Slotwet en jaarverslag ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 2008; Rapport Bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Xiv)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31924-XIV, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31924-XIV nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31924-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 731 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 924 XIVSlotwet en jaarverslag Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
2008nr. 4RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2008 VAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR
EN VOEDSELKWALITEIT (XIV)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 20 mei 2009Hierbij bieden wij u het op 7 mei 2009 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(XIV)» aan.Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentdr. Ellen M.A. van Schoten RA,secretaris Inhoud Samenvatting5Kwaliteit van de publieke verantwoording5 Oordelen over jaarverslag en bedrijfsvoering7 Audit Actielijst 20098 Kwaliteitskaart bedrijfsvoering9   1Inleiding121.1Over dit onderzoek12 1.1.1Wettelijke taak121.1.2Goede publieke verantwoording121.1.3Leeswijzer15 1.1.4Onderzoeksopzet151.2Over het Ministerie van LNV15   2Jaarverslag182.1Oordeel over de financiële
informatie18 2.2Oordeel over de saldibalans en
toelichting19 2.3Oordeel over de informatie over
bedrijfsvoering19 2.4Oordeel over de informatie over
het gevoerde beleid20    3Bedrijfsvoering213.1Oordeel over het financieel beheer
en materieelbeheer213.2Ontwikkeling in de bedrijfsvoering233.2.1Ontwikkeling onvolkomenheden233.2.2Begrotingsadministratie23 3.2.3Financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTU24 3.2.4Verstevigen van koersbewaking25 3.2.5Verantwoordingsinformatie over
het Investeringsbudget Landelijk Gebied263.3Departementsoverstijgende onderwerpen283.3.1Sturing en toezicht op uitvoeringskosten
van derden283.3.2Subsidiebeheer29 3.3.3Personeelsbeheer30   4Informatie over beleid nader beschouwd324.1Beschikbaarheid van de beleidsinformatie
in de begroting en in het jaarverslag33 4.2Bruikbaarheid van de beleidsinformatie36 4.3Ontwikkelingen in de beleidsinformatie37    5Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer395.1Reactie minister 395.2Nawoord Algemene Rekenkamer42    Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV43   Bijlage 2Gebruikte afkortingen50    Literatuur51SAMENVATTINGVoor u ligt ons Rapport bij het Jaarverslag 2008 van
het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV, XIV).
In dit rapport presenteren wij de resultaten van ons rechtmatigheidsonderzoek
naar het jaarverslag en de bedrijfsvoering van dit ministerie.In deze samenvatting gaan we in op onze belangrijkste bevindingen over
de financiële informatie, de bedrijfsvoering en de beleidsinformatie
van het Ministerie van LNV. We zetten deze bevindingen af tegen de beginselen
van goede publieke verantwoording, om zo te komen tot aanbevelingen voor het
verbeteren van het functioneren van het ministerie.Ook geven wij aan het eind van deze samenvatting onze wettelijke oordelen
over het Jaarverslag 2008 en de bedrijfsvoering van het Ministerie van LNV.
Deze staan in beknopte vorm in een schema, waarin we verwijzen naar de plaats
in dit rapport waar we dieper ingaan op deze oordelen en de achterliggende
bevindingen presenteren.Het Ministerie van LNV is verantwoordelijk voor duurzame landbouw, een
vitaal en dynamisch platteland, een hoogwaardig voedselaanbod en het agrarisch
onderwijs. Het beleid wordt grotendeels uitgevoerd door decentrale overheden,
bestuursorganen en maatschappelijke organisaties. Naast het stellen van regels,
het houden van toezicht en stimuleren van vernieuwingen verstrekt het ministerie
subsidies. Het ministerie moet toezicht houden op 33 organisaties die als
rechtspersoon met een wettelijke taak zijn aangemerkt.De invloed van de Europese Unie (EU) op het beleid van het Ministerie
van LNV is groot. Als lidstaat moet Nederland zich houden aan het EU-beleid.
Wordt Europese wet- en regelgeving in Nederland niet nageleefd, dan loopt
het ministerie financiële risico’s: de EU claimt geld terug, verstrekt
geen bijdragen meer en/of legt boetes op.De uitgaven van het ministerie bedroegen in 2008 € 2,7 miljard.
De verplichtingen bedroegen € 2,5 miljard en de ontvangsten € 0,7
miljard.In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het structuurbeleid
besteedt het Ministerie van LNV jaarlijks een EU-bijdrage van € 1,05
miljard.Kwaliteit van de publieke verantwoording«Scherp aan de wind zeilen» vraagt veel stuurmanskunst. Dit
verwoordt kernachtig de uitdaging waar het Ministerie van LNV voor staat.
Het ministerie heeft voor de komende jaren ambitieuze plannen. Omdat er veel
gaat veranderen is het belangrijk dat het ministerie goed zicht heeft en houdt
op de belangrijkste risico’s. En dat het op tijd bijstuurt als dat nodig
is.Het ministerie dient in ieder geval drie relatief zwakke onderdelen in
de interne bedrijfsvoering te versterken: het beheer van programmagelden,
de begrotingsadministratie en het financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTU. Verder is het van belang om de koersbewakende functie te versterken
om te zorgen dat er door de vele veranderingen geen nieuwe knelpunten in de
bedrijfsvoering ontstaan.Een uitdagend traject betreft het Investeringsbudget Landelijk Gebied
(ILG). De kwaliteit van de verantwoordingsinformatie van de provincies over
de besteding van dit budget is nog onvoldoende om de voortgang die provincies
boeken betrouwbaar te meten.Het ministerie maakt veel werk van het verbeteren van de informatie in
de begroting en het jaarverslag. Zo werkt het aan een nieuwe set
van indicatoren.Drie aandachtspunten in de interne bedrijfsvoeringWanneer we onze blik richten op de interne bedrijfsvoeringsprocessen van
het Ministerie van LNV zien we drie processen die extra aandacht vragen.In de eerste plaats betreft het een proces dat we hebben gekwalificeerd
als een onvolkomenheid: het beheer van de programma-uitgaven aan kleine relaties.
Het gaat om een groot aantal relatief kleine uitgaven waarvoor beleidsdirecties
grotendeels zelf het beheer uitvoeren. Het beheer van deze uitgaven is de
afgelopen jaren verbeterd, maar is nog niet op een toereikend niveau. Veel
fouten worden veroorzaakt doordat beleidsdirecties geen duidelijk onderscheid
maken tussen opdrachten aan derden en subsidies. We bevelen aan dit onderscheid
in de toekomst nadrukkelijk aan te brengen. Verder bevelen wij aan om de functie
van het Financieel Dienstencentrum (FDC) te versterken door onder meer FDC
scherper te laten toezien op de naleving van centrale afspraken.In de tweede plaats behoeft de begrotingsadministratie extra aandacht.
Het opstellen van de jaarverantwoording verloopt beter dan voorgaande jaren,
maar blijvende aandacht is nodig. Nog te vaak moeten problemen in een laat
stadium opgelost worden. We bevelen het ministerie aan om tenminste één
keer per jaar een tussentijdse verantwoording op te stellen met een diepgang «als
ware het 31 december». Alleen dan komen problemen in een vroegtijdig
stadium aan het licht en kan het ministerie deze problemen gaan oplossen.In de derde plaats baart het financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTU ons zorgen vanwege diverse gebreken. We bevelen het ministerie aan deze
gebreken nog in 2009 te verhelpen.Investeer in de koersbewakende functieLos van deze drie specifieke processen is het van belang te investeren
in de interne beheersing in meer algemene zin. Het ministerie heeft voor de
komende jaren ambitieuze plannen. Als voorbeelden noemen we de invoering van
een nieuw ICT-systeem voor de financiële administratie en de samenbundeling
van diverse organisatie-onderdelen, waaronder drie inspecties. Vanuit een
bedrijfsvoeringsoptiek brengen veel veranderingen risico’s met zich
mee. Het ministerie is zich hiervan bewust en is bezig de koersbewakende functie,
ook wel controlfunctie genoemd, te versterken. Afgaand op de plannen hiervoor
maken wij ons zorgen dat de controlfunctie een invulling krijgt met een beperkt
blikveld (alleen bedrijfsvoering) en een versnipperde opzet. Om de controlfunctie
daadwerkelijk te versterken is het volgens ons van belang dat deze functie
de (beleids)doelen van het ministerie als geheel als vertrekpunt heeft en
dat de organisatieonderdelen die betrokken zijn bij de controlfunctie goed
met elkaar samenwerken.Voortgang die provincies met de ILG-gelden realiseren
nog niet betrouwbaar te metenWanneer we onze blik van de interne bedrijfsvoering verleggen naar de
samenwerking tussen het ministerie en externe partijen dan vormt het Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG) een belangrijk traject (zie ook Algemene Rekenkamer
2009a). De provincies ontvangen al twee jaar ILG-gelden maar de verantwoording
hierover is nog onvoldoendeuitgekristalliseerd. Door de Ecologische
Hoofdstructuur (EHS), dat een onderdeel van ILG vormt, te benoemen als groot
project (met een relatief zwaar verantwoordingsarrangement) wordt zichtbaar
dat er een spanning is tussen de mate van greep die de Tweede Kamer wil hebben
op de EHS en de Wet inrichting landelijk gebied, waarin is aangegeven dat
provincies zich alleen aan het eind van de zevenjarige ILG-periode hoeven
te verantwoorden. Ook is nog onduidelijk welke prestaties provincies aan het
begin van de ILG-periode, in 2007, al hadden gerealiseerd. Hierdoor is het
niet mogelijk om op een betrouwbare wijze aan te geven welke voortgang de
provincies hebben geboekt sinds de start van de ILG-periode. We bevelen het
ministerie aan om de beginsituatie op 1 januari 2007, conform planning,
medio 2009 in kaart te brengen.Experiment beleidsinformatie voortvarend gestartTen aanzien van de beleidsinformatie is het nu lopende experiment van
belang. Tijdens het Verantwoordingsdebat op 22 mei 2007 heeft de Tweede
Kamer haar zorgen geuit over de kwaliteit van het verantwoordingsproces. Naar
aanleiding daarvan heeft de minister van Financiën in overleg met de
Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer besloten tot een experiment met de
jaarverslagen van een aantal departementen. Het doel van het experiment is
om de jaarverslagen meer focus en politieke zeggingskracht te geven en de
verantwoordingslasten te verminderen. Het Ministerie van LNV is één
van de departementen die aan het experiment meedoen.1 Het ministerie heeft een voortvarende start gemaakt met het experiment.
De kabinetsdoelstellingen staan duidelijk centraal en de beleidsagenda en
het beleidsverslag zijn compacter geworden. We willen het ministerie aanmoedigen
om de politieke zeggingskracht van de begroting en het jaarverslag verder
te vergroten. Onder meer door over de gerealiseerde prestaties zoveel mogelijk
te rapporteren vanuit de te bereiken doelen. Oordelen over jaarverslag en bedrijfsvoeringIn onderstaand schema vindt u onze oordelen over het Jaarverslag 2008
en de bedrijfsvoering van het Ministerie van LNV, die wij krachtens de Comptabiliteitswet
2001 geven.   OordeelMeer informatie inJaarverslagFinanciële informatieVoldoet§ 2.1 SaldibalansVoldoet§ 2.2  Informatie over bedrijfsvoeringVoldoet§ 2.3  Informatie over beleidVoldoet§ 2.4BedrijfsvoeringFinancieel beheer en materieelbeheerVoldoet met uitzondering van één
onvolkomenheid in het beheer van programma-uitgaven aan kleine relaties.§ 3.1Oordelen over de informatie in het jaarverslagIn de financiële informatie in het jaarverslag en in de saldibalans
staan geen fouten of onzekerheden die de tolerantiegrenzen overschrijden.
De informatie over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid is op deugdelijke
wijze tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften. Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerWij hebben in 2008 één onvolkomenheid geconstateerd in het
financieel beheer en/of de daartoe bijgehouden administratie van het ministerie.
De onvolkomenheid heeft betrekking op het beheer van de programma-uitgaven
aan kleine relaties. De in 2008 ondernomen acties zullen hun effecten eerst
in 2009 gaan sorteren. Wij achten de vooruitgang in de loop van 2008 daarom
nog onvoldoende om de onvolkomenheid over 2008 op te heffen.Audit Actielijst 2009De Audit Actielijst (AAL) laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer
vindt dat het ministerie actie moet ondernemen. Dat zijn zowel de onvolkomenheden
in het financieel beheer en materieelbeheer als de onvolkomenheden in de overige
onderdelen van de bedrijfsvoering. De lijst meldt ook welke maatregelen de
minister heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd
op te lossen.1Eerste jaar constatering, artikel en bedragStand van zaken en conclusieAanbevelingToezegging ministerMeer informatieOnvolkomenheid Beheer programma-uitgaven aan kleine relaties2004De situatie is in 2008 verbeterd, maar nog onvoldoende
om de onvolkomenheid op te heffen. Maak duidelijk
onderscheid tussen opdrachten aan derden en subsidies. Versterk de functie
van het Financieel Dienstencentrum.De rol van
het Financieel Dienstencentrum wordt verscherpt, ondersteund door extra ruimte
in de formatie. De minister zal een onderzoek laten uitvoeren naar aard en
omvang van het geheel aan programma-uitgaven. § 3.1Kwaliteitskaart bedrijfsvoeringDe kwaliteitskaart bedrijfsvoering is een nieuw instrument van de Algemene
Rekenkamer. Wij gebruiken de kaart dit jaar voor het eerst. Op basis van de
ervaringen van dit jaar willen we de kwaliteitskaart de komende jaren verder
ontwikkelen. De kwaliteitskaart plaatst de geconstateerde onvolkomenheden
in het licht van de totale bedrijfsvoering van een ministerie en maakt zichtbaar
welke artikelen worden geraakt door de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd.
De kwaliteitskaart bestaat uit twee delen. Deel I van de kwaliteitskaart richt
zich op de organisatieonderdelen van het Ministerie van LNV. Deel II van de
kwaliteitskaart richt zich op de begrotingsartikelen van het ministerie.Deel I van de kwaliteitskaart zet het aantal geconstateerde (ernstige)
onvolkomenheden af tegen het totale aantal mogelijke onvolkomenheden. Dit
deel van de kaart is gebaseerd op de Baseline financieel
beheer en materieelbeheer van het Ministerie van Financiën.
Deze baseline bevat de normen voor een goed financieel beheer en materieelbeheer.
Het totale aantal mogelijke onvolkomenheden in de bedrijfsvoering bestaat
uit alle beheerdomeinen die voor het ministerie voor een goed functioneren
relevant respectievelijk kritisch zijn. Doordat de kwaliteitskaart een nieuw
instrument is, zou de inschatting van het belang van
de beheerdomeinen in de toekomst nog kunnen wijzigen.Deel I van de kwaliteitskaart maakt ook zichtbaar aan welke beheerdomeinen
wij en/of de departementale auditdienst in de controle over 2008 extra aandacht
hebben besteed en waar wij (ernstige) onvolkomenheden hebben geconstateerd.
Met extra aandacht van de auditdienst bedoelen wij die aandacht voor de bedrijfsvoering
die de reguliere aandacht uit hoofde van de jaarlijkse wettelijke controle
overstijgt. Met aandacht van de Algemene Rekenkamer doelen wij op ons departementspecifiek,
departementsoverstijgend en ons rijksbrede onderzoek (zie hoofdstuk 1 voor
informatie over onze onderzoeksopzet). Extra aandacht van de Algemene Rekenkamer
en van de auditdienst betekent niet per definitie dat alle aspecten van het desbetreffende beheerdomein in het onderzoek
zijn betrokken, het kan ook betrekking hebben op een enkel aspect binnen het
beheerdomein.Deel II van de kwaliteitskaart maakt zichtbaar welke artikelen door de
geconstateerde onvolkomenheden worden geraakt en waar gevolgen voor de rechtmatigheid
zijn geconstateerd en of de geconstateerde fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid
de tolerantiegrenzen overschrijden.In de AAL staat een korte beschrijving van de geconstateerde onvolkomenheid
en in § 3.1 worden deze onvolkomenheid toegelicht.Uit deel I van de kwaliteitskaart van het Ministerie van LNV blijkt dat
bij het Ministerie van LNV 104 beheerdomeinen van belang zijn voor de bedrijfsvoering.
Daarvan zijn 42 beheerdomeinen als kritisch aan te merken. Van de 104 beheerdomeinen
die van belang zijn voor het goed functioneren van het Ministerie van LNV
hebben wij en de auditdienst van het ministerie 28 beheerdomeinen extra onderzocht.
Wij hebben 1 onvolkomenheid geconstateerd. Deze onvolkomenheid kon niet toegedeeld
worden aan een beheerdomein.Uit deel II van de kwaliteitskaart van het Ministerie van LNV blijkt dat
vijf beleidsartikelen van het Ministerie van LNV geraakt worden door de door
ons geconstateerde onvolkomenheid bij dit ministerie.1 INLEIDING1.1 Over dit onderzoekMinisters verantwoorden zich in hun jaarverslagen over de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het ministerie (financiële informatie), over
de manier waarop het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering)
en over de vraag of de doelen en prestaties die in de begroting van het ministerie
waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het beleid).De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij het
Rijk. Het doel van dit onderzoek is tweeledig. Ten eerste komen we ten behoeve
van onze wettelijke taak tot oordelen over het
al dan niet voldoen aan de eisen van de Comptabiliteitswet 2001 (CW2001).Daarnaast zetten we onze bevindingen af tegen de beginselen van goede publieke verantwoording om te komen tot aanbevelingen
ter verbetering van het functioneren van het Rijk.1.1.1 Wettelijke taakMet ons onderzoek gaan we na of de jaarverslagen en de bedrijfsvoering
van de ministeries voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit is onze
wettelijke taak. We beoordelen of de informatie in de jaarverslagen over verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten, over bedrijfsvoering en over beleid tot stand gekomen
is volgens de daarvoor geldende regels en of deze goed is weergegeven. Bij
de bedrijfsvoering zelf van het ministerie beoordelen we of het financieel
beheer en materieelbeheer voldoen aan de eisen van de CW 2001.Met onze wettelijke oordelen ondersteunen we de Tweede Kamer bij het verlenen
van decharge aan de ministers.Figuur 1 laat zien wat wij uit hoofde van onze wettelijke taken wanneer
onderzoeken en voor wie.In onze rapporten bij de jaarverslagen melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de tolerantiegrenzen overschrijden als
de fouten en onzekerheden in de financiële informatie die de kwalitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden. Onder «fouten» verstaan we financiële
informatie die niet rechtmatig tot stand is gekomen
(het begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of niet deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording
afgelegd in het jaarverslag). We spreken van «onzekerheden» wanneer
we, bijvoorbeeld door onvolkomenheden in het financieel beheer, niet kunnen
vaststellen of er al dan niet sprake is van fouten.1.1.2 Goede publieke verantwoordingGoed openbaar bestuur staat centraal in het werk van de Algemene Rekenkamer.
Wij baseren ons daarbij op de kenmerken van goed openbaar bestuur zoals de
Verenigde Naties deze hebben geformuleerd. Deze kenmerken hebben betrekking
op de rechtsstaat, de democratie, het functioneren en het presteren
van het openbaar bestuur. Uitgaande van onze wettelijke taak en missie richten
wij ons vooral op de laatste twee aspecten. En in ons jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek
concentreren wij ons vooral op het onderdeel «publieke verantwoording».
Wij zijn van mening dat iedere overheid te allen tijde goede publieke verantwoording
over haar functioneren en presteren moet kunnen afleggen. Met onze rapporten
proberen we ministers te stimuleren om daarin zo nodig verbeteringen aan te
brengen.Figuur 2 geeft een overzicht van publieke verantwoording als onderdeel
van goed openbaar bestuur. Voor een compleet overzicht van goed openbaar bestuur
zie www.rekenkamer.nl.1.1.3 LeeswijzerDe rechtmatigheid van de inning, het beheer en de besteding van publieke
middelen, een van de beginselen van goede publieke verantwoording (zie figuur
2), onderzoeken wij krachtens onze wettelijke controletaak. Onze bevindingen
staan beschreven in hoofdstuk 2.Voor de andere beginselen van goede publieke verantwoording kijken we
verder dan de eisen van de CW 2001.In hoofdstuk 3, over de bedrijfsvoering, gaan we niet alleen in op onvolkomenheden
in het financieel beheer en materieelbeheer maar ook op onvolkomenheden in
andere onderdelen van de bedrijfsvoering. Verder geven we in dat hoofdstuk
een beeld van hoe het ministerie omgaat met die aspecten van de bedrijfsvoering
die wij van belang achten voor een goede publieke verantwoording. We onderzoeken
in hoeverre de minister belangrijke bedrijfsprocessen in de greep houdt (is
zij «in control»?) en we besteden aandacht aan de verschuivingen
van taken en verantwoordelijkheden van de rijksoverheid.Publieke verantwoording over de effectiviteit en efficiency van beleid
en de behartiging van publieke taken geschiedt onder meer in de vorm van in
het jaarverslag opgenomen beleidsinformatie over behaalde prestaties. In hoofdstuk
4 staan de bevindingen en conclusies uit ons onderzoek naar de beschikbaarheid
en de bruikbaarheid van deze beleidsinformatie beschreven.1.1.4 OnderzoeksopzetOp basis van een risicoanalyse hebben we een programma opgesteld voor
het rechtmatigheidsonderzoek 2008 bij het Ministerie van LNV. Op grond van
dit programma hebben we dit jaar onder meer aandacht besteed aan de volgende
onderwerpen:• de programma-uitgaven aan kleine relaties;• de verantwoordings- en controlestructuur van het ILG;• de beleidsinformatie;• het nieuwe financiële geautomatiseerde administratiesysteem;• het toezicht op uitvoeringskosten derden;• het subsidiebeheer;• het personeelsbeheer.Het onderzoek naar de laatste drie onderdelen: het toezicht op uitvoeringskosten
derden, subsidiebeheer en personeelsbeheer was een onderdeel van onderzoeksprojecten,
waarbij meerdere ministeries zijn meegenomen. De uitkomsten van dit onderzoek
leest u in § 3.3 van dit rapport.Op www.rekenkamer.nl leest u hoe onze rapporten bij de jaarverslagen tot
stand komen. Daar vindt u ook een verklarende woordenlijst met begrippen die
veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. Afkortingen en begrippen
die specifiek zijn voor dit rapport zijn opgenomen in bijlage 2.1.2 Over het Ministerie van LNVPer jaarverslag rapporteren wij over de resultaten van ons onderzoek.
In totaal zijn er 27 jaarverslagen. Dit rapport gaat over het jaarverslag
van het Ministerie van LNV (XIV).Het beleid van het Ministerie van LNV richt zich op een duurzame landbouw,
een vitaal en dynamisch platteland en een hoogwaardig voedselaanbod.
Naast het ministerie zijn decentrale overheden, bestuursorganen en maatschappelijke
organisaties van belang voor de uitvoering van dit beleid. De uitvoering van
de subsidieregelingen vindt voor een belangrijk deel plaats bij de departementale
baten-lastendiensten. Het ministerie moet toezicht houden op 33 organisaties
die als rechtspersoon met een wettelijke taak zijn aangemerkt.Het Europees beleid speelt een grote rol op het terrein van het Ministerie
van LNV. In het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het structuurbeleid
ontvangt het Ministerie van LNV jaarlijks een EU-bijdrage van ongeveer € 1,05
miljard. Nederland is als lidstaat verplicht om Europese wet- en regelgeving
te implementeren en na te leven. Voor meer achtergrondinformatie over beheer,
verantwoording en controle van de Europese gelden verwijzen wij naar ons Rapport
bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring 2008 (Algemene Rekenkamer, 2009e).
Dat rapport verschijnt op 20 mei 2009.Wij willen hier ook stilstaan bij de organisatorische ontwikkelingen binnen
het Ministerie van LNV. Het Ministerie van LNV geeft zelf aan dat de taakstelling
voor de Rijksdienst meer inhoudt dan vermindering van het aantal ambtenaren.
Het ministerie koppelt aan de taakstelling de doelstelling «zichtbaar
zijn voor de samenleving en actieve communicatie met de samenleving».
Dit leidt tot een reorganisatie van het ministerie. Naast een samenvoeging
van beleidsdirecties tot een beleidskern hoort hierbij meer gezamenlijk optreden
van de stafdirecties. Ook is het ministerie van plan de verschillende afdelingen
Bedrijfsvoering van de beleidsdirecties te bundelen tot één
centrale afdeling Bedrijfsvoering. Ten slotte bereidt het ministerie de fusie
voor van de baten-lastendiensten Voedsel en Warenautoriteit (VWA), Algemene
Inspectiedienst (AID) en Plantenziektenkundige Dienst (PD).In onderstaand overzicht geven wij een beschrijving van het ministerie
aan de hand van een aantal kengetallen. Overzicht 1 Het Ministerie van LNV in
kengetallen Totaal verplichtingen€ 2,5 miljardTotaal uitgaven€ 2,7 miljard Totaal ontvangsten€ 0,7 miljard Eindsaldo post uitgaven buiten begrotingsverband€ 606 miljoen – waarvan ELGF en ELFPO€ 559 miljoen Apparaatsuitgaven€ 243 miljoen Programma-uitgaven€ 2 miljard– waarvan uitgaven voor kennis en innovatie€ 985 miljoen Aantal begrotingsartikelen9 – waarvan beleidsartikel7 – waarvan niet-beleidsartikel2Aantal personen werkzaam (in fte) per ultimo 20086 948* Aantal directies16 Aantal baten-lastendiensten6 – bijdrage van moederdepartement€ 510 miljoen – eigen vermogen€ 18 miljoen Begrotingsfondsen1Rechtspersonen met wettelijke taak33Recent onderzoek (vanaf 2007) van de Algemene
Rekenkamer op het terrein van het Ministerie van LNV• Duurzame intensieve veehouderij (2008) • Duurzame visserij
(2008) • Europees handelssysteem voor CO2-emissierechten (2007) • Europese
regelgeving, implementatie van Europese richtlijnen en handhaving van Europese
verordeningen in Neder- land (2008) • EU-trendrapport 2009 (2009) • Rapport
bij de Nederlandse EU-lidstaatverklaring (2007) • Staat van de beleidsinformatie 2007 en 2009 • Terugblikonderzoek EHS (2009) • Terugblikonderzoek fysieke controles op Europese subsidies voor boter
(2008) • Terugblikonderzoek voedselveiligheid
en diervoeders (2008)* jaarverslag van het Ministerie van LNV over 2008In bovenstaand schema zijn de uitgaven niet uitgesplitst in transactie-
en overdrachtsuitgaven, maar in apparaats- en programma-uitgaven. Het Ministerie
van LNV heeft geen systeem dat eenvoudig een splitsing kan aanbrengen in transactie-
en overdrachtsuitgaven. Daarvoor moet iedere uitgave individueel bekeken worden.
De programma-uitgaven omvatten zowel opdrachten aan derden als subsidies.Uit het schema blijkt dat het ministerie vooral programma-uitgaven heeft. 2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van
LNV beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld volgens
de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het jaarverslag
goede verantwoording heeft afgelegd. Ook hebben we onderzocht of de informatie
in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid deugdelijk
tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.2.1 Oordeel over de financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de volgende
onderdelen:• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij;• de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
in de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de
toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De financiële informatie in het
Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV voldoet aan de eisen die de CW
2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in
de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
overschrijden.      Het totaalbedrag van alle geconstateerde
fouten en onzekerheden valt binnen de tolerantiegrenzen voor de financiële
informatie in het jaarverslag als geheel.Het bedrag aan verplichtingen omvat in totaal € 130 miljoen
aan overschrijdingen op de begrotingsartikelen 21, 22 en 27. Het bedrag aan
uitgaven omvat € 30,6 miljoen aan overschrijdingen op begrotingsartikel
21. Gaan de Staten-Generaal niet akkoord met de hiermee samenhangende slotwetmutaties,
dan moeten wij ons oordeel over de financiële informatie mogelijk herzien.In bijlage 1 van het rapport staat een overzicht van alle fouten en onzekerheden.Naleving Europese aanbestedingsregelsDe Tweede Kamer heeft de afgelopen jaren geïnformeerd in hoeverre
de ministeries de Europese aanbestedingsregels naleven. Wij constateren dat
de baten-lastendienst VWA van het Ministerie van LNV in twee gevallen de regels
niet heeft nageleefd. Het gaat om een totaalbedrag van € 874 582. 2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans.De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Oordeel De informatie in de saldibalans in het
Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV voldoet aan de eisen die de CW
2001 stelt. Dit betekent dat wij geen belangrijke fouten en onzekerheden in
de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave hebben geconstateerd die de tolerantiegrenzen
overschrijden.      In 2008 heeft het Ministerie
van LNV voor een bedrag van € 648 miljoen aan open- staande voorschotten
afgerekend. Wij zijn van oordeel dat deze afrekeningen voldoen aan de daaraan
te stellen eisen.      Het totaalbedrag van alle geconstateerde
fouten en onzekerheden in de saldibalansposten valt binnen de tolerantiegrenzen
voor de saldibalans als geheel.In bijlage 1 van het rapport staat een overzicht van alle fouten en onzekerheden.2.3 Oordeel over de informatie over bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), over de totstandkoming
van de beleidsinformatie, over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en over de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de totstandkoming van de informatie hebben
wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd? Oordeel De informatie over de bedrijfsvoering
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV is op deugdelijke wijze
tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingsvoorschriften.De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf staan beschreven
in hoofdstuk 3.2.4 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie
over de gerealiseerde effecten van het beleid, de daartoe geleverde prestaties
en de daarvoor bestede middelen.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid
in het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV is op deugdelijke wijze
tot stand gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen.De resultaten van ons onderzoek naar de beschikbaarheid en de bruikbaarheid
van de beleidsinformatie beschrijven we in hoofdstuk 4. 3 BEDRIJFSVOERINGDe Algemene Rekenkamer heeft de bedrijfsvoering van het Ministerie van
LNV onderzocht. Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die
ervoor zorgen dat een ministerie functioneert: het financieel beheer en het
materieelbeheer en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening,
administratie, communicatie en huisvesting. In dit hoofdstuk geven we ons
oordeel over het financieel beheer en materieelbeheer en gaan we in op onvolkomenheden
die we daar hebben aangetroffen (§ 3.1) en schetsen de ontwikkeling
in de onvolkomenheden in de bedrijfsvoering en andere aspecten van de bedrijfsvoering
(§ 3.2).In dit hoofdstuk besteden we niet alleen aandacht aan onvolkomenheden.
We geven de uitkomsten weer van ons onderzoek naar departementsoverstijgende
onderwerpen (§ 3.3).Onze conclusie op hoofdlijnen is dat het Ministerie van LNV van 2007 op
2008 een verbetering in het financieel beheer heeft bereikt. Het ministerie
is voor de bedrijfsvoering in 2008 beter «in control» gekomen.
Tegelijk oordelen we dat het ministerie voor 2009 en latere jaren «de
akker van het financieel beheer moet blijven bemesten».Het ministerie heeft in 2008 één onvolkomenheid opgelost
van de twee onvolkomenheden uit 2007. De onvolkomenheid in de begrotingsadministratie
is opgelost; het ministerie moet hier nog wel aandacht aan blijven besteden.
De onvolkomenheid in het beheer van de programma-uitgaven aan kleine relaties
is nog niet opgelost.We vragen aandacht van het ministerie voor de controlfunctie. Het ministerie
moet investeren in de koersbewaking om in een periode met veel veranderingen
in control te blijven. Verder zijn extra inspanningen nodig om het financieel
beheer van de nieuwe baten-lastendienst DICTU te verbeteren.Ten slotte maken we ons zorgen over de verantwoording van het ILG. De
minister heeft voor het ILG de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
het beleid verschoven naar de decentrale overheden. De voortgang die provincies
boeken is echter nog steeds niet op een betrouwbare manier te meten.3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerHet financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
moeten op grond van de CW 2001 voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid.Oordeel De onderzochte onderdelen van het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het
Ministerie van LNV voldeden in 2008 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met
uitzondering van het beheer van de programma-uitgaven aan kleine relaties.Onvolkomenheid in beheer programma-uitgaven aan kleine
relatiesDe verbeteracties die het ministerie in 2007 heeft ingezet, hebben in
2008 onvoldoende effect gehad om de onvolkomenheid uit 2004 op te heffen.
Sinds het najaar van 2008 heeft het ministerie de voorgenomen acties wel met
meer daadkracht uitgevoerd. Voor 2009 moet het ministerie een duidelijk onderscheid
maken tussen opdrachten aan derden en subsidies. Ook moet het
ministerie de rol van het Financieel Dienstencentrum (FDC) versterken.Programma-uitgaven zijn de uitgaven die het ministerie doet om beleidsdoelstellingen
te realiseren. Ongeveer 7% van de programma-uitgaven van het ministerie
gaat naar een grote diversiteit aan organisaties. Het gaat daarbij om relatief
kleine bedragen waarvoor beleidsdirecties vaak zelf een verplichting aangaan.Wij vinden dat het proces van de toekenning en afrekening van programma-uitgaven
nog niet goed genoeg verloopt. Als dit beheer niet op orde is, neemt het risico
op rechtmatigheidsfouten immers toe. Uit ons dossieronderzoek blijkt dat het
ministerie in het algemeen de voorwaarden bij de verstrekking van de programma-uitgaven
niet goed toesnijdt op de ontvangers. Dat heeft als gevolg dat:• het ministerie controles niet altijd goed uitvoert;• het ministerie soms voorwaarden stelt die moeilijk uit te voeren
of te controleren zijn;• het ministerie soms al 80% van de facturen van opdrachtnemers
betaalde, terwijl het project nog een tijd doorliep;• verantwoordingen soms te laat binnen kwamen.Verder maakt het ministerie geen duidelijk onderscheid tussen opdrachten
aan derden en subsidies. Dit onderscheid is belangrijk, omdat voor opdrachten
aan derden en subsidies verschillende beheers- en controleregimes gelden.
Als het ministerie geen duidelijk onderscheid maakt tussen opdrachten en subsidies,
bestaat het risico dat het ministerie ten onrechte voorschotten verstrekt
of onvoldoende verhaalsmogelijkheden heeft bij het niet leveren van afgesproken
prestaties.Op initiatief van de directie FEZ heeft het ministerie in oktober 2008
een audit uitgevoerd naar deze problemen. Het ministerie concludeerde dat
de ingezette maatregelen nog te weinig effect hadden gehad. Sindsdien is de
aanpak van de problemen daadkrachtiger geworden. Zo heeft het ministerie het
gebruik van de opgestelde standaardbrief voor de verstrekking van subsidies
door beleidsdirecties verplicht gesteld. Ook werkt het FDC nu standaard met
checklists (LNV, 2009).Voor 2009 is extra aandacht nodig voor:• het onderscheid tussen opdrachten aan derden en subsidies: naast
de bestaande brief voor subsidies kan het Ministerie van LNV ook een centrale
standaardbrief voor opdrachten opstellen;• de rol van FDC: de samenwerking tussen FDC en de beleidsdirecties
moet het ministerie nog verder uitwerken. Hierbij kan FDC scherper toezien
op naleving van centrale afspraken en het tijdig afrekenen van voorschotten.
Ook kan FDC bepaalde onderdelen van het proces verder standaardiseren, bijvoorbeeld
door zelf per programma-uitgave een standaarddossier samen te stellen met
door de beleidsdirectie verplicht aan te leveren stukken.De verstrekte programma-uitgaven hebben vaak een zeer geringe omvang en
een incidenteel karakter. Het ministerie zou kunnen onderzoeken of bij al
deze kleine uitgaven de bijdrage aan het bereiken van beleidsdoelen opweegt
tegen de relatief grote administratieve last.Voorbeeld: kinderkookwerkplaats met klein subsidiebedragDe subsidie voor de kinderkookwerkplaats is een voorbeeld van grote administratieve
lasten voor een relatief klein subsidiebedrag. De subsidie van € 15 000
heeft het ministerie verstrekt voor de inrichting van een plaats waar kinderen
kunnen leren koken. Het ministerie heeft na ontvangst van een projectplan
met financiële onderbouwing een voorschot verstrekt. Daarna volgt een
afrekening met accountantsverklaring en een nabetaling.Bij het Ministerie van LNV is 52% van de verstrekte voorschotten
kleiner dan € 50 000. Het gaat dan om de voorschotten die per
december 31 december 2008 openstonden.3.2 Ontwikkeling in de bedrijfsvoeringIn deze paragraaf gaan we in op de ontwikkelingen in de onvolkomenheden
bij het Ministerie van LNV in de afgelopen drie jaren (§ 3.2.1).
De situatie voor de opgeloste onvolkomenheid in de begrotingsadministratie
lichten we toe (§ 3.2.2). Vervolgens gaan we in op drie bedrijfsvoeringsonderwerpen
die naar onze mening in 2009 extra aandacht vragen: de interne koersbewakende
functie (§ 3.2.3), het financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTU (§ 3.2.4) en de verantwoording over de uitgaven in het kader
van het ILG (§ 3.2.5).3.2.1 Ontwikkeling onvolkomenhedenIn figuur 3 hebben we de ontwikkeling van de onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
in de afgelopen drie jaar opgenomen. De figuur laat zien welke (ernstige)
onvolkomenheden wij de laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel
beheer en materieelbeheer en in de overige onderdelen van de bedrijfsvoering,
en welke onvolkomenheden zijn opgelost.Uit figuur 3 blijkt dat van de twee onvolkomenheden uit 2007 er één
is blijven staan: het beheer van programma-uitgaven aan kleine relaties (zie § 3.1).
De onvolkomenheid in de begrotingsadministratie is vervallen. De begrotingsadministratie
is in 2008 op onderdelen verbeterd, maar blijvende aandacht voor dit onderwerp
is nodig.3.2.2 BegrotingsadministratieVorig jaar heeft het ministerie de verantwoordingsinformatie ruim na het
verstrijken van de deadline aangeleverd. Dit jaar was de jaarverantwoording
met accountantsverklaring nagenoeg op tijd. Daarom hebben wij de onvolkomenheid
opgeheven. Het opstellen van de jaarverantwoording verloopt echter nog steeds
moeizaam en blijvende aandacht is nodig. Het is van groot belang dat alle
organisatieonderdelen de tussentijdse verantwoording met voldoende diepgang
uitvoeren, zodat problemen tijdig aan het licht komen en worden opgelost.Al sinds 2003 constateren we problemen met de departementale begrotingsadministratie
van het ministerie. Voorbeelden daarvan zijn:• het niet op tijd en onvolledig analyseren van verschillen;• het niet of voor een deel opstellen van een tussentijdse verantwoording;• een late beschikbaarheid van de verantwoordingsstaat, de saldibalans
en jaarrekeningen van de baten-lastendiensten.Het verantwoordingsproces verliep ook dit keer moeizaam. In een laat stadium
kwamen nog relatief veel problemen aan het licht. Ook heeft de auditdienst
delen van de controle onder een grote tijdsdruk moeten uitvoeren.Voorbeeld: probleem met late verwerking van eindafrekeningenIn het definitieve Jaarverslag 2008 is de omvang van de voorschotten ruim € 100
miljoen lager dan in een conceptversie van het jaarverslag van enkele weken
eerder. De oorzaak was dat de Dienst Regelingen de eindafrekeningen niet in
het geautomatiseerde systeem kan vastleggen en deze bij de afsluiting vergeten
was. Als gevolg daarvan had de auditdienst van het ministerie maar twee weken
de tijd om deze eindafrekeningen te controleren.In 2008 hebben de baten-lastendiensten weliswaar twee keer een tussentijdse
verantwoording opgesteld, maar zij hebben daarbij de gegevens onvoldoende
geanalyseerd en onderbouwd. Ook hebben zij de activa niet tussentijds gewaardeerd.Wij bevelen het ministerie aan om in 2009 tussentijds een verantwoording
op te stellen voor de baten-lastendiensten en voor het kerndepartement «als
ware het 31 december». We raden aan dat in ieder geval één
keer te doen. Alleen dan komt de signaleringsfunctie van de tussentijdse verantwoording
goed uit de verf.Het Ministerie van LNV moet naast de departementale verantwoording per
31 december ook een verantwoording voor de Europese Commissie opstellen
per 15 oktober. Een goede beheersing van alle verantwoordings- en controleactiviteiten
vereist een strakke planning. Wij bevelen het ministerie aan om voor al deze
activiteiten één integraal draaiboek op te stellen en de voortgang
van de activiteiten nauwlettend te volgen.In 2008 gebruikte het ministerie nog verschillende financiële systemen.
De verschillende financiële systemen van het kerndepartement zijn begin
2009 vervangen door één financieel systeem. Later gaan de baten-lastendiensten
over op het nieuwe financiële systeem. Wij vragen het ministerie ervoor
te zorgen dat zowel het kerndepartement als de baten-lastendiensten één
financieel systeem gebruiken met dezelfde standaardindeling en hetzelfde rekeningschema.3.2.3 Financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTUHet Ministerie van LNV heeft alle uitvoerende ICT-taken in 2005 ondergebracht
bij de Dienst ICT Uitvoering (DICTU). DICTU richt zich op services voor
de werkplek, applicatiebeheer en -ontwikkeling, infrastructuurbeheer en -ontwikkeling
en telefonie voor alle directies en diensten van het Ministerie van LNV. Per
1 januari 2008 heeft DICTU de status van een baten-lastendienst gekregen.Het financieel beheer liet in 2008 te wensen over, door onder meer:• te ruime autorisaties in het financieel systeem;• onvoldoende waarborgen voor de volledigheid van de gefactureerde
uren;• ontoereikende controles op uitgaande facturen.Wij dringen erop aan dat DICTU de problemen in het financieel beheer meer
voortvarend oppakt, zodat deze op korte termijn tot het verleden gaan behoren.
Naast de genoemde gebreken zijn de volgende aandachtspunten van belang:• het tijdig oppakken van de implementatie van een nieuw uniform
financieel systeem per 1 januari 2011;• continuïteit in de personeelsbezetting op het terrein van
financiën en control vanuit het oogpunt van kennisbehoud.3.2.4 Verstevigen van koersbewakingWij vinden koersbewaking belangrijk om de veranderopgave die het Ministerie
van LNV zich heeft gesteld te laten slagen. Met een goede controlfunctie kan
het Ministerie van LNV nagaan of de organisatie nog op koers ligt, zodat het
alle ambities waar kan maken. Wij vragen het ministerie dan ook om in de nieuwe
opzet van de control te zorgen voor aandacht voor bedrijfsvoering én
de voortgang van de beleidsuitvoering. Ook is uniformiteit in de control nodig
om de LNV-brede doelen voorop te blijven stellen (in plaats van de doelen
van een beleidsdirectie).Goede aanzetten voor controlfunctieWij hebben bij het Ministerie van LNV veelbelovende aanzetten gezien om
de controlfunctie te versterken. Met controlfunctie bedoelen we dat de uitvoering
van afspraken over beleid en bedrijfsvoering bewaakt en bijgestuurd worden.
De controlfunctie moet het management ondersteunen. Andersom moet er ook aandacht
zijn voor de aansturing van de controlfunctie door het management.Het Ministerie van LNV heeft in 2008 een visie ontwikkeld op de bedrijfsvoering
voor het kernministerie in de nieuwe organisatie. Deze visie heet «pit
in de kern». Het ministerie koos er in maart 2009 voor om één
eenheid Bedrijfsvoering te formeren, los van de beleidsdirecties. Er ontstaan
binnen de eenheid:• vijf clusters die elk één of meer directies ondersteunen;• een cluster dat directieoverstijgende taken uitvoert.Het ministerie vult de controlfunctie in door per cluster een controller
te benoemen. Een «zware» financiële medewerker zorgt voor
de financiële functie en ontlast de controller van de financiële
taken. De plaatsvervangend directeur stuurt deze medewerkers functioneel aan.
Deze directeur hoort bij de directie waarvoor het cluster de bedrijfsvoeringstaken
uitvoert.Verder heeft het Ministerie van LNV al eerder besloten om voor de baten-lastendiensten
een directeur Financiën aan te stellen. Die directeur wordt ook wel een
Chief Financial Officer (CFO) genoemd. Alleen de Dienst ICT Uitvoering
(DICTU) heeft geen financieel directeur. Volgens ons is een belangrijke taak
van de CFO: de controlfunctie op peil krijgen en het financieel beheer van
de baten-lastendienst bijhouden.De directie FEZ heeft met haar Bedrijfsplan 2007–2012 een visie geformuleerd om de uitdagingen voor de controlfunctie
op te pakken. Wij vinden het positief dat FEZ de veranderingen in de organisatie
aangrijpt om ook de eigen rol en het financieel beheer op een hoger plan te
brengen.Risico’s bij controlfunctieUit ons onderzoek over 2008 bleek dat de controlfunctie bij de beleidsdirecties
niet overal even alert opereerde. Wij zien nog drie risico’s die het
Ministerie van LNV moet ondervangen in de nieuwe structuur. Welke risico’s
zijn dat?• Er is een risico dat de blik van de controllers te smal is. De
controllers moeten immers aandacht hebben voor de voortgang van de beleidsuitvoering
en niet alleen de bedrijfsvoering. Ook moet het ministerie ervoor waken dat
de controllers zich te veel richten op het belang van de beleidsdirectie.
De doelen van het ministerie moeten het uitgangspunt blijven bij beleids-
en bedrijfsvoering.• Er is een risico dat de controlfunctie te verspreid wordt aangestuurd.
Een goede samenwerking tussen de directie FEZ, de eenheid bedrijfsvoering
en de plaatsvervangend directeuren is nodig. Deze drie actoren moeten op één
lijn zitten over de aandacht voor control en het gezamenlijk aanpakken van
knelpunten.• Er is een risico dat beleidsdirecties de knelpunten niet rapporteren.
Belangrijk is dat knelpunten bij het bereiken van doelen expliciet benoemd
worden in de managementrapportages. Ook moeten de beleidsdirecties beheersmaatregelen
aangeven en nemen om de gesignaleerde problemen op te lossen.3.2.5 Verantwoordingsinformatie over het Investeringsbudget
Landelijk GebiedToen de Wet inrichting landelijk gebied (Wilg) inging per 1 januari
2007, vond er een belangrijke verschuiving van taken en verantwoordelijkheden
plaats. De Wilg maakt de provincies verantwoordelijk voor een aanzienlijk
deel van de planvorming en uitvoering van de rijksdoelen in het landelijk
gebied. Onder meer voor het realiseren van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS)
en Recreatie om de Stad (Rods). In ons rapport Terugblik
EHS (Algemene Rekenkamer, 2009a) gaan wij in op de realisatie van
de EHS. In ons rapport Staat van de beleidsinformatie 2009 (Algemene Rekenkamer, 2009c) gaan wij in op de beleidsinformatie
over Rods.In totaal betaalt het Rijk op voorschotbasis een bedrag van € 3,2
miljard aan de provincies. Het Rijk stort jaarlijks een deel van het totale
budget voor het ILG in het Nationale Groenfonds. Provincies kunnen het budget
dat ze nodig hebben aan dit fonds onttrekken. Na afloop van de zevenjarige
periode van het ILG stellen provincies een verantwoording op. Daarna stelt
het Rijk het budget definitief vast.De Wilg voorziet in een evaluatiemoment halverwege de looptijd in 2010.
Dit evaluatiemoment wordt aangeduid als mid term review.Bij aanvang van de ILG-periode in 2007 ontbraken uitgewerkte afspraken
over:• de verantwoordingsinformatie;• de controle op de verantwoordingsformatie. We zijn nagegaan wat de stand van zaken is voor deze onderwerpen. Ook
zijn we nagegaan wat de ontwikkelingen zijn ten aanzien van de omvang van
de ILG-gelden in het Nationale Groenfonds.VerantwoordingsinformatieOm betrouwbare informatie op te kunnen stellen over de voortgang die provincies
boeken is het nodig dat de beginsituatie op 1 januari 2007 duidelijk
is. Eerst moet bijvoorbeeld bekend zijn hoeveel hectaren per provincie de
EHS tot aan 2007 verworven heeft. Daarna is het pas mogelijk om aan te geven
welke voortgang een provincie heeft gerealiseerd tijdens de periode van het
ILG. De betrokken partijen werken aan het in kaart brengen van de beginsituatie
(project Nulmeting op Kaart). Volgens planning is dit project medio 2009 afgerond.
Hoe langer dit project duurt, hoe moeilijker het is om een betrouwbaar beeld
op te stellen over de situatie per 1 januari 2007.De Tweede Kamer heeft in 2007 besloten de EHS aan te wijzen als groot
project (LNV, 2007b; Tweede Kamer – Vaste Commissie voor LNV, 2007).
Deze aanwijzing brengt een zware verantwoordingsplicht met zich mee voor het
Ministerie van LNV. Zo dient het ministerie de Tweede Kamer jaarlijks gecertificeerde
informatie te verschaffen over de voortgang. Deze verzwaring van de verantwoordingsplicht
voor het ministerie staat op gespannen voet met de Wilg, waarin van provincies
pas na zeven jaar een verantwoording wordt gevraagd (zie ook Algemene Rekenkamer,
2009a).Controle op de verantwoordingsinformatieOver de controle van de financiële cijfers en de beoordeling van
de prestaties hebben het Rijk en de provincies recent afspraken gemaakt. De
controle op de financiële cijfers gaat meelopen met de controle van de
jaarrekening van provincies. Daarnaast gaat de accountant van de provincie
vaststellen of de totaalbedragen aansluiten op de totaalbedragen uit ILG-voortgangsrapportages
die provincies jaarlijks opstellen. Doordat er geen afzonderlijke accountantsverklaring
komt die zich richt op de financiële gegevens in de eindafrekening van
het ILG die provincies in 2014 moeten opstellen, ontstaat alleen een beperkte
mate van zekerheid over de juistheid van deze gegevens.Het Rijk richt een Comité van Toezicht op voor de beoordeling van
de prestatiegegevens. Dit comité is nog niet samengesteld. Ook de taken
en de werkwijze van dit comité moeten nog uitgewerkt worden. Wij vinden
het positief dat het ministerie recentelijk besloten heeft dat het comité
al in 2010 een eerste rapportage oplevert (bij de midtermreview) en niet pas
in 2014. Eventuele problemen bij het beoordelen van prestatiegegevens komen
dan op tijd aan het licht. Om deze rapportage daadwerkelijk in 2010 op te
leveren, moet er nog wel veel werk verzet worden.Ontwikkelingen ILG-gelden in het Nationale GroenfondsHet Rijk stort de ILG-gelden in het Nationale Groenfonds. In 2007 onttrokken
de provincies ongeveer 60% van ILG-geld dat het Rijk in dat jaar beschikbaar
had gesteld. De voorlopige cijfers wijzen uit dat in 2008 de provincies gezamenlijk
ongeveer 85% van het in dat jaar beschikbaar gestelde budget hebben
onttrokken. Uit deze cijfers blijkt wel dat er grote verschillen zijn tussen
provincies. Zo heeft de provincie Drenthe iets minder dan de helft van het
budget onttrokken en heeft de provincie Gelderland bijna het volledige budget
benut.Recent heeft het kabinet besloten dat het een verschuiving gaat aanbrengen
in het ILG. Uit het aanvullende beleidsakkoord blijkt dat het kabinet
in de jaren 2009 en 2010 het ILG met jaarlijks € 100 miljoen kort.
In het jaar 2011 voegt het kabinet de € 200 miljoen weer toe aan
het budget (zie AZ, 2009).AanbevelingenWij bevelen het ministerie aan om:• de beginsituatie op 1 januari 2007, conform planning, medio
2009 in kaart te brengen. Zonder informatie over de beginsituatie is het niet
mogelijk om op een betrouwbare wijze de voortgang te bepalen die provincies
boeken;• haast te maken met de oprichting van het Comité van Toezicht
en nauwlettend te bewaken dat dit comité in 2009 de voorbereidingen
treft voor het beoordelen van de prestatiegegevens in 2010.Voor het vaststellen van de ILG-bijdragen in 2014 heeft het Rijk zich
een aantal verplichtingen opgelegd. Zo moet het Rijk de provincies twee jaar
voor het eind van de periode waarschuwen wanneer het vermoedt dat een provincie
de afgesproken prestaties niet gaat realiseren, en moet het Rijk aantonen
dat het de provincies valt aan te rekenen wanneer zij de beleidsprestaties
niet realiseren. Wij bevelen het ministerie aan om tijdig deze verplichtingen
uit te werken. Onder meer door aan te geven op basis van welke informatie
het Rijk gaat bepalen of tegenvallende prestaties de provincies zijn aan te
rekenen.3.3 Departementsoverstijgende onderwerpenIn deze paragraaf geven we een beeld van de aspecten van bedrijfsvoering
die wij hebben onderzocht onder andere omdat we ze van belang achten voor
een goede publieke verantwoording.3.3.1 Sturing en toezicht op uitvoeringskosten van
derdenDe uitvoering van beleid wordt in toenemende mate op afstand van het Rijk
geplaatst. De Algemene Rekenkamer is van mening dat de minister altijd aan
de Tweede Kamer verantwoording moet kunnen afleggen over de uitvoering van
publieke taken en de besteding van publieke middelen, ook wanneer de uitvoering
in handen is van een organisatie buiten de rijksoverheid. De Algemene Rekenkamer
heeft bij de volgende ministeries onderzocht in hoeverre deze ministeries
inzicht hebben in de uitvoeringskosten van organisaties die taken uitvoeren
voor het ministerie:• het Ministerie van Economische Zaken (EZ);• het Ministerie van LNV;• het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW);• het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).In ons onderzoek bij het Ministerie van LNV hebben wij de uitvoeringskosten
onderzocht van:• de Stichting Voedingscentrum Nederland;• Rendac B.V.;• de Vereniging Natuurmonumenten.Wij concluderen dat de minister van LNV voldoende inzicht heeft in de
totstandkoming en de onderbouwing van de uitvoeringskosten en in de realisatie
van de uitvoeringskosten van het Voedingscentrum en van Rendac. Dit inzicht
ontbreekt echter bij de administratiekosten van Natuurmonumenten. Doelen van de organisatiesHet doel van de Stichting Voedingscentrum Nederland is «bevordering
van een verantwoord voedingsgedrag van de Nederlandse bevolking door het geven
van voorlichting». Rendac zorgt voor het «ophalen en verwerken
van kadavers en slachtbijproducten». De Vereniging Natuurmonumenten
levert een bijdrage aan «de realisatie van de Ecologische Hoofd Structuur».Inzicht in onderbouwing en realisatie van uitvoeringskostenIn het onderzoek beschouwen wij het volgende als uitvoeringskosten:• bij het Voedingscentrum en Rendac: de totale bijdrage van het ministerie
aan het Voedingscentrum en Rendac;• bij de Vereniging Natuurmonumenten: de administratiekosten voor
de afwikkeling van rente en aflossing voor grondaankopen.Het Voedingscentrum ontvangt van LNV een subsidie van circa € 3,5
miljoen per jaar. De subsidie is bestemd voor de kosten van de basisorganisatie
en de kosten van aparte projecten. Het Ministerie van VWS en het Ministerie
van LNV subsidiëren beiden de helft van de basiskosten. Voor projecten
dient het Voedingscentrum een aparte subsidieaanvraag in bij het Ministerie
van LNV. Dit gebeurt op basis van kostprijzen (zie kader). Het Voedingscentrum: best practice uitvoeringskostenMet een kostprijsmodel onderbouwt het Voedingscentrum de hoogte van de
subsidie van het Ministerie van LNV. Het kostprijsmodel is gebaseerd op de
prijs van de in te zetten mensuren maal hoeveelheid uren. Hiermee geeft het
Voedingscentrum inzicht in de onderbouwing en realisatie van de uitvoeringskosten
voor projecten en de basisorganisatie. Het ministerie krijgt goed inzicht
in de prijs en de hoeveelheid. De prijs bestaat voornamelijk uit uurtarieven.
De hoeveelheid bestaat voornamelijk uit mensuren. De uniforme tariefstelling
op basis van integrale kosten maakt de doorberekening van de uitvoeringskosten
daarmee inzichtelijk voor alle opdrachtgevers van het Voedingscentrum.Rendac dient een voorstel in. Het Ministerie van LNV stelt op basis van
dat voorstel de tarieven vast voor het ophalen en verwerken van kadavers.
In 2007 betaalde het Ministerie van LNV ruim € 12 miljoen. Rendac
biedt een goed inzicht in de opbouw van de kosten. Dat doet ze door een integrale
kostprijs aan te geven. Het Ministerie van LNV stuurde tot 2008 per brief
informatie over de vaststelling van de tarieven naar de Tweede Kamer.De Vereniging Natuurmonumenten bracht in 2007 circa € 24 000
in rekening voor administratiekosten. Dat is 71% hoger dan in 2006.Wij hebben niet gezien dat het Ministerie van LNV gecontroleerd heeft
waarom de administratiekosten zoveel hoger zijn.Informatie over uitvoeringskosten in jaarverslag ministerieDe financiële informatie in de begroting voor het Voedingscentrum
en de Vereniging Natuurmonumenten staat niet in het jaarverslag. Rendac staat
in het overzicht met toezichtrelaties zbo’s en rwt’s.3.3.2 SubsidiebeheerDe uitvoering van subsidieregelingen wordt steeds vaker door derden gedaan.
Hierdoor staan ministeries steeds meer op afstand. Wij hebben bij de volgende
vijf ministeries onderzoek gedaan naar de uitvoering van subsidies: • het Ministerie van EZ;• het Ministerie van LNV;• het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW);• het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuiZa);• het Ministerie van Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM).Om vast te stellen in hoeverre het Ministerie van LNV controle heeft op
de uitvoering van deze subsidies, hebben wij van enkele subsidieregelingen
onderzocht:• op welke wijze het ministerie zich ervan vergewist dat de subsidies
rechtmatig zijn verstrekt en dat de beoogde prestaties zijn geleverd;• of de minister hierover rapporteert in het jaarverslag en zo ja,
hoe?De drie door ons geselecteerde regelingen van het Ministerie van LNV worden
uitgevoerd door de Dienst Regelingen (DR). DR is sinds 1 januari 2006
een baten-lastendienst van het Ministerie van LNV.Uit ons onderzoek blijkt dat het Ministerie van LNV in opzet voldoende
maatregelen heeft genomen om zicht te houden op het beheer van de regelingen
en op rechtmatige subsidieverstrekking door DR. Het ministerie geeft sturing
aan DR op basis van een protocol. Verder is het toezicht geregeld in een toezichtskader.
De auditdienst doet een accountantscontrole op de subsidieregelingen die DR
voor het Ministerie van LNV uitvoert. De auditdienst kan een review uitvoeren
op de accountantscontrole op subsidieverantwoordingen van de regelingen. De
beleidsdirecties van het Ministerie van LNV hebben duidelijke afspraken gemaakt
met DR over de prestaties die geleverd moeten worden. Bijvoorbeeld over:• de behandeling van de aanvragen;• het aantal toekenningen;• bezwaar en beroep;• het tijdsbeslag;• de uitvoeringskosten (kostprijsmodel);• de informatieverstrekking.De beleidsdirecties evalueren om na te gaan of de subsidieregelingen het
doel bereiken dat in de regeling wordt genoemd. Wij constateren dat twee regelingen
(nog) niet waren geëvalueerd. In de Begroting 2008 en het Jaarverslag
2008 van het Ministerie van LNV wordt over het algemeen niet over specifieke
subsidieregelingen gerapporteerd. De bijbehorende bedragen neemt het ministerie
op in een groter geheel.Onze conclusie bij het onderdeel subsidiebeheer is dat het ministerie
twee regelingen niet heeft geëvalueerd.3.3.3 PersoneelsbeheerOp het gebied van personeelsbeheer hebben wij ons verdiept in twee actuele
thema’s: de digitalisering van de personeelsdossiers en de inhuur van
externen.Op verzoek van de Tweede Kamer hebben wij onderzoek gedaan naar de vergoedingen
aan ambtenaren die met buitengewoon verlof, zonder bezoldiging, tijdelijk
werkzaam zijn bij internationale organisaties. Over de resultaten van dit
onderzoek rapporteren wij in ons rapport Buitenlandvergoedingen
rijksambtenaren 2002–2008; Deel A: detacheringen zonder bezoldiging
(Algemene Rekenkamer, 2009b) dat wij op 9 april 2009 hebben
uitgebracht.Digitalisering van personeelsdossiersWij hebben bij alle ministeries onderzocht hoe digitalisering van de personeelsdossiers
verloopt (aanpak, voortgang, resultaten en mogelijke knelpunten). Bij de Ministeries
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), van Economische Zaken
(EZ), van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) hebben we
ook gekeken naar de kwaliteit van de personeelsdossiers (juistheid, volledigheid
en toegankelijkheid).Uit ons onderzoek naar het digitaliseringproces bij het Ministerie van
LNV blijkt dat de digitalisering van de personeelsdossiers plaatsvond in 2006/2007,
wat inhield dat LNV ongeveer 8 200 dossiers met een gemiddelde omvang
van 110 pagina’s moest verwerken. De dossiers zijn opgenomen in de centrale
management applicatie van P-Direkt. De dossiers zijn voor alle medewerkers
beschikbaar via Emplaza.Inhuur van externenIn het regeerakkoord van het kabinet-Balkenende IV is onder meer afgesproken
om het aantal rijksambtenaren te verminderen. De minister van BZK heeft namens
het Rijk de regie over die operatie. Volgens de nota Externe
inhuur (BZK, 2008) dienen ministers ervoor te waken dat zij de gaten
die in het personeelsbestand vallen door de vermindering van het aantal rijksambtenaren,
niet opvullen door de inhuur van externen. Verder is volgens de nota terughoudendheid
geboden bij inhuur van externen op reguliere functies of het vragen van extern
advies voor bijvoorbeeld beleidsvraagstukken. De doelstelling van het kabinet
is namelijk dat de uitgaven aan externe inhuur niet hoger worden dan in 2007
en waar mogelijk afnemen.De ministeries treffen zelf de benodigde beheersmaatregelen. Sinds 2007
rapporteren de ministeries in hun departementale jaarverslag over hun externe
inhuur en over de beheersmaatregelen die ze getroffen hebben.Wij zijn bij alle ministeries nagegaan hoeveel zij hebben uitgegeven aan
externe inhuur in 2008, welke beheersmaatregelen ze hebben getroffen en hoe
zij hierover rapporteren in hun jaarverslagen.Bij het Ministerie van BZK hebben we ook aandacht besteed aan de manier
waarop het ministerie invulling geeft aan zijn coördinerende rol.Uit ons onderzoek blijkt dat het Ministerie van LNV een interne procedure
heeft vastgelegd over de inhuur van externen. De uitgaven bedroegen in 2008
circa € 57 miljoen. In 2007 was dit € 40 miljoen. De meeste
inhuur vindt plaats bij de baten-lastendiensten.4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWDJaarlijks doet de Algemene Rekenkamer aanvullend onderzoek naar de beleidsinformatie.
Hierbij staan de volgende vragen centraal: is er in de begroting en in het
jaarverslag concrete informatie beschikbaar over beleid (§ 4.1)
en kan de Tweede Kamer die informatie gebruiken (§ 4.2)? Ten slotte
staan we stil bij de ontwikkelingen in de beleidsinformatie (§ 4.3).Het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV is onderdeel van een experiment
waartoe de minister van Financiën in 2007 heeft besloten, in overleg
met de Tweede Kamer en de Algemene Rekenkamer. Het doel van het experiment
is om het jaarverslag meer focus en politieke zeggingskracht te geven en de
verantwoordingslasten te verminderen. Het experiment houdt in dat de minister
zich in het beleidsverslag in het jaarverslag uitgebreid verantwoordt over
de kabinetsdoelstellingen uit het coalitieakkoord en over enkele departementspecifieke
beleidsdoelstellingen. Op basis van de verantwoording over deze doelstellingen
trekt de minister beleidsconclusies. Ook wordt de koppeling tussen de middelen
(in de beleidsartikelen) en het beleid (in het beleidsverslag) inzichtelijk
gemaakt. Over beleidsartikelen die niet onder de doelstellingen vallen neemt
de minister in het jaarverslag alleen een financiële verantwoording op
en geen informatie over prestaties en doelen.De jaarverslagen 2008 van de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS), Buitenlandse Zaken (BuiZa), Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieu (VROM) en de jaarverslagen 2008 van Wonen, Wijken en Integratie
(WWI) en Jeugd en Gezin (JenG) maken ook deel uit van het experiment.1Bij de start van het experiment is afgesproken dat de ministers samen
met het jaarverslag minimaal één beleidsdoorlichting meesturen
naar de Tweede Kamer. De minister van LNV heeft in de Begroting 2009 een beleidsdoorlichting
aangekondigd over artikel 25, Voedselkwaliteit en Diergezondheid. Dit artikel
valt onder een kabinetsdoelstelling. Er is in dit artikel een onzekerheid
in het deugdelijke beeld van de uitgaven en ontvangsten van € 10 410
geconstateerd en een onzekerheid in de rechtmatigheid van de verplichtingen
van € 2 190 567. Deze beleidsdoorlichting maakt geen deel
uit van het jaarverslag en valt daarom buiten de reikwijdte van het jaarlijkse
rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene Rekenkamer.Onze conclusie op hoofdlijnen is dat het Ministerie van LNV een voortvarende
start heeft gemaakt met het experiment. De kabinetsdoelstellingen staan duidelijk
centraal en de Beleidsagenda en het Beleidsverslag zijn dit jaar compacter
geworden. Verder heeft het ministerie meer variëteit aangebracht in de
informatie door tabellen en grafieken te gebruiken. Ook dit jaar geeft een
verwijzingstabel inzicht in de uitgaven die op artikelniveau gedaan zijn voor
de kabinetsdoelstellingen. In het jaarverslag zijn bij iedere kabinetsdoelstelling
beleidsconclusies opgenomen.Het Ministerie van LNV werkt momenteel aan een herijking van de gebruikte
indicatoren.We moedigen het ministerie aan om in de volgende ronde van het experiment
te werken aan een sterkere verbinding tussen de afzonderlijke onderdelen van
begroting en jaarverslag. Mogelijkheden hiertoe zijn:• het zoveel mogelijk rapporteren over het gevoerde beleid vanuit
het perspectief van het te bereiken doel; • meer uitleg te geven over de functie van en de samenhang tussen
de onderdelen uit de begroting en het jaarverslag, waardoor deze stukken leesbaarder
en toegankelijker worden.Wij komen in § 4.3 terug op deze twee punten. Wij doen dat overigens
in het besef dat het experiment nog loopt. Dat houdt in dat het Ministerie
van LNV vernieuwingen mag uitproberen en dat het de ruimte moet krijgen om
meer en minder geslaagde pogingen te ondernemen. 4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatie in de
begroting en in het jaarverslagBeschikbaarheid van informatie in de Begroting 2009 per
operationele doelstellingWij onderzoeken ieder jaar hoe de minister zich in het jaarverslag verantwoordt
over het realiseren van doelen, prestaties en de inzet van middelen die met
de begroting zijn afgesproken. In overeenstemming met het experiment heeft
de minister van LNV in het jaarverslag geen informatie opgenomen over de realisatie
van doelen en prestaties op het niveau van beleidsartikelen. Daarom hebben
we ons gebruikelijke onderzoek naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie
bij dit ministerie alleen uitgevoerd voor de Begroting 2009. We zijn nagegaan
of de minister per operationele doelstelling informatie heeft opgenomen over
doelen, prestaties en middelen en zo niet, of het ontbreken van die informatie
uitgelegd wordt (het zogenoemde «comply or explain»-principe).
Hierdoor wordt voor de Tweede Kamer inzichtelijk hoeveel beleidsinformatie
beschikbaar was in de begroting en welke prestatiegegevens er ten minste verzameld
behoren te worden door de minister.De resultaten van ons onderzoek zijn weergegeven in figuur 4. Om de ontwikkeling
in de tijd te laten zien, hebben we de beschikbaarheid van informatie in de
Begroting 2009 vergeleken met de resultaten van het onderzoek naar de Begroting
en het Jaarverslag 2006 en de Begrotingen 2007 en 2008.De Begroting 2009 heeft een 100% score op de W1- en de W3-vragen.
Wat betreft de W2-vraag («wat gaan we daarvoor doen?») scoort
de Begroting 2009 voor 15 (71%) van de 21 operationele doelstellingen
positief, wat wil zeggen dat informatie beschikbaar is over wat het ministerie
gaat doen om het beleidsdoel te bereiken. Voor twee operationele doelen (10%)
heeft het ministerie uitgelegd waarom de informatie niet beschikbaar was (explain). Vier operationele doelen scoorden negatief (19%).
Twee omdat de prestatiegegevens te verspreid staan over de tekst van de begroting.
Te verspreid betekent dat de informatie op meer dan twee plekken staat. De
twee andere operationele doelstellingen (zogenoemde niet-ILG-doelen) scoren
negatief vanwege het ontbreken van prestatiegegevens.Beschikbaarheid van informatie in het Jaarverslag 2008Als gevolg van het experiment wordt informatie over de realisatie van
prestaties en doelen niet meer op het niveau van beleidsartikelen gegeven
in het jaarverslag. Een deel van de beleidsinformatie (doelen en prestaties)
over niet-prioritaire doelstellingen wordt hierdoor niet meer in het jaarverslag
gepresenteerd. Deze informatie wordt volgens afspraak nog wel verzameld door
het ministerie, in ieder geval ten behoeve van de volgende begroting.Wij hebben onderzocht of het Ministerie van LNV zich aan deze afspraak
heeft gehouden. Het blijkt dat de afzonderlijke beleidsdirecties de beleidsinformatie
verzamelen, omdat die in ieder geval nodig is voor interne sturing en voor
vragen uit de Tweede Kamer. Daarmee is de informatie ook beschikbaar voor
de volgende begroting.Wij hebben ook onderzocht hoe de minister van LNV zich in het jaarverslag
verantwoordt over het realiseren van de kabinetsdoelstellingen en de departementale
beleidsdoelstellingen, de daarvoor geleverde prestaties en de daarmee gemoeide
uitgaven.Het Ministerie van LNV heeft het jaarverslag ingericht op basis van de
kabinetsdoelstellingen. Bij iedere kabinetsdoelstelling geeft het ministerie
weer op welke wijze aan deze doelstelling invulling is gegeven. Hierbij zijn
geleverde prestaties en effecten meegenomen.Door middel van een verwijzingstabel heeft het ministerie een koppeling
gemaakt tussen de operationele doelstellingen, de tien kabinetsdoelstellingen
en de uitgaven die hiermee worden verantwoord per beleidsartikel. In deze
verwijzingstabel zijn per kabinetsdoelstelling de programma-uitgaven van het
jaarverslag van LNV 2008 opgenomen. Deze uitgaven zijn verantwoord op (onderdelen
van) de operationele doelstellingen die bij de kabinetsdoelstellingen horen.De totale uitgaven van het Ministerie van LNV over 2008 bedragen € 2 656
miljoen. De verwijzingstabel laat zien dat een bedrag van € 1 677
miljoen toegerekend wordt aan de kabinetsdoelstellingen. Dat is bijna 63%.Onderdeel van het experiment is dat departementen beleidsconclusies opnemen
in het beleidsverslag. In het jaarverslag van LNV zijn per kabinetsdoelstelling
conclusies en consequenties van het beleid over 2008 opgenomen. In § 4.3
geven wij een aanzet tot verbetering van de bruikbaarheid van de conclusies
en consequenties.Toelichten van opmerkelijke verschillenOp grond van de Rijksbegrotingvoorschriften (RBV) moeten departementen
in het jaarverslag opmerkelijke verschillen tussen begroting en realisatie
toelichten. De Algemene Rekenkamer constateert dat opmerkelijke financiële
verschillen nagenoeg consequent worden toegelicht.Als we kijken naar de prestatiegegevens zien we dat het ministerie vaak
niet ingaat op verschillen tussen streefwaarde (dan wel begrotingscijfers)
en gerealiseerde prestaties. Alleen bij doelstelling 14 (versterken innovatief
vermogen), doelstelling 22 (duurzame productie en consumptie, onderdeel nieuwe
mestbeleid) en doelstelling 41 (maatschappelijke stage) geeft het ministerie
een toelichting op de verschillen. 4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer kijkt niet alleen naar de beschikbaarheid van informatie
over beleid in de Begroting 2009. Wij hebben ook onderzocht of de informatie
in de Begroting 2009 én het beleidsverslag 2008 bruikbaar is voor de
Tweede Kamer. De Tweede Kamer moet zich met deze informatie een oordeel kunnen
vormen over de mate waarin een minister de kabinetsdoelstellingen en departementspecifieke
beleidsdoelstellingen heeft gerealiseerd met behulp van de daarvoor geleverde
prestaties en ingezette middelen. Dit jaar hebben we onderzoek gedaan naar één
onderdeel van artikel 21.14 «Bevorderen duurzame vangst en kweek van
vis en schelpdieren», te weten de sanering van de Noordzeekottervisserij
in het najaar van 2007 (zie ook Algemene Rekenkamer, 2008). Onze focus bij
deze analyse is de aannemelijkheid van het beleid. Wat zegt de minister precies
over het voorgenomen beleid? Is dat aannemelijk gemaakt? Hoe verantwoordt
de minister zich hierover?Beleidsdoel en prestatiesDe minister heeft in de Begroting 2008 een warme sanering voor de Noordzeekottervisserij
aangekondigd. De noodzaak hiertoe verklaart zij in de beleidsbrief aan de
Tweede Kamer over de lange termijnstrategie voor de visserijsector (LNV, 2007a).
Kern van deze brief is het bevorderen van innovatie en samenwerking in het
visserijcluster. De visquota dalen en daardoor wordt het aantal Noordzeekotters
te groot in relatie tot de vangstmogelijkheden. De minister stelt een snelle
capaciteitsaanpassing voor door een saneringsmaatregel, waarbij 15%
van de Noordzeekottervloot uit de vaart genomen en gesloopt wordt. De overgebleven
vissers kunnen de quota van de gesaneerde vissers overnemen, wat een rendabele
bedrijfsvoering zal opleveren. Het verwachte effect is dat deze vissers dan
gaan investeren in een duurzame visserij. Zonder saneringsmaatregel worden
alle bedrijven veel kleiner, met als resultaat minder visvangst, onderbezetting
van kapitaalgoederen en interen op het eigen vermogen. In die situatie is
er geen geld om te investeren in de transitie naar een duurzame en energiezuinige
visserij. Op den duur zullen er zeker bedrijven stoppen, maar dat zou te lang
duren en het biedt geen perspectief op een succesvolle transitie van de overblijvende
bedrijven. Aldus de strekking van de beleidsbrief.VerantwoordingHet doel van de maatregelen om 15% van de vloot te saneren, circa
25 schepen, is bijna gehaald. Uiteindelijk zijn 23 schepen aangemeld, die
begin 2008 zijn gesloopt. In de Begroting 2009 is hiervoor € 30
miljoen ingezet, waarvan € 27,7 miljoen is gerealiseerd.In het Jaarverslag 2008 is geen verantwoording opgenomen over de gerealiseerde
prestatie in relatie tot het beoogde doel. In 2009 wordt wel een evaluatie
uitgebracht van het visserijinnovatiebeleid, waarvan de sanering een onderdeel
is.ConclusieNaar onze mening had het ministerie zich meer kunnen inspannen om bij
het voornemen tot de warme sanering twee veronderstellingen aannemelijk te
maken. De eerste veronderstelling is dat door de sanering de bedrijfsvoering
van overblijvende vissers meer rendabel wordt en de tweede veronderstelling
is dat bedrijven die meer rendabel zijn meer gaan investeren in duurzame vismethoden.Bij de eerste veronderstelling had het ministerie de kracht van de maatregel (is 15% genoeg?) kunnen afzetten tegen andere factoren
die de economische rentabiliteit beïnvloeden, zoals de olieprijzen, de
visprijzen en de prijzen van de quota die de blijvers overnemen van gesaneerde
kottervissers.Bij de tweede veronderstelling is er het risico dat de vissers wel profiteren
van de warme sanering, maar niet investeren in verduurzaming.4.3 Ontwikkelingen in de beleidsinformatieOp verschillende manieren heeft het Ministerie van LNV werk gemaakt van
het experiment. Het jaarverslag is bijvoorbeeld compacter geworden. Met het
oog op de begroting 2010 werkt het ministerie aan een herijking van de gebruikte
indicatoren. Het wil het aantal indicatoren verminderen en de resterende,
soms nieuwe, indicatoren beter laten aansluiten bij het doel en de instrumenten
van het beleid.Tot nu toe heeft het ministerie met name gewerkt aan een verbetering van
de losse onderdelen van begroting en jaarverslag. Wij willen het ministerie
aanmoedigen om in het kader van het experiment verder te werken aan een verbetering
van de verbinding tussen de verschillende onderdelen (beleidsagenda, beleidsverslag,
artikelen). Wij denken dat dat in twee opzichten mogelijk is:• het zoveel mogelijk rapporteren over het gevoerde beleid vanuit
het perspectief van het te bereiken doel;• meer uitleg te geven over de functie van en de samenhang tussen
de onderdelen uit de begroting en het jaarverslag, waardoor deze stukken leesbaarder
en toegankelijker worden.Beide punten lichten we hieronder toe.Het rapporteren vanuit het perspectief van het beleidsdoelOver resultaten rapporteert het Ministerie van LNV nog vaak in algemene
woorden, zoals «er is volop gewerkt aan», «er zijn belangrijke
stappen gezet» en «er is een goede start gemaakt met». Onduidelijk
blijft soms of de gerealiseerde prestaties voldoende zijn om het te bereiken
beleidsdoel tijdig te realiseren. Wij zien deze manier van rapporteren ook
terug in de onderdelen over beleidsconclusies en consequenties. Deze onderdelen
zijn bij uitstek de plaats om resultaten en effecten te beschrijven vanuit
het perspectief van het doel. De volgende vragen kunnen een leidraad zijn
bij het invullen van conclusies en consequenties:• in hoeverre nadert het gevoerde beleid de betreffende kabinetsdoelstelling
voor 2011;• op welke onderdelen is het beleid succesvol geweest;• op welke onderdelen blijft het beleid achter en wat zijn daar de
consequenties van;• waar moet het beleid eventueel bijgesteld worden?Het geven van uitlegDe leesbaarheid van de stukken kan verbeterd worden door meer uitleg te
geven over de functie van de diverse onderdelen en over de plaats waar bepaalde
informatie gevonden kan worden.Een voorbeeld is de verwijzingstabel. De tabel is bedoeld om te laten
zien welke operationele doelen met welke bedragen bijdragen aan de kabinetsdoelstellingen.
De verwachting wordt echter gewekt dat de tabel laat zien welke operationele
doelen met welke prestaties een concrete uitwerking zijn van de kabinetsdoelstellingen.
Met die bril op raakt de lezer in de war wanneer blijkt dat de bedragen bij
de operationele doelen in de verwijzingstabel anders zijn dan
de bedragen bij dezelfde operationele doelen in de beleidsartikelen. Dat komt
omdat in zo’n geval slechts een deel van een operationeel doel bijdraagt
aan een kabinetsdoelstelling. Welk deel dat vervolgens is, vermeldt het ministerie
niet, waardoor de lezer niet kan achterhalen welke prestaties zijn verbonden
met de kabinetsdoelstellingen. Hier zou het goed zijn om de tabel toe te lichten
en een aanwijzing te geven hoe deze gebruikt kan worden.In de begroting kan informatie over één onderwerp verspreid
staan over zowel de beleidsagenda als de beleidsartikelen. In beide stukken
treft de lezer informatie aan over de beleidseffecten en beleidsprestaties.
De lezer moet wisselen tussen beleidsagenda en beleidsartikelen om een compleet
beeld van een beleidsthema te krijgen. We geven het ministerie de suggestie
mee om in de begroting duidelijker uit te leggen welke informatie de lezer
waar kan verwachten. 5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe minister van LNV heeft op 28 april 2009 gereageerd op ons rapport
bij het Jaarverslag 2008 van het Ministerie van LNV (XIV). Hieronder volgt
de integrale tekst van haar reactie (§ 5.1). De reactie staat ook
op onze website: www.rekenkamer.nl. De reactie gaf ons aanleiding tot een
nawoord (§ 5.2).5.1 Reactie minister«Met belangstelling heb ik kennis genomen van uw conceptrapport
RJV LNV 2008 en DGF 2008. Het doet mij genoegen om in uw rapport te lezen
dat de positieve effecten van de ingezette maatregelen in de bedrijfsvoering
zichtbaar worden.U geeft in het rapport aan dat:• het ingevoerde nieuwe systeem voor de financiële administratie
de mogelijkheden biedt om het financieel beheer verder te verbeteren;• de LNV begroting meer inzichtelijk is;• LNV een verdere verbetering in het financieel beheer heeft
bereikt en voor de bedrijfsvoering beter «in control» is gekomen.Als gevolg van de verbeteringen in de bedrijfsvoering heeft u de onvolkomenheid
van vorig jaar, met betrekking tot de begrotingsadministratie laten vervallen.U ziet in uw conceptrapport drie onderdelen in de interne bedrijfsvoering
die versterking behoeven: het beheer van programmagelden, de begrotingsadministratie
en het financieel beheer van de baten lastendienst DICTU. Daarnaast geeft
u als aandachtspunt mee de koersbewakende functie in de bedrijfsvoering in
een veranderende organisatie en verantwoordingsinformatie over het Investeringsbudget
Landelijk Gebied. Hieronder zal ik eerst ingaan op de conclusie en aanbevelingen
van de genoemde aandachtspunten. Tevens ga ik in op een aantal andere belangrijke
onderwerpen uit uw rapport.ProgrammageldenU geeft aan dat binnen het departement geen duidelijk onderscheid wordt
gemaakt tussen opdrachten aan derden en subsidies en dat dit een belangrijke
oorzaak vormt voor de problematiek in het beheer van de programmagelden. Dit
onderscheid is belangrijk omdat voor opdrachten aan derden enerzijds en subsidies
anderzijds verschillende beheers- en controleregimes gelden. Ik herken deze
situatie en verbeteracties om het onderscheid te verduidelijken, zoals de
introductie van standaardbrieven, zijn binnen mijn ministerie reeds ingezet.
Hiermee neem ik uw aanbeveling ter harte.Ik onderschijf uw aanbeveling om de samenwerking tussen het Financieel
Diensten Centrum (FDC) en de directies te verdiepen en te verbreden. Hierbij
zal het FDC scherper toezien en controleren op de naleving van centrale afspraken
en de naleving en toepassing van geldende wet- en regelgeving. Ten behoeve
van deze verscherpte rol zijn in 2008 de eerste stappen ondernomen en zal
verdere invulling in 2009 vorm krijgen, Mede hiervoor wordt binnen de bestaande
formatie extra ruimte gecreëerd. Door de geplande vorming van de beleidskern
en de daarbij behorende bundeling van de bedrijfsvoeringstaken wordt de mogelijkheid
gecreëerd te komen tot de wenselijke en noodzakelijke verdere uniformering.Een andere aanbeveling waarvoor ik reeds de eerste stappen heb gezet,
betreft een onderzoek naar aard en omvang van het geheel aan programma-uitgaven.
U geeft in uw rapport aan dat deze uitgaven vaak een geringe omvang en een
incidenteel karakter hebben. Hierdoor is het niet zonder meer duidelijk in
welke mate deze uitgaven bijdragen aan het bereiken van beleidsdoelen. Deze
categorie van uitgaven heeft mijn bijzondere aandacht in 2009. BegrotingsadministratieHoewel ik verheugd ben met het opheffen van de onvolkomenheid met betrekking
tot de begrotingsadministratie, zie ik ook nog voldoende aandachtspunten in
de verdere verbetering van de totstandkoming van de jaarrekening. Het speerpunt
in de verbeteracties voor 2009 zal een verdere ontwikkeling van de tussentijdse
afsluiting zijn, waarbij voortgeborduurd wordt op de goede resultaten die
in 2008 bij de tweede afsluiting zijn behaald. Een volledige afsluiting tussentijds
behoort daarbij tot de mogelijkheden, waarbij ik wel wil opmerken dat deze
maatregel altijd dient bij te dragen tot een sneller verloop van het jaarrekeningproces.Financieel beheer van de baten-lastendienst DICTUIn uw rapport concludeert u dat het financieel beheer van de baten-lastendienst
DICTU van mijn ministerie in 2008 te wensen heeft overgelaten. Deze conclusie
kan ik slechts deels delen. Op de door u genoemde onderdelen met betrekking
tot autorisaties, volledigheid van de gefactureerde uren en de controles op
uitgaande facturen, zijn er nooit reële risico’s geweest. Niettemin
zijn dit jaar de autorisaties in het financieel systeem opnieuw beoordeeld.
Als gevolg hiervan is een aantal autorisaties aangepast en beperkt.In 2009 worden daarnaast aanvullende maatregelen in het tijdschrijfregistratiesysteem
getroffen, waardoor op minder omslachtige wijze een aansluiting kan worden
gemaakt van de totaal contract uren en totaal geschreven uren. Ook is reeds
een Financieel Verbeterprogramma gestart waarin het laten aansluiten van de
klantrapportages en de gefactureerde bedragen benoemd is als speerpunt.U beveelt terecht aan dat implementatie van het nieuwe uniform financieel
systeem per 1 januari 2011 tijdig opgepakt moet worden. Dit punt heeft
mijn aandacht en DICTU participeert reeds actief in diverse overlegstructuren
rondom de inrichting en implementatie van het nieuwe financiële systeem.Tot slot vraagt u aandacht aan de continuïteit in de personeelsbezetting
op het terrein van financiën en control vanuit het oogpunt van kennisbehoud.
Dit punt heeft mijn aandacht en recentelijk zijn alle interne leidinggevende
vacatures op het terrein van financiën en control ingevuld. Overige vacatures
worden zo snel mogelijk met interne medewerkers vervuld, waarbij aandacht
wordt besteed aan een zorgvuldige overdracht van kennis die nu bij extern
ingehuurde medewerkers aanwezig is.ControlfunctieLNV is een organisatie in verandering. U geeft terecht aan dat dit gevolgen
heeft voor de «koersbewakende» functie, waar deze functie juist
in een veranderende omgeving van belang is. Ik onderken de door u genoemde
aandachtspunten. Mijn directie FEZ heeft dan ook nauw contact met de veranderingsorganisatie
en met name waar het de herinrichting van de beleidskern betreft. De directie
FEZ zal toezien op het waarborgen van de controlfunctie binnen LNV. Hierover
zal FEZ tweemaal per jaar rapporteren in het Audit Committee.Investeringsbudget Landelijk GebiedMet betrekking tot uw opmerkingen over het Investeringsbudget Landelijk
Gebied wil ik toch vooral aansluiten bij mijn reacties op uw conceptrapporten «Terugblik
EHS» en «Staat van de beleidsinformatie 2009». Het is van
belang dat het project «nulmeting op kaart» medio 2009 wordt afgerond,
aangezien overeenstemming over de startpositie de kwaliteit van de verantwoordingsinformatie
zal verbeteren. Ik herken de door u geschetste spanning tussen EHS als groot
project en de Wilg. Natuurlijk zal ik echter tegemoet komen aan de wensen
van de Tweede Kamer op dit punt. Ook het Comité van Toezicht zal een
belangrijke rol gaan spelen in de beoordeling van de prestatiegegevens in
2010. Ik wil dan ook vaart zetten achter de oprichting van het Comité.Informatie over beleidHet doet mij genoegen om in uw rapport de positieve conclusies te lezen
over de goede en voortvarende start van het experiment, en ten aanzien van
de beschikbaarheid van beleidsinformatie met de hoge scores.
De VBTB-vragen W1(concreetheid informatie over doelen) en W3 (koppeling middelen
aan doelen) scoren 100% en de W2 vraag (concreetheid informatie over
prestaties) 86%. Met behulp van uw aanbevelingen kan zelfs dit laatste
percentage hoger uitvallen de komende jaren. Verder is in 2008 het Programma
Beleidsinformatie (PBI) in gang gezet, waarin wordt gewerkt aan een vermindering
van het aantal indicatoren in de begroting gecombineerd met een kwaliteitsslag.
Beoogd wordt een set SMART indicatoren, die zo goed mogelijk zijn gericht
op de gewenste maatschappelijke resultaten en aansluiten bij de rol en verantwoordelijkheden
van de minister van LNV. Beoogd wordt ook indicatoren die betrekking hebben
op het functioneren van de handhavings- en uitvoeringsdiensten van LNV in
de set op te nemen.U moedigt LNV aan om in de volgende ronde van het experiment te werken
aan een sterkere verbinding tussen de afzonderlijke onderdelen van de begroting
en jaarverslag. Mogelijkheden die u schetst zijn:• het zoveel mogelijk rapporteren over het gevoerde beleid vanuit
het perspectief van het te bereiken doel;• meer uitleg te geven over de functie van en de samenhang tussen
de onderdelen uit de begroting en het jaarverslag, waardoor deze stukken leesbaarder
en toegankelijker worden.Uw eerste mogelijkheid zal ik meenemen bij het opstellen van het volgende
jaarverslag. Uw tweede aanbeveling zal ik opvolgen door in de leeswijzer van
begroting en jaarverslag aan te geven waar de informatie gevonden kan worden.Bruikbaarheid van informatieTot slot een enkele opmerking over uw onderzoek naar operationele doelstelling
21.14 «Bevorderen duurzame vangst en kweek van vis en schelpdieren».
In uw rapport concludeert u dat mijn ministerie zich meer had kunnen inspannen
om bij het voornemen tot de warme sanering twee veronderstellingen aannemelijk
te maken. Ik deel deze conclusie niet. De saneringsronde van eind 2007 kan
niet worden losgezien van een bredere politieke en maatschappelijke context.
De saneringsronde maakte deel uit van een breed pakket maatregelen, waarmee
ik het noodzakelijke transitieproces in de Noordzeevisserij wil ondersteunen.
Dit pakket maatregelen vloeit voort uit het rapport «Vissen met Tegenwind»
van de Task Force Duurzame Noordzeevisserij (2006) en is volledig in overeenstemming
met de doelstellingen van het Europese Visserijfonds (2007–2013).Om de politiek en maatschappelijk gewenste vernieuwingsslag mogelijk te
maken achtte ik het nodig om eerst zo snel mogelijk warm te saneren. Factoren
als brandstof- en visprijzen zijn uiteraard van invloed op de rentabiliteit
van de vloot. Ik kan daar echter geen invloed op uitoefenen en geen voorspellingen
over doen, omdat deze prijzen worden bepaald op de vrije markt en tot het
normale ondernemersrisico behoren.Daarnaast is er in de sector groot draagvlak om te verduurzamen. Tevens
dwingt de overheid verduurzaming af door middel van regelgeving (herstelplannen,
technische maatregelen). Wanneer ik de huidige situatie in de Noordzeevisserij
vergelijk met die van 2007, dan zie ik een sector, die bezig is de bakens
te verzetten en die werkt aan zijn duurzame toekomst. Ik heb de Tweede Kamer
in het LNV-jaarverslag over 2008 geïnformeerd over het voorspoedige verloop
van het transitieproces, dat in ieder geval tot 2013 zal doorlopen.Met betrekking tot de verantwoording merk ik op, dat ik niet in het jaarverslag
over 2008 verantwoording heb afgelegd over de saneringsronde, maar in het
jaarverslag over 2007. Dit vanwege het feit, dat de saneringsregeling eind
2007 is opengesteld en de aanvragen zijn gehonoreerd. De begroting voor 2009
bevat een korte toelichting op de meerjarencijfers voor de looptijd van het
Europese Visserij Fonds. In die toelichting heb ik gemeld, dat ik in het kader
van de besteding van die middelen reeds een bedrag van circa € 30
mln. had uitgegeven aan de saneringsronde. Met andere woorden: op de LNV-begroting
voor 2009 zijn geen middelen gereserveerd voor sanering.Met betrekking tot de genoemde evaluatie van het visserij-innovatiebeleid
in 2009 merk ik op, dat dit de evaluatie van het functioneren van het Visserij
Innovatie Platform betreft. Mijn eigen visserij-innovatiebeleid
komt aan de orde tijdens de tussentijdse evaluatie van de maatregelen in het
kader van het Europese Visserij Fonds. Deze evaluatie zal plaatsvinden in
2010.Tot slotU signaleert een aantal belangrijke aandachtspunten in de bedrijfsvoering,
maar merkt ook op dat er in de laatste jaren al veel verbeterd is. Het aantal
onvolkomenheden is de laatste jaren sterk teruggedrongen tot één.
Uw rapport is voor mij een belangrijk signaal om met vertrouwen op de ingeslagen
weg voort te gaan en de al ingezette of geplande verbeteringen voort te zetten
met dezelfde energie als in de afgelopen periode.»5.2 Nawoord Algemene RekenkamerWij nemen er met genoegen kennis van dat de minister al diverse stappen
heeft gezet om het financieel beheer verder te verbeteren. De implementatie
van de reeds ingezette en aangekondigde maatregelen zullen wij met belangstelling
volgen, in de hoop dat ook de laatste onvolkomenheid wordt weggewerkt.BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2008 VAN HET MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUUR
EN VOEDSELKWALITEIT (XIV)A. Verplichtingen (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen        21Duurzaam ondernemen455 256–148––148nee–22Agrarische ruimte83 032–––––– 23Natuur327 833–––––– 24Landschap en recreatie96 160–346––346nee–25Voedselkwaliteit en diergezondheid138 233––2 191–2 191nee–26*Kennis en innovatie1 030 041500–––500nee–27Bodem, water en reconstructie zandgebieden132 780––––– –Niet-beleidsartikelen        28Nominaal en onvoorzien–––––– –29Algemeen249 656––––– –Totaal 2 512 9915004942 191–  –* De fouten worden (deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de
bedrijfsvoeringIndividuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0          Totaal verplichtingen2 512 991  Procentuele fout0,04%  Procentuele onzekerheid0,09% B/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   beleidsartikelen        21*Duurzaam ondernemen497 671487–510751 072nee–22Agrarische ruimte122 791–––00nee–23Natuur650 388––9 15459 159nee–24*Landschap en recreatie225 565121–6820210nee–25Voedselkwaliteit en diergezondheid157 712–––1010nee–26Kennis en innovatie1 030 340––25 7381625 754nee–27Bodem, water en reconstructie zandgebieden72 604–––00nee–Niet-beleidsartikelen        28Nominaal en onvoorzien––––––– 29Algemeen609 734––10 00088910 889nee–Totaal 3 366 805608–45 4701 016  –* De fouten worden
(deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de bedrijfsvoering           (1)Totaal Uitgaven en Ontvangsten3 366 805 Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten   Procentuele fout0,02%Tolerantiegrens
niet overschreden  Procentuele onzekerheid1,38%Tolerantiegrens niet overschreden            (2)Totaal3 787 229Omvangsbasis
uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten  Procentuele fout0,06%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid1,40%Tolerantiegrens niet overschreden B. Uitgaven (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Beleidsartikelen        21*Duurzaam ondernemen404 192487–510751 072nee–22Agrarische ruimte56 950–––00nee–23Natuur558 554––9 15459 159nee–24*Landschap en recreatie193 151121–6820210nee–25Voedselkwaliteit en diergezondheid136 807–––1010nee–26Kennis en innovatie984 949––25 7381625 754nee–27Bodem, water en reconstructie zandgebieden71 304–––00nee–Niet-beleidsartikelen        28Nominaal en onvoorzien––––––– 29Algemeen249 746––10 00088910 889nee–Totaal 2 655 653608–45 4701 016  –* De fouten worden (deels) veroorzaakt door onvolkomenheden in de
bedrijfsvoeringIndividuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0          Totaal uitgaven2 655 653  Procentuele fout0,02%  Procentuele onzekerheid1,75% C. Ontvangsten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  Beleidsartikelen       21Duurzaam ondernemen93 479––––––22Agrarische ruimte65 841––––––23Natuur91 834––––––24Landschap en recreatie32 414––––––25Voedselkwaliteit en diergezondheid20 905––––––26Kennis en innovatie45 391––––––27Bodem, water en reconstructie zandgebieden1 300––––––Niet-beleidsartikelen        28Nominaal en onvoorzien–––––––29Algemeen359 988––––––Totaal 711 152––––––Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijden Art. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0          Totaal ontvangsten711 152  Procentuele fout0,00%  Procentuele onzekerheid0,00% D. Baten-lastendiensten (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OOnzekerheid over volledigheid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  Algemene Inspectie dienst        Baten69 5845281–1 1921 478  Bijdrage moederdepartement68 085––––– Dienst ICT uitvoering        Baten118 991–1464991 8542 498  Bijdrage moederdepartement117 164––––– Dienst Landelijk Gebied        Baten134 3146––517523  Bijdrage moederdepartement111 750––––– Dienst Regelingen        Baten172 228––1081 3901 498  Bijdrage moederdepartement150 605––––– Plantenziektenkundige Dienst        Baten24 17813159–123295  Bijdrage moederdepartement20 007––––– Voedsel en Waren Autoriteit        Baten176 9381 0301201416451 937  Bijdrage moederdepartement42 526–––––  Totaal baten696 2331 0547067485 722   Totale baten baten-lastendiensten696 233       Procentuele fout0,25%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,93%Tolerantiegrens niet overschreden E. Saldibalans (€ x 1000) Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F +OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  3Liquide middelen65 206–114––114–5Uitgaven buiten begrotingsverband606 116–536–1 6342 170–6Ontvangsten buiten begrotingsverband73 200–5 087–1485 235–7Openstaande rechten–––––––8Extra-comptabele vorderingen2 234 943–0–5 6305 631–9Extra-comptabele schulden9––––––10Voorschotten1 817 083–1 515–34 78336 298–11Garantieverplichtingen421 681––––––12Openstaande verplichtingen3 908 680–3 962–1 1115 073–13Deelnemingen––––––– Totaal beoordeeld9 126 918–11 214–43 306 – (De tolerantiegrens
wordt afgeleid van totaal beoordeeld)           Totaal saldibalans9 126 918       Procentuele fout0,12%Tolerantiegrens
niet overschreden  Procentuele onzekerheid0,47%Tolerantiegrens niet overschreden F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)  OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Afgerekende
voorschotten647 677–––––– Totaal afgerekende voorschotten647 677––––––BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENOp www.rekenkamer.nl vindt u een verklarende woordenlijst met begrippen
die veel voorkomen in onze rapporten bij de jaarverslagen. AIDAlgemene InspectiedienstBBRBureau Bestuursraad BuiZaBuitenlandse Zaken
(Ministerie van) BZKBinnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties(Ministerie van) CFOChief Financial OfficerCW 2001Comptabiliteitswet
2001 DADDepartementale auditdienst DICTUDienst ICT Uitvoering DLGDienst Landelijk Gebied DRDienst RegelingenDGDirecteur-generaal ELGFEuropees Landbouw
Garantiefonds ELFPOEuropees Landbouwfonds
voor Plattelandsontwikkeling EZEconomische Zaken (Ministerie
van)FEZ(directie) Financieel-Economische
ZakenIFZ(directie) Informatiebeleid
en Facilitaire ZakenILGInvesteringsbudget
Landelijk Gebied LNVLandbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (Ministerie van) OCWOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen (Ministerie van)PDPlantenziektenkundige
DienstRBVRijksbegrotingsvoorschriften RwtRechtspersoon met
een wettelijke taak SGSecretaris-generaal SZWSociale Zaken en Werkgelegenheid
(Ministerie van) VROMVolkshuisvesting,
ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Ministerie van)VWAVoedsel en Warenautoriteit VWSVolksgezondheid, Welzijn
en Sport (Ministerie van) WilgWet inrichting landelijk
gebied ZboZelfstandig bestuursorgaanLITERATUURAlgemene Rekenkamer (2008). Duurzame visserij.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 748, nrs. 1–2.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009a). Ecologische Hoofdstructuur.
Terugblik 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 30 825,
nrs. 27–28. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009b). Buitenlandvergoedingen
rijksambtenaren 2002–2008. Deel A: Detacheringen zonder bezoldiging.Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 910, nrs. 1–2.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009c). Staat van de beleidsinformatie
2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 939, nrs.
1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009d). Rijk verantwoord 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924, nr. 2.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2009e). Rapport bij de Nederlandse
EU-lidstaatverklaring 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 940, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.AZ (2009). Brief van de minister-president, Minister
van Algemene Zaken en de vice-minister-presidenten dd 25 maart 2009.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 070, nr. 24. Den
Haag: Sdu.BZK (2008). Trendnota Arbeidszaken Overheidspersoneel
2008,Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 201, nr. 38
met bijlage. Den Haag: Sdu.LNV (2007a). Brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over zee- en kustvisserij. Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 29 675, nr. 28, p. 3 en 4. Den Haag: Sdu.LNV (2007b). Brief van de vaste commissie voor Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over de Ecologische Hoogstructuur. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 825, nr. 5, herdruk. Den
Haag: Sdu.LNV (2009). Slotwet en Jaarverslag van het Ministerie
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 2008. Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, 31 924, nr. 3, bijlage 2, p. 65. Den Haag: Sdu.Tweede Kamer – Vaste Commissie voor LNV (2007). Behandeling brief
vaste commissie voor LNV over aanwijzen van de ecologische hoofdstructuur
als groot project 30 825, nr. 5. Handelingen Tweede Kamer d.d. 26 april
2006, vergaderjaar 2006–2007, nr. 67, p. 3667–3668. XNoot1Aan het experiment met de jaarverslagen doen sinds verantwoordingsjaar
2007 mee: de Ministeries van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), van
Buitenlandse Zaken (BuiZa) en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
Met ingang van verantwoordingsjaar 2008 is het experiment uitgebreid met het
jaarverslag van Wonen, Wijken en Integratie (WWI) en Jeugd en Gezin (JenG)
en van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(VROM).XNoot1De Algemene Rekenkamer kan op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel
88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het financieel
beheer, het materieelbeheer en de administraties, die daarvoor bijgehouden
zijn.XNoot1Naast dit experiment met de jaarverslagen 2008 van JenG en WWI en van
de Ministeries van LNV, van VWS, van VROM en van BuiZa is met ingang van het
jaarverslag 2007 ook een experiment met de tolerantiegrenzen van start gegaan.
Dit experiment met de tolerantiegrenzen is op alle jaarverslagen van toepassing.
Over beide experimenten is meer informatie te vinden in ons rapport Rijk verantwoord
2008, dat op 20 mei 2009 verschijnt (Algemene Rekenkamer 2009d). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31924-XIV-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl