Miljoenennota 2010 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Brief van de Minister-President, Minister van Algemene Zaken, en de Vice Ministers-Presidenten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST134981
 2009-2010
 
 32 123
 Nota over de toestand van ’s Rijks Financiën
 
 
 
 
 Nr. 
 25
 BRIEF VAN DE MINISTER-PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE ZAKEN, EN DE
VICE MINISTERS-PRESIDENTEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 25 september 2009
 1 De ambities van het kabinet
 Dubbele uitdaging
 De financiële en economische crisis die we nu doormaken stelt Nederland
voor ongekende uitdagingen. De meest urgente opgave was en is om te voorkomen
dat de economie wegzakt in een negatieve spiraal, met grote en structurele
kosten ook voor de toekomst als gevolg. Dat is in ieder geval dit jaar en
in 2010 de belangrijkste opgave: het beperken van de schade van de kredietcrisis
door als overheid banken, burgers en bedrijven te ondersteunen bij het opvangen
van de zwaarste klappen. De tweede fundamentele uitdaging is hiermee onlosmakelijk
verbonden. Na de crisis moet de weg hervonden worden naar herstel en moet
worden doorgewerkt aan de vormgeving van een sterker, slimmer, schoner, solide
en solidair Nederland. Een eerste begin is hiermee al gemaakt in het aanvullend
beleidsakkoord van maart. Op het dieptepunt van de crisis zijn toen al maatregelen
genomen met het oog op het herstel van de overheidsfinanciën op langere
termijn. De brede heroverwegingen hebben tot doel om de politieke besluitvorming
over de weg naar herstel grondig voor te bereiden.
 De crisis heeft Nederland veranderd
 De crisis heeft Nederland op een fundamentele manier veranderd. De overheidsfinanciën
zijn uit het lood geslagen en de werkloosheid zal in 2010 stijgen tot niveaus
die vergelijkbaar zijn met die van de jaren 80. De ervaring met eerdere financiële
crises in de wereld leert dat het met schatkist en arbeidsmarkt niet vanzelf
weer goed komt; het zal jarenlange inspanningen vergen om de schade die in
korte tijd door de crisis is aangericht te herstellen. Deze inspanning komt
bovenop de al lopende fundamentele opgaven: een wereldwijd tekort aan energie
en grondstoffen, de voortgaande aantasting van milieu en klimaat, de doorgaande transitie naar een kenniseconomie en de opkomst van nieuwe economische
grootmachten.
 Vertrouwde ambities, nieuwe omstandigheden
 Hoezeer de crisis Nederland ook verandert, de ambities met betrekking
tot de inrichting van Nederland en de kwaliteit van de Nederlandse samenleving
blijven dezelfde. We willen, zoals in het Coalitieakkoord verwoord, «samen
werken aan groei, duurzaamheid, respect en solidariteit». Deze missie
staat recht overeind. De omstandigheden waaronder deze ambities verwezenlijkt
moeten worden zijn in het afgelopen jaar veranderd op een manier die uniek
is sinds de jaren 30. De situatie rond de sterk verslechterde overheidsfinanciën
dwingt ons om duidelijke keuzes te maken.
 2 Opzet van de brede heroverwegingen
 Het fundamenteel herijken van beleid vraagt om politieke keuzes op basis
van een gedegen en grondige analyse en voorbereiding. Deze exercitie hoeft
echter niet vanaf nul te beginnen. Bestaande rapporten bieden weliswaar bouwstenen
en aanknopingspunten voor de te ontwikkelen besparingsvarianten, maar vormen
bij lange na geen voldoende basis. Beschikbaar onderzoek beperkt zich vaak
tot kleinere deelgebieden en is bovendien vaak gericht op plannen die méér
in plaats van minder geld kosten. Voor een goede besluitvorming is het bovendien
niet alleen nodig te schetsen wat mogelijke opties zijn, maar ook om de budgettaire,
economische en maatschappelijke effecten te weten. Tot slot is er –
zeker gezien de omvang van de opgave – ook behoefte aan méér
ideeën.
 
 Indien we met elkaar de kwaliteit en toegankelijkheid van collectieve
voorzieningen zoveel mogelijk willen behouden dan zijn fundamentele keuzes
onvermijdelijk. De kaasschaaf biedt dan geen uitkomst. Er zullen verstrekkende
keuzes gemaakt moeten worden over de omvang en het niveau van de collectieve
voorzieningen en over de verdeling van verantwoordelijkheden. Dat zullen keuzes
zijn die iedereen zullen raken. Een zorgvuldige voorbereiding van voorstellen
en afweging van mogelijke opties en alternatieven is daarom vereist om tot
goed onderbouwde besluiten te komen.
 
 Dit is de reden dat het kabinet werkgroepen heeft ingesteld die de opdracht
hebben gekregen tot het analyseren van diverse beleidthema’s, en tot
het ontwikkelen van concrete beleidsalternatieven voor de toekomst. De werkgroepen
zullen een breed palet van beleidsthema’s behandelen. De creativiteit
en het fundamentele denken worden bevorderd door de opdracht om voor elk beleidsveld
minstens één verplichte variant te ontwikkelen die de netto
uitgaven (inclusief fiscale subsidies) ten opzichte van 2010 structureel met
20 procent verlaagt. Met de 20%-varianten kan in potentie zo’n
35 miljard worden bespaard. De beschouwingen in het rapport en de beleidsvarianten
zijn niet gebonden aan bestaande wetgeving, het coalitieakkoord, kabinetsafspraken,
departementale begrenzingen of ministerieel beleid.
 
 Uiteindelijk is het aan het kabinet om te bepalen welke van de onderzochte
besparingen op welk beleidsterrein zullen worden gerealiseerd. Dit kan er
toe leiden dat op sommige beleidsterreinen meer dan 20% wordt bespaard,
terwijl op andere beleidsterreinen juist sprake kan zijn van geringere besparingen
of zelfs intensiveringen. De besluitvorming van het kabinet zal in het voorjaar
van 2010 plaatsvinden. Daarbij zullen overigens de economische situatie en
de vooruitzichten op dat moment worden betrokken bij de gewenste omvang en
fasering van de maatregelen die op basis van de heroverwegingen genomen worden.
 
 De werkgroepen wordt gevraagd langs verschillende wegen mogelijke besparingen
in beeld te brengen, al dan niet in combinatie, zoals (maar niet uitsluitend):
 • Harmonisatie, samenvoeging en vereenvoudiging van regelingen;
 • Versterking van de samenhang tussen instrumenten;
 • Toetsing van gevoerd beleid op nut, noodzaak en doeltreffendheid.
Tevens kan worden bezien of de kosten in verhouding staan tot de resultaten;
 • Stroomlijning van organisaties en de samenwerking tussen organisaties;
 • Beperking van uitvoeringskosten en bevordering van doelmatigheid;
 • Alternatieve bekostigings- en financieringsstelsels (incl. private
financiering) en andere vormen van regulering;
 • Bevordering van de eigen verantwoordelijkheid van burgers en internaliseren
van externe effecten (de vervuiler betaalt);
 • Doorvoeren van het subsidiariteitsbeginsel via centralisatie danwel
decentralisatie, geografisch danwel functioneel. Hierbij wordt tevens bezien
wat de gevolgen zijn van hernieuwde verantwoordelijkheidsverdeling voor gemeenten
en provincies, en die voor het Provincie- en het Gemeentefonds in het bijzonder;
 • Versobering van (nationale) doelstellingen en beleidsambities.
 
 De werkgroepen zullen bij de verkenning van besparingsvarianten het ketenaspect
betrekken door de mogelijke gevolgen van besparingsvarianten op aanverwante
beleidsterreinen in beeld te brengen. Ook kan het zinvol zijn om te bezien
waar de overheidsmiddelen terecht komen, direct of indirect bij burgers dan
wel bij de uitvoering. Ook langs deze wegen kan zicht ontstaan op besparingsmogelijkheden.
 
 De voorzitter van elke werkgroepen is een (oud-) topambtenaar die niet
verantwoordelijk is voor het onderhavige beleidsterrein. Dit bevordert onthecht
en creatief denken. Ambtenaren van de betrokken vakdepartementen zijn lid
om zorg te dragen voor een optimaal gebruik van bestaande expertise. Ambtenaren
van Algemene Zaken en Financiën zijn in elke werkgroep vertegenwoordigd
voor de onderlinge consistentie. De werkgroepen worden waar nodig aangevuld
met externe deskundigen, onder andere van de planbureaus. Het gaat dus nadrukkelijk
niet om departementale werkgroepen.
 
 Namens het kabinet zijn de minister-president en de beide vicepremiers
verantwoordelijk voor de brede heroverwegingen. Zij zorgen er voor dat de
werkgroepen opereren binnen de uitgezette lijnen en dat de tijdens de Algemene
Politieke Beschouwingen door uw Kamer aangedragen suggesties – inclusief
degene die voortvloeien uit ingediende tegenbegrotingen – worden meegegeven
aan de werkgroepen. In de ministerraad is afgesproken dat de leden van de
werkgroepen opereren zonder politieke last. Bewindspersonen
kunnen de werkgroepen die actief zijn op hun beleidsveld verplichten over
bepaalde varianten te rapporteren, maar mogen varianten vanuit de werkgroepen
niet blokkeren. De minister-president en de beide vice-premiers kunnen ook
varianten aandragen waarover verplicht moet worden gerapporteerd.
 
 De taak van de werkgroepen is om de politieke besluitvorming zo goed mogelijk
voor te bereiden. Het nemen van beslissingen en daarmee het primaat in het
proces is en blijft aan de politiek. Het is daarom de bedoeling dat de werkgroepen
alle relevante informatie en analyses neerleggen om tot een gewogen politieke
besluitvorming te komen, zonder alvast een voorschot te nemen op die besluitvorming.
De minister-president en de beide vicepremiers zullen hierop toezien.
 
 In de bijlage treft u aan per werkgroep een omschrijving van het thema,
de taakopdracht aan de werkgroep, de budgettaire afbakening en de samenstelling
van de werkgroep (inclusief de voorzitter).
 3 Hoe verder na de brede heroverwegingen
 De werkgroepen krijgen de opdracht zo spoedig mogelijk hun werkzaamheden
aan te vangen en in het begin van het tweede kwartaal van 2010 hun werk af
te ronden. De minister-president en de beide
vice-premiers stellen vast of de eindrapporten van de werkgroepen aan de taakopdrachten
voldoen.
 
 Met de rapporten van de werkgroepen beschikt het kabinet over een brede
staalkaart aan opties, inclusief de budgettaire, economische en maatschappelijke
effecten. Daarnaast bestaat het keuzepalet voor het in balans brengen van
de inkomsten en uitgaven voor 2011 en latere jaren naast de uitkomsten van
de werkgroepen uit generieke taakstellingen en lastenmaatregelen. Verder is
het werk van de Studiecommissie Belastingstelsel van belang. De totale afweging vindt plaats in het licht van de ambities en prioriteiten
van het kabinet zoals geformuleerd in hoofdstuk 1 van de miljoenennota. Hierbij
wordt dan ook betrokken de in de Kamer breed gesteunde ambitie om het onderwijs
en de wetenschap in Nederland tot de mondiale top vijf te laten behoren.
 
 Het kabinet zal de rapporten aan de Tweede Kamer aanbieden. Voor het debat
over de Voorjaarsnota 2010 zal het kabinet daarbij aangeven welke afwegingen
het mede op basis van deze rapporten heeft gemaakt. Maatregelen die betrekking
hebben op 2011 zullen budgettair worden verwerkt in de ontwerpbegroting 2011,
conform de reguliere begrotingscyclus.
 4 Tot Slot
 Elke crisis, en dus ook de kredietcrisis, vraagt om snel en krachtig ingrijpen,
maar ook om een fundamentele herbezinning om sterker uit de crisis te komen.
Het kabinet heeft, net als internationale overheden en centrale banken, onorthodoxe
en krachtige maatregelen genomen om de schadelijke effecten van de crisis
te dempen. Het is te hopen dat, mede door deze inspanningen, de economie de
weg naar boven hervindt. Het jaar 2010 staat echter nog volop in het teken
van de crisis en de bijbehorende onzekerheid. De noodzaak om ook in 2010 de
economie te ondersteunen, waardoor op zijn snelst vanaf 2011 aan budgettair
herstel kan worden gewerkt, creëert ruimte voor een fundamentele heroverweging
van aard, doel en omvang van overheidsinterventies in economie en samenleving.
De feitelijke verarming van Nederland gedurende de recessie maakt deze heroverweging
onvermijdelijk en uitdagend. Samen werken aan een slimmer, socialer, schoner,
solide en solidair Nederland is daarbij het ambitieuze en uitnodigende perspectief.
 
 De minister-president, Minister van Algemene Zaken,
 J. P. Balkenende
 De vice minister-president, De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 De vice minister-president, De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet
 
 
 BIJLAGE
 De taakopdrachten van de brede heroverwegingen
 1 ENERGIE EN KLIMAAT
 Thema
 Deze heroverweging betreft het geheel aan uitgaven voor duurzame energie
en energie-efficiency en fiscale voordelen die niet-duurzame prikkels met
zich meebrengen. Bovendien worden de uitgaven voor mitigerend (internationaal)klimaatbeleid
onder de loep genomen. Bij de totstandkoming hebben de volgende motieven een
rol gespeeld: de haalbaarheid van kabinetsdoelen voor klimaat en duurzaamheid,
het optimaliseren van de prijsprikkel die bij kan dragen aan het bereiken
van die doelen en de vormgeving van overheidsinterventie om die doelen dichterbij
te brengen. Het gaat in 2010 om een totaal aan huidige uitgaven van circa
1,8 mld. euro, deels in de vorm van belastinguitgaven, deels via subsidies.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. Gezien
de aard van het thema kan de werkgroep aanvullend grotere besparingsvarianten
presenteren voor de langere termijn (na 2015). De beschrijving van de beleidsvarianten
besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet
op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten,
uitvoerbaarheid en de bijdrage die wordt geleverd aan de verduurzaming van
de economie.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de onderstaande instrumenten. De toekomstige
ontwikkelingen rond het SDE instrument (zoals de consequenties van het aanvullend
beleidskader voor de uitgaven vanaf 2013) dienen mee te worden meegenomen
in de heroverweging. Bovendien wordt de werkgroep gevraagd om ook de maatregelen
ter fiscale vergroening met budgettaire gevolgen mee te nemen in deze heroverweging
(niet opgenomen in de tabel). Naast de financiële instrumenten betreft
de heroverweging ook niet-financiële nationale klimaat- en energie-instrumenten,
zoals bijvoorbeeld de convenanten die in het kader van S&Z met de verschillende
sectoren zijn gesloten en de daaruit voorvloeiende afspraken met die sectoren.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. A.W. Kist
 Leden: VROM, EZ, LNV, BuZa, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 1: De in de heroverweging energie en klimaat minimaal
te betrekken regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 
 Uitgaven2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (a)
 SDE + MEP
 650
 773
 870
 914
 930
 1 200 
 
 
 (b)
 Industrie (MJA + overig)
 4
 14
 10
 10
 10
 10 
 
 
 (c)
 Warmte + WKK + overig
 30
 41
 44
 32
 38
 38
 
 
 (d)
 CO2 opslag
 
 9
 23
 26
 26
 26
 
 
 (e)
 Duurzame landbouw
 45
 52
 43
 50
 44
 42
 
 
 (f)
 Gebouwde omgeving
 20
 45
 70
 74
 59
 59
 
 
 (g)
 Voorkomen klimaatverandering
(VROM art 3)
 23
 21
 18
 15
 26
 26 
 
 
 (h)
 Internationaal klimaatbeleid
(VROM art7 + EZ JI)
 85
 117
 140
 123
 98
 15 
 
 
 (i)
 Duurzame mobiliteit
 3
 5
 5
 5
 5
 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Fiscaal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (j)
 Energiebelasting (o.a.
verlaagde tarieven en teruggaaf)
 19
 194
 198
 203
 207
 211
 
 
 (k)
 Nationale accijnzen
(rode diesel en verlaagd ov-tarief)
 129
 132
 134
 137
 140
 143
 
 
 (l)
 Stimuleringsregeling
(o.a. MIA, VAMIL, EIA)
 272
 275
 304
 304
 304
 304 
 
 
 (m)
 Vrijstelling groen
beleggen forfaitair rendement3
 68
 77
 78
 81
 83
 85
 
 
 (n)
 Heffingskorting groen3 beleggen
 82
 93
 95
 98
 100
 104
 
 
 Totaal
 1 430
 1 848
 2 032
 2 172
 2 070
 2 268
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Fiscale
gegegevens o.b.v. ramingen.
 
 2 Bedragen VROM-begroting zijn exclusief apparaatsuitgaven.
Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven niet zijn meegenomen,
zal de werkgroep in principe deze alsnog meenemen.
 
 3 Berekend op basis van een over de afgelopen tien jaar
gemiddeld aandeel van energie- en klimaatgerelateerde projecten van 85%
in het totaal aan nieuw aangebrachte groene beleggingen.
 2 LEEFOMGEVING EN NATUUR
 Thema
 Deze heroverweging betreft het beleid gericht op verbeteren van de leefomgeving
en de natuur. Het betreft fysieke investeringen in de stedelijke en landelijke
ruimtelijke ontwikkeling (incl. landschap en natuur), luchtkwaliteit, geluidshinder,
bodem- en waterkwaliteit en fysieke veiligheid. In totaal zijn de uitgaven
op dit terrein circa 1,9 mld. in 2010.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven
en inkomsten, subsidiariteit en uitvoerbaarheid.
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De grondslag voor deze heroverweging betreft de onderdelen van de VROM-,
LNV- en VenW-begroting zoals opgenomen in onderstaande tabel. Een deel hiervan
is FES-gefinancieerd. Het niet-verlengen van FES-gefinancierd beleid is onderdeel
van deze heroverweging.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. M.P. van Gastel (Ministerie van VWS)
 Leden: VROM, LNV, V&W, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 2: De in de heroverweging leefomgeving en natuur
minimaal te betrekken regelingen (mln euro)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 VROM1
 Art 1
Optimalisering ruimtelijke afweging
 14
 7
 3
 3
 4
 4
 
 
 
 Art 2 Nationaal Ruimtelijk
Beleid
 327
 293
 93
 61
 56
 52 
 
 
 
 Art 3 Klimaatverandering
en luchtkwaliteit
 202
 191
 128
 36
 32
 32 
 
 
 
 Art 4 Duurzaam produceren
 206
 150
 147
 152
 151
 151
 
 
 
 Art 6 Risicobeleid
 96
 43
 59
 73
 80
 80
 
 
 
 Art 9 Handhaving en toezicht
 59
 58
 55
 55
 55
 55 
 
 
 
 Art 10 Leefomgeving
 223
 239
 239
 244
 229
 229 
 
 
 LNV
 Art 21 Luchtkwaliteit
landbouw
 4
 22
 13
 6
 5
 3 
 
 
 
 Art 22 Agrarische ruimte
 86
 63
 50
 36
 35
 33 
 
 
 
 Art 23 Natuur2
 544
 503
 593
 536
 550
 526
 
 
 
 Art 24 Landschap en recreatie
 125
 138
 292
 157
 153
 111 
 
 
 
 Art 27 Bodem, water en
reconstructie zandgebieden
 80
 118
 110
 115
 112
 88 
 
 
 
 Fiscale regelingen natuur
en landschap
 37
 31
 31
 32
 33
 34
 
 
 
 Vrijstelling groen beleggen
forfaitair rendement3
 12
 14
 14
 14
 15
 15
 
 
 
 Heffingskorting groen
beleggen4
 14
 16
 17
 17
 18
 18 
 
 
 VenW
 Art 36 Kwaliteit van de leefomgeving, gegeven de toename mobiliteit
 58
 48
 36
 29
 25
 22
 
 
 Totaal
 2 073
 1918
 1 863
 1 549
 1 535
 1 435
 
 
 
 
 
 1 Bedragen VROM-begroting zijn exclusief apparaatsuitgaven.
Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven niet zijn meegenomen,
zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 
 2 Dit zijn inclusief de middelen op de aanvullende post
voor de Enveloppe natuur, EHS en vitaal platteland.
 
 3 Berekend op basis van een over de afgelopen tien jaar
gemiddeld aandeel van natuur- en duurzame bouwgerelateerde projecten van 15%
in het totaal aan nieuw aangebrachte groene beleggingen.
 3 MOBILITEIT EN WATER
 Thema
 Deze heroverweging betreft de financiering en bekostiging van aanleg,
beheer en onderhoud, gebruik en bediening van infrastructuur over de volle
breedte van bouwen, beprijzen en benutten. In 2010 gaat het om een bedrag
van circa 8,6 mld. (hoogte infrastructuurfonds 2010).
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen (voor kader en EMU-saldo) op de hieronder genoemde uitgaven op dit
thema, waarbij tenminste één variant (al dan niet bestaand uit
verschillende subvarianten) structureel 20% van de netto uitgaven in
2010 bespaart, conform de spelregels van de brede heroverwegingen. De jaarlijkse
groei van 2,8% per jaar heeft als resultaat dat het IF circa 12,1 mld.
aan extra middelen beschikbaar heeft in de jaren 2009–2020 ten opzichte
van een situatie zonder groei. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan
de werkgroep ook besparingsvarianten presenteren die verder gaan dan 20%.
 
 De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht
aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling),
beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten en uitvoerbaarheid, maar gaat
ook in op de gevolgen van de besparingsvarianten voor de beleidsdoelstellingen
uit bijvoorbeeld de Nota Mobiliteit en de Mobiliteitsaanpak. Zowel de hoogte
van de doelstellingen als het moment waarop deze worden bereikt kunnen kritisch
worden bezien.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging mobiliteit en water betreft minimaal de uitgaven zoals
opgenomen in tabel 3.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. M.A. Ruys (Ministerie van BZK, ABD)
 Leden: VROM, LNV, V&W, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 3: De in de heroverweging Mobiliteit en water minimaal
te betrekken regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Aanleg
 4 920
 4 681
 4 945
 4 886
 4 533
 5 106
 
 
 Beheer en Onderhoud
 2 804
 3 948
 3 574
 3 352
 3 057
 3 155
 
 
 Totaal2
 7 724
 8 630
 8 520
 8 238
 7 590
 8 261
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep in principe deze alsnog meenemen.
 4 WONEN
 Thema
 Deze heroverweging betreft het geheel aan (fiscale) subsidies, belastingen,
regels en instituties rond wonen: (ver)bouwen, (ver)kopen, (ver)huren, verhuizen.
In de woningmarkt gaat niet alleen rijksgeld om, maar is ook sprake van een
omvangrijk maatschappelijk vermogen dat wordt beheerd door de woningcorporaties.
In totaal leggen woonregelingen in 2010 een beslag op de collectieve middelen
van circa 13 mld. Daarnaast wordt de impliciete waarde van de ondersteuning
van huurders via de regulering van aanvangshuren en het gematigde huurbeleid
van woningcorporaties geschat op meer dan 10 mld. Schattingen van het maatschappelijk vermogen van de woningcorporaties
bedragen 90 tot 380 mld, afhankelijk of de woningen tegen bedrijfswaarde,
in verhuurde staat of in het vrije verkeer worden gewaardeerd.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verder gaan dan 20% en een
langer tijdpad hebben (verder dan 2015).
 Vanwege de verwevenheid van de segmenten van de woningmarkt is het gewenst
dat varianten de koop- en huurmarkt in samenhang beschouwen en dat hierbij
de sturing van de woningcorporaties wordt betrokken. De beschrijving van de
beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven
en inkomsten, en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de regelingen (a) tot en met (f) zoals opgenomen
in tabel 4. Daarnaast betreft de heroverweging de volgende vier regelingen,
die ook effect hebben op het beslag op en de besteding van collectieve middelen:
(g) de overdrachtsbelasting, (h) de regeling om de eigenwoning in box 1 te
plaatsen in plaats van in box 3 gelijk andere vermogentitels zoals spaargeld,
aandelen en obligaties, (i) de regulering van de aanvangshuren en de huurprijsontwikkeling
(uitvoeringswet huurprijzenwet woonruimte met daarbij behorende besluiten
en regelingen), en (j) het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH). De werkgroep
kan ook de relatie bezien met decentrale subsidies en belastingen gerelateerd
met wonen, zoals de OZB. In aanvulling op aanpassingen in bovenstaande regelingen
kunnen aanpassingen in het beschikbare instrumentarium van de ruimtelijke
ordening en het grondbeleid in beschouwing worden genomen.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. A.H.M. de Jong (Voorzitter College van Bestuur PCOU en
Willibrord)
 Leden: WWI, VROM, SZW, EZ, AZ, FIN, BZK en externe deskundigen (nog te
bezien)
 Tabel 4: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Hypotheekrenteaftrek
 11 600
 11 400
 
 
 
 
 
 
 (b)
 Eigenwoningforfait2
 – 2 300
 – 2 200
 
 
 
 
 
 
 (c)
 Vrijstelling kapitaalverzekering
eigenwoning
 632
 676
 
 
 
 
 
 
 (d)
 Huurtoeslag
 2 378
 2 440
 2 516
 2 519
 2 547
 2 564
 
 
 (e)
 ISV
 327
 288
 263
 138
 138
 138
 
 
 (f)
 BLS
 167
 126
 0
 0
 0
 0
 
 
 
 Totaal3
 
 12 804
 12 730
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Ramingen
voor de fiscale regelingen voor 2011 en verder ontbreken.
 
 2 Inclusief aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld
(Wet Hillen).
 
 3 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 5 KINDREGELINGEN
 Thema
 Deze heroverweging betreft het geheel aan collectief gefinancierde tegemoetkomingen
voor ouders met kinderen. Bij de totstandkoming van deze kindregelingen hebben
verschillende motieven een rol gespeeld: tegemoetkoming in de kosten van kinderen,
bevordering arbeidsparticipatie en stimulering van de ontwikkeling van het
kind. In totaal gaat het bij de kindregelingen in 2010 om circa 9,2 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven
en inkomsten, inkomenseffecten en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de kindregelingen (a) tot en met (k) zoals opgenomen
in tabel 5. Het is mogelijk om ook het primair onderwijs en de vroeg- en voorschoolse
educatie in de analyse en in de te ontwikkelen varianten te betrekken.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. R.M. Bergkamp (Ministerie van EZ)
 Leden: J&G, OCW, SZW, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 5: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln. euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Kinderbijslag
 3 390
 3 352
 3 310
 3 273
 3 244
 3 222
 
 
 (b)
 Kindgebonden budget
 1 045
 946
 1 059
 1 060
 1 060
 1 060
 
 
 (c)
 Kinderopvangtoeslag
 2 825
 2 612
 2 763
 2 853
 2 905
 2 962
 
 
 (d)
 Ouderschapsverlofkorting
 78
 90
 90
 90
 90
 90
 
 
 (e)
 Combinatiekorting
 1 250
 1 255
 1 265
 1 265
 1 265
 1 265
 
 
 (f)
 Alleenstaande ouderkorting
 345
 355
 365
 365
 365
 365
 
 
 (g)
 Aanvullende alleenstaande
ouderkorting
 275
 275
 275
 275
 275
 275
 
 
 (h)
 Kindertoeslag vrijstelling
box 3
 22
 22
 23
 23
 25
 25 
 
 
 (i)
 Aftrek levensonderhoud
kinderen
 200
 205
 210
 215
 220
 220 
 
 
 (j)
 Wet Tegemoetkoming
Onderwijsbijdragen en Schoolkosten
 106
 34
 33
 32 
 31
 31
 
 
 (k)
 Tegemoetkoming Onderhoudskosten thuiswonende Gehandicapte kinderen
 60
 30
 34
 38
 41
 42
 
 
 Totaal2
 9 536
 9 146
 9 393
 9 451
 9 480
 9 515
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 6 PRODUCTIVITEIT ONDERWIJS
 Thema
 Deze heroverweging betreft het realiseren van productiviteitsverbeteringen
in de verschillende onderwijssectoren. Het onderwijs is een van de sectoren
die in het verleden in het algemeen uitgezonderd is bij het taakstellend afromen
van (arbeids)productiviteitsstijgingen. In totaal zijn de uitgaven aan onderwijs
(primair, voortgezet, beroeps- en volwasseneducatie en onderwijsaanvullingen
voor achterstands- en zorgleerlingen) in 2010 circa 20,4 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt
in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op
de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven, uitvoerbaarheid
en de effecten op (de dimensies van) onderwijskwaliteit.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de uitgaven zoals opgenomen in tabel 6.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. R.M. Smit (VU Amsterdam)
 Leden: OCW, LNV, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 6: De in de heroverweging productiviteit onderwijs
minimaal te betrekken regelingen (mln. euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Primair Onderwijs2
 7 671
 7 643
 7 451
 7 403
 7 341
 7 281
 
 
 (b)
 Voortgezet onderwijs3
 5 920
 5 975
 5 907
 5 925
 5 972
 6 041
 
 
 (c)
 Beroeps- en volwasseneneducatie4
 3 661
 3 691
 3 490
 3 455
 3 420
 3 399
 
 
 (d)
 Onderwijs(aanvullingen)
voor achterstands- en zorgleerlingen5
 3 167
 3 057
 3 240
 3 261
 3 280
 3 280
 
 
 Totaal6
 20 420
 20 366
 20 087
 20 043
 20 013
 20  002
 
 
 
 
 Noot: De uitgaven aan onderwijsachterstanden- en zorgbeleid zijn gebaseerd
op een schatting. Voor zover cijfers nog niet over alle jaren beschikbaar
zijn is aangenomen dat de uitgaven gelijk blijven aan het jaar ervoor.
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010; rapport
Zicht op zorggelden, mei 2009.
 
 2 Deze uitgaven zijn exclusief de uitgaven voor VVE, gewichtenregeling,
leerlinggebondenfinanciering, speciaal basisonderwijs, speciaal onderwijs
en passend onderwijs.
 
 3 Deze uitgaven zijn exclusief de uitgaven voor het leer-plusarrangement,
leerlinggebondenfinanciering, PRO/LWOO en VSO, maar inclusief de uitgaven
voor het groen onderwijs. Deze uitgaven zijn exclusief de uitgaven voor VVE,
gewichtenregeling, leerlinggebondenfinanciering, speciaal basisonderwijs,
speciaal onderwijs en passend onderwijs.
 
 4 Deze uitgaven zijn exclusief de uitgaven voor de leerlinggebondenfinanciering,
maar inclusief de uitgaven voor het groen onderwijs.
 
 5 Meer specifiek betreft het hier de gelden waarvoor bij
de uitgaven per sector gecorrigeerd is (zie voetnoot 1, 2 en 3).
 
 6 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 7 HOGER ONDERWIJS
 Thema
 Deze heroverweging betreft het geheel aan collectief gefinancierde instrumenten
in het hoger onderwijs samenhangende met i) het publiek bekostigde onderwijsdeel
van het hoger onderwijs; ii) het bieden van financiële mogelijkheden
voor studenten om deel te nemen aan het hoger onderwijs. Belangrijke doelstellingen
bij al deze collectief gefinancierde instrumenten zijn het waarborgen van
de kwaliteit van het hoger onderwijs en van de financiële toegankelijkheid
tot dit onderwijs voor studenten. In totaal zijn de relevante netto uitgaven
aan hoger onderwijs in 2010 circa €5,8 mld.
 Opdracht aan werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven,
(levens)inkomenseffecten van studenten en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de budgetten zoals opgenomen in tabel 7. Bij
de publieke bekostiging van het hoger onderwijs (inclusief het «groene»
hoger onderwijs) is alleen het onderwijsdeel van de bekostiging van het hoger
onderwijs opgenomen. Dat wil zeggen dat het onderzoeksdeel niet meeloopt.
Ook de bekostiging van academische ziekenhuizen maakt – gegegeven het
eigenstandige karakter – geen onderdeel uit van deze heroverweging.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. J. van der Vlist (Ministerie van Justitie)
 Leden: OCW, LNV, EZ, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 7: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 
 I.
 
 
 Hoger onderwijs (a t/m d)
 
 
 3 720
 
 
 3 942
 
 
 3 979
 
 
 4 004
 
 
 4 027
 
 
 4 049
 
 
 
 a.
 Onderwijsdeel Hogescholen
 2062
 2 212
 2 247
 2 259
 2 274
 2 284
 
 
 b.
 Onderwijsdeel groene Hogescholen
 64
 68
 65
 65
 65
 65 
 
 
 c.
 Onderwijsdeel Universiteiten
 1 434
 1 503
 1 514
 1 527
 1 535
 1 547
 
 
 d.
 Onderwijsdeel groene Universiteit
 160
 159
 153
 153
 153
 153
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 II.
 
 
 Studiefinanciering (a min c)2
 
 
 1 454
 
 
 1 871
 
 
 2046
 
 
 2 242
 
 
 2 307
 
 
 2 373
 
 
 
 a.
 relevante uitgaven
 1 703
 2 123
 2 317
 2 535
 2 625
 2 719
 
 
 b.
 niet-relevante uitgaven
 1924
 1 811
 1 798
 1 812
 1 831
 1 834
 
 
 c.
 relevante ontvangsten
 249
 252
 271
 293
 318
 346
 
 
 d.
 niet-relevante ontvangsten
 252
 288
 325
 362
 397
 431
 
 
 
 III.
 
 
 Totaal (I+II)3
 
 
 5 174
 
 
 5 813
 
 
 6 025
 
 
 6 246
 
 
 6 334
 
 
 6 422
 
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010.
 
 2 De uitgaven studiefinanciering omvatten ook een component
die betrekking heeft op MBO-deelnemers. Bij de uitwerking van varianten zal
de werkgroep uitgaan van een grondslag waarbij deze component niet wordt meegenomen.
 
 3 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 8 INNOVATIE EN TOEGEPAST ONDERZOEK
 Thema
 Deze heroverweging omvat het geheel aan instrumenten en uitgaven m.b.t.
innovatiebeleid en toegepast onderzoeksbeleid. Het betreft uitgaven die beogen
vernieuwing en verbetering bij bedrijven en andere organisaties te bevorderen.
Bij deze heroriëntatie ligt de nadruk op effectiviteit en focus, verder
wordt fundamenteel onderzoek buiten beschouwing gelaten vanwege het eigenstandige
karakter. In totaal zijn de uitgaven op dit terrein circa 1,7 mld in
2010.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de heroverweging. Afhankelijk van de inhoud van de analyse kan de werkgroep
ook beleidsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), doelmatigheid van individuele
instrumenten, doelmatigheid van het complex aan instrumenten, beheersbaarheid
van de uitgaven en inkomsten, en uitvoerbaarheid. De werkgroep wordt gevraagd,
waar relevant, verbinding te maken met aanverwante thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de uitgaven zoals opgenomen in tabel 8. De werkgroep
zal bezien of de maatschappelijke innovatieagenda’s (MIA’s) gezien
hun aard en doelstelling behoren tot het thema of niet, en dientengevolge
onderdeel van de heroverweging zijn of niet
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. G.J. Lankhorst (Gasterra)
 Leden: EZ, OCW, LNV, AZ, VROM, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 8: De in de heroverweging innovatie en toegepast
onderzoek minimaal te betrekken regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Art. 2 EZ begroting
Sterk innovatievermogen
 748
 766
 626
 649
 595
 596
 
 
 (b)
 WBSO
 614
 700
 547
 547
 547
 547
 
 
 (c)
 Art. 21 LNV begroting
Duurzaam ondernemen
 16
 16
 16
 16
 16
 9 
 
 
 (d)
 Art 26 LNV voor zover
het niet DLO betreft
 17
 14
 14
 14
 14
 14
 
 
 (e)
 Publieke financiering
van GTI’s2*
 
 
 
 
 
 
 
 
 (e1)
 Bijdragen aan DLO
(begroting LNV)
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 
 
 (e2)
 Bijdragen aan TNO,
Deltares, Marin, NLR (begroting OCW)
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm 
 
 
 (e3)
 Bijdragen aan ECN
(begroting EZ)
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 
 
 (e4)
 Overige bijdragen van departementen aan publieke financiering van de GTI’s3
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 pm
 
 
 Totaal4
 1 395+PM
 1 496+PM
 1 203+PM
 1 226+PM
 1  172+PM
 1 166+PM
 
 
 
 
 * De werkgroep zal bezien op welke onderdelen de overheidsuitgaven
aan GTI’s niet beogen vernieuwing en verbetering bij bedrijven en andere
organisaties te bevorderen; deze onderdelen van de uitgaven zullen dan buiten
beschouwing blijven.
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010, WBSO is
exclusief incidentele verhoging stimuleringspakket.
 
 2 GTI’s zijn de zes grote technologische instituten:
DLO, TNO, Deltares, Marin, NLR en ECN.
 
 3 Het gaat hier om uitgaven van departementen aan publieke
financiering (basis- en doelfinanciering) van de GTI’s (te onderscheiden
van geldstromen vanwege private en publieke marktopdrachten) voorzover niet
elders in de tabel genoemd. De werkgroep wordt gevraagd de omvang van deze
uitgaven in kaart te brengen.
 
 4 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 9 OP AFSTAND VAN DE ARBEIDSMARKT
 Thema
 Deze heroverweging betreft het geheel van regelingen voor inkomensondersteuning
voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het betreft met name de Wet
Arbeidsongeschiktheidsvoorziening Jongehandicapten (Wajong), de Wet Sociale
Werkvoorziening (WSW), de Wet Werk en Bijstand (WWB), de Wet op de arbeidsgeschiktheidsverzekering
(WAO) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. In totaal gaat het bij
deze regelingen in 2010 om circa 19,5 mld. Aanverwante regelingen zoals
de AWBZ en speciaal onderwijs worden, waar relevant, ook betrokken.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de
inhoudelijke analyse kan de werkgroep ook besparingsvarianten presenteren
die verdergaan dan 20%. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt
in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op
de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven, inkomenseffecten
en uitvoerbaarheid.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de regelingen (a) tot en met (i) zoals opgenomen
in tabel 9.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. R.IJ.M. Kuipers (Ministerie van BZK, ABD)
 Leden: SZW, EZ, OCW, J&G, BZK, AZ, FIN en externe deskundigen (nog
te bezien)
 Tabel 9: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Wajong-uitkeringslasten
 2 436
 2 579
 2 735
 2 883
 3 014
 3 074
 
 
 (b)
 Wajong-uitvoeringskosten
 110
 93
 93
 103
 111
 115
 
 
 (c)
 Wajong-reintegratiemiddelen
 67
 71
 89
 101
 113
 109
 
 
 (d)
 WSW
 2 510
 2 514
 2 507
 2 508
 2 508
 2 508
 
 
 (e)
 WWB-Inkomensdeel
 3 848
 4 051
 4 330
 4 624
 4 601
 4 600
 
 
 (f)
 WWB-reintegratiedeel
 1 529
 1 409
 1 254
 1 303
 1 315
 1 264
 
 
 (g)
 WAO-uitkeringslasten*
 7 882
 7 253
 6 579
 5 8 77
 5 246
 4 746
 
 
 (h)
 IVA-uitkeringslasten
 329
 439
 541
 630
 703
 766
 
 
 (i)
 WGA-uitkeringslasten
 830
 1 079
 1 336
 1 594
 1 852
 2 108
 
 
 Totaal1
 19 541
 19 488
 19 464
 19 623
 19 463
 19 290
 
 
 
 
 * De reeks WAO-uitkeringslasten kent een dalend verloop aangezien
er op termijn geen instroom in de WAO zal plaatsvinden. De IVA-, WGA- en Wajong-reeksen
nemen – volgens huidige inzichten in minder sterke mate de komende jaren
toe.
 
 1 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 10 WERKLOOSHEID
 Thema
 Deze heroverweging betreft met name de Werkloosheidswet (WW). De WW is
een werknemersverzekering; via de WW zijn werknemers (tot een bepaald maximum)
verzekerd tegen de financiële gevolgen van werkloosheid. Het budgettair
beslag van de WW (inclusief reïntegratie en uitvoering) beloopt in 2010
bijna 7 mld. Hierbij moet worden aangetekend dat dit bedrag sterk wordt
beïnvloed door de oplopende werkloosheid.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de
inhoudelijke analyse kan de werkgroep ook besparingsvarianten presenteren
die verdergaan. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt in ieder
geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op de beoogde
doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven, inkomenseffecten en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft in de instrumenten (a) tot en met (d) zoals opgenomen
in tabel 10.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: dr. B. ter Haar (Ministerie van VROM)
 Leden: SZW, EZ, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 10: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 WW-uitkeringslasten
 2 471
 4 214
 5 818
 5 531
 
 
 
 
 
 (b)
 WW-uitvoeringskosten
 378
 568
 582
 540
 
 
 
 
 
 (c)
 WW-reïntegratie
 120
 162
 148
 163
 
 
 
 
 
 (d)
 WW-reïntegratie uitv.
 98
 133
 146
 159
 
 
 
 
 
 Totaal2
 3 067
 5 077
 6 694
 6 393
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van de stand Ontwerpbegroting 2010.
Om het effect van de conjunctuur inzichtelijk te maken, is 2008 toegevoegd.
Cijfers voor 2012 en later ontbreken in afwachting van een nieuwe MLT-verkenning.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 11 CURATIEVE ZORG
 Thema
 Deze heroverweging betreft de collectieve uitgaven voor de curatieve zorg.
Jaarlijks groeien de totale uitgaven aan de curatieve zorg met 6%,
hiervan is 4,6%-punt reële groei (boven de algemene inflatie).
Een-derde van de reële groei wordt veroorzaakt door demografie en twee-derde
door «overig volume», wat inhoudt technologische vooruitgang,
kwalitatief betere zorg en meer vraag naar zorg door een stijging van de welvaart
(CPB, 2006). In totaal gaat het in 2010 om circa 33 mrd.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Gezien de reële
groei van de uitgaven voor de curatieve zorg, kan de werkgroep daarnaast besparingsvarianten
presenteren met maatregelen die gericht zijn op het beperken van de niet-demografische
reële groei, zodanig dat een netto contante waarde van minimaal 20%
wordt gehaald in 2015. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt in
ieder geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op de
beoogde doelstelling), draagvlak voor solidariteit tussen gezond en ongezond
in de bekostiging, beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten, inkomenseffecten,
private verzekerbaarheid van (zorg)kosten en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de cure-regelingen zoals opgenomen in tabel 11.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. M.R.P.M. Camps (Ministerie van SZW)
 Leden: VWS, EZ, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 11: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 32 568
 33 187
 34 424
 
 
 
 
 
 
 
 Waaronder:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Verplicht eigen risico
 1 448
 1 473
 1 608
 
 
 
 
 
 
 – Eigen risicocompensatie
 100
 100
 100
 
 
 
 
 
 (b)
 Regeling zorgverzekering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waaronder:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Eigen bijdrage2
 7
 8
 8
 
 
 
 
 Totaal3
 32 575
 33 195
 34 432
 
 
 
 
 
 
 
 NB: In de tabel zijn de zorguitgaven in reële termen opgenomen. De
ontwikkeling van de zorguitgaven is gebaseerd op de CPB-analyses over de budgettaire
ontwikkelingen van de collectieve sector. Hiervoor heeft het CPB een scenario
voor de zorguitgaven gemaakt voor de middellange termijn bij ongewijzigd beleid
(2008–2011). Vanaf 2012 ontbreekt een dergelijke (CPB-)analyse.
Daarom zijn voor de jaren vanaf 2012 geen bedragen opgenomen.
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010 (bruto BKZ-uitgaven
curatieve zorg).
 
 2 Binnen de Zvw kent alleen de eerstelijnspsycholoog (EPZ)
momenteel een eigen bijdrage van 10 euro per zitting.
 
 3 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 12 LANGDURIGE ZORG
 Thema
 Deze heroverweging betreft alle uitgaven in het kader van de Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Met de invoering van deze wet in 1968
werd voorzien in collectieve financiering van intramurale zorg in verpleeginrichtingen,
zwakzinnigeninrichtingen en inrichtingen voor lichamelijk en zintuiglijk «gebrekkigen».
In de loop der jaren zijn de AWBZ-uitgaven door autonome ontwikkelingen en
toevoeging van nieuwe zorgvoorzieningen aanzienlijk gegroeid. In totaal gaat
het bij de AWBZ in 2010 om circa 22,3 mld euro aan bruto uitgaven en
20,8 mld aan netto uitgaven.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. De beschrijving van
de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), draagvlak voor solidariteit
tussen gezond en ongezond in de bekostiging, beheersbaarheid van de uitgaven
en inkomsten, inkomenseffecten, private verzekerbaarheid van (zorg)kosten
en uitvoerbaarheid.
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de totale netto AWBZ-uitgaven. De tabel 12 geeft
een indruk van de onderverdeling van de bruto AWBZ-uitgaven (inclusief het
deel van de uitgaven dat met eigen betalingen gedekt wordt). Het gaat hier
zowel om intramurale als extramurale zorg, verstrekt in natura of via een
persoonsgebonden budget (pgb).
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. drs. T.W. Langejan (Ministerie van Financiën)
 Leden: VWS, EZ, BZK, AZ, FIN, SZW en externe deskundigen (nog te bezien) 
 Tabel 12: De in de heroverweging langdurige zorg minimaal
te betrekken regelingen (mln. euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Verpleging en verzorging
 12 323,50
 12 338,90
 12 347,50
 
 
 
 
 
 Gehandicaptenzorg
 5 987,10
 6 009,80
 6 043,90
 
 
 
 
 
 Langdurige geestelijke gezondheidszorg
 1 489,30
 1 558,20
 1 584,20
 
 
 
 
 
 PGB’s
 2035,10
 2 260,80
 2 512,60
 
 
 
 
 
 Overig
 697,40
 156,90
 576,30
 
 
 
 
 
 Totaal bruto-AWBZ uitgaven
 22 532,40
 22 324,60
 23 064,50 
 
 
 
 
 
 Eigen betalingen AWBZ
 1 587,27
 1 518,15
 1 713,22
 
 
 
 
 
 Totaal netto-AWBZ uitgaven2
 20 945,13
 20 806,45
 21 351,28
 
 
 
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Begrotingscijfers
voor 2012 en later zijn exclusief groei en daarom hier niet opgenomen.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 13 INTERNATIONALE SAMENWERKING
 Thema
 Internationale samenwerking betreft twee thema’s die separaat en
in onderlinge samenhang zullen worden bezien: het thema internationale solidariteit –
dit betreft onder andere het Nederlandse budget voor ontwikkelingssamenwerking
(OS), de internationale klimaatuitgaven en de uitgaven aan vredesoperaties –
en het thema diplomatie, dat betrekking heeft op het buitenlandse postennetwerk
en (vrijwillige) bijdragen aan internationale organisaties. Het totale ODA-budget
voor ontwikkelingssamenwerking inclusief internationale klimaatuitgaven bedraagt
in 2010 circa 4,7 mld. De uitgaven aan vredesoperaties bedragen in 2010
circa 0,3 mld. De uitgaven voor het postennetwerk in 2010 bedragen circa
0,5 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Omdat de twee thema’s separaat en in onderlinge
samenwerking worden bezien, wordt de werkgroep gevraagd tenminste één
variant te ontwikkelen die op elk van beide thema’s structureel 20%
bespaart, conform de spelregels van de brede heroverwegingen. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven,
concentratie en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 Het thema internationale solidariteit – betreft onder andere het
Nederlandse budget voor ontwikkelingssamenwerking (OS), de internationale
klimaatuitgaven en de uitgaven aan vredesoperaties (zie tabel 13 voor de omvang
van de uitgaven). Het thema diplomatie betreft alle uitgaven ter bevordering
van internationale, politieke, economische, culturele, justitiële en
andere betrekkingen via het postennet. Ook de (vrijwillige) bijdragen aan
internationale organisaties vallen hieronder.
 
 In de werkgroep Asiel, immigratie en integratie is de asielketen onderwerp
van heroverweging. In de werkgroep Internationale samenwerking is het ODA-budget
onderwerp van heroverweging. De verschillende werkgroepen wordt gevraagd in
onderlinge samenhang te werken. Dit is noodzakelijk omdat besparing van de
uitvoering alleen kan worden bereikt als de voorstellen langs dezelfde lijn
worden gedaan.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. M. Brabers (Ministerie van BZK, ABD)
 Leden: BuZa, EZ, DEF, VROM, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 13: De in de heroverweging te betrekken uitgaven
(mln euro)1, 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 ODA-budget*
 4 506
 4 611
 4 694
 4 778
 4 863
 4 950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klimaatbeleid (nonODA)**
 
 
 
 
 
 
 
 
   CDM (VROM)
 40
 66
 89
 80
 55
 Pm 
 
 
   JI (EZ)
 34
 42
 35
 25
 28
 pm
 
 
 Vredesoperaties
 366
 310
 266
 186
 186
 186
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Buitenlandse posten totaal***
 
 (512)
 
 
 (502)
 
 
 (520)
 
 
 (490)
 
 
 (496)
 
 
 (497)
 
 
 
 Waarvan non-ODA
 358
 351
 364
 343
 347
 348
 
 
 (vrijwillige) bijdragen aan internationale organisaties****
 PM
 PM
 PM 
 PM
 PM
 PM
 
 
 Totaal
 5 304+PM
 5 380+PM
 5 448+PM
 5 412+PM
 5 479+PM
 5 484+PM
 
 
 
 
 * inclusief ODA internationaal klimaatbeleid
 ** opgenomen zijn de uitgaven voor zover in het buitenland besteed
 *** uitgaven aan ondersteuning van het postennet vanuit de thuisbasis
Den Haag zijn in deze reeks niet opgenomen. Ook de uitgaven aan attaches niet
vallend onder de HGIS zijn niet opgenomen.
 **** grotendeels ODA
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 14 ASIEL, IMMIGRATIE EN INTEGRATIE
 Thema
 Deze heroverweging betreft vreemdelingenketen en de middelen die worden
ingezet voor integratie. In totaal bedragen de kosten voor de vreemdelingenketen
(Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
(COA), de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V), de vreemdelingenbewaring
van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)) en de uitgaven aan integratie
in 2010 samen circa 1,5 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verder gaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven,
en uitvoerbaarheid. Het gaat om een besparing van 20% voor de keten
als geheel; de besparing voor de individuele partners in de keten kan een
hoger of lager percentage bedragen.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de uitgaven, zoals opgenomen in tabel 14.
 
 In de werkgroep Veiligheid is de veiligheidsketen onderwerp van heroverweging.
De verschillende werkgroepen wordt gevraagd in onderlinge samenhang te werken.
Dit is noodzakelijk omdat besparing in de uitvoering alleen kan worden bereikt
als de voorstellen langs dezelfde lijn worden gedaan.
 
 In de werkgroep Internationale samenwerking is het ODA-budget onderwerp
van heroverweging. De verschillende werkgroepen wordt gevraagd in onderlinge
samenhang te werken. Dit is noodzakelijk omdat besparing van de uitvoering
alleen kan worden bereikt als de voorstellen langs dezelfde lijn worden gedaan.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. J.W. Holtslag (WRR)
 Leden: WWI, JUS, SZW, AZ, BuiZa, FIN en externe deskundigen (nog te bezien) 
 Tabel 14: De in de heroverweging asiel, immigratie en
integratie minimaal te betrekken uitgaven (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 Uitgaven art. 15 Vreemdelingen
JUS
 1 086
 940
 622
 616
 609
 683
 
 
 (b)
 Uitgaven
art. 4 Integratie WWI
 473
 583
 512
 471
 438
 438
 
 
 Totaal2
 1 559
 1 523
 1 134
 1 087
 1 047
 1 121
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 15 VEILIGHEID EN TERRORISME
 Thema
 Deze heroverweging betreft het beleid gericht op de bevordering van (sociale)
veiligheid en de bestrijding van criminaliteit en terrorisme. Centraal bij
de aanpak van criminaliteit staat de ketenbenadering. De totale middelen ten
behoeve van dit beleidsterrein zijn in 2010 ten minste 10,3 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van de inhoudelijke analyse kan de werkgroep
ook besparingsvarianten presenteren die verdergaan dan 20%. De beschrijving
van de beleidsvarianten besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten:
doelmatigheid (gelet op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven,
en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de uitgaven voor veiligheid en terrorisme zoals
verantwoord op de BZK-begroting, de Defensiebegroting, en de Justitiebegroting.
 
 In de werkgroep Asiel, immigratie en integratie is de asielketen onderwerp
van heroverweging. De verschillende werkgroepen wordt gevraagd in onderlinge
samenhang te werken. Dit is noodzakelijk omdat besparing in de uitvoering
alleen kan worden bereikt als de voorstellen langs dezelfde lijn worden gedaan
(bijvoorbeeld op het gebied van de inzet voor de Koninklijke Marechaussee
in de asielketen).
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: Prof. dr. J.A. Vijlbrief (Ministerie van EZ)
 Leden: BZK, JUS, DEF, AZ, FIN en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 15: De in de heroverweging minimaal te betrekken
uitgaven (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 (a)
 BZK: Veiligheid
 5 068
 5 011
 4 979
 4 964
 4 921
 
 
 (b)
 DEF: Koninklijke marechaussee
 395
 386
 383
 381
 378 
 
 
 (c)
 JUS: Rechtspleging
en rechtsbijstand
 1 444
 1 414
 1 408
 1 402
 1 386
 
 
 (d)
 JUS: Rechtshandhaving,
criminaliteits- en terrorismebestrijding
 2 895
 2 914
 2 925
 2 914
 2 928
 
 
 (e)
 JUS Artikel 14: Jeugd
 490
 503
 514
 526
 531
 
 
 Totaal2
 10 292
 10 228
 10 209
 10 187
 10 144
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Omdat de
budgetstructuur van de begroting van BZK met ingang van begroting 2010 is
aangepast, is vergelijking met begrotingscijfers voor 2009 niet direct mogelijk.
Deze zijn daarom niet in de tabel opgenomen.
 
 2 Voor zover op de hierbij genoemde artikelen apparaatsuitgaven
niet zijn meegenomen, zal de werkgroep deze in principe alsnog meenemen.
 16 UITVOERING BELASTING- EN PREMIEHEFFING
 Thema
 Deze heroverweging betreft de impact van regelgeving voor belasting- en
premieheffing op de uitvoeringskosten van de Belastingdienst. Complexe regelgeving
maakt de uitvoering voor de Belastingdienst ingewikkeld en daardoor relatief
duur. Vereenvoudiging van belasting- en premieheffing kan dan ook leiden tot
besparingen op de uitvoeringskosten. Op dit moment bedragen de uitvoeringskosten
van de belastingdienst 2,8 mld. (2010), waarvan 2,0 mld. betrekking
heeft op de uitvoeringskosten belasting- en premieheffing (de kosten van «blauw»).
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de heroverweging. Afhankelijk van de analyse kan de werkgroep ook besparingsvarianten
presenteren die verder gaan dan 20%. Bij de beschrijving van beleidsvarianten/vereenvoudigingsmaatregelen
besteedt de werkgroep o.a. aandacht aan doelmatigheid (gelet op de beoogde
doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven, de herverdelingseffecten tussen
en binnen de diverse categorieën belastingplichtigen (huishoudens respectievelijk
bedrijven), de effecten op de belastinginkomsten enuitgaven, administratieve
lasten en uitvoerbaarheid.
 
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de uitgaven aan uitvoeringskosten van fiscale
wetgeving (blauw), zoals opgenomen in tabel 16.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: mr. drs. J.L.M. van Wesemael (Gemeente Den Haag)
 Leden: FIN, SZW, VWS, EZ, AZ en externe deskundigen (nog te bezien)
 Tabel 16: De in de heroverweging minimaal te betrekken
regelingen (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten belasting- en premieheffing (blauw)
 2 000
 2 000
 1 900
 1 900
 1 900
 1 900
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Het aandeel
van de uitvoeringskosten in de uitgaven op artikel 1 is op basis van bedrijfsvoeringsinformatie
van de Belastingdienst.
 17 TOESLAGEN
 Thema
 Deze heroverweging betreft de uitvoering van de toeslagen (zorg, huur,
kind) en de impact daarvan op de uitvoeringskosten van de Belastingdienst.
Problemen in de uitvoering worden vooral veroorzaakt door de grondslagen die
de hoogte van de toeslag bepalen; deze verschillen tussen de verschillende
toeslagen, bevatten veel uitzonderingen, zijn lastig te begrijpen, moeilijk
controleerbaar en talrijk. Harmonisatie van de grondslagen kan dan ook leiden
tot besparingen op de uitvoeringskosten. Ook leiden verschillen in voorlopig
en definitief vastgestelde toeslagen tot uitvoeringskosten (middelenbeslag).
De uitvoeringskosten van de belastingdienst voor de toeslagen bedragen in
2010 circa 0,2 mld.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de brede heroverwegingen. Afhankelijk van analyse kan de werkgroep ook besparingsvarianten
presenteren die verder gaan dan 20%. De beschrijving van de beleidsvarianten
besteedt in ieder geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet
op de beoogde doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten,
inkomenseffecten en uitvoerbaarheid.
 Vertrekpunt voor de heroverweging is het IBO rapport Vereenvoudiging toeslagen.
In dit IBO zijn mogelijkheden tot vereenvoudiging onderzocht. Een geheel nieuw
onderzoek naar de mogelijkheden ligt niet voor de hand, wel kunnen een aantal
opties die in het IBO niet of beperkt uitgewerkt zijn, verder onderzocht worden.
Door het accent in deze heroverweging te leggen op de mogelijke besparingen
in de uitvoeringskosten kan de waardering van de eerder besproken varianten
anders uitvallen. Tijdens het IBO is overigens gebleken dat de kwantitatieve
informatie om de voor- en nadelen van vereenvoudigingen te onderbouwen in
beperkte mate aanwezig was in de huidige systemen. De uitvoeringskosten per
element in de toeslagen kan nader inzichtelijk gemaakt worden, zodat een nadere
afweging van de kosten en baten van vereenvoudiging gepresenteerd kan worden.
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. L.H. Kok (Gemeente Den Haag)
 Leden: FIN, VWS, J&G, OCW, WWI, SZW, AZ en externe deskundigen (nog
te bezien)
 Afbakening
 De heroverweging betreft alle toeslagen en de uitvoeringskosten daarvan,
zoals gerapporteerd in tabel 17 op basis van bedrijfsvoeringsinformatie van
de belastingdienst.
 
 In de werkgroep Kindregelingen zijn het kindgebonden budget en de kinderopvangtoeslag
zelf onderwerp van heroverweging. In de werkgroep wonen is de huurtoeslag
onderwerp van heroverweging. De verschillende werkgroepen wordt gevraagd in
onderlinge samenhang te werken. Dit is noodzakelijk omdat besparing in de
uitvoering door de Belastingdienst alleen kan worden bereikt
als de voorstellen langs dezelfde lijn worden gedaan.
 Tabel 17: De in de heroverweging minimaal te betrekken
uitgaven (mln euro)1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 2014
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten Toeslagen
 232
 232
 232
 182
 182
 182
 
 
 
 
 
 1 Cijfers op basis van ontwerpbegroting 2010. Het aandeel
van de uitvoeringskosten in de uitgaven op artikel 1 is op basis van bedrijfsvoeringsinformatie
van de Belastingdienst.
 18 OPENBAAR BESTUUR
 Thema
 Deze heroverweging betreft de bestuurlijke organisatie en de daarmee samenhangende
kosten van Nederland (Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen, ZBO’s).
Dit richt zich op het aantal ambtenaren bij de verschillende bestuurslagen,
en de mogelijkheden deze te reduceren, o.a. door wijzigingen in de aantallen
of verhoudingen tussen de verschillende bestuurslagen.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de apparaatsuitgaven van het openbaar bestuur, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de heroverweging. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt in ieder
geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op de beoogde
doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten, de personele
gevolgen (fte’s) en uitvoerbaarheid.
 
 Het gaat in deze heroverweging om besparingen die worden gerealiseerd
door een andere bestuurlijke organisatie van de taken, niet om de taken zelf.
 
 Mogelijkheden om de omvang van het ambtenarenapparaat te reduceren door
aanpassingen in de bedrijfsvoering van de rijksoverheid zijn het onderwerp
van de heroverweging bedrijfsvoering.
 
 In het bijzonder voor de uitgaven die in deze brede heroverweging aan
bod komen, geldt dat de uitgaven ook onderwerp kunnen zijn van besparingsvarianten
in andere heroverwegingen. Dit kan ertoe leiden dat een gecombineerde uitvoering
van beleidsvarianten tot minder grote besparingen leidt. Bij de presentatie
van de beleidsvarianten in de eindrapporten dienen de gevolgen van gecombineerde
uitvoering van beleidsvarianten zo goed mogelijk in beeld te worden gebracht
. De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de omvang van de apparaatsuitgaven van alle bestuurslagen.
Als grondslag voor deze heroverweging gelden de kosten van rijksambtenaren
(inclusief overhead en materiële kosten) plus kosten van ambtenaren werkzaam
bij de overige bestuurslagen (inclusief overhead en materiële kosten).
Op basis van rapportages van het programma vernieuwing rijksdienst is informatie
beschikbaar over de omvang van de Rijksdienst, inclusief zbo’s. Gegevens
over het aantal werkzame personen bij provincies, gemeenten en waterschappen
zijn opgenomen in het rapport kerngegevens overheidspersoneel van het ministerie
van BZK. Aan de hand van de loonsommen uit Handleiding Overheidstarieven 2009
(personele kosten en materiële kosten) wordt de grondslag in euro’s
bepaald. Ook de kosten van de vertegenwoordigers en het organiseren van verkiezingen
kunnen in de heroverweging worden betrokken.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. C.J. Kalden (Staatsbosbeheer).
 Leden: BZK, V&W, AZ, FIN, en externe deskundigen (nog te bezien)
 19 BEDRIJFSVOERING (INCLUSIEF ZBO’S)
 Thema
 Bedrijfsvoering (inclusief ZBO’s) betreft het brede terrein van
de bedrijfsvoering, zoals communicatie en het complex vastgoed/grond/domeinen,
bijvoorbeeld door versterking van de interdepartementale samenwerking.
 Opdracht aan de werkgroep
 De werkgroep wordt gevraagd beleidsvarianten te ontwikkelen die structureel
besparen op de hieronder genoemde uitgaven op dit thema, waarbij tenminste één
variant (al dan niet bestaand uit verschillende subvarianten) structureel
20% van de netto uitgaven in 2010 bespaart, conform de spelregels van
de heroverweging. De beschrijving van de beleidsvarianten besteedt in ieder
geval aandacht aan de volgende aspecten: doelmatigheid (gelet op de beoogde
doelstelling), beheersbaarheid van de uitgaven en inkomsten, de personele
gevolgen (FTE’s) en uitvoerbaarheid.
 
 In het bijzonder voor de uitgaven die in deze brede heroverweging aan
bod komen, geldt dat de uitgaven ook onderwerp kunnen zijn van besparingsvarianten
in andere heroverwegingen. Dit kan ertoe leiden dat een gecombineerde uitvoering
van beleidsvarianten tot minder grote besparingen leidt. Bij de presentatie
van de beleidsvarianten in de eindrapporten dienen de gevolgen van gecombineerde
uitvoering van beleidsvarianten zo goed mogelijk beeld te worden gebracht.
 De werkgroep wordt gevraagd, waar relevant, verbinding te maken met aanverwante
thema’s.
 Afbakening
 De heroverweging betreft de kosten van het ondersteunende apparaat van
het Rijk (inclusief Defensie en ZBO’s), zowel de ondersteunende kolom
als de ondersteuning van de overige kolommen (beleid, inspectie/toezicht,
uitvoering) zoals gedefinieerd en gemonitord in de Derde Voortgangsrapportage
van het Programma Vernieuwing Rijksdienst, inclusief extern ingehuurde ondersteuning
zoals gedefinieerd in de Nulmeting Externe Inhuur van het ministerie van BZK.
Het betreft zowel de loonkosten als de materiële kosten van genoemd apparaat
en uitbesteding van PIOFACH-taken.
 Samenstelling van de werkgroep
 Voorzitter: drs. M.J. van Rijn (PGGM)
 Leden: BZK, WWI, AZ, en FIN, verdere samenstelling in overleg met de voorzitter
van de werkgroep en de voorzitter Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering
Rijk (DG Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk).
 
 
 
 
 Naar aanleiding van het verzoek van het lid van uw Kamer de heer Pechtold,
kan wat betreft de arbeidsrechtelijke aspecten derhalve worden opgemerkt dat
voor de ambtelijke leden van de werkgroepen geen bijzondere voorzieningen
behoeven te worden betrokken.
 
 
 De eerste ronde van heroverwegingen werd in 1981 gestart. De doorlooptijd
van een heroverwegingsrapport varieerde van een half tot twee jaar, met een
gemiddelde van een jaar.
 
 
 Deze Studiecommissie verricht een voorstudie naar mogelijke herzieningen
van het belastingstelsel dat gelijk met de heroverwegingsrapporten aan de
Tweede Kamer zal worden aangeboden. Hierin zal ook, zoals toegezegd aan de
Tweede Kamer, worden ingegaan op de mogelijkheden van een verdere vergroening
van het belastingstelsel, waaronder de gedachte van een belasting op vlees
(motie Thieme c.s. over de mogelijkheden voor een vergaande vergroening van
het belastingstelsel (Kamerstukken II 2009/10, 32 123, nr. 15)).
 
 
 In 2004 is afgesproken dat de voeding van het IF jaarlijks met 2,8%
reëel zou groeien. De jaarlijkse toename met 2,8 % is overigens
als gevolg van intertemporele kasschuiven nu niet meer zichtbaar in het meerjarige
uitgavenpatroon (tabel 3). In het Aanvullend Beleidsakkoord is de groeiafspraak
beperkt tot de periode tot en met 2020. Vanaf 2020 wordt de genoemde
voeding (ongerekend evt. bijdragen uit het FES) op een reëel constant
niveau doorgetrokken.
 
 
 P. Besseling et al, 2008, Hoofdstuk 2 van: Agenda voor de woningmarkt,
Preadviezen van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde 2008.
 
 
 G. Marlet, J. Poort en C. van Woerkens, 2009, Economisch Statistische
Berichten, vol.94, pp. 294–297, 15 mei 2009.
 
 
 Een deel van de uitgaven en ontvangsten inzake studiefinanciering zijn
niet relevante uitgaven respectievelijk ontvangsten voor het EMU-saldo. Het
gaat om uitgaven aan rentedragende leningen en uitgaven voor de prestatiebeurs
zolang deze nog niet zijn omgezet in een gift. De niet-relevante ontvangsten
betreffen de aflossingen op de rentedragende leningen. De niet-relevante bedragen
zijn niet meegeteld in het totaal bedrag.
 
 
 Voor zover van toepassing: besparingen op collectieve verzekeringen leiden
niet per definitie tot verbetering van het EMU saldo omdat tegenover lagere
collectieve uitgaven ook lagere collectieve lasten staan. Een aanvullende
lastenverzwaring, waarbij de totale lastendruk ongewijzigd blijft, verbetert
het EMU saldo wel. De werkgroep wordt gevraagd de uitwerking hiervan in de
varianten op te nemen.
 
 
 Besparingen op collectieve verzekeringen leiden niet per definitie tot
verbetering van het EMU saldo omdat tegenover lagere collectieve uitgaven
ook lagere collectieve lasten staan. Een aanvullende lastenverzwaring, waarbij
de totale lastendruk ongewijzigd blijft, verbetert het EMU saldo wel. De werkgroep
wordt gevraagd de uitwerking hiervan in de varianten op te nemen.
 
 
 Voor zover van toepassing: besparingen op collectieve verzekeringen leiden
niet per definitie tot verbetering van het EMU saldo omdat tegenover lagere
collectieve uitgaven ook lagere collectieve lasten staan. Een aanvullende
lastenverzwaring, waarbij de totale lastendruk ongewijzigd blijft, verbetert
het EMU saldo wel. De werkgroep wordt gevraagd de uitwerking hiervan in de
varianten op te nemen.
 
 
 Voor zover van toepassing: besparingen op collectieve verzekeringen leiden
niet per definitie tot verbetering van het EMU saldo omdat tegenover lagere
collectieve uitgaven ook lagere collectieve lasten staan. Een aanvullende
lastenverzwaring, waarbij de totale lastendruk ongewijzigd blijft, verbetert
het EMU saldo wel. De werkgroep wordt gevraagd de uitwerking hiervan in de
varianten op te nemen.