtert. Van dergelijke correcties is alleen sprake bij:
 
 
 •
 een wijziging in de financiële vormgeving van beleid (van inkomsten naar uitgaven en v.v.), waarbij het voorzieningenniveau en de doelgroep nagenoeg gelijk blijven.
 
 
 •
 grote hervormingen waarbij een collectief arrangement anders wordt vormgegeven met zowel aan de uitgaven- als aan de inkomstenzijde mutaties.
 
 
 •
 bij Publiek Private Samenwerking (PPS). In dat geval vindt een budgettair neutrale omzetting plaats van het (kas) budget in (meerjarige) beschikbaarheidbudgetten. Dat betekent een verlaging van het uitgavenplafond en een per saldo even grote verhoging van het uitgavenplafond in de jaren waarin een beschikbaarheidvergoeding nodig is. De efficiencywinst komt ten gunste van het betreffende departement. Voor het infrastructuurfonds geldt dat de toegestane uitgavenruimte voor beschikbaarheidsvergoedingen 20 procent is.
 
 
 •
 Een bij het Regeerakkoord gevormde besluitvormingsreserve mag tussen de uitgaven- en inkomstenkant geschoven.
 
 
 Als het hanteren van een apart uitgavenplafond en inkomstenkader leidt tot inefficiënte of onbedoelde uitkomsten, kan de Minister van Financiën besluiten tot een correctie tussen uitgavenplafond en inkomstenkader met instemming van de MR. De Minister van Financien dient dergelijke correcties, waarmee wordt afgeweken van de standaardgronden voor correctie, expliciet toe te lichten in de Miljoenennota.
 Bijlagen bij de technische uitwerking
 
 Begrotingsregels bijlage 1 Eindejaarsmarge en opbouw van meerjarencijfers en extrapolatie
 Begrotingsregels bijlage 2 Beheersing belastinguitgaven
 Begrotingsregels bijlage 3 Beleidskader risicoregelingen
 
 Begrotingsregels bijlage 1 Eindejaarsmarge en opbouw meerjarencijfers en extrapolatie
 • Eindejaarsmarge
 
 
 •
 Voor de bepaling van het gecorrigeerde begrotingstotaal wordt uitgegaan van de brutouitgaven stand Ontwerpbegroting. Voor de begrotingsfondsen geldt deze eindejaarsmarge niet. In overleg met Financiën kan een hogere eindejaarsmarge worden vastgesteld.
 
 
 •
 De hoogte van het feitelijk gebruik door de departementen van de eindejaarsmarge wordt in eerste instantie bepaald bij Voorlopige Rekening. De overgehevelde bedragen worden bij de Voorjaarsnota aan de begrotingen toegevoegd. De definitieve omvang van het feitelijk gebruik wordt bepaald op basis van de Slotwet.
 
 
 •
 Gelijktijdig met het toevoegen bij Voorjaarsnota wordt, onder de veronderstelling dat ook het komende jaar gebruik zal worden gemaakt van de eindejaarsmarge, op een aanvullende post een ramingstechnische veronderstelling opgenomen (de zogenoemde in=uit-taakstelling). De combinatie van de toevoeging aan de begrotingen en de ramingstechnische veronderstelling, bewerkstelligt dat het totale uitgavenbeeld niet wijzigt. Onderuitputting die optreedt na de Voorjaarsnota kan worden aangewend ter realisatie van de taakstelling.
 
 
 • Meerjarencijfers en extrapolatie
 
 
 •
 De ramingen van de uitgaven voor het begrotingsjaar en elk van de vier daaropvolgende jaren (de meerjarenramingen) bestaan uit:
 
 
 •
 De uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die zijn aangegaan tot en met het lopende begrotingsjaar of in dat jaar zullen worden aangegaan;
 
 
 •
 De uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die in het eerstvolgende begrotingsjaar zullen worden aangegaan;
 
 
 •
 De uitgaven die voortvloeien uit verplichtingen die in de jaren volgend op het eerstvolgende begrotingsjaar moeten worden aangegaan, omdat deze een technisch noodzakelijke voortzetting vormen van reeds eerdere aangegane verplichtingen;
 
 
 •
 De overige verplichtingen, voortvloeiend uit bestaand beleid of afspraken op kabinets- of ministerieel niveau die in de jaren volgend op het eerstvolgend begrotingsjaar worden aangegaan.
 
 
 • Voor het extrapoleren van de meerjarencijfers gelden de volgende uitgangspunten:
 
 
 1.
 Bij de ramingen wordt rekening gehouden met bestaande wettelijke regelingen.
 
 
 2.
 Het extrapolatiejaar voor de departementale begrotingen en fondsen wordt beleidsarm geëxtrapoleerd. De demografische ontwikkeling is bepalend voor het beleidsarm extrapoleren. In alle gevallen moet het gaan om aan te gane verplichtingen en daaruit voortvloeiende uitgaven op grond van de voortzetting van bestaand of ongewijzigd beleid, of om uitgaven die door expliciete besluiten van de Minister van Financiën of het kabinet zijn geaccordeerd. Indien bestaand beleid niet noodzakelijkerwijze impliceert dat nieuwe verplichtingen worden aangegaan (bijvoorbeeld bij projecten of eenmalige investeringen), dient te worden verondersteld dat geen nieuwe verplichtingen worden aangegaan, tenzij is besloten om het beleid te continueren.
 
 
 3.
 Voor de economische groei wordt aangesloten bij de recentste MLT-raming van het Centraal Planbureau (CPB).
 
 
 4.
 Het extrapolatiejaar wordt kwantitatief (met prestatiegegevens) onderbouwd. Wanneer geen expliciete andersluidende afspraken bestaan, dienen het volume en de prijs die ten grondslag liggen aan de ramingen, constant gehouden te worden.
 
 
 5.
 Het extrapolatiejaar wordt ook kwalitatief (welke programma's, projecten, bijdragen, etc.) onderbouwd.
 
 
 6.
 De ramingen dienen te zijn gebaseerd op het in ongewijzigd tempo realiseren van meerjarige projecten.
 
 
 7.
 Wanneer reeds is afgesproken dat instrumenten een afloop kennen, dient deze afloop tot uiting te komen in de extrapolatie.
 
 
 Begrotingsregels bijlage 2 Beheersing belastinguitgaven
 • Beheersingskader
 
 
 •
 De zogenoemde «belastinguitgaven» en de budgettaire derving van andere fiscale regelingen vallen om praktische redenen niet onder een met de uitgaven vergelijkbaar strikt beheersingskader. Beleidsmatige mutaties aan de inkomstenkant en nieuwe fiscale regelingen worden geboekt onder het inkomstenkader.
 
 
 • Toetsingskader belastinguitgaven
 
 
 •
 Voor de introductie van nieuwe dan wel intensiveringen van bestaande belastinguitgaven en de evaluatie van deze regelingen geldt een restrictief toetsingskader, zoals opgenomen in de RBV. Met behulp van het toetsingskader kan worden afgewogen of (de intensivering van) een fiscale maatregel al dan niet de voorkeur heeft.
 
 
 • Budgettering van individuele belastinguitgaven
 
 
 •
 Voor nieuwe belastinguitgaven en intensiveringen van bestaande belastinguitgaven geldt dat het budgettaire beslag van een dergelijke maatregel wordt gebudgetteerd indien uitvoerbaar. Voor bestaande belastinguitgaven worden bij een evaluatie de mogelijkheden van (nadere) budgettering bezien.
 
 
 • Monitoring van individuele belastinguitgaven
 In een bijlage van de Miljoenennota is het budgettaire beslag van belastinguitgaven (in enge zin) en van de inkomstenbeperkende regelingen eigen woning en pensioenen opgenomen. Het budgettaire beslag van de belastinguitgaven in enge zin wordt tevens afgezet tegen de aan het begin van de kabinetsperiode verwachte ontwikkeling. Bij substantiële opwaartse afwijkingen van de endogene ontwikkeling ten opzichte van de aan het begin van de kabinetsperiode verwachte ontwikkeling kan dit aanleiding geven tot maatregelen, waarbij deze maatregelen niet relevant zijn voor het inkomstenkader.
 Begrotingsregels bijlage 3 Beleidskader risicoregelingen
 Het beleidskader risicoregelingen ziet toe op alle nieuwe en bestaande risicoregelingen die tussen een organisatie van de rijksoverheid en een organisatie buiten de «sector overheid»6Conform de definitie in European Standard of Accounts 2010. zijn overeengekomen. Onder risicoregelingen wordt verstaan: (in)directe garanties en leningen.
 
 Besluitvorming over een nieuwe en of aanpassing van een bestaande risicoregeling gebeurt aan de hand van het «toetsingskader risicoregelingen». Dit toetsingskader wordt gepubliceerd in de HAFIR en in de wettenpocket. Voor de besluitvorming over risicoregelingen gelden de volgende voorwaarden:
 
 
 1.
 Risicoregelingen vallen onder voorafgaand toezicht van de Minister van Financiën. Nieuwe risicoregelingen, dan wel de aanpassingen in bestaande regelingen, zijn altijd onderdeel van de besluitvorming in de ministerraad en besluitvorming gebeurt in principe bij het Hoofdbesluitvormingsmoment.
 
 
 2.
 Ten behoeve van ordentelijke besluitvorming worden voornemens tot het opzetten van nieuwe of wijzigen van bestaande risicoregelingen al in een zeer vroeg stadium kenbaar gemaakt aan het Ministerie van Financiën en worden besproken in de beleidsbrief.
 
 
 3.
 Na besluitvorming wordt het toetsingskader risicoregeling verzonden aan het parlement en wordt conform de instructies in de rijksbegrotingvoorschriften verantwoording afgelegd.
 
 
 De hieronder besproken uitgangspunten vormen de basis voor het toetsingskader risicoregeling.
 
 Probleemstelling en rol van de overheid
 Het kabinet betracht zoveel mogelijk terughoudendheid bij het aangaan van nieuwe financiële risico’s. Echter, soms kan het aangaan van nieuwe risico’s noodzakelijk zijn. Essentieel in de besluitvorming is daarom een adequate beschrijving van het probleem en een beschrijving waarom de voorgestelde risicoregeling het meest doelmatig en doeltreffende beleidsinstrument is in vergelijking met alternatieve beleidsinstrumenten. Wat legitimeert deze overheidsinterventie?
 Risico's en risicobeheersing
 
 De directe en indirecte financiële risico’s die de overheid loopt dienen goed inzichtelijk te worden gemaakt. Geef een deugdelijke onderbouwing van de directe en indirecte financiële risico’s die de overheid zal gaan dragen. Maak daarbij inzichtelijk welke aannames er bij de risico inschatting zijn gebruikt en waar deze risico inschatting op gebaseerd is. Wat is maximale risico dat per jaar kan optreden en wat zijn de precieze kenmerken van het risico dat de regeling moet dekken? Iedere risicoregeling dient eindig te zijn en het risico dient gemaximeerd te zijn met een plafond. Als gedurende de uitvoering van de risicoregeling er sprake blijkt te zijn van een onderbenutting van meer dan 10 procent van het plafond, dan zal het plafond neerwaarts worden bijgesteld, tenzij aangetoond wordt dat een hoger plafond gerechtvaardigd is, omdat uit het meerjarig gebruik bijvoorbeeld blijkt dat er sprake is van sterke fluctuaties als gevolg van economische ontwikkelingen of omdat het gebruik van de regeling in de toekomst sterk zal toenemen.
 Geef ook een beschrijving van alle risicomitigerende maatregelen die worden gehanteerd om het risico voor de overheid zoveel mogelijk te beperken. Wordt het risico bijvoorbeeld (deels) gedekt door private financiële instellingen, kan de overheid beslag leggen op het vermogen van de tegenpartij en welke maatregelen en risicovoorzieningen moet de afnemer van de risicoregeling treffen om het risico voor de overheid zoveel mogelijk te beperken?
 Voor grote en complexe risico’s zal een second opinion gevraagd worden aan een onafhankelijke gespecialiseerde partij ten aanzien van de risicoschatting en beheersing en premiestelling. Zowel het beleidsdepartement als het Ministerie van Financiën kunnen om een dergelijke expertise verzoeken. Het beleidsdepartement draagt hiervoor de kosten.
 
 Risicopremie, risicovoorziening en budgettaire verwerking
 In het geval wordt besloten tot een risicoregeling dan wordt een premie gevraagd die een reële weergave vormt van het risico. De premie wordt in een risicovoorziening gestort en is in principe de optelsom van de verwachte schade, de uitvoeringskosten en een risico-opslag. Deze risico-opslag dient overeen te komen met gangbare risicopremies die worden gehanteerd bij vergelijkbare marktactiviteiten. De voorziening blijft meerjarig beschikbaar voor het doen van uitgaven voortkomend uit de risicoregeling. In overeenstemming met het Ministerie van Financiën wordt besloten over de aanwending van de middelen die na afloop van een risicoregeling nog resteren in een risicovoorziening.
 Vormgeving en budgettaire inpasbaarheid van de risicoregeling
 Bij nieuwe risicoregelingen en aanpassingen van bestaande regelingen zal er een versobering van (andere) risicoregelingen plaatsvinden. Indien een departement zelf geen risicoregelingen heeft waarmee vrije ruimte voor een nieuwe risicoregeling kan worden gecreëerd, dan kan het departement nieuwe ruimte voor de risicoregelingen organiseren door een substantiële eerste storting in een risicovoorziening.
 De Minister van Financiën zal bij het inrichten van een risicovoorziening voorwaarden stellen. Exacte vormgeving van de risicovoorziening wordt vastgelegd in een brief van het Ministerie van Financiën aan het beleidsdepartement.
 Horizonbepaling en evaluatie
 Iedere risicoregeling krijgt een horizonbepaling, de standaardtermijn is vijf jaar.
 Ten tijde van de horizonbepaling wordt een evaluatie van de risicoregeling uitgevoerd. De doelmatigheid en doeltreffendheid van de risicoregeling wordt onderzocht. De kwaliteitseisen voor dit onderzoek zijn beschreven in de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek.
 Relevante wet en regelgeving met betrekking tot risicoregelingen:
 
 
 –
 Comptabiliteitswet.
 
 
 –
 Rijksbegrotingvoorschriften.
 
 
 –
 Begrotingsregels zoals vastgelegd door het kabinet.
 
 
 –
 ABC-fiche begrotingsreserves.
 
 
 –
 Hafir algemeen.
 
 
 –
 Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek.
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage
 2
 Budgettaire plafonds en kerngegevens
 
 Budgettaire kerngegevens
 
 Tabel 2 Budgettaire kerngegevens
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljarden euro, tenzij anders aangegeven)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomsten (belastingen en sociale premies)
 
 
 
 
 270,3 
 
 
 
 
 285,3 
 
 
 
 
 302,9 
 
 
 
 
 312,3 
 
 
 
 
 322,6 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netto-uitgaven onder het uitgavenplafond
 
 
 
 
 253,2 
 
 
 
 
 278,3 
 
 
 
 
 294,7 
 
 
 
 
 307,4 
 
 
 
 
 317,8 
 
 
 
 
 
 Rijksbegroting
 
 
 107,0
 
 
 126,6
 
 
 139,8
 
 
 144,3
 
 
 147,1
 
 
 
 
 Sociale zekerheid
 
 
 77,4
 
 
 78,9
 
 
 82,0
 
 
 85,6
 
 
 88,6
 
 
 
 
 Zorg
 
 
 68,8
 
 
 72,8
 
 
 72,9
 
 
 77,6
 
 
 82,1
 
 
 
 
 
 Netto-uitgaven buiten het uitgavenplafond
 
 
 
 
 11,2 
 
 
 
 
 1,8 
 
 
 
 
 0,9 
 
 
 
 
 0,7 
 
 
 
 
 0,9 
 
 
 
 
 
 Gasbaten
 
 
 – 2,1
 
 
 – 2,0
 
 
 – 1,9
 
 
 – 1,9
 
 
 – 1,8
 
 
 
 
 Rente-uitgaven1De rente-uitgaven vallen per 2018 onder het uitgavenplafond Rijksbegroting.
 
 
 6,5
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Zorgtoeslag
 
 
 4,6
 
 
 5,2
 
 
 5,7
 
 
 6,1
 
 
 6,3
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2,2
 
 
 – 1,5
 
 
 – 2,9
 
 
 – 3,5
 
 
 – 3,7
 
 
 
 
 
 Totale netto-uitgaven
 
 
 
 
 264,4 
 
 
 
 
 280,0 
 
 
 
 
 295,6 
 
 
 
 
 308,1 
 
 
 
 
 318,7 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EMU-saldo centrale overheid
 
 
 
 
 5,9 
 
 
 
 
 5,3 
 
 
 
 
 7,2 
 
 
 
 
 4,2 
 
 
 
 
 3,9 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EMU-saldo decentrale overheden
 
 
 
 
 – 1,8 
 
 
 
 
 – 1,7 
 
 
 
 
 – 1,6 
 
 
 
 
 – 1,6 
 
 
 
 
 – 1,6 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk EMU-saldo
 
 
 
 
 4,1 
 
 
 
 
 3,5 
 
 
 
 
 5,6 
 
 
 
 
 2,6 
 
 
 
 
 2,3 
 
 
 
 
 
 
 Feitelijk EMU-saldo (in procenten bbp)
 
 
 
 
 0,6%
 
 
 
 
 0,5%
 
 
 
 
 0,7%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 0,3%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 EMU-schuld 
 
 
 
 
 418,7 
 
 
 
 
 415,9 
 
 
 
 
 411,3 
 
 
 
 
 409,9 
 
 
 
 
 409,5 
 
 
 
 
 
 
 EMU-schuld (in procenten bbp)
 
 
 
 
 57,1%
 
 
 
 
 54,0%
 
 
 
 
 51,0%
 
 
 
 
 48,8%
 
 
 
 
 46,9%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto binnenlands product (bbp)
 
 
 
 
 733,4 
 
 
 
 
 770,5 
 
 
 
 
 807,0 
 
 
 
 
 840,5 
 
 
 
 
 872,9 
 
 
 
 
 
 
 
 Budgettaire uitgavenplafonds en overige uitgaven
 
 Tabel 3a Netto-uitgaven onder plafond Rijksbegroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 De Koning
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 42
 
 
 44
 
 
 
 
 2A
 
 
 Staten-Generaal
 
 
 146
 
 
 140
 
 
 138
 
 
 138
 
 
 143
 
 
 140
 
 
 
 
 2B
 
 
 Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten van de Gouverneurs
 
 
 114
 
 
 108
 
 
 106
 
 
 106
 
 
 106
 
 
 106
 
 
 
 
 3
 
 
 Algemene Zaken
 
 
 57
 
 
 56
 
 
 56
 
 
 56
 
 
 58
 
 
 60
 
 
 
 
 4
 
 
 Koninkrijksrelaties
 
 
 93
 
 
 87
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 81
 
 
 68
 
 
 
 
 5
 
 
 Buitenlandse Zaken
 
 
 4.611
 
 
 8.786
 
 
 9.599
 
 
 9.779
 
 
 9.641
 
 
 9.920
 
 
 
 
 6
 
 
 Justitie en Veiligheid
 
 
 11.268
 
 
 10.457
 
 
 10.430
 
 
 10.261
 
 
 10.127
 
 
 9.778
 
 
 
 
 7
 
 
 Binnenlandse Zaken
 
 
 736
 
 
 4.634
 
 
 4.637
 
 
 4.614
 
 
 4.772
 
 
 4.925
 
 
 
 
 8
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 34.971
 
 
 36.814
 
 
 36.846
 
 
 36.511
 
 
 36.316
 
 
 36.122
 
 
 
 
 9A
 
 
 Nationale Schuld (Transactiebasis)
 
 
 17
 
 
 6.149
 
 
 5.883
 
 
 5.891
 
 
 5.940
 
 
 6.445
 
 
 
 
 9B
 
 
 Financiën
 
 
 4.707
 
 
 4.853
 
 
 4.707
 
 
 4.573
 
 
 4.544
 
 
 4.642
 
 
 
 
 10
 
 
 Defensie
 
 
 8.427
 
 
 8.777
 
 
 8.825
 
 
 8.841
 
 
 8.710
 
 
 8.631
 
 
 
 
 12
 
 
 Infrastructuur en Waterstaat
 
 
 7.409
 
 
 8.410
 
 
 8.720
 
 
 8.761
 
 
 8.930
 
 
 8.980
 
 
 
 
 13
 
 
 Economische Zaken en Klimaat
 
 
 4.671
 
 
 4.024
 
 
 4.561
 
 
 5.215
 
 
 5.193
 
 
 5.330
 
 
 
 
 15
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 587
 
 
 518
 
 
 452
 
 
 394
 
 
 395
 
 
 391
 
 
 
 
 16
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 2.480
 
 
 2.607
 
 
 2.533
 
 
 2.475
 
 
 2.421
 
 
 2.411
 
 
 
 
 17
 
 
 Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
 
 
 2.759
 
 
 2.447
 
 
 2.596
 
 
 2.916
 
 
 3.194
 
 
 3.366
 
 
 
 
 18
 
 
 Wonen en Rijksdienst
 
 
 3.746
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 50
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 18.409
 
 
 18.911
 
 
 24.887
 
 
 24.828
 
 
 24.769
 
 
 24.637
 
 
 
 
 51
 
 
 Provinciefonds
 
 
 2.410
 
 
 2.188
 
 
 2.167
 
 
 2.148
 
 
 2.075
 
 
 2.065
 
 
 
 
 55
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 551
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 58
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 60
 
 
 Accres Gemeentefonds
 
 
 159
 
 
 649
 
 
 1.890
 
 
 3.167
 
 
 4.218
 
 
 5.531
 
 
 
 
 61
 
 
 Accres Provinciefonds
 
 
 21
 
 
 93
 
 
 256
 
 
 380
 
 
 483
 
 
 607
 
 
 
 
 64
 
 
 BES-fonds
 
 
 42
 
 
 41
 
 
 33
 
 
 33
 
 
 33
 
 
 33
 
 
 
 
 65
 
 
 Deltafonds
 
 
 127
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 80
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 453
 
 
 1.019
 
 
 1.605
 
 
 2.205
 
 
 2.826
 
 
 
 
 81
 
 
 Arbeidsvoorwaarden
 
 
 0
 
 
 1.405
 
 
 3.443
 
 
 5.494
 
 
 7.223
 
 
 9.058
 
 
 
 
 86
 
 
 Algemeen
 
 
 – 1.564
 
 
 3.923
 
 
 5.902
 
 
 5.963
 
 
 5.515
 
 
 5.231
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 Internationale Samenwerking1In deze tabel zijn de netto-uitgaven voor Internationale Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord. De totale netto-uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haken vermeld en lopen niet mee in het totaalbedrag.
 
 
 – (4.510)
 
 
 – (4.926)
 
 
 – (4.979)
 
 
 – (5.219)
 
 
 – (5.369)
 
 
 – (5.524)
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven
 
 
 
 
 106.995 
 
 
 
 
 126.574 
 
 
 
 
 139.811 
 
 
 
 
 144.273 
 
 
 
 
 147.135 
 
 
 
 
 151.348 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal netto-uitgaven onder plafond Rijksbegroting
 
 
 
 
 106.995 
 
 
 
 
 126.574 
 
 
 
 
 139.811 
 
 
 
 
 144.273 
 
 
 
 
 147.135 
 
 
 
 
 151.348 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3b Netto-uitgaven onder plafond Sociale zekerheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 18.501
 
 
 19.185
 
 
 20.043
 
 
 20.648
 
 
 21.151
 
 
 21.415
 
 
 
 
 50
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 2.636
 
 
 2.483
 
 
 1.877
 
 
 1.797
 
 
 1.757
 
 
 1.721
 
 
 
 
 AP
 
 
 Aanvullende posten
 
 
 – 87
 
 
 394
 
 
 1.076
 
 
 1.853
 
 
 2.491
 
 
 3.126
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven
 
 
 
 
 21.050 
 
 
 
 
 22.062 
 
 
 
 
 22.996 
 
 
 
 
 24.298 
 
 
 
 
 25.399 
 
 
 
 
 26.261 
 
 
 
 
 
 40
 
 
 Sociale verzekeringen
 
 
 56.338
 
 
 56.875
 
 
 59.033
 
 
 61.265
 
 
 63.243
 
 
 65.796
 
 
 
 
 
 
 Premiegefinancierde netto-uitgaven
 
 
 
 
 56.338 
 
 
 
 
 56.875 
 
 
 
 
 59.033 
 
 
 
 
 61.265 
 
 
 
 
 63.243 
 
 
 
 
 65.796 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal netto-uitgaven onder plafond Sociale zekerheid
 
 
 
 
 77.388 
 
 
 
 
 78.937 
 
 
 
 
 82.029 
 
 
 
 
 85.563 
 
 
 
 
 88.642 
 
 
 
 
 92.057 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3c Netto-uitgaven onder plafond Zorg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 509
 
 
 540
 
 
 555
 
 
 462
 
 
 457
 
 
 385
 
 
 
 
 50
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 6.777
 
 
 6.889
 
 
 1.627
 
 
 1.626
 
 
 1.626
 
 
 1.626
 
 
 
 
 AP
 
 
 Aanvullende posten
 
 
 0
 
 
 25
 
 
 40
 
 
 52
 
 
 59
 
 
 73
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde netto-uitgaven
 
 
 
 
 7.286 
 
 
 
 
 7.454 
 
 
 
 
 2.222 
 
 
 
 
 2.140 
 
 
 
 
 2.142 
 
 
 
 
 2.084 
 
 
 
 
 
 41
 
 
 Zorg
 
 
 61.542
 
 
 65.308
 
 
 70.673
 
 
 75.441
 
 
 79.945
 
 
 85.402
 
 
 
 
 
 
 Premiegefinancierde netto-uitgaven
 
 
 
 
 61.542 
 
 
 
 
 65.308 
 
 
 
 
 70.673 
 
 
 
 
 75.441 
 
 
 
 
 79.945 
 
 
 
 
 85.402 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal netto-uitgaven onder plafond Zorg
 
 
 
 
 68.828 
 
 
 
 
 72.762 
 
 
 
 
 72.896 
 
 
 
 
 77.581 
 
 
 
 
 82.087 
 
 
 
 
 87.487 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3d Netto-uitgaven buiten uitgavenplafond
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Gasbaten
 
 
 – 2.100
 
 
 – 1.950
 
 
 – 1.850
 
 
 – 1.850
 
 
 – 1.750
 
 
 – 1.700
 
 
 
 
 Rente-uitgaven
 
 
 6.458
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Zorgtoeslag
 
 
 4.625
 
 
 5.210
 
 
 5.713
 
 
 6.057
 
 
 6.329
 
 
 6.563
 
 
 
 
 Ontvangsten SDE+
 
 
 – 678
 
 
 – 1.074
 
 
 – 1.730
 
 
 – 2.411
 
 
 – 2.648
 
 
 – 2.692
 
 
 
 
 Klimaatverandering en luchtkwaliteit (ETS)
 
 
 – 224
 
 
 – 224
 
 
 – 224
 
 
 – 224
 
 
 – 224
 
 
 – 224
 
 
 
 
 Werkgeversbijdrage kinderopvang
 
 
 – 1.175
 
 
 – 1.222
 
 
 – 1.264
 
 
 – 1.306
 
 
 – 1.350
 
 
 – 1.382
 
 
 
 
 Eigenrisicodragers WGA/ZW
 
 
 – 365
 
 
 – 370
 
 
 – 391
 
 
 – 413
 
 
 – 434
 
 
 – 456
 
 
 
 
 Bemiddelingskosten zorgverzekeraars
 
 
 64
 
 
 938
 
 
 1.097
 
 
 1.307
 
 
 1.434
 
 
 1.511
 
 
 
 
 Netto-opbrengsten interventies financiële sector
 
 
 – 430
 
 
 – 313
 
 
 – 390
 
 
 – 407
 
 
 – 418
 
 
 – 418
 
 
 
 
 Kas-transverschillen Rijk
 
 
 4.685
 
 
 634
 
 
 14
 
 
 – 22
 
 
 – 10
 
 
 – 6
 
 
 
 
 Overige posten
 
 
 338
 
 
 121
 
 
 – 51
 
 
 – 51
 
 
 – 52
 
 
 – 54
 
 
 
 
 
 Netto-uitgaven buiten uitgavenplafond
 
 
 
 
 11.198
 
 
 
 
 1.750
 
 
 
 
 924
 
 
 
 
 680
 
 
 
 
 877
 
 
 
 
 1.142
 
 
 
 
 
 
 Opbouw uitgavenplafonds
 
 Tabel 4a Opbouw uitgavenplafond Rijksbegroting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, – is onderschrijding)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Uitgavenplafond bij Startnota (=6)
 
 
 
 
 126.574 
 
 
 
 
 139.811 
 
 
 
 
 144.273 
 
 
 
 
 147.135 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Uitgaven bij Miljoenennota 2018
 
 
 
 
 115.412 
 
 
 
 
 119.104 
 
 
 
 
 121.845 
 
 
 
 
 124.091 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Maatregelen Regeerakkoord
 
 
 4.718
 
 
 13.195
 
 
 13.901
 
 
 13.789
 
 
 
 
 4
 
 
 Macro-economische doorwerking Regeerakkoord
 
 
 302
 
 
 1.489
 
 
 2.675
 
 
 3.547
 
 
 
 
 5
 
 
 Overig
 
 
 6.142
 
 
 6.024
 
 
 5.852
 
 
 5.708
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Uitgaven bij Startnota (=2 t/m 5)
 
 
 
 
 126.574 
 
 
 
 
 139.811 
 
 
 
 
 144.273 
 
 
 
 
 147.135 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Over/onderschrijding uitgavenplafond bij Startnota (=6–1)
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4b Opbouw uitgavenplafond Sociale zekerheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, – is onderschrijding)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 
 
 
 
 
 Uitgavenplafond bij Startnota (=6)
 
 
 
 
 78.937 
 
 
 
 
 82.029 
 
 
 
 
 85.563 
 
 
 
 
 88.642 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 
 
 
 
 
 Uitgaven bij Miljoenennota 2018
 
 
 
 
 78.464 
 
 
 
 
 80.568 
 
 
 
 
 82.727 
 
 
 
 
 84.480 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Maatregelen Regeerakkoord
 
 
 73
 
 
 147
 
 
 850
 
 
 1.167
 
 
 
 
 4
 
 
 Macro-economische doorwerking Regeerakkoord
 
 
 – 139
 
 
 338
 
 
 1.055
 
 
 2.064
 
 
 
 
 5
 
 
 Overig
 
 
 539
 
 
 976
 
 
 931
 
 
 931
 
 
 
 
 
 6 
 
 
 
 
 Uitgaven bij Startnota (=2 t/m 5)
 
 
 
 
 78.937 
 
 
 
 
 82.029 
 
 
 
 
 85.563 
 
 
 
 
 88.642 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7 
 
 
 
 
 Over/onderschrijding uitgavenplafond bij Startnota (=6–1)
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4c Opbouw uitgavenplafond Zorg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, – is onderschrijding)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 
 
 
 
 
 Uitgavenplafond bij Startnota (=6)
 
 
 
 
 72.762 
 
 
 
 
 72.896 
 
 
 
 
 77.581 
 
 
 
 
 82.087 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 
 
 
 
 
 Uitgaven bij Miljoenennota 2018
 
 
 
 
 72.557 
 
 
 
 
 76.887 
 
 
 
 
 81.517 
 
 
 
 
 86.457 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Maatregelen Regeerakkoord
 
 
 172
 
 
 – 5.284
 
 
 – 6.145
 
 
 – 7.175
 
 
 
 
 4
 
 
 Macro-economische doorwerking Regeerakkoord
 
 
 34
 
 
 1.293
 
 
 2.209
 
 
 2.805
 
 
 
 
 
 6 
 
 
 
 
 Uitgaven bij Startnota (=2 t/m 5)
 
 
 
 
 72.762 
 
 
 
 
 72.896 
 
 
 
 
 77.581 
 
 
 
 
 82.087 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7 
 
 
 
 
 Over/onderschrijding uitgavenplafond bij Startnota (=6–1)
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 Decentrale overheden
 
 Tabel 5a Normeringsystematiek Gemeentefonds en Provinciefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, tenzij anders aangegeven)
 
 
 
 20171De normeringsystematiek wijzigt per 2018. Voor 2017 blijven de afspraken van het kabinet Rutte II
van toepassing.
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven Rijksbegroting
 
 
 106.995
 
 
 126.574
 
 
 139.811
 
 
 144.273
 
 
 147.135
 
 
 151.348
 
 
 
 
 Uitgaven Sociale zekerheid
 
 
 77.388
 
 
 78.937
 
 
 82.029
 
 
 85.563
 
 
 88.642
 
 
 92.057
 
 
 
 
 Uitgaven Zorg
 
 
 68.828
 
 
 72.762
 
 
 72.896
 
 
 77.581
 
 
 82.087
 
 
 87.487
 
 
 
 
 
 A) Netto uitgaven onder uitgavenplafond
 
 
 
 
 253.211 
 
 
 
 
 278.274 
 
 
 
 
 294.736 
 
 
 
 
 307.418 
 
 
 
 
 317.864 
 
 
 
 
 330.892 
 
 
 
 
 
 B) Correcties
 
 
 – 30.086
 
 
 – 40.086
 
 
 – 42.054
 
 
 – 43.533
 
 
 – 44.746
 
 
 – 46.220
 
 
 
 
 w.v. Gemeentefonds, Provinciefonds en BTW-Compensatiefonds
 
 
 – 22.255
 
 
 – 23.082
 
 
 – 31.623
 
 
 – 32.968
 
 
 – 33.989
 
 
 – 35.284
 
 
 
 
 w.v. overige Rijksbijdragen aan gemeenten en provincies
 
 
 – 17.147
 
 
 – 17.005
 
 
 – 10.431
 
 
 – 10.565
 
 
 – 10.757
 
 
 – 10.937
 
 
 
 
 w.v. overboekingen met GF, PF en BCF
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 w.v. overige financieringsverschuivingen
 
 
 9.316
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 C) Accresrelevante uitgaven (aru) = A+B
 
 
 
 
 223.125 
 
 
 
 
 238.188 
 
 
 
 
 252.682 
 
 
 
 
 263.885 
 
 
 
 
 273.117 
 
 
 
 
 284.671 
 
 
 
 
 
 D) Ontwikkeling aru (%) = (Ct – Ct-1)/Ct-1
 
 
 1,14%
 
 
 6,75%
 
 
 6,09%
 
 
 4,43%
 
 
 3,50%
 
 
 4,23%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E) Grondslag (t-1)
 
 
 16.702
 
 
 16.654
 
 
 17.461
 
 
 25.682
 
 
 26.782
 
 
 27.660
 
 
 
 
 F) Accres (= E * D)
 
 
 190
 
 
 1.124
 
 
 1.063
 
 
 1.139
 
 
 937
 
 
 1.170
 
 
 
 
 
 G) accres cumulatief
 
 
 
 
 190 
 
 
 
 
 1.314 
 
 
 
 
 2.377 
 
 
 
 
 3.515 
 
 
 
 
 4.452 
 
 
 
 
 5.622 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Provinciefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H) Grondslag (t-1)
 
 
 2.494
 
 
 2.410
 
 
 2.234
 
 
 2.349
 
 
 2.435
 
 
 2.446
 
 
 
 
 I) Accres (= H * D)
 
 
 28
 
 
 163
 
 
 136
 
 
 104
 
 
 85
 
 
 103
 
 
 
 
 
 J) accres cumulatief
 
 
 
 
 28 
 
 
 
 
 191 
 
 
 
 
 327 
 
 
 
 
 431 
 
 
 
 
 516 
 
 
 
 
 620 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5b Aansluiting accres Gemeentefonds en Provinciefonds stand Miljoenennota 2018 naar Startnota
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro, tenzij anders aangegeven)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Accrespercentage Miljoenennota 2018 (%)
 
 
 1,14%
 
 
 4,83%
 
 
 2,60%
 
 
 2,54%
 
 
 2,20%
 
 
 2,56%
 
 
 
 
 Accres (jaarlijkse tranches) stand Miljoenennota 2018
 
 
 218
 
 
 921
 
 
 502
 
 
 502
 
 
 444
 
 
 523
 
 
 
 
 Accres cumulatief stand Miljoenennota 2018 (A)
 
 
 218
 
 
 1.139
 
 
 1.641
 
 
 2.143
 
 
 2.587
 
 
 3.110
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie accrespercentage (%)
 
 
 
 0,00%
 
 
 1,92%
 
 
 3,49%
 
 
 1,89%
 
 
 1,30%
 
 
 1,67%
 
 
 
 
 
 Accresmutatie tranches
 
 
 
 0
 
 
 366
 
 
 696
 
 
 741
 
 
 578
 
 
 751
 
 
 
 
 
 Accresmutatie cumulatief (B)
 
 
 
 0
 
 
 366
 
 
 1.062
 
 
 1.804
 
 
 2.381
 
 
 3.133
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Accrespercentage stand Startnota (%)
 
 
 1,14%
 
 
 6,75%
 
 
 6,09%
 
 
 4,43%
 
 
 3,50%
 
 
 4,23%
 
 
 
 
 Accres (jaarlijkse tranches) stand Startnota
 
 
 218
 
 
 1.287
 
 
 1.199
 
 
 1.243
 
 
 1.022
 
 
 1.274
 
 
 
 
 Accres cumulatief stand Startnota (A+B)
 
 
 218
 
 
 1.505
 
 
 2.704
 
 
 3.946
 
 
 4.969
 
 
 6.242
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5c Accres Gemeentefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Tranche 2017
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 190
 
 
 
 
 Tranche 2018
 
 
 
 1.124
 
 
 1.124
 
 
 1.124
 
 
 1.124
 
 
 1.124
 
 
 
 
 Tranche 2019
 
 
 
 
 1.063
 
 
 1.063
 
 
 1.063
 
 
 1.063
 
 
 
 
 Tranche 2020
 
 
 
 
 
 1.139
 
 
 1.139
 
 
 1.139
 
 
 
 
 Tranche 2021
 
 
 
 
 
 
 937
 
 
 937
 
 
 
 
 Tranche 2022
 
 
 
 
 
 
 
 1.170
 
 
 
 
 
 Cumulatief accres Gemeentefonds Startnota
 
 
 
 
 190
 
 
 
 
 1.314
 
 
 
 
 2.377
 
 
 
 
 3.515
 
 
 
 
 4.452
 
 
 
 
 5.622
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5d Accres Provinciefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 Tranche 2017
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 28
 
 
 
 
 Tranche 2018
 
 
 
 163
 
 
 163
 
 
 163
 
 
 163
 
 
 163
 
 
 
 
 Tranche 2019
 
 
 
 
 136
 
 
 136
 
 
 136
 
 
 136
 
 
 
 
 Tranche 2020
 
 
 
 
 
 104
 
 
 104
 
 
 104
 
 
 
 
 Tranche 2021
 
 
 
 
 
 
 85
 
 
 85
 
 
 
 
 Tranche 2022
 
 
 
 
 
 
 
 103
 
 
 
 
 
 Cumulatief accres Provinciefonds Startnota
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 191
 
 
 
 
 327
 
 
 
 
 431
 
 
 
 
 516
 
 
 
 
 620
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5e Geraamd plafond BTW-compensatiefonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen euro)
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 A) BCF-Plafond
 
 
 
 
 3.191
 
 
 
 
 3.387
 
 
 
 
 3.592
 
 
 
 
 3.751
 
 
 
 
 3.882
 
 
 
 
 4.046
 
 
 
 
 
 w.v. grondslag Miljoenennota 2018
 
 
 3.191
 
 
 3.326
 
 
 3.411
 
 
 3.497
 
 
 3.574
 
 
 3.665
 
 
 
 
 w.v. mutatie overhevelingen i.v.m taakmutaties (sinds Miljoenennota 2018)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 w.v. mutatie accres (sinds Miljoenennota 2018)
 
 
 0
 
 
 61
 
 
 181
 
 
 254
 
 
 308
 
 
 381
 
 
 
 
 
 B) Uitgaven
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 3.010
 
 
 
 
 
 w.v. Gemeenten
 
 
 2.619
 
 
 2.619
 
 
 2.619
 
 
 2.619
 
 
 2.619
 
 
 2.619
 
 
 
 
 w.v. Provincies
 
 
 392
 
 
 392
 
 
 392
 
 
 392
 
 
 392
 
 
 392
 
 
 
 
 
 C) Ruimte onder plafond (=A-B)
 
 
 
 
 181
 
 
 
 
 377
 
 
 
 
 582
 
 
 
 
 741
 
 
 
 
 872
 
 
 
 
 1.036
 
 
 
 
 
 w.v. Gemeenten
 
 
 157
 
 
 328
 
 
 506
 
 
 644
 
 
 758
 
 
 901
 
 
 
 
 w.v. Provincies
 
 
 23
 
 
 49
 
 
 76
 
 
 96
 
 
 113
 
 
 135
 
 
 
 
 
 Inkomstenkader
 
 Tabel 6 Inkomstenkader 2018–2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljarden euro’s; – is lastenverlichting/saldoverslechterend)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 Cum. 2018–2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 Basispad
 
 
 
 
 2,2
 
 
 
 
 3,9
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 0,9
 
 
 
 
 9,0
 
 
 
 
 
 Maatregelen vorige kabinetten
 
 
 0,6
 
 
 1,7
 
 
 1,0
 
 
 – 0,1
 
 
 3,1
 
 
 
 
 Zorgpremies
 
 
 1,1
 
 
 1,5
 
 
 1,2
 
 
 1,0
 
 
 4,8
 
 
 
 
 Uitboeken LIV/LKV
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,9
 
 
 
 
 Btw-sport
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regeerakkoord 
 
 
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 – 3,4
 
 
 
 
 – 2,7
 
 
 
 
 – 6,5
 
 
 
 
 
 IB-pakket
 
 
 – 0,4
 
 
 – 1,1
 
 
 – 1,8
 
 
 – 2,1
 
 
 – 5,4
 
 
 
 
 w.v. box 1 maatregelen
 
 
 0,0
 
 
 – 5,0
 
 
 – 1,9
 
 
 – 2,5
 
 
 – 9,4
 
 
 
 
 w.v. vergroening burgers
 
 
 0,0
 
 
 0,5
 
 
 0,2
 
 
 0,3
 
 
 1,0
 
 
 
 
 w.v. overige lasten
 
 
 – 0,4
 
 
 3,3
 
 
 – 0,1
 
 
 0,2
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Pakket bedrijfsleven
 
 
 0,2
 
 
 0,8
 
 
 – 2,0
 
 
 – 1,2
 
 
 – 2,2
 
 
 
 
 Milieupakket bedrijven
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,3
 
 
 0,0
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Lastenmaatregelen in uitgavenpakketten
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,1
 
 
 0,6
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doorwerking Regeerakkoord op zorgpremies en compensatie
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,2
 
 
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Zorgpremies
 
 
 0,1
 
 
 – 0,1
 
 
 – 0,3
 
 
 – 0,6
 
 
 – 0,9
 
 
 
 
 Compensatie zorgpremies
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,6
 
 
 0,8
 
 
 1,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2,1
 
 
 
 
 3,8
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 – 1,6
 
 
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage
 3
 Departementale tabbladen
 
 I De Koning
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 De Koning
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 IIA Staten-Generaal
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2A
 
 
 
 
 Staten-Generaal
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 147
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 142
 
 
 
 
 147
 
 
 
 
 144
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 IIB Hoge Colleges van Staat
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2B
 
 
 
 
 Hoge Colleges van Staat 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 113
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 
 
 III Algemene Zaken
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Algemene Zaken
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 67
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 67
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 IV Koninkrijksrelaties
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 139
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 139
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 138
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 V Buitenlandse Zaken
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Buitenlandse Zaken
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 8.181
 
 
 
 
 9.011
 
 
 
 
 9.170
 
 
 
 
 9.037
 
 
 
 
 9.302
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 8.181
 
 
 
 
 9.011
 
 
 
 
 9.170
 
 
 
 
 9.037
 
 
 
 
 9.302
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 687
 
 
 
 
 700
 
 
 
 
 714
 
 
 
 
 729
 
 
 
 
 741
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 687
 
 
 
 
 700
 
 
 
 
 714
 
 
 
 
 729
 
 
 
 
 741
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VI Justitie en Veiligheid
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Justitie en Veiligheid
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 12.048
 
 
 
 
 11.999
 
 
 
 
 11.872
 
 
 
 
 11.697
 
 
 
 
 11.308
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 12.048
 
 
 
 
 11.999
 
 
 
 
 11.872
 
 
 
 
 11.697
 
 
 
 
 11.308
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 1.714
 
 
 
 
 1.662
 
 
 
 
 1.675
 
 
 
 
 1.632
 
 
 
 
 1.593
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 – 90
 
 
 
 
 – 60
 
 
 
 
 – 30
 
 
 
 
 – 30
 
 
 
 
 – 30
 
 
 
 
 – 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B11
 
 
 Afpakken crimineel vermogen (tegenvaller)
 
 
 – 90
 
 
 – 60
 
 
 – 30
 
 
 – 30
 
 
 – 30
 
 
 – 30
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.624
 
 
 
 
 1.602
 
 
 
 
 1.645
 
 
 
 
 1.602
 
 
 
 
 1.563
 
 
 
 
 
 
 
 
 VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 758
 
 
 
 
 734
 
 
 
 
 717
 
 
 
 
 716
 
 
 
 
 713
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 4.536
 
 
 
 
 4.616
 
 
 
 
 4.600
 
 
 
 
 4.708
 
 
 
 
 4.850
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 5.294
 
 
 
 
 5.349
 
 
 
 
 5.317
 
 
 
 
 5.424
 
 
 
 
 5.563
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 51
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 66
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 609
 
 
 
 
 647
 
 
 
 
 637
 
 
 
 
 586
 
 
 
 
 573
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 660
 
 
 
 
 713
 
 
 
 
 703
 
 
 
 
 652
 
 
 
 
 639
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 38.812
 
 
 
 
 38.673
 
 
 
 
 38.617
 
 
 
 
 38.793
 
 
 
 
 38.996
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 564
 
 
 
 
 758
 
 
 
 
 708
 
 
 
 
 595
 
 
 
 
 440
 
 
 
 
 445
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 G34
 
 
 Modernisering CAO primair onderwijs
 
 
 270
 
 
 270
 
 
 270
 
 
 270
 
 
 270
 
 
 270
 
 
 2018
 
 
 
 
 G46
 
 
 Doelmatiger onderwijs
 
 
 – 20
 
 
 – 92
 
 
 – 137
 
 
 – 183
 
 
 – 183
 
 
 – 183
 
 
 2021
 
 
 
 
 G47
 
 
 Terugdraaien taakstelling OCW
 
 
 244
 
 
 415
 
 
 410
 
 
 338
 
 
 183
 
 
 183
 
 
 2022
 
 
 
 
 G49
 
 
 Halvering collegegeld eerstejaars HO (incl. Pabo voor 2 jaar en intensivering profileringsfondsen)
 
 
 70
 
 
 165
 
 
 165
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 175
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 800
 
 
 
 
 783
 
 
 
 
 772
 
 
 
 
 767
 
 
 
 
 767
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 40.177
 
 
 
 
 40.214
 
 
 
 
 40.097
 
 
 
 
 40.155
 
 
 
 
 40.203
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018 
 
 
 
 
 1.381
 
 
 
 
 1.415
 
 
 
 
 1.488
 
 
 
 
 1.554
 
 
 
 
 1.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 226
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 G50
 
 
 10-jaarsrente studievoorschot
 
 
 
 
 
 
 
 226
 
 
 2060
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.381
 
 
 
 
 1.415
 
 
 
 
 1.488
 
 
 
 
 1.554
 
 
 
 
 1.633
 
 
 
 
 
 
 
 
 IXA Nationale Schuld
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS en cat. 2)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9A
 
 
 
 
 Nationale Schuld
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 7.918
 
 
 
 
 7.450
 
 
 
 
 7.266
 
 
 
 
 7.203
 
 
 
 
 9.435
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 180
 
 
 
 
 371
 
 
 
 
 1.164
 
 
 
 
 2.039
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 7.997
 
 
 
 
 7.630
 
 
 
 
 7.636
 
 
 
 
 8.367
 
 
 
 
 11.474
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 12.428
 
 
 
 
 9.648
 
 
 
 
 5.653
 
 
 
 
 3.107
 
 
 
 
 2.574
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 865
 
 
 
 
 800
 
 
 
 
 – 123
 
 
 
 
 – 193
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 13.293
 
 
 
 
 10.448
 
 
 
 
 5.529
 
 
 
 
 2.914
 
 
 
 
 2.574
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IXB Financiën
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9B
 
 
 
 
 Financiën
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 6.800
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 6.159
 
 
 
 
 6.016
 
 
 
 
 6.053
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 6.800
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 6.159
 
 
 
 
 6.016
 
 
 
 
 6.053
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 2.161
 
 
 
 
 2.148
 
 
 
 
 2.218
 
 
 
 
 2.080
 
 
 
 
 2.078
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 2.161
 
 
 
 
 2.148
 
 
 
 
 2.218
 
 
 
 
 2.080
 
 
 
 
 2.078
 
 
 
 
 
 
 
 
 X Defensie
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 8.852
 
 
 
 
 8.803
 
 
 
 
 8.766
 
 
 
 
 8.630
 
 
 
 
 8.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 8.852
 
 
 
 
 8.803
 
 
 
 
 8.766
 
 
 
 
 8.630
 
 
 
 
 8.542
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 304
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 267
 
 
 
 
 269
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 304
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 267
 
 
 
 
 269
 
 
 
 
 
 
 
 
 XII Infrastructuur en Waterstaat
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 Infrastructuur en Waterstaat
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 8.410
 
 
 
 
 8.715
 
 
 
 
 8.756
 
 
 
 
 8.925
 
 
 
 
 8.979
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 O160
 
 
 Uitvoeringskosten oplopende CO2- minimumprijs
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 8.413
 
 
 
 
 8.718
 
 
 
 
 8.759
 
 
 
 
 8.926
 
 
 
 
 8.980
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 248
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 248
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 242
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XIII Economische Zaken en Klimaat en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 Economische Zaken en Klimaat en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 5.202
 
 
 
 
 5.703
 
 
 
 
 6.341
 
 
 
 
 6.244
 
 
 
 
 6.359
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 – 800
 
 
 
 
 – 783
 
 
 
 
 – 772
 
 
 
 
 – 767
 
 
 
 
 – 767
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 4.402
 
 
 
 
 4.921
 
 
 
 
 5.569
 
 
 
 
 5.477
 
 
 
 
 5.592
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 3.540
 
 
 
 
 4.083
 
 
 
 
 4.652
 
 
 
 
 4.555
 
 
 
 
 4.658
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 103
 
 
 
 
 268
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E27
 
 
 Verhoging ODE1Deze intensivering/lastenverzwaring zit al in het basispad van het CPB en leidt ten opzichte van dat basispad dus niet tot lastenverzwaring of extra uitgaven. De middelen uit de begrotingsreserve worden bij het afsluiten van het Klimaat- en Energieakkoord toegevoegd aan de beschikbare middelen voor de SDE+ voor de periode na 2022.
 
 
 
 
 103
 
 
 368
 
 
 290
 
 
 3.264
 
 
 2033
 
 
 
 
 L106
 
 
 Daling aardgasbaten door lagere gaswinning
 
 
 
 
 – 50
 
 
 – 175
 
 
 – 175
 
 
 
 
 
 
 
 Correctie daling aardgasbaten2De daling aardgasbaten zoals opgenomen in het Regeerakkoord is op transactiebasis. De begroting is op kasbasis. Dat verschil wordt hiermee gecorrigeerd.
 
 
 
 
 50
 
 
 75
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 3.540
 
 
 
 
 4.083
 
 
 
 
 4.755
 
 
 
 
 4.823
 
 
 
 
 4.798
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 32.090 
 
 
 
 
 32.577 
 
 
 
 
 32.603 
 
 
 
 
 32.759 
 
 
 
 
 32.951 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 27 
 
 
 
 
 473 
 
 
 
 
 948 
 
 
 
 
 1.180 
 
 
 
 
 1.263 
 
 
 
 
 1.193 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I77
 
 
 IOW verlengen met 5 jaar en leeftijdsgrens met AOW-leeftijd mee laten lopen
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 0
 
 
 2032
 
 
 
 
 I79
 
 
 WGA 35–80 wordt WGA 35–99 voor nieuwe instroom
 
 
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 6
 
 
 2050
 
 
 
 
 I83
 
 
 Toerekening WGA-lasten werkgever inkorten naar 5 jaar (nieuwe gevallen)
 
 
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 5
 
 
 2050
 
 
 
 
 I84
 
 
 Loondoorbetaling bij ziekte kleine werkgevers (tot 25 werknemers) voor nieuwe ziektegevallen ingaande 1-1-2020
 
 
 
 
 
 207
 
 
 278
 
 
 280
 
 
 2050
 
 
 
 
 I90
 
 
 Loondispensatie i.p.v. loonkostensubsidie (nieuwe gevallen)
 
 
 
 – 10
 
 
 – 25
 
 
 – 40
 
 
 – 55
 
 
 – 500
 
 
 2050
 
 
 
 
 I91
 
 
 20.000 Extra beschutte werkplekken ingaande 1-1-2019, met gelijk ingroeitempo als oorspronkelijke 30.000 plekken (zonder inverdieneffect)
 
 
 
 10
 
 
 27
 
 
 44
 
 
 60
 
 
 309
 
 
 2048
 
 
 
 
 I94
 
 
 Aanscherpen schattingsbesluit WIA van 3x3 naar 9 banen ingaande 1-1-2019 (IBO)
 
 
 
 3
 
 
 12
 
 
 19
 
 
 25
 
 
 103
 
 
 2064
 
 
 
 
 M136
 
 
 Kindgebonden budget later afbouwen voor paren
 
 
 
 48
 
 
 494
 
 
 496
 
 
 485
 
 
 485
 
 
 2022
 
 
 
 
 M137
 
 
 Verhogen kinderopvangtoeslag
 
 
 22
 
 
 225
 
 
 240
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 2021
 
 
 
 
 M138
 
 
 Verhogen kinderbijslag
 
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 250
 
 
 2019
 
 
 
 
 M139
 
 
 Beperken jaarlijkse afbouw AHK bijstand
 
 
 
 2
 
 
 5
 
 
 8
 
 
 9
 
 
 
 
 
 2040
 
 
 
 
 M143
 
 
 Doorwerking aanpassing box 3 naar toeslagen
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 Niet-kaderrelevante boeking a.g.v. intrekken wetsvoorstel uitbreiding kraamverlof (zie H40)
 
 
 
 – 59
 
 
 – 60
 
 
 – 61
 
 
 – 62
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 – 128
 
 
 
 
 – 246
 
 
 
 
 – 413
 
 
 
 
 – 418
 
 
 
 
 – 373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 31.989 
 
 
 
 
 32.804 
 
 
 
 
 33.137 
 
 
 
 
 33.522 
 
 
 
 
 33.840 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 1.886 
 
 
 
 
 1.919 
 
 
 
 
 1.957 
 
 
 
 
 1.949 
 
 
 
 
 1.952 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.886
 
 
 
 
 1.919
 
 
 
 
 1.957
 
 
 
 
 1.949
 
 
 
 
 1.952
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 15.222
 
 
 
 
 15.375
 
 
 
 
 15.729
 
 
 
 
 16.324
 
 
 
 
 16.762
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 – 162
 
 
 
 
 – 328
 
 
 
 
 – 363
 
 
 
 
 – 363
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H58
 
 
 Stimulering medisch specialisten in loondienst/ participatiemodel
 
 
 
 16
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 
 
 
 
 
 H67
 
 
 Verlaging eigen bijdragen Wlz1Onderverdeling verlagen eigen bijdragen WLZ.
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 2018
 
 
 
 
 H74
 
 
 Compensatie lagere zorgpremies in IB-tarief, zorgtoeslag en aof-premie
 
 
 
 – 89
 
 
 – 235
 
 
 – 389
 
 
 – 415
 
 
 – 415
 
 
 2022
 
 
 
 
 H76
 
 
 Compensatie hogere zorgpremies in zorgtoeslag
 
 
 9
 
 
 14
 
 
 19
 
 
 23
 
 
 22
 
 
 22
 
 
 2022
 
 
 
 
 M133
 
 
 Verlaging normpercentage zorgtoeslag paren
 
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 2019
 
 
 
 
 M142
 
 
 Doorwerking verhogen algemene heffingskorting naar toeslagen
 
 
 
 – 30
 
 
 – 50
 
 
 – 66
 
 
 – 66
 
 
 – 66
 
 
 2019
 
 
 
 
 M143
 
 
 Doorwerking aanpassing box 3 naar toeslagen
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 – 32
 
 
 
 
 – 9
 
 
 
 
 223
 
 
 
 
 294
 
 
 
 
 373
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 15.215
 
 
 
 
 15.372
 
 
 
 
 15.790
 
 
 
 
 16.290
 
 
 
 
 16.772
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 BHOS
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 XVIII Wonen en Rijksdienst
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 Wonen en Rijksdienst
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 4.526
 
 
 
 
 4.641
 
 
 
 
 4.583
 
 
 
 
 4.727
 
 
 
 
 4.908
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 – 25
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 – 19
 
 
 
 
 – 58
 
 
 
 
 – 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 M140
 
 
 Harde afbouwgrens huurtoeslag wegnemen
 
 
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 2020
 
 
 
 
 M141
 
 
 KAN-bepaling huurtoeslag schrappen
 
 
 
 – 35
 
 
 – 63
 
 
 – 99
 
 
 – 138
 
 
 – 138
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 M143
 
 
 Doorwerking aanpassing box 3 naar toeslagen
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 – 4.536
 
 
 
 
 – 4.616
 
 
 
 
 – 4.600
 
 
 
 – 4.708
 
 
 – 4.850
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 609
 
 
 
 
 647
 
 
 
 
 637
 
 
 
 
 586
 
 
 
 
 573
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Herverkaveling
 
 
 
 
 – 609
 
 
 
 
 – 647
 
 
 
 
 – 637
 
 
 
 
 – 586
 
 
 
 
 – 573
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sociale zekerheid
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 Sociale zekerheid
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 57.287
 
 
 
 
 59.040
 
 
 
 
 60.614
 
 
 
 
 61.741
 
 
 
 
 63.679
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 – 58
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 106
 
 
 
 
 116
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I78
 
 
 WIA: 5 jaar niet herzien verdienvermogen bij werk per 1-1-2020
 
 
 
 
 4
 
 
 7
 
 
 11
 
 
 35
 
 
 2050
 
 
 
 
 I79
 
 
 WGA 35–80 wordt WGA 35–99 voor nieuwe instroom
 
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 – 1
 
 
 – 4
 
 
 – 51
 
 
 2050
 
 
 
 
 I83
 
 
 Toerekening WGA-lasten werkgever inkorten naar 5 jaar (nieuwe gevallen)
 
 
 1
 
 
 8
 
 
 18
 
 
 29
 
 
 39
 
 
 160
 
 
 2050
 
 
 
 
 I84
 
 
 Loondoorbetaling bij ziekte kleine werkgevers (tot 25 werknemers) voor nieuwe ziektegevallen ingaande 1-1-2020
 
 
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 21
 
 
 87
 
 
 2050
 
 
 
 
 I85
 
 
 Loonsanctie voor re-integratie vervalt
 
 
 
 
 3
 
 
 10
 
 
 16
 
 
 93
 
 
 2050
 
 
 
 
 I88
 
 
 Intrekken wetsvoorstel uitbreiding kraamverlof van 2 naar 5 dagen betaald door de overheid1Het verwerken van maatregel I88 leidt tevens tot een niet-kaderrelevante boeking op H15 voor het afboeken van de Rijksbijdrage voor het wetsvoorstel uitbreiding kraamverlof.
 
 
 – 1
 
 
 – 62
 
 
 – 63
 
 
 – 64
 
 
 – 64
 
 
 – 64
 
 
 2021
 
 
 
 
 I87
 
 
 Kraamverlof verlengen naar 5 dagen en adoptieverlof verlengen naar 6 weken ingaande 1-1-2019, 5 weken partnerverlof tegen 70% loon ingaande 1-7-2020
 
 
 
 1
 
 
 89
 
 
 171
 
 
 171
 
 
 171
 
 
 2021
 
 
 
 
 I94
 
 
 Aanscherpen schattingsbesluit WIA van 3x3 naar 9 banen ingaande 1-1-2019
 
 
 3
 
 
 – 8
 
 
 – 34
 
 
 – 58
 
 
 – 76
 
 
 – 353
 
 
 2064
 
 
 
 
 M139
 
 
 Beperken jaarlijkse afbouw AHK bijstand
 
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 – 91
 
 
 
 
 387
 
 
 
 
 978
 
 
 
 
 1.766
 
 
 
 
 2.386
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 57.199
 
 
 
 
 59.370
 
 
 
 
 61.618
 
 
 
 
 63.613
 
 
 
 
 66.181
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 370
 
 
 
 
 382
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 406
 
 
 
 
 419
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Correctie sociale lasten UFO2Conform de methodiek die het Centraal Planbureau hanteert worden de UFO-ontvangsten (de door het UWV op overheidswerkgevers verhaalde bedragen) voortaan exclusief de werkgeverslasten geboekt. Hierdoor sluiten de UFO-ontvangsten ook beter aan bij de uitkeringslasten, waarin de werkgeverslasten ook niet zijn meegeteld.
 
 
 
 
 – 46
 
 
 
 
 – 46
 
 
 
 
 – 46
 
 
 
 
 – 46
 
 
 
 
 – 46
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 324
 
 
 
 
 337
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 370
 
 
 
 
 386
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 Zorg
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 70.307
 
 
 
 
 74.887
 
 
 
 
 79.847
 
 
 
 
 84.984
 
 
 
 
 90.337
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 – 361
 
 
 
 
 – 1.345
 
 
 
 
 – 2.458
 
 
 
 
 – 2.939
 
 
 
 
 – 2.941
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H51
 
 
 Hoofdlijnenakkoord 2019–2021
 
 
 
 – 460
 
 
 – 1.190
 
 
 – 1.920
 
 
 – 1.920
 
 
 – 1.920
 
 
 2021
 
 
 
 
 H52
 
 
 Maatregelen op het gebied van genees- en hulpmiddelen1Invulling gebeurt zoveel mogelijk door een scherpere inkoop van genees- en hulpmiddelen (inclusief barcodering), een overheveling van extramuraal naar intramuraal en een aanpassing van de Wet geneesmiddelenprijzen. Sluitpost is een aanpassing van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem. Waarbij de GVS-bijbetalingen per verzekerde per 2019 worden gemaximeerd op € 250 per jaar.
 
 
 
 – 61
 
 
 – 158
 
 
 – 305
 
 
 – 465
 
 
 – 467
 
 
 2023
 
 
 
 
 H54
 
 
 Gedragseffect derving eigen risico a.g.v. HLA + geneesmiddelen2De hoofdlijnenakkoorden en de beheersing van de kosten van genees- en hulpmiddelen leiden tot een lager eigen risico dan eerder geraamd, waardoor de opbrengsten uit het verplicht eigen risico lager zijn (wat weer gedragseffecten heeft).
 
 
 
 20
 
 
 35
 
 
 50
 
 
 65
 
 
 65
 
 
 2022
 
 
 
 
 H55
 
 
 Gedragseffect stabilisatie eigen risico
 
 
 39
 
 
 80
 
 
 105
 
 
 130
 
 
 125
 
 
 125
 
 
 2022
 
 
 
 
 H72
 
 
 Terugdraaien taakstelling BKZ
 
 
 
 136
 
 
 208
 
 
 213
 
 
 188
 
 
 188
 
 
 2022
 
 
 
 
 A2
 
 
 Accreseffect inclusief aanpassing normeringssystematiek GF/PF
 
 
 
 
 – 269
 
 
 – 550
 
 
 – 856
 
 
 – 856
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein volumegroei Wmo + Jeugd tranche 2019 van Z3In het RA is opgenomen dat het integreerbare deel van de integratie-uitkering sociaal domein per 2019 opgaat in de algemene uitkering, en daarmee deel uitmaakt van de trap-op-trap-af-systematiek. Dit leidt tot de opgenomen overhevelingen sociaal domein.
 
 
 0
 
 
 – 76
 
 
 – 76
 
 
 – 76
 
 
 – 76
 
 
 – 76
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 1.297
 
 
 
 
 2.215
 
 
 
 
 2.813
 
 
 
 
 3.634
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 70.379
 
 
 
 
 75.822
 
 
 
 
 80.716
 
 
 
 
 85.338
 
 
 
 
 91.031
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 5.187
 
 
 
 
 5.430
 
 
 
 
 5.689
 
 
 
 
 5.957
 
 
 
 
 6.232
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 – 117
 
 
 
 
 – 291
 
 
 
 
 – 429
 
 
 
 
 – 583
 
 
 
 
 – 628
 
 
 
 
 – 628
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H53
 
 
 Doorwerking maatregelen Zvw (doorwerking van HLA + geneesmiddelen)4De hoofdlijnenakkoorden en de beheersing van de kosten van genees- en hulpmiddelen leiden tot een lager
eigen risico dan eerder geraamd, waardoor de opbrengsten uit het verplicht eigen risico lager zijn (wat weer
gedragseffecten heeft).
 
 
 
 – 43
 
 
 – 92
 
 
 – 141
 
 
 – 184
 
 
 – 184
 
 
 2022
 
 
 
 
 H55
 
 
 Stabilisatie eigen risico 2018–2021
 
 
 – 101
 
 
 – 203
 
 
 – 306
 
 
 – 411
 
 
 – 413
 
 
 – 413
 
 
 2022
 
 
 
 
 H67
 
 
 Verlaging eigen bijdragen Wlz5Onderverdeling verlagen eigen bijdragen WLZ.
 
 
 – 16
 
 
 – 45
 
 
 – 31
 
 
 – 31
 
 
 – 31
 
 
 – 31
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 5.071
 
 
 
 
 5.149
 
 
 
 
 5.276
 
 
 
 
 5.394
 
 
 
 
 5.629
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gemeentefonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 Gemeentefonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 28.282 
 
 
 
 
 28.165 
 
 
 
 
 28.015 
 
 
 
 
 27.902 
 
 
 
 
 27.724 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 227
 
 
 
 
 236
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 259
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H66
 
 
 Bijdrage Rijk in abonnementstarief Wmo1De huidige eigen bijdragensystematiek wordt per 1 januari 2019 vervangen door een abonnementstarief van € 17,50 per vier weken voor een huishouden dat gebruik maakt van Wmo-voorzieningen. Per 2020 kan de verantwoordelijkheid voor de inning van de eigen bijdrage worden geïntegreerd in het gemeentelijke domein.
 
 
 
 143
 
 
 143
 
 
 148
 
 
 148
 
 
 145
 
 
 2023
 
 
 
 
 H67
 
 
 Verlaging eigen bijdragen Wlz2Onderverdeling verlagen eigen bijdragen WLZ.
 
 
 1
 
 
 2
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 
 
 
 I91
 
 
 20.000 Extra beschutte werkplekken
 
 
 
 5
 
 
 15
 
 
 25
 
 
 33
 
 
 171
 
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein3In het RA is opgenomen dat het integreerbare deel van de integratie-uitkering sociaal domein per 2019 opgaat in de algemene uitkering, en daarmee deel uitmaakt van de trap-op-trap-af systematiek. Dit leidt tot de opgenomen overhevelingen sociaal domein.
 
 
 
 7.054
 
 
 7.080
 
 
 7.165
 
 
 7.162
 
 
 7.162
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein Wmo van R
 
 
 
 – 90
 
 
 – 90
 
 
 – 90
 
 
 – 90
 
 
 – 90
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein Wmo van Z
 
 
 
 – 3.335
 
 
 – 3.340
 
 
 – 3.403
 
 
 – 3.399
 
 
 – 3.399
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein Jeugd van R
 
 
 
 – 1.127
 
 
 – 1.148
 
 
 – 1.167
 
 
 – 1.167
 
 
 – 1.167
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein Jeugd van Z
 
 
 
 – 1.912
 
 
 – 1.912
 
 
 – 1.916
 
 
 – 1.916
 
 
 – 1.916
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 Overheveling sociaal domein participatie van S
 
 
 
 – 514
 
 
 – 514
 
 
 – 514
 
 
 – 514
 
 
 – 514
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 28.283 
 
 
 
 
 28.391 
 
 
 
 
 28.251 
 
 
 
 
 28.152 
 
 
 
 
 27.983 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Provinciefonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 51
 
 
 
 
 Provinciefonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 2.188
 
 
 
 
 2.167
 
 
 
 
 2.148
 
 
 
 
 2.075
 
 
 
 
 2.065
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 2.188
 
 
 
 
 2.167
 
 
 
 
 2.148
 
 
 
 
 2.075
 
 
 
 
 2.065
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 Infrastructuurfonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 6.243
 
 
 
 
 6.410
 
 
 
 
 6.452
 
 
 
 
 6.422
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 6.243
 
 
 
 
 6.410
 
 
 
 
 6.452
 
 
 
 
 6.422
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 6.243
 
 
 
 
 6.410
 
 
 
 
 6.452
 
 
 
 
 6.422
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 6.243
 
 
 
 
 6.410
 
 
 
 
 6.452
 
 
 
 
 6.422
 
 
 
 
 6.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 58
 
 
 
 
 Diergezondheidsfonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Accressen Gemeentefonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 60
 
 
 
 
 Accressen Gemeentefonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 276
 
 
 
 
 796
 
 
 
 
 1.316
 
 
 
 
 1.777
 
 
 
 
 2.322
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 845
 
 
 
 
 1.319
 
 
 
 
 1.680
 
 
 
 
 2.213
 
 
 
 
 2.213
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A2
 
 
 Accreseffect inclusief aanpassing normeringssystematiek GF/PF
 
 
 353
 
 
 845
 
 
 1.319
 
 
 1.680
 
 
 2.213
 
 
 2.213
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 20
 
 
 
 
 250
 
 
 
 
 532
 
 
 
 
 761
 
 
 
 
 996
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 649
 
 
 
 
 1.890
 
 
 
 
 3.167
 
 
 
 
 4.218
 
 
 
 
 5.531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Accressen Provinciefonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 Accressen Provinciefonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018 
 
 
 
 
 39
 
 
 
 
 107
 
 
 
 
 175
 
 
 
 
 235
 
 
 
 
 304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 51
 
 
 
 
 116
 
 
 
 
 145
 
 
 
 
 167
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A2
 
 
 Accreseffect inclusief aanpassing normeringssystematiek GF/PF
 
 
 51
 
 
 116
 
 
 145
 
 
 167
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 104
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 93
 
 
 
 
 256
 
 
 
 
 380
 
 
 
 
 483
 
 
 
 
 607
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BES-fonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 64
 
 
 
 
 BES-fonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 33
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deltafonds
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 65
 
 
 
 
 Deltafonds
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 1.119
 
 
 
 
 1.164
 
 
 
 
 1.210
 
 
 
 
 1.369
 
 
 
 
 1.248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.119
 
 
 
 
 1.164
 
 
 
 
 1.210
 
 
 
 
 1.369
 
 
 
 
 1.248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 1.119
 
 
 
 
 1.164
 
 
 
 
 1.210
 
 
 
 
 1.369
 
 
 
 
 1.248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.119
 
 
 
 
 1.164
 
 
 
 
 1.210
 
 
 
 
 1.369
 
 
 
 
 1.248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 581
 
 
 
 
 1.189
 
 
 
 
 1.826
 
 
 
 
 2.548
 
 
 
 
 3.314
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 4
 
 
 
 
 – 10
 
 
 
 
 – 14
 
 
 
 
 – 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A2
 
 
 Accreseffect inclusief aanpassing normeringssystematiek GF/PF
 
 
 
 
 – 4
 
 
 – 10
 
 
 – 14
 
 
 – 14
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 – 66
 
 
 
 
 – 38
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 26
 
 
 
 
 – 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 515
 
 
 
 
 1.151
 
 
 
 
 1.857
 
 
 
 
 2.564
 
 
 
 
 3.296
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsvoorwaarden
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 81
 
 
 
 
 Arbeidsvoorwaarden
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 1.275
 
 
 
 
 2.663
 
 
 
 
 4.177
 
 
 
 
 5.574
 
 
 
 
 7.113
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 36
 
 
 
 
 – 82
 
 
 
 
 – 123
 
 
 
 
 – 123
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A2
 
 
 Accreseffect inclusief aanpassing normeringssystematiek GF/PF
 
 
 
 
 – 36
 
 
 – 82
 
 
 – 123
 
 
 – 123
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 216
 
 
 
 
 977
 
 
 
 
 1.652
 
 
 
 
 2.122
 
 
 
 
 2.531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 1.491
 
 
 
 
 3.640
 
 
 
 
 5.793
 
 
 
 
 7.614
 
 
 
 
 9.521
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Koppeling Uitkeringen
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 83
 
 
 
 
 Koppeling uitkeringen
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 275
 
 
 
 
 615
 
 
 
 
 995
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 1.782
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 58
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 M139
 
 
 Beperken jaarlijkse afbouw AHK bijstand
 
 
 
 11
 
 
 31
 
 
 50
 
 
 58
 
 
 
 2040
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 – 3
 
 
 
 
 108
 
 
 
 
 269
 
 
 
 
 427
 
 
 
 
 573
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 272
 
 
 
 
 734
 
 
 
 
 1.294
 
 
 
 
 1.861
 
 
 
 
 2.413
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 95
 
 
 
 
 130
 
 
 
 
 168
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 130
 
 
 
 
 170
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanvullende Post
 
 In miljoenen euro's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 86
 
 
 
 
 Aanvullende Post Algemeen 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 264
 
 
 
 
 309
 
 
 
 
 292
 
 
 
 
 252
 
 
 
 
 252
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 4.203
 
 
 
 
 6.023
 
 
 
 
 6.227
 
 
 
 
 5.806
 
 
 
 
 5.534
 
 
 
 
 7.301
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openbaar bestuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A3
 
 
 Belastingdienst
 
 
 25
 
 
 250
 
 
 150
 
 
 
 
 
 
 
 
 A4
 
 
 Reservering transitie werkgevers zorg en overheid a.g.v. afschaffing doorsneesystematiek pensioenen
 
 
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Veiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B5
 
 
 Politie (o.a. agenten in de wijk, innovatie, recherche en werkgeverschap)
 
 
 154
 
 
 210
 
 
 244
 
 
 267
 
 
 267
 
 
 267
 
 
 2021
 
 
 
 
 B6
 
 
 Digitalisering werkprocessen strafrechtketen
 
 
 15
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 B7
 
 
 Extra capaciteit strafrechtketen
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 15
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 2021
 
 
 
 
 B8
 
 
 Cybersecurity (bovenop 26 mln. structureel Miljoenennota)
 
 
 3
 
 
 35
 
 
 42
 
 
 49
 
 
 49
 
 
 49
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan VenJ (incl. computercriminaliteit)
 
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 16
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan BZK
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 12
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan BZ
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 2
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 Waarvan EZ
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 9
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan IenM
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan Defensie (zie tabblad Defensie)
 
 
 
 
 
 (12)
 
 
 
 
 (16)
 
 
 
 
 (20)
 
 
 
 
 (20)
 
 
 
 
 (20)
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 Waarvan AZ
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 3
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 B9
 
 
 Contraterrorisme
 
 
 8
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 13
 
 
 2019
 
 
 
 
 B10
 
 
 Ondermijnende criminaliteit
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 2019
 
 
 
 
 B12
 
 
 Ondermijningsbestrijdingsfonds
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B13
 
 
 Terugdringen recidive
 
 
 10
 
 
 15
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 2020
 
 
 
 
 B14
 
 
 Experimenten regulering wietteelt
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2018
 
 
 
 
 B15
 
 
 Voorkomen vechtscheidingen
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B16
 
 
 Vrijwilligerswerk gedetineerden
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2018
 
 
 
 
 B17
 
 
 Regionaal Uitstapprogramma Prostituees
 
 
 2
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 2019
 
 
 
 
 L110
 
 
 Meerjarenprogramma werven en opleiden brandweer- en politievrijwilligers met cofinanciering van de veiligheidsregio’s
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2022
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Defensie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C18
 
 
 Ondersteuning krijgsmacht
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 350
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 2021
 
 
 
 
 C19
 
 
 Investeringen modernisering krijgsmacht
 
 
 475
 
 
 725
 
 
 775
 
 
 825
 
 
 825
 
 
 825
 
 
 2021
 
 
 
 
 C20
 
 
 Uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap
 
 
 125
 
 
 175
 
 
 275
 
 
 275
 
 
 275
 
 
 275
 
 
 2020
 
 
 
 
 C21
 
 
 Kustwacht Caribisch Gebied
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bereikbaarheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D22
 
 
 Verhoging Infrastructuurfonds1Inclusief € 5 mln. (structurele) exploitatie infrastructuur BES.
 
 
 500
 
 
 1.000
 
 
 500
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Milieu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E23
 
 
 Envelop klimaat
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 300
 
 
 0
 
 
 2031
 
 
 
 
 E24
 
 
 SDE+: nieuwe verplichtingen vanaf 20202Deze intensivering/lastenverzwaring zit al in het basispad van het CPB en leidt ten opzichte van dat basispad dus
niet tot lastenverzwaring of extra uitgaven. De middelen uit de begrotingsreserve worden bij het afsluiten van het
Klimaat- en Energieakkoord toegevoegd aan de beschikbare middelen voor de SDE+ voor de periode na 2022.
 
 
 
 
 103
 
 
 368
 
 
 290
 
 
 3.264
 
 
 2033
 
 
 
 
 E25
 
 
 Natuur en waterkwaliteit
 
 
 50
 
 
 125
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 E26
 
 
 Invoeren alternatief voor salderingsregeling
 
 
 
 
 213
 
 
 240
 
 
 240
 
 
 240
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Landbouw
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 F28
 
 
 Capaciteit NVWA
 
 
 
 5
 
 
 10
 
 
 15
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 2022
 
 
 
 
 F29
 
 
 Cofinanciering Fonds warme sanering varkenshouderij (prioritair voor Noord-Brabant)
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 F30
 
 
 Fonds bedrijfsopvolging agrarische sector
 
 
 25
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 F31
 
 
 Cofinanciering innovatie visserij
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs, onderzoek en innovatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 G32
 
 
 Voor- en vroegschoolse educatie
 
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 170
 
 
 2019
 
 
 
 
 G33
 
 
 Aanpak werkdruk primair onderwijs (incl. 20 miljoen kleine scholen)
 
 
 10
 
 
 175
 
 
 325
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 450
 
 
 2021
 
 
 
 
 G35
 
 
 Kwaliteit technisch onderwijs vmbo
 
 
 50
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 2019
 
 
 
 
 G36
 
 
 Fundamenteel onderzoek
 
 
 100
 
 
 150
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 2019
 
 
 
 
 G37
 
 
 Toegepast onderzoek innovatie
 
 
 100
 
 
 150
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 2019
 
 
 
 
 
 
 waarvan OCW
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan EZ
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 112
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 150
 
 
 
 
 
 
 G38
 
 
 Onderzoeksinfrastructuur
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 G40
 
 
 Cultuur (en historisch democratisch bewustzijn)
 
 
 25
 
 
 50
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 80
 
 
 2020
 
 
 
 
 G41
 
 
 Nederlandse scholen in het buitenland
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 2018
 
 
 
 
 G42
 
 
 Media/onderzoeksjournalistiek
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 2018
 
 
 
 
 G43
 
 
 Intensivering erfgoed en monumenten (met name nationaal restauratiefonds)
 
 
 150
 
 
 100
 
 
 50
 
 
 25
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2022
 
 
 
 
 G44
 
 
 Aanpak laaggeletterdheid
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 5
 
 
 2018
 
 
 
 
 G45
 
 
 Onderwijsachterstandenbeleid en aandacht voor talentrijke kinderen
 
 
 15
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 2018
 
 
 
 
 G48
 
 
 Terugdraaien taakstelling groen onderwijs
 
 
 
 9
 
 
 13
 
 
 14
 
 
 13
 
 
 10
 
 
 2024
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 H57
 
 
 Bevorderen digitaal ondersteunende zorg
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 5
 
 
 2023
 
 
 
 
 H59
 
 
 Preventiemaatregelen3Hierbij geldt de volgende onderverdeling:
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 2021
 
 
 
 
 H60
 
 
 Transformatiegelden jeugd
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 
 
 
 
 
 
 H61
 
 
 Waardig ouder worden c.a.4Hierbij geldt de volgende onderverdeling:
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 2021
 
 
 
 
 H62
 
 
 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 2021
 
 
 
 
 H63
 
 
 Veilig opgroeien (meldcode, actieplan pleegzorg, FMEK (structureel))
 
 
 4
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 6
 
 
 4
 
 
 2
 
 
 2023
 
 
 
 
 H64
 
 
 Brede aanpak LVB, daklozen en zwerfjongeren
 
 
 2
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 4
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 H65
 
 
 Belonen van uitkomsten
 
 
 10
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 15
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 H68
 
 
 Sport
 
 
 20
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 2019
 
 
 
 
 H69
 
 
 Q-koorts
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 H70
 
 
 Experimenten regulering wietteelt
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 1
 
 
 2018
 
 
 
 
 G39
 
 
 Maatschappelijke diensttijd
 
 
 25
 
 
 50
 
 
 75
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Sociale Zekerheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 I80
 
 
 Meer face-to-face UWV voor Werkloosheid
 
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 2019
 
 
 
 
 I81
 
 
 Meer face-to-face UWV voor Arbeidsongeschiktheid
 
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 2019
 
 
 
 
 I82
 
 
 Pilot scholing WGA (voor mensen waarvoor onvoldoende functies te duiden zijn)
 
 
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 10
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 I86
 
 
 Collectiviseren transitievergoeding MKB5Er komt meer balans in de transitievergoeding. Werknemers krijgen vanaf het begin van hun arbeidsovereenkomst recht op een transitievergoeding en de opbouw bedraagt, ook voor contractduren langer dan 10 jaar, een derde maandsalaris per jaar. Daarnaast worden er enkele «scherpe randen» aan de verplichting tot het betalen van een transitievergoeding verlicht, vooral voor MKB’ers. Zo worden de criteria om in aanmerking te komen voor de overbruggingsregeling transitievergoeding voor kleine werkgevers ruimer en eenvoudiger en er zal een voorstel zal worden uitgewerkt om werkgevers – onder voorwaarden – te compenseren voor de transitievergoeding wanneer de betreffende werkgever zijn bedrijf beëindigt wegens pensionering of ziekte. Hiervoor wordt taakstellend € 100 mln. gereserveerd (lastendekkend).
 
 
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 2020
 
 
 
 
 I89
 
 
 Extra budget voor Inspectie SZW: intensivering handhaving en fraudebestrijding
 
 
 13
 
 
 25
 
 
 31
 
 
 38
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 2022
 
 
 
 
 I92
 
 
 Bestrijden van schulden en armoede bij gezinnen met kinderen
 
 
 30
 
 
 25
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 I93
 
 
 Taalles bij integratie
 
 
 
 50
 
 
 60
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overdrachten bedrijven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 J101
 
 
 Eigen vermogen Invest NL (niet EMU-saldorelevant)
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Internationale samenwerking
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 K103
 
 
 Intensivering OS/ODA
 
 
 400
 
 
 300
 
 
 200
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2022
 
 
 
 
 K104
 
 
 Buitenlands diplomatiek netwerk (posten)
 
 
 10
 
 
 20
 
 
 30
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 40
 
 
 2021
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 L105
 
 
 Reservering regionale knelpunten (waaronder BES, Rotterdam-Zuid, nucleair, Eindhoven, ESTEC, Zeeland)
 
 
 250
 
 
 300
 
 
 250
 
 
 100
 
 
 50
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 L107
 
 
 Stimulering ombouw laagcalorisch naar hoogcalorisch
 
 
 
 15
 
 
 30
 
 
 30
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2022
 
 
 
 
 L108
 
 
 Gasfonds Groningen
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 50
 
 
 0
 
 
 
 
 
 L109
 
 
 Gratis VOG voor mensen die werken in een afhankelijkheidssituatie
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering BTW-sport
 
 
 
 
 
 241
 
 
 
 
 241
 
 
 
 
 241
 
 
 
 
 241
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reservering kennisinstellingen
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 4.481
 
 
 
 
 6.587
 
 
 
 
 6.774
 
 
 
 
 6.313
 
 
 
 
 6.041
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Consolidatie
 
 In miljoenen euro's (excl. HGIS)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 Consolidatie
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 – 6.595
 
 
 
 
 – 6.959
 
 
 
 
 – 7.015
 
 
 
 
 – 7.132
 
 
 
 
 – 7.179
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 – 6.595
 
 
 
 
 – 6.959
 
 
 
 
 – 7.015
 
 
 
 
 – 7.132
 
 
 
 
 – 7.179
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018 
 
 
 
 
 – 6.595
 
 
 
 
 – 6.959
 
 
 
 
 – 7.015
 
 
 
 
 – 7.132
 
 
 
 
 – 7.179
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 – 6.595
 
 
 
 
 – 6.959
 
 
 
 
 – 7.015
 
 
 
 
 – 7.132
 
 
 
 
 – 7.179
 
 
 
 
 
 
 
 
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 In miljoenen euro's (excl. Aanvullende Post)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 2021
 
 
 
 
 2022
 
 
 
 
 struc
 
 
 
 
 struc in
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 4.662
 
 
 
 
 4.569
 
 
 
 
 4.634
 
 
 
 
 4.820
 
 
 
 
 4.898
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 304
 
 
 
 
 331
 
 
 
 
 475
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 K102
 
 
 Dichten tijdelijke dip door correctie kasschuiven Rutte II
 
 
 
 118
 
 
 304
 
 
 331
 
 
 475
 
 
 0
 
 
 2023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Macromutaties
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 145
 
 
 
 
 186
 
 
 
 
 213
 
 
 
 
 245
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 4.710
 
 
 
 
 4.832
 
 
 
 
 5.124
 
 
 
 
 5.364
 
 
 
 
 5.618
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-belastingontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand MN 2018
 
 
 
 
 155
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 134
 
 
 
 
 134
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutaties Regeerakkoord
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand Startnota
 
 
 
 
 155
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 134
 
 
 
 
 134