Landenbeleid structurele bilaterale hulp; Brief minister met een beknopte analyse van de stand van zaken in Bangladesh, Sri Lanka en Vietnam
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26433, nr. 27

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26433 nr. 27

13-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBangladeshAlgemene politieke en economische situatieStructurele samenwerkingsrelatieUitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingSector geïntegreerd waterbeheerSector basisgezondheidszorgSector basisonderwijsGAVIM – Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen
& ontwikkeling, Institutionele ontwikkeling en MilieuSchuldenproblematiekConclusieSri LankaAlgemene politieke en economische situatieStructurele samenwerkingsrelatieUitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingRurale ontwikkelingMilieuRelief, Rehabilitation & ReconciliationPoverty Reduction Strategy PaperGAVIM – Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen
& Ontwikkeling, Institutionele Ontwikkeling en MilieuDe schuldenkwestieConclusieVietnamAlgemene politieke en economische situatieStructurele samenwerkingsrelatieUitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingSectorale budgetsteunDe sector bossen en biodiversiteitDe sector gezondheidDe sector integraal waterbeheer en watertransportGAVIM-Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen en ontwikkeling,
Institutionele ontwikkeling en MilieuSchuldensituatieConclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26433Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 433Landenbeleid structurele bilaterale hulpnr. 27BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 september 2000Naar aanleiding van het verzoek van uw Commissie van 29 juni (kenmerk
Buza 2000/54), doe ik u bijgaand een beknopte analyse van de stand van zaken
in Bangladesh, Sri Lanka en Vietnam toekomen, ter voorbereiding op het eerste
Algemeen Overleg van deze aard.In de bijlage komen voor elk van de drie landen de door u gesuggereerde
onderwerpen aan de orde, waarbij recente ontwikkelingen en verwachtingen voor
de nabije toekomst worden geanalyseerd vanuit de belangrijkste uitgangspunten
en doelstellingen van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Het
is mijn voornemen om u voorafgaand aan elk overleg over het landenbeleid een
soortgelijk briefingsdocument voor de betreffende landen te doen toegaan.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking a.i.,F. H. G. de Grave BangladeshAlgemene politieke en economische situatieDe situatie in Bangladesh is momenteel niet wezenlijk anders dan ten tijde
van de landenselectie.Bangladesh is een jonge parlementaire democratie, maar het stelsel functioneert
nog allesbehalve optimaal, niet in het minst door een sterke neiging tot polarisatie
en zeer slechte persoonlijke relaties tussen sleutelfiguren. Uit protest tegen
het beleid van regeringspartij Awami League (AL) heeft de oppositie het afgelopen
jaar niet aan de parlementszittingen deelgenomen (wel aan het commissiewerk).
Men eist het aftreden van de AL-regering, zonder overigens een duidelijk politiek
alternatief te presenteren. De regering zit echter stevig in het zadel en
denkt er niet aan eerder op te stappen dan nodig is.Het land staat inmiddels wel aan de vooravond van nieuwe verkiezingen,
die uiterlijk september, maar vermoedelijk in juli 2001 zullen plaatsvinden.
Zoals ook bij voorgaande verkiezingen het geval was gaat de verhoogde politieke
activiteit gepaard met toenemend geweld. Opvallend is, dat de oppositie het
afgelopen half jaar vrijwel geheel heeft afgezien van de daarvóór
zeer frequente politieke stakingen («hartals») die de economie
van het land volledig lam legden. Het overgrote deel van het electoraat is
dit soort «politieke actie» beu. Anderzijds is de laatste maanden
sprake van een toename in politiek geïnspireerd geweld, waaraan overigens
alle partijen zich schuldig maken. De voorbereiding van de verkiezingen in
2001 (inclusief de grondwettelijk verplichte instelling, drie maanden vóór
de verkiezingen, van een onpartijdige «caretaker government»)
en het verloop van de verkiezingen zelf zullen uitwijzen of de Bengaalse constitutionele
democratie zich verder heeft geconsolideerd.Kwaliteit van bestuur en respect voor mensenrechten in Bangladesh laten,
zoals de Uw Kamer bekend is, te wensen over. Ik heb besloten ontwikkelingen
op deze terreinen nauwgezet te laten volgen en er, indien nodig, consequenties
voor de samenwerkingsrelatie aan te verbinden. Dit is aan de autoriteiten
meegedeeld.Bangladesh is sinds het begin van dit jaar een, overigens weinig opvallend,
lid van de VN-Veiligheidsraad. Wel pleit het land voor een actieve rol van
de V-Raad bij humanitaire interventies en draagt het zelf veel manschappen
bij aan VN-vredesoperaties. In de WTO is Bangladesh spreekbuis voor de MOL's.
Op regionaal niveau is Bangladesh een relatief kleine speler, maar het stelt
zich actief op binnen de SAARC (South Asian Association for Regional Cooperation).Bangladesh is met een per capita inkomen van ca. USD 360 en een 150e plaats
op de Human Development Index een van de armste landen ter wereld. Tientallen
miljoenen Bengalen leven in bittere armoede. De economie vertoont een wisselend
beeld, onder meer als gevolg van natuurrampen (zoals de grote overstromingen
van 1998). De economische groei bedraagt al bijna een decennium ca. 5% (1999–2000:
5,4%), hetgeen onvoldoende is om de armoede substantieel terug te dringen.Toch is sprake van een beperkt aantal gunstige factoren. Ten eerste beschikt
het land over een flinke hoeveelheid aangetoonde gasreserves (groter dan de
totale Nederlandse hoeveelheid gas). Ten tweede maken grote aantallen Bengaalse
gastarbeiders veel geld (US$ 1mld) over uit het buitenland, met name vanuit
de Golfstaten. Beide factoren hebben een gunstig effect op de betalingsbalanspositie.De export is in hoge mate afhankelijk van één sector, die
meer dan de helft van de totale exportwaarde voor zijn rekening neemt: kleding
en textiel. De groei van de textielsector is echter in belangrijke mate toe
te schrijven aan het Multi Vezel Akkoord, dat over enkele jaren
afloopt. De traditionele jute-export heeft sterk aan belang ingeboet door
afnemende vraag en dalende prijzen. De export van bevroren vis en schaaldieren
is inmiddels belangrijker dan die van jute, maar wordt bedreigd door strenger
wordende gezondheidseisen in onder meer de EU. Bangladesh kan niet geheel
in de eigen voedselbehoefte voorzien en importeert – bescheiden –
hoeveelheden rijst.Na het – tamelijk succesvolle – stabilisatiebeleid in de jaren
'80 en '90 zijn verdergaande, hoognodige hervormingen goeddeels uitgebleven.
In veel sectoren, waaronder ook de banksector, opereren niet-rendabele overheidsbedrijven,
ondanks toezeggingen over privatisering. De Centrale Bank is weinig onafhankelijk
waardoor het monetaire beleid sterk door de politiek wordt bepaald. De overheidsfinanciën
vertonen een structureel tekort aan inkomsten (het begrotingstekort voor het
jaar 2000/2001 bedraagt 44%, hetgeen ongebruikelijk hoog is, en verband houdt
met de verkiezingen van volgend jaar). Een belangrijk deel van dit tekort
wordt weliswaar opgevangen door donorfinanciering, maar alternatieve inkomstenbronnen
als belastingen zijn in vergelijking met andere landen slecht ontwikkeld en
de inkomsten blijven al jaren achter bij de doelstellingen. Deze inkomsten
zijn bovendien maar van een kleine groep betalers afkomstig.Corruptie is wijdverspreid in zowel de publieke als de private sector
en vormt onder meer een belangrijke belemmering voor investeerders uit binnen-
en buitenland.Structurele samenwerkingsrelatieNederland geeft sinds de onafhankelijkheid in 1971 ontwikkelingshulp aan
Bangladesh en is een gerespecteerd lid van de donorgemeenschap in het land.
De ontwikkelingsrelatie domineert de bilaterale relaties: Bangladesh is immers,
ook op afzienbare termijn, geen aantrekkelijke, koopkrachtige markt, en investeren
in Bangladesh is moeizaam vanwege de bureaucratie, de corruptie, en de gebrekkige
infrastructuur. Voor 2000 is voor het bilaterale programma Nlg. 76 miljoen
gealloceerd, waarmee Bangladesh een van de grootste ontvangers van bilaterale
Nederlandse hulp is.In de in 1998 verschenen Landenevaluatie Bangladesh concludeerde IOB overwegend
positief over de resultaten uit de periode 1972–1996. In 1997 werd reeds,
in overleg met de autoriteiten, besloten het samenwerkingsprogramma te stroomlijnen
en te beperken tot de sectoren basisgezondheidszorg, basisonderwijs en geïntegreerd
waterbeheer. In 1999, ten tijde van de introductie van de sectorale benadering,
werd deze keuze herbevestigd door de Bengaalse regering. Wel werd verzocht
om ondersteuning van een vierde sector: rurale electrificatie. Op dit verzoek
is in principe positief gereageerd, maar de feitelijke mogelijkheden en eventuele
beperkingen worden nog onderzocht.In het sectorprogramma voor de basisgezondheidszorg is sprake van sectorale
begrotingssteun, waarbij overigens door een donorconsortium nauwgezet toezicht
wordt gehouden. Bangladesh komt nog niet in aanmerking voor macro-georiënteerde
programmahulp. Kwaliteit van beleid en bestuur, inclusief de controle daarop,
zijn vooralsnog onvoldoende.Vermeldenswaard is nog, dat Bangladesh in korte tijd is uitgegroeid tot
een van de voornaamste ontvangers van ORET-fondsen, die met name de watersector
(baggeren, transport) ten goede komen. Voor zover mogelijk, binnen de bestaande
criteria, wil ik proberen een nauwere relatie tussen het ORET- en het bilaterale
programma tot stand te brengen. Uitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingZowel het verloop als het resultaat van de sectorkeuze stemt tot tevredenheid.
Niet-gouvernementele organisaties zijn gehoord, en aan hun wensen en belangen
is ten dele tegemoet gekomen, waarbij samenwerking met NGO's wèl wordt
ingepast in de totstandkoming van volwaardige sectorprogramma's.Binnen de overheid is de sectorale benadering inmiddels tot op kabinetsniveau
besproken, met als conclusie dat er in bepaalde sectoren, met name de sociale
sectoren, ruimte is voor een dergelijke aanpak. Daarbij moet niet worden vergeten
dat de Bengaalse overheid in de loop der tijd geheel ingesteld is geraakt
op projecten. Tijdens de laatste Consultatieve Groep (maart 2000) heeft de
Bengaalse regering gesteld dat men in bepaalde gevallen de voordelen van «Sector
Wide Approaches» erkent, maar dat men zelf wenst te bepalen in welke
situaties men voor een sectorale benadering, dan wel een projectmatige aanpak
kiest. Van een eenduidige keuze vóór of tegen ziet men onder
meer af omdat men vreest bepaalde donoren daarmee af te schrikken, en omdat
nog de nodige onduidelijkheid bestaat over de inhoud van «sectorale
benadering», waaraan veel donoren verschillend invulling geven.Ook op het vlak van donorcoördinatie – een andere voorwaarde
voor een succesvolle sectorale benadering – moet nog het nodige werk
worden verzet. Informatie-uitwisseling onder donoren is over het algemeen
goed. De betrokkenheid van de overheid is echter nog onvoldoende, terwijl
donoren, inclusief Wereldbank en Asian Development Bank vaak eerst hun eigen
plan trekken om daarna «de partners» te informeren.Van voorbereidingen voor een Poverty Reduction Strategy Paper (PRSP) is
in Bangladesh geen sprake. De Wereldbank bereidt voor Bangladesh wèl
een nieuwe Country Assistance Strategy voor, maar geen PRSP, onder meer vanwege
de relatief gunstige schuldenpositie van Bangladesh. De Bengaalse regering
zelf stelde tijdens de Consultatieve Groep dat zij reeds een over een deugdelijk
armoedebestrijdingsbeleid beschikt en daarover al geruime tijd met donoren
overleg voert. Dit neemt niet weg dat men bereid is elementen uit het PRSP-proces
in overweging te nemen. Sector geïntegreerd waterbeheerOp het gebied van waterbeheer bestaat reeds lange tijd intensieve samenwerking.
Aanvankelijk richtte deze zich vooral op het reguleren van overstromingen,
onder meer ten behoeve van de landbouwproductie. In de loop der tijd zijn
de doelstellingen thematisch verbreed (milieu, armoedebestrijding, visserij)
en is de institutionele dimensie (hervormingen, versterken van lokale organisaties,
verbetering van het onderhoud) belangrijker geworden.Ontwikkeling van het sectorprogramma Integraal Waterbeheer geschiedt binnen
het door Bangladesh in 1998 opgestelde beleidskader (National Water Policy).
Het bilaterale sectorprogramma richt zich hierbij op het consolideren van
de capaciteit welke eerder werd opgebouwd en op structurele hervormingen en
institutionele versterking binnen de sector (op zowel nationaal, regionaal
als lokaal niveau). Concreet zijn Nederland en andere donoren in deze sector
betrokken bij een programma van institutionele versterkingen in een drietal
sub-sectorale programma's: integraal kustbeheer; beheer van grote rivieren;
en kleinschalig waterbeheer. Voortgang bij de ontwikkeling en implementatie
van bovengenoemde sub-sectorale programma's is goed. Bovendien wordt verwacht
dat in de loop van 2001 een overkoepelend nationaal sectorprogramma zal zijn
geformuleerd (National Water Plan). De uitvoering van dit plan is onder meer
afhankelijk van de medewerking van Bangladesh' buurlanden en de donorgemeenschap.
Coördinatie in de watersector verloopt moeizaam, doordat een aantal multi-
en bilaterale donoren nadrukkelijk voorrang geeft aan de eigen agenda, en
de overheid onvoldoende de touwtjes in handen neemt.Sector basisgezondheidszorgIn deze sector is twee jaar geleden voor het eerst in Bangladesh een echt
sector-programma gestart, het Health and Population Sector Programme (HPSP).
Er is sprake van intensieve samenwerking tussen overheid en donoren en tussen
donoren onderling. Een deel van de donoren, waaronder Nederland, levert via
«pool funding» ook sectorale begrotingssteun. De voorlopige resultaten
maken goed zichtbaar waar dergelijke intensief begeleide sectorprogramma's
toe kunnen leiden:1) acceptatie binnen het ministerie en de sector. Er is wel wat verzet
tegen de noodzakelijke reorganisaties, maar de leiding van het ministerie
geeft hier op een goede manier sturing aan. Wel duurt het natuurlijk enige
tijd voordat de nieuwe, geïntegreerde werkwijze (geen afzonderlijke projecten
meer) effectief is.2) bundeling van een veelheid van hulpactiviteiten tot één
programma, met als voordeel dat de ambtelijke en politieke top goed geïnformeerd
is, hetgeen een inhoudelijke dialoog vergemakkelijkt.3) verbeterde donorcoördinatie, al is ook dat iets van lange adem.
Ook de relatie van de donoren met het ministerie is op een nieuwe leest geschoeid.
De overheid neemt echter nog te weinig de leiding in de donorcoördinatie
en ziet donorcoördinatie nog te zeer als een zaak van donoren onderling.De uitdaging voor de komende periode is, er voor te zorgen dat binnen
de nieuwe organisatiestructuur de kwaliteit van de zorg ook werkelijk verbetert.Sector basisonderwijsDe Nederlandse financiële betrokkenheid bij deze sector is op dit
moment beperkt tot ondersteuning van een kwalitatief goed NGO-programma voor
niet-formeel basisonderwijs. De rol van NGO's in het niet-formele basisonderwijs
wordt uitdrukkelijk door de overheid erkend. Hernieuwde Nederlandse betrokkenheid
bij het overheidsprogramma voor het (formele) basisonderwijs is nog in discussie.
Naar de opvatting van Nederland en veel andere donoren is het programma te
veel een samenraapsel van op zichzelf staande projecten, die bovendien vrijwel
uitsluitend gericht zijn op kwantiteit (scholenbouw) en voorbijgaan aan kwaliteitsaspecten.
De wil om tot integraal sectormanagement te komen (een eerste, noodzakelijke
stap in de richting van sectorale programmahulp) is nog onvoldoende aanwezig,
maar samen met andere donoren zoekt Nederland naar openingen voor vruchtbare
samenwerking.GAVIM – Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen
& ontwikkeling, Institutionele ontwikkeling en MilieuHoewel u specifiek vroeg naar een analyse van de integratie van «gender»
en milieu in het landenbeleid, heb ik besloten dit te verbreden, en wel tot
de zgn. GAVIM-doelstellingen. Op het punt van goed bestuur is er in Bangladesh, zoals bekend, reden tot zorg. Deze zorg betreft
zowel de grote afstand tussen overheid en burgers, als de controle op en het
functioneren van de administratie. Hierover is tijdens de laatste Consultatieve
Groep openhartig van gedachten gewisseld. De regering is zich van de problematiek
bewust. De problemen zijn hiermee weliswaar bespreekbaar, maar nog niet opgelost.
Hopelijk zal op niet al te lange termijn een nationale ombudsman
worden aangesteld. Verder overweeg ik om samen met UNDP steun te verlenen
aan de nationale rekenkamer.Omdat het gehele programma in Bangladesh nadrukkelijk in het teken van armoedebestrijding staat, wordt daarover op deze plaats
niet verder uitgewijd.Ten aanzien van vrouwen geldt, dat zij in alle opzichten een bijzonder zwakke positie in de Bengaalse
samenleving hebben, ondanks het feit dat de grondwet gelijke rechten voor
vrouwen en mannen waarborgt en dat de huidige regering expliciet verbetering
van de positie van vrouwen nastreeft. Vrouwen leven gemiddeld korter dan mannen,
hebben minder of geen toegang tot produktiemiddelen, krijgen voor hetzelfde
werk (veel) minder betaald en zijn veelvuldig slachtoffer van (huiselijk)
geweld. Wel zijn, zeer geleidelijk, verbeteringen waarneembaar. Zo is recent,
mede als gevolg van regeringsmaatregelen, de deelname van meisjes en vrouwen
aan het onderwijs fors gestegen.Nederland tracht in het kader van de ontwikkelingssamenwerking actief
het lot van vrouwen te verbeteren, waarbij het accent wordt gelegd op de concentratiesectoren.
In de watersector zullen de resultaten van «gender-mainstreaming»
tot nu toe worden geëvalueerd, en zal een actieplan worden opgesteld,
zowel voor het huidige, «Nederlandse» programma, als op het niveau
van de sectorplanning.Sectorale benadering zonder speciale aandacht voor deinstitutionele omgeving is ondenkbaar: zij zijn twee zijden van dezelfde
medaille. In Bangladesh zijn slecht functionerende, verstarde instituties
een belangrijke obstakel voor ontwikkeling. Recent is op de ambassade een
deskundige op het gebied van institutionele ontwikkeling aangesteld, zowel
voor ondersteuning van het sectorbeleid als voor een wat diepgaander analyse
van «horizontale» problemen – de reeds genoemde contacten
met de Bengaalse Rekenkamer vloeien hieruit voort – en het ontwikkelen
van zgn. «best practices», bijvoorbeeld waar het gaat om samenwerking
met NGO's in het kader van de sectorale benadering.Ook de Nederlandse inzet op het gebied van milieu is gekoppeld aan de
concentratiesectoren. Binnen de sector gezondheidszorg krijgt de relatie tussen
milieu en gezondheid nog onvoldoende aandacht, omdat overheid en donoren prioriteit
toekennen aan het doorvoeren van structuur-veranderingen. Integratie van milieu-aspecten
vindt wel nadrukkelijk plaats in de watersector, en met name in de sub-sectorale
programma's voor de kustgebieden en de grote rivieren. In het verleden was
Nederland al betrokken bij de totstandkoming van procedures voor milieu effect
rapportages, en momenteel wordt langs diverse kanalen steun verleend bij de
verankering van de milieudimensie in het «National Water Plan».
Aparte vermelding verdient in dit verband de bijdrage die Nederland, als lid
van een donorconsortium, levert aan het verbeteren van het beheer van en het
behoud van biodiversiteit in de «Sundarbans», het grootste kustmangrovebos
ter wereld en World Heritage Site.SchuldenproblematiekDoor de reeds vele jaren relatief gunstige betalingsbalanspositie van
Bangladesh is de buitenlandse schuld niet erg groot. Deze bedroeg in 1998
ca. US $ 16,3 miljard, oftewel 38,7% van het bruto binnenlands product (bron:
Wereldbank). De buitenlandse schuldendienstratio was in 1998 9,3%. Kortom,
de externe schuldenpositie van Bangladesh is draaglijk en het land staat dan
ook niet op de nominatie voor HIPC-schuldverlichting.Een verontrustende ontwikkeling is, dat de regering in toenemende mate een beroep doet op de binnenlandse kapitaalmarkt (zeker in het huidige
pre-verkiezingsjaar), en daarmee een omvangrijke binnenlandse schuld opbouwt.Bangladesh heeft geen uitstaande OS-schulden aan Nederland.ConclusieDe situatie in Bangladesh is sinds het moment van de landenkeuze niet
fundamenteel gewijzigd. Recente veranderingen laten een gemengd beeld zien:
enerzijds positieve ontwikkelingen in de sociale sectoren, anderzijds weinig
reden tot tevredenheid als het gaat om het macro-economische (hervormings-)beleid.
De kwaliteit van het bestuur is een punt van zorg dat zorgvuldige monitoring
vereist; dit is ook aan de autoriteiten meegedeeld. De politieke impasse in
de aanloop naar de verkiezingen van medio volgend jaar zal helaas hoogstwaarschijnlijk
leiden tot verder uitstel van noodzakelijke, maar pijnlijke besluiten door
de regering en bovendien tot toenemende onveiligheid en straatgeweld.Ervaringen in de gezondheidssector leren dat de sectorale benadering in
Bangladesh mogelijk is, en door een deel van de overheid en de donorgemeenschap
ook omarmd wordt. De geleidelijke verbreding van het draagvlak voor de sectorale
benadering kunnen mede worden toegeschreven aan de zeer actieve opstelling
terzake van de Nederlandse vertegenwoordiging. Gender- en milieu-aspecten,
maar ook de andere «GAVIM-doelstellingen», behoeven in Bangladesh
blijvend aandacht.Sri LankaAlgemene politieke en economische situatieHet conflict tussen de Srilankaanse regering en de «Liberation Tigers
of Tamil Eelam» (LTTE) houdt Sri Lanka sinds 1983 in de greep. In totaal
zijn ruim 60 000 doden te betreuren en zijn er in het noorden en oosten
ca. 800 000 ontheemden. Ook heeft het conflict geleid tot een diaspora.President Kumaratunga werd op 21 december 1999 met 51% van de stemmen
voor een tweede ambtstermijn herkozen. Voor haar heeft de beëindiging
van het slepende etnische conflict de hoogste prioriteit. Kort na de verkiezingen
onderhandelden de regeringscoalitie (People's Alliance) en de oppositionele
UNP (United National Party) over grondwetswijzigingen, waarvan het zgn. devolutiepakket –
gericht op meer autonomie van het noorden en oosten – deel uitmaakt.
De voorstellen voor grondwetswijziging werden op 3 augustus jl. aan het parlement
gepresenteerd. Toen echter tijdens het debat in het parlement op 8 augustus
jl. bleek dat de vereiste 2/3 meerderheid ontbrak, besloot de regering het
debat op te schorten, het parlement te ontbinden en parlementaire verkiezingen
uit te schrijven voor 10 oktober a.s. Op verzoek van de regering zal de Europese
Unie verkiezingswaarnemers sturen, waaronder vermoedelijk ook Nederlanders.Terwijl bemiddeling door derden sinds het vertrek van de Indiase vredesmacht
uit Sri Lanka in 1989 door de Srilankaanse regering van de hand wordt gewezen,
heeft President Kumaratunga medio 1999 de Noorse regering verzocht een faciliterende
rol te spelen bij het op gang brengen van gesprekken met de LTTE. De LTTE
ziet echter tot dusverre weinig in onderhandelingen.Sinds 1995 was het regeringsleger er successievelijk in geslaagd Jaffna-stad,
Jaffna-schiereiland en grote delen van de noordelijke provincie (de Vanni)
terug te veroveren op de LTTE. Het leger heeft echter sinds november 1999
veel terrein in het noorden van Sri Lanka moeten prijsgeven. Toen
op 3 mei jl. Jaffna door de LTTE heroverd dreigde te worden, kondigde President
Kumaratunga de «staat van oorlog» af. Veiligheidsmaatregelen en
censuur van de media werden verder aangescherpt. Het offensief van de LTTE
leidde tot een verscherping van de humanitaire noodsituatie op Jaffna-schiereiland.
In de afgelopen drie maanden hebben betrekkelijk weinig militaire activiteiten
plaatsgevonden.Hoewel de mensenrechtensituatie in Sri Lanka onder president Kumaratunga
aanvankelijk aanzienlijk verbeterde, heeft de afgelopen 1,5 jaar een relatieve
teruggang te zien gegeven: de vrijheid van meningsuiting/media is verminderd
(censuur, intimidatie van journalisten) en bevoegdheden van leger en politie
inzake arrestatie en detentie zijn uitgebreid. LTTE, paramilitaire organisaties,
leger en politie maken zich schuldig aan marteling, verdwijningen en buitengerechtelijke
executies.Politisering van bestuur en overheidsdiensten is de laatste jaren toegenomen.Naar aanleiding van onregelmatigheden tijdens de provinciale verkiezingen
in de North Western Province heeft de Europese Unie opgeroepen de democratische
principes in acht te nemen. Verkiezingen in de zuidelijke provincies verliepen
beter.Corruptie is – in de aanloop naar de verkiezingen – toegenomen,
maar in vergelijking met andere landen in de regio beperkt van omvang.Sri Lanka heeft een per capita inkomen van ca. USD 840. Opeenvolgende
regeringen hebben een op armoedebestrijding gericht beleid gevoerd, dat wordt
gekenmerkt door vrije toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en sociale vangnetten.
In de Human Development Index van 2000 staat Sri Lanka op nr. 84 van de 174
landen. 20% van de bevolking, ofwel 4 miljoen mensen, leeft nu nog onder de
armoedegrens. Aangenomen wordt dat de armoede in het noorden en oosten als
gevolg van het conflict is toegenomen. Betrouwbare data zijn echter niet aanwezig.Dankzij een viertal relatief stabiele factoren slaagt Sri Lanka's economie
er in om, ondanks het conflict, een redelijke groei van 4 à 5% per
jaar te realiseren. Het betreft geldovermakingen van veelal in het Midden-Oosten
werkzame Srilankanen, export van thee en kleding, en toerisme. Vanwege het
voortdurende conflict blijven ook dit jaar (buitenlandse) investeringen, in
zowel de industrie als infrastructuur, achter en kan ook het toerisme zich
niet verder ontwikkelen. De regering besloot in mei alle «non-essential»
ontwikkelingsactiviteiten stop te zetten, om daarmee de extra kosten van de
oorlog te kunnen opvangen (door donoren gesteunde ontwikkelingsprogramma's
worden niet getroffen). Hogere belastingopbrengsten in 1999 leidden tot een
lager begrotingstekort (8%) dan in 1998 (9,2%). Als gevolg van de toegenomen
militaire activiteit vertonen de defensie-uitgaven de laatste jaren een stijgende
lijn. Zij maken thans ruim 5% van het BNP uit en 25% van de staatsbegroting.
De dit jaar fors toegenomen militaire aankopen drukken, dankzij verkregen
kredieten, nog niet op de begroting van 2000. Het proces van structurele hervormingen
vertoont – met uitzondering van de financiële sector – vertraging,
met name op het gebied van de arbeidswetgeving, modernisering van het ambtelijk
apparaat en privatiseringen.De voor mei 2000 geplande Consultatieve Groep (CG) is in verband met de
binnenlandse spanningen uitgesteld naar medio december 2000. De laatste CG
vond medio 1998 plaats.Structurele samenwerkingsrelatieDe ontwikkelingsrelatie, die dateert uit 1975, domineert de bilaterale
relaties. Nederland is met een allocatie ad NLG 20 miljoen een van de
kleinere bilaterale donoren.De samenwerking heeft zich de laatste jaren geconcentreerd op rurale ontwikkeling en milieu (zuiden en midden van het land) en op rehabilitatie,
reconstructie en noodhulp (noorden en oosten).Binnen Rurale Ontwikkeling zijn drie terreinen te onderscheiden:• In een – nog lopend – groot plantageprogramma richt
Nederland zich sinds het begin van de jaren '80 op verbetering van de leefomstandigheden
van de (in de Britse koloniale tijd uit Tamil Nadu naar Sri Lanka overgebrachte)
Tamil-arbeiders op de thee- (en in mindere mate rubber- en kokos-) plantages.
De sociale indicatoren wijken nauwelijks meer af van het landelijk gemiddelde,
maar sociale integratie in de maatschappij behoeft nog verbetering.• Vanaf 1990 heeft Nederland bijgedragen aan duurzame verbetering
van levensomstandigheden van de boerenbevolking in de «(re-) settlement
schemes» van het Mahaweli stroomgebied.• Door middel van ondersteuning van twee geïntegreerde plattelandsontwikkelingsprojecten
(IRDP's) heeft Nederland, samen met andere donoren, ca. 15 jaar bijgedragen
aan bestrijding van de rurale armoede en een meer evenwichtige ontwikkeling
van stad en platteland. Een evaluatie heeft uitgewezen dat de IRDP's positieve
effecten hebben gehad op de levensomstandigheden van de doelgroep, maar dat
de duurzaamheid van veel activiteiten niet is gewaarborgd.Op milieuterrein richtte de samenwerking zich op het verbeterde beheer
en behoud van wetlands en institutionele versterking van de met de uitvoering
van het nationaal beleid belaste «Central Environmental Authority».
Ook werden afvalwaterzuiveringsinstallaties van rubberfabrieken geïnstalleerd.In de sector Rehabilitatie en Reconstructie werden huizen, scholen en
ziekenhuizen in het oosten en noordoosten hersteld, en werd een rehabilitatiefonds
voor kleine in het noorden en oosten werkzame NGO's ingesteld. Om de noden
van de burger-bevolking en ontheemden te verlichten zijn diverse bijdragen
verstrekt aan ICRC, UNHCR, UNICEF, MSF-Holland en het Srilankaanse Rode Kruis.Met ORET- en MILIEV-fondsen werden diverse activiteiten uitgevoerd. Sri
Lanka heeft sinds 1990 geen macro-steun ontvangen.Uitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingDe Srilankaanse overheid heeft een zeer duidelijke visie op de wijze waarop
samenwerking met donoren het beste kan plaatsvinden en treedt sterk sturend
op. Het totale hulpbudget bedraagt ca. USD 700 miljoen op jaarbasis (leningen
en schenkingen), waarvan de drie grootste donoren Japan, de Wereldbank en
de Aziatische Ontwikkelingsbank (ADB) ca. 85% voor hun rekening nemen. Met
deze donoren is de overheid een globale taakverdeling overeengekomen. Wereldbank:
onderwijs, gezondheidszorg en de macro-economische beleidsomgeving; ADB: privatisering,
de particuliere sector, milieu; Japan: fysieke infrastructuur, telecommunicatie.
De kleinere bilaterale donoren wordt gevraagd zich waar mogelijk bij deze
taakverdeling aan te sluiten, waarbij de Srilankaanse overheid zich richt
op het comparatieve voordeel van de betreffende bilaterale donor. Op grond
van deze overwegingen heeft de Srilankaanse overheid verzocht de Nederlandse
OS-middelen in te zetten in «rurale ontwikkeling», «milieu»
en «noodhulp, rehabilitatie en reconciliatie». Niet-gouvernementele
organisaties ondersteunen deze keuze .Rurale ontwikkelingVan een samenhangend beleid voor deze – zeer brede – sector
is geen sprake. Op subsectoraal niveau is een sectorale benadering evenwel
zeer goed mogelijk. Daarbij moet worden aangetekend dat in de meeste subsectoren
sprake is van een veranderende rol van de overheid, nl. van een uitvoerende
naar een regulerende en faciliterende rol. • In de plantage sub-sector zal de tot 2005 lopende activiteit (financiële
ondersteuning) worden voortgezet. Het beleid is goed ontwikkeld, de uitvoerende
organisatie (de Plantation Housing and Social Welfare Trust) beschikt over
voldoende uitvoeringscapaciteit en de overheid heeft grote aandacht voor ontwikkelingen
in de sector. Het ligt in de bedoeling om de samenwerking – na beëindiging
in 2002 van de technische ondersteuning – voort te zetten in de vorm
van sectorale budgetsteun, althans indien een uit te voeren institutionele
organisatieanalyse bevestigt dat dit mogelijk en verantwoord is. De beide overige landbouw sub-sectoren zijn meer problematisch. De transitie van een uitvoerende naar een faciliterende rol heeft binnen
de Mahaweli Authority (MASL), die verantwoordelijk is voor de ontwikkeling
van het Mahaweli stroomgebied, nog niet plaatsgevonden. Bovendien zijn de
eerste resultaten van de doorgevoerde hervormingen en de reorganisatie van
de organisatie vooralsnog niet bemoedigend.• Als alternatief voor de eerder genoemde geïntegreerde streekontwikkelingsprogramma's
(IRDP's) is het concept ontwikkeld van Regional Economic Advancement Programmes
(REAP's), waarin het accent wordt verlegd van rurale infrastructuur en «community
development» naar de ontwikkeling van de particuliere sector op het
platteland en verbetering van de werking van de markt. Coördinatie tussen
de donoren die de REAP's willen financieren is aanwezig. De dialoog met de
overheid over het beleidskader en institutionele principes heeft echter nog
niet tot definitieve resultaten geleid.MilieuEconomische ontwikkeling en vooral de toenemende industrialisering en
verstedelijking drukken zwaar op het milieu en in meerdere opzichten lijkt
de grens van de draagkracht bereikt. De noodzaak om verantwoord gebruik en
behoud van natuurlijke hulpbronnen beter in het ontwikkelingsproces te integreren
wordt breed gevoeld. De Aziatische Ontwikkelingbank (ADB) is, zoals aangegeven,
de «lead-donor» in de milieu-sector. De Srilankaanse autoriteiten
hebben Nederland verzocht nauw met de ADB samen te werken. Verschillende voorstellen
liggen voor (coastal zone management, forestry, river basin management en
biodiversity conservation). Advisering door de Commissie voor Milieu Effect
Rapportage (CieMER) vindt plaats. Gezocht wordt naar een samenhangend geheel
van activiteiten (synergie) met een aansluiting naar Nederlandse expertise
en ervaring in Sri Lanka. Coastal Zone Management biedt goede aanknopingspunten.
Onlangs is een bijdrage van ca NLG 32 mln aan het Coastal Zone Management
Project goedgekeurd, dat bestaat uit technische kustbeschermingswerken, coastal
resources management en institutionele versterking. De Nederlandse OS-bijdrage
richt zich op de laatste twee aspecten. De samenwerking in deze sector zal
zich waarschijnlijk beperken tot milieubescherming in de kuststreek en behoud
van biodiversiteit, met wellicht op termijn meer aandacht voor de druk van
industriële vervuiling (80 procent van de industriële activiteit
vindt plaats in het kustgebied) en urbane ontwikkeling. De selectie van activiteiten
wordt mede gebaseerd op een milieusectoranalyse, die in april 2000 werd uitgevoerd.Relief, Rehabilitation & ReconciliationDe overheid van Sri Lanka is zich er van bewust dat ook in sociaal en
humanitair opzicht veel moet worden gedaan om vrede te bewerkstelligen. Zij
heeft daartoe een proces gestart voor de opstelling van een zgn. «Framework
for Relief, Rehabilitation and Reconciliation». Dit framework heeft
tot doel een duidelijke taakafbakening tussen uitvoerende organisaties,
coördinatie door en met donoren te verbeteren en samenhang te waarborgen
tussen beleid, planning, programmering en financiering. Maatschappelijke organisaties
houden verspreid over het hele land – inclusief de conflictgebieden –
workshops voor specifieke doelgroepen zoals weduwen, oorlogsgewonden, ontheemden,
religieuze groeperingen, journalisten enz. Het framework zal geen oplossing
voor het conflict bieden, maar het brengt wel de door het conflict getroffenen
in directe dialoog met de overheid en biedt een platform voor overleg tussen
overheid, maatschappelijke organisaties en donoren dat voorheen niet bestond.
De exercitie wordt begeleid door een team van internationale deskundigen (o.a.Wereld
Bank en UNDP). Nederland draagt substantieel bij aan de totstandkoming van
dit zgn. Framework for Relief, Rehabilitation & Reconciliation.Poverty Reduction Strategy PaperDe Srilankaanse overheid heeft door de jaren heen een op armoedevermindering
gericht beleid gevoerd, dat tot opmerkelijke resultaten heeft geleid. Momenteel
wordt gewerkt aan een framework voor armoedevermindering (Poverty Reduction
Framework). Dit komt tot stand door middel van een participatieve benadering
en een proces van consultatie tussen de Srilankaanse overheid, maatschappelijke
en wetenschappelijke organisaties en donoren (laatstgenoemden hebben zitting
in een zgn. Consultatief Comité). De Srilankaanse overheid gaat ervan
uit dat dit Poverty Reduction Framework als aanzet tot een Poverty Reduction
Strategy Paper (PRSP) kan dienen.GAVIM – Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen
& Ontwikkeling, Institutionele Ontwikkeling en MilieuTen aanzien van de kwaliteit van bestuur is er reden tot zorg. De centrale
overheid is dominant en overheidsdiensten zijn gepolitiseerd.Voor wat betreft armoedebestrijding richt het «Nederlandse»
programma zich expliciet op enerzijds groepen die als gevolg van het conflict
in armoede zijn geraakt en anderzijds groepen die zijn uitgesloten van de
economische en maatschappelijke vooruitgang.Het gendervraagstuk behoeft aandacht. Niet zozeer vanwege stelselmatige
culturele en maatschappelijke achterstelling (de Sri Lankaanse vrouw is naar
verhouding geëmancipeerd), maar vrouwen (en kinderen) vormen het meest
kwetsbare deel van de door het conflict getroffen groepen. De Nederlandse
bijdragen aan UNHCR, ICRC, UNICEF en CARE International zijn dan ook in het
bijzonder gericht op vrouwen en kinderen. In de plantage-subsector wordt via
verbetering van de gezondheidszorg met name aandacht aan vrouwen besteed.
In de nieuwe REAP's zal de economische rol van vrouwen centraal staan.In alle sectoren zal rekening worden gehouden met en zo nodig worden geïnvesteerd
in de institutionele omgeving van de programma's.Milieu vormt een van de drie pijlers van de samenwerking met Sri Lanka
en behoeft hier geen verdere toelichting.De schuldenkwestieDe totale buitenlandse schuld van Sri Lanka bedroeg in 1998 USD 8,5 miljard
(54,9% van het BNP) en de schuldendienst-ratio 6,6%. Sri Lanka wordt tot de
Less Indebted Middle Income Countries (LIMIC's) gerekend en komt dan ook niet
in aanmerking voor schuldverlichting onder het HIPC-initiatief. Nederland
had eind 1999 NLG 86,3 miljoen aan OS-leningen uitstaan in Sri Lanka.
Sri Lanka betaalt Nederland jaarlijks ca. NLG 10 miljoen aan aflossing
en rente. Verkennend overleg tussen de overheid en het IMF over een Poverty
Reduction Growth Facility (PRGF) in mei/juni jl. heeft niet tot
overeenstemming geleid omdat – met uitzondering van de financiële
sector – onvoldoende hervormingen hebben plaatsgevonden op het gebied
van de arbeidswetgeving, modernisering van het ambtelijk apparaat en privatiseringen.
De eventuele kwijtschelding van schulden aan Nederland is gekoppeld aan het
PRGF.ConclusieDe situatie in Sri Lanka is sinds het moment van de landenkeuze verslechterd.
Hoewel er voortgang in het vredesproces leek te zijn, lijkt dit thans te stagneren.
De militaire strijd is sinds november 1999 opgelaaid. Het democratiseringsproces
en de mensenrechtensituatie staan onder druk. Economische hervormingen blijven
uit.In september 1999 besloot ik om in verband met de politieke fluïde
situatie, het stagneren van economische hervormingen en enkele knelpunten
bij de invoering van de sectorale benadering, de omvang van de Nederlandse
hulp vooralsnog te bevriezen op het bestaande niveau.In maart 2000 vond opnieuw een inventarisatie plaats. Op politiek terrein
waren enkele positieve ontwikkelingen gaande, zoals de onderhandelingen tussen
de regering en de oppositie over de grondwetswijzigingen. Ook het verzoek
om Noorse facilitatie was kort tevoren bekend geworden. Niet duidelijk was
op dat moment wanneer de parlementaire verkiezingen zouden plaatsvinden. Evenmin
was er – met uitzondering van de financiële sector – vooruitgang
te constateren op het terrein van hervormingen. De mogelijkheden voor sectorale
benadering waren verder uitgewerkt, maar er zijn nog diverse knelpunten aanwezig.De situatie in Sri Lanka zal in 2001 opnieuw worden beoordeeld.VietnamAlgemene politieke en economische situatieVietnam is een éénpartijstaat: de Communistische Partij
(CP) is de enige toegestane partij. In de Vietnamese politiek speelt de balans
tussen het noorden, het midden en het zuiden van het land en tussen partij,
staat en leger een belangrijke rol. De invloed van het Politbureau op beslissingen
van het Centraal Comité en andere organen, zoals de Nationale Assemblee,
lijkt langzaam te verminderen. Hoewel de positie van de CP niet ter discussie
wordt gesteld, hebben de afgelopen jaren een bescheiden trend te zien gegeven
in de richting van democratisering, versterking van de rechtsstaat, een betere
scheiding der machten en vergroting van de transparantie. Op het gebied van
de mensenrechten is de trend eveneens voorzichtig positief, zij het dat de
situatie nog verre van bevredigend is.De overheid heeft het afgelopen decennium economische hervormingen doorgevoerd
in de richting van een markteconomie. Als gevolg hiervan is in de periode
1990–1997 een indrukwekkende economische groei gerealiseerd. In het
Wereldbank-rapport «Assessing Aid» (1998) wordt Vietnam genoemd
als één van de voorbeelden van «a spectacular success».
Het aandeel van de bevolking onder de armoedegrens is gedaald van 58% in 1992–93
tot 37% in 1997–98, zij het dat veel mensen maar net boven die grens
leven. Het inkomen per capita bedroeg $ 370 in 1999.Vietnam is minder dan zijn omgeving getroffen door de Aziatische crisis,
maar heeft zich tegelijkertijd minder doortastend getoond in het nemen van
maatregelen ter verbetering van het handels- en investeringsklimaat. De economische
groei en de buitenlandse investeringen zijn mede als gevolg hiervan sterk
teruggevallen.Er is sprake van een degelijk macro-economisch beleid, gericht op stabiliteit,
lage inflatie en een beperkt begrotingstekort. De rijksbegroting, tot voor kort geheim, is in 1999 voor het eerst in samenvatting gepubliceerd.
In juni 2000 is een eerste public expenditure review uitgevoerd,
die ruim 40% van de overheidsfinanciën bestrijkt.Algemeen bestaat waardering voor het Vietnamese sociale beleid. In beleid
en praktijk wordt aanzienlijke aandacht besteed aan de ontwikkeling van de
sociale sectoren. Vietnam scoort veel hoger op de Human Development Index
(HDI) van UNDP dan op basis van het BNP/capita mag worden verwacht: 108 van
de 174 landen in 2000 met een HDI-waarde van 0,671. Op de Gender Development
Index (GDI) van UNDP scoort Vietnam nog hoger met positie 89 en GDI-waarde
0,668 in 2000.Nadat de afgelopen jaren het tempo van de hervormingen is gestagneerd,
lijkt Vietnam in de aanloop naar het Congres van de Communistische Partij
(april 2001) het momentum weer te hebben herwonnen. De onderhandelingen over
een Structurele Aanpassingslening (SAC) II met de Wereldbank en over een Poverty
Reduction and Growth Facility (PRFG) met IMF laten, na jarenlange stagnatie,
sinds enkele maanden, weer vooruitgang zien. Eerste vice-premier Nguyen Tan
Dung heeft een duidelijk signaal aan Wereldbank en IMF, maar ook aan het eigen
ambtenarenapparaat gegeven, dat nu snel overeenstemming moet worden bereikt.
Het bijbehorende pakket maatregelen omvat onder meer de privatisering van
staatsbedrijven, hervormingen van de financiële en bancaire sector, verdergaande
handelsliberalisatie en instelling van een sociaal vangnet. Deze structurele
aanpassing zullen veel geld kosten, dat nodig is voor de afschrijving van
«slechte» leningen, de financiering van faillissementen en herstructureringen,
en de te verwachten stijging van de import.Medio 2000 is een langverwacht handelsakkoord met de Verenigde Staten
gesloten waarin Vietnam belangrijke handelsconcessies heeft gedaan. Tegelijkertijd
is een einde gekomen aan geschillen met China (politiek; grensgeschillen)
en Rusland (financieel; schuldaflossing). Eerder waren reeds de betrekkingen
met regionale samenwerkingsverbanden, zoals ASEAN, aangehaald. Hiermee is
het jarenlange, zelfgekozen isolement voor een belangrijk deel doorbroken.Vietnam scoort hoog op internationale lijsten die corruptie monitoren.
Naar algemeen wordt aangenomen gaat het hierbij niet zozeer om de verrijking
van een kleine bovenlaag, maar veeleer om een meer algemeen verschijnsel,
in alle lagen van de samenleving. De overheid heeft de afgelopen jaren diverse
maatregelen tegen corruptie genomen, maar er is nog een lange weg te gaan.Structurele samenwerkingsrelatieSinds de zeventiger jaren verleent Nederland Vietnam steun op het gebied
van gezondheidszorg en onderwijs via niet-overheidskanalen zoals Medisch Comité
Nederland-Vietnam, universiteiten e.d. Nadat in 1993 de Nederlandse ambassade
in Hanoi werd heropend (in 1988 door bezuinigingen gesloten), kreeg Vietnam
de status van transitieland en werd vervolgens de hulp aan Vietnam verbreed
(zo werd in het kader van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud een bossen-
en biodiversiteitsprogramma opgezet). Daarnaast is een programma in de sector
waterbeheer en -transport in opbouw.Toen in het najaar van 1997 de status van transitieland werd opgeheven,
werd in toenemende mate ook samenwerking met de overheid mogelijk. Een en
ander mondde in de tweede helft van 1998 uit in een gestructureerde beleidsdialoog
met de Vietnamese overheid. In september 1999 is op basis van nauw overleg met de Vietnamese overheid
besloten de OS-relatie te richten op de volgende sectoren: gezondheid, bossen
en biodiversiteit, en waterbeheer en watertransport. Naast de ondersteuning
van de drie sectoren zal steun worden verleend aan de structurele aanpassing
van de economie, al is deze steun voorlopig nog beperkt tot «capacity
building» en verbetering van de kwaliteit van het bestuur.De uitgaven van het bilaterale programma zullen in 2000 ongeveer Nlg.
30 mln. bedragen. In aanvulling op bovengenoemde programma's is voor Vietnam
het ORET/MILIEV-programma opengesteld, gingen de MFO's in 1999 zo'n Nlg. 10
mln. aan nieuwe committeringen aan, en gaven SNV en het Medisch Comité
Nederland-Vietnam in 1999 samen zo'n Nlg. 3 mln. uit. Uitgangssituatie en perspectief sectorale benaderingDe sectorale benadering betekent voor het bilaterale OS-programma in Vietnam
een ingrijpende beleidswijziging. Vietnam heeft relatief kort ervaring met
donoren en donorgeld en daardoor procesmatig een zekere achterstand ten opzichte
van sommige andere landen. Er is een aanzienlijk capaciteitsgebrek op alle
niveaus en ook op institutioneel gebied zijn veel lacunes. Tegelijkertijd
is de ownership groot, en is er een duidelijke eigen visie op gewenste ontwikkelingen
en het beheer van activiteiten. Vietnam heeft een uitstekende staat van dienst
voor wat betreft de formulering en uitvoering van «verticale»,
subsectorale programma's (bijv. nationaal tuberculose-bestrijdingsprogramma).Op politiek/hoog niveau is de Vietnamese overheid in redelijke mate aan
de sectorwijde benadering gecommitteerd. Dit geldt ook voor een aantal andere
belangrijke donoren (Zweden, VK, Australie), terwijl Vietnam één
van de landen is waar IMF en Wereldbank hun samenwerking hebben geïntensiveerd.
Partnershipprogramma's (dat wil zeggen: samenwerking tussen meerdere donoren
en de overheid) staan in Vietnam hoog op de agenda. Het momentum is daarbij
gunstig: in de eerste helft van 2001 vindt het volgende Congres plaats van
de Communistische Partij, zodat momenteel de hele overheid werkt aan nieuwe
vijfjarenplannen.Ervaring met een brede, geïntegreerde benadering is in Vietnam evenwel
nog beperkt; de besluitvorming is in de Vietnamese structuur vooral verticaal
georiënteerd. Horizontaal vindt relatief weinig overleg plaats en daar
ligt een van de belangrijkste uitdagingen voor de sectorale benadering.In korte tijd zijn meer dan 20 partnerships ontstaan, waarvan sommige
niet meer zijn dan vrijblijvende werkgroepen en andere intensieve vormen van
overleg over het te voeren beleid en (sub)sectorale programma's. Het is duidelijk
dat snel tastbare resultaten geboekt zullen moeten worden, om het momentum
te behouden en «terugval» naar een projectmatige aanpak te voorkomen:
ook de Vietnamese counterparts hebben verantwoording af te leggen over (ontbrekende)
resultaten. Haast is overigens ook voor veel donoren geboden, omdat zij met
bestedingsdruk te maken hebben.In het kader van de sectorale benadering wordt getracht aan te sluiten
bij door de Vietnamese overheid gelanceerde sectorale programma's, bij voorkeur
die waarvoor bredere donorbelangstelling bestaat. Deze strategie wordt door
Nederland met name in de bosbouw en gezondheidssector gevolgd. In de watersector
heeft Nederland in reactie op een noodsituatie wèl zelf een initiatief
gegenereerd met betrekking tot flood protection in
centraal Vietnam. Daarnaast tracht Nederland in de drie concentratiesectoren
vanuit sub-sectorale programma's toe te werken naar sectorbrede ondersteuning. Het maatschappelijk middenveld speelt in het kader van de sectorale benadering,
zoals ook elders in de Vietnamese samenleving, nog vrijwel geen rol.Sectorale budgetsteunSectorale budgetsteun is op korte termijn niet aan de orde vanwege capaciteitstekort
bij de Vietnamese counterparts en gebrek aan transparantie, met als gevolg
gevaar voor corruptie. In een aantal gevallen schiet bovendien ook het beleidsmatige
en het institutionele kader tekort. Nederland ondersteunt daarom onder andere
capaciteitsopbouw binnen de sectoren van samenwerking en enige activiteiten
op het gebied van public administration reform.De sector bossen en biodiversiteitVietnam is belangrijk voor de mondiale biodiversiteit. Het heeft zich
aangesloten bij alle belangrijke internationale milieuverdragen. De wet- en
regelgeving is redelijk, de uitvoering is matig. De sterke nadruk op economische
groei en het halen van targets bemoeilijken de
uitvoering van milieubeleid, hetgeen aanzienlijke gevolgen heeft voor milieu
en volksgezondheid.Op het gebied van bosbouw en bescherming van biodiversiteit is sinds 1995
een bilateraal programma opgebouwd, als gevolg waarvan Nederland inmiddels
een belangrijke donor in deze sector is geworden. Het programma levert tegelijkertijd
een belangrijke bijdrage aan armoedebestrijding in arme, en vanuit het perspectief
van milieubescherming gevoelige gebieden. Het draagt tevens bij aan de Nederlandse
milieudoelstelling en de invulling van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud.In Vietnam staan rurale ontwikkeling en bosbouw momenteel relatief sterk
in de (politieke) belangstelling. Zo is als uitvloeisel van de Consultatieve
Groep in 1998 op dit terrein een partnership ontwikkeld waarin de Nederlandse
ambassade coördineert namens de donoren. Vijftien donoren en relevante
internationale organisaties hebben zich inmiddels gecommitteerd aan de gecoördineerde
ontwikkeling van het ondersteunings-programma voor deze sector.De sector gezondheidHet Ministerie van Volksgezondheid is bezig een eenduidig beleids-, institutioneel
en budgettair kader voor de sector uit te werken. Nederland draagt bij aan
een Health Sector Expenditure Review. De capaciteit van het ministerie en
van toonaangevende instituten behoeft op veel terreinen nog versterking. Er
zijn ongeveer 40 donoren actief in de gezondheidssector in Vietnam. Op het
gebied van coördinatie is reeds veel verbeterd, maar verdere verbetering
is gewenst.De particuliere sector groeit en ontvangt thans naar schatting meer dan
de helft van alle uitgaven in de gezondheidssector.Binnen de gezondheidssector concentreert het Nederlandse beleid zich op
capaciteitsopbouw/institutionele versterking, terwijl tevens drie subsectorale
programma's worden ondersteund: tuberculosebestrijding en -preventie, voeding,
en reproductieve gezondheid. Op programma-niveau is bij deze onderdelen veel
vooruitgang geboekt, die bij het tuberculoseprogramma het duidelijkst waarneembaar
is. Donoren hebben de handen hier ineen geslagen en de bijdrage van de Vietnamese
overheid is aanzienlijk. Het institutionele kader op het gebied van voeding
en in het bijzonder reproductieve gezondheid is complexer. Op
voedingsgebied wordt vooralsnog de beleidsvorming ondersteund, alsmede het
Nationale Instituut voor de Voeding. Op het gebied van reproductieve gezondheid
wordt aan een nieuw vijfjarenplan gewerkt. Op dit terrein zijn naast Nederland
diverse internationale organisaties actief.De sector integraal waterbeheer en watertransportDe vele fysisch-geografische overeenkomsten tussen Nederland en Vietnam
(delta's) hebben geleid tot een programma dat zich aanvankelijk richtte op
kustzonebeheer, rivierbeheer en watertransport. Na de desastreuze overstroming
in centraal Vietnam in de herfst van 1999 heeft Nederland een integrale en
gecoördineerde multi-donor respons voorgesteld. Inmiddels is in mei 2000
een gecombineerde missie van donoren en overheid uitgevoerd, die een korte
en lange termijn respons formuleert in samenwerking met de zeven betrokken
provincies. Aan Vietnamese kant is hierbij betrokken het Ministerie van Landbouw
en Rurale Ontwikkeling, en aan donorkant Nederland, UNDP en, in mindere mate,
de ADB.De watersector is institutioneel complex, hetgeen een sectorale benadering
bemoeilijkt. Gestreefd wordt naar ondersteuning van de waterschappen en de
follow-up van het genoemde flood protection partnership voor centraal Vietnam. Financiering is mogelijk via voortzetting
van de huidige cofinanciering via ADB en Wereldbank, waarbij zich overigens
ook mogelijkheden voor participatie van Nederlandse bedrijven en instituten
voordoen. Vietnam erkent de Nederlandse expertise in de sector en heeft aangegeven
inzet en overdracht van technische kennis op het gebied van waterbeheer op
prijs te stellen.GAVIM-Goed bestuur, Armoedebestrijding, Vrouwen en ontwikkeling,
Institutionele ontwikkeling en MilieuGender en milieu zijn onderdeel van de GAVIM-thema's, die alscross cutting issues integraal onderdeel uitmaken van de sectorale
benadering. Armoedebestrijding is hoofddoel van het Vietnamese en Nederlandse
beleid. Rurale ontwikkeling heeft sinds de Consultatieve Groep van eind 1997
een prominentere plaats gekregen in het beleid van Vietnam, toen duidelijk
was geworden dat de economische groei ook tot meer ongelijkheid leidde. Vietnam
werkt reeds geruime tijd aan een Comprehensive Poverty Reduction Strategy,
waarbij ook donoren en NGO's zijn betrokken. De Comprehensive Poverty Reduction
Strategy kan gelijk worden gesteld aan een Poverty Reduction Strategy Paper
(PRSP). Gestreefd wordt de strategie tijdens de Consultatieve Groepbijeenkomst
(december 2000) te bespreken, waarna deze kan worden opgenomen in het Vijfjaren
plan 2001–05 en in de volgende Tienjaren sociaal-economische strategie
2001–10.De indicatoren voor de gender-situatie zijn
vergeleken met veel andere ontwikkelingslanden gunstig; de belangrijkste problemen
liggen thans op het gebied van empowerment (vooral
deelname van vrouwen aan lokale besluitvormingsorganen is zeer gering), de
economisch zwakke positie van vrouwen en vrouwenhandel. De overheid heeft
een duidelijk beleids- en institutioneel kader voor gender-zaken, waarop Nederland heeft trachten voort te bouwen door in het
kader van public expenditure reviews ook aandacht
te vragen voor het gender-perspectief.In het Nederlandse programma maken institutionele ontwikkeling en capaciteitsversterking
een belangrijk onderdeel uit van alle OS-inspanningen in Vietnam. De mogelijkheden op het gebied van democratisering, goed bestuur en mensenrechten
zijn relatief beperkt. Nederland heeft public administration en banking reform activiteiten gesteund.
De mogelijkheden voor meer specifieke anti-corruptie ondersteuning worden
momenteel onderzocht. Voorts worden enkele kleinschalige activiteiten ontplooid
op het gebied van mensen- en kinderrechten.Ten aanzien van het thema milieu zij verwezen naar het voorgaande.SchuldensituatieTot voor kort werd Vietnam gerekend tot de «heavily indebted poor
countries» (HIPCs) omdat de netto contante waarde van zijn schuldendiensten
meer dan 150% (namelijk 181%) bedroeg van zijn exportinkomsten (Wereldbank,
1998). Op basis van een in 1998 uitgevoerde Debt Sustainability Analysis en
gelet op de huidige schuldencijfers en effecten van bestaande schuldverlichtings-mechanismen
(Club van Parijs, Club van Londen) wordt de schuld van Vietnam inmiddels als
houdbaar beoordeeld. Het land zal naar verwachting dan ook geen steun nodig
hebben onder het HIPC-schuldverlichtingsinitiatief.De totale buitenlandse schuld bedroeg in 1998 US$ 22,4 miljard (82% van
het GNP) waarvan ruim de helft bestaat uit schulden in niet convertibele valuta
aan Rusland (10,54 miljard roebels). Over de verlichting van de schulden aan
de Rusland is onlangs een principe-akkoord bereikt. Volgens de ramingen in
het meest recente IMF rapport van 2000 bedraagt de totale convertibele buitenlandse
schuld in 1999 US$ 10,6 miljard, 71% van Vietnam's exportinkomsten. Hoewel
nog geen volledige duidelijkheid bestaat over de netto contante waarde van
de schuldendienst op de Russische leningen, kan er van worden uitgegaan dan
na een definitief akkoord de schuldenlast voor Vietnam houdbaar zal zijn.Nederland had ultimo 1999 NLG 15,6 miljoen aan OS-leningen uitstaan
in Vietnam. Vanaf 2002 zal Vietnam jaarlijks aflossingen en rente gaan
betalen over deze leningen. Op dit moment komt Vietnam niet in aanmerking
voor Nederlandse schuldverlichting vanwege onvoldoende vooruitgang op het
gebied van structurele hervormingen en daarmee het ontbreken van overeenstemming
met IMF/WB over nieuwe leningen.ConclusieSinds de landenkeuze is de situatie in Vietnam grotendeels hetzelfde gebleven,
zij het dat de aanloop voor het in april 2001 te houden congres van de Communistische
partij lijkt te leiden tot een nieuwe stimulans voor het economisch hervormingsproces,
dat de afgelopen paar jaar heeft gestagneerd. De overheid ziet in dat verdere
hervormingen noodzakelijk zijn om de economische groei te stimuleren, die
na de Aziatische crisis is gehalveerd. Nederland heeft, tezamen met andere
donoren, de laatste jaren op een dergelijk hervormingsbeleid aangedrongen.
De mensenrechtensituatie is eveneens verbeterd maar nog verre van bevredigend;
dit punt in het bijzonder zal in de contacten met de autoriteiten op de agenda
blijven.De vooruitzichten voor de invoering van sectorale benadering zijn gevarieerd.
Enerzijds is de uitgangspositie positief omdat de overheid zich op hoog politiek
niveau heeft gecommitteerd. Anderzijds vormen het aanzienlijke capaciteitsgebrek
en institutionele lacunes belangrijke hindernissen. In elk geval wordt de
sectorale benadering door een deel van de overheid en de donorgemeenschap
in praktijk gebracht, in de diverse partnership programma's die reeds actief
zijn. De ervaringen hiermee zijn tot dusverre wisselend. Het
ziet ernaar uit dat de invoering van de sectorale benadering in Vietnam om
deze redenen een proces van lange adem zal zijn. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26433-27.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl