Preventieve en Curatieve Jeugdzorg 1997-2000; Nota met Beleidskader
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24885, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

02-10-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24885 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamKERNPUNTEN EN ACCENTEN Samenvatting van het Beleidskader Preventie en Curatieve
Jeugdzorg 1997–20001. ACHTERGROND2. ACCENTEN IN DE KOMENDE PERIODE IN DE CURATIEVE JEUGDZORGCapaciteitsuitbreidingRegie in de JeugdzorgToegangKwaliteitsbeleidBeleidsinformatie3. ACCENTEN IN DE KOMENDE PERIODE IN DE PREVENTIEVE JEUGDZORGBeleid ten behoeve van allochtone jeugdigenOpvoedingsondersteuning en voor- en buitenschools beleidOntwikkeling participatiebeleid4. SAMENHANG5. WET OP DE JEUGDHULPVERLENINGVOORWOORDHOOFDSTUK 1. PREVENTIEVE EN CURATIEVE JEUGDZORG IN HOOFDLIJNEN Inleiding1.1. Jeugd: Ontwikkelingen, perspectieven en problematiek 1.1.1. Ontwikkeling en perspectieven1.1.2. Jeugdproblematiek1.1.2.1. Problemen voor jeugdigen AlgemeenOpvoedingOnderwijsWerkGezondheid1.1.2.2. Problemen door jeugdigen AlgemeenGeweld en criminaliteitVerslavingZwerfgedrag1.1.2.3. Analyse1.2. BeleidsperspectiefJeugd op de agendaBinding en betrokkenheid van jeugdigenVraaggestuurdGenoegzaam aanbodToegang tot zorgAccent op preventieBijzondere aandacht voor kwetsbare jeugdigenJeugdigen met meervoudige problematiekSamenhang en samenwerkingKwaliteitMulticultureelSamenspel overheden1.3. Kernpunten van beleidHOOFDSTUK 2. BELEID IN UITVOERING: ONTWIKKELINGEN IN 1996
EN PLANNEN VOOR DE KOMENDE JAREN Inleiding2.1. Veranderingen aan het stelsel van de curatieve jeugdzorg 2.1.1. Intensivering en capaciteitsuitbreidingOverzicht 2.1. Bestedingsplan extra middelen jeugdhulpverlening
1996–2000 (afgerond x f 1 mln.) Overzicht 2.2. Toedeling middelen capaciteitsuitbreiding
over provincies 1996–1999 e.v.j. (x f 1) (exclusief voorziening
noodsituaties ad f 2 mln. in 1996 Overzicht 2.3. Inzet van intensiveringsmiddelen 1996–1988
voor de verschillende hulpvarianten Justitiële jeugdinrichtingenGehandicaptenvoorzieningenPlannen voor 1997 en volgende jaren2.1.2 Regie in de JeugdzorgPlannen voor 1997 en volgende jaren«Regie in de Jeugdzorg»-project: Verbetering
van de toegangDiscussiepuntenPlannen voor 1997 en volgende jaren«Regie in de Jeugdzorg»-project: KwaliteitszorgKwaliteitszorg in verschillende deelsectoren«Regie in de Jeugdzorg»-project: BeleidsinformatieKnelpunten in de huidige informatievoorzieningElementen voor de gewenste informatievoorzieningEenheid van TaalBron en BeleidPlanning en ControlPlannen voor 1997 en volgende jaren«Regie in de Jeugdzorg»-project: Ontwikkeling
regiovisiePlannen voor 1997 en volgende jaren«Regie in de Jeugdzorg»-project: Circuitvorming2.1.3 Persoons-/leerling gebonden financiering Financiering van de zorg (voor gehandicapten)Plannen voor 1997 en volgende jarenLeerlinggebonden financiering van het speciaal onderwijs2.1.4 Curatieve Jeugdzorg: conclusies en aandachtspuntenVerantwoordelijkheidstoedelingSamenhang curatieve jeugdzorg-onderwijsNotitie kinder- en jeugdpsychiatrie2.2 Preventie van jeugdproblematiek Inleiding2.2.1 Ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleidProjectgroep Ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleidVraaggericht werkenLokale jeugdmonitorCampagne rechten van het kindOndersteuning van ouders2.2.2 Onderwijs- en achterstandenbeleidOnderwijsachterstandenbeleidEen vroege aanpak van achterstandenZorgbreedte regulier onderwijsVoortijdig schoolverlaten en onvoldoende startkwalificatiesVeilige school2.2.3 Jeugd in Beweging2.2.4 Werkgelegenheidsbeleid voor jeugdigen2.2.5 Jeugd en VeiligheidPreventieve aanpakRepressieve aanpak2.2.6 Preventieve Jeugdzorg: conclusies en aandachtspuntenBeleid ten behoeve van allochtone jeugdigenOpvoedingsondersteuning en voor- en buitenschools beleidOntwikkeling participatiebeleid2.3 De ontwikkeling van een bestuurlijk instrumentarium Inleiding2.3.1 Monitoring2.3.2 Zicht op JeugdPlannen voor 19097Opbouw landelijke jeugdmonitor: Zicht op JeugdVerbeteren toegankelijkheid informatieInternationale aansluiting2.3.3 Wet- en regelgeving2.4 Tijdpad3. RICHTINGGEVENDE AFSPRAKEN Inleiding3.1. Richtinggevende afspraken rond de toegang tot de
curatieve jeugdzorgProcedure en tijdpad3.2. Systeemeisen ten aanzien van RegiovisiesProcedure en tijdpad3.3. Afspraken met betrekking tot toekomstige informatievoorzieningJaarplan Procedure en tijdpad3.4. Afspraken met betrekking tot kwaliteitsverbeteringProcedure en tijdpad3.5. Programmatische jeugdzorg De adviesaanvraagHet adviesStandpuntProcedure en tijdpadHOOFDSTUK 4. UITGAVENRAMING 1997–2000 Toelichting bij de ramingenNominale bijstellingenLandelijke voorzieningenExperimenten, steunfuncties en overige subsidiepostenDoeluitkeringenCOTGJustitiële jeugdinrichtingenLicht verstandelijk gehandicapte jeugdigenOverzicht 4.1. Doeluitkering van VWS en Justitie aan provincies,
grootstedelijke regio's en COTG middelen 1997–2000 (x f 1) Voorzieningen Justitie 1997–2000 (exclusief doeluitkeringen) Overzicht 4.2.1. Budget instellingen (gezins)voogdij (x f 1 000) Overzicht 4.2.2. Capaciteit en budget Justitiële
Jeugdinrichtingen (x f 1 000) Overzicht 4.2.3. Overige uitgaven Justitie (x f 1 000) Voorzieningen VWS 1997–2000 (exclusief doeluitkeringen) Overzicht 4.3.1. Toegestane capaciteit en budget landelijke
voorzieningen VWS 1996–2000 Overzicht 4.3.2. Raming experimenten, steunfuncties, overige
uitgaven 1997–2000 (x f 1 miljoen) (op onderdelen ook gefinancierd
door Justitie) Overzicht 4.4. Totaaloverzicht raming 1997–2000
(afgerond in mln guldens) BIJLAGE 1I. Beschikbare voorzieningen2. Verantwoordelijkheidstoedelinga. De gemeente is verantwoordelijk voorb. De provincies en de grootstedelijke regio's zijn verantwoordelijk
voorc. De rijksoverheid is verantwoordelijk voorBIJLAGE 2Bestrijding kindermishandelingModelprojectenOpvatting Landelijk Bureau VertrouwensartsStichting Voorkoming KindermishandelingAndere ontwikkelingenPilotprojecten jeugdhulpverleningHulp aan thuisloze jongerenEvaluatie ouderbijdragen1. Relatie OBR-AKV2. Relatie met de bijstand 2.a. Algemene bijstand2.b. Bijzondere bijstand3. InformatiePleegzorgMedezeggenschap en Cliëntenbeleid(Gezins)voogdij-instellingenInformatiebeleid GezinsvoogdijinstellingenSchaalvergroting/HerstructureringRichtlijnen voor het (laten) verrichten van extern onderzoekAllochtonenbeleid JeugdbeschermingWet- en regelgeving in de jeugdzorgJeugdparticipatie en inbreng van jeugdigen in beleidInternationaal JeugdbeleidVoorbeelden van concrete afspraken zijn er met: de Bondsrepubliek Duitsland:De Russische FederatieHongarijeNoorwegenFinanciële en cijfermatige overzichten 1995Toegekende middelen in 1995Gebruikers van de jeugdzorgvoorzieningenCapaciteit per 1-1-1996Het hulpprocesI Financiële overzichten 1995 Overzicht I Besteding doeluitkering van VWS en Justitie
aan provincies/grootstedelijke regio's en COTG middelen (x f 1) (vervolg overzicht I) Toegekende middelen Justitie 1995 Overzicht 2.1 Instellingen (gezins)voogdij (x f 1000)
 Overzicht 2.2 Capaciteit en budget Justitiële jeugdinrichtingen
(x f 1000) Overzicht 2.3 Overige uitgaven Justitie (x f 1000)
 Toegekende middelen VWS 1995 Overzicht 3.1 Toegestane capaciteit en budget landelijke
voorzieningen VWS (x f 1000) Overzicht 3.2 Experimenten, steunfuncties en overige uitgaven
VWS 1995 (x f 1) Overzicht 4. Totaal financieel verslag Jeugdhulpverlening
1995 gespecificeerd naar werksoort (x f 1000) 2. Capaciteitsontwikkeling ToelichtingErkenningen en productieafspraken kinder- en jeugdpsychiatrie Productieafspraken RIAGG's leeftijd 0–22 jaar 3. Enkele kengetallen Aantal OTS-pupillen naar verblijfplaats – peildatum
31 december Duur van de ondertoezichtstelling in procenten over 1995 Leeftijdscategorie bij ondertoezichtstelling in 1995 Leeftijdsopbouw bij ondertoezichtstelling in 1995*) Aantal Voogdij-pupillen naar verblijfplaats – peildatum
31 december Leeftijdscategorie bij onder voogdij stelling in 1995 Duur van de voogdij in procenten over 1995 Leeftijdsopbouw bij onder voogdij stelling*) ToelichtingGebruik van JHV-voorzieningen naar leeftijdsklasse ToelichtingGebruik van JHV-voorzieningen naar sekse ToelichtingGebruik van JHV-voorzieningen naar autochtoon/allochtoon ToelichtingWachttijd in dagen, naar voorzieningenhoofdsoort ToelichtingGemiddelde duur van de hulp in dagen voor vertrekkers ToelichtingBIJLAGE 3Per 1 januari 1977 worden de volgende landelijk werkende
residentiële voorzieningen gedecentraliseerd: Capaciteit en subsidie 1996 Wat gaat waar naar toe?Hollands Glorie; DordrechtDe Brink; StevensbeekDe Ambelt; ZwolleBredervoort; BarneveldKinabu; ZeistBezien vanuit de ontvangende provinciesAfspraken met de provincies
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24885Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 306 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 885Preventieve en Curatieve Jeugdzorg 1997–2000nr. 2BELEIDSKADER KERNPUNTEN EN ACCENTEN Samenvatting van het Beleidskader Preventie en Curatieve
Jeugdzorg 1997–2000Dit Beleidskader bevat de hoofdlijnen voor het beleid rond de curatieve
en preventieve jeugdzorg en de richtinggevende afspraken die tot stand zijn
gekomen in goed overleg met de beleidspartners in de jeugdzorg: de andere
overheden en de ondernemersorganisaties. In dit Beleidskader komen met name
de ontwikkelingen ten aanzien van de grote projecten aan bod: Regie in de
Jeugdzorg, Jeugd en Veiligheid, de Ontwikkeling van lokaal preventief jeugdbeleid,
Lokaal Onderwijsbeleid en het Activerend Arbeidsmarktbeleid voor Jeugdigen.Al deze projecten hebben tot doel de uitval van jeugdigen tegen te gaan,
de sociale binding van jeugdigen te versterken en de kansen van jeugdigen
te bevorderen. 1. ACHTERGRONDIn september 1995 verscheen het eerste Beleidskader Preventieve en Curatieve
Jeugdzorg 1996–1999 in de plaats van het jaarlijkse Rijksplan Jeugdhulpverlening.
Het Beleidskader Preventieve en Curatieve Jeugdzorg 1997–2000 is een
volgende stap in de richting van een gemeenschappelijk richtinggevend kader
op landelijk niveau, dat een samenhangend hulpaanbod voor jeugdigen op regionaal
niveau faciliteert. Om een dergelijk kader werd in de motie (1994) van de
Kamerleden Vliegenthart, Mulder-van Dam en Versnel-Schmitz aan de regering
verzocht. In het regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» staat
dat, om de samenhang en de samenwerking in de jeugdzorg te bevorderen, het
rijksbeleid ten aanzien van de curatieve jeugdzorg vorm zou moeten krijgen
aansluitend bij het regionale beleid ter zake.De provincies en de grootstedelijke regio's geven via de regiovisie aan
op welke wijze zij het aanbod af zullen stemmen op de vraag naar jeugdzorg.
De regiovisies echter zijn nog in ontwikkeling en zullen naar verwachting
in 1998 beschikbaar zijn. Daarmee zal de aansluiting tussen het Beleidskader
en het regionale beleid een feit zijn. Regiovisies zullen meer zicht bieden
op de ontwikkelingen in de jeugdzorg in de provincies en grootstedelijke
regio's. Daarmee kunnen de vernieuwingsprocessen effectiever gevolgd worden
en is uiteindelijk een totaalevaluatie van de ontwikkelingen in de sector
van de curatieve jeugdzorg mogelijk. 2. ACCENTEN IN DE KOMENDE PERIODE IN DE CURATIEVE JEUGDZORGDit Beleidskader beschrijft de voornemens in de periode 1997–2000.
In deze periode van vier jaar staat het Kabinet voor de realisatie van de
volgende doelen in de curatieve jeugdzorg. CapaciteitsuitbreidingDe verhouding tussen vraag een aanbod in de jeugdzorg geeft serieuze problemen.
Om de capaciteitsproblemen terug te dringen zijn inmiddels extra middelen
beschikbaar gesteld, oplopend van f 57,3 mln. in 1996 tot f 72,6
mln. in 1999.Daarmee zullen tenminste 1500 plaatsen extra gecreëerd worden in
de intensieve ambulante hulpverlening en gezinsbehandeling, in de pleegzorg
en in de zware varianten van de residentiële hulpverlening. Voor de periode
tot 1999 zal 20% van deze extra middelen gefaseerd worden ingezet om de kwaliteit
en de doelmatigheid van de jeugdzorg te verbeteren. Regie in de JeugdzorgAan het vernieuwingsproces in de jeugdzorg dat met het regeringsstandpunt
«Regie in de Jeugdzorg» in 1994 in gang is gezet, wordt met groot
enthousiasme door alle betrokkenen – provincies, grootstedelijke regio's,
instellingen – uitvoering en invulling gegeven. Het streven naar verbeteringen
in het stelsel van de curatieve jeugdzorg blijft evenwel onverminderd aandacht
vragen. Verbetering wordt onder meer gezocht in het aanbrengen van meer samenhang
in de verschillende delen ervan. Het gaat om de ambulante, semi-residentiële
en residentiële jeugdhulpverlening, de jeugdbescherming, de geestelijke
gezondheidszorg voor jeugdigen en de gehandicaptenzorg voor jeugdigen. In
de komende periode zal de implementatie van de voorgenomen wijzigingen in
het stelsel van de curatieve jeugdzorg centraal staan.In het kader van Regie in de Jeugdzorg wordt uitvoering gegeven aan een
reeks projecten waaronder: ToegangJeugdigen die hulp nodig hebben, komen té vaak op een verkeerde
plaats in de curatieve jeugdzorg terecht. Voor jeugdigen en hun opvoeders,
en ook voor veel verwijzers, is het stelsel van jeugdzorg niet overzichtelijk.
In het kader van Regie in de Jeugdzorg gaat de aandacht dan ook primair uit
naar verbetering van de toegang tot de jeugdzorg. Met ingang van 1998 zal
de centrale regeling van de toegang op regionaal niveau moeten functioneren
om de problematiek van aangemelde jeugdigen (en hun ouders) op een zodanige
professionele wijze te diagnostiseren, dat een indicatie kan worden gesteld
voor de gewenste en uit professioneel oogpunt noodzakelijke vormen van hulp.
Besluitvorming over de minimumeisen waaraan de toegang moet voldoen, zal in
december 1996 plaats vinden. De Tweede Kamer zal daarover geïnformeerd
worden. KwaliteitsbeleidDe kwaliteit van de zorg die aan jeugdigen geboden wordt, vormt al langere
tijd aanleiding tot bezorgdheid, discussies en beleidsinitiatieven op verschillende
niveaus. Het belang hiervan is groot. Immers, in verbetering van de kwaliteit
van de zorg die geboden wordt, zit de kern van het vernieuwingsproces dat
de jeugdzorg thans doormaakt. De Inspectie jeugdhulpverlening en jeugdbescherming
signaleert in haar rapportage over de kwaliteit van het hulpverleningsproces
dat de kwaliteit van de hulp weliswaar niet in alle opzichten toetsbaar is,
maar niettemin op diverse punten tekort schiet. De kwaliteitstekorten hebben
zowel betrekking op de toegang tot en de aanvang van het hulpproces (diagnostiek,
indicatiestelling, zorgtoewijzing), als op de hulpverlening zelf en de afronding,
respectievelijk nazorg. Het beschikbaar komen van de extra middelen voor de
jeugdzorg maakt verdere ontwikkeling van de kwaliteitszorg mogelijk. In het
kader van Regie in de Jeugdzorg is een adviesgroep gevormd, die eind 1996
een uitgewerkt plan van aanpak zal presenteren, dat de basis kan zijn voor
meerjarenafspraken in een convenant kwaliteitszorg. BeleidsinformatieVoor een efficiënt en doelmatig jeugdzorgbeleid is het van groot
belang dat betrouwbare en actuele gegevens beschikbaar zijn die inzicht bieden
in vraag en aanbod, capaciteit, effectiviteit en productie. Voor een belangrijk
deel ontbreken deze gegevens, hetgeen als een zwaar gemis wordt ervaren. Ter
structurering van de informatievoorziening worden door een stuurgroep en enkele
projectgroepen waarin alle betrokkenen zijn vertegenwoordigd, nadere voorstellen
uitgewerkt. Het project Planning en Control is zover gevorderd, dat de P&C-systematiek
begin 1997 in gebruik genomen kan worden.Van de Planning- en Controlcyclus maken ook de jaarlijks door de provincies
op te stellen regiovisies deel uit alsmede dit Beleidskader. Met de provincies en de ondernemersorganisaties zijn afspraken gemaakt
over de noodzakelijke capaciteitsuitbreiding en over de verbetering van de
kwaliteit en de efficiëntie in de curatieve jeugdzorg, terwijl ook voor
eventuele knelpunten bij moeilijk plaatsbare op centraal niveau een voorziening
is getroffen. Verder zijn nadere afspraken gemaakt met de Inspectie voor jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming over verbetering van het primaire proces in de curatieve
jeugdzorg.Een punt van zorg in het vernieuwingsproces is de verbinding tussen de
curatieve jeugdzorg en het preventieve jeugdbeleid. In het regeringsstandpunt
is de regieverantwoordelijkheid voor de curatieve jeugdzorg neergelegd bij
de provincies en de grootstedelijke regio's en die voor het preventieve jeugdbeleid
bij de gemeenten. De relatie lokaal jeugdbeleid en jeugdhulpverlening/jeugdzorg
is nog onvoldoende helder. Dit doet met name opgeld bij de invulling van de
Toegang tot de jeugdzorg. Vragen op dit gebied zullen geïnventariseerd
worden en er zullen concrete oplossingen worden aangedragen. 3. ACCENTEN IN DE KOMENDE PERIODE IN DE PREVENTIEVE JEUGDZORGHet Beleidskader beschrijft niet alleen de curatieve jeugdzorg, maar ook
het terrein van het preventieve jeugdbeleid. Er is immers sprake van een glijdende
schaal: van preventie naar curatie met als sluitstuk de justitiële jeugdbescherming.
In principe maken jeugdigen en hun opvoeders gebruik van reguliere voorzieningen
op het terrein van onderwijs, gezondheidszorg, arbeidsvoorziening, sport en
andere vrijetijdsvoorzieningen. Het Kabinet hecht grote betekenis aan preventief beleid. De verantwoordelijkheid
van de gemeente voor het preventieve jeugdbeleid is in de afgelopen tijd benadrukt.
De projectgroep Ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleid heeft in 1996 haar
plan van aanpak gepresenteerd. De projectgroep zal langs diverse wegen gemeenten
faciliteren bij het opzetten en uitwerken van een samenhangend, vraaggestuurd
preventief jeugdbeleid. Preventie van jeugdproblematiek, daarbij kan gedacht
worden aan problemen die jeugdigen ervaren én problemen die zij veroorzaken –
waaronder jeugdcriminaliteit –, vindt baat bij het bevorderen van de
sociale binding en het versterken van de maatschappelijke positie van jeugdigen.
Bij de ontwikkeling van het preventief beleid worden de bestuurlijke toerusting
en afstemming sterk benadrukt. Versterking van de jeugdketen en schakeling
van verantwoordelijkheden kunnen alleen gerealiseerd worden wanneer alle betrokken
actoren, participerend vanuit een heldere verantwoordelijkheidsdoelstelling,
daar actief mee instemmen. De rijksoverheid geeft de bestuurlijke kaders aan,
stimuleert en faciliteert andere overheden en (koepels van) instellingen om
(werk)processen te innoveren en bevordert de afstemming van initiatieven van
de verschillende actoren in de jeugdketen.In diverse opzichten versterkt het Kabinet de positie van het lokaal bestuur
en wordt de beleidsruimte van de gemeenten vergroot. Dat gebeurt onder meer
in het kader van het grote steden-beleid. Aan 19 grote en middelgrote gemeenten
worden structureel extra middelen toegekend ter versterking van de lokale
economie, verbetering van werkgelegenheid en vergroting van de leefbaarheid
en de veiligheid. In dat kader zijn er onder meer afspraken gemaakt met betrekking
tot preventie en aanpak van jeugdcriminaliteit. Structureel ontvangen de G19
hiertoe een bedrag dat oploopt tot f 93 mln. in 1999. Verantwoording
aan de Tweede Kamer wordt afgelegd in het kader van het Integraal Veiligheidsbeleid
en door middel van afzonderlijke verslaglegging door de Minister van Justitie.Decentralisatie van bevoegdheden op het gebied van onderwijs vindt thans
plaats.Centraal onderdeel van het lokaal onderwijsbeleid vormt het gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid. Per 1 augustus 1997 wordt de gemeente verantwoordelijk
voor het onderwijsachterstandenbeleid. Voor een effectieve bestrijding van
onderwijsachterstanden is een vroegtijdige aanpak cruciaal. Hiertoe worden
diverse programma's uitgevoerd onder gemeentelijke regie. Vergroting van de
zorgbreedte van het onderwijs, bestrijding van schooluitval en bevordering
van veiligheid op scholen zijn eveneens kernpunten in het beleid.Facilitering van andere overheden kan ook plaats vinden via inhoudelijke
beleidsontwikkeling en het aangeven van inhoudelijke beleidsaccenten. Uitwerking
daarvan zal vanzelfsprekend in nauw samenspel met de andere actoren plaats
vinden.Gelet op de elementen van het beleidsperspectief en gelet op de gesignaleerde
jeugdproblematiek dienen zich voor de komende periode als (inhoudelijke) thema's
aan: Beleid ten behoeve van allochtone jeugdigenAlles wat gedaan wordt om uitval van jeugdigen te voorkomen en kansen
van jeugdigen te bevorderen in onverkort van toepassing op allochtone jeugdigen.
Bijzondere aandacht voor allochtone jeugdigen is echter noodzakelijk, aangezien
zij zich in veel gevallen in een maatschappelijk kwetsbare positie bevinden.
Aan de participatie van deze groep jeugdigen op de arbeidsmarkt valt nog veel
te verbeteren. De deelname van allochtone jeugdigen aan het onderwijs is de
laatste jaren weliswaar sterk verbeterd, maar de schoolresultaten
blijven fors achter bij die van autochtone leerlingen. Dat komt mede omdat
veel allochtone leerlingen met een achterstand aan hun schoolloopbaan beginnen.Voortijdig schoolverlaten komt vaak voor bij allochtone jeugdigen. Dat
heeft grote invloed op hun startpositie en perspectieven op de arbeidsmarkt.
Samenwerking is nodig om de aansluitingsmogelijkheden voor deze groep jeugdigen
effectief te verbeteren.Specifieke aandacht is nodig voor allochtone jeugdigen in de jeugdzorg.
De herkenbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen voor allochtone jeugdigen
en hun opvoeders moet systematisch verbeterd worden. Een betere afstemming
van het hulp- en zorgaanbod op de specifieke problematiek en behoeften van
allochtone jeugdigen en hun opvoeders is daarbij één van de
vereisten. Opvoedingsondersteuning en voor- en buitenschools beleidOpvoedingsondersteuning en voor- en buitenschools beleid staan volop in
de belangstelling. De notitie van het Kabinet over de maatschappelijke positie
en de functie van het gezin zal de aandacht voor deze onderwerpen versterken.
Op dit moment lopen er diverse trajecten die te maken hebben met het ondersteunen
van ouders en de ontwikkelingsstimulering van kinderen, zoals het programma
opvoedingsondersteuning, onderwijsachterstandsbestrijding, criminaliteitspreventie,
voor- en buitenschoolse vorming en opvang, sport en bewegingsbevordering in
het kader van het project «Jeugd in Beweging». Het in verbinding
brengen van deze beleidstrajecten kan de effectiviteit vergroten. Met name
op het lokale vlak, waar gemeenten door decentralisatie van belangrijke elementen
van het onderwijsbeleid een grotere beleidsruimte krijgen en de aandacht voor
preventief jeugdbeleid toeneemt, ontstaan mogelijkheden een aantal zaken te
verbinden. In verschillende gemeenten is een dergelijke beweging al aan de
gang. Deze beweging kan een grotere impact krijgen door het in verbinding
brengen van genoemde trajecten, op rijksniveau en bij landelijke steunfunctie-organisaties
als het NIZW. Op korte termijn zal overleg geëntameerd worden tussen
de verschillende departementen en met de VNG en de betrokken steunfunctie-organisaties. Ontwikkeling participatiebeleidVersterking van de maatschappelijke positie van jeugdigen is één
van de kerndoelen van het jeugdbeleid. Het streven naar een vraaggerichte
benadering staat in dat perspectief: niet het aanbod van instellingen weegt
het zwaarst maar de vraag en de behoeften van cliënten.Versterking van de positie van cliënten wordt in diverse sectoren
nagestreefd: in het onderwijs, in de jeugdzorg, in de sport. Ter bevordering
van de maatschappelijke participatie zijn diverse initiatieven genomen. In
november 1995 vond voor het eerst een Nationaal Jeugddebat plaats, waarbij
jeugdigen in discussie gingen met een aantal bewindslieden en kamerleden.
In diverse gemeenten zijn inmiddels jeugdpanels gevormd. Er wordt een jeugdreferendum
uitgevoerd. Deze initiatieven zijn niet zonder charme, maar het mankeert aan samenhang.
In de komende periode zal – in overleg met andere overheden en onder
meer in het kader van de ontwikkeling van lokaal preventief jeugdbeleid –
een meer consistent participatiebeleid ontwikkeld worden, waarbij de verschillende
initiatieven hun plaats krijgen en waarbij een meerjarenperspectief geschetst
wordt. 4. SAMENHANGDe toegenomen signalen van jeugdproblematiek waarvan het Beleidskader
een globaal beeld geeft, vormen voor het Kabinet aanleiding tot het nemen
van beleidsinitiatieven op verschillende (deel)terreinen. Gelijktijdig met
of vrij snel na de aanbieding van dit Beleidskader verschijnen diverse andere
notities en worden andere initiatieven genomen, zoals de instelling van de
projectgroep «Jeugd in Beweging». Uiteraard zijn ook relaties
te leggen met het beleid dat op vele andere terreinen gevoerd wordt en dat
direct of indirect de jeugdigen betreft, zoals het gevoerde drugsbeleid, het
werkgelegenheidsbeleid, het Grote Stedenbeleid, het beleid rond Jeugd en Veiligheid
en de wijzigingen die thans worden doorgevoerd in het onderwijs, zoals de
invoering van leerlinggebonden-financiering van het onderwijs aan gehandicapte
kinderen («invoering van het rugzakje»).Medio 1996 zonde het Kabinet aan de Tweede Kamer een beleidsbrief over
de maatschappelijke positie van het gezin. Hierin kondigt het Kabinet onder
meer aan dat opdracht is gegeven aan het Sociaal en Cultureel Planbureau om
de maatschappelijke positie van het gezin nader in kaart te brengen en de
mogelijke knelpunten te inventariseren die het gezin ondervindt bij de uitvoering
van kernfuncties. Als belangrijkste kernfunctie beschouwt het Kabinet in dit
geval het opvoeden van kinderen. De eerste zorg gaat uit naar de voorwaarden
waaronder het gezin die kerntaak vervult. Aan verbetering van de samenhang
in het huidige beleid – bijvoorbeeld het staande beleid op het terrein
van opvoedingsondersteuning – geeft het Kabinet de voorkeur boven invoering
van nieuw, specifiek gezinsbeleid.De Staatssecretarissen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen stellen in het najaar 1996 de projectgroep «Jeugd
in Beweging» in met het doel zorg te dragen voor het bevorderen van
een maatschappelijk klimaat in Nederland, waarin het belang van lichamelijke
opvoeding, sport en bewegen van jeugdigen algemeen erkend en uitgedragen wordt.Een notitie is toegezegd aan de Tweede Kamer over de positie van de Kinder-
en Jeugdpsychiatrie in het kader van Regie in de Jeugdzorg. In deze notitie
die thans in voorbereiding is, zal onder meer de samenhang en de noodzaak
tot afstemming van de GGZ en andere vormen van hulpverlening voor jeugdigen
aan de orde komen alsmede de mogelijkheid om kinderen met het ADHD-syndroom
tijdelijk onder te brengen in logeerhuizen. 5. WET OP DE JEUGDHULPVERLENINGDe Wet op de jeugdhulpverlening verplicht (artikel 8) tot een jaarlijks,
voor vier jaren vast te stellen, plan ten aanzien van de jeugdhulpverlening
en (artikel 7) tot een jaarlijks verslag, in te dienen tegelijk met de begrotingsvoorstellen.De verbreding die sinds vorig jaar aan het vroegere Rijksplan Jeugdhulpverlening
is gegeven met het preventieve lokale jeugdbeleid, het lokale onderwijsbeleid
en het arbeidsmarktbeleid voor jeugdigen, vraagt om een overweging van deze
wettelijke verplichtingen. Met deze verbreding is een kader nodig dat meer
op hoofdlijnen richting heeft. Daar komt bij, dat vanaf 1997 op experimentele
basis gewerkt zal worden met de eerder genoemde Planning en Controlesystematiek.
In die systematiek vormt dit Beleidskader een strategisch element.Met dit alles wordt de vraag opgeroepen of in de toekomst ieder jaar een
Beleidskader geproduceerd moet worden, dan wel een beknopte rapportage op
hoofdlijnen – met eenmaal in de cyclus van vier jaar een
meer omvattend Beleidskader. Zonodig zal hiertoe het initiatief tot een wijziging
van de Wet op de jeugdhulpverlening worden genomen. INHOUDBlz.   Voorwoord9   Hoofdstuk 1. Preventieve en curatieve Jeugdzorg
in hoofdlijnen11    Inleiding111.1.Jeugd: ontwikkelingen, perspectieven
en proble-  matiek11 1.1.1.Ontwikkelingen en perspectieven111.1.2.Jeugdproblematiek12 1.1.2.1.Problemen
voor jeugdigen13 1.1.2.2.Problemen door jeugdigen151.1.2.3.Analyse15 1.2.Beleidsperspectief161.3.Kernpunten van beleid19    Hoofdstuk
2. Beleid in uitvoering: ontwikkelingen in 1996 en plannen
voor de komende jaren21    Inleiding212.1.Veranderingen aan het stelsel van de curatieve  jeugdzorg212.1.1.Intensivering en capaciteitsuitbreiding21 2.1.2.Regie
in de Jeugdzorg24  Regie in de Jeugdzorgprojecten:   – Verbetering van de toegang25  – Kwaliteitszorg27 – Beleidsinformatie29  – Ontwikkeling
regiovisie31  – Circuitvorming32 2.1.3.Persoons-/Leerlinggebonden
financiering32 2.1.4.Curatieve Jeugdzorg: conclusies en
aandachts-  punten33 2.2.Preventie van jeugdproblematiek35 Inleiding35 2.2.1.Ontwikkeling lokaal preventief
jeugdbeleid35 2.2.2.Onderwijs- en achterstandenbeleid372.2.3.Jeugd in Beweging40 2.2.4.Werkgelegenheid
voor jeugdigen41 2.2.5.Jeugd en Veiligheid42 2.2.6.Preventieve
jeugdzorg: conclusies en aandachts-  punten43 2.3.De
ontwikkeling van een bestuurlijk instrumenta-  rium45 Inleiding45 2.3.1.Monitoring45 2.3.2.Zicht
op jeugd46 2.3.3.Wet- en regelgeving47 2.4.Tijdpad50 Blz   Hoofdstuk 3. Richtinggevende afspraken53   Inleiding53 3.1.Richtinggevende afspraken
rond de toegang tot de  jeugdzorg53 3.2.Systeemeisen
ten aanzien van regiovisies54 3.3.Afspraken met betrekking
tot toekomstige  informatievoorziening54 3.4.Afspraken
met betrekking tot kwaliteitsverbetering56 3.5.Programmatische
jeugdzorg57    Hoofdstuk 4. Uitgavenraming 1997–200059    Toelichting bij de ramingen59    BIJLAGEN    Bijlage 1. Het terrein van de curatieve en de
preven- tieve jeugdzorg67   Bijlage
2. Verslag Preventieve en curatieve jeugdzorg in 199670   – Bestrijding kindermishandeling70 –
Pilotprojecten jeugdhulpverlening71 – Hulp aan thuisloze
jongeren71 – Evaluatie ouderbijdragen73 –
Pleegzorg74 – Medezeggenschap en cliëntenbeleid75– (Gezins)voogdijinstellingen76 – Richtlijnen
extern onderzoek (Justitie)77 – Allochtonenbeleid Jeugdbescherming77– Wet- en regelgeving in de jeugdzorg78 –
Jeugdparticipatie en inbreng van jeugdigen in beleid80 –
Internationaal jeugdbeleid81 – Cijfermatige overzichten
199584 1. Besteding doeluitkeringen provincies
en landelijke voor- zieningen84 2.
Capaciteitsontwikkeling88 3. Enkele kengetallen90   Bijlage 3. Decentralisatie landelijk werkende
residen- tiële voorzieningen96   Gebruikte afkortingen99         VOORWOORDDit Beleidskader is het tweede in zijn soort. In september 1995 verscheen
het Beleidskader Preventieve en Curatieve Jeugdzorg 1996–1999. Daarin
werd, voor het eerst, het Rijksplan Jeugdhulpverlening opgenomen in een breder
kader. Curatieve jeugdzorg, preventief en algemeen jeugdbeleid, elementen
van het onderwijsbeleid en van het beleid ten aanzien van arbeidsvoorzieningen
vormen het brede spectrum van beleidsterreinen en voorzieningen in de verschillende
sectoren die zich inzetten voor de jeugd. De begeleiding van de ontwikkeling
van jeugdigen en de opvang van jeugdigen die dreigen uit te vallen, vergt
een samenhang en samenspel van voorzieningen die jeugdigen op hun verschillende
levensterreinen tegenkomen.Eén van de sectoren die jeugdigen kùnnen tegenkomen in hun
ontwikkelingsgang, is de curatieve jeugdzorg. Wanneer er sprake is van problemen –
min of meer ernstige problemen – in de opvoeding of ontwikkeling van
een jeugdige, kan een beroep gedaan worden op één van de vormen
van jeugdhulpverlening, jeugdbescherming of geestelijke gezondheidszorg voor
jeugdigen. De Wet op de jeugdhulpverlening (Stb. 1989, 358) bepaalt onder
meer dat de verantwoordelijke ministers jaarlijks, uiterlijk tegelijk met
de indiening van de rijksbegroting, aan de Tweede Kamer verslag uitbrengen
over de ontwikkelingen in de jeugdhulpverlening. Dat verslag moet tenminste
een overzicht van de kosten bevatten van de jeugdhulpverlening in het afgelopen
jaar; en van de kosten van de jeugdzorg die geboden wordt via de RIAGG's.
Tevens stellen de verantwoordelijke ministers elk jaar een plan voor vier
jaar vast ten aanzien van de jeugdhulpverlening. In het plan worden onder
meer de bedragen aangegeven die het Rijk aan de provincies beschikbaar stelt
voor de bekostiging van de jeugdhulpverlening, de regionale voorzieningen
en samenwerkingsverbanden, en de bedragen die bestemd zijn voor landelijke
organisaties voor jeugdhulpverlening en justitiële jeugdbescherming.Ontwikkelingen binnen de sector jeugdzorg en in «aanpalende»
terreinen zijn aanleiding geweest om in plaats van een Rijksplan Jeugdhulpverlening
jaarlijks een Beleidskader Preventieve en Curatieve Jeugdzorg uit te brengen,
waarvan het Rijksplan Jeugdhulpverlening deel uit maakt.In 1994 werd een motie in de Tweede Kamer ingediend door de leden Vliegenthart,
Mulder-van Dam en Versnel-Schmitz, waarin de regering wordt verzocht om, op
landelijk niveau, toe te werken naar een gemeenschappelijk, richtinggevend
kader dat een samenhangend hulpaanbod voor jeugdigen op regionaal niveau faciliteert.
Over aspecten van samenhang en samenwerking in de jeugdzorg verschenen in
datzelfde jaar verschillende rapporten en adviezen.In «Regie in de Jeugdzorg», het regeringsstandpunt
op de motie-Vliegenthart c.s. en de uitgebrachte adviezen, wordt – behalve
een bestuurlijke rolverdeling – ook een aantal instrumenten geschetst
die de samenhang en de samenwerking in de jeugdzorg moeten bevorderen. Regiovisies,
zo geeft het regeringsstandpunt aan, moeten vraag en aanbod op regionaal niveau
bij elkaar brengen. Het rijksbeleid ten aanzien van de jeugdhulpverlening
dient aansluitend op het regionale beleid te worden vormgegeven. Uitbouw van
het – oude – Rijksplan Jeugdhulpverlening tot een Landelijk Beleidskader
Preventieve en Curatieve Jeugdzorg is daarbij één van de te
nemen stappen. Het Beleidskader 1996–1999 was een eerste aanzet. Het Beleidskader
1997–2000 bouwt daarop voort. In de definitieve vorm is het Beleidskader
een schakel in een meeromvattende Planning en Control-cyclus, waarmee de verschillende bestuurslagen – instellingen, regio's, provincies
en rijk – onderling gegevens uitwisselen met betrekking tot vraag een
aanbod in de jeugdzorg, (capaciteits)planningen en productie, begrotingen
en financiële verslagen. Een cruciaal element in die cyclus vormen de
regiovisies. De eerste regiovisies verschijnen volgens de planning uiterlijk
in januari 1998. Daarmee krijgt dit beleidskader het karakter van een product-in-ontwikkeling.
Het eerste Beleidskader volgens de beoogde opzet is te verwachten in september
1998. Dat Beleidskader zal een reactie zijn op de eerste, dan beschikbare
regiovisies.In dit Beleidskader voor de periode 1997–2000 wordt conform de Wet
op de jeugdhulpverlening, op basis van thans bestaande en beschikbare provinciale
en landelijke gegevens, verslag uitgebracht over de verrichtingen in de jeugdzorg
in 1995 en de ontwikkelingen in 1996. Tevens wordt de financiële ruimte
voor de provincies in de komende jaren geschetst. Jeugdzorg wordt in dit Beleidskader
beschreven in de bredere context: preventief jeugdbeleid, algemeen jeugdbeleid,
onderwijs en arbeidsvoorziening. Het Beleidskader heeft ook ten aanzien van
de samenhang in die bredere context een sturende, strategische rol. Dat wil
overigens niet zeggen dat het Beleidskader het financiële kader aangeeft
voor de aanpalende sectoren. Met name onderwijs en arbeidsvoorziening kennen
hun eigen financiële kaders. Ook ik dat opzicht vertoont dit Beleidskader
de kenmerken van een product-in-ontwikkeling.Niet alleen het Beleidskader is in ontwikkeling: in vrijwel het gehele
stelsel van de curatieve jeugdzorg worden ingrijpende wijzigingen doorgevoerd.
Het stelsel van de curatieve jeugdzorg is een warenhuis-in-de-verbouwing.
Volgens een lange termijn-planning (de verbouwing is al enkele jaren gaande)
wordt een andere indeling gerealiseerd, ruimten worden opnieuw ingericht,
het aanbod wordt vernieuwd, de kwaliteit van de dienstverlening wordt verbeterd,
kassa's en voorraadbeheer worden aangepast aan de nieuwe eisen. Intussen gaat
de verkoop onverminderd door. De verbouwing zal vóór het jaar
2000 afgerond zijn. Overigens zijn ook ingrijpende veranderingsprocessen gaande
in het preventief jeugdbeleid, het onderwijs, het jeugdwerkgelegenheidsbeleid.Het proces van verbouwing verloopt volgens de spelregels van het complementair
bestuur. Dit Beleidskader geeft, in hoofdstuk III, bij een aantal thema's
weer welke richtinggevende afspraken er inmiddels gemaakt zijn
tussen rijksoverheid en andere betrokken partijen. De verwachting is dat er
in de komende jaren, met name in het kader van het brede project «Regie
in de Jeugdzorg», geleidelijk meer van zulke bindende afspraken tussen
rijk, provincies en gemeenten, of tussen overheden en het veld, zullen worden
gemaakt en vastgesteld. De richtinggevende afspraken in dit beleidskader zijn
daarmee een richtinggevend beleidskader-op-de-groei. HOOFDSTUK 1. PREVENTIEVE EN CURATIEVE JEUGDZORG IN HOOFDLIJNEN InleidingDit Beleidskader beschrijft ontwikkelingen en voornemens ten aanzien van
de preventieve en de curatieve jeugdzorg. Curatieve jeugdzorg omvat het geheel
van specifieke arrangementen die worden aangeboden onder noemers zoals ambulante,
semi-residentiële en residentiële jeugdhulpverlening, justitiële
jeugdbescherming en justitieel inrichtingswerk, gezinsvoogdij, en geestelijke
gezondheidszorg ten behoeve van kinderen en jeugdigen. Nauw daaraan gelieerd
zijn specifieke arrangementen in andere sectoren, zoals het speciaal onderwijs.
Curatieve jeugdzorg en specifieke arrangementen in het algemeen moeten een
sluitend hulpaanbod doen wanneer er sprake is van problemen, ze moeten fungeren
als vangnet bij (dreigende) uitval, en hebben tot taak jeugdigen terug te
geleiden naar maatschappelijke participatie en gebruik van reguliere voorzieningen.Maatschappelijke participatie en integratie staan daarbij als doelen voorop.
Die doelen zijn evenwel niet te realiseren vanuit de (curatieve) jeugdzorg
alleen, ook niet wanneer er nauw wordt samengewerkt met andere curatieve circuits
en sectoren. Maatschappelijke participatie en integratie vereisen een samenhangend
geheel van activiteiten gericht op vroegtijdige onderkenning van jeugdproblematiek
en gerichte preventie. Preventief beleid ten behoeve van jeugdigen omvat een
breed scala van activiteiten en voorzieningen, gericht op bevordering van
de eigen kracht van jeugdigen en versterking van de maatschappelijke positie
van jeugdigen. Veel activiteiten in het reguliere onderwijs zijn daar bijvoorbeeld
op gericht, maar ook activiteiten in de sfeer van opvoedingsondersteuning,
sport en spel, veiligheid en toezicht, begeleiding naar de arbeidsmarkt hebben
tot doel de sociale binding, de eigen kracht en de maatschappelijke positie
van jeugdigen te versterken. Samenhang en afstemming zijn ook van groot belang
aan het andere eind van de jeugdketen. De justitiële jeugdinrichtingen
vormen het sluitstuk van zowel de strafrechtsketen als het jeugdzorgstelsel.
Hun taak is de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen.
De ontwikkeling van netwerken en samenwerkingsrelaties met andere voorzieningen
in de jeugdzorg is van groot belang met het oog op de terugkeer van de jeugdige
in de samenleving.Het kabinetsbeleid is gericht op versterking van de «jeugdketen»
als geheel, en op versterking van een aantal schakels in de jeugdketen; in
het bijzonder streeft het kabinet naar versterking van het preventieve beleid
dat de sociale binding van jeugdigen versterkt en uitval tegengaat, en naar
verbeteringen in de zorg voor jeugdigen die dreigen uit te vallen of die reeds
gemarginaliseerd zijn. 1.1. Jeugd: Ontwikkelingen, perspectieven en problematiek 1.1.1. Ontwikkeling en perspectievenMinder jeugdigen – meer volwassenen en ouderen, dat is het beeld
van de samenstelling van de bevolking in ons land. De laatste jaren heeft
een dubbele ontgroening plaats gevonden: door een langdurige daling van het
geboortecijfer is enerzijds het aandeel van de jeugdigen op de totale bevolking
gedaald, terwijl anderzijds de vergrijzing is toegenomen.Van de 15,2 miljoen inwoners in ons land zijn er nu 3,7 miljoen in de
leeftijd van 0–19 jaar. Het aantal jeugdigen neemt de laatste jaren
echter weer enigszins toe, met name als gevolg van de toename
van het aandeel jeugdigen van wie tenminste één van de ouders
in het buitenland is geboren. De allochtone jeugdigen vormen nu 18% van de
jeugdige bevolking. Er is sprake van een concentratie van allochtone jeugdigen
in de grote gemeenten. In de vier grote steden maken allochtone jeugdigen
ongeveer 50% uit van de totale jeugdpopulatie; in sommige wijken meer dan
50%.Opgroeien is een aaneenschakeling van uitdagingen, kansen die gegrepen
en verzilverd kunnen worden, mogelijkheden, verrassingen en risico's. De hele
ontwikkelingsgang van jeugdigen speelt zich af op een aantal domeinen: ze
maken deel uit van een gezin, waar de basis wordt gelegd voor hun verdere
ontwikkeling; ze zitten op school of nemen deel aan het arbeidsproces; ze
nemen deel aan vrije tijdsbesteding in de buurt, aan sportactiviteiten.Uit tal van onderzoeken blijkt dat het met de overgrote meerderheid van
de jeugd op alle of nagenoeg alle ontwikkelingsterreinen heel goed gaat. Die
overgrote meerderheid ontwikkelt zich zonder al te ernstige problemen tot
zelfstandige, sociaal betrokken en maatschappelijk participerende volwassenen.
De gezondheid van de jeugdigen is – in het algemeen – bijzonder
goed, al tekent zich bij de leeftijdsgroep 14–18 jarigen een zekere
bewegingsarmoede af. Deelname aan opleidingen en het opleidingspeil stijgen.
De meeste jeugdigen zijn over de opvoeding die zij krijgen, heel tevreden.
Jeugdigen raken steeds beter geïnformeerd over tal van zaken, onder andere
doordat zij toegang hebben tot dezelfde media als volwassenen. Mede daardoor
presenteren zij zich steeds meer als mondige medeburgers. Het merendeel van
de jeugdigen vindt na school of opleiding vrij gemakkelijk een baan en weet
zich daar ook, gemotiveerd, in te handhaven. De meerderheid van de jongeren
die instromen op de arbeidsmarkt, vindt evenwel niet direct een vaste baan
maar wordt aangesteld als flexwerker. Meisjes halen in meerdere
opzichten de achterstanden in die zij hadden op jongens, zowel in het onderwijs
als op delen van de arbeidsmarkt. Jongeren en jongvolwassenen blijven –
in vergelijking met het begin van de jaren zeventig – langer in het
ouderlijk huis wonen, deels vanwege de aantrekkingskracht van het ouderlijk
huis – de meerderheid van de jongeren beschikt thuis over een kamer
die van alle gemakken is voorzien. 1.1.2. JeugdproblematiekTijdens hun ontwikkeling kunnen jeugdigen geconfronteerd worden met tal
van risico's, tegenvallers en teleurstellingen. Een deel van de jeugd heeft
of geeft als gevolg daarvan problemen, op verschillende terreinen. Dat deel
wordt doorgaans door deskundigen geschat op ongeveer 15% van de jeugd in haar
totaliteit. Die «15%» – in absolute cijfers hebben we het
dan over ruim 550 000 jeugdigen – is evenwel geen statisch en geïsoleerd
deel van de jeugd. Sommige jeugdigen – of hun opvoeders – komen
tijdelijk in problemen, door welke oorzaak dan ook, en kunnen, eventueel na
een kortdurende interventie of een tijdelijk hulpprogramma, weer uitstekend,
op eigen kracht verder. Sommigen hebben langduriger hulp nodig of moeten langdurig
gebruik maken van specifieke voorzieningen. Dat is bijvoorbeeld het geval
bij jeugdigen met ernstige leer- en gedragsmoeilijkheden. Er bevinden zich
onder de 15% ook jeugdigen die zodanige problemen hebben of zodanige problemen
voor hun omgeving veroorzaken, dat zij volledig dreigen te marginaliseren
of gemarginaliseerd zijn, zoals jeugdige criminelen en verslaafden, en de
groep dak- en thuisloze jongeren. Een relatief klein deel van de «15%»
behoort tot de «harde kern» van jeugdigen met ernstige en langdurige
problemen. De problemen van deze groep worden zwaarder en complexer. De kloof tussen dit deel van de «15%» en de jeugdigen die
zich tamelijk probleemloos ontwikkelen, lijkt zich te vergroten.Ernstige jeugdproblematiek, zoals hier bedoeld, manifesteert zich vooral –
maar niet uitsluitend – in achterstandswijken in grote en middelgrote
steden.Wanneer we spreken over jeugdproblematiek kan een onderscheid
gemaakt worden tussen problemen die jeugdigen ervaren en problemen voor de
samenleving veroorzaakt door jeugdigen. Problemen die jongeren ondervinden,
hebben betrekking op verschillende terreinen: opvoeding, onderwijs, arbeid
en gezondheid. Deze problemen worden hieronder kort, puntsgewijs aangeduid.
Problemen die jongeren veroorzaken, betreffen veelal overlast voor de samenleving. 1.1.2.1. Problemen voor jeugdigen AlgemeenJeugdigen worden steeds mondiger, maar toch hebben jeugdigen een relatief
zwakke maatschappelijke positie en neemt de samenleving de jeugd lang niet
altijd serieus. De samenleving biedt bovendien een aanzienlijke groep jeugdigen
onvoldoende perspectief voor de toekomst en bindt hen daardoor onvoldoende
aan zich. Dit geldt in het bijzonder voor allochtone jeugdigen die zich geconfronteerd
zien met de opdracht tot een dubbel emancipatieproces; zij moeten zich in
zekere zin onafhankelijk maken van de eigen ouders en tegelijk een positie
verwerven in een voor hen nog niet vertrouwde en soms moeilijk toegankelijke
samenleving. In veel gevallen lukt het niet om aan beide «opgaven»
tegelijk te voldoen.Problemen van jeugdigen kùnnen onder bepaalde omstandigheden leiden
tot uitval uit het gezin, uit onderwijs of uit arbeid. OpvoedingVoor de opvoeding en ontwikkeling van kinderen is met name het primaire
leefmilieu verantwoordelijk. Recent onderzoek, «Opvoeden in Nederland» (SCO-Kohnstamm Instituut en Universiteit Utrecht, in opdracht van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van Justitie,
1996) laat zien dat opvoeders in Nederland in het algemeen met veel aandacht
en zorg hun kinderen groot brengen. De onderzoekers zeggen zelf dat hun onderzoek
in ieder geval niet aantoont dat «falende gezinsopvoeding kan worden
aangewezen als oorzaak van alles wat fout is in de samenleving». Niettemin
groeit een aantal kinderen op in minder gunstige omstandigheden. Een aantal
kinderen groeit bijvoorbeeld op in gezinnen met ernstige en langdurige (relatie)
problemen. Een groot en een toenemend aantal ouders ondervindt moeilijkheden
bij het opvoeden van kinderen. Een kwart van de ouders zoekt steun bij reguliere
voorzieningen (bijv. consultatiebureaus, jeugdgezondheidszorg, onderwijs).
Daarnaast doen ruim 100 000 ouders en kinderen een beroep op ambulante
en residentiële jeugdzorg.Indicatief is het aantal meldingen van kindermishandeling; dat aantal
is sinds 1990 met 70% gestegen tot bijna 15 000 in 1995. Jaarlijks stijgt
het aantal meldingen met ongeveer 1000, vooral als gevolg van toenemende meldingsbereidheid.De maatregelen in het kader van de jeugdbescherming, onder toezichtstellingen
(ots) en voogdijmaatregelen zijn tussen 1990 en 1994 toegenomen: de ots met
een derde tot 16 000 en de voogdij met de helft tot ruim 7 500.
Daarbij zijn inbegrepen de alleenstaande minderjarige asielzoekers. OnderwijsEen deel van de leerlingen komt met een achterstand het onderwijs binnen.
In het basisonderwijs komt bijna 40% van de leerlingen in aanmerking voor
extra faciliteiten ter bestrijding van onderwijsachterstanden. In het voortgezet
onderwijs gaat het om 11%.Niet alle leerlingen die extra zorg behoeven, kunnen worden opgevangen
in het reguliere onderwijs.Het aantal leerlingen in het (voortgezet) onderwijs is tussen 1990 en
1994 toegenomen van 110 000 tot 117 000.Jaarlijks betreden zo'n 80 000 jongeren zonder startkwalificatie
de arbeidsmarkt, 12 000 hiervan zijn schoolverlaters, zonder diploma
op mavo-/vbo-niveau. Een kwart van de Turkse en Marokkaanse jongeren die in
Nederland regulier voortgezet onderwijs hebben gevolgd, heeft hiervan geen
diploma weten te behalen. Bij de andere bevolkingsgroepen is dit aandeel beduidend
lager.Een bijzonder probleem vormt het pesten: één op de tien
leerlingen heeft op zijn minst het gevoel regelmatig het slachtoffer te zijn
van pesterijen. In breder verband – niet alleen op scholen – is
sprake van discriminatie en intolerantie. WerkDe arbeidsmarkt wordt voor nieuwe intreders gekenmerkt door een grote
mate van flexibiliteit en selectiviteit. Beroepen en functies ontstaan en
verdwijnen, de arbeidscontracten bieden steeds minder zicht op een vaste baan.De jeugdwerkloosheid daalt weliswaar, maar het aantal langdurig werkloze
jongeren is toegenomen van 3000 in 1970 tot 24 000 in 1995. Eind 1995
zaten ruim 23 000 jongeren (tot 25 jaar) in de Jeugdwerkgarantiewet (JWG).De werkloosheid onder allochtone jongeren is veel hoger dan die onder
autochtone jongeren; ligt in 1995 het percentage werkloze autochtone jongeren
in de leeftijd 15 – 24 jaar gemiddeld rond de 9%, bij de allochtone
jongeren ligt dat percentage gemiddeld zo'n twee à drie maal hoger.
Een uitschieter vormt de groep Turkse en Marokkaanse jongeren in de leeftijd
van 15–24 jaar, bij hen ligt het werkloosheidspercentage op ongeveer
32%. GezondheidGezondheidsverschillen vallen grotendeels samen met sociaal economische
verschillen. Gezondheidsklachten, onder andere voortvloeiend uit ongezonde
leefstijlen zoals rookgedrag, alcoholgebruik en verkeerde eetgewoonten, komen
vooral voor bij jongeren uit achterstandgroepen. Jongeren vanaf 15 jaar doen
steeds minder aan sport: slechts 30% van de Nederlandse jongeren en jongvolwassenen
(16–24 jaar) is voldoende actief om positieve gezondheidseffecten te
bereiken.Uit onderzoek en aanmeldingsgegevens van bijvoorbeeld de RIAGG-jeugdafdelingen
blijkt een toename van het aantal psychologische klachten bij jeugdigen. Er
wordt met name een stijging van het aantal RIAGG-aanmeldingen van allochtone
jeugdigen gesignaleerd. Min of meer ernstige psychopathologie manifesteert
zich bij plm. 7% van de jeugdigen (Verhulst, 1995). Van de jongeren zegt een
derde, in zgn. Selfreports, last te hebben van ernstige faalangst.
Een kwart van de jongeren heeft wel eens suïcidale gedachten, van feitelijke
suïcide was sprake bij 4 jeugdigen in de leeftijd van 0–15 jaar
en bij 33 jongeren in de leeftijd van 15–19 jaar en 228 jong volwassenen
(20–29 jaar) (CBS, 1994). 1.1.2.2. Problemen door jeugdigen AlgemeenMeer en meer blijkt dat problemen die jeugdigen veroorzaken, voortkomen
uit een samenloop van problematiek. Die meervoudige problematiek is in een
aantal gevallen de oorzaak van ernstige gedragsproblemen. Wanneer jeugdigen
in een hulpverleningsinstelling worden geplaatst, vormt de meervoudige problematiek
nogal eens aanleiding tot problemen rond de plaatsing en extra belasting voor
de aanpak door de instellingen. Geweld en criminaliteitHet aantal jeugdigen dat zich schuldig maakt aan ernstige misdrijven,
is nog steeds betrekkelijk gering.De harde kern van criminele jongeren is weliswaar niet groot (volgens
schattingen 2%), maar veroorzaakt een groot deel van de overlast. Het aantal
jeugdige verdachten van mishandeling, bedreiging, doodslag en moord –
we hebben het dan weliswaar over zeer kleine aantallen – is tussen 1980
en 1994 verdubbeld, het aantal gevallen van diefstal met geweld verdrievoudigde.Ook binnen scholen neemt geweld toe. In het voortgezet onderwijs is 43%
van de leerlingen het slachtoffer van (im)materieel geweld zoals diefstal,
schelden, pesten, bedreiging, handtastelijkheden en bruut geweld, discriminatie
en seksueel geweld, 25% van de leerlingen is zelf pleger van geweld, 11% draagt
op school regelmatig een wapen.In de politiedossiers zijn bepaalde groepen allochtone jeugdigen oververtegenwoordigd,
met name Marokkaanse jongeren van 12 jaar en ouder komen veel voor in de politieregistratie.
Uit recent onderzoek is naar voren gekomen dat jeugdigen in de leeftijd van
7–11 jaar meer in aanraking met de politie komen dan enkele jaren geleden.
De registratie van deze categorie wordt echter bemoeilijkt door het feit dat
12 minners niet binnen de termen van het jeugdstrafrecht vallen. VerslavingVerslaving kan een probleem voor de jeugdige zelf zijn, maar ook overlast
voor de omgeving van de jeugdige met zich meebrengen.Ongeveer de helft van de jongeren drinkt regelmatig grote hoeveelheden
alcohol. Zo'n 40 000 jongeren van 15–17 jaar beschouwen zichzelf
als regelmatige gokkers. Verslaving aan hard drugs komt onder jeugdigen steeds
minder voor (2%), regelmatig gebruik van soft drugs – veelal in de vorm
van experimenteergedrag – komt bij ongeveer 13% voor. Er zijn signalen
van een toenemend gebruik van drugs door jeugdigen die in een justitiële
inrichting worden geplaatst.Het gebruik van XTC neemt ernstig toe: 4% van de Nederlandse jeugd tussen
12 en 18 jaar gebruikt regelmatig XTC. ZwerfgedragOver definities en aantallen dak- en thuisloze jongeren bestaat enige
onduidelijkheid, maar naar schatting zwerven in Nederland 4 300 à
5 200 thuisloze jongeren rond (SGBO, april 1995). De meerderheid heeft
ernstige psychosociale problemen en een afgebroken onderwijsloopbaan. Er is
een toename van het aantal dak- en thuisloze meisjes en illegale allochtonen. 1.1.2.3. AnalyseTerwijl de overgrote meerderheid van de jeugdigen zich goed ontwikkelt en opgewassen is tegen de risico's en problemen waarvoor zij wordt
geplaatst, heeft een klein deel van de jeugdigen en/of hun opvoeders ondersteuning
nodig om de problemen te boven te komen. In de meeste gevallen betreft het
een vorm van tijdelijke ondersteuning, tijdelijke extra zorg. Een aantal problemen
lijkt toe te nemen. Die toename is voor een deel evenwel toe te schrijven
aan grotere bereidheid tot melding, zoals bij kindermishandeling het geval
is, dan wel van verbeterde vormen van registratie en signalering.Problemen zijn onder jeugdigen ongelijk gespreid. Het ontstaan van problemen
bij jeugdigen is afhankelijk van de mate waarin risicofactoren aanwezig zijn
en waarin beschermende factoren ontbreken. Risicofactoren voor het ontstaan
van jeugdproblematiek zijn o.a.: een lage opleiding en lage inkomenspositie
van de ouders, discrepantie tussen de culturele achtergrond van het primaire
leefmilieu en de Nederlandse samenleving, gebruik van geweld in het gezin,
isolement van het gezin, gebrek aan opvoedingscompetentie bij de ouders, een
negatief zelfbeeld, gebrek aan sociale vaardigheden bij de jeugdigen zelf,
discriminatie en segregatie. Beschermende factoren zijn onder meer een goed
functionerend gezin, de beschikking over sociale vaardigheden en sociale netwerken/sociale
steun.Jeugdigen die te maken hebben met bovengenoemde risicofactoren, treffen
we vooral aan binnen de sociaal-economisch kwetsbare bevolkingsgroepen. Hiertoe
behoren veel jeugdigen van wie tenminste één ouder in het buitenland
is geboren. Zij vormen in het bijzonder een risicogroep. Zo komen veel allochtone
kinderen met een taalachterstand het basisonderwijs binnen, die in de loop
van de schoolloopbaan moeilijk weg te werken is. Op de arbeidsmarkt hebben
allochtone jongeren vaak een minder goede startpositie dan autochtone jongeren.
Waarschijnlijk speelt een combinatie van factoren een rol bij de uitval van
allochtone jongeren. Etnische herkomst is op zich geen factor bij het ontstaan
van problemen. Aan de etnische herkomst gekoppeld zijn evenwel diverse kenmerken
die de kans op problemen en uitval vergroten: onvoldoende beheersing van de
Nederlandse taal, een relatief laag opleidingsniveau en als gevolg daarvan
een weinig rooskleurig toekomstperspectief.De gesignaleerde problematiek – van autochtone en allochtone jeugdigen –
vraagt om een beleid dat zowel gericht is op een effectieve opvang van bestaande
problemen, als op vroegtijdige signalering en preventie, bevordering van de
eigen kracht en mogelijkheden van jeugdigen en hun opvoeders en versterking
van de maatschappelijke positie van jeugdigen. Veel problemen die jeugdigen
hebben, en veel van de problemen die jeugdigen veroorzaken, vragen om een
aanpak die de mogelijkheden van één sector overstijgen. Tussen
de schakels in de jeugdketen zal niet alleen de samenwerking moeten worden
verbeterd, maar ook de samenhang. Om een sluitende aanpak mogelijk te maken
dienen verantwoordelijkheden meer op elkaar afgestemd te worden dan thans
het geval is. Van elke sector – onderwijs, gezondheidszorg, sport, sociaal
cultureel werk, curatieve voorzieningen, politie en anderen – wordt
een inzet gevraagd die net iets verder gaat dan uitvoering van de eigen kerntaken
alleen. Alleen dan ontstaan mogelijkheden voor «geschakelde verantwoordelijkheden».1.2. BeleidsperspectiefHoe ziet de gewenste situatie eruit? Hoe kunnen kansen van jeugdigen bevorderd
worden en uitval van jeugdigen zoveel mogelijk worden tegengegaan? Hoe kan
de maatschappelijke positie van jeugdigen worden versterkt? Hoe kunnen participatie
en integratie worden gerealiseerd? In het Beleidskader 1996–1999 is een perspectief geschetst voor
jeugd en jeugdbeleid. Dat perspectief is sinds het verschijnen van dat Beleidskader
niet wezenlijk veranderd.Elementen van dit beleidsperspectief zijn onder meer: Jeugd op de agendaIn de gewenste situatie staan jeugd en jeugdbeleid permanent op de politieke
agenda, zowel van het lokale als van het landelijke bestuur. Er zou niet alleen
aandacht moeten zijn voor de overlast en de andere problemen die jeugdigen
veroorzaken; in de gewenste situatie maakt de politiek zich in toenemende
mate sterk voor de kansen en de positie van jeugdigen; de politiek zou daarbij
bijzondere aandacht moeten hebben voor de kwetsbare groepen onder de jeugdigen. Binding en betrokkenheid van jeugdigenKinderen en jongeren worden beschouwd als belangrijke medevormgevers van
de samenleving met eigen rechten en verantwoordelijkheden. Zij moeten een
vanzelfsprekende inbreng hebben in de inrichting van hun directe woon- en
leefomgeving, in de vormgeving van het ondersteunings- en begeleidingsaanbod
van instellingen en voorzieningen en in het jeugdbeleid van overheden. Instellingen
en overheden regelen en bewaken deze betrokkenheid. VraaggestuurdDe voorzieningen op het gebied van onderwijs, jeugd- en jongerenwerk,
sport, gezondheidszorg en arbeidsbemiddeling, maar ook de specifieke, curatieve
voorzieningen zullen kinderen en jongeren en hun opvoeders moeten begeleiden
naar een actieve participatie, in bij voorkeur alle facetten van de samenleving.
Deze voorzieningen stemmen daarbij hun aanbod af op de ontwikkelingen en betrekken
daarbij de doelgroep zelf; het aanbod wordt vraaggericht ingevuld. Er wordt
met name rekening gehouden met de kwetsbare jeugdigen door toevoeging van
extra elementen aan het reguliere aanbod. Genoegzaam aanbodAls jeugdigen in de problemen (dreigen) te komen, moeten er voldoende
voorzieningen beschikbaar zijn om hen te helpen: in een zo vroeg mogelijk
stadium, zodat de hulp zo licht kan zijn als mogelijk en verantwoord is; de
hulp moet ook zo dicht mogelijk in de buurt van de jeugdige gevonden kunnen
worden. Een genoegzaam aanbod wordt niet alleen bereikt door capaciteitsuitbreidingen
in de curatieve sector: ook de mogelijkheden van vroegtijdige onderkenning
en opvang in de reguliere sectoren behoeven versterking. In dat kader past
bijvoorbeeld het streven naar zorgverbreding in het onderwijs. Toegang tot zorgWanneer jeugdigen of hun opvoeders zorg behoeven, is – in de gewenste
situatie – de gewenste zorg in voldoende mate beschikbaar, gemakkelijk
vindbaar en goed bereikbaar. In de gewenste situatie is er in elke regio voor
de jeugdzorg één loket, waar op basis van een zorgvuldige indicatiestelling
zorg wordt toegewezen. Achter dat loket bevindt zich een samenwerkingsnetwerk
van instellingen die zich ertoe verplichten de aan hen toegewezen jeugdigen
op te nemen en kwalitatief verantwoorde zorg te bieden. Voor
justitiële jeugdinrichtingen geldt een landelijk toegangssysteem. Accent op preventieSignalen die duiden op het ontstaan van problematiek bij jeugdigen, worden
in de gewenste situatie vroegtijdig opgevangen, en zoveel mogelijk binnen
de bestaande, goed samenwerkende, kaders aangepakt om te voorkomen dat een
beroep op (zware) zorgvoorzieningen nodig is. Lokale overheden en instellingen
die werkzaam zijn ten behoeve van de jeugd, moeten uiteraard in alle opzichten
toegerust zijn voor hun taken op het gebied van preventief jeugdbeleid. Bijzondere aandacht voor kwetsbare jeugdigenDe overheidsbemoeienis hangt samen met de zorgplicht voor zwakkeren en
de in de Grondwet en internationale verdragen vastgelegde rechten van kinderen
op veiligheid, gezondheid, onderwijs en goede opvoeding. In het bijzonder
heeft de overheid daarbij aandacht voor kinderen in achterstandssituaties
en kinderen die door welke oorzaken dan ook opgroeien in bedreigende omstandigheden.
Een actief en effectief beleid wordt gevoerd ter bestrijding van met name
onderwijsachterstand en aan de bevordering van de sociale binding van jeugdigen
die zich niet als vanzelfsprekend aan de samenleving binden. Jeugdigen met meervoudige problematiekBinnen de groep van jeugdigen die problemen veroorzaken, heeft een groeiende
groep te maken meervoudige problematiek. Een sluitende aanpak van deze groep
vraagt in het bijzonder om samenwerking. De voorzieningen zullen daar in de
toekomst meer en beter op ingesteld moeten zijn. Samenhang en samenwerkingPreventie en aanpak van jeugdproblematiek vereisen een samenhangend geheel
aan activiteiten, reguliere en specifieke voorzieningen, regulier en specifiek
beleid. In de gewenste situatie is sprake van een samenhangend, goed op elkaar
afgestemd netwerk, van heldere bestuurlijke rolverdelingen. Wanneer ieder
stelsel, iedere voorziening, iedere bestuurslaag zich beperkt tot de eigen
kerntaken lukt het niet. Versterking van de jeugdketen betekent juist dat
bij de overgangen tussen de verschillende schakels – bijvoorbeeld: jeugdzorg
en onderwijs, of jeugdzorg en arbeidsmarkt – ook de verantwoordelijkheden
geschakeld worden. KwaliteitZowel in de reguliere als in de specifieke voorzieningen moet aan jeugdigen
en hun opvoeders, letterlijk, een kwaliteitsproduct worden geboden. Met kwaliteitsgaranties
en al. Eén van de garanties voor kwaliteitsbeleid is de kwaliteit van
het management binnen instellingen dat een balans weet te bereiken tussen
behoeften en belangen van cliënten/gebruikers, én de belangen
en mogelijkheden van het personeel.Jeugdigen en hun opvoeders worden daarbij steeds meer als mondige cliënten
beschouwd, er wordt bij voorkeur op basis van heldere afspraken (in het onderwijs:
met een leerlingstatuut; in de zorgsector: met hulpverleningscontracten) gewerkt, er zijn heldere klachtenregelingen. Vertrouwenspersonen en
klachtencommissies zullen in de verschillende voorzieningen en
stelsels waar jeugdigen gebruik van maken, goed bereikbaar zijn en klachten
serieus nemen. MulticultureelReguliere en specifieke voorzieningen moeten goed toegankelijk en herkenbaar
zijn voor allochtone jeugdigen en hun opvoeders. De jeugdzorg is nu onvoldoende
toegerust voor de specifieke problematiek van allochtone jeugdigen.Het personeelsbestand van instellingen en de samenstelling van het bestuur
dienen een afspiegeling te vormen van de samenleving. Allochtone beroepskrachten
vervullen een belangrijke voorbeeld- en brugfunctie. Door middel van monitoring
en met behulp van de Wet Bevordering Evenredige Arbeidsdeelname Allochtonen
kan het aandeel allochtone beroepskrachten worden gecontroleerd en gereguleerd.
Van belang is dat methoden ontwikkeld worden voor adequate bejegening van
en een effectief zorgaanbod aan de nieuwe hulpzoekers. Deskundigheidsbevordering
speelt daarin een belangrijke rol. In de jeugdbescherming is men reeds gestart
met een dergelijk beleid, in samenspraak met de landelijke koepels. Kontaktopbouw
met allochtone-organisaties, personeelsbeleid en deskundigheidsbevordering
zijn belangrijke elementen in dit beleid. Samenspel overhedenDe verdeling van regieverantwoordelijkheden maakt een goed samenspel noodzakelijk
tussen gemeenten, provincies en rijk onderling, en tussen overheden en het veld anderzijds. In de gewenste situatie is niet alleen de rolverdeling
helder, maar beschikken de actoren tevens over een instrumentarium dat hen
tot een goede uitoefening van de regietaken in staat stelt. Zo moet er met
name een goede informatievoorziening zijn, en een beproefde plannings- en
controlecyclus. In de gewenste situatie wordt beleid interactief ontwikkeld
en is dit Beleidskader een element, een schakel in die planning- en controlecyclus. 1.3. Kernpunten van beleidDe gewenste situatie, die hiervóór beschreven is, is in
menig opzicht nog een ideaalbeeld. Het is zeker zo, dat de samenhang
van activiteiten en de samenwerking tussen de verschillende bestuursniveaus
in het zorgstelsel de laatste jaren is verbeterd.Er zijn tal van initiatieven genomen om de kwaliteit van de hulp en de
zorg te verbeteren. Er is een begin gemaakt met de uitbreiding van de capaciteit
van de jeugdzorg – zowel bij de justitiële jeugdinrichtingen, als
binnen de jeugdhulpverlening. Er zijn stappen gezet die moeten leiden tot
een effectieve reductie van de jeugdcriminaliteit. Preventie van jeugdproblematiek
heeft een belangrijker plaats gekregen op de politieke agenda. Er is meer
aandacht voor het perspectief en de positie van allochtone jeugdigen in de
hulpverlening, in het onderwijs, in de voorschoolse vorming gekomen. Maar
daarmee is de gewenste situatie nog geenszins structureel gerealiseerd.Zo is de toegenomen mondigheid van jeugdigen nog niet omgezet in mogelijkheden
tot systematische inbreng in het beleid. Overlast en criminaliteit plaatsen
de jeugd gemakkelijker op de lokale en landelijke politieke agenda dan de
vraag hoe de eigen kracht van jeugdigen bevorderd en hoe hun maatschappelijke
positie versterkt kan worden. Het onderwijs weet, ondanks alle inspanningen
en verbeteringen, nog altijd bepaalde groepen jeugdigen niet voldoende aan
te spreken. Onderwijs, gezondheidszorg, algemeen maatschappelijk werk, sociaal
cultureel werk, arbeidsvoorzieningen, jeugdzorg en politie werken in veel
opzichten nog verkokerd. Van een vraaggestuurde benadering is
slechts mondjesmaat sprake. Daartoe ontbreekt het zowel bij instellingen als
bij de verschillende bestuurslagen aan zicht op ontwikkelingen en behoeften
van jeugdigen. De toegang tot het stelsel van de curatieve jeugdzorg is thans
nog in veel gevallen van toevallige factoren afhankelijk. Voor sommige voorzieningen
bestaan onacceptabele wachtlijsten. Zowel bij verschillende reguliere als
bij specifieke voorzieningen staat het management nogal eens onder druk. Bij
het lokaal preventief jeugdbeleid ontbreekt het, in sommige opzichten, aan
voorwaarden; er is ook een tekort aan voorbeelden.Structureel beleid om meer allochtonen in dienst te nemen of het aanbod
van instellingen aan behoeften van allochtonen aan te passen vindt slechts
incidenteel plaats. Aan een planning- en controlecyclus en aan goede informatievoorzieningen
wordt weliswaar gewerkt, maar ze zijn er nog niet.Het curatieve en het preventieve jeugdbeleid heeft tot doel de kloof tussen
de thans bestaande situatie en de gewenste situatie te verkleinen. Daartoe
zijn en worden bewegingen in gang gezet rond een aantal hoofdpunten van beleid,
die in hoofdstuk II worden beschreven. HOOFDSTUK 2. BELEID IN UITVOERING: ONTWIKKELINGEN IN 1996
EN PLANNEN VOOR DE KOMENDE JAREN InleidingHeldere afspraken over de verantwoordelijkheden, een betere afstemming
van het aanbod op de vraag, een betere toegang tot de curatieve jeugdzorg,
meer duidelijkheid over het hulpaanbod en de ontwikkeling van diverse beleidsinstrumenten:
dat zijn de beoogde veranderingen in het stelsel van de jeugdzorg. «Regie
in de Jeugdzorg» is het gezamenlijk project van enkele departementen,
van provincies en grote steden, van ondernemingsorganisaties en de andere
actoren waarbinnen die beoogde veranderingen worden gerealiseerd. Dit hoofdstuk
beschrijft onder meer de voortgang van dit beleidsprogramma.De aanpak van jeugdproblematiek vraagt – behalve een goed onderhouden
stelsel voor de curatieve jeugdzorg – ook een doordacht, goed geregisseerd,
systematisch en planmatig uitgevoerd preventief beleid. Met name als er problemen
ontstaan en als er uitval dreigt plaats te vinden op de terreinen opvoeding,
(geestelijke) gezondheid, onderwijs, werkgelegenheid is specifiek beleid noodzakelijk
maar niet voldoende. Algemeen en preventief beleid zijn daarnaast noodzakelijk
om jeugdproblematiek gericht te voorkómen, maar ook en vooral om bij
te dragen aan de versterking van de maatschappelijke positie van jeugdigen,
om participatie en integratie van jeugdigen te stimuleren, en de sociale binding
van jeugdigen te vergroten. De ontwikkeling van lokaal preventief jeugdbeleid,
het lokaal onderwijsbeleid, het werkgelegenheidsbeleid voor jeugdigen, en
het grote stedenbeleid vormen daartoe de kaders. Monitoring vormt een essentieel
ondersteunend element.De bevordering van samenhang en samenwerking krijgt langs verschillende
lijnen aandacht. 2.1. Veranderingen aan het stelsel van de curatieve jeugdzorg 2.1.1. Intensivering en capaciteitsuitbreidingIn de afgelopen jaren is sprake geweest van sterk stijgende vraag naar
curatieve jeugdzorg en van een daarbij, in capaciteit, achterblijvend aanbod.
Voor een aantal jeugdigen die behoefte hadden aan zorg en opvang, bleek het
buitengewoon moeilijk om een plaats in de jeugdzorg te realiseren. Tegen die
achtergrond worden door het Kabinet en door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport vanaf 1996 extra financiële middelen ingezet. Het totaal
van de extra middelen – oplopend tot f 72,6 mln. structureel vanaf
1999 – komt gefaseerd beschikbaar.De extra middelen zijn bedoeld om bestaande capaciteits- en plaatsingsproblemen
in de geïndiceerde jeugdzorg terug te dringen tot wat mag worden beschouwd
als «aanvaardbare proporties». In de notitie «Jeugdzorg
in Spagaat» (maart 1995) zijn de aard en de omvang van de plaatsingsproblematiek
in beeld gebracht. Duidelijk is daarbij geworden dat behalve het volume van
het hulpaanbod op korte termijn óók de kwaliteit en doelmatigheid
van het stelsel versterking behoeven.Het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (IOO) is ingeschakeld
om in overleg met alle betrokkenen een objectieve verdeelsleutel voor de extra
middelen te ontwikkelen.De uitkomsten van dit onderzoek zijn de basis geweest voor nader overleg
met provincies en grootstedelijke regio's. Het overleg leidde tot overeenstemming
waarbij de volgende elementen voor de aanwending van de extra middelen zijn
gehanteerd (a t/m h sluit aan bij overzicht 2.1):a. het leeuwendeel, oplopend tot f 60,0 mln., wordt aangewend voor
uitbreiding van de capaciteit bij de regionale jeugdhulpverlening; met name in de intensieve ambulante jeugdzorg, in de pleegzorg en in de
residentiële jeugdzorg («zware variant»);b. in 1996 wordt een gedeelte (f 4,9 mln.) ingezet om de gevolgen
van decentralisatie van enkele landelijke voorzieningen op te vangen;c. vanaf 1996 is f 4,6 mln. oplopend tot f 5,1 mln. vanaf 1998
beschikbaar voor ongeveer 450 plaatsen die zijn aangewezen om blijvend een
(zeer) intensief aanbod op landelijk niveau te verzorgen;d. voor de landelijke residentiële capaciteit van de Stichting Gereformeerd
Jeugdwelzijn is vanaf 1996 een bedrag van f 0,3 mln. structureel beschikbaar;e. vanaf 1996 is f 0,7 mln. beschikbaar ten behoeve van structurele
financiële knelpunten bij De Ambelt en Bredervoort. Beide voorzieningen
worden vanaf 1997 gedecentraliseerd;f. voor het overige worden de extra middelen, in combinatie met bestaande
projectenmiddelen, ingezet voor belangrijke trajecten ter bevordering van
kwaliteit en doelmatigheid, die in het kader van Regie in de jeugdzorg worden
uitgevoerd; met name gaat het daarbij om:– toegang tot de jeugdzorg;– kwaliteitszorg instelling (ontwikkeling en scholing);– beleidsinformatie;– zorgprogrammering.Deze projecten worden oplopend tot f 6,5 mln. in 1999 uit de extra
middelen jeugdhulpverlening gefinancierd. Daarnaast wordt vanuit projectgelden
uit het Beleidskader jeugdzorg voor de jaren 1996–1999 respectievelijk
f 4,4 mln., f 8,4 mln., f 7,9 mln. en f 2,5 mln. beschikbaar
gesteld;g. in de Voorjaarsnota 1996 is voor de jaren 1996–1999 een kasschuif
opgenomen van per saldo -/- f 7,2 mln. in 1996 en f 2,4 mln. in
1997–1999 in verband met de compensatie landelijke achtervang ad f 1,7
mln. en de financiële knelpunten. De Ambelt en Bredervoort ad f 0,7
mln. zoals is vastgelegd in de brief aan de Tweede Kamer van 21 maart 1996.
Dit meerjarig effect t/m 1999 is gesaldeerd met de projecten Regie in de Jeugdzorg.
Vanaf het jaar 2000 wordt dit effect met de extra middelen jeugdhulpverlening
gecompenseerd. De regionale jeugdhulpverlening levert f 6 mln. in 1996
ten behoeve van de kasschuif en het restant is gedekt uit een temporisering
van de projectgelden Beleidskader Jeugdzorg van 1996;h. zoals reeds in de brief aan de Tweede Kamer van 19 december 1995 is
gemeld, zal voor de resterende gelden vanaf het jaar 2000 in 1999 nader overleg
plaatsvinden over de concrete aanwending.In het overleg met de Tweede Kamer werd betwijfeld of – gezien de
problematiek in met name de grote steden – met de inzet van deze extra
middelen een oplossing zou zijn gecreëerd voor acute plaatsingsproblemen,
zoals die zich in voorgaande jaren meermalen hadden voorgedaan. Met het oog
daarop is, na overleg met de provincies en grootstedelijke regio's alsmede
de ondernemersorganisaties, een voorziening ad f 2 mln. getroffen waarmee
noodsituaties kunnen worden beoordeeld en van een passende oplossing is voorzien.Over de vormgeving van deze opvang voor «moeilijk plaatsbaren»
wordt tussen provincies en rijk nader overlegd. Uitgangspunt is dat een minimale
organisatiestructuur zal worden ontwikkeld. Daarenboven is als uitgangspunt
geformuleerd: «Regio's gaan niet voor elkaar op slot» en kunnen
bij acute situaties beroep op elkaar doen om elkaars capaciteit te benutten.
De voorziening ad f 2 mln. maakt onderdeel uit van het beschikbare bedrag
1996 ten behoeve van de regionale jeugdhulpverlening.De nu volgende overzichten brengen in beeld met welke verdeling de extra
middelen in de komende jaren worden ingezet. Overzicht 2.1. Bestedingsplan extra middelen jeugdhulpverlening
1996–2000 (afgerond x f 1 mln.)   19961997199819992000a.regionale jeugdhulpverlening45,847,248,260,060,0b.regionale hulpverlening in verband met (eerste fase) herspreiding4,9    c.landelijk residentieel4,64,65,15,15,1d.landelijk residentieel, identiteitsgebonden0,30,30,30,30,3e.De Ambelt/Bredervoort0,70,70,70,70,7f.projecten Regie in de Jeugdzorg1,06,25,96,50,0g.kasschuif-/- 6,0    h.nader
te verdelen    6,5 Totaal51,359,060,272,672,6Overzicht 2.2. Toedeling middelen capaciteitsuitbreiding
over provincies 1996–1999 e.v.j. (x f 1) (exclusief voorziening
noodsituaties ad f 2 mln. in 1996  1996199719981999Drenthe1 220 0001 220 0001 220 0002 320 000Overijssel7 901 1759 920 0009 920 0009 920 000Gelderland4 396 6215 520 0005 520 0005 520 000Flevoland2 760 0003 300 0003 680 0005 160 000Zuid-Holland9 932 22413 290 00013 870 00019 470 000Haaglanden160 000160 000160 000310 000Zeeland2 390 0002 390 0002 390 0003 890 000Noord-Brabant9 079 98011 400 00011 400 00013 450 000Totaal37 840 00047 200 00048 160 00060 040 000Op basis van dit budgettaire perspectief hebben provincies plannen voor
de inzet van deze middelen opgesteld.Het totaal aan provinciale intensiveringsplannen levert het volgende beeld
op: Overzicht 2.3. Inzet van intensiveringsmiddelen 1996–1988
voor de verschillende hulpvarianten  intensief
ambulantsemi-residentieelpleegzorgresidentieeloverigtotaal
jeugdigen/plaatsen Drenthe50 7  50/7
 Overijssel2755852123 275/233 Gelderland660161469 660/99 Flevoland12630 32 126/62
 Zuid-Holland172 100 213385/100Haaglanden60    60/– Zeeland90 3428 90/62 Noord-Brabant47063100121 470/284 Totaal1 9031673073732132 116/847Toelichting:– de cijfers voor «intensief ambulant» en «overig»
geven aantallen jeugdigen weer. De overige cijfers geven plaatsen weer;– weergegeven zijn de provinciale uitbreidingsplannen ingaande 1996;– de oploop in middelen vanaf 1999 is nog niet in deze plannen verdisconteerd. Justitiële jeugdinrichtingenDe behoefte aan gedifferentieerde detentie-, opvang- en behandelvormen
neemt al een reeks van jaren toe als gevolg van een aantal factoren: de ontwikkeling
van met name het zwaarste segment van de jeugdcriminaliteit, de zwaarte van
het justitiële sanctiepakket, het gevoerde opsporings-, vervolgings-,
en straftoemetingsbeleid van politie- en justitieautoriteiten, en kenmerken
van de relevante doelgroep met name de toename van gebruikers
van gedragsbeïnvloedende middelen en van ernstige psychisch gestoorden.De oplevering van twee nieuwe inrichtingen, eind 1996, is in overeenstemming
met de voor dit jaar geraamde behoefte van 1280 plaatsen. Om te voldoen aan
de tot en met 1998 geraamde stijging van de behoefte heeft het kabinet een
verdere uitbreiding toegestaan tot ca. 1550 plaatsen. De capaciteitsuitbreiding
in de sector justitiële jeugdinrichtingen krijgt goeddeels vorm door
schaalvergroting van bestaande voorzieningen tot ca. 100 plaatsen. GehandicaptenvoorzieningenIn het Financieel Overzicht Zorg (FOZ) 1996 is melding gemaakt van de
acute plaatsingsproblemen die zich in 1995 in de zorg voor licht verstandelijk
gehandicapte jeugdigen met (ernstige) gedragsproblemen hebben voorgedaan.
Voor de oplossing van de grootste noden is in 1995 extra geld beschikbaar
gekomen, te weten f 5,5 mln. op jaarbasis. Dit bedrag is voor twee jaar
ingezet voor capaciteitsuitbreiding bij de voorzieningen met een achtervangfunctie
voor deze doelgroep (Groot Emaus en De Beele). In september 1995 heeft de
(toenmalige) Nederlandse Vereniging voor Gehandicaptenzorg (NVGz, thans de
Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, VGN) de nota «Vorm en Kleur»
aan Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangeboden. Deze nota bevat de visie
van de sector zelf op de functie en positie van de instellingen voor licht
verstandelijk gehandicapte jeugdigen (orthopedagogische centra).Een typering van de knelpunten: plaatsingsproblemen, een stagnerende doorstroming
vanuit de voorzieningen, ongelijke spreiding van capaciteit over het land,
concentratie van de achtervangcapaciteit in één provincie, toename
van de complexiteit van de aangemelde problematiek en het ontbreken van een
structuur van samenhang en afstemming tussen de orthopedagogische centra onderling,
met de overige instellingen in de sector verstandelijk gehandicapten en met
aanpalende sectoren. Plannen voor 1997 en volgende jarenIn de toekomst zal op een efficiëntere manier met de beschikbare
capaciteit worden omgegaan. Het totale aanbod zal uiteindelijk meerdere functies
omvatten, waarbij met name de ambulante functies versterkt zullen worden.
De verblijfsduur kan daardoor worden bekort. Tenslotte zal meer samenwerking
met andere instellingen plaatsvinden, ook intersectoraal, met het oog op een
betere inzet van beschikbare capaciteit en deskundigheid. Concrete maatregelen
met betrekking tot (uitbreiding van) de regionale capaciteit, ook gericht
op behandeling van zware problematiek die thans in de achtervanginstellingen
wordt behandeld, zullen worden opgenomen in de nota «De perken te buiten»
die in het najaar (1996) aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden en zullen
in het jaar Overzicht Zorg (JOZ) 1997 geconcretiseerd worden. 2.1.2 Regie in de JeugdzorgMet het regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» is in 1994
een proces in gang gezet met als doel het jeugdzorgstelsel zodanig in te richten,
dat zorg kan worden geboden, aansluitend op de vraag. Dat vereist, meer dan
tot nu toe het geval is, samenwerking en samenhang tussen de terreinen die
gezamenlijk de curatieve jeugdzorg vormen: jeugdhulpverlening, jeugdbescherming
en geestelijke gezondheidszorg voor kinderen en jeugdigen. En in breder perspectief
ook tussen het lokaal preventief jeugdbeleid, onderwijs en arbeidsvoorziening.
Bij het terrein van de curatieve jeugdzorg is een groot aantal actoren betrokken: rijksoverheid, provinciale en grootstedelijke overheden, instellingen
en ondernemersorganisaties, elk met een eigen verantwoordelijkheid. Een adequaat
functionerend stelsel kan alleen worden bereikt, als de betrokken partijen
hun verantwoordelijkheden kennen en actief in het proces participeren. De
veelheid aan actoren en de complexiteit van het terrein maken een vorm van
procesmanagement noodzakelijk. Met dat doel is de Stuurgroep «Regie
in de Jeugdzorg» voor de periode van 1995–1996 in het leven geroepen.
De Stuurgroep, die onder voorzitterschap staat van de Staatssecretarissen
van VWS en van Justitie, wil deze doelen bereiken door activiteiten te stimuleren
op de volgende terreinen:– verbetering van de toegang tot de jeugdzorg– ontwikkelen van regiovisies en landelijk beleidskader– zorgprogrammering– kwaliteitsbeleid– ontwikkelen van een systeem voor informatievoorziening– ontwikkeling van een circuitmodel.Voor een deel gaat het om nieuwe, door de Stuurgroep geïnitieerde
activiteiten, voor een ander deel om activiteiten die reeds in gang waren
gezet en nu met het oog op afstemming en coördinatie onder regie van
de Stuurgroep zijn gebracht.Met de organisaties voor de jeugdbescherming wordt gesproken over de wijze
waarop de bescherming van jeugdigen in de regeling van de eenduidige toegang
tot de jeugdzorg beter vorm kan krijgen.Bij deze discussies zullen uiteraard ook de partners in de regio worden
betrokken. In 1996 is een conferentie georganiseerd, in vervolg hierop zullen
in vijf hofressorten ronde tafelconferenties worden gehouden met als doel:
een nadere operationalisering van de landelijke standpunten van Raad en Vedivo
die begin '96 zijn verschenen. In het najaar '96 vindt een landelijke conferentie
«Jeugdbescherming en Regie in de Jeugdzorg» plaats.Overleg vindt plaats met de zorgverzekeraars, de RIAGG's en de Justitiële
uitvoeringsorganisaties (Raad voor de Kinderbescherming, Instellingen voor
(gezins)voogdij en Justitiële Jeugdinrichtingen) over de samenwerking
tussen de RIAGG's en de jeugdbeschermingsinstellingen. Een werkgroep die wordt
aangeduid als «de werkgroep Corona», ontwikkelt modellen voor
verbetering van de samenwerking, en een betere afstemming op de regionale
ontwikkelingen. Rapportage vindt plaats in 1996. Plannen voor 1997 en volgende jarenVolgens de instellingsbeschikking eindigt de taakopdracht van de Stuurgroep
«Regie in de Jeugdzorg» op 31 december 1996. Het brede innovatie-programma
van het regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» is dan nog
allerminst voltooid. Daarom is een bezinning op de bestuurlijke constructie
voor Regie in de Jeugdzorg in de komende jaren gewenst. De besluitvorming
daarover zal in het najaar '96 plaats vinden in het GOJ. «Regie in de Jeugdzorg»-project: Verbetering
van de toegangTe vaak komen jeugdigen die hulp nodig hebben, op een verkeerde plek in
het stelsel van de curatieve jeugdzorg terecht. Voor jeugdigen en hun opvoeders
is het stelsel van de jeugdzorg onoverzichtelijk en daarmee weinig gebruiksvriendelijk.
Ook de doelmatigheid van het hulpaanbod is daarmee in het geding. Het succes
van hulpverlening wordt immers in belangrijke mate bepaald door de vraag of
de juiste hulp op het juiste moment wordt geboden. De Stuurgroep Regie in
de Jeugdzorg heeft, medio '95, de projectgroep Toegang ingesteld.
Deze projectgroep kreeg tot taak om de functies, gekoppeld aan de toegang
tot de jeugdzorg, uit te werken tot voor de praktijk bruikbare handreikingen.
Tevens moest de projectgroep voorstellen formuleren voor uniformering van
de toegang; deze voorstellen zouden het karakter moeten hebben van systeemeisen.
Op beperkte schaal moet de projectgroep ondersteuning bieden aan regionale
ontwikkelingen rond de vormgeving van de toegang. De projectgroep gaat ervan
uit dat een bereikbaar en beschikbaar aanbod van lichte advies- en hulpvormen
op lokaal en regionaal niveau niet te verwezenlijken is zonder gecombineerde
inspanningen van overheden en zorgfinanciers. De functionele ordening die
is aangebracht in de toeleiding naar de geïndiceerde jeugdzorg vergt
een zorgvuldige benadering van het begrip gezamenlijkheid.In een aantal regio's en provincies worden reeds veelbelovende initiatieven
ter verbetering van de toegang tot de jeugdzorg genomen.Eén van de vele voorbeelden: de provincie Gelderland heeft een
accoord bereikt met en tussen alle betrokken partijen over de totstandkoming
van regionale Bureaus Jeugdzorg. Een provinciale projectgroep Jeugdzorg, samengesteld
uit vertegenwoordigers van financiers, instellingen voor jeugdhulpverlening,
jeugdbescherming en jeugd-GGZ en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
heeft in juli een plan van aanpak gepresenteerd dat waarborgen biedt voor
inbedding van de Bureaus Jeugdzorg in het bestaande netwerk van voorzieningen.
Overigens heeft het NIZW recentelijk een stand-van-zaken onderzoek verricht
dat nadere informatie geeft over de ontwikkelingen op dit gebied in de verschillende
provincies.Er zijn verschillende stappen nodig om bij het juiste hulpaanbod te komen.
Het regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» stelt dat de verschillende
bij de toegang te onderscheiden functies per regio zodanig geclusterd moeten
worden, dat per regio één of meer fysiek herkenbare eenheden
ontstaan voor de toegang tot de jeugdzorg.De Projectgroep Toegang heeft het proces van aanmelding tot zorgtoewijzing
in kaart gebracht en onderscheidt de volgende stappen:– aanmelding/screening– diagnostiek– indicatiestelling– zorgtoewijzing.Ook zijn er functies te onderscheiden die doorgaans op gemeentelijk niveau
plaatsvinden: informatie, advies en (kortdurende) ambulante hulp. Door een
functionele ordening beoogt de Projectgroep de feitelijke toewijzing van zorg
op basis van een gedegen indicatie tot een centraal, gezamenlijk beslismoment
te maken. Van een werkelijke verbetering van de toegang kan pas sprake zijn,
als aan bepaalde systeemeisen wordt voldaan met betrekking tot de drie functies:
diagnose, indicatiestelling, zorgtoewijzing.Besluitvorming over de voorstellen van de projectgroep vindt in december
1996 plaats. Hierbij zal betrokken worden het door de Inspectie Jeugdhulpverlening
en Jeugdbescherming uitgebrachte rapport «Toegang tot de Jeugdzorg»
(1996). Bij de besluitvorming zijn de volgende discussiepunten aan de orde. DiscussiepuntenDe voorstellen van de projectgroep bevatten een aantal punten waarover
in de komende tijd nadere discussie zal plaats vinden en waaromtrent keuzen
gemaakt zullen worden. Zo speelt onder meer de vraag of en vanaf welke fase
de omschreven functies binnen de toegang tot de jeugdzorg als fysieke
eenheid moeten plaats vinden. Systeemeisen worden gekoppeld aan verschillende
functies. Dat waarborgt de kwaliteit, maar maakt het tevens mogelijk
kom in de organisatorische vormgeving te variëren. De functies «aanmelding»,
«screening», «advies en informatie» zouden op meerdere
lokaties, in verschillende organisatorische vormen gestalte kunnen krijgen.
Dat roept de vraag op welke wijze de Raad voor de Kinderbescherming, de (Gezins)voogdij,
de RIAGG en de kinder- en jeugdpsychiatrie op termijn geacht worden te participeren.
Ook is het de vraag of de huidige wet- en regelgeving adequaat zijn, dan wel
aanpassing behoeven. Plannen voor 1997 en volgende jarenVoor de implementatie van de werkwijzen en systeemeisen die in dit kader
zijn ontwikkeld, is vanaf 1997 voor de provincies en grootstedelijke regio's
een budget beschikbaar van in totaal f 4.250.000. Voor de jaren 1998
en 1999 gaat het om een bedrag van f 5.950.000 respectievelijk f 6.887.000.
Deze middelen maken deel uit van het aan «Regie in de Jeugdzorg»
verbonden implementatiefonds. Aan de toekenning van deze bedragen is als voorwaarde
verbonden dat de middelen moeten worden ingezet voor het operationaliseren
van de eenduidige toegang tot de geïndiceerde jeugdzorg in de regio's. «Regie in de Jeugdzorg»-project: KwaliteitszorgSinds een reeks van jaren wordt een beleid gevoerd dat geschikt is op
verhoging van de kwaliteit van de jeugdzorg. Professionaliteit, cliëntgerichtheid,
effectiviteit en efficiëntie zijn daarbij sleutelbegrippen. Verbetering
van de kwaliteit vergt evenwel een lange adem. Dat blijkt onder meer uit signalen
van de Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming.De Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming is verantwoordelijk
voor het toezicht op de kwaliteit van de jeugdhulpverlening en -bescherming
door voorzieningen. Zij rapporteert, adviseert en formuleert aanbevelingen
ter verbetering van de kwaliteit van jeugdhulpverlening en -bescherming, in
rapportages aan de Ministers van VWS en Justitie en de bestuurders van provincies
en grootstedelijke regio's. Zij programmeert haar eigen werkzaamheden in een
Jaarwerkplan en betrekt bij de totstandkoming daarvan de wensen van haar primaire
afnemers. Jaarlijks brengt zij aan de Tweede Kamer verslag uit over haar werkzaamheden.Onder de titel «Kwaliteit van het hulpverleningsproces in de
jeugdhulpverlening» zijn in de afgelopen jaren drie deelrapporten
van de inspectie verschenen, ieder over een fase van het hulpverleningsproces.
Het derde deelrapport (april 1996) bevat onderzoeksgegevens over het beleid
van instellingen inzake evaluatie, voortzetting en beëindiging van de
hulpverlening en nazorg, en de samenvattende conclusies en aanbevelingen.De inspectie is van oordeel dat veel instellingen op een aantal basale
punten niet voldoen aan minimale wettelijke kwaliteitseisen, onvoldoende recht
doen aan de positie van de cliënt en onvoldoende inzichtelijk en controleerbaar
werken. De inspectie brengt nog in 1996 een «handleiding» voor
het veld uit, waarin aan de hand van een casus alle stappen van het hulpverleningsproces –
en daarmee de resultaten uit de deelonderzoeken – aan de orde komen.De bewindslieden van VWS en Justitie hebben met het IPO en de ondernemingsorganisaties
en de Inspectie afspraken gemaakt ter verbetering van de kwaliteit in de curatieve
jeugdzorg. Deze afspraken zijn samengevat in Hoofdstuk 3. Kwaliteitszorg in verschillende deelsectorenDe kwaliteit van de zorg die aan jeugdigen geboden wordt, is al langere
tijd onderwerp van beleid. In 1993 werd een tripartite adviesgroep Kwaliteitsbeleid
ingesteld. Voor de verschillende deelsectoren – onder andere Justitiële
Jeugdinrichtingen – vormt kwaliteitszorg een centraal element in het
totaal-beleid.Met het beschikbaar komen van de intensiveringsmiddelen werden nieuwe
voorwaarden gecreëerd voor de verdere ontwikkeling van de kwaliteitszorg.
Het in februari 1996 door de adviesgroep opgestelde plan van aanpak biedt,
naast een jeugdzorgbreed kader voor de afstemming van lopende en nog te ontwikkelen
activiteiten op het gebied van kwaliteitszorg, een basis voor de afstemming
op ontwikkelingen rond de andere thema's en voor de vaststelling van een meerjarenbudget.Het plan onderscheidt drie zwaartepunten die in onderlinge samenhang worden
bezien en uitgewerkt:– de kwaliteit van planning, uitvoering en registratie in de hulpverlening
(waaronder protocollering, informatisering en gebruik van hulpverleningsplannen);– basiscriteria en systemen voor bewaking en verantwoording van
kwaliteit;– cliëntenbeleid.De ondernemersorganisaties VOG, NVAGG en NVGGZ hebben het op zich genomen
het plan verder uit te werken in operationele doelen die de basis kunnen vormen
voor productafspraken. Voor de constructie ter sturing en bewaking van de
uitvoering hebben zij reeds een voorstel geformuleerd, waarover samen met
het operationele plan besluitvorming zal plaatsvinden. Deze zal naar verwachting
in het najaar 1996 zijn beslag krijgen in de vorm van een meerjarig convenant
kwaliteitszorg.Binnen de deelsectoren van de jeugdzorg zijn de volgende projecten gericht
op bevordering van de kwaliteit in uitvoering. Sector betrokkenen project/doelstellingJHV en GGZ SOJN KWIS-project  Ontwikkeling, standaardisering en implementatie van
kwaliteitsgerichte informatiesystemen.  JHV NIZW diverse
projecten  Verbetering van de toepassing van de
hulpverleningsplannen en de inbreng van cliënten in de hulpverlening. JHV en GGZ VOG diverse projecten  Formulering van basiscriteria voor kwaliteit.  JJIJustitiële Jeugdinrichtingen Programma Kwaliteitszorg  Hierin worden diverse deelprogramma's onderscheiden.
Het onderdeel Centrale Selectie en Plaatsing beschrijft de
capaciteitsbenutting, een centrale selectie en plaatsingsstructuur voor aangemelde
jeugdigen via vaste procedures op basis van gestandaardiseerde informatie.
Het onderdeel Interne Kwaliteitszorg beziet het programmatisch
aanbod van de inrichtingen op vier aspecten: de kwaliteit van het onderwijs
als onderdeel van het dagprogramma, de planning en evaluatie van verblijfs-
en behandelprocessen, het verslavingsbeleid en de ontwikkeling van netwerken
in verband met nazorg. Door het project Kwaliteitsborging wordt
de ontwikkeling en implementatie van een model voor zelfevaluatie en toetsing
met het oog op kwaliteitsborging ter hand genomen.  JB Raad
voor de Kinderbescher- WOPP-project mingHet opnieuw beschrijven van de primaire processen van de Raad voor de
Kinderbescherming. Onderscheiden worden Beschermingszaken, Strafzaken en Advieszaken.  Doorlichting organisatie  In de nieuwe benadering van de inspectie vanuit Justitie, voert
de Raad voor de Kinderbescherming periodiek een zelfevaluatierapport uit volgens
het model van het Instituut voor Nederlandse Kwaliteit. Hierbij spelen naast
primaire processen (zie hierboven) de ondersteunende processen, de schakeling
tussen die processen, het peilen van de waardering van klanten en personeel
en andere factoren een belangrijke rol.  JB (Gezins)voogdijWijziging OTS  Vorm van kwaliteitsverbetering
door formalisering van de kwaliteitseisen m.b.t. planning en verantwoording. JB (Gezins)voogdij / Hogeschool A'dam / Hogeschool Nijmegen
/ Centrale Rinogroep Utrecht / STAT Functiescholing (gezins)voogden 
Traject tot kwaliteitsverbetering door middel van specifieke functiescholing.«Regie in de Jeugdzorg»-project: BeleidsinformatieBinnen de curatieve jeugdzorg worden dagelijks tal van beslissingen genomen:– beslissingen rond de uitvoering van het hulpverleningsproces– beslissingen rond de planning van de zorgverlening (planning en
control)– beslissingen op het vlak van beleidsontwikkeling op langere termijn.Binnen elke organisatie (instelling, provincie, rijk) vinden uitvoering,
planning en control en beleidsontwikkeling plaats, hoewel de accenten verschillen:
bij instellingen ligt het accent op uitvoering van het hulpverleningsproces,
in de afstemming tussen instellingen en financiers ligt het accent op planning
en control, het langere termijn beleid wordt – vooral – ontwikkeld
in samenspraak tussen rijk, provincies en ondernemersorganisaties. Tussen
de verschillende niveaus wordt informatie uitgewisseld in de vorm van plannen
en verslagen en – straks – regiovisies en het landelijk beleidskader.
Een en ander vraagt een adequate informatievoorziening voor de sector. Knelpunten in de huidige informatievoorzieningDe huidige informatievoorziening in de curatieve jeugdzorg kent een aantal
ernstige knelpunten. Zo is er een grote diversiteit aan informatiestromen,
niet alleen tussen verschillende sectoren maar ook binnen één
(deel)sector, de jeugdhulpverlening. Vergelijken en aggregeren is daardoor
onmogelijk. Door het gebruik van verschillende informatiestromen is er een
gebrek aan eenheid van taal. Er is één plaats waar een uniforme
informatie over een deel van de curatieve jeugdzorg wordt verzameld, de SRJV.
Gebleken is dat de door de SRJV gegenereerde informatie beperkt bruikbaar
is voor beleidsontwikkeling. Veel informatie is – zij het divers –
beschikbaar op instellingsniveau. Deze informatie is voor een belangrijk deel
niet beschikbaar voor de gehele sector, maar blijft veelal «hangen»
bij een financier, een instelling of een ondernemersorganisatie. Elementen voor de gewenste informatievoorzieningIn 1994 werd de Stuurgroep Structurering Informatievoorziening Jeugdzorg
in het leven geroepen. In deze Stuurgroep zijn rijk, provincies/grootstedelijke
regio's en ondernemersorganisaties vertegenwoordigd.De Stuurgroep heeft, na een inventarisatie van informatiebehoeften bij
de verschillende partijen, voorstellen ontwikkeld op een aantal deelterreinen:– Eenheid van Taal – het verzamelen van informatie bij de bron (instellingen) voor
het formuleren van beleid– Planning en Control.Op dit manier zijn concepten en elementen voor de gewenste informatievoorziening
ontwikkeld. De uitwerking daarvan is voorgelegd aan en vastgesteld in het
Bestuurlijk Gestructureerd Overleg (GO-J, mei 1996). Eenheid van TaalEen gemeenschappelijk begrippenkader is een eerste vereiste voor de verdere
ontwikkeling van een verbeterde jeugdzorgbrede informatievoorziening.Eenheid van taal is een overkoepelend en continu belang voor alle projecten
die moeten leiden tot verbetering van de informatievoorziening in de jeugdzorg.
Eenheid van Taal is een voorwaarde voor vergelijkbaarheid en aggregeerbaarheid
van informatie. Bron en BeleidDe betrokken partijen hebben inmiddels afspraken gemaakt met betrekking
tot de soort gegevens die verzameld gaan worden en het niveau waarop die verzameling
gaat plaatsvinden. Uitgangspunt is dat de verzameling van gegevens zodanig
dient te zijn dat de samenhang tussen planning en control, kwaliteitsborging
en prijsafspraken wordt bevorderd.Veel van de informatie die nodig is voor een optimale afstemming van vraag
en aanbod is bij de instellingen (de bron) aanwezig of kan daar worden verzameld
(indicatiestelling, verleende zorg per cliënt, achtergrondgegevens van
de jeugdigen en dergelijke).Over de aanlevering van deze informatie via sectorale registraties voor
jeugdhulpverlening, jeugdbescherming en jeugd-ggz aan een centraal punt worden
thans afspraken gemaakt. Welke informatie zal worden aangeleverd aan dit Centraal
Informatiepunt Jeugdzorg, wordt vastgelegd in een «ideaal» gegevensmodel,
dat eind 1996 gereed is. Tevens zal dan uitkristalliseren welke activiteiten
en termijnen nodig zijn om dit «ideaal» gegevensmodel te implementeren. Planning en ControlOm te kunnen sturen maken financier en zorgaanbieder jaarlijks afspraken
over de te leveren prestaties (dus de hoeveelheid en soorten zorg die worden
verleend) in relatie tot de middelen die beschikbaar worden gesteld. De provincies
(en het Rijk voor landelijke instellingen) verzamelen en verifiëren de
gegevens van de instellingen. De verwerking van de gegevens tot beleidsinformatie
wordt landelijk op een centraal punt uitgevoerd. Dit Centrale Informatiepunt
Jeugdzorg ontvangt ook gegevens van de belendende sectoren en draagt zorg
voor de distributie van de verwerkte gegevens naar het Rijk, de provincies
en de belendende sectoren. Binnen het informatiepunt wordt eveneens het beheer
van de P&C-cylus van de jeugdhulpverlening ondergebracht. Er zijn voorstellen
gedaan met betrekking tot de aansturing van het Informatiepunt door het Rijk,
de provincies en de ondernemersorganisaties. Op basis van de gemaakte afspraken
(zie III.3.) wordt thans gewerkt aan de implementatie van de planning en control.
In dit verband wordt gewerkt aan:– een handboek P&C met richtlijnen en hulpmiddelen voor het
doorlopen van de planning en control-cyclus;– een raamwerk administratieve organisatie waarin afspraken over,
hulpmiddelen voor en de organisatie van de informatievoorziening wordt geregeld; – het realiseren van een centrale uitvoeringsorganisatie voor het
beheer van de gegevens;– voorlichting en opleiding voor medewerkers bij instellingen, provincies
en rijk ter voorbereiding op de nieuwe situatie.In de tweede helft van 1996 wordt een aanvraag gemaakt met het project
plaatsingsinformatie: informatie over plaatsingen, vrije plaatsen, wachtlijsten,
wachttijden, interregionale plaatsingen mislukte plaatsingen en vraaginformatie –
dat wil zeggen inschatting van de zorg waaraan (op termijn) bij jeugdigen
behoefte ontstaat.Ook wordt in de tweede helft van 1996 voor het Centraal Informatiepunt
Jeugdzorg een uitvoeringsorganisatie geselecteerd, die deskundigheid en expertise
heeft op het terrein van informatievoorziening.Voor de projecten zijn werkgroepen ingesteld, waarin de partijen (rijk,
provincies en ondernemersorganisaties) vertegenwoordigd zijn. De werkgroepen
rapporteren steeds aan de stuurgroep, die aan de bewindslieden adviseert. Plannen voor 1997 en volgende jarenIn het project Bron- en Beleidsinformatie zal eind 1996 zijn uitgekristalliseerd
welke gegevens vanaf 1 januari 1997 (in het begin zal het om ongeveer vijftien
onderwerpen gaan) voor de drie sectoren gezamenlijk kunnen worden bewerkt.
Deze informatie kan dan vanaf 1998 beschikbaar komen.Voor Planning en Control is 1997 een proefjaar (met evaluatie), waarin
ervaring kan worden opgedaan met het schrijven van de plannen voor 1998/1998–2001
door rijk, provincies en instellingen conform de nieuwe afspraken.Het project Plaatsingsinformatie zal worden gecontinueerd evenals het
project «Eenheid van Taal». Het project Vraaginformatie zal van
start gaan.De SRJV zal in 1997 de informatieverzameling, bewerking en verstrekking
verzorgen met betrekking tot de door de instellingen aangeleverde informatie
over 1996. Nadere besluitvorming over de voorgenomen positie van de SRJV vindt
in samenhang met het traject voor de informatievoorziening plaats. «Regie in de Jeugdzorg»-project: Ontwikkeling
regiovisieIn het regeringsstandpunt Regie in de Jeugdzorg werd aan de provincies
en de grootstedelijke regio's naast de wettelijke taken die zij voor de jeugdhulpverlening
reeds hebben, de rol van regisseur toebedeeld ten behoeve van de totstandkoming
van een integrale jeugdzorg. De beoogde veranderingen in de jeugdzorg hebben
immers vooral betrekking op het regionale niveau.Als nieuw bestuurlijk instrument en operationeel kader is daarbij de «regiovisie
jeugdzorg» geïntroduceerd. De regiovisie geeft op basis van gezamenlijke
gekozen uitgangspunten en nadere analyses weer welke knelpunten er bestaan
in de afstemming tussen vraag en aanbod in de jeugdzorg en de samenhang met
aanpalende terreinen.Op een niet vrijblijvende manier dient afgesproken te worden wie daarbij
welke bijdrage levert, binnen welke termijn.Per provincie/grootstedelijke regio wordt een regiosvisie opgesteld,
welke opgebouwd kan zijn uit zogenaamde subregiovisies. Het IPO ontwikkelt
daarvoor thans een model. Dit model biedt de basiselementen die in alle regiovisies
jeugdzorg aan de orde moeten komen. In een regio- visie geven provincies/grootstedelijke
regio's aan welke ontwikkelingen zich voordoen in de vraag, hoe de stand van
zaken is bij het aanbod, wordt aangegeven in hoeverre het aanbod op de vraag
is c.q. kan worden afgestemd en wordt neergelegd welke groepen prioriteit
dienen te krijgen bij de hulpverlening. Op basis daarvan wordt op regionaal
niveau vastgelegd welke partij welke bijdrage zal leveren. De
regiovisie wordt geformuleerd in samenspraak met andere belanghebbende partijen:
cliënten, uitvoerende organisaties, financiers, gemeenten. Er zal sprake
zijn van een groeiproces: de provincie moet groeien in de nieuwe rol, er dienen
adequate relaties ontwikkeld te worden met de medefinanciers. Bovendien is
er een sterke afhankelijkheid van een aantal landelijke beleidstrajecten,
zoals beleidsinformatie, kwaliteitsverbetering, landelijke voortgang Regie
in de Jeugdzorg. Plannen voor 1997 en volgende jarenHet instrument regiovisie is nog in ontwikkeling. Het zal aan de ene kant
een uniforme opbouw moeten hebben en anderzijds ruimte moeten laten voor differentiatie
per regio. Uniformering is mede nodig vanwege de beoogde wisselwerking tussen
regiovisie en landelijk beleidskader. In 1997 zullen provincies en grootstedelijke
regio's voor het eerst hun regiovisie samenstellen. Die hebben betrekking
op de periode 1998–2001. De richtinggevende afspraken die inmiddels
zijn gemaakt tussen de betrokken partijen, zijn in dit Beleidskader samengevat
in Hoofdstuk 3. «Regie in de Jeugdzorg»-project: CircuitvormingBegin 1996 is een globale inventarisatie gereed gekomen van de landelijke
voorzieningen die met elkaar overleg zullen aangaan over de wenselijkheid
van de vorming van een landelijk circuitmodel, zoals aangegeven in het regeringsstandpunt
Regie in de Jeugdzorg. Het betreft de justitiële jeugdinrichtingen, de
voorzieningen voor jeugdhulpverlening die een achtervangfunctie zullen gaan
vervullen, een landelijke voorziening voor kinder- en jeugdpsychiatrie en
twee achtervangvoorzieningen voor licht verstandelijk gehandicapte jongeren. De verdere uitwerking betreft zowel de relatie tussen de genoemde voorzieningen
als de relatie tussen landelijke en regionale voorzieningen en de ontwikkelingen
rond zorgprogrammering.In de Stuurgroep «Regie in de Jeugdzorg» zal de voortgang
van werkzaamheden worden besproken, mede in relatie tot de systeemeisen die
worden overeengekomen met betrekking tot de bureaus jeugdzorg en de regiovisies. 2.1.3 Persoons-/leerling gebonden financiering Financiering van de zorg (voor gehandicapten)Op 13 juli 1995 hebben de bewindslieden van VWS de «Beleidsbrief
persoonsgebonden budgetfinanciering» naar de Tweede Kamer gestuurd.
Het PGB vormt een instrument tot versterking van de positie van de zorgvrager
en tot bevordering van zorg op maat.In deze beleidsbrief is weergegeven welke beleidsmatige stappen in de
komende jaren voorgenomen zijn met betrekking tot de verdere invoering van
persoonsgebonden budgetfinanciering in de «care-sectoren». In
het overleg van 5 oktober 1995 heeft de Tweede Kamer daarmee ingestemd. Met
ingang van 1 januari 1996 is er voor de thuiszorg en voor de sector zorg voor
mensen met een verstandelijke handicap een regeling persoonsgebonden budget
in werking getreden. Voor de regeling persoonsgebonden budget voor de thuiszorg
is voor 1996 een bedrag van f 85 miljoen gereserveerd; voor de regeling
persoonsgebonden budget voor de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap
is voor 1996 een bedrag van f 42,5 miljoen gereserveerd. Plannen voor 1997 en volgende jarenBeide regelingen zullen middels een onderzoek worden geëvalueerd.
Aan de hand van de resultaten van dit onderzoek zal nadere besluitvorming
plaatsvinden over zowel de voortgang van beide regelingen in 1997 als over
het beschikbare budget ten behoeve van de uitvoering daarvan.Tevens is in de genoemde beleidsbrief het voornemen opgenomen om met ingang
van 1 januari 1997 een regeling persoonsgebonden budget in werking te laten
treden voor speciale categorieën lichamelijk gehandicapten en chronisch
zieken, die nu vooral aangewezen zijn op een verpleeghuis. Leerlinggebonden financiering van het speciaal onderwijsMet de invoering van een leerlinggebonden financiering voor de gehandicapte
leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs wordt de keuzevrijheid van
ouders voor regulier of speciaal onderwijs vergroot en wettelijke geregeld.
Leerlinggebonden financiering maakt het mogelijk een adequate thuisnabije
opvang voor gehandicapte kinderen te organiseren en te bekostigen, en het
behoud van de speciale expertise voor de opvang van gehandicapte kinderen
te waarborgen. 2.1.4 Curatieve Jeugdzorg: conclusies en aandachtspunten«Regie in de Jeugdzorg» en de uitbreiding van de capaciteit
in de jeugdhulpverlening en de justitiële jeugdinrichtingen zijn omvangrijke
trajecten, die de sector jeugdzorg in zijn geheel raken en in beweging zetten.
De koers voor die beweging is – zoals dat past in de bestuurlijke verhoudingen –
in goed overleg met de verschillende beleidspartners vastgesteld en lijkt
voor alle betrokkenen helder. Maar het einddoel is nog niet bereikt. Verbetering
van de toegang, kwaliteitszorg en de ontwikkeling van een bestuurlijk instrumentarium:
het zijn stappen op weg naar het einddoel.Het implementatieproces zal in de komende periode centraal staan: worden
bestuurlijke afspraken «vertaald» en uitgewerkt tot operationeel
beleid? Welke knelpunten dienen zich daarbij aan? VerantwoordelijkheidstoedelingOp dit punt van het proces «Regie in de Jeugdzorg» worden
de knelpunten en vragen helder die in de komende periode aandacht behoeven.
Zo komt steeds duidelijker als vraag naar voren hoe de regieverantwoordelijkheden,
zoals onderscheiden in het regeringsstandpunt, doelmatig op elkaar kunnen
aansluiten. Het meest pregnant doet zich dit vraagstuk momenteel voor op het
snijvlak van lokaal jeugdbeleid en regionale jeugdzorg. Waar worden bijvoorbeeld
de jeugdadvies- en informatiefunctie, de licht ambulante hulpverlening en
opvoedingsondersteuning gesitueerd, in het kader van de komende Bureaus Jeugdzorg?
Welke inbreng hebben gemeenten bij de totstandkoming van regiovisies? In de
komende tijd zullen deze aansluitingskwesties worden geïnventariseerd
en zal er successievelijk voor elk van deze kwesties een oplossing moeten
komen die de instemming van de betrokken partijen geniet. Samenhang curatieve jeugdzorg-onderwijsDe samenhang en samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs zal in de komende
tijd in het bijzonder aandacht vragen.De school is een belangrijke vindplaats van jongeren met leer- en/of (sociale) ontwikkelingsstoornissen. Daarom is het van groot belang
dat onderwijs en jeugdzorg nauw samenwerken. Het is noodzakelijk dat docenten
de problemen van leerlingen kunnen signaleren en dat zij goed zijn geïnformeerd
over de mogelijkheden die de jeugdzorg biedt voor de oplossing daarvan. Soms
wordt een zwaar beroep gedaan op de samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs.
In sommige gemeenten en in sommige buurten leidt dit tot een nieuwe formule
in de samenwerking tussen onderwijs en jeugdzorg en welzijnsinstellingen.
Lokaal onderwijsbeleid beoogt dergelijke samenwerking te bevorderen.Zowel in de jeugdzorg als in het onderwijs zijn ingrijpende wijzigingen
gaande waar nieuwe mogelijkheden voor samenwerking uit voortgekomen, maar
die ook nieuwe vormen van afstemming noodzakelijk maken. Zo worden thans wijzigingen
in de Wet op het Voortgezet Onderwijs voorbereid. De «oude» Mavo-
en VBO-structuren verdwijnen, er komen nieuwe leerwegen voor in de plaats.
Deels nemen die ook de plaats in van de «oude» VSO-vormen. Het
praktijkonderwijs zal een aantal leerlingen zonder kwalificatieperspectief
opvangen en naar de arbeidsmarkt leiden. Ook de hulpstructuur biedt een goede
ingang voor samenwerking met de jeugdzorg. In de komende periode zullen discussies
gevoerd worden tussen de betrokken departementen en in het kader van «Regie
in de Jeugdzorg» over gewenste vormen van samenwerking en eventuele
pilotprojecten ter stimulering van de afstemming en samenhang. Notitie kinder- en jeugdpsychiatrieEen notitie aan de Tweede Kamer over de positie van de GGZ voor kinderen
en jeugdigen in het kader van Regie in de Jeugdzorg is in voorbereiding. De
notitie zal in het najaar '96 verschijnen. In de notitie zal onder meer de
samenhang en de noodzaak tot afstemming van de GGZ en andere vormen van hulpverlening
aan de orde komen.In de jeugdhulpverlening, de jeugdbescherming en de geestelijke gezondheidszorg
voor jeugdigen is een ontwikkeling in de richting van schaalvergroting en
differentiatie waarneembaar.Tegen die achtergrond zullen in de notitie over kinder- en jeugdpsychiatrie
voorstellen worden uitgewerkt voor een beter zorgaanbod voor onder meer:– Chronische patiënten in de kinder- en jeugdpsychiatrie: Binnen de klinische kinder- en jeugdpsychiatrie wordt sinds kort onderkend
dat een groep jeugdige patiënten gerekend moet worden tot de categorie
chronische patiënten. Het Staatstoezicht schat het aantal op 200 jeugdigen.
Voor deze groep zijn vormen van langdurige resocialisatie in de vorm van «beschermd
wonen» gewenst. Een samenwerkingsvorm van jeugdhulpverlening, kinder-
en jeugdpsychiatrie en RIBW lijkt daartoe het meest geëigend. In 1997
zal de behoefte aan de ontwikkeling van specifieke opvang in deze zin nader
worden verkend.– ADHD-kinderen: Kinderen met het ADHD-syndroom zijn
druk, motorisch onrustig, impulsief en kunnen zich vaak slecht concentreren.
Ze hebben er zelf last van maar zijn ook hun omgeving vaak tot last. Voor
de ouders is de opvoedingstaak bijzonder zwaar omdat de kinderen voortdurend
aandacht en bijsturing vragen. Op termijn heeft dit voor de ouders een uitputtend
effect. Van verschillende kanten is aangegeven dat er behoefte bestaat aan
logeerhuizen voor deze kinderen voor weekends en vakanties. In het komend
jaar zal deze behoefte nader worden verkend. 2.2 Preventie van jeugdproblematiek InleidingPreventie van jeugdproblematiek heeft in belangrijke mate te maken met
de versterking van de maatschappelijke positie van jeugdigen, de binding aan
en betrokkenheid bij de samenleving van de jeugd en de toerusting van reguliere
voorzieningen om uitval van jeugdigen te voorkomen.Beleidsterreinen die van groot belang zijn bij de preventie van jeugdproblematiek,
zoals het welzijnsbeleid, het veiligheidsbeleid, de jeugdgezondheidszorg,
de arbeidsbemiddeling en het sportbeleid, behoren tot de verantwoordelijkheid
van de gemeentelijke overheden. In 1997 wordt ook de verantwoordelijkheid
voor delen van het onderwijsbeleid, waaronder het achterstandsbeleid in het
onderwijs, naar de gemeenten gedecentraliseerd. Gemeenten krijgen daarmee
de mogelijkheid om ten aanzien van de preventie van jeugdproblematiek kaders
te stellen en een regierol te vervullen. Het kabinetsbeleid is gericht op
ondersteuning van gemeenten bij de totstandkoming van een dergelijk beleid
o.a. door op rijksniveau afstemming aan te brengen tussen het beleid dat vanuit
de betrokken departementen op deze terreinen wordt afgevoerd. Daarbij zijn
met name de situatie van de allochtone jeugd, de ondersteuning van ouders,
onderwijsachterstand/uitval en de maatschappelijke participatie van jeugdigen
belangrijke invalshoeken. 2.2.1 Ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleidTer stimulering en ondersteuning van de ontwikkeling van preventief jeugdbeleid
door gemeenten worden door of in opdracht van VWS verschillende activiteiten,
experimenten en onderzoeken uitgevoerd, in nauwe samenspraak met de VNG. Projectgroep Ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleidIn oktober 1995 is door de Staatssecretaris van VWS de projectgroep Ontwikkeling
lokaal preventief jeugdbeleid geïnstalleerd met de opdracht de ontwikkeling
van lokaal preventief jeugdbeleid te stimuleren en te faciliteren.In mei 1996 is het plan van aanpak goedgekeurd, waarin de projectgroep
haar werkwijze en prioriteiten voor de periode 1996–1008 beschrijft.
Het zelfde geldt voor het activiteitenplan 1996, waarin het plan van aanpak
voor 1996 is geconcretiseerd.De projectgroep richt zich op drie prioriteiten:– jeugd en preventie op de agenda: creëren van draagvlak voor
een positieve visie op jeugd en op de noodzaak van preventief jeugdbeleid;– aanbod regisseren: gemeenten ondersteunen bij het regisseren van
een samenhangend aanbod van voorzieningen, dat is afgestemd op de vraag. De
relatie met lokaal onderwijsbeleid en de afstemming met de curatieve jeugdzorg
zijn daarbij belangrijke aandachtspunten;– jeugd betrekken: gemeenten ondersteunen bij het structureel betrekken
van jeugd bij het beleid en bij wat er zich in hun leefomgeving afspeelt.Daarnaast onderneemt de projectgroep een aantal ondersteunende activiteiten,
gericht op het totstandkomen van structurele informatieuitwisseling over preventief
jeugdbeleid en het creëren van consultatiemogelijkheden voor gemeenten.Eind 1996 dient de projectgroep haar activiteitenplan 1997 in, met daarin
de verdere uitwerking van haar plan van aanpak voor 1997. Vraaggericht werkenHet Verwey-Jonker Instituut voert op verzoek van VWS een verkennend onderzoek
uit, getiteld «Anders praten over jeugd». Deze studie is gericht
op het expliciteren en overdraagbaar maken van begrippen en methodieken voor
vraaggericht werken en de wijze waarop gemeenten sturing kunnen geven aan
het vraaggericht werken van voorzieningen. In het najaar van 1996 verschijnt
een eerste publicatie waarin de visie op en belangrijke begrippen rond preventief
vraaggericht jeugdbeleid worden uitgewerkt en geïllustreerd aan de hand
van praktijkvoorbeelden. Het onderzoek wordt eind 1996 afgerond.In 1997 zal in samenspraak met de projectgroep Ontwikkeling lokaal preventief
jeugdbeleid worden bezien op welke manier de resultaten kunnen worden overgedragen
naar gemeenten. Lokale jeugdmonitorGemeenten hebben behoefte aan instrumenten om zicht te krijgen op de situatie
en vragen van jeugdigen en het aanbod voor jeugdigen in hun gemeente. En aantal
gemeenten is bezit met de ontwikkeling van een lokale monitor. In 1996 verkent
VWS in overleg met de VNG, de projectgroep Ontwikkeling lokaal preventief
jeugdbeleid en andere betrokkenen welke informatiebehoeften er zijn op lokaal
niveau en op landelijk niveau en welke mogelijkheden er zijn voor de ontwikkeling
van instrumenten om die informatie te verkrijgen. Daarbij wordt het advies
van de Raad voor het Jeugdbeleid «Beleidsinformatie; Inbreng van jeugd
in beleid» over de interactieve inbreng van jeugd nadrukkelijk betrokken.
De verschillende monitorsystemen die in ontwikkeling zijn, zullen op elkaar
afgestemd worden mede met het oog op aansluiting bij het lopende beleidsinformatietraject.Afhankelijk van de uitkomsten van deze verkenning en het overleg hierover
met betrokken partijen wordt bezien hoe in 1997 een bijdrage kan worden geleverd
aan de ondersteuning van gemeenten bij het ontwikkelen van lokale monitorinstrumenten. Campagne rechten van het kindPreventie van jeugdproblematiek is gebaat bij het versterken van de maatschappelijke
positie van jeugd. De ratificatie door Nederland, in 1995, van het VN-Verdrag
inzake de Rechten van het Kind is de aanleiding tot een voorlichtingscampagne
«Met praten kom je tot je recht». Deze campagne richt zich niet
alleen op de jeugd zelf, maar ook op lokale overheden die worden gestimuleerd
de jeugdige burgers in hun gemeenten te informeren over hun rechten en plichten.In april 1996 is het startsein gegeven voor deze campagne die tot eind
1996 doorloopt en daarna zijn vervolg kan krijgen in gemeenten. De campagne
is opgezet in samenwerking met de kinderrechtenorganisatie Defense for Children
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Ondersteuning van oudersDe experimenten die in het kader van het Programma opvoedingsondersteuning
in 1994 zijn gestart worden in 1996 afgerond. De door het Gestructureerd Overleg
Jeugdbeleid ingestelde werkgroep zal in het najaar van 1996 rapporteren over
de voorlopige resultaten met het oog op de verdere verspreiding en implementatie
van de opgedane ervaringen en ontwikkelde werkwijzen na 1996. In dit advies
zal uitdrukkelijk aandacht worden besteed aan de samenhang met ontwikkelingen
in andere beleidstrajecten en de ontwikkeling van lokaal preventief beleid. De introductie van de in Engeland ontwikkelde Home Start methode in Nederland
zal op grotere schaal plaats gaan vinden. Kenmerkend voor deze methode is
de inzet van vrijwilligers ter ondersteuning van gezinnen met jonge kinderen
die in stressvolle omstandigheden verkeren en die onvoldoende kunnen terugvallen
op een eigen steunnetwerk. In drie projecten in Limburg is de vertaling voor
de Nederlands situatie onlangs met succes afgerond. Op andere lokaties worden
nieuwe projecten opgezet, onder meer door afdelingen van de landelijke vrijwilligersvereniging
Humanitas in samenwerking met lokale voorzieningen en het NIZW.De onlangs aan de Minister van Justitie aangeboden studie «Jeugd
en gezin, preventie vanuit een justitieel perspectief» (J. Tas, juli
1996, Rijks Universiteit Leiden) benadrukt het belang van primaire preventie
voor de reductie van jeugdcriminaliteit. De aanbevelingen in deze studie geven
aan dat opvoedingsondersteuning hierbij een essentieel onderdeel vormt. Tevens
illustreert de studie het belang van samenhang en samenwerking bij het ontwikkelen
van activiteiten op dit gebied in steden en wijken.Steeds meer jonge kinderen brengen enkele dagdelen tot vijf dagen per
week door in de kinderopvang. De kwaliteit van de opvang, de pedagogische
aanpak, de samenwerking met de ouders en de verbinding met het lokale voorzieningenpatroon
zijn onderwerpen die de komende jaren aandacht vergen. De VOG is in 1995 gestart
met een project waarin toetsbare kwaliteitsstandaards worden geformuleerd.
In de loop van 1997 wordt dit project afgerond waarna een sector brede invoering
volgt.Onder andere door het NIZW worden initiatieven genomen ter verdere ontwikkeling
en introductie van in Nederland en het buitenland ontwikkelde pedagogisch
gefundeerde werkwijzen voor de kinderopvang.VOG, VNG en VWS ontwikkelen gezamenlijk voor de sector kinderopvang een
monitorinstrument. Met dit instrument zal de ontwikkeling van de sector zowel
landelijk als lokaal gevolgd kunnen worden.Op lokaal niveau komen daardoor gegevens beschikbaar over o.a. de toegankelijkheid
van de kinderopvang, waardoor een gericht doelgroepenbeleid beter mogelijk
wordt. In 1996 wordt dit instrument ontwikkeld, waarna in 1997 implementatie
volgt. 2.2.2 Onderwijs- en achterstandenbeleidDe school speelt een belangrijke rol bij de opvoeding van jeugdigen en
de voorbereiding op participatie in de samenleving en op de arbeidsmarkt.
Kinderen brengen een belangrijk deel van hun tijd op school door. Bij de preventie
en terugdringing van jeugdproblematiek kan de school een belangrijke rol spelen.
Belangrijke thema's als onderwijsachterstand, uitval uit het (reguliere) onderwijs
en bestrijding van geweld op school zijn daarbij aan de orde. Het onderwijs
kan dit niet alleen aan. Samenwerking en afstemming met ouders en andere lokale
instellingen is nodig.Het ministerie van OCenW is bezig in het kader van het lokaal onderwijsbeleid
delen van het onderwijsbeleid t decentraliseren naar de gemeenten vanuit de
gedachte dat het lokaal bestuur beter dan de rijksoverheid op de plaatselijke
situatie toegesneden maatwerk kan leveren. Gemeenten krijgen daardoor ook
op het terrein van het onderwijs de mogelijkheid een regierol te vervullen
en een verbinding aan te brengen met de ontwikkeling van lokaal preventief
jeugdbeleid. OnderwijsachterstandenbeleidHet gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid komt in de plaats van het
huidige onderwijsvoorrangsgebiedenbeleid en vormt het centrale onderdeel
van lokaal onderwijsbeleid. Per 1-8-1997 wordt de gemeente verantwoordelijk
voor het onderwijsachterstandenbeleid. Een deel van de middelen voor bestrijding
van onderwijsachterstanden en Nederlands als tweede taal (NT2) wordt als specifieke
uitkering gedecentraliseerd naar de gemeenten (circa 155 mln.). Gemeenten
waar de gemeente en de scholen gezamenlijk meer dan f 250.000,–
aan achterstandsmiddelen ontvangen (de specifieke uitkering GOA voor de gemeente
en de gewichtengelden en cumifaciliteiten voor de scholen) stellen een gemeentelijk
onderwijsachterstandenplan op, dat na op overeenstemming gericht overleg met
de schoolbesturen wordt vastgesteld door de gemeenteraad. In het plan worden
op basis van een analyse van de lokale situatie de doelen van de scholen en
de gemeente geformuleerd. Scholen moeten hun achter- standsmiddelen inzetten
in overeenstemming met dit plan.De gemeente kan er voor kiezen het onderwijsachterstandenplan deel uit
te laten maken van een bredere beleidsvisie, waarin ook aandacht kan worden
besteed aan zaken als Weer Samen Naar School, voorschoolse educatie, onderwijs
in allochtone levende talen, beleid m.b.t. spijbelopvang en voortijdig schoolverlaten,
het bestrijden van geweld en pesten op school, buitenschoolse activiteiten
zoals de verlengde schooldag, bestrijding van jeugdcriminaliteit, samenwerking
tussen onderwijs en jeugdhulpverlening, verbetering van de relatie tussen
onderwijs en arbeidsmarkt, volwasseneneducatie, de relatie tussen onderwijs,
sport en cultuur, inburgering en activiteiten voor doelgroepen.Bij het opstellen van het gemeentelijk onderwijsachterstandenplan geldt
het Landelijk Beleidskader Onderwijsachterstandenbeleid, waarin het rijk de
landelijke prioriteiten bij de bestrijding van onderwijsachterstanden aangeeft,
als richtinggevend kader. Het wetsvoorstel Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid
is inmiddels ingediend bij de Tweede Kamer.Per 1-8-1997 wordt de gemeente verantwoordelijk voor het voorzien in Onderwijs
in Allochtone Levende Talen (OALT) in het primair onderwijs. De middelen (circa
90 mln.) worden als specifieke uitkering gedecentraliseerd naar de gemeenten. Een vroege aanpak van achterstandenVoor effectieve bestrijding van onderwijsachterstanden is een vroegtijdige
aanpak cruciaal. Sommige kinderen komen met een achterstand de basisschool
binnen. Daarom is het beleid er op gericht achterstanden te bestrijden bij
kinderen in de voorschoolse periode. Daaraan wordt uitvoering gegeven door
het stimuleren van taal- en ontwikkelingsstimulerende programma's als Opstapje
en Opstap. Deze programma's worden op initiatief van VWS via de Stichting
Averroès aangeboden.VWS en OCenW zijn kort geleden gestart met de ontwikkeling van taal- en
ontwikkelingsstimulerende programma's die aangeboden kunnen worden in peuterspeelzalen.
Een versterking van de samenwerking tussen peuterspeelzalen en basisscholen
is daar onderdeel van. Daartoe zijn experimenten gestart met educatieve programma's
in peuterspeelzalen. Daarnaast is de commissie Indicatiestelling Onderwijsachterstanden
ingesteld, om advies uit te brengen over de vraag of het mogelijk is aan het
begin van de basisschool een betrouwbare indicatie te geven van de relatieve
achterstand ten opzichte van leeftijdsgenoten en van het risico op achterstand
in de verdere schoolloopbaan. Een dergelijke indicatie zou een dubbelfunctie
kunnen vervullen. De school krijgt een «profiel» van de leerling,
op basis waarvan zij het onderwijs beter op die leerling kan afstemmen en
de achterstanden gerichter kan bestrijden. De rijksoverheid kan
de toekenning van de achterstandsmiddelen aan basisscholen op deze indicatie
baseren. De commissie brengt voor 1 december 196 advies uit.Voor basisschoolleerlingen staat programma's als Overstap en het recent
op initiatief van VWS in ontwikkeling genomen peertutoring project Stap Door
ter beschikking en is met het experiment Verlengde Schooldag ervaring opgedaan
met het aanbieden van buitenschoolse activiteiten. De ervaringen uit dit experiment
worden via het NIZW beschikbaar gesteld. Zorgbreedte regulier onderwijsWeer Samen Naar School is er op gericht de scheiding tussen basis- en
speciaal onderwijs te doorbreken. Het uitgangspunt is dat leerlingen die in
het onderwijs extra hulp nodig hebben, die hulp zoveel mogelijk binnen het
reguliere onderwijs kunnen krijgen. Basisscholen worden toegerust met capaciteiten
en faciliteiten van het speciaal onderwijs om beter in staat te zijn leerlingen
met behoefte aan speciale zorg op te vangen. Samenwerkingsverbanden tussen
basisscholen en scholen voor speciaal onderwijs gevormd. Scholen voor speciaal
onderwijs worden per 1-08-1998 omgevormd tot speciale scholen voor basisonderwijs.Naar aanleiding van het advies van de Commissie Rispens, «Een steun
in de rug», is het «Beleidsplan voor onderwijs aan leerlingen
met een handicap» opgesteld. Daarin wordt het voorstel voor invoering
van leerlinggebonden financiering voor gehandicapte leerlingen overgenomen. Doel is de keuzevrijheid van ouders van gehandicapte kinderen voor regulier
of speciaal onderwijs wettelijk te regelen, een adequate, thuisnabij opvang
te organiseren en te bekostigen en het behoud van de speciale expertise voor
de opvang van gehandicapte kinderen te waarborgen.Voorgesteld wordt de huidige schoolsoorten voor zintuiglijk, lichamelijk
en verstandelijk gehandicapten en gedragsgestoorden te clusteren tot regionale
expertisecentra via de vorming van scholengemeenschappen en lesplaatsen.Er worden 12 onafhankelijke commissies van onderzoek ingesteld, die op
basis van objectieve criteria en gestandaardiseerde procedures moeten beoordelen
of een leerling is aangewezen op een speciale voorziening. De implementatie
van de maatregelen is voorzien in de periode 1998–2002. Voortijdig schoolverlaten en onvoldoende startkwalificatiesVoor participatie op de arbeidsmarkt is het essentieel dat een leerling
tenminste in het bezit is van een startkwalificatie, d.w.z. een opleidingsniveau
dat overeenkomt met het primair leerlingenwezen. Een opleiding op vbo of mavo-niveau
is hiervoor onvoldoende.Voor leerlingen waarvoor basisvorming te hoog is gegrepen, wordt via praktijkonderwijs
alsnog een toegang tot de arbeidsmarkt gecreëerd. Jaarlijks verlaten
ongeveer 80.000 leerlingen – waaronder veel allochtone jeugdigen –
zonder startkwalificatie het onderwijs. Zo'n 12.000 hiervan hebben zelfs geen
afgeronde opleiding op mavo- of vbo-niveau. Deze groep vormt de harde kern
van de voortijdig schoolverlaters. In de nota «Een goed voorbereide
start» (1992) is een reductie van deze groep met 60% in 6 jaar als doelstelling
geformuleerd.In de beleidsreactie op het advies van de Commissie «MAVO/VBO-aansluitend
onderwijs» zijn o.a. de voornemens uiteengezet rond praktijkonderwijs
(arbeidsmarktgerichte leerweg), en leerwegondersteunend onderwijs (hulpstructuur).
De voornemens zijn inmiddels verder geconcretiseerd in de uitwerkingsnotitie
die in januari 1996 naar de Tweede Kamer is verzonden.Praktijkonderwijs is een onderwijstraject dat direct toeleidt tot de arbeidsmarkt.
Met ingang van 1 augustus 1998 zal het leerwegenstelsel ingevoerd worden.
Tevens zal er per die datum een dekken netwerk zijn van samenwerkingsverbanden
van VO- en VSO-scholen, die – in samenwerking met de gemeenten –
praktijkonderwijs en leerwegondersteunend onderwijs vorm zullen gaan geven.Vooruitlopend op de definitieve wet- en regelgeving wordt een beperkt
aantal pilotprojecten gestart. Een onafhankelijke commissie zal adviseren
over het toekennen van de pilot-projecten.De pilotprojecten moeten worden gedragen door een samenwerkingsverband
van VO- en VSO scholen en de desbetreffende gemeenten; zij moeten daarbij
gekoppeld zijn aan het lokale en regionale onderwijs- en arbeidsmarktbeleid.Om de registratie en de terugleiding van voortijdig schoolverlaters naar
een opleiding of de toeleiding naar de arbeidsmarkt beter vorm te geven moeten
samenwerkende gemeenten een Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijd
Schoolverlaten inrichten. Veilige schoolNaar aanleiding van het onderzoek «Leerlinggeweld in het Voortgezet
onderwijs», waaruit onder meer bleek dat 43% van de leerlingen slachtoffer
is van (im)materieel geweld en 15% van fysiek geweld en dat 51% van de leerlingen
meedoet aan de ordeverstoringen en 15% van de leerlingen aan fysiek geweld,
werd de commissie «Voorkoming bestrijding van geweld in scholen»
ingesteld. Op basis van het rapport van de commissie is de brochure «De
veilige school» opgesteld, waarin de aanpak van de campagne De veilige
school is beschreven.Belangrijke doelstelling van de campagne is geweld op school uit de taboesfeer
te halen en bespreekbaar te maken.De commissie «Voorkoming en bestrijding van geweld in scholen»
heeft benadrukt dat veiligheid in scholen niet zonder meer bereikt wordt door
toegangshekken, pasjes, metaaldetectoren en camera's, maar vooral te maken
heeft met een betere omgang tussen leraren en leerlingen, een betere interne
organisatie van de school, een beter samenspel tussen school en ouders, en
meer samenwerking, van de school met voorzieningen in de toekomst. De campagne
«De veilige school» is op 30 november 1995 gestart met een landelijke
conferentie in Rotterdam. De campagne zal 4 jaar duren. In 1996 zal de campagne,
die aanvankelijk vooral gericht was op het voortgezet onderwijs, worden verbreed
naar het primair onderwijs en secundair beroepsonderwijs. 2.2.3 Jeugd in BewegingDe Staatssecretarissen van VWS en OCenW stellen in 1996 de projectgroep
Jeugd in Beweging in. Deze projectgroep heeft tot doel zorg te dragen voor
het bevorderen van een maatschappelijk klimaat in Nederland, waarin het belang
van lichamelijke opvoeding, sport en bewegen voor jeugdigen algemeen erkend
en uitgedragen wordt en waarbij bij het versterken van het aanbod bijzondere
aandacht gevraagd wordt voor:– het verbeteren van de afstemming van het aanbod op beleids- en
uitvoeringsniveau tussen onderwijs-, sport-, jeugd- en andere maatschappelijke
organisaties en instellingen en de lokale overheid,– het actief betrekken van jongeren bij de keuze, opzet en organisatie
van lichamelijke opvoeding, sport en bewegingsactiviteiten, – het bevorderen van maatschappelijke integratie van (kansarme)
jongeren, – het bevorderen van een actieve en gezonde leefstijl.Aan lichamelijke opvoeding en sport kunnen belangrijke vormende en socialiserende
waarden worden toegekend. Sport is in diverse opzichten te beschouwen als
een leerschool, waar men zich in psychologische (samenwerkingsvermogen, doorzettingsvermogen)
organisatorische (zelfwerkzaamheid, bestuur) en morele (verantwoordelijkheidsbesef,
tolerantie & fair play) zin kan ontwikkelen: met name omdat men wordt
geconfronteerd met verschillende invalshoeken op beoordelingsproblemen die
zich ook in de samenleving als geheel voordoen.Voor de realisatie van de mogelijkheden van lichamelijke opvoeding en
sport zal het bestaande aanbod kritisch moeten worden doorgelicht nu blijkt
dat sport en bewegingsactiviteiten aan populariteit verliezen bij jongeren
met name in de leeftijdsgroep van 15 tot 25 jaar. Onderzoek bij jongeren zelf
laat zien dat het aanbod van de traditionele sportactiviteiten en lichamelijke
opvoeding op school en in de club veel jongeren, vooral de minder getalenteerde
en jongeren in achterstandssituaties, niet aanspreekt. Bovendien wordt sport
onvoldoende als instrument ingezet in hulpverlening, reclassering en opvang.De Beleidsbrief «Jeugd in Beweging» aan de Tweede Kamer (december
1995) geeft aan, dat knelpunten voor sport en bewegen aan leeftijdsfasen zijn
gebonden en te maken hebben met het aanbod van scholen en (sport)organisaties.
Zorgelijk is de situatie in het beroepsonderwijs waar jongeren steeds minder
vaak lichamelijke opvoeding en schoolsport krijgen aangeboden. Ook de (vroegtijdige)
schoolverlaters verdienen in dit opzicht extra aandacht. Het project Jeugd
in Beweging krijgt voor voorlopig 4 jaar inhoud en vorm door een projectgroep
waarin alle actoren betrokken zullen worden: een coproductie van overheden,
particulier initiatief vanuit diverse werkvelden en het bedrijfsleven. 2.2.4 Werkgelegenheidsbeleid voor jeugdigenSinds 1987 bestaat het activerend arbeidsmarktbeleid voor jongeren (AAJ).
Doel van het AAJ is (langdurige) werkloosheid onder jongeren te voorkomen.
Uitgangspunt is dat jongeren ofwel regulier onderwijs volgen, ofwel een reguliere
baan hebben (of zowel onderwijs volgen als betaald werk verrichten). Voor
zover dat niet mogelijk is, garandeert de overheid een werkplek, zonodig voorafgegaan
door een voorbereidend traject. Dit is geregeld in een speciale wet, de Jeugdwerkgarantiewet
(JWG), die overigens binnen afzienbare tijd zal opgaan in de Wet inschakeling
werkzoekende (Wiw). Het AAJ bestaat uit drie fasen, waarin achtereenvolgens
Arbeidsvoorziening (fase 1), gemeente (fase 2) en arbeidsvoorziening (fase
3) verantwoordelijk zijn.Omdat het in principe gaat om alle jongeren binnen een bepaalde leeftijdscategorie
spreken we van een sluitende aanpak van de jeugdwerkloosheid.In het kader van de voorgenomen Wiw zal, teneinde de sluitende aanpak
voor jongeren te realiseren, worden gekozen voor een nieuwe vorm en inhoud
van het AAJ. Voor alle jongeren onder 23 jaar die zich melden bij het arbeidsbureau
of een aanvraag indienen voor een uitkering in het kader van de Abw zal direct
een traject worden afgesproken. Het traject voor «kansrijke» jongeren
bestaat uit het volgen en stimuleren van het sollicitatiegedrag. Voor de overige
jongeren wordt in een meer uitgebreide intake een individueel traject gericht
op toeleiding naar werk of scholing geformuleerd. Hierbij geldt dat aan werkloze
jongeren uiterlijk binnen een jaar na de datum van ingang van de uitkering
of de datum van inschrijving bij het arbeidsbureau een garantiebaan wordt
aangeboden, tenzij andere activiteiten gericht op het vergroten
van de mogelijkheden tot inschakeling in het arbeidsproces meer zijn aangewezen.In plaats van een splitsing in fasen staat nu een aanpak voor ogen waarin
alle betrokken partijen gezamenlijk de verantwoordelijkheid hebben bij de
toeleiding naar de arbeidsmarkt. Ook wanneer een jongere niet (direct) beschikbaar
is voor de arbeidsmarkt voorziet de voorgenomen Wiw in het opstellen van een
traject dat zich erop richt de jongere op termijn alsnog geschikt te maken
voor de arbeidsmarkt. Deelname aan een hulpverlenings- of zorgprogramma zou
kunnen worden aangemerkt als een traject in het kader van de Wiw. De sluitende
benadering is ook van toepassing voor jongeren met een arbeidshandicap. Indien
is voorgesteld dat een jongere is aangewezen op arbeid onder aangepaste omstandigheden
wordt de jongere in het kader van de Wiw een dienstbetrekking aangeboden,
waarbij hij tot het bereiken van de 23-jarige leeftijd in het kader van het
Wet sociale werkvoorziening (Wsw) wordt tewerkgesteld. In deze periode is
de jongere tevens geïndiceerd voor een «reguliere» Wsw-dienstbetrekking,
zodat, afhankelijk van de leeftijd waarop de jongere begonnen is met werken,
er redelijke kansen zijn dat reeds voor het bereiken van 23-jarige leeftijd
een Wsw-dienstbetrekking kan worden aangegaan. Jongeren die niet in staat
worden geacht tot het verrichten van arbeid, zullen veelal zijn aangewezen
op opvang in zorginstellingen voor gehandicapten. Dit neemt echter niet weg
dat ook deze jongeren onder de Wiw vallen, hetgeen kan betekenen dat voor
hen een zorgtraject moet worden uitgezet.Samenwerking tussen uitvoeringsorganen aan de JWG c.q. de Wiw en instellingen
op het gebied van jeugdzorg is zowel van belang voor het daadwerkelijk realiseren
van de sluitende aanpak in het kader van de JWG/Wiw als voor het verduurzamen
van de effecten van de programma's van de jeugdzorg.Groepen jongeren waaronder zich zowel cliënten bevinden van instellingen
op het terrein van de Jeugdzorg en als (beoogde) cliënten van de uitvoeringsorganen
van de JWG zullen – bezien vanuit de kaders van JWG – met name
te vinden zijn onder de volgende categorieën jongeren:– jongeren die worden ontslagen uit een garantiebaan (uitval);– jongeren die om uiteenlopende redenen niet worden geplaatst in
een garantiebaan en evenmin deelnemen in de voorbereidingsfase (leegloop);– jongeren die na een jaar werkloosheid om diverse redenen niet
worden aangemeld voor een garantiebaan (niet bereik JWG);– jongeren die niet werken, niet op zoek zijn naar werk en evenmin
aan het onderwijs deelnemen (de zogenaamde restgroep).Samenwerking tussen uitvoeringsorganen van de JWG en instellingen op het
gebied van jeugdzorg vindt in een aantal gevallen reeds plaats en speelt onder
meer een rol bij de toeleiding naar de JWG, de indicatie- stelling voor de
voorbereidende fase van de JWG en het meedenken over de inhoud van de trajecten
in het kader van de JWG. 2.2.5 Jeugd en VeiligheidDe Commissie Van Montfrans adviseerde in het rapport «Met de neus
op de feiten» (1994) een evenwichtige preventieve en curatieve aanpak
van de jeugdcriminaliteit, nauw aansluitend bij de totale benadering van het
gemeentelijke veiligheids- en jeugdbeleid. Centraal in de advisering door
deze commissie staat de constatering dat er sprake moet zijn van een vroegtijdige,
snelle en consequente afhandeling van probleemsignalen en delinquent gedrag
onder jongeren. Gezien de relevantie van verschillende beleidsterreinen voor
een passende aanpak is een interdepartementale commissie belast met de vormgeving
van het rijksbeleid op dit terrein. Hierin nemen deel BiZa, Justitie, VWS,
OCenW en SoZaWe. Preventieve aanpakIn het kader van het Grote Stedenbeleid worden momenteel actieplannen
Jeugd en Veiligheid opgesteld, waarin de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit
op lokaal niveau wordt uitgewerkt. Elementen uit die actieplannen zijn de
onderscheiden projecten van het lokaal preventief jeugdbeleid, de aanpak van
voortijdig schoolverlaten en schoolverzuim, de veiligheid in en om de scholen,
wijk- en buurtbeheer, en de aanpak van «de harde kern».Aansluitend aan deze actieplannen hebben de betrokken Justitie-organisaties –
het OM, de Raad voor de Kinderbescherming, de reclassering, de (gezins)voogdijinstellingen –
in een aantal arrondissementen platforms jeugdcriminaliteit opgericht, met
het oog op samenwerking en afstemming van de werkzaamheden zowel onderling
als met het lokale bestuur. Van groot belang voor een effectieve preventie
van jeugdcriminaliteit is ook «Regie in de Jeugdzorg». De bevordering
van een effectieve en samenhangende jeugdzorg op bovenlokaal niveau die is
afgestemd op het lokale preventief jeugdbeleid en waarin begrepen de jeugdhulpverlening
en de civielrechtelijke jeugdbescherming, zal een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan de beheersing van jeugdcriminaliteit.In de onlangs aan de Kamer gestuurde brief over het gezinsbeleid wordt
verwezen naar een studie van professor J. Junger-Tas.Daarin wordt geconstateerd dat de problematiek rond jeugdcriminaliteit
voor een deel zijn oorzaak vindt in de ontoereikende opvoedingssituatie waarin
een aantal jongeren zich bevindt. Het belang van preventieve opvoedingsondersteuning
wordt daarmee – ook vanuit het oogpunt van criminaliteitspreventie –
bevestigd. Over de studie van mevrouw Junger-Tas en de bijdrage die deze studie
kan leveren aan het lokaal preventieve jeugdbeleid, zullen studiedagen worden
georganiseerd met betrokken instellingen en diensten. Repressieve aanpakVoor de opvang van jeugdigen vanaf het moment van melding van een proces
verbaal naar aanleiding van een strafbaar feit tot en met de nazorg na een
taakstraf en/of detentie draagt de jeugdreclassering zorg. De Raad voor de
Kinderbescherming is belast met de regie van de jeugdreclassering; de (gezins)voogdijinstellingen
dragen mede zorg voor de uitvoering. De uitvoering zal worden geharmoniseerd
en in protocollen worden vastgelegd opdat in 1998 één landelijke
jeugdreclassering bestaat.Door het OM zijn richtlijnen opgesteld om in alle gevallen naar aanleiding
van een strafbaar feit te reageren met een waarschuwing, HALT-verwijzing of
een proces verbaal.Deze richtlijnen, de convenantafspraken in de G4 en de AMVB waarbij de
HALT-waardige delicten zijn uitgebreid, leiden naar verwachting tot een verdere
stijging van het aantal HALT-afdoeningen.De taakstraffen hebben een extra impulsen gekregen door de richtlijn van
het OM om zaken waarin sprake is van een eis tot 6 maanden onvoorwaardelijk
om te zetten in een taakstraf. 2.2.6 Preventieve Jeugdzorg: conclusies en aandachtspuntenBij de ontwikkeling van het preventief beleid worden de bestuurlijke toerusting
en afstemming sterk benadrukt. Die accentuering wordt niet zonder reden gegeven.
Jeugdbeleid is grotendeels gedecentraliseerd beleid. Versterking van de jeugdketen
en schakeling van verantwoordelijkheden kunnen alleen gerealiseerd worden
wanneer alle betrokken actoren, participerend vanuit een heldere
verantwoordelijkheidstoedeling, daar actief mee instemmen. De rijksoverheid
geeft de bestuurlijke kaders aan, stimuleert en faciliteert andere overheden
en (koepels van) instellingen om (werk)processen te innoveren en bevordert
de afstemming van de initiatieven van de verschillende actoren in de jeugdketen.Facilitering van andere overheden kan óók plaats vinden
via inhoudelijke beleidsontwikkeling en het aangeven van inhoudelijke beleidsaccenten.
Uitwerking daarvan zal vanzelfsprekend in nauw samenspel met de andere actoren
plaats vinden.Gelet op de elementen van het beleidsperspectief en gelet op de gesignaleerde
jeugdproblematiek dient zich voor de komende periode een aantal (inhoudelijke)
thema's aan die vragen om een intensieve en gezamenlijke aanpak van verschillende
departementen. Beleid ten behoeve van allochtone jeugdigenHet jeugdbeleid dat zich richt op het voorkomen van uitval en het bevorderen
van kansen van jeugdigen, is onverkort van toepassing op allochtone jeugdigen.
Bijzondere aandacht voor allochtone jeugdigen is echter noodzakelijk, aangezien
zij zich in veel gevallen in een maatschappelijk kwetsbare positie bevinden.
Aan de participatie van deze groep jeugdigen op de arbeidsmarkt valt nog veel
te verbeteren. Daarbij verdienen in het bijzonder de aansluitingsmomenten
met het onderwijs aandacht.De deelname van allochtone jeugdigen aan het onderwijs is de laatste jaren
weliswaar sterk verbeterd, maar de schoolresultaten blijven verhoudingsgewijs
fors achter bij die van autochtone leerlingen. Er bestaan overigens grote
verschillen tussen de diverse groepen allochtonen jeugdigen.De resultaten blijven achter mede omdat vele allochtone leerlingen met
een achterstand aan hun schoolloopbaan beginnen. Het beleidsinstrument Opstapje
en het achterstandenbeleid in het onderwijs beogen die achterstanden te verminderen.
Decentralisatie, de ontwikkeling van lokaal preventief jeugdbeleid en andere
maatregelen beogen de effectiviteit van dit beleid te vergroten en de inbedding
te bevorderen in een samenhangend jeugdbeleid.Het voortijdig schoolverlaten is onder allochtone jeugdigen hoog en dat
heeft grote invloed op de slechte startpositie en perspectieven van allochtone
jeugdigen op de arbeidsmarkt. Een intersectorale benadering is nodig om de
aansluitmogelijkheden voor deze groep jeugdigen effectief te verbeteren.De toegankelijkheid van voorzieningen voor allochtone jeugdigen en hun
opvoeders – met name jeugdzorgvoorzieningen – moet systematisch
verbeterd worden. Een betere afstemming van hulp- en zorgaanbod op de specifieke
problematiek en behoeften van allochtone jeugdigen en hun opvoeders is daarbij
één van de voornaamste doelen. In het personeelsbestand van
jeugdzorgvoorzieningen en andere voorzieningen waarvan veel allochtone jeugdigen
gebruik maken, dienen meer allochtone beroepskrachten opgenomen te worden.
Hetzelfde geldt ten aanzien van de besturen van deze instellingen.Daartoe kan de Wet op de Bevordering van Evenredige Arbeidsdeelname Allochtonen
worden ingezet. Het ministerie van Binnenlandse Zaken voert thans, met het
oog op de verantwoordelijkheid voor het integratiebeleid voor minderheden,
in het land discussies over – onder meer – de effectiviteit van
het jeugdbeleid voor allochtone jeugdigen. In de komende tijd zal nagegaan
worden hoe de effecten van het gevoerde beleid in beeld gebracht kunnen worden,
rekening houdend met bestaande wet- en regelgeving, met name de Wet op de
Persoonsregistratie. Opvoedingsondersteuning en voor- en buitenschools beleidOpvoedingsondersteuning en voor- en buitenschoolsbeleid staan volop in
de belangstelling. De notitie van het Kabinet over de maatschappelijke positie
en de functie van het gezin zal de aandacht voor deze onderwerpen versterken.
Op dit moment lopen er diverse trajecten die te maken hebben met het ondersteunen
van ouders en de ontwikkelingsstimulering van kinderen, zoals het programma
opvoedingsondersteuning, onderwijsachterstandsbestrijding, criminaliteitspreventie,
voor- en buitenschoolse vorming en opvang. Het in verbinding brengen van deze
beleidstrajecten kan de effectiviteit vergroten. Met name op het lokale vlak,
waar gemeenten door decentralisatie van belangrijke elementen van het onderwijsbeleid
een grote beleidsruimte krijgen en de aandacht voor preventief jeugdbeleid
toeneemt, ontstaan mogelijkheden een aantal zaken te verbinden. In verschillende
gemeenten is thans al een dergelijke beweging aan de gang. Deze beweging kan
een grotere impact krijgen door het in verbinding brengen van genoemde trajecten
op rijksniveau en bij landelijke steunfunctie-organisaties, als het NIZW.
Op korte termijn zal overleg geëntameerd worden tussen de verschillende
departementen en met de VNG en steunfunctie-organisaties. Ontwikkeling participatiebeleidVersterking van de maatschappelijke positie van jeugdigen is één
van de kerndoelen van het jeugdbeleid en behoort met verbetering van de participatie
van jeugdigen tot de prioriteiten van de projectgroep Ontwikkeling lokaal
preventief jeugdbeleid. In dat kader hebben diverse gemeenten initiatieven
genomen en ook landelijk is er het nodige gebeurd.Zo vond in november 1995 voor het eerst een Nationaal Jeugddebat plaats,
waarbij jeugdigen in discussie gingen met een aantal bewindslieden en kamerleden.
In diverse gemeenten zijn inmiddels jeugdpanels gevormd. Er wordt een jeugdreferendum
uitgevoerd (Code Name Future). Deze initiatieven zijn niet zonder charme,
maar het mankeert aan samenhang. In de komende periode zal – in overleg
met andere bestuurslagen en onder meer in het kader van de ontwikkeling van
lokaal preventief jeugdbeleid – een meer consistent participatiebeleid
ontwikkeld worden, waarbij de verschillende initiatieven hun plaats krijgen
en waarbij een meerjarenperspectief te schetsen is. 2.3 De ontwikkeling van een bestuurlijk instrumentarium InleidingBestuurlijke vernieuwing stelt nieuwe eisen aan het instrumentarium voor
de informatievoorziening. Naast de opbouw van een bestuurlijk instrumentarium
om ontwikkelingen bij de jeugd en de mate waarin beleidsdoelstellingen worden
bereikt te volgen, is het faciliteren van toegankelijkheid van informatie
voor andere bestuurslagen en andere betrokkenen bij het jeugdbeleid noodzakelijk.
Internationale ontwikkelingen noodzaken eveneens tot afstemming. In dit hoofdstuk
komen enkele kerntaken van de rijksoverheid aan de orde: monitoring, en wet-
en regelgeving. 2.3.1 MonitoringEén van de kerntaken van overheden is monitoring: het
volgen van het beleid en het volgen van de ontwikkelingen bij de jeugd. De
rijksoverheid heeft voor de realisering van haar monitor-taken een aantal
initiatieven genomen. In de sector jeugdzorg wordt thans een informatievoorziening gecreëerd die op korte termijn adequate gegevens moet genereren
aan de hand waarvan de realisering en de voortgang van het beleidsproces gevolgd
kunnen worden. Bij gezindsvoogdijinstellingen wordt een procesbewakingssysteem
ontwikkeld. Met de VNG en de VOG worden afspraken gemaakt omtrent het informatiebeleid
in de sector kinderopvang. De gegevens kunnen worden benut als impuls voor
de ontwikkeling van nieuw beleid en voor het bijsturen van lopend beleid.De noodzaak van een dergelijke informatievoorziening blijkt bij herhaling,
met name wanneer op bestuurlijk niveau verantwoording dient te worden afgelegd.
Bij het inrichten van dergelijke informatievoorzieningen is het van groot
belang dat informatiebehoeften van verschillende partijen worden geëxpliciteerd
en dat heldere verantwoordelijkheidsafspraken worden gemaakt. In de verschillende
sectoren waarin thans informatievoorzieningen worden ontwikkeld, is sprake
van uitvoerige communicatie tussen de betrokken partijen, leidend tot dergelijke
afspraken. 2.3.2 Zicht op JeugdOm de ontwikkelingen van de jeugd goed te kunnen volgen, om geïnformeerd
te zijn en te blijven over hetgeen er onder de jeugd leeft, zijn verschillende
benaderingen denkbaar. Op een aantal beleidsrelevante thema's en gebieden
vindt onderzoek plaats en wordt gewerkt aan de toegankelijkheid van de beschikbare
informatie.De coördinatie en afstemming van het interdepartementale onderzoeks-
en informatiebeleid is in handen gelegd van de Commissie Jeugd Onderzoek (CJO).
De CJO functioneert als interdepartementale commissie binnen het kader van
het preventieve en curatieve jeugdbeleid. De CJO adviseert tevens over activiteiten
van de Stichting Jeugdinformatie Nederland (SJN) die in april 1996 tot stand
is gekomen via een fusie van de Mulock-Houwer bibliotheek, de Stichting Jeugdwelzijnsinformatie
(JWI) en het Programmeringscollege Onderzoek Jeugd (PCOJ). Plannen voor 19097Nog in 1996 wordt de uitwerking van de volgende speerpunten ter hand genomen:– de opbouw van een landelijke jeugdmonitor: zicht op jeugd– het verbeteren van de toegankelijkheid van informatie– verbetering van de aansluiting op internationale ontwikkelingen. Opbouw landelijke jeugdmonitor: Zicht op JeugdHoe staat de jeugd ervoor en wat zijn haalbare doelstellingen voor het
jaar 2000 om de maatschappelijke positie van met name de kwetsbare jeugd te
verbeteren? De CJO zal instrumenten ontwikkelen om de maatschappelijke positie
van jeugd en de uitkomst van beleidsmaatregelen uit de diverse sectoren op
de voet te volgen. Doel is om regelmatig de stand van zaken in samenhang inzichtelijk
te presenteren, als basis voor het beleidskader preventieve en curatieve jeugdzorg.
Daarnaast biedt een vierjaarlijks rapport een geïntegreerd zicht op ontwikkelingen
en worden ontwikkelingen gesignaleerd die in de nabije toekomst de aandacht
van de overheid verdienen. De inbreng en visie van jeugd zelf is daarbij permanent
een apart aandachtspunt.De instrumenten die thans ontwikkeld worden, zijn:jeugdbarometer: Een landelijk periodiek gegevensbestand over
jeugd, dat een betrouwbaar zicht geeft op relevante ontwikkelingen. De kern
bestaat uit een systematische opbouw van een reeks indicatoren/kengetallen
met betrekking tot de jeugd van Nederland. In de barometer is specifieke
aandacht ingeruimd voor de positie van kwetsbare jeugd. Voor de begeleiding
wordt een projectgroep gevormd, samengesteld uit vertegenwoordigers van SCP,
CBS, SJN, ISED, PWI en de departementen.beleidsmonitor jeugd: Deze biedt jaarlijks een samenhangend
inzicht in de mate waarin de doelstellingen van het intersectorale jeugdbeleid
worden gerealiseerd. Op grond daarvan wordt een plan van aanpak opgesteld
voor het volgen van de uitkomsten van beleid van de verschillende departementen.
Er wordt een verbinding gelegd met de informatievoorziening jeugdzorg en de
lokale jeugdmonitoren.rapportage jeugd: Elke vier jaar wordt, mede aan de hand van
voornoemde instrumenten, een geïntegreerd zicht geboden op de ontwikkelingen
bij jeugd en het beleid. De uitkomst van diverse beleidsmaatregelen op de
doelgroep 0–25 jarigen komt hierin naar voren. Onderzocht worden de
mogelijkheden die de SCP-doelgroeprapportage jeugd biedt om uitgebreid te
worden tot een dergelijk rapport.toekomstverkenning jeugd: Gekoppeld aan de jeugdrapportage
wordt vierjaarlijks een toekomstverkenning jeugd op gesteld. Daarin wordt
gesignaleerd welke ontwikkelingen in de nabije toekomst naar verwachting de
aandacht van de overheid verdienen. De toekomstverkenning jeugd zal, in de
uiteindelijke vorm, een analogie vertonen met de Volksgezondheid Toekomst
Verkenningen. De rapportage jeugd en de toekomstverkenning zullen breed besproken
worden en voorzien van een kabinetsstandpunt. Verbeteren toegankelijkheid informatieDe SJN zal in 1997 een aanbod ontwikkelen om de informatie voor betrokkenen
bij het curatieve en preventieve jeugdbeleid goed toegankelijk te maken. De
Mulock-Houwer bibliotheek en het PCOJ spelen daarbij een belangrijke rol.Nieuwe multi-mediale informatie-overdracht krijgt hierbij aandacht, evenals
de opzet van een toegankelijk documentatiesysteem voor de jeugdzorg. Verder
wordt gewerkt aan een projectenbank ter ondersteuning van vernieuwing in jeugdzorg
en lokaal preventief jeugdbeleid. Internationale aansluitingIn navolging van de aanbevelingen van de Raad van Jeugdministers in de
RvE worden de op te stellen bestuursinstrumenten afgestemd op activiteiten
van andere landen. In 1997 wordt nader vorm gegeven aan de reeds gestarte
samenwerking op het terrein van monitoring binnen de RvE, de EU en de OECD.Het gaat om aansluiting en afstemming op documentatie- en informatiesystemen,
het vormen van netwerken van onderzoekers en onderzoeksinstituten. In dit
kader zijn reeds diverse activiteiten gepland, zoals onderzoeksconferenties
over Youth at Risk met Duitsland in 1996 en 1998. In 1997 wordt een plan van
aanpak opgesteld waarin bezien wordt op welke wijze er op structurele wijze
kan worden samengewerkt op dit terrein met andere landen. Daarbij wordt op
dit terrein de relatie naar de activiteiten naar de Challenge of Change gelegd
en naar het ontwikkelingsproject van de OECD «Integrating services for
youth at risk» en activiteiten van de EU. 2.3.3 Wet- en regelgevingDe behandeling van de volgende voorstellen van wet- en regelgeving vinden
in de periode vanaf augustus 1996 inde Tweede en/of Eerste Kamer der Staten-Generaal
voortgang:– Voorstel van wet tot wijziging van, onder meer, Boek I van het
Burgerlijk Wetboek in verband met invoering van gezamenlijk gezag van een ouder en zijn partner en van gezamenlijke voogdij (Kamerstukken
II 1993–1994, 23 714).Het wetsvoorstel beoogt de invoering van een vorm van medegezag over minderjarige
kinderen ten behoeve van de ouder die het eenhoofdige gezag over een kind
heeft en zijn partner samen. Het voorziet voorts in de invoering van gezamenlijke
voogdij: gezag uitgeoefend door twee natuurlijke personen, niet de ouders,
die beiden voogd zijn en waarbij elk dezelfde rechten en plichten heeft.De desbetreffende artikelen van de Wet op de jeugdhulpverlening worden
hieraan aangepast. Het betreft slechts technische wijzigingen.Stand van zaken: De nota n.a.v. het verslag alsmede een nota van wijzigingen
zijn op 15 mei 1996 ingediend.– Voorstel van wet tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek en enige
ander wetten in verband met herziening van de voorlopige maatregelen van kinderbescherming
(Kamerstukken II 1993–1994, 23 808).Het wetsvoorstel strekt tot verdere uitvoering van het in de Nota justitiële
jeugdbescherming: met recht in beweging (Kamerstukken II 1990–1991,
21 980, nrs. 1–2) aangekondigde voornemen om de rechtswaarborgen met
betrekking tot kinderbeschermingsmaatregelen te verbeteren. De Wet op de jeugdhulpverlening
wordt hieraan aangepast. Er wordt o.a. een nieuw artikel 61a ingevoegd inhoudende
dat de voogdijinstelling zorgt voor de minderjarige ten aanzien van wie zij
met de voorlopige voogdij is belast.Stand van zaken: staat voor begin september 1996 op de agenda van de Tweede
Kamer voor behandeling in de plenaire vergadering.– Voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met medezeggenschap (Kamerstukken II 1995–1996, 24 681).Beoogd wordt cliënten van uitvoerders van voorzieningen voor jeugdhulpverlening
en (gezins)voogdij-instellingen een afdwingbaar recht op medezeggenschap toe
te kennen.Stand van zaken: de nota naar aanleiding van het verslag zal waarschijnlijk
september 1996 worden uitgebracht.– Voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met het klachtrecht (Kamerstukken II 195–1996, 24 712).Het klachtrecht in de jeugdhulpverlening en de jeugdbescherming wordt
uitgebreid tot de ambulante en de semi-residentiële sector.Stand van zaken: de nota naar aanleiding van het verslag zal waarschijnlijk
september 1996 worden uitgebracht.Voorstellen van wet- en regelgeving die op 1 augustus 1996 in het stadium
van (inter)departementale voorbereiding verkeren:– Voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met reorganisatie van de Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming.Beoogd wordt met name de wet aan te passen aan het onderbrengen van het
toezicht op de kwaliteit van de voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen en
de justitiële jeugdinrichtingen bij de Inspectie Jeugdhulpverlening en
de relatie met de provinciale/grootstedelijke overheden.Planning: september 1996 zal het ontwerp voor advies naar de Raad van
State worden gezonden.– Voorstel tot wijziging van een aantal verschillende besluiten
in verband met de reorganisatie van de Inspectie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming.Het betreft o.a. het Besluit kwaliteitsregels en taken voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen
en het Besluit regels inrichtingen voor justitiële kinderbescherming.
Voorts zal een besluit kwaliteitsregels voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen
tot stand moeten komen. Planning: de hier bedoelde uitvoeringsbesluiten zullen in ieder geval
in werking moeten treden op dezelfde datum als de wet ter uitvoering waarvan
zij strekken.– Voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met inzagerecht.Dit wetsvoorstel geeft uitvoering aan het Regeringsstandpunt bevoegdheden
van de bureaus vertrouwensartsen inzake kindermishandeling (Kamerstukken II
1994–1995, 21 980, nr. 18). Het betreft onderwerpen als: het inzagerecht,
het verstrekken van gegevens uit het bevolkingsregister, de bewaartermijn
voor dossiers.– Voorstel van wet tot vaststelling van een Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen en daarmee verband houdende wijzigingen van het Wetboek
van Strafrecht en de Wet op de jeugdhulpverlening.Met dit voorstel wordt beoogd de rechtspositie – zowel de materiële
als de formele – van jeugdigen die in justitiële jeugdinrichtingen
verblijven, integraal te regelen. De huidige regelgeving wordt als verbrokkeld
en ontoereikend ervaren.De Wet op de jeugdhulpverlening wordt in verband hiermee aangepast.Stand van zaken: voorjaar 1996 is een openbaar voorontwerp gepubliceerd.– Voorstel voor een Aanpassingswet derde tranche Algemene wet bestuursrecht.In het kader van deze aanpassing wordt een aantal bepalingen van de Wet
op de jeugdhulpverlening gewijzigd. Het gaat hierbij uitsluitend om juridisch-technische
aanpassingen.Planning: het ligt in de bedoeling dat de Aanpassingswet in werking treedt
op hetzelfde tijdstip als de derde tranche van de Algemene wet bestuursrecht
zelf: op 1 juli 1997. 2.4 TijdpadDe volgende schema's brengen in beeld in welk stadium van ontwikkeling,
uitvoering of implementatie de verschillende beleidstrajecten zich bevinden.3. RICHTINGGEVENDE AFSPRAKEN InleidingIn de loop van 1996 zijn en worden afspraken gemaakt rond een aantal cruciale
onderwerpen. Bindende afspraken, die elementen vormen voor het richtinggevend
kader. Op dit moment zijn er vooral richtinggevende afspraken met betrekking
tot (aspecten van) de curatieve jeugdzorg. In sommige opzichten betreffen
de afspraken vooralsnog procedure-afspraken. De verwachting is dat er in de
komende jaren meer van deze richtinggevende afspraken worden gemaakt, rond
meerdere aspecten van de curatieve en preventieve jeugdzorg. Daarom is dit
hoofdstuk te beschouwen als een eerste aanzet voor een breder kader van richtinggevende
afspraken.Rond de volgende onderwerpen zijn bindende afspraken gemaakt: rond de
voorstellen ter verbetering van de Toegang tot de jeugdzorg, rond de eisen
die geformuleerd zijn ten aanzien van de regiovisies, en rond de totstandkoming
van een adequate informatievoorziening voor de curatieve jeugdzorg. Tevens
zijn er met de betrokken partijen afspraken gemaakt over de verbetering van
de kwaliteitszorg, naar aanleiding van de rapportage en adviezen van de Inspectie
Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming. Tenslotte bevat dit hoofdstuk een
eerste reactie op het advies van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorggerelateerde
dienstverlening met betrekking tot «programmatische jeugdzorg».3.1. Richtinggevende afspraken rond de toegang tot de
curatieve jeugdzorgIn lijn met het Regeringsstandpunt Regie in de Jeugdzorg zijn de volgende
richtinggevende afspraken geformuleerd met betrekking tot de totstandkoming
van de «toegang»:– diagnostiek: er dient sprake te zijn van een geobjectiveerde
oordeelsvorming over de aard van de zorgvraag.Als systeemeis geldt dat de diagnostiek een onafhankelijke basis heeft.
De projectgroep relateert dit aan de professionele autonomie. Diagnose en
indicatiestelling moeten zodanig zijn uitgevoerd, dat zorgverleners een behandelingsplan
kunnen maken zonder opnieuw diagnostiek – anders dan de behandelingsdiagnostiek –
te moeten verrichten;– indicatiestelling: het oordeel over het zorgaanbod
dat het beste bij de zorgvraag past, dient eveneens geobjectiveerd te zijn.
De indicatiestelling moet een autonoom, multi-disciplinair en multidimensioneel
karakter hebben en omgeven zijn met protocollen.– zorgtoewijzing: Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van plaatsende en opnemende instanties om een zorgaanbod te doen dat bij de
zorgvraag aansluit; er is sprake van een acceptatieplicht van zorgleveranciers
ten aanzien van geïndiceerde zorgvragen. De projectgroep doet tevens
voorstellen die de onafhankelijkheid van de plaatser dienen te waarborgen.– gecombineerde inspanningen: Een bereikbaar en beschikbaar
aanbod van geïndiceerde zorg en van lichte advies- en hulpvormen is alleen
te realiseren door een gecombineerde inspanning van overheden en zorgfinanciers.
In regiovisies dienen de samenwerkingsafspraken zichtbaar te worden.De projectgroep Toegang heeft per functie de samenhangende activiteiten
aangegeven die moeten gelden als de minimaal noodzakelijke uniformering van
de toegang, in de vorm van systeemeisen. Procedure en tijdpadDe projectgroep heeft haar advies aangeboden aan de Stuurgroep Regie
in de Jeugdzorg. Inmiddels is het advies breed verspreid; het wordt in de
verschillende regio's door de betrokken partijen bediscussieerd. Op basis
van de reacties zal de Stuurgroep een definitief voorstel formuleren met betrekking
tot de systeemeisen voor de functies diagnostiek, indicatiestelling en herindicatie,
zorgtoewijzing, plaatsing en casemanagement. De definitieve voorstellen worden
in december 1996 in het Bestuurlijk Overleg (GO-J) vastgesteld. De eenduidige
toegang in de regio's dient per 1-1-1998 zijn gerealiseerd. 3.2. Systeemeisen ten aanzien van RegiovisiesEen regiovisie is een zorginhoudelijke visie waarin de gezamenlijke regionale
uitgangspunten voor de jeugdzorg worden weergegeven. Een regiovisie bevat
bindende afspraken die overheden, verzekeraars, justitiële vertegenwoordigers
en gemeenten met elkaar maken, en heeft gevolgen voor planning en financiering
van de jeugdzorg. Een regiovisie omvat – naast de strategische planvorming –
ook een uitvoeringsplan; meer in het bijzonder zou een regiovisie onder meer
een beschrijving moeten geven van:– vraag en aanbod: op het niveau van het zorggebied vindt een vraaganalyse
plaats en wordt het aanbod beschreven– beleidsmatige uitspraken over de ontwikkeling van de hulpvraag,
zorgprogrammering en toegang, kwaliteit en kwantitatief– doelgroepen die zorg nodig hebben en de wijze waarop acceptatie
van de doelgroep geregeld is– de wijze waarop de positie en inbreng van de cliënt gewaarborgd
wordt– de wijze waarop de bovenregionale zorgprogrammering gestelde krijgt – de verdeling van budgetten– de relatie met aanpalende terreinen zoals het lokaal jeugdbeleid,
het (speciaal) onderwijs, de gezondheidszorg en de arbeidsvoorziening. Procedure en tijdpadOver de opbouw en inhoud van regiovisies en over de frequentie waarmee
regiovisies dienen te worden samengesteld en de wijze waarop de regiovisies
en landelijk beleidskader op elkaar worden afgestemd, vindt thans overleg
plaats. Het IPO-voorstel adviseert een vier-jaarlijkse frequentie waarmee
regiovisies worden uitgebracht, en daarnaast jaarlijks een plan voor de uitvoering.
Het voorstel met betrekking tot de Planning en Control cyclus (zie 3.3) spreekt
van een jaarlijks verschijnende regiovisie. In het GO-J zullen daaromtrent
in het najaar 1996 nadere afspraken worden gemaakt. Daaraan gekoppeld zal
worden de bespreking van een program van eisen, te stellen aan het landelijk
beleidskader, waaronder de verschijningsfrequentie van het landelijk beleidskader.
Bij de eerder vermelde voornemens tot wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
is sprake van een beleidskader dat eenmaal per vier jaar verschijnt, en van
jaarlijkse rapportages op hoofdlijnen. In aanmerking nemend dat het tot stand
brengen van regiovisies een stapsgewijze opbouw kent, gaan de partners in
het GO-J er niettemin vanuit, dat er in 1998 sprake is van een brede aanwezigheid
van regiovisies, zo mogelijk per 1-1-1998 of eerder. 3.3. Afspraken met betrekking tot toekomstige informatievoorzieningHet voorgestelde concept waarover de partijen in het GO-J bindende afspraken
hebben gemaakt (hoofdstuk 2.1.2), betreft met name de Planning en Control-systematiek
en de daartoe benodigde gegevenssoorten binnen de jeugdhulpverlening
alsmede de uitwisseling en bundeling van gegevens tussen de jeugdhulpverlening,
de jeugdbescherming en de jeugd-GGZ. Rijk, provincies/grootstedelijke gebieden
en instellingen hebben ieder een eigen P&C-cyclus. Deze cyclussen zijn
opgehangen aan de cyclus van de Rijksbegroting en onderling aan elkaar gekoppeld.
Deze onderlinge wederkerigheid heeft ook belangrijke consequenties voor de
aan de P&C-cyclus verbonden producten, zoals het beleidskader, het strategisch
plan, het jaarplan en het jaarverslag.Ten aanzien van de gewenste informatievoorziening is overeengekomen dat
tussen de bestuurslagen (rijk, provincie, instelling) slechts die informatie
hoeft te worden uitgewisseld, die wettelijk verplicht is en/of die informatie
waarmee gestuurd wordt. Uitgangspunt is dat de verzameling van gegevens zodanig
dient te zijn dat de samenhang tussen planning en control, kwaliteitsborging
en prijsafspraken wordt bevorderd. De informatie waarmee gestuurd wordt, kan
daardoor beperkt blijven als er afspraken zijn over de prijzen en over de
kwaliteit. De stuurgroep gaat er vanuit dat hierover op niet al te lange termijn
afspraken worden gemaakt en heeft er dus ook voor gekozen de informatie in
het kader van planning en control beperkt te houden. Hieronder volgt een schematische
weergave van de gegevenssoorten (informatie-items) die deel zullen uitmaken
van de uiteindelijke P&C-producten (alle gegevens worden per hulpvariant
verzameld en opgegeven): Jaarplan RijkProvincieInstellingen.
Vraag (landelijk). Vraag (regionaal). Capaciteit . Capaciteit.
Capaciteit. Instroom . Instroom. Instroom. Uitstroom. Uitstroom. Uitstroom. Verblijfsduur . Verblijfsduur.
Verblijfsduur. Experimenten . Experimenten. Experimenten.
Budgetten experimenten . Budgetten experimenten. Budgetten experimenten.
Subsidie van de instelling . Subsidievolume per instelling. Subsidievolume
per instelling. Projectbedragen . Doeluitkering.
Doeluitkering. Investeringen . Investeringen. Normbedrag
per hulpvariant. Eigen vermogen  . Projectsubsidies   .
Investeringen    Jaarverslag. Bezetting.
Bezetting. Bezetting . Wachtlijst. Wachtlijst. Tijd
van aanmelding en plaatsing (wachttijd) . Tijd tussen aanmelding
en plaatsing . Tijd tussen aanmelding en plaatsing. Instroom (wachttijd)(wachttijd). Uitstroom.
Instroom. Instroom. Verblijfsduur . Uitstroom. Uitstroom.
Experimenten . Verblijfsduur. Verblijfsduur. Uitputting
budgetten experimenten . Experimenten. Experimenten. Uitputting
subsidie van de instelling. Uitputting budgetten experimenten.
Uitputting budgetten experimenten. Uitputting projectbedragen. Waarborghypotheek. Uitputting projectsubsidies. Investeringen. Investeringen. Waarborghypotheek. Eigen vermogen. Afschrijvingen. Investeringen. Reserveringen  .
Afschrijvingen. Waarborghypotheek  . Reserveringen.
AfschrijvingenNu vast staat welke gegevens nodig zijn voor de P&C-producten, rijst
de vraag op welke wijze ze moeten worden verzameld en uitgewisseld. Afgesproken
is dat de provincies een centrale rol vervullen.Een snelle start met de nieuwe P&C-systematiek is belang. Het jaar
1997 wordt beschouwd als proefjaar, waarin het leereffect centraal staat.
Aan de hand van de uitkomsten van de evaluatie wordt de P&C-cyclus bijgesteld en geformaliseerd. Voor het jaar van uitvoering 1998 zal
de P&C-cyclus een formeel karakter krijgen.Voor wat betreft de informatie over het primaire proces in de instellingen
(bron- en beleidsinformatie) geldt dat elke instelling eenmalig gegevens aanlevert
aan de eigen landelijke sectorale registratie. Dit gebeurt minimaal éénmaal
per jaar. De sectorale registratie voorziet de factoren binnen èn buiten
de jeugdzorg van informatie over de eigen sector. Een sectorale registratie
kan uit één of meer informatiesystemen bestaan; dit is de verantwoordelijkheid
van de sector. De sectorale registraties leveren eenmaal per jaar gegevens
aan het InterSectorale InformatieSysteem (ISIS). Vanuit het ISIS worden de
verschillende actoren binnen en buiten de jeugdzorg voorzien van jeugdzorgbrede,
intersectorale informatie. Met de nu gemaakte afspraken en bereikte resultaten
zijn de eerste belangrijke stappen gezet naar een goede bestuurlijke informatievoorziening
voor de jeugdzorg. Procedure en tijdpadIn het verlengde van deze afspraken wordt thans gewerkt aan een gegevensmodel
voor het intersectorale informatiesysteem. Het ISIS moet gegevens over 1997
gaan verwerken. Dit betekent dat het informatiesysteem van 1-1-1998 in productie
moet zijn. Over de vormgeving van het CIP (Centraal Informatiepunt Jeugdzorg)
vindt nog overleg plaats. 3.4. Afspraken met betrekking tot kwaliteitsverbeteringNaar aanleiding van de rapporten van de Inspectie Jeugdhulpverlening en
Jeugdbescherming (zie 2.1.2) is in juli 1996 breed overleg gevoerd tussen
de verantwoordelijke bewindslieden van VWS en Justitie, IPO en het veld, en
de Inspectie. Er zijn afspraken gemaakt om de kwaliteit van het primaire jeugdhulpverleningsproces
structureel te verbeteren:– De verantwoordelijkheden van de bij de jeugdzorg betrokken partners
dienen nader geëxpliceerd te worden. De partners moeten kunnen beschikken
over de noodzakelijke gegevens om naar behoren invulling te kunnen geven aan
hun verantwoordelijkheden.– Van de eisen die de Wet aan het primaire proces stelt, dient te
worden vastgesteld of deze worden geoperationaliseerd en toetsbaar gemaakt
in de lopende verbetertrajecten (kwaliteitszorg, beleidsinformatievoorziening
en versterking van diagnostiek en indicatiestelling) dan wel reeds nu te operationaliseren
zijn en aan toetsing en sanctionering kunnen worden onderworpen.– In het lopend overleg met werkgevers over het op te zetten landelijk
kwaliteitszorgtraject zal voorrang gegeven worden aan die onderdelen van kwaliteitszorg
die de bewaking van de kwaliteit van het primaire proces betreffen.– Er zullen bindende afspraken worden gemaakt over het voldoen aan
respectievelijk handhaven van de in de Wet gestelde kwaliteitseisen alsmede
de communicatie daarover tussen de partners.– Er zal gekeken moeten worden naar de wijze waarop de werkzaamheden
van meerdere inspecties op elkaar kunnen worden afgestemd (IJHV/JV, Staatstoezicht
zowel voor somatische als voor geestelijke volksgezondheid). Procedure en tijdpadDeze afspraken zullen via besluitvorming in het GO worden gerealiseerd
en begin 1997 worden geëvalueerd. 3.5. Programmatische jeugdzorg De adviesaanvraagHet regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» (1994) geeft
aan dat het aanbod in de jeugdzorg dient uit te gaan van functies die voor
verschillende categorieën cliënten te onderscheiden zijn:– verpleging– verblijf– verzorging– begeleiding en advisering– behandeling.Rond deze functies zouden programma's (of trajecten) moeten
worden ontwikkeld, zodat voor verschillende doelgroepen van cliënten
de meest passende hulpverleningsarrangementen kunnen worden gecreëerd.Dit onderwerp is in «Regie in de Jeugdzorg» in eerste instantie
niet verder geoperationaliseerd. Er is afgesproken dat advies zou worden gevraagd
aan de Raad voor de Volksgezondheid. Aan deze Raad is, in september 1995,
verzocht een inhoudelijke analyse te plegen van de programmatische benadering.
Ook is gevraagd aan te geven welke systematiek kan worden gevolgd bij het
ontwerpen van programma's, aan welke uitvoeringscondities zou moeten worden
voldaan en welke invoeringsscenario's de Raad zou kunnen aangeven. Het adviesDe (voorlopige) Raad voor de Volksgezondheid en Zorggerelateerde dienstverlening
bracht in 1996 zijn advies «Programmatische Jeugdzorg» uit. De
Raad stelt daarin onder meer dat zorgprogramma's meestal worden omschreven
op basis van kenmerken van hulpvragers, zoals een stoornis, of leeftijdsgroep,
samengevat onder begrip «doelgroep». In de visie van de Raad dienen
evenwel hulpvragen en hulpbehoeften uitgangspunt te zijn bij de omschrijving
van de noodzakelijke zorg. Niet programma's, maar bouwstenen van programma's –
de Raad gebruikt in dit verband het begrip «modulen» –
dienen de basis te zijn van het aanbod in de jeugdzorg. In het advies geeft
de Raad daarvan een aantal voorbeelden. Ten aanzien van het invoeringsscenario's,
de verantwoordelijkheidstoebedeling en financieringswijze doet de Raad voorstellen. StandpuntDe Minister en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en de Staatssecretaris is van Justitie zijn van mening dat het advies van
de Raad elementen bevat die een bijdrage leveren aan de nadere uitwerking
van programma's in de jeugdzorg. Invoering van dergelijke programma's kan
leiden tot essentiële veranderingen in de werkwijze van alledag en biedt
de jeugdzorg de mogelijkheid tot structurele verbetering van de kwaliteit
van de geboden zorg. Zij willen daarom in het najaar 1996 met het veld dit
advies bespreken ter voorbereiding van een nadere standpuntbepaling.De bewindspersonen plaatsen op voorhand enkele kritische vraagtekens bij
het advies. Zo stelt de raad onder meer dat het op dit moment niet mogelijk
en ook niet wenselijk is de jeugdzorg integraal in de vorm van programma's
aan te bieden en te financieren, tenzij er een integrale, landelijke bekostigingssystematiek
van de jeugdzorg komt.Ook zónder ingrijpende wijzigingen in de bestaande verantwoordelijkheidstoedeling
en financieringswijze is aanpassing van het instrumentarium evenwel zeer goed
mogelijk. De Raad geeft een aantal suggesties met betrekking tot diagnostiek en
indicatiestelling. Aan de «voorkant» van het hulpverleningsproces
is inmiddels veel in gang gezet. De adviezen van de Raad kunnen bij de ontwikkeling
van de toegang tot de jeugdzorg een aandachtspunt vormen.De Raad adviseert om voor de verschillende functies in de jeugdzorg modulen
te ontwikkelen en een Platform «Modulen in de jeugdzorg» in te
richten dat tot taak krijgt een indeling in functies en modulen uit te werken
en daarmee het aanbod in de jeugdzorg transparantte maken. Een
dergelijke herordening van het aanbod is met name bedoeld om de samenwerking
tussen de verschillende sectoren beter te laten verlopen en een betere aansluiting
mogelijk te maken.De bewindspersonen zijn van mening dat zorgprogrammering vormt dient te
krijgen langs de lijnen der geleidelijkheid. Aansluiting bij initiatieven
en ontwikkelingen in het veld is daarbij van groot belang. Ook van groot belang
is aansluiting bij andere sectoren, zoals onderwijs en arbeid, en bij ontwikkelingen
op andere terreinen, bijvoorbeeld de besluitvorming rond de syteemeisen die
overheid en veld overeen komen ten aanzien van de toegang tot de jeugdzorg. Procedure en tijdpadIn het najaar vinden nader overleg en bezinning plaats over de toegevoegde
waarde en de mogelijke consequenties van het advies «Programmatische
jeugdzorg», ter concretisering en uitwerking van het standpunt over
het advies. Bij het overleg zullen provincies, groot-stedelijke regio's, ondernemersorganisaties
en vertegenwoordigers uit het veld betrokken worden. Een gezamenlijk standpunt
wordt uitgewerkt en uitgebracht in het najaar 1996. HOOFDSTUK 4. UITGAVENRAMING 1997–2000 Toelichting bij de ramingenDit beleidskader bevat een raming van de uitgaven over meerdere jaren,
waarbij een onderscheid is gemaakt tussen de voorzieningen die gefinancierd
worden op basis van de Wet op de jeugdhulpverlening, de justitiële jeugdinrichtingen
en de RIAGG-jeugdafdelingen. De ramingen zijn inclusief intensiveringsbedragen
en de effecten van herspreiding. De gepresenteerde bedragen bij de landelijke
en regionale voorzieningen zijn voorlopig omdat o.m. de hoogte afhankelijk
is van de vaststelling van de begrotingswetgeving in dat jaar. Dit geldt ook
voor de overige bedragen die daarbij meer indicatief van karakter zijn, omdat
gedurende de uitvoering een bijstelling noodzakelijk kan zijn. Nominale bijstellingenIn verband met de nominale ontwikkelingen 1996 zijn de beschikbare bedragen
meerjarig aangepast met een loon- en prijsbijstelling voorzover deze van toepassing
is verklaard. Landelijke voorzieningenHet overzicht 4.3 geeft ook het jaar 1996 weer, zodat zichtbaar wordt
welke voorzieningen vanaf 1997 worden gedecentraliseerd. Het gaat hierbij
structureel om een bedrag van f 29,2 mln. In dit bedrag is nog niet opgenomen
een bedrag van f 0,5 mln. vanaf 1998 in verband met een verdere intensivering
bij residentieel landelijk. Experimenten, steunfuncties en overige subsidiepostenDe vermelde bedragen onder de post experimenten, steunfuncties en overige
subsidieposten hebben deels betrekking op verplichtingen die zijn aangegaan
in de jaren voorafgaand aan het planjaar. DoeluitkeringenDe toelichting bij de doeluitkering is gegeven in hoofdstuk 2.1.1 van
dit beleidskader. Vanaf 1997 is een bedrag van f 29,2 mln. structureel
extra beschikbaar in verband met de decentralisatie van landelijke voorzieningen. COTGDe cijfers zijn gebaseerd op de meest recente cijfers over 1996 en hebben
betrekking op de RIAGG-jeugdafdelingen. Deze bedragen zijn ook opgenomen voor
1997 en latere jaren, omdat jaarlijks met de zorgverzekeraars afspraken worden
gemaakt over de besteding van de totale instellingsbudgetten. Het cijfer in
het totaal overzicht 4.4 bevat naast regionale gelden het bedrag van de landelijke
voorziening De Poort ad f 1,25 mln. Justitiële jeugdinrichtingenDe ramingsbedragen zijn gebaseerd op normprijzen per product t.w. opvang-gesloten,
behandel-gesloten, behandel-open, FOBA en (V)IC te onderscheiden voor Rijks
en particulier. Deze normprijzen worden in 1997 gehanteerd in een technische
«rekenexcercitie» als overgang van een financiering op basis van
historisch bepaalde budgetten naar normatieve kostprijzen per product. In
het kader van het project kwaliteitszorg justitiële jeugdinrichtingen
zal het deelproject middelentoewijzing voor rijks- en particuliere inrichtingen
komen tot normprijzen per product ten behoeve van het planjaar 1998.De normprijzen zullen worden gerelateerd aan de zorg-inhoud van een bepaald
product. Bij de begroting 1997 zullen de inrichtingen nog bedragen volgens
de oude systematiek ontvangen. Licht verstandelijk gehandicapte jeugdigenDe raming voor 1997 ten behoeve van de instellingen voor licht verstandelijk
gehandicapte jeugdigde bedraagt – volgens opgave van het COTG –
218 miljoen gulden (kostengegevens op jaarbasis 1996). Voor deze categorie
is geen uitsplitsing beschikbaar per provincie, noch op afzonderlijk instellingsniveau. Overzicht 4.1. Doeluitkering van VWS en Justitie aan provincies,
grootstedelijke regio's en COTG middelen 1997–2000 (x f 1) Raming 1997VWSJustitieCOTGTotaalGroningen30 623 4933 359 1003 567 14937 549 742Friesland36 162 7473 569 2123 633 51143 365 470Drenthe24 995 7821 780 7402 348 35429 124 876Overijssel64 290 3982 523 5326 135 63572 949 565Gelderland107 530 8708 439 61512 441 039128 411 524Flevoland16 282 235721 8753 350 78920 354 899Utrecht61 401 5334 669 4104 721 74070 792 683Noord-Holland68 160 8874 037 8369 481 69981 680 422Zuid-Holland70 229 8434 955 3419 069 17784 254 361Zeeland18 153 0551 774 2162 426 72022 353 991Noord-Brabant127 871 1009 361 19811 057 538148 289 836Limburg90 972 6905 223 4475 196 513101 392 650ROA Amsterdam96 708 7819 414 9468 181 991114 305 718Stadsregio Rotterdam73 421 5517 894 7888 437 83789 754 176Stadsgewest Haaglanden48 882 2904 000 1065 182 82658 065 222Totaal raming935 687 25571 725 36295 232 5181 102 645 135Toelichting Bedragen zijn inclusief een oploop in extra middelen voor de provincie
Flevoland en Zuid-Holland en inclusief de gevolgen van de decentralisatie
van zes landelijke voorzieningen. Raming 1998VWSJustitieCOTGTotaalGroningen 30 623 4933 359 1003 567 14937 549 742Friesland36 162 7473 569 2123 633 51143 365 470Drenthe24 995 7821 780 7402 348 35429 124 876Overijssel64 290 3982 523 5326 135 63572 949 565Gelderland107 530 8708 439 61512 441 039128 411 524Flevoland16 668 600721 8753 350 78920 741 264Utrecht61 492 0234 669 4104 721 74070 883 173Noord-Holland68 160 8874 037 8369 481 69981 680 422Zuid-Holland70 819 5584 955 3419 069 17784 844 076Zeeland18 153 0551 774 2162 426 72022 353 991Noord-Brabant127 871 1009 361 19811 057 538148 289 836Limburg90 972 6905 223 4475 196 513101 392 650ROA Amsterdam96 797 4339 414 9468 181 991114 394 370Stadsregio Rotterdam73 421 5517 894 7888 437 83789 754 176Stadsgewest Haaglanden48 882 2904 000 1065 182 82658 065 222Totaal raming936 842 47771 725 36295 232 5181 103 800 357ToelichtingBedragen zijn inclusief een oploop in extra middelen voor de provincies
Flevoland en Zuid-Holland. Raming 1999VWSJustitieCOTGTotaalGroningen30 623 4933 359 1003 567 14937 549 742Friesland36 162 7473 569 2123 633 51143 365 470Drenthe26 114 2071 780 7402 348 35430 243 301Overijssel64 290 3982 523 5326 135 63572 949 565Gelderland107 530 8708 439 61512 441 039128 411 524Flevoland18 173 390721 8753 350 78922 246 054Utrecht61 492 0234 669 4104 721 74070 883 173Noord-Holland68 160 8874 037 8369 481 69981 680 422Zuid-Holland76 513 3584 955 3419 069 17790 537 876Zeeland19 678 1801 774 2162 426 72023 879 116Noord-Brabant129 955 4389 361 19811 057 538150 374 174Limburg90 972 6905 223 4475 196 513101 392 650ROA Amsterdam97 797 4339 414 9468 181 991114 394 370Stadsregio Rotterdam73 421 5517 894 7888 437 83789 754 176Stadsgewest Haaglanden49 034 8024 000 1065 182 82658 217 734Totaal raming948 921 46771 725 36295 232 5181 115 879 347Toelichting Bedragen zijn inclusief een oploop in extra middelen voor de provincies
Drenthe, Flevoland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant en stadsgewest Haaglanden.
 Raming 2000VWSJustitieCOTGTotaalGroningen30 623 4933 359 1003 567 14937 549 742Friesland36 162 7473 569 2123 633 51143 365 470Drenthe26 114 2071 780 7402 348 35430 243 301Overijssel64 290 3982 523 5326 135 63572 949 565Gelderland107 530 8708 439 61512 441 039128 411 524Flevoland18 173 390721 8753 350 78922 246 054Utrecht61 492 0234 669 4104 721 74070 883 173Noord-Holland68 160 8874 037 8369 481 69981 680 422Zuid-Holland76 513 3584 955 3419 069 17790 537 876Zeeland19 678 1801 774 2162 426 72023 879 116Noord-Brabant129 955 4389 361 19811 057 538150 374 174Limburg90 972 6905 223 4475 196 513101 392 650ROA Amsterdam97 797 4339 414 9468 181 991114 394 370Stadsregio Rotterdam73 421 5517 894 7888 437 83789 754 176Stadsgewest Haaglanden49 034 8024 000 1065 182 82658 217 734Totaal raming948 921 46771 725 36295 232 5181 115 879 347Toelichting Bedragen zijn exclusief de nog toe te delen oploop in extra middelen
vanaf 2000. Voorzieningen Justitie 1997–2000 (exclusief doeluitkeringen) Overzicht 4.2.1. Budget instellingen (gezins)voogdij (x f 1 000) Landelijke
instellingen (gezins)voogdij (incl. pleegzorg en bijkomende kosten
jeugdigen)1997 e.v.j.   William Schrikker
Stichting Amsterdam7 000 Stichting Joods Maatschappelijk
Werk Amsterdam100 Stichting «het Leger des Heils»
Baarn4 100 Stichting Gereformeerde Jeugdbescherming Utrecht900Totaal landelijke instellingen12 100 Regionale
instellingen (gezinsvoogdij) (incl. bijkomende kosten jeugdigen)   Drenthse Stichting voor Jeugd en Gezin Assen2 500Stichting Jeugd en Gezin Noord-Holland Haarlem9 600 Werkstichting
Jeugdbescherming SiJA Amsterdam13 300 Stichting Welzijn Jongeren
Zutphen3 200 Stichting voor Jeugd en Gezin Arnhem6 500Stichting Jeugdzorg Noord-Brabant Eindhoven18 800 Stichting
Jeugdbescherming Dordrecht Dordrecht3 300 Stichting Jeugd
en Gezin Twente Almelo3 800 Werkstichting Jeugdbescherming
Groningen3 500 Stichting Jeugdbescherming Friesland Leeuwarden4 500Stichting Jeugdzorg Den Haag/Zuid-Holland Noord Voorburg12 400Stichting Jeugd en Gezin Flevoland Lelystad2 000 Stichting
Justitiële Jeugdbescherming in Zeeland Middelburg3 200 Werkstichting
Voogdij en Gezinsvoogdij Nijmegen3 500 Stichting voor Jeugdbescherming
in Limburg Roermond11 100 Stichting Jeugdbescherming Rotterdam
Rotterdam13 000 Stichting voor Jeugdhulpverlening Midden
Nederland Utrecht7 100 Stichting Opperdan Zaandam1 300Stichting Instelling Jeugd en Gezin Zwolle2 600Totaal regionale instellingen125 200Overzicht 4.2.2. Capaciteit en budget Justitiële
Jeugdinrichtingen (x f 1 000) Type inrichtingAantal1997 e.v.j. JMJ/MTotaal Gesloten opvang     JOC Amsterdam55  556 254't Nieuwe Lloyd Amsterdam40  405 404Den Hey Acker Breda114  11415 403 Het
Keerpunt Cadier en Keer22  222 502 Het
Poortje Groningen5011 616 936 Teylingereind
Sassenheim72  728 187 Kralingen Rotterdam26  263 513De Hartelborgt Spijkenisse   608 107Eikenstein/De Lindenhorst Zeist6036 9612 971De Kolkemate Zutphen24  242 729Totaal gesloten opvang52347–57072 006      Gesloten
behandeling     Overberg Amsterdam30  304 614Jongerenhuis Harreveld8372 15516 658't Nieuwe Lloyd Amsterdam20  203 076Het Keerpunt Cadier en Keer16  161 720Den Engh Den Dolder71  7110 920 De
Hunnerberg Nijmegen54  548 305 De Hartelborgt
Spijkenisse20  203 076 Eikenstein/De
Lindenhorst Zeist18  182 768 De
Kolkemate Zutphen44  444 729 Totaal
gesloten behandeling33890–42855 866      Open behandeling     Overberg Amerongen50  506 962Het Keerpunt Cadier en Keer20  202 318Ned. Mettray/De Marke Eefde  14414416 693De Hunnerberg Nijmegen26  263 620 De
Dreef Wapenveld60  606 955 O.G. Heldring
Zetten  10710712 403 Inkoop12  121 209Totaal
open behandeling168–25141950 160      FOBA/VIC     De Hartelborgt Spijkenisse20  204 309Totaal justitiële inrichtingen1 0491372511 437182 340Toelichting: J = jongens, M = meisjes en J/M = gemengd. Overzicht 4.2.3. Overige uitgaven Justitie (x f 1 000)  1997 e.v.j. Alleenstaanden
minderjarige asielzoekers126 049(incl. vervolg opvang)   Overige
instellingen en projecten32 399betreft o.a. intensivering
aanpak jeugdcriminaliteit, Halt-Nederland, buitenlandse pleegkinderen en bijdragen
aan instellingen waar het ministerie van VWS penvoerend is   Bijkomende
kosten/diversen Landelijke pleegzorg9 625 Ziektekosten15 900Diverse bijkomende kosten7 886 Totaal33 411  Totaal overige uitgaven Justitie191 859Voorzieningen VWS 1997–2000 (exclusief doeluitkeringen) Overzicht 4.3.1. Toegestane capaciteit en budget landelijke
voorzieningen VWS 1996–2000  19961997
e.v.j.Type voorzieningAantalBudgetAantalBudgetAmbulant landelijk    Joods Maatschp. Werk. A'damn.v.t.76 805n.v.t.76 805De Brug te Utrechtn.v.t.174 429n.v.t.174 429Totaal ambulant landelijk 251 234 251 234     Pleegzorg landelijk    Joods Maatschap. Werk.
A'dam456 278456 278 SPD Groningen566 11156 111SPD Middelburg226 444226 444 SPD
Leeuwarden339 667339 667 SPD Assen339 667339 667SPD Maastricht14185 11214185 112 SPD
Lelystad10132 22210132 222 SPD Alkmaar12158 66612158 666SPD Leiden10132 22210132 222 Lan.
ver. amb. FIOM23304 11123304 111 De
Opbouw Utrecht22290 89022290 890 SGJ
Utrecht46632 62246632 622 Willem Schrikker
st.551 032 449551 032 449 Leger
Des Heils Amsterdam6194 5736194 573 SPD
Tilburg13171 88913171 889 SPD Ommen12158 66612158 666SPD Rotterdam10132 22210132 222 SPD
Utrecht566 111566 111 SPD
Arnhem12158 66612158 666 Totaal
pleegzorg landelijk2673 978 5882673 978 588     Residentieel landelijk    De Ambelt Zwolle604 166 50300Harreveld Lichtenvoorde675 306 723675 306 723De Widdonck Heythuysen1018 343 03800De Brink Stevensbeek221 758 92600Leo Stichting Borculo15111 451 55315111 451 533Jongerenhuis Hoend./Twello19815 682 55519815 682 555Nieuw-Veldzicht Apeldoorn241 900 916241 900 916SGJ Utrecht604 021 811604 021 811GZH Breughelstr. A'dam238 529238 529GZH Donaudreef Utrecht480 081480 081GZH Koninginneweg A'dam488 209488 209MKT Kinabu Zeist141 302 30900 BJ-Zuid-H-Z
Holland Glorie242 584 59600 MKT De
Kubus Apeldoorn151 203 202151 203 202St. Bredervoort Barneveld15611 498 22200Totaal residentieel landelijk90269 427 17352539 773 579* In dit overzicht zijn de Driehoek en de Stuw samengevoegd.** De bedragen voor landelijke pleegzorg zijn inclusief de middelen voor
werving en selectie van pleegouders ad. f 671 per plaats.*** MKT Kinabu te Zeist wordt vanaf het jaar 1997 vanuit de AWBZ gefinancierd.**** Vanaf het jaar 1988 is het budget van de Leo Stichting Borculo 0,5
mln. hoger. Overzicht 4.3.2. Raming experimenten, steunfuncties, overige
uitgaven 1997–2000 (x f 1 miljoen) (op onderdelen ook gefinancierd
door Justitie)  1997199819992000Experimenten en steunfuncties   steunfunctie3.23.23.23.2projecten Regie in de Jeugdzorg:    – toegang tot het stelsel5.77.56.90– kwaliteitszorg instellingen2.52.61.40– beleidsinformatie, communicatie en beeldvorming4.42.10.70– zorgprogrammering2.02.000 specifieke
aandachtsvelden:     – thuisloze jongeren2.32.32.32.3– kindermishandeling1.71.81.81.8 innovatie
en bevorderen van samenhang en samenwerking4.63.19.015.6bijzonder jeugdwerk6.46.46.46.4Totaal experimenten, steunfuncties en overige uitgaven32.831.031.729.3Overzicht 4.4. Totaaloverzicht raming 1997–2000
(afgerond in mln guldens) TypeBedrag   Regionale
jeugdhulpverlening1997199819992000VWS –
doeluitkeringen935.7936.8948.9948.9 Justitie –
doeluitkeringen71.771.771.771.7 COTG95.295.295.295.2Totaal regionale jeugdhulpverl.1102.61103.71115.81115.8     Justitievoorzieningen en overige    (Gezins)voogdij-instellingen
en landelijk12.112.112.112.1 (Gezins)Voogdij-instellingen
regionaal125.2125.2125.2125.2 Opvanginrichtingen72.072.072.072.0Behandelinrichtingen106.0106.0106.0106.0 FOBA/VIC4.34.34.34.3Minderjarige asielzoekers126.0126.0126.0126.0Overige instellingen en projecten32.432.432.432.4Bijkomende kosten/diversen33.433.433.433.4Totaal Justitie (exclusief doeluitkeringen)511.4511.4511.4511.4     Landelijke voorzieningen VWS   Ambulant0.30.30.30.3Pleegzorg4.04.04.04.0 Residentieel39.840.340.340.3Totaal landelijke voorzien VWS44.144.644.644.6     Experimenten. steunfuncties en overige uitgaven VWS    (op onderdelen ook gefinancierd door Justitie)     Experimenten, steunfuncties
en overige26.424.625.322.9 Bijzonder
Jeugdwerk6.46.46.46.4 Totaal experimenten,
steunfuncties en overige uitgaven. VWS32.831.031.729.3     Totaal VWS1012.61012.41025.21022.8     Totaal Justitie583.1583.1583.1583.1     Totaal
COTG (inclusief landelijk)96.596.596.596 5     Totaal
curatieve jeugdzorg1692.21.692.01.704.81702.4BIJLAGE 1HET TERREIN VAN DE CURATIEVE EN DE PREVENTIEVE JEUGDZORGI. Beschikbare voorzieningenJeugdigen ontwikkelen zich op verschillende leefterreinen: gezin, school,
arbeid en vrije tijd. Op, grond en tussen deze leefterreinen zijn verschillende
instanties en voorzieningen betrokken die zich laten onderscheiden naar de
leeftijd en ontwikkelingsfasen van de jeugdigen. Reguliere voorzieningen richten
zich op alle jeugdigen (of hun opvoeders); specifieke voorzieningen of arrangementen
richten zich op specifieke groepen jeugdigen of de aanpak van specifieke problemen.  algemeen/regulierspecifiekgezin– consultatiebureau– jeugdhulpverlening – huisarts– geestelijke gezondheid voor jeugdigen – overige voorzieningen gezondheidszorg (GGD, JGZ, VTO,
GVO)– jeugdbescherming (Raad v.d. Kinderbescherming, gezinsvoogdij,
justitiële jeugdinrichting)  – opvoedingsondersteuning–
meldpunt kindermishandeling  – kinderopvang–
alg. maatschappelijk werk  – voorschoolse opvoeding   –
peuterspeelzaakwerk   – buurtnetwerk     school–
basisschool/VO/secundair beroepsonderwijs/HBO/universiteit– speciaal
onderwijs/VSO  – onderwijsbegeleidingsdienst–
achterstandsbestrijding en taalstimuleringsprogramma's (allochtone ouders
en kinderen)  – beroepsadvisering   – leerlingbegeleiding/mentoraat–
praktijkonderwijs/hulpstructuur  – leerlingenraden/ouderraden–
RMC  – schoolgezondheidsbeleid– spijbelopvang   arbeid– arbeidstoeleiding/arbeidsbemid-
deling– JWG/JWGO  – werkgevers– trajectbegeleiding
(bijvoorbeeld via Nieuwe perspectieven/T-teams)  – (jongerenafdelingen
van) vakbonden   – leerlingstelsel     buurt/vrije
tijd– sportvereniging/buurtsport– kindertelefoon – club- en buurthuis– kinderrechtswinkel  –
bibliotheek en speel-o-theek– CAD  – jeugdorganisaties–
voorzieningen voor dak- en thuisloze jeugdigen.  – jeugdpanels–
kinderrechter/jeugd-OM  – jeugdinformatiepunten (JIP's)–
HALT  – woningbouwcorporaties– jeugdreclassering – politie/toezichthouders 2. VerantwoordelijkheidstoedelingHet beleid dat gevoerd wordt ten behoeve van jeugdigen, is grotendeels
gedecentraliseerd beleid. Heldere afbakening van taken en verantwoordelijkheden
is daarom noodzakelijk en van even groot belang als afstemming en samenwerking.
Het regeringsstandpunt «Regie in de Jeugdzorg» (1994)
heeft voor belangrijke elementen in het jeugdbeleid de bestuurlijke kaders
aangegeven: onder regie van de gemeenten moet het preventief jeugdbeleid vorm
en inhoud krijgen; de provincies en de drie grote steden zijn verantwoordelijk
voor de regie over het curatief jeugdbeleid, de rijksoverheid formuleert in
overleg met andere actoren het richtinggevend kader, faciliteert een innovatief
beleid en heeft een monitorfunctie. Onderstaand overzicht schetst de verantwoordelijkheidstoedeling. Overigens is dit overzicht niet limitatief en vooral bedoeld
ter illustratie. a. De gemeente is verantwoordelijk voor– jeugdwelzijnsbeleid, sociaal culturele en educatieve voorzieningen– ontwikkeling lokaal preventief jeugdbeleid (w.o. opvoedingsondersteuning)– kinderopvang– lokaal onderwijsbeleid– huisvesting van scholen voor primair en voortgezet onderwijs (vanaf
1-1-1997)– onderwijsbegeleiding (vanaf 1-1-1997)– bestrijding achterstanden in het onderwijs (vanaf 1-8-1997)– OALT in het primair onderwijs (vanaf 1-8-1997)– praktijkonderwijs (vanaf 1-8-1998)– het gemeentelijk gezondheidsbeleid (GGD/GVO/VTO/JGZ t.b.v. 4–19
jarigen)– het gemeentelijk softdrugs- en gokbeleid– het gemeentelijk sportbeleid– het gemeentelijk veiligheidsbeleid, politie/toezicht, beleid t.a.v.
wijkveiligheid en buurtbeheer– arbeidstoeleiding en JWGO– samenhang in het jeugdbeleid, samenwerking lokale voorzieningen,
samenwerking in regionaal verband– intergemeentelijke voorzieningen zoals regionale meld- en coördinatiepunten
(schooluitval) die o.m. een functie vervullen bij het handhaven van de leerplicht. b. De provincies en de grootstedelijke regio's zijn verantwoordelijk
voor– In het kader van de Wet op de jeugdhulpverlening: Planning
en financiering van de regionale jeugdhulpverlening (en financiering regionale
samenwerkingsverbanden jeugdhulpverlening); bevoegdheid tot erkenning van
plaatsende instanties.Provincies en grootstedelijke regio's hebben eigenstandige wettelijke
taken om tot regionale afstemming tussen vraag en aanbod in de jeugdhulpverlening
te komen.Hiertoe worden jaarlijks een plan en een verslag jeugdhulpverlening opgesteld.– In het kader van het regeringsstandpunt «Regie in de
Jeugdzorg»: zijn provincies/grootstedelijke regio's gevraagd de
rol van territoriaal regisseur te vervullen voor de jeugdzorg. Daartoe zullen
regiovisies tot ontwikkeling worden gebracht. Speerpunten zijn: verbetering
van de toegang tot de jeugdzorg, zorgprogrammering, kwaliteitsbeleid, beleidsinformatiesysteem.– In het kader van de Welzijnswet: financiering van de
provinciale steunfunctie-organisaties. (geldt niet voor grootstedelijke regio's). c. De rijksoverheid is verantwoordelijk voor– het opstellen, in samenspraak met andere actoren, van een richtinggevend
(beleids)kader voor de curatieve en preventieve jeugdzorg– faciliteren van innovatief beleid– beheer landelijke voorzieningen (landelijke internaten en justitiële
jeugdinrichtingen)– beheer landelijke onderzoeks- en ondersteuningsstructuren, toezicht
en inspectie– beheer justitiëel apparaat (OM, Raden voor de Kinderbescherming,
gezinsvoogdij-instellingen, jusitiële jeugdinrichtingen) – wet- en regelgeving– werkgelegenheidsbeleid– monitoring– internationale uitwisselingen en rapportages. BIJLAGE 2VERSLAG PREVENTIEVE EN CURATIEVE JEUGDZORG IN 1995Dit verslag bevat voor de curatieve jeugdzorg het financieel
verslag over 1995 en de cijfers over capaciteit en gebruik in dat jaar. Inhoudelijk
verslag van de beleidsontwikkelingen in 1996 zijn voor de grotere trajecten
in de jeugdzorg beschreven in Hoofdstuk II van dit Beleidskader. Voor een
aantal specifiekeonderdelen van de preventieve en curatieve jeugdzorg
wordt hieronder verslag gedaan van de ontwikkelingen in 1995 en 1996.Bestrijding kindermishandelingIn het kader van het beleid inzake bestrijding van kindermishandeling
is het voornaamste traject dat van de advies- en meldpunten kindermishandeling.
Vorig jaar hadden zich vier regio's aangemeld (Drenthe, Noord-Brabant, Friesland
en de grootstedelijke regio Amsterdam) waar Raden voor de Kinderbescherming
en de Bureau's Vertrouwensarts samenwerken volgens de richtlijnen van de zogenoemde
Werkgroep Hermanns. In februari 1996 zijn de vier advies- en meldpunten formeel
gestart in de vorm van zoals die is vastgelegd in het interimrapport van de
Werkgroep. Het procesonderzoek dat de modelprojecten gedurende anderhalf jaar
begeleidt, is in gang gezet en de eerste tussenevaluatie is gepubliceerd. ModelprojectenDe modelprojecten verlopen niet allemaal zonder problemen. Toen het nieuwe
protocol gereed was bleken de verschillen in opvatting over het omgaan met
anonimiteit, inzagerecht van ouders en de te hanteren termijnen voor afhandeling
van meldingen nogal wat bezwaren op te leveren. Hier en daar heeft dit tot
vertragingen geleid. Drie maanden na het operationeel worden van het modelproject
De Kempen in Noord-Brabant meldde men dat de samenwerkingsproblemen zo groot
waren dat het project niet kon worden voortgezet. Niettemin blijkt dat een
aantal Bureau's Vertrouwensarts dat niet als modelproject is aangemerkt zich
toch op die aanpak en werkwijze oriënteert. Er is een groeiend vertrouwen
dat de eenduidige meldpunten kindermishandeling er komen.Tot medio 1997 zal de werkgroep zich wijden aan de verdere werkontwikkeling
van de modelprojecten. Nog dit jaar verschijnt een overgangsrapportage van
de Werkgroep Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Over de wijze waarop deze
meldpunten te zijner tijd organisatorisch kunnen aansluiten bij de eenduidige
toegang tot de jeugdzorg, bestaat geen eensluidende opvatting. Voorshands
gaat de voorkeur uit naar een aparte «toegang» (eigen logo en
eventueel een landelijk 06 telefoonnummer) voor advies over en het melden
van kindermishandeling. Wanneer mishandeling wordt vastgesteld, zal het stellen
van de diagnose en de hulpindicatie wel bij de toegang tot de jeugdzorg plaatsvinden,
al dan niet in samenwerking met medewerkers/artsen van de advies- en meldpunten. Opvatting Landelijk Bureau VertrouwensartsTen behoeve van de integratie van alle Bureau's Vertrouwensarts in de
regionale jeugdzorg (als eerste stap naar het bureau jeugdzorg) zijn alle
15 bureau's ondergebracht bij regionale voorzieningen voor jeugdhulpverlening
en is de Landelijke Stichting Buro's Vertrouwensarts inzake Kindermishandeling
(LSVBK) in juni 1996 geliquideerd. De centrale registratie- en ontwikkelingsfunctie
van de LSVBK, zijnde taken die voor het functioneren van de Bureau's Vertrouwensarts
niet verloren mochten gaan, zijn inmiddels ondergebracht bij het NIZW. Stichting Voorkoming KindermishandelingAndere activiteiten ter bestrijding van kindermishandeling zullen nog
verder op een lijn worden gebracht door een nieuwe plaatsbepaling voor de
Stichting Voorkoming Kindermishandeling (VKM). Sinds 1 maart 1996 heeft de
Directie Jeugdbeleid het voortouw inzake het beleid van de VKM overgenomen
van de Directie Geestelijke Gezondheidszorg. Er zijn daarna gesprekken gevoerd
om de overlap in taken tussen de VKM en de voormalige LSVBK ook bij het NIZW
te bundelen en per 1997 tot een integratie te komen. De publiekgerichte mobiliseringsfunctie
(voorlichtingscampage e.d.) zal een duidelijk inbedding moeten krijgen in
het preventieve jeugdbeleid. Andere ontwikkelingenVoor het overige moet gemeld worden dat een aantal externe projecten nog
niet tot uitvoering is gekomen. Het wetenschappelijk onderzoek van het Wilhelmina
Kinderziekenhuis, gericht op psycho-sociale diagnostiek in geval van vermoedens
van sexueel misbruik van kinderen is wel afgerond maar op dit moment nog niet
gepubliceerd. Een voorgenomen masterclass «contextuele hulpverlening
bij sexueel misbruik» (CLAS, ontwikkeld in Jeugddorp Bethanië,
Limburg) komt bij nader overweging pas aan de orde wanneer deze methodiek
ook in de regio Den Haag is beproefd. Financiële onzekerheden bij de
deelnemende partijen hebben de voorgenomen start van dit experiment begin
1996 vertraagd.Zeer actueel zijn kwesties rondom het melden van gevallen van sexueel
misbruik, mede naar aanleiding van de publiciteit rond gevallen in het voortgezet
onderwijs in het voorjaar van 1996. Er wordt overleg gevoerd met de ministeries
van Justitie en OCenW en de respectieve Inspecties over een mogelijke afstemming
van (bestaande) richtlijnen en wetgeving met betrekking tot het melden van
ontucht bij betreffende Inspecties. Pilotprojecten jeugdhulpverleningIn 1993 werden verspreid in het land zeven pilotprojecten op het terrein
van de jeugdhulpverlening gestart, waarmee werd beoogd knelpunten in de hulpverlening
aan jeugdigen en hun opvoeders op te lossen. Hiermee werd als het ware een
voorschot genomen op Regie in de Jeugdzorg. De projecten zijn inmiddels afgesloten.
In 1996 werd het uitgebreide evaluatie-onderzoek door het Nederlands centrum
voor geestelijke gezondheidszorg (NcGv) afgesloten. De resultaten van dit
onderzoek kunnen een rol spelen in de verdere beleidsontwikkeling, zowel landelijk
als regionaal. Hulp aan thuisloze jongerenHet eindrapport van het evaluatieonderzoek inzake de methodiek Aanpak
Thuisloze jeugd (de T-teams) in respectievelijk Den Haag, Rotterdam en Utrecht
(1992–1994) is na enige vertraging opgeleverd. De eerdere positieve
resultaten uit de interimrapportage worden hierin bevestigd. Wel blijkt dat
de gemiddelde duur van de intensieve begeleiding gemiddeld 19 dagen per jongere
is in plaats van de eerder genoemde 10 dagen. Een aantal conclusies is van
belang in het kader van het toekomstig beleid.De intake-procedures zijn voor verbetering vatbaar waardoor het percentage
tussentijdse uitvallers kan worden voorkomen. Het bestaande aanbod aan scholing
en werk heeft inhoudelijk en qua omvang onvoldoende aanknopingspunten voor
deze jongeren. Er is aandacht nodig voor de consolidatie van de bereikte resultaten
bij een grote groep jongeren. Het blijkt dat het ontbreekt aan
een goede overdracht naar reguliere instellingen voor nazorg. Eventuele terugval
kan niet worden voorkomen door het persoonlijk netwerk van de jongere dat
inmiddels net weer is hersteld.Op basis van de gegevens van het SGBO-onderzoek zijn voorlopig drie lokaties
geselecteerd die in aanmerking zouden komen voor nieuwe T-teams. Medio 1996
vindt hierover een eerste gesprek plaats met de betrokken provincies. Daarnaast
wordt in overleg met Bureau Instap bekeken op welke wijze de methodiek Aanpak
Thuisloze Jongeren structureel kan worden geïmplementeerd.In april 1995 is het Experiment Vertrektraining-Voorkoming Thuisloosheid
gestart. In het eerste halfjaar is gebleken dat het aantal jongeren dat een
VT-aanbod krijgt aangeboden sterk achter blijft bij de geplande instroom.
Met het oog daarop is een aantal maatregelen genomen (w.o. wijziging van de
screeningsprocedure en verlenging van de termijn tussen tweede screening en
aanbod VT) om de instroom te bevorderen. Het evaluatie-onderzoek laat de volgende
voorlopige resultaten zien. Tot nu toe (peildatum maart 1996) is aan 26 jeugdigen
een VT-aanbod gedaan waarvan er 17 zijn afgerond. Voor wat betreft de doelbereiking
(een stabiele woon- of verblijfplaats, een structurele dagbesteding, een stabiele
financiële situatie met legale inkomsten, de afhandeling van eventuele
strafzaken en een goed functionerend en steunend netwerk) zijn de resultaten
positief, echter de aantallen zijn nog gering.In de tweede helft van 1996 zal worden vastgesteld waaraan het experiment
moet voldoen om als succesvol te kunnen worden beschouwd. Op basis daarvan
wordt besloten tot structurele implementatie van het aanbod in de vier instellingen
uit reguliere middelen. Voorts wordt bezien of het experiment een vervolg
krijgt (consolidatie en verspreiding).Het preventieproject Jongeren Crisis Team in Zaanstreek-Waterland is inmiddels
operationeel en duurt anderhalf jaar. Jongeren die in een crisissituatie verkeren
en/of een verhoogd risico op thuisloosheid hebben krijgen een kortdurend (8
tot 10 weken) intensief begeleidingsprogramma gericht op de opbouw van een
sociale leefomgeving met groei- en ontwikkelingsmogelijkheden. Het streven
is om circa 100 jongeren in de projectperiode te bereiken. In het najaar van
1996 verschijnt de eerste tussenrapportage.Het eindrapport van het onderzoek naar de risico- en protectieve factoren
in relatie tot het ontstaan van thuisloosheid bij jongeren is inmiddels verschenen.
Uit dit onderzoek blijkt er een aantal gezins- en opvoedingsvariabelen te
zijn zoals echtscheiding en de leeftijd bij de eerste scheidings- of verlieservaring
die zijn te karakteriseren als risicofactoren. Deze risicofactoren zijn niet
direct te beïnvloeden door beleidsmaatregelen. Een aantal protectieve
factoren is beïnvloedbaar en heeft geleid tot enige beleidsaanbevelingen.
In de eerste plaats dient de hulpverlening zich nadrukkelijker te gaan richten
op het creëren, verbeteren en/of in stand houden van (persoonlijke) sociale
netwerken.In de tweede plaats dient de hulpverlening zich nadrukkelijker te gaan
richten op het aanleren van specifieke vaardigheden die ertoe leiden dat bij
problemen ook sociale steun wordt gezocht. Spijbelgedrag op school blijkt
inderdaad een belangrijke voorspeller voor zwerfgedrag op latere leeftijd.
Bezien moet worden of hierop extra inspanningen nodig en/of wenselijk zijn.
Het NIZW zal in dit jaar een inhoudelijke expert-meeting organiseren waarbij
ondermeer over dit rapport gesproken zal worden met als aandachtspunt preventie.
In februari 1996 heeft de (voormalige) Raad voor het Jeugdbeleid
een commentaar geschreven over zwerfjongeren (BCR 62).Hierin wordt een drietal hoofdaanbevelingen gedaan:– meer differentiatie in de opvang en hulpverlening aan zwerfjongeren
(thuisloze meisjes, getraumatiseerde jonge vluchtelingen, zwakbegaafden en
psychisch zwakke zwerfjongeren);– ondersteuning van projecten van zelforganisaties van zwerfjongeren
en het onderzoeken van mogelijkheden om vrijwilligers in te schakelen in het
natraject als vertrouwenspersoon;– afspraken maken met gemeenten over een betere afstemming van jeugdzorg,
huisvesting en arbeidstoeleiding op de behoeften van thuisloze jongeren.Alle onderzoeksgegevens wijzen erop dat thuisloze jongeren (die geregeld
op straat zwerven) een groep betreft met grote problemen. De mogelijkheden
om zelforganisaties van voormalige zwerfjongeren te ondersteunen is afhankelijk
van de behoeften bij deze jongeren en de doelstelling van de betreffende organisaties.
In de afgelopen jaren is in het kader van cliëntenbeleid jeugdhulpverlening
en jeugdbescherming gebleken dat met name de jongerenorganisaties die de belangen
van de jongeren in deze sectoren behartigen moeilijk van de grond komen. Met
de inzet van vrijwilligers in het natraject wordt op dit moment geëxperimenteerd
door de Katholieke Landelijke Vereniging voor Maatschappelijk Activeringswerk.
In overleg met de betrokken provinciale overheden wordt bekeken of het experiment
inhoudelijk past binnen het provinciaal beleid en of een stimuleringsbijdrage
mogelijk c.q. wenselijk is. In het kader van het traject «Jeugd en Veiligheid»
is expliciet aandacht voor scholing en arbeid voor (risico)jongeren in het
kader van een integrale aanpak op gemeentelijk niveau.Er blijft echter een groep kwetsbare jongeren, die ook met de methodiek
van de T-teams niet gebaat lijken, jongeren met een aanwijsbare, vaak psychische
stoornis en problemen op het gebied van de geestelijke gezondheid. De laatste
jaren zijn er sociale pensions voor deze jongeren tot stand gekomen. Dit jaar
start bij één van de pensions een rendements- en methodisch
onderzoek. De eindrapportage is in september 1997 gereed. Evaluatie ouderbijdragenSinds 1 mei 1995 is een wettelijke regeling voor de ouderbijdragen vrijwillige
en justitiële jeugdhulpverlening van kracht. Aan de Tweede Kamer is een
evaluatie over het eerste jaar toegezegd. Het onderzoek, uitgevoerd door het
WODC, is beschikbaar en bevestigt het beeld dat reeds uit eerdere casuïstiek
naar voren is gekomen. Knelpunten zitten met name in: 1. Relatie OBR-AKVEr is een groep ouders die de onderhoudsnorm uit de AKW (f 56,- per
week) niet haalt. Deze ouders ontvangen daarom geen kinderbijslag en hebben
vervolgens grote moeite om de ouderbijdrage te kunnen betalen. De OBR-regeling
veronderstelt nl. dat ouders welkinderbijslag ontvangen. Ook zijn
er knelpunten bij kinderen ouder dan 18, waarvoor geen kinderbijslag meer
wordt ontvangen, terwijl deze jeugdigen zelf in sommige situaties ook geen
inkomen hebben (geen bijstand, geen studiefinanciering, geen loon). 2. Relatie met de bijstand 2.a. Algemene bijstandDe uitkering voor een éénoudergezin wijzigt op het moment
dat het enige kind (de kinderen) uithuis wordt geplaatst. De uitkering wordt
verlaagd naar de alleenstaandenorm. Ook als deze ouder wel kinderbijslag ontvangt,
kan deze de volledige bijdrage nauwelijks betalen, omdat de kosten die boven
de kinderbijslag uitgaan, niet uit de uitkering voor een alleenstaande kan
worden betaald. 2.b. Bijzondere bijstand* een ouder die gezinsbijstand ontvangt, kan indien er geen recht op kinderbijslag
bestaat, een beroep doen op de bijzondere bijstand. Slechts een enkele gemeente
zou positief beslissen op een dergelijk verzoek.* een alleenstaande ouder die kinderbijslag ontvangt, kan ook een beroep
doen op de bijzondere bijstand, aangezien de kosten voor het kind hoger zijn
dan het bedrag van de kinderbijslag.* een alleenstaande ouder die geen kinderbijslag ontvangt, kan een beroep
doen op de bijzondere bijstand voor het bedrag van de ouderbijdrage en de
noodzakelijke kosten die daarboven voor het kind worden gemaakt. Een aantal
gemeenten zou positief beslissen op een dergelijk verzoek. 3. InformatieDe informatie over de uitvoering van de OBR is niet optimaal. Plaatsers
en ouders zijn onvoldoende op de hoogte. Het gaat hier om een bijkomend knelpunt.
De problemen bij de uitvoering van de regeling vloeien echter eerder voort
uit de structuur van de regeling dan vanuit onvoldoende informatie.Op grond van deze constateringen wordt in overleg met betrokken departementen,
waaronder dat van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, onderzocht welke verbeteringen
mogelijk zijn. PleegzorgSinds 1994 wordt in het kader van het landelijk Innovatieprogramma Pleegzorg
(1994–1996) gewerkt aan innovatie en kwaliteitsverbetering van de pleegzorg
en aan de versterking van de positie van pleegouders. De Programmacommissie
pleegzorg – gevormd en ondersteund door de Stichting Overleg Jeugdvoorzieningen
Nederland – beoordeelt de projectvoorstellen, adviseert over de subsidiëring
en ziet toe op het verloop van de uitvoering.Een reeks projecten is momenteel in uitvoering, waaronder de volgende:– De Katholieke Universiteit Nijmegen voert diverse onderzoeken
uit: een onderzoek naar omvang en kwaliteit van de indicatiestellingen, gerelateerd
aan de matching en plaatsing van kinderen in een pleeggezin; een onderzoek
naar de frequentie en het verloop van netwerkplaatsingen (plaatsingen bij
familieleden); een onderzoek naar het gebruik en de effecten van «het
protocol pleeggezinplaatsing» (afgerond). Er wordt voor een periode
van drie jaar aan de Katholieke Universiteit Nijmegen een leerstoel Pleegzorg
ingesteld.– De Rijksuniversiteit Leiden ontwikkelt een instrument voor pedagogische
begeleiding van pleeggezinnen. De hanteerbaarheid en bruikbaarheid
van het instrument zijn onderzocht. In 1996 zal het gereed worden gemaakt
voor gebruik in de praktijk.– Een eerste aanzet voor een integraal kwaliteitszorgsysteem is
in de maak bij de Voorzieningen voor Pleegzorg in Limburg, Overijssel, Midden-Brabant
en Utrecht. Selectie van pleeggezinnen, aanscherping van de indicatiestelling,
en besluitvorming rond de matching van pleegouders en pleegkinderen zijn de
thema's in een project van de Stichting Jeugdzorg Haaglanden.– Er zijn diverse cursussen voor pleegouders en beroepskrachten
in de pleegzorg. Er zijn ook werkboeken voor pleegouders en pleegzorgbegeleiders.
Een cursus «Omgaan met een seksueel misbruikt kind», bijvoorbeeld.
En werkboeken over thema's zoals verlies en hechting. Deze worden (of zijn
inmiddels) door verschillende organisaties bewerkt en in vernieuwde vorm gepresenteerd.
Er zijn ook projecten in uitvoering waarbij pleegouders elkaar onderling ondersteuning
bieden (Nederlandse Vereniging van Pleegouders), en projecten waarin een integraal
ondersteuningsaanbod aan pleegouders en beroepskrachten wordt gedaan (STAP).
Er zijn ook boeken in de maak waarin pleegkinderen gebeurtenissen uit hun
leven kunnen ordenen. Wensen en behoeften van pleegkinderen worden onderzocht
met het oog op belangenbehartiging en deskundigheidsbevordering van pleegouders
en begeleiders. De organisatie van de Vereniging van en voor Jongeren in Pleeggezinnen
(JIP) zal worden versterkt.In 1996 heeft de programmscommissie een evaluatie van het Innovatieprogramma
Pleegzorg in gang gezet. Op grond van de evaluatie zal bekeken worden op welke
onderdelen van de pleegzorg, op welke wijze en in welke vorm na 1996 een verdere
innovatie en kwaliteitsverbetering tot stand kan worden gebracht.In overleg met het Bestuur van de Vereniging Landelijk Werkende Instellingen
voor Jeugdbescherming en Jeugdzorg zijn aan instellingen voor jeugdbescherming
en jeugdzorg die landelijke pleegzorgtaken uitvoeren, met ingang van 1 januari
1996 (vrijgekomen) middelen ter beschikking gesteld voor de werving en selectie
van pleeggezinnen.Tot 1 januari 1997 voeren het Landelijk Bureau Voorlichting van de Federatie
Pleegzorg en de Stichting Mobiel – beide aangehaakt bij de Stichting
Steunfunctie Nederland – ten behoeve van de pleegzorg taken uit met
betrekking tot voorlichting, werving, communicatie en informatievoorziening.
Er zullen afspraken worden gemaakt over de financiering en inbedding van deze
taken in de regionale voorzieningen voor pleegzorg. Medezeggenschap en CliëntenbeleidDe cliëntenorganisaties in de jeugdzorg en het familierecht zijn
bezig gestalte te geven aan een samenwerkingsverband. Daarmee wordt beoogd
een basis te leggen voor de behartiging van belangen van cliënten in
de jeugdzorg en het familierecht in het overleg met de rijksoverheid. Ter
facilitering van dit proces heeft het ministerie van VWS een externe deskundige
ingeschakeld. In overleg met deze deskundige en met de ministeries van VWS
en Justitie wordt thans bezien of, en zo ja, op welke wijze, een samenwerkingsverband
tot stand kan komen met een breed draagvlak.De Stichting Lindenhout heeft medio 1996 een in 1995 gestart belevingsonderzoek
onder ruim 300 jongeren in tehuizen afgerond. Uit het onderzoek komt naar
voren dat jongeren redelijk tevreden zijn met hun situatie. Justitiepupillen
ervaren hun verblijf relatief minder positief. Als geheel scoren de tehuizen
en de werkers erin meer dan een voldoende. Niettemin kan er nog veel worden
verbeterd. Belangrijkste uitkomst is dat de jongeren graag wat meer serieus
worden genomen. Dit is mogelijk wanneer werk wordt gemaakt van bewonersparticipatie.
De resultaten van het onderzoek zullen worden gepresenteerd tijdens een jongerenmani-
festatie begin oktober 1996.April 1995 is het experiment cliëntenvertrouwenspersonen in de residentiële
hulpverlening officieel van start gegaan. In het experiment participeren vijf
provincies, een grote stad, de ministeries van VWS en Justitie en het Advies-
en Klachtenburo Jeugdhulpverlening. In de provincie Utrecht participeert daarnaast
nog de SJU. Gedurende twee jaar zullen zes cliëntenvertrouwenspersonen
advies en bijstand verlenen aan cliënten met problemen en klachten. Er
participeren twaalf instellingen voor jeugdhulpverlening in het experiment,
met name residentiële instellingen. Het project loopt af op 1 maart 1997.
Op dat moment zal ook het evaluatie-onderzoek, uitgevoerd door het Verwey-Jonker
Instituut, zijn afgerond. (Gezins)voogdij-instellingenDe (gezins)voogdij-instellingen zullen de landelijke invoering en intensivering
van de jeugdreclassering ter hand nemen. In dit verband zal de uitvoering
worden geharmoniseerd en in protocollen worden vastgelegd. De intensivering
heeft betrekking op de volgende onderdelen. In het gehele mogelijke traject
vanaf het proces verbaal tot en met de periode na detentie dient, waar nodig,
jeugdreclasseringstoezicht en -begeleiding beschikbaar te zijn.Sinds de invoering van het nieuwe jeugdstrafrecht is ook het toezicht
en de begeleiding in het kader van de voorwaardelijke invrijheidsstelling
van minderjarigen onderdeel van de jeugdreclasseringstaken van de gezinsvoogdij-instellingen
geworden. Ook hiervoor dient een adequaat aanbod te worden ontwikkeld. Voor
de (gezins)voogdij-instellingen zal in het kader van de optimalisering van
de samenhang in de jeugdzorg die in het kader van Regie in de Jeugdzorg gestalte
krijgt in het bijzonder de vormgeving van de functies diagnostiek, indicatiestelling,
zorgtoewijzing en casemanagement van groot belang zijn. Dit moet er toe leiden
dat sneller en passender zorg voor de jeugdigen en in het bijzonder de justitiepupillen
beschikbaar kan komen dan nu het geval is. Informatiebeleid GezinsvoogdijinstellingenIn afstemming met het project Structurering Informatievoorziening in de
Jeugdzorg wordt aan de verbetering van de (geautomatiseerde) informatievoorziening
hoge prioriteit toegekend. Voor een moderne bedrijfsvoering en goede ondersteuning
van het primaire proces is dit van groot belang, alsmede voor de strategische
beleidsontwikkeling.In 1997 zal een nieuw ontwikkeld procesbewakingssysteem bij de instellingen
voor voogdij- en gezinsvoogdij worden ingevoerd. Schaalvergroting/HerstructureringDe schaalvergroting binnen de sector voogdij- en gezinsvoogdij is bijna
afgerond. Dit betekent dat er nu over het algemeen per provincie en grootstedelijke
regio één instelling voor voogdij en gezinsvoogdij is aanvaard.
De schaal waarop de gezinsvoogdij-instellingen zijn georganiseerd sluit niet
uit dat in de toekomst kleinschaliger zorg, zoals wellicht noodzakelijk
zal zijn in het kader van Regie in de Jeugdzorg, geboden zal kunnen worden.De instellingen voor voogdij en gezinsvoogdij en de daaraan vaak verbonden
adviesbureaus leveren een bijdrage c.q. zijn een belangrijke participant bij
het inrichten van de «toegang tot de jeugdzorg». Richtlijnen voor het (laten) verrichten van extern onderzoekIn april 1995 heeft de door de staatssecretaris van Justitie ingestelde
(onafhankelijke) werkgroep «Externe deskundigen bureaus» rapport
uitgebracht. De werkgroep beschreef een aantal richtlijnen dat voor de Raad
voor de kinderbescherming en/of de instellingen voor (gezins)voogdij diende
te gelden bij de inschakeling van een extern deskundige. Ook deed de werkgroep
een aantal aanbevelingen ten aanzien van de kwaliteitseisen waaraan een extern
deskundige dient te voldoen. Vervolgens heeft de staatssecretaris verschillende
organisaties om advies gevraagd over het product van de werkgroep, zoals de
Raad voor de kinderbescherming, de instellingen voor (gezins)voogdij, het
platform samenwerkende cliëntenorganisaties i.o., de onderzoeksbureaus
Stichting Rijnhove en ABJ, de NVVR, de beroepsverenigingen N.I.P. en N.V.O..
In maart 1996 heeft de staatssecretaris haar standpunt bepaald in een brief
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal en de richtlijnen
in een circulaire voorgeschreven aan de Raad voor de kinderbescherming en
de instellingen voor (gezins)voogdij. De staatssecretaris heeft voor wat betreft
de kwaliteitseisen die aan de extern deskundigen worden gesteld, een overgangsperiode
uitgeschreven tot 1 januari 1997. Op dat moment dienen de extern deskundigen
lid te zijn van een beroepsvereniging en geregistreerd te staan als diagnostisch
bevoegd.De richtlijnen voorzien in een betere rechtswaarborg voor cliënten
en bieden inzicht in de interactie die plaatsvindt tussen opdrachtgever en
deskundige. Allochtonenbeleid JeugdbeschermingIn november 1995 is een werkconferentie over het onderwerp «allochtone
werkers in de jeugdhulpverlening, jeugdbescherming en reclassering»
gehouden. Deze conferentie is georganiseerd door de VOG, Forum en het ministerie
van Justitie. Eén van de aandachtspunten van het platform COD (het
samenwerkingsverband van waaruit deze werkconferentie tot stand is gekomen,
nl. het platform Coördinatie Ondersteuning Deskundigheidsbevordering
Hulpverlening Allochtone Jongeren) is dan ook hoe aan deze activiteit vervolg
gegeven kan worden, mede naar aanleiding van de wens van de deelnemers hiertoe.
De pilotprojecten netwerkvorming allochtonenbeleid zijn de tweede helft van
hun bestaan ingegaan. De projecten zullen worden afgerond in de tweede helft
van 1996 met een evaluatieverslag. De projecten hebben tot doel een betere
aansluiting van het aanbod van de jeugdbeschermingsorganisaties op de problematiek
van allochtonen, door het betrekken van allochtonen of hun zelf-organisaties.
In drie van de vijf projecten richt men zich voornamelijk op de doelgroep
Marokkaanse jongeren.Het ingezette allochtonenbeleid in de jeugdbescherming zal voortgang vinden
in samenspraak met de landelijke koepels. Hierbij blijven het allochtonenpersoneelsbeleid
en de deskundigheidsbevordering van de medewerkers van de raden en (gezins)voogdij-instellingen
belangrijke aandachtspunten.Ten aanzien van de specifiek op allochtonen gerichte projecten van criminaliteitspreventie
wordt de meta-evaluatie afgewacht die in samenwerking met het
ministerie van Binnenlandse Zaken wordt uitgevoerd. De verwachting is dat
uit deze meta-evaluatie methoden kunnen worden geselecteerd die breed overdraagbaar
zijn, onder meer naar de organisaties in de jeugdzorg. Wet- en regelgeving in de jeugdzorgIn de periode vanaf juli 1995 tot en met juli 1996 is de volgende wet-
en regelgeving tot stand gekomen en/of van kracht geworden:– Wet van 26 april 1995 tot herziening van de maatregel van ondertoezichtstelling
van minderjarigen (artikel 254 en volgende van Boek I van het Burgerlijk Wetboek)
(Stb. 1995, 255), is in werking getreden op 1 novem- ber 1995 (Stb. 1995,
489).De wet beoogt rechtspraak en verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
de maatregel te scheiden, door de uitvoering bij gezinsvoogdij-instellingen
te leggen. Hiermee heeft de ondertoezichtstelling een nieuw jasje gekregen.De kinderrechter legt de maatregel van ondertoezichtstelling op en geeft
desgevraagd een machtiging aan de gezinsvoogdij-instelling tot uithuisplaatsing
van een onder toezicht gesteld kind. De gezinsvoogdij-instelling voert de
maatregelen uit. De kinderrechter beslecht geschilpunten en beslist over belangrijke
kwesties.De Wet op de jeugdhulpverlening is hieraan aangepast.Ter uitvoering van bovengenoemde wet is– het Besluit van 14 november 1995 tot wijziging van het Besluit
kwaliteitsregels jeugdhulpverlening, het Besluit kwaliteitsregels en taken
voogdij- en gezinsvoogdij-instellingen en het Besluit regels inrichtingen
voor justitiële kinderbescherming en tot intrekking van het Uitvoeringsbesluit
Ondertoezichtstelling (Besluit van 26 november 1969, laatstelijk gewijzigd
Stb. 1990, 257) (Stb. 1995, 568) op 1 december 1995 in werking getreden, met
terugwerkende kracht tot 1 november 1995.– Besluit van 27 oktober 1995 ter uitvoering van artikel 261, vierde
lid Boek I BW (Strct. 1995, 211) waarbij de inrichtingen worden aangewezen
die als gesloten in de zin van artikel 261 worden aangemerkt, in werking getreden
op 1 november 1995.– Wet van 10 juli 1995 houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
(Stb. 1995, 421), is in werking getreden op 1 januari 1996 (Stb. 1995, 629),
voor wat betreft het nieuwe artikel 13 met terugwerkende kracht tot 1 januari
1994.Met deze wet wordt uitvoering gegeven aan een drietal in het «Convenant
decentralisatie jeugdhulpverlening» opgenomen onderwerpen. Aan de provincies wordt de mogelijkheid geboden vanuit de doeluitkering
een (beperkte) financiële reserve te vormen die dient als buffer voor
het opvangen van onverwachte uitgaven, zoals onvermijdbare kosten voor herstructurering
en herspreiding van voorzieningen. De automatische koppeling tussen het zijn
van plaatsende instantie en voorziening voor pleegzorg wordt opgeheven.In het verlengde van de decentralisatie van bevoegdheden van het rijk
naar provincies krijgen provinciale ambtenaren toegang tot de gebouwen waarin
regionale instellingen en samenwerkingsverbanden hun werkzaamheden verrichten.
Aan deze ambtenaren worden alle inlichtingen verstrekt en alle bescheiden
overgelegd die voor een juiste uitoefening van hun taak noodzakelijk zijn
te achten. Ter uitvoering van bovengenoemde wet is:– het Besluit van 14 december 1995, houdende wijziging van het Besluit
aanwijzing categorieën instellingen of instanties die voor erkenning
in aanmerking komen, Stb. 1995, 630), in werking getreden op 28 december 1995.Het Besluit aanwijzing categorieën instellingen of instanties die
voor erkenning in aanmerking komen wordt verlengd tot 1 januari 1998.– het Besluit van 14 december 1995, houdende wijziging van het Besluit
gegevensverstrekking jeugdhulpverlening (Stb. 1995, 631), in werking getreden
op 28 december 1995, met terugwerkende kracht tot en met 1 juli 1995.De termijn voor het verstrekken van gegevens als bedoeld in artikel 4
door uitvoerders van (semi-)residentiële voorzieningen wordt verlengd
tot 1 januari 1998 (artikel 6).– het Besluit van 14 december 1995, houdende wijziging van het Besluit
kwaliteitsregels jeugdhulpverlening en het Besluit tijdelijke regeling bekostiging
jeugdhulpverlening in verband met het niet meer in de wet aangemerkt zijn
van erkende plaatsende instanties en gezinsvoogdij-instellingen als voorziening
van pleegzorg, (Stb. 1995, 632), in werking getreden op 1 januari 1996.Het Besluit houdt enige aanpassingen in ten gevolge van de opheffing van
de automatische koppeling tussen het zijn van erkende plaatsende instantie
en voorziening van pleegzorg.– het Besluit van 19 december 1995, houdende wijziging van het Besluit
kwaliteitsregels en taken voogdij- in gezinsvoogdij-instellingen (Stb. 1995,
675), in werking getreden 1 januari 1996.Het Besluit laat de bepalingen vervallen die met de automatische koppeling
tussen het zijn van een gezinsvoogdij-instelling en voorziening van pleegzorg
verband houden.– Wet van 6 december 1995 houdende aanpassing van een aantal wetten
aan de Wet houdende nadere regeling van het gezag over en van de omgang met
minderjarige kinderen (Stb. 1995, 592), is in werking getreden op 15 december
1995.De wet houdt enige juridisch-technische wijzigingen in van de Wet op de
jeugdhulpverlening: in de desbetreffende artikelen wordt «de ouderlijke
macht» vervangen door het ouderlijk gezag.– Wet van 6 december 1995 tot wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
en het Wetboek van Strafrecht in verband met hulpverlening aan weggelopen
minderjarigen (Stb. 1996, 15), is in werking getreden 1 februari 1996.De wet beoogt de rechtswaarborgen aan weggelopen minderjarigen te verbeteren.
De wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening houdt in dat in een acute
noodsituatie degene die met het ouderlijk gezag of de voogdij over een weggelopen
minderjarige is belast, onverwijld met de hulpverlening aan dat kind in kennis
wordt gesteld, zonder dat de hulpverlening daardoor in gevaar komt. De wijziging
van het Wetboek van Strafrecht houdt o.a. in, dat de strafbaarstelling van
het verbergen of aan nasporing onttrekken van weggelopen minderjarigen vervalt
ten aanzien van degene die handelt in het kader van zorgvuldige hulpverlening,
waarvan de onverwijlde melding dat hulp wordt verleend, alsmede de onverwijlde
bekendmaking van de identiteit van de hulpverlener en zijn plaats van verblijf
of vestiging aan degene die het gezag over de minderjarige uitoefent, bestanddelen
vormen. – Wet van 13 juni 1996, houdende wijziging van Boek I van het Burgelijk
Wetboek en van enige andere wetten in verband met de reorganisatie van de
Raden voor de kinderbescherming (Stb. 1996, 328) is in werking getreden op
29 juni 1996.De wet beoogt een nieuwe organisatie in het leven te roepen waarbij er
één landelijke raad voor de kinderbescherming is. De juridische
situatie wordt hiermee in overeenstemming gebracht met de feitelijke zoals
die reeds vanaf 1 januari 1995 bestaat. De Wet op de jeugdhulpverlening wordt
hieraan aangepast. Het betreft slechts technisch-juridische aanpassingen.– Wet Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen, 23 maart 1995
(Stb. 1995, 198), zal in werking treden op 1 januari 1997.De wet behelst de verzelfstandiging van de organisatie belast met de inning
van onderhoudsbijdragen van kinderen en met de vaststelling en inning van
ouderbijdragen jeugdhulpverlening door de oprichting van een Landelijk Bureau
Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO), gevestigd te Gouda. De taken van het toekomstige
LBIO worden in de periode tot de inwerking treding uitgevoerd door de raad
voor de kinderbescherming en door de daar gedetacheerde werkeenheid van het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.De volgende wetsvoorstellen zijn in de periode van juli 1995 tot en met
juli 1996 bij de Tweede Kamer of de Eerste Kamer in behandeling (genomen):– Wetsvoorstel houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met medezeggenschap (Kamerstukken II 1995/1996, 24 681). Het wetsvoorstel
is gebaseerd op het Wetsvoorstel medezeggenschap cliënten zorginstellingen
(Kamerstukken I 1994/95, 23 041). Beoogd wordt cliënten van uitvoerders
van voorzieningen voor jeugdhulpverlening en van (gezins)voogdij-instellingen
een afdwingbaar recht op medezeggenschap toe te kennen. Hiertoe wordt in de
Wet op de jeugdhulpverlening een nieuw hoofdstuk tussengevoegd (artikel 45a
t/m 45j).Stand van zaken: de Nota naar aanleiding van het verslag zal waarschijnlijk
september 1996 worden uitgebracht.– Voorstel van wet houdende wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening
in verband met het klachtrecht (Kamerstukken II 1995–1996, 24 712).
De klachtregeling in de Wet op de jeugdhulpverlening zal in het kader van
harmonisatie van regelgeving zoveel mogelijk in overeenstemming worden gebracht
met de nieuwe Wet klachtrecht cliënten zorgsector (Stb. 1995, 308). Stand
van zaken: de nota naar aanleiding van het verslag zal waarschijnlijk september
1996 worden uitgebracht. Jeugdparticipatie en inbreng van jeugdigen in beleidIn 1995 is de nieuwe Subsidieregeling Welzijnsbeleid (Stcrt. 1995, 250)
in werking getreden. Onder de «Bijzondere Bepalingen» bij deze
regeling is opgenomen de in 1994 gepubliceerde nieuwe subsidieregeling «Landelijke
jeugdorganisaties en categorieën jeugdorganisaties» (Stcrt. 1994,
144). Krachtens deze regeling ontvangen jeugdorganisaties niet langer subsidie
op basis van historie, maar wordt een verdeelsleutel gehanteerd die is gebaseerd
op ledental van de organisaties. Van het voor een organisatie beschikbare
subsidiebedrag wordt driekwart toegekend als instellingssubsidie.Een kwart van de subsidie wordt met ingang van 1995 toegekend op basis
van ingediende vernieuwende projecten die een landelijke uitwerking hebben
en die gericht zijn op bevordering van participatie van jeugdigen
en/of het voorkomen van uitval van jeugdigen. Landelijke organisaties die
dat willen, kunnen tot 1999 experimenteren met een systeem waarbij minimaal
de helft van de subsidie wordt ingezet voor innovatieve projecten met landelijke
betekenis.De landelijke jeugdorganisaties zijn in 1995 volgens deze regeling gesubsidieerd,
hun projectplannen zijn getoetst aan gestelde criteria. In totaal zijn circa
170 projectaanvragen ontvangen en beoordeeld. De inhoud van de projecten geeft
blijk van een groot potentieel aan creativiteit, kennis en ervaring bij de
landelijke jeugdorganisaties. Er blijken vele manieren te bestaan om de participatie
van jeugdigen te bevorderen en uitval van jeugdigen te voorkomen! Over de
werking van de subsidieregeling zal – zo is in de regeling zelf bepaald –
uiterlijk op 1 januari 1999 een onderzoeksrapport worden uitgebracht. In 1997
zullen de voorbereidingen worden getroffen voor een systematische evaluatie
van de regeling.De subsidiëring van de politieke jongerenorganisaties is per 1-1-1996
door het ministerie van VWS overgedragen aan het ministerie van Binnenlandse
Zaken.Op 20 november 1995 vond, voor het eerst, het Nationaal Jeugddebat plaats.
Jeugdigen van verschillende leeftijdsgroepen, uit het gehele land discussieerden
met kamerleden en bewindslieden over zaken die zij zelf op de agenda hadden
geplaatst. Inmiddels is een aanzet gegeven voor een kader waarbinnen de betrokkenheid
van jeugd bij het beleid structureel verbeterd wordt. Uitgangspunt is de (landelijke)
organisatie van jeugdpanels, met gebruikmaking van relevante lokale jeugdstructuren.
De jeugdpanels zullen worden georganiseerd in overleg en samenwerking met
de landelijke jeugdorganisaties. Jeugdpanels hebben zowel tot taak nieuw beleid,
dat jeugdigen raakt, te bespreken als bestaand beleid te evalueren, met name
op de (cumulatieve) effecten die het heeft voor de jeugd. Jeugspanels waarborgen
in de uiteindelijke vorm en opzet ook de voeding van het jaarlijks te organiseren.
Nationaal Jeugddebat. In 1997 zal een pilot worden gestart om na te gaan onder
welke voorwaarden een dergelijke vorm van betrokkenheid zinvol en haalbaar
is.Voor de voorbereiding van het Nationaal Jeugddebat 1996 zal worden aangesloten
bij de activiteiten van de Stichting Codename Future, die het landelijk jongerenreferendum
organiseert en dit jaar daarmee circa 100.000 scholieren uit het voortgezet
onderwijs zal bereiken. De vorm waarin het Nationaal Jeugddebat wordt gegoten
is ook in 1996 nog experimenteel. Internationaal JeugdbeleidHet internationale beleid is vooral gericht op het uitwisselen van kennis,
informatie en expertise ten aanzien van innovatieve ontwikkelingen binnen
de jeugdzorg en de bevordering van de mobiliteit en participatie van jeugdigen
in – met name – Europees verband.Binnen de Europese Unie wordt op basis van artikel 126 van het Verdrag
van Maastricht het derde Jeugd voor Europa programma uitgevoerd, dat onder
meer voorziet in de mogelijkheden van jeugduitwisselingen tussen lidstaten
en met derde landen, de uitwisseling van vrijwilligers en samenwerking tussen
de jeugdstructuren van de verschillende landen. In 1996 is parallel aan dit
programma een pilot project gestart voor de uitwisseling van jeugdigen die
voor een periode van een jaar vrijwilligerswerk willen verrichten in één
van de lidstaten.De Raad van Europa heeft zojuist een vier jaar durend participatie project
afgesloten (Childhood Policies Project), dat met name gericht was op
vergroting van de maatschappelijke en sociale deelneming van jongeren. De
afsluitende conferentie in Leipzig (mei/juni 1996) heeft aan de desbetreffende
gremia binnen de Raad van Europa voorstellen gedaan omtrent een vervolg activiteit,
onder andere gericht op de bevordering van medezeggenschap en inspraak van
jeugdigen die gebruik maken van de een of andere vorm van jeugdzorg (met name
gericht op jeugdigen in residentiële voorzieningen).Nederland neemt ook deel aan het Europees Jeugdfonds van de Raad van Europa
dat beoogt internationale ontmoetingen, activiteiten etc. van jongeren (georganiseerd
en niet georganiseerd) te stimuleren. Vanaf 1 januari 1997 heeft Nederland
weer zitting in de Governing Board van het fonds. Ook door middel van eigen
initiatieven wordt door de directie Jeugdbeleid de uitwisseling van kennis,
informatie, expertise en goede werkmethoden en – praktijken bevordert.
Zo zijn in de afgelopen jaren enkele in het buitenland ontwikkelde methoden
ingevoerd (zoals Families First, HELP, en Home-Start), nadat ze zijn aangepast
aan de specifieke Nederlandse situatie en omstandigheden.Met vierendertig landen heeft Nederland een Cultureel Accoord. In de meerderheid
van die accoorden/verdragen bestaan jongerenparagrafen: uitwisseling van expertise,
informatie, deskundigheid op het terrein van jeugdbeleid; soms nog uitwisselingen
van jeugdigen. Met een aantal landen worden protocollen gesloten voor één,
twee of drie jaar. Voorbeelden van concrete afspraken zijn er met: de Bondsrepubliek Duitsland:Uitwisselingsprogramma dat bilateraal wordt bepaald door een gezamenlijke
ambtelijke commissie, de Fachausschus. Deze commissie stelt voorwaarden en
prioriteiten tweejaarlijks op en jaarlijks bij. De uitvoering van dit programma
ligt in handen van EXIS. Voor de jaren 1996 en 1997 is participatie van (allochtone)
jeugdigen het centrale thema.In een ontmoeting met de Minister van Sociale Zaken van Nord Rhein Westfalen
is afgesproken dat VWS deelneemt aan de voorbereiding van een uitwisselingsbeurs
in Duisburg op 26–29 juni 1996. Deze eerste beurs staat in het teken
van kunstzinnige vorming en amateuristische kunstbeoefening. Het ligt in de
bedoeling een tweede beurs (in Nederland in 1997) te richten op de jeugdzorg.
Uitvoering hiervan geschiedt ook door particuliere organisaties in Nederland
en de Nord Rhein Westfalen. De Russische FederatieIn 1994 is een overeenkomst gesloten met de Russian Federation State Committee
on Youth voor een uitwisselingsprogramma voor de tijd van twee jaar. De belangrijkste
concrete activiteit wordt gevormd door een multidisciplinair project in de
Moskouse wijk Lubertsy, waar met name de inrichting van een opvang voor thuisloze
kinderen inzet van jeugdzorg is. HongarijeMet Hongarije zijn in het kader van het Cultureel Accoord de volgende
activiteiten afgesproken:– uitwisseling van informatie over beleid, management en infrastructuur
binnen de jeugdzorg in een driedaagse conferentie in Hongarije;– een conferentie in oktober 1996 in provincie BAZ (Hongarije),
die met name gericht zal zijn op de inrichting van een jeugdzorgsysteem in
Hongarije en overdracht van ervaring van Nederlandse zijde uit de decentralisatie
van de jeugdhulpverlening en het Regie in de Jeugdzorg proces;– de opzet en ontwikkeling van een pilot project «Transformation
of residential youth care to a family oriented approach» in de loop
van 1996 voor een periode van drie jaar: betrokkenheid VWS, provincies
Zuid Holland en Overijssel. NoorwegenIn mei 1996 is een overeenkomst met het Noorse ministerie voor Kinder-
en Gezondsaangelegenheden gesloten, dat voorziet in het uitwisselen van expertise,
kennis en ervaring inzake de ondersteuning van ouders. Ook is een afspraak
gemaakt ten aanzien van een gezamenlijke evaluatie van projecten die elk in
eigen land gebaseerd zijn op gedeelde uitgangspunten. Financiële en cijfermatige overzichten 1995De cijfermatige overzichten in deze bijlage hebben alle betrekking op
1995. Achtereenvolgens komen aan de orde. Toegekende middelen in 1995Een overzicht van de in 1995 toegekende financiële middelen aan de
respectieve onderdelen van de (curatieve) jeugdzorg. Gebruikers van de jeugdzorgvoorzieningenKengetallen over de aantallen, leeftijden, sexe en land van herkomst van
de gebruikers van voorzieningen in de jeugdzorg. Capaciteit per 1-1-1996Weergegeven wordt de capaciteit in voogdij- en justitiële jeugdinrichtingen,
jeugdhulpverlening, waarbij een onderscheid wordt gemaakt in ambulant, semiresidentieel,
residentieel en pleegzorg, RIAGG-jeugdzorg en kinder- en jeugdpsychiatrie. Het hulpprocesMet name gegevens over de duur van het hulpproces.De gegevens in dit hoofdstuk zijn ten dele gebaseerd op cijfermateriaal
dat verstrekt is door de Stichting SRJV. Dat betreft met name de gegevens
over de gebruikers van de jeugdzorg en over (de duur van) het hulpproces.Voor gegevens m.b.t. de capaciteit – met name de capaciteit in de
jeugdhulpverlening – is gebruik gemaakt van gegevens die door de provincies
en de grootstedelijke regio's zijn aangeleverd. I Financiële overzichten 1995 Overzicht I Besteding doeluitkering van VWS en Justitie
aan provincies/grootstedelijke regio's en COTG middelen (x f 1) Provincie:AmbulantPleegzorgSemi-Res.Residentieel Bedrag 1995Cap.1995Bedrag
1995Cap. 1995Bedrag 1995Cap. 1995Bedrag 1995Groningen4 671 3363756 175 7891217 431 20925615 086 726 Friesland2 755 2553304 863 5491377 298 25728124 609 706Drente2 397 3951872 571 7401385 923 08018713 812 650Overijssel4 474 7433425 129 89329513 544 35329122 880 749Gelderland7 735 26189013 179 30350027 609 90179154 878 133Flevoland1 142 8101151 748 365843 044 022846 216 467Utrecht6 795 1864937 264 30531315 155 78155237 969 404Noord-Holland6 996 9845075 640 26732715 842 74665042 466 194Zuid-Holland5 148 9376809 358 67659333 361 19156229 909 223Zeeland1 609 8972693 472 2451116 061 950874 906 700Noord-Brabant7 915 686106215 034 40753229 266 91781259 522 447 Limburg9 164 4586027 566 83453727 217 85281954 223 528Amsterdam20 603 3008589 920 90056527 131 30073046 385 500Rotterdam5 517 35577111 167 53626412 566 82763837 665 052Den Haag3 121 1005277 103 60022310 744 90020222 568 100Raming90 049 7038008110 197 4094740242 200 2867084473 100 579(vervolg overzicht I) ProvincieSamenwerking
Bedrag 1995 Overig Bedrag 1995 RIAGG Bedrag 1995 Totaal
bedrag 1995 Groningen325 445 906 731 3 322 777 37 920 013Friesland81 430 625 534 3 603 090 43 836 821Drente98 270 27 222 2 293 522 27 123 879Overijssel200 391 76 139 7 080 463 53 386 731Gelderland432 443 1 327 097 12 599 348 117 761 486Flevoland– 919 465 3 844 790 16 915 919Utrecht365 835 765 042 5 379 985 73 695 538Noord-Holland257 934 449 035 10 665 365 82 318 525Zuid-Holland298 596 54 525 10 838 794 88 969 942Zeeland79 500 169 483 2 379 041 18 678 816Noord-Brabant497 628 338 000 11 751 897 124 326 982Limburg366 459 237 108 5 597 831 104 374 060Amsterdam204 800 3 263 420 8 615 041 116 124 261Rotterdam112 150 950 000 10 025 106 78 004 026Den Haag347 300 126 500 5 184 465 49 195 965Raming3 668 181 10 235 301 103 181 505 1 032 632 964Deze bedragen zijn exclusief – capaciteitsuitbreiding – herspreidingsgevolgen –
her- en desinvesteringen – f 8.406.000 i.v.m. overdracht planning en
financiering prov. Zuid Holland per 1/7/'95 ingevolge de «Kaderwet bestuur
in verandering». Toegekende middelen Justitie 1995 Overzicht 2.1 Instellingen (gezins)voogdij (x f 1000)
 Landelijke instellingen (incl. pleegzorg)  Stichting
De DriehoekZwolle249 William Schrikker
StichtingAmsterdam9 394 Stichting Joods Maatschappelijk
WerkAmsterdam100 Stichting «het Leger des Heils'Baarn4 447Chr. Ger. Ver. voor KinderbeschermingUtrecht937 Totaal
Landelijke instellingen 15 127   Regionale
instellingen  Stichting voor Jeugd en GezinAlkmaar4 186Drentse Stichting voor Jeugd en GezinAssen1 905 Stichting
Jeugd en GezinHaarlem2 797 Werkstichting Jeugdbeschermin
SiJAAmsterdam10 774 Stichting Welzijn JongerenZutphen2 558Stichting voor Jeugd en GezinArnhem5 839 Stichting
Jeugd en Gezin Breda e.o.Breda1 470 Kath. Stichting
voor Jeugd en GezinRoosendaal1.612 Stichting voor Jeugd
en GezinEindhoven4 836 Stichting Jeugd en Gezin Delft
e.o.Delft925 Kath.Vereniging voor Jeugd en GezinDordrecht817Stichting JeugdhulpverleningEindhoven6 315 Stichting
Jeugd en Gezin TwenteAlmelo2 955 Vereniging KinderzorgDen
Haag422 Stichting Pro JuventuteDen Haag3 670Stichting voor Jeugd en GezinGroningen2 707 Gooise
Stichting voor Jeugd en GezinHilversum1 410 Stichting
voor Jeugd en Gezin FrieslandLeeuwarden3 857 Kath.
Stichting voor Jeugd en Gezin Den Haag/LeidenDen Haag888 Stichting
Jeugd en Gezin FlevolandLelystad1 719 Stichting Justitiële
Jeugdbescherming in ZeelandMiddelburg2 408 Werkstichting
Voogdij en GezinsvoogdijNijmegen2 778 Stichting voor
Jeugdbescherming in LimburgRoermond9 575 Stichting
voor Jeugdwelzijn De Blauwe StoepRotterdam1 387 Vereniging
KinderzorgRotterdam2 217 Stichting Jeugdhulp RijnmondRotterdam7 231Stichting Jeugd en GezinTilburg2 335 Stichting
voor Jeugdhulpverlening Midden NederlandUtrecht5 712 Stichting
OpperdanZaandam1 032 Stichting Instelling Jeugd en
GezinZwolle2 059 Stichting Pro JuventuteDordrecht1 819Stichting Jeugd en GezinGouda905 Humanitas
JeugdhulpverleningDen Haag2 602 Totaal Regionale
instellingen 103 722Overzicht 2.2 Capaciteit en budget Justitiële jeugdinrichtingen
(x f 1000) Type inrichtingCapaciteitBedrag
1995 JMJ/MTotaal Gesloten
opvang     JOC Amsterdam49  497 185t Nieuwe Lloyd Amsterdam40  406 050Den Hey Acker Breda80  8010 836 Het
Keerpunt Cadier en Keer22  222 633 Het
Poortje Groningen3311 445 109 De Hartelborgt
Spijkenisse60  6012 217 Eikenstein/De
Lindenhorst Zeist6036 9612 628 Totaal
Gesloten opvang34447039156 658      Gesloten
behandeling     Jongerenhuis Harreveld8152 13314 882t Nieuwe Lloyd Amsterdam20  203 025Het Keerpunt Cadier en Keer16  161 915Den Engh Den Dolder63  6310 367 De
Hunnerberg Nijmegen54  5412 623 De
Hartelborgt Spijkenisse20  204 072 Totaal
Gesloten behandeling25452030646 884      Open
behandeling     Overberg Amerongen56  568 155Ned. Mettray Eefde   54546 774 De
Hunnerberg Nijmegen6  61 402 De Marke
Rekken  70709 130 De Dreef Wapenveld50  506 003O.G. Heldring Zetten 92 9210 395 Totaal
Open behandeling112021632841 859      FOBA/VIC     De Hartelborgt Spijkenisse20  204 072Totaal Justitiële inrichtingen730992161 0451 49 473Toelichting: J=jongens, M=meisjes en J/M= gemengd. Overzicht 2.3 Overige uitgaven Justitie (x f 1000)
 Alleenstaande
minderjarige asielzoekers84 440(incl.
vervolg opvang)   Overige instellingen en projecten8 640o.a. Halt-Nederland, alternatieve sancties minderjarigen, buitenlandse
pleegkinderen en bijdragen aan instellingen waar het ministerie van VWS penvoerend
is    Bijkomende kosten en diversen Bijkomende
kosten jeugdigen16 088 Ziektekosten9 000 Nabetalingen
voorgaande jaren5 322 Diversen2 846Totaal33 256Totaal overige uitgaven
Justitie126 336Toegekende middelen VWS 1995 Overzicht 3.1 Toegestane capaciteit en budget landelijke
voorzieningen VWS (x f 1000) Type voorzieningAantalBedrag
1995Ambulant landelijk  Joods Maatschappelijk Werkn.v.t.75Adviesbureau De Brug Utrechtn.v.t.172 Totaal
ambulant landelijk 247   Pleegzorg
landelijk  Joods Maatschappelijk Werk450 SPD
Groningen562 SPD Middelburg225 SPD Leeuwarden337SPD Assen337 SPD Maastricht14174 SPD
Lelystad10124 SPD Oudorp12149 SPD Leiden10124Land. Ver. Ambulante FIOM23286 De Opbouw Utrecht22273Adviesbureau De Brug Utrecht26323 De William Schrikker
Stichting55683 Het Leger des Heils Amsterdam675De Driehoek20248 SPD Tilburg13161 SPD
Ommen12149 SPD Rotterdam10124 SPD Utrecht562SPD Arnhem12149 Raden voor de Kinderbescherming60745Totaal pleegzorg landelijk3274 060   Residentieel
landelijk  De Ambelt Zwolle603 873 Harreveld
Lichtenvoorde674 545 De Widdonck Heythuysen1018 206De Brink Stevensbeek221 730 Leo Stichting Borculo1519 340Hoederloo en Twello19813 662 Nieuw Veldzicht
Apeldoorn241 679 De Driehoek Ede221 406De Stuw Utrecht382 209 G.Z.H. Breughelstraat
Amsterdam238 G.Z.H. Donaudreef Utrecht478 G.Z.H.
Koninginneweg Amsterdam494 MKT Kinabu Zeist141 281Hollands Glorie Dordrecht242 542 MKT De Kubus
Apeldoorn151 183 Bredervoort Stichting Barneveld15610 809Totaal residentieel landelijk90262 675Overzicht 3.2 Experimenten, steunfuncties en overige uitgaven
VWS 1995 (x f 1)  Bedrag
1995Stichting Registratie Jeugdvoorzieningen2 413 169Steunfunctie Jeugdhulpverlening1 372 292 Diverse
experimenten, steunfuncties en structurering informatievoorziening6 163 614Hulp aan thuisloze jongeren2 203 869 Bestrijding
kindermishandeling1 946 132 Bijzonder jeugdwerk6 400 000Samenhangende dienstverlening1 104 623 Totaal
experimenten, steunfuncties en overige uitgaven VWS21 603 699Overzicht 4. Totaal financieel verslag Jeugdhulpverlening
1995 gespecificeerd naar werksoort (x f 1000) Ambulant200 146Pleegzorg123 257 Semi-residentieel242 200Residentieel685 249 Samenwerkingsorganisaties en overige13 903RIAGG's (inclusief landelijk)104 284 Experimenten,
steunfuncties en diversen63 500 Minderjarige
asielzoekers84 440 Totaal financieel verslag1 516 9792. Capaciteitsontwikkeling Residentieel199219951996Groningen267256250 Friesland347281268Drenthe227187187 Overijssel307291291Gelderland900801784 Flevoland808080Utrecht463552552 Noord-Holland1 189650623Aggl. Amsterdam 730630 Zuid-Holland1 516562373Haaglanden370424  regio Rotterdam 638593Zeeland879090 Noord-Brabant791812801Limburg883819795 Landelijk929902 Dagbehandeling/semi-residentieel199219951996Groningen115121144Friesland97137137 Drenthe76138138Overijssel294295295 Gelderland508500504Flevoland525252 Utrecht260313313Noord-Holland940327377 Aggl. Amsterdam565562 Zuid-Holland925593395 Haaglanden223311 Regio Rotterdam 264388 Zeeland97111111Noord-Brabant644532541 Limburg508537537Landelijk   Pleegzorg199119951996Groningen156375375 Friesland177330330Drenthe97187187 Overijssel222342342Gelderland319890890 Flevoland84110110Utrecht227493493 Noord-Holland237507507Aggl. Amsterdam204858896 Zuid-Holland348680446Haaglanden262527573 Regio Rotterdam247771808Zeeland126269269 Noord-Brabant4761 0621 057Limburg134602564 Landelijk322327 Toelichting– De cijfers over 1992 hebben betrekking op het eerste jaar van
de decentralisatie en zijn ontleend aan de jaarverslagen van de Inspectie
over dat jaar. De cijfers over 1995 en 1996 zijn verstrekt door de provincies.– De cijfers over 1991 (pleegzorg) zijn ontleend aan landelijke
registratiecijfers in het jaar voor de decentralisatie. Erkenningen en productieafspraken kinder- en jeugdpsychiatrie  19941995erkende
bedden922970 deeltijdbehandelingsplaatsen184238verpleegdagenkinder/jeugd < 8301 526341 049kinder/jeugd > 831 6859 559 ZIZ-afdeling4 0994 223Productieafspraken RIAGG's leeftijd 0–22 jaar crisiscontact1 9051 905intakecontact105 880113 207 begeleidingscontact100 103100 549behandelingscontact158 729172 448 psychotherapiecontact43 01443 332extra groepscontact36 88637 2443. Enkele kengetallen Aantal OTS-pupillen naar verblijfplaats – peildatum
31 december jaarthuispleeggezintehuisop kamerselderstotaal19916 1072 3032 90020295812 47019926 5442 4692 9532011 07613 24319937 5872 7833 0902311 31115 00219948 3452 7893 1923191 42416 06919958 8412 9233 2903431 46816 865Duur van de ondertoezichtstelling in procenten over 1995 Korter dan
één jaar26% Tussen één
en twee jaar23% Tussen twee en drie jaar17% Tussen
drie en vier jaar10% Tussen vier en vijf jaar7% Tussen
vijf en tien jaar15% Langer dan tien jaar2%Leeftijdscategorie bij ondertoezichtstelling in 1995 0 t/m 5 jarigen:23%6 t/m 11 jarigen27% 12 t/m 15 jarigen35% 16
t/m 17 jarigen15%Leeftijdsopbouw bij ondertoezichtstelling in 1995*) LeeftijdAantal 0201  1138  2164  3188 4166  5198  6202  7207 8173  9219 10211 11217 12220 13316 14467 15597 16561 17148  4593 *) Betreft eerste kinderbeschermingsmaatregel.***De stijging van het aantal ondertoezicht gestelde jeugdigen was op 31
december 1995 vijf procent hoger dan op 31 december 1994. In 1993 was er een
stijging van 13 procent. Bijna 50 procent van de ondertoezichtstelling is
binnen twee jaar beëindigd. Voor 374 jeugdigen is de ondertoezichtstelling
in 1995 beëindigd en is in de voogdij voorzien. Aantal Voogdij-pupillen naar verblijfplaats – peildatum
31 december jaarthuispleeggezintehuisop
kamerselderstotaal19913483 0989222106855 26319923373 3109131458485 55319933023 5739391881 1876 18919943903 9129552872 2007 74419955494 1859403782 3298 381Leeftijdscategorie bij onder voogdij stelling in 1995 leeftijdAMA'sOverigTotaal0 t/m 5 jaar3%2%5% 6 t/m 11 jaar11%2%13%12 t/m 15 jarigen28%2%30% 16 t/m 17 jarigen50%2%52%Duur van de voogdij in procenten over 1995 Korter
dan één jaar24% Tussen één
en twee jaar22% Tussen twee en drie jaar12%Tussen drie en vier jaar8% Tussen vier en vijf jaar6%Tussen vijf en tien jaar19% Langer dan tien jaar9%Leeftijdsopbouw bij onder voogdij stelling*) LeeftijdAMA'sOverigTotaal 0112334 19716 2426 37310 414115 513215 616521 735641 831738 939847 1035641 116096912621072 13741589 14124191431530315318 1661338651 1739424418 18442002 044*) Betreft eerste kinderbeschermingsmaatregel.*** ToelichtingDe groei van het aantal jeugdigen onder voogdij wordt hoofdzakelijk veroorzaakt
door alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA's). Het totaal aantal AMA's
bedroeg 31 december 1994 2857. Het totaal AMA's bedroeg op 31 december 1995
3360. Een stijging van 17,6 procent.In de leeftijdscategorie 14–17 jaar was de instroom van AMA's het
grootst. Het stijgingspercentage van de totaal onder voogdij staande jeugdigen
steeg ten opzichte van 1994 met 8 procent. De stijging in 1994 ten opzichte
van 1993 was 25 procent!Naast de OTS- en voogdijmaatregel zijn er ongeveer 125 kinderen op 31
december 1995 voorlopig toevertrouwd aan de Raad voor de Kinderbescherming.
Totaal werden 198 jeugdigen in 1995 voorlopig toevertrouwd. Voor 37 jeugdigen
is in de voogdij voorzien, 34 zijn ondertoezicht gesteld en 45 voorlopige
toevertrouwingen beëindigd. Gebruik van JHV-voorzieningen naar leeftijdsklasse AantallenPrev.Amb.Land.
amb.Dagbehand.Pleegz. reg.Reg. Land.Land. res.Pleegz.
landTot twee jaar5594 1053002125863012169Van twee tot zes jaar1 96010 6054993 7421 23593329203Van zes tot twaalf jaar7 24915 3578102 0011 9232 545328218Van twaalf tot vijftien jaar11 24111 5924141 1451 1163 03669179Van vijftien tot achttien jaar15 83517 4744361 7921 4587 0271 54543Van achttien tot eenentwintig10 4845 51623312541 6411554Van eenentwintig tot dertig jaar2 514687046014410Totaal49 84265 3362 4829 2506 37215 6272 771716          Niet ingevuld65 4961 153971514922         Percentages        Tot twee jaar1612292124Van twee tot zes jaar4162040196128Van zes tot twaalf jaar1524332230161230Van twaalf tot vijftien jaar2318171218192511Van vijftien tot achttien jaar322718192345566Van achttien tot eenentwintig2181311161Van eenentwintig tot dertig jaar51000100 Totaal100100100100100100100100(Bron: SRJV) ToelichtingEr zijn naar verhouding nog veel jeugdigen in de leeftijdscategorie tussen
18 en 21 jaar die gebruik maken van regionale en landelijke residentiële
voorzieningen. Meer in het algemeen is zichtbaar dat de gemiddelde leeftijd
in preventief het hoogst is, gevolgd door ambulant, en dan de rest. Dagbehandeling
en landelijke pleegzorg en grote groep zeer jonge kinderen (MKD's). Gebruik van JHV-voorzieningen naar sekse AantallenPrev.Amb.Land.
amb.Dagbehand.Pleegz. reg.Reg. LandLand. resPleegz.
landMan41 73535 3931 3216 6323 1117 8102 189408Vrouw66 15930 6071 1642 6733 2147 357584308Groepen5 25446000000Totaal113 14866 0462 4859 3056 32515 1672 773716         Niet ingevuld2 1904436165260902         Percentages        Man3754537149517957Vrouw5846472951492143Groepen50000000Totaal100100100100100100100100(Bron: SRJV) ToelichtingHet aandeel meisjes is over het algemeen iets lager dan het aandeel jongens,
behalve in het geval van preventieve voorziening, waar naar verhouding meer
meisjes gebruik maken en in het geval van dagbehandeling en landelijk residentieel,
waar naar verhouding zeer weinig meisjes gebruik maken. Gebruik van JHV-voorzieningen naar autochtoon/allochtoon AantallenAmbulantLandelijk
ambulantDagbehandelingPleegzorg reg.Regionaal res.Reg.
res.Pleegz. LandelijkAllochtonen18 6346332 5769665 0221 150172Autochtoon35 1211 7946 1083 4709 5201 523496Totaal53 7552 4278 6844 43614 5422 673668        Niet ingevuld12 734646371 9411 23410050        Percentages       Allochtonen35263022354326Autochtoon65747078655774Totaal100100100100100100100(Bron: SRJV) ToelichtingHet begrippen-paar autochtoon/allochtoon wordt geconstrueerd op basis
van het geboorteland van de jeugdigen en de (biologische) ouders; indien één
of meerdere van hen in het buitenland is geboren, wordt de jeugdige allochtoon
genoemd. Een dergelijke constructie blijkt te leiden tot een verhoudingsgewijs
groot aantal allochtone cliënten in de jeugdzorg (22–43%). Wachttijd in dagen, naar voorzieningenhoofdsoort Wachttijd in dagenAantalMin.Max.Gem.25%50%75%95%99%Ambulant66 489073020001591271Landelijk ambulant2 49107305302951219730Dagbehandeling9 32107281233796173343547Pleegzorg regionaal6 377071733005231441Regionaal residentieel15 77607286301482284579Landelijk residentieel2 77307197701398361628Pleegzorg landelijk718070047103151158464(Bron: SRJV) ToelichtingDe wachttijd wordt uitgedrukt in dagen. Bijvoorbeeld de wachttijd voor
ambulante zorg: 25%, zelfs 50% van de jeugdigen (of ouders) werd met een wachttijd
van 0 dagen geholpen; terwijl 99% van de aangemelde jeugdigen (of ouders)
binnen 271 dagen geholpen werd. Gemiddelde duur van de hulp in dagen voor vertrekkers  AantalMin.Max.Gem.25%50%75%95%99%Ambulant24 67811 460259471433559541 289Landelijk ambulant28511 4585121823937541 2191 443Dagbehandeling4 11911 4604241693736349841 216Pleegzorg regionaal2 04011 453232451272899061 234Regionaal residentieel9 26111 45921225923227701 147Landelijk residentieel1 43011 45623234993069701 383Pleegzorg landelijk6511 35236944,51966001 3101 352(Bron: SRJV) ToelichtingDe lange verblijfsduren in ambulant worden veroorzaakt door de deelname
van de voogdij-/gezinsvoogdij-instellingen die hier bij de JAC's en de adviesbureaus
zijn opgeteld.Bij dagbehandeling is drie-kwart binnen twee jaar weer weg, maar kan tot
drie jaar oplopen (dan is 99 procent weg). In de regionale pleegzorg is driekwart
van de jeugdige na een jaar al weg, maar de overblijvende 25 procent kan tot
drie jaar oplopen. Bij regionaal residentieel is de behandeling voor 95 procent
binnen twee jaar voltooid, bij landelijk residentieel is dat drie jaar. BIJLAGE 3DECENTRALISATIE LANDELIJK WERKENDE RESIDENTIËLE VOORZIENINGENIn het overleg en de besluitvorming over de toedeling van extra middelen
voor jeugdhulpverlening is ook de functie en positie van de landelijk werkende
residentiële voorzieningen aan de orde gekomen. Een deel van de voorzieningen
zal onder provinciale regie worden gebracht en een deel zal zijn landelijke
functie blijven behouden.De wens en noodzaak tot uitbreiding van (zware) residentiële capaciteit
op regionaal niveau in verband met geconstateerde en voorziene tekorten vormt
de voornaamste beleidsmatige reden voor de voorgenomen statuswijziging. Het
betreft de landelijke capaciteit jeugdhulpverlening van de voorzieningen De
Ambelt (Zwolle), Bredervoort (Barneveld), MKT Kinabu (Zeist), BJ Hollands
Glorie (Dordrecht), De Brink (Stevensbeek), De Widdonck (Heythuysen). Deze
capaciteit zal worden ingezet als regionale capaciteit. Het budget voor te
decentraliseren landelijke voorzieningen zal worden overgedragen aan die provincies,
die op grond van de IOO-verdeelsleutel een tekort aan hulpaanbod te zien geven.
De betreffende provincies hebben een plan opgesteld over de wijze waarop de
verantwoordelijkheden en middelen zullen worden overgenomen. De decentralisatie
zal per 1 januari 1997 worden uitgevoerd.Van de capaciteit die landelijk blijft, ongeveer 450 plaatsen, zal door
de betreffende instellingen (De Hoenderloo-Groep, De Leo Stichting, Harreveld
en Nieuw-Veldzicht) een traject worden doorlopen voor een ontwikkeling en
verdere uitbouw van de achtervangfunctie op basis van de intensieve variant
van residentiële jeugdhulpverlening. Afgesproken is dat de beoogde functieintensivering
zal worden uitgewerkt in een gezamenlijk plan. Daarin zal de positie van deze
voorzieningen ten opzichte van andere landelijke voorzieningen voor jeugdzorg
(justitiële jeugdinrichtingen, de landelijke achtervangvoorzieningen
voor licht verstandelijk gehandicapte jongeren en landelijke capaciteit kinder-
en jeugdpsychiatrie) en de aansluiting op de regionale behoefte (regiovisie)
bijzondere aandacht krijgen. Het plan komt naar verwachting najaar 1996 gereed.Landelijk blijven ook de identiteitsgebonden voorzieningen, waarbij een
beperkt deel van de capaciteit wordt opgetrokken naar het intensieve niveau.
Een specialistische voorziening voor autisten wordt ingepast in de AWBZ-systematiek.
Ook wordt een lange-termijnperspectief ontwikkeld voor een specialistische
voorziening voor diabetici. Per 1 januari 1977 worden de volgende landelijk werkende
residentiële voorzieningen gedecentraliseerd: Naam
lokatie De WiddocnkHeythuysen Hollands GlorieDordrechtDe BrinkStevensbeek De AmbeltZwolle BredervoortBarneveldMedisch Orthopedagogisch Centrum KinabuZeistCapaciteit en subsidie 1996 Naam lokatiecapaciteitsubsidie
1996De Widdocnk; Heythuysen101f 8 205 594Hollands Glorie; Dordrecht24f 2 542 017 De
Brink; Stevensbeek22f 1 729 950 De Ambelt;
Zwolle60f 4 097 874 Bredervoort; Barneveld156f 11 308 800Kinabu; Zeist14f 1 280 855Wat gaat waar naar toe?De Widdonck; Heythuysen– overgedragen aan de provincie Noord-Brabant– in capaciteit en geld:Noord-Brabant 101 plaatsen en f 8 205 594 Hollands Glorie; Dordrecht– overgedragen aan de provincie Zuid-Holland– in capaciteit en geld: 24 plaatsen en f 2 542 017 De Brink; Stevensbeek– overgedragen aan de provincie Noord-Brabant;– in capaciteit en geld: Noord-Brabant 22 plaatsen en f 1 729 950 De Ambelt; Zwolle– overgedragen aan de provincie Overijssel;– in capaciteit en geld: Overijssel 60 en f 4 097 874 Bredervoort; Barneveld– voor 50% overgedragen aan de provincie Overijssel en voor 50%
aan de provincie Gelderland;– in capaciteit en geld:Overijssel 78 plaatsen en f 5 654 400Gelderland 78 plaatsen en f 5 654 400 Kinabu; Zeist– overgedragen aan de provincie Zuid-Holland;– in capaciteit en geld:Zuid-Holland: 14 plaatsen en f 1 280 855 Bezien vanuit de ontvangende provinciesDe decentralisatie van deze voorzieningen betekent dat voor de ontvangende
provincies de doeluitkering jeugdhulpverlening als volgt wordt verhoogd: provincie Overijssel   De Ambelt; Zwolle100%60f 4 097 874Bredervoort: Barneveld50%78f 5 654 400Totaal 138f 9 752 274    provincie
Gelderland   Bredervoort: Barneveld50%78f 5 654 400    provincie Zuid-Holland   Hollands Glorie; Dordrecht100%24f 2 542 017Kinabu; Zeist100%14f 1 280 855Totaal 38f 3 822 872    provincie
Noord-Brabant   De Widdonck; Heythuysen100%101f 
8 205 594 De Brink; Stevensbeek100%22f 
1 729 950 Totaal 123f  9 935 544Afspraken met de provincies– De verantwoordelijkheid voor deze voorzieningen wordt overgedragen
in de huidige staat: subsidieniveau, huisvestingssituatie;– Er worden de komende twee à drie jaar geen majeure wijzigingen
doorgevoerd ten aanzien van capaciteit, lokatie en verzorgingsgebied;– Indien die aan de orde komen, dan gelden daarvoor de gebruikelijke
bestuurlijke procedures (o.a. totstandkomen van het provinciale plan en regiovisie); Gebruikte afkortingen AAJActiverend
Arbeidsmarktbeleid voor jongeren ABJAmbulant Bureau JeugdwelzijnABWAlgemene Bijstandswet ADHDAttention Deficit and
Hyperactivity Disorder AKWAlgemene Kinderbijstandswet AMAAlleenstaande
Minderjarige Asielzoeker AMvBAlgemene Maatregel van Bestuur AWBZAlgemene
Wet Bijzondere Ziektekosten BJBijzonder Jeugdwerk CADConsultatiebureau
voor Alcohol en Drugs CBSCentraal Bureau voor de Statistiek CIPCentraal
Informatiepunt Jeugdzorg CJOCommissie Jeugdonderzoek CLASContextuele
Leergroep voor Alle betrokkenen bij Sexueel misbruik CODPlatform
Coördinatie Ondersteuning Deskundigheidsbevordering Hulpverlening Allochtone
Jongeren COTGCentraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg EUEuropese
Unie FIOMFederatie van Instellingen voor Ongehuwde Moeders FOBAForensische
Observatie en Begeleidingsafdeling FOZFinancieel Overzicht ZorgG4De vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht)GGDGemeentelijke (Geneeskundige en) Gezondheidsdienst GGZGeestelijke
Gezondheidszorg GOAGemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid GO(J)Gestructureerd
Overleg (Jeugdbeleid) GVOGezondheidsvoorlichting en -opvoedingGZHGezinshuis HALTHet Alternatief HBOHoger
Beroeps Onderwijs HELPHanen Early Language Program IOOInstituut
voor Onderzoek van Overheidsuitgaven IPOInterprovinciaal OverlegISEOInstituut voor Sociologisch-Economisch Onderzoek ISISIntersectoraal
Informatie Systeem JGZJeugdgezondheidszorg JHVJeugdhulpverleningJIPJeugdinformatiepunt JJLJustitiële Jeugd InrichtingenJOCJongeren Opvang Centrum JOZJaaroverzicht Zorg JWGJeugdwerkgarantiewetJWGOJeugdwerkgarantiewet-organisatie JWIStichting
Jeugdwelzijnsinformatie KWISProject Kwaliteitsinformatie- en SturingssysteemLBKLandelijk Beleidskader Onderwijsvoorrang LSBVKLandelijke
Stichting Bureau's Vertrouwensarts inzake Kindermishandeling MAVOMiddelbaar
Algemeen Vormend Onderwijs MKTMedisch Kindertehuis MLK(Onderwijs
voor) Moeilijk Lerende Kinderen mln.miljoen NCBNederlandse
Centrum Buitenlanders NIPNederlands Instituut van PsychologenNIZWNederlands Instituut voor Zorg en Welzijn NVONederlandse
Vereniging van Pedagogen, Onderwijskundigen en Andragologen NT2Nederlandse
als tweede taal NVGzNederlandse Vereniging voor GehandicaptenzorgNVGGzNederlandse Vereniging Geestelijke Gezondheidszorg NVVRNederlandse
Vereniging voor Rechtspraak OALTOnderwijs in Allochtone Levende
Talen OBROuderbijdrageregeling OCenWMinisterie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen OMOpenbaar Ministerie OTSOndertoezichtstellingOECDOrganization for Economic Cooperation and Development PCOJProgrammeringscollege
Onderzoek Jeugd P&CPlanning en Control PGBPersoonsgebonden
budget PWIPlatform Welzijnsinformatievoorziening RIAGGRegionale
Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg RINORegionale
Instelling voor Nascholings en Opleiding RMCRegionale Meld- en
Coördinatiefunctie ROCRegionaal opleidingscentrum RvERaad
van Europa RWWRijksgroepsregeling werkloze werknemers SCOStichting
Centrum voor Onderwijsonderzoek SCPSociaal en Cultureel PlanbureauSGBOSociaal-Geografisch en Bestuurskundig Onderzoek SJNStichting
Jeugdinformatie Nederland SJUSamenwerkingsverband Jeugdhulpverlening
Utrecht SOJNStichting Overleg Jeugdvoorzieningen Nederland SPDSociaal
Pedagogische Dienst SRJVStichting Registratie Jeugdvoorzieningen
Nederland STATStichting voor Training, Advies en Toerusting in
de jeugdhulpverlening Stbl.Staatsblad Stcrt.StaatscourantTBSTerbeschikkingstelling T-teamThuislozen-team VBOVoorbereidend
beroepsonderwijs VGNVoorbereidend Gehandicaptenzorg Nederland(V)IC(Very) Intensive Care VKMStichting voorkoming
kindermishandeling VNVerenigde Naties VNGVereniging
van Nederlandse Gemeenten VOVoortgezet Onderwijs VOGVereniging
van Ondernemers in de Gepremieerde en gesubsidieerde sector VROMMinisterie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer VSOVoortgezet
Speciaal Onderwijs VTExperiment vertrektraining-voorkoming thuisloosheidVTOVroegtijdige onderkenning ontwikkelingsstoornissen VWSMinisterie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport WIWWet inschakeling werkzoekendeWODCWetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie Centrum WOPPWerkgroep
Werkwijze en Organisatie Primair Proces WSWWet sociale werkvoorzieningZIZZeer intensieve zorg ZMOKSchool voor zeer moeilijk
opvoedbare kinderen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24885-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl