Programma Internationaal Natuurbeheer 1996-2000; Programma
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24408, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-09-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24408 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE PROGRAMMA INTERNATIONAAL NATUURBEHEER 1996–20001. INLEIDING Ecosystemen en soorten bedreigdWereldwijde inspanningenBijdrage vanuit Nederland Uitvoering internationaal natuurbeheer 1990–1994Accenten voor de komende jarenThema'sEcosystemenEcologische criteriaSociaal-economische criteria2. THEMA'S HUIDIG BELEID NIEUWE ACCENTEN 2.1. Biologische diversiteit Nederlandse strategieWisselwerking natuur – andere sectorenHUIDIG BELEID NIEUWE ACCENTEN 2.2. Europese natuur Pan-EuropeesActieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-EuropaEuropese Unie3. ECOSYSTEMEN HUIDIG BELEIDNIEUWE ACCENTEN 3.1. Bossen Mondiaal bosbeleidTropische bossenKoppeling internationaal-nationaalEuropaHUIDIG BELEIDNIEUWE ACCENTEN 3.2. Wetlands en trekvogels BeschermingIntegraal waterbeheerOntwikkelingssamenwerkingEen groene markt voor Nederlands' blauwe bedrijvenHUIDIG BELEIDNIEUWE ACCENTEN 3.3. Rivieren Integraal waterbeheerHerstel en ontwikkeling Europese rivierenHUIDIG BELEIDNIEUWE ACCENTEN 3.4. Kustzones en zeeën De kust van EuropaBescherming mariene natuurwaardenDynamisch kustbeheerWalvissenVisserijDuurzaam toerisme aan de kustHUIDIG BELEIDNIEUWE ACCENTEN 3.5. Antarctica4. WISSELWERKING MET ANDERE SECTOREN4.1. Landbouw4.2. Visserij4.3. HandelCITES4.4. Toerisme4.5. Ontwikkelingssamenwerking5. PARTNERS IN NATUURBEHEER 5.1. Inbreng in internationale fora en verdragen5.2. Adviesraden5.3. Samenwerking overheid en NGO'sBinnen EuropaMondiaal5.4. Samenwerking met het bedrijfsleven5.5. Onderzoek, informatie en kennis5.6. Educatie en voorlichting5.7. Vertegenwoordigingen in het buitenland5.8. Samenwerking met de Nederlandse Antillen en Aruba6. IMPLEMENTATIE 6.1. FinancieringDirecte geldenIntensiveringIndirecte geldenToetsing6.2. Uitwerking in activiteiten6.3. Evaluatie en auditingLIJST VAN AFKORTINGEN ACTIVITEITENOVERZICHT INTERNATIONAAL NATUURBEHEER 1996 –
2000 behorende bij het Programma Internationaal Natuurbeheer Toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24408Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 170 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 408Programma Internationaal Natuurbeheer 1996–2000nr. 2PROGRAMMA INHOUDSOPGAVE 1.Inleiding4   2Thema's102.1.Biologische
diversiteit112.2.Europese natuur13   3.Ecosystemen163.1.Bossen173.2.Wetlands213.3.Rivieren233.4.Kustzones
en zeeën253.5.Antarctica29   4.Wisselwerking
met andere sectoren304.1.Landbouw314.2.Visserij324.3.Handel344.4.Toerisme364.5.Ontwikkelingssamenwerking37   5.Partners
in natuurbeheer395.1.Inbreng in internationale fora
en verdragen395.2.Adviesraden405.3.Samenwerking
overheid en NGO's405.4.Samenwerking met het bedrijsleven415.5.Onderzoek,
informatie en kennis425.6.Educatie en voorlichting435.7.Vertegenwoordigingen
in het buitenland435.8.Samenwerking met de Nederlandse Antillen
en Aruba44   6.Implementatie466.1.Financiering466.2.Uitwerking
in activiteiten486.3.Evaluatie en auditing49   Bijlagen    –Lijst
van afkortingen50–Activiteiten Internationaal Natuurbeheer52PROGRAMMA INTERNATIONAAL NATUURBEHEER 1996–20001. INLEIDING Ecosystemen en soorten bedreigdDe toestand van de natuur is wereldwijd zorgwekkend. Ecosystemen en soorten
worden bedreigd in hun voortbestaan. Zo verdwijnen er bijvoorbeeld continu
grote oppervlakten tropisch bos en verdwijnt er in Europa dagelijks circa
1 km aan ongerept gebied langs de kust.Wereldwijd sterven er jaarlijks naar schatting 50.000 soorten uit, oftewel
zo'n 8 per uur. Het verlies aan biologische diversiteit is niet alleen dramatisch
vanuit natuuroogpunt, maar heeft ook directe gevolgen voor mensen die dagelijks
van de natuur afhankelijk zijn, bijvoorbeeld inheemse volkeren. De aantasting
van de natuur heeft tevens negatieve gevolgen voor voedselvoorziening, welzijn,
volksgezondheid en veiligheid wereldwijd. Wereldwijde inspanningenMede als gevolg van de VN-conferentie voor Milieu en Ontwikkeling (UNCED,
Rio de Janeiro, 1992) is alom het besef ontstaan dat verdere achteruitgang
van ecosystemen en soorten onacceptabel is en dat concrete acties nodig zijn.
Overheden, natuur- en milieuorganisaties, onderzoeksinstellingen, bedrijven
en burgers zijn wereldwijd actief om de oorzaken van de achteruitgang aan
te pakken en te komen tot bescherming en duurzaam beheer van natuur en bos. Bijdrage vanuit Nederland BeleidskadersSinds 1990 zijn als beleidskaders voor het Nederlandse internationaal
natuurbeheer verschenen: Natuurbeleidsplan, Meerjarenprogramma's Natuur en
Landschap, Bosbeleidsplan, Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud, Strategisch
Plan van Aanpak Biologische Diversiteit en Nota Dynamiek en Vernieuwing. Op
onderdelen is het beleid uitgewerkt of aangevuld in: de nota's inzake ontwikkelingssamenwerking
«Een Wereld van Verschil», «Een Wereld in Geschil»
en Sectorbeleidsdocumenten Biologische Diversiteit en Bossen en Bosbouw, Derde
Nota Waterhuishouding en Evaluatienota Water, en Nationaal Milieubeleidsplan
2.In de nota Dynamiek en Vernieuwing (april 1995) stelt de regering dat
de zorg om behoud en duurzaam gebruik van de mondiale biologische diversiteit
in toenemende mate Pan-Europese en mondiale inspanning vergt. Dit Programma
Internationaal Natuurbeheer geeft aan hoe de regering in de periode 1996–2000
haar inzet op het vlak van het internationale natuurbeheer verder wil versterken.
Het sluit als zodanig aan op bovenvermelde beleidskaders.Het internationale natuurbeleid van de regering is gericht op het komen
tot actieve bescherming en duurzaam gebruik van natuurlijke en halfnatuurlijke
ecosystemen van internationale betekenis, waarbij het instandhouden van de
nog relatief ongerepte ecosystemen en het creëren van ecologische samenhang
prioriteit hebben. Ten einde dit beleid te realiseren zal de wisselwerking
tussen dit beleid en het beleid van andere sectoren bijzondere aandacht krijgen.Het voorliggende Programma is een interdepartementaal document, opgesteld
door de ministeries van LNV, OS, VROM, V&W, BZ, en EZ. Ook bij de uitvoering
van dit programma zullen al deze ministeries rechtstreeks betrokken zijn. Het beleid wordt gerealiseerd via een goede wisselwerking tussen internationale
en nationale aspecten, een coherente en effectieve inbreng in internationale
fora en door bilaterale en multilaterale samenwerking in projecten en acties.
Het streven naar effectieve samenwerking tussen overheid, particuliere organisaties,
bedrijfsleven en onderzoek op het vlak van het internationaal natuurbeheer
wordt geïntensiveerd, waarbij het concept van «partners in natuurbeheer»
leidraad is. Dit concept omvat de wens om te komen tot pragmatische en efficiënte
vormen van samenwerking op basis van gezamenlijk te formuleren doelen. De
regering zal deze aanpak ook verder uitwerken in de contacten met andere landen,
waarbij voortdurend zal worden bezien wat in internationaal verband de meest
effectieve bijdrage van Nederland is voor het bereiken van gezamenlijk geformuleerde
doelen. Voorliggend programma sluit nauw aan bij de Nota Herijking Buitenlands
Beleid, waarin de resultaten van de herijking van het Nederlandse buitenlands
beleid zijn neergelegd en de uitgangspunten zijn beschreven.Het Programma Internationaal Natuurbeheer is gebaseerd op de volgende
uitgangspunten:–een belangrijk accent wordt gelegd bij ecologische relaties
tussen de Nederlandse natuur en de natuur buiten onze grenzen;–expliciet
wordt aandacht geschonken aan (directe of indirecte) Nederlandse betrokkenheid
bij aantastingen van de natuur in het buitenland;–de effectieve bijdrage
aan de bescherming van de natuur buiten onze grenzen wordt in belangrijke
mate gestuurd door de internationale overeenkomsten op het gebied van natuurbeheer
waarin Nederland participeert;–gestreefd wordt de specifiek in Nederland
aanwezige kennis en ervaring te benutten, waar dat bijdraagt aan de realisering
van de beleidsdoelen;–zo veel mogelijk zullen het internationaal natuur-,
milieu- en waterbeleid samen optrekken en in samenhang met ander beleid worden
geïntegreerd. De regering levert hiermee een bijdrage aan de invulling
van afspraken die zijn gemaakt tijdens de UNCED. Uitvoering internationaal natuurbeheer 1990–1994De afgelopen vijf jaar zijn vanuit de betrokken ministeries vele concrete
activiteiten ondersteund. De aandacht voor het internationale natuurbeheer
neemt nog immer toe, ook ten aanzien van de noodzaak tot versterking van de
wisselwerking van natuurbeheer met sectoren als landbouw, visserij, handel,
toerisme en ontwikkelingssamenwerking.LNV heeft in het totaal gedurende de periode 1990–1994 voor ca.
f 10 mln aan projecten gefinancierd en voor ca. f 5 mln besteed
aan internationale contributies en verdragen (secretariaten, programma's e.d.).
De projectsteun betrof onder andere:–Pan-Europese Biologische Diversiteit
en Landschap Strategie, Europees Ecologisch Netwerk (EECONET) en versterking
natuurbeheer in de EU, gericht op onder andere de Habitatrichtlijn, biologische
diversiteit, kustzones, halfnatuurlijke systemen, en integratie in beleid
voor andere sectoren;–natuurbeleid en -bescherming in het kader van
het Actieplan voor Midden- en Oost-Europa;–Kleine NatuurbeschermingsInitiatieven
Projecten (KNIP) via de LNV-attachés in met name Indonesië, Kenia
en Mexico, en projecten gericht op bescherming van wetlands, kustzones, trekvogels
en tropisch bos; –internationale beleidsontwikkeling inzake
walvissen en Antarctica, en internationale activiteiten inzake CITES.Ontwikkelingssamenwerking richt zich mede op het tegengaan van het verlies
van biologische diversiteit. Het behoud van ecosystemen en soortenrijkdom
staan daarbij voorop. Activiteiten hiertoe zijn het opzetten van een effectief
beheer van belangrijke natuurgebieden en het ontwikkelen van bufferzones samen
met de lokale bevolking. Binnen het budget van Ontwikkelingssamenwerking zijn
fondsen vrijgemaakt om deze activiteiten op gebied van natuurbeheer te realiseren.
Deze fondsen zijn beschikbaar binnen het budget van het Milieuprogramma (DST/ML)
en de regionale landenbudgetten. Belangrijk internationaal beleidskader hiervoor
zijn de Conventie inzake Biologische Diversiteit en het Ramsar verdrag. In
het kader van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud worden door OS fondsen
vrijgemaakt voor het behoud van het tropisch regenwoud (Dfl 150 mln voor beleidsontwikkeling
en bosprojecten in de tropen, waarvan 1/3 in of ten behoeve van het tropisch
regenwoud).Het Milieuprogramma ondersteunt een groot aantal projecten op het terrein
van natuurbeheer waarvan ruim de helft gericht is op bescherming van het tropisch
regenwoud en wetlands. In 1994 werd door het Milieuprogramma voor meer dan
Dfl 25 mln besteed aan internationaal natuurbeheer.Door Ontwikkelingssamenwerking wordt ook vanuit andere programma's in
dit kader steun verleend zoals aan de regionale natuurbeschermingsschool in
Kameroen en samenwerkingsprogramma's tussen universiteiten.Door OS worden verder in het brede kader van het milieubeleid (inclusief
natuurbeheer) jaarlijks via ambassades vanuit specifieke lokale milieufondsen
natuurbeheersactiviteiten ondersteund.VROM richt zich in het internationale milieubeleid op het instandhouden
van een duurzame leefomgeving: een randvoorwaarde voor het totstandbrengen
van een duurzaam natuurbeheer. In dat kader worden jaarlijks vele activiteiten
gefinancierd, met name gericht op het stimuleren van een bepaalde milieukwaliteit.
Meer specifiek gerelateerd aan internationaal natuurbeheer worden middelen
ingezet onder andere ten behoeve van het internationaal bossenbeleid, het
Nederlands Antarctisch Onderzoeksprogramma, internationale rivierverdragen,
het klimaatverdrag en actieprogramma's ten behoeve van zeeën en oceanen.V&W is actief op het vlak van beschermde gebieden Noordzee, duurzaam
kustzonebeheer, actieprogramma's voor grote wateren en verstandig gebruik
van wetlands met name in Midden- en Oost-Europa.Verder zijn natuur- en bosprojecten in Midden- en Oost-Europa ondersteund
via de Oost-Europa faciliteit en MATRA (resp. beheerd door EZ en BZ).Het in het kader van het Project Internationaal Natuurbeleid opgestelde
rapport «Het internationaal natuur- en bosbeleid van Nederland 1990–1994»
geeft een uitgebreid overzicht van geschetste activiteiten. Navolgende figuren
geven weer hoe de middelen van LNV en van OS zijn besteed over de aandachtsvelden.Kader A – Nota Dynamiek en Vernieuwing (Tweede Kamer, vergaderjaar
1994–1995, 24140, nrs. 1–2), paragraaf 4.4 Internationale aspecten
natuur«De Nederlandse natuur houdt niet op bij de landsgrenzen, maar is
via allerlei ecologische relaties (rivieren, zeeën, trekbanen van dieren)
verbonden met de natuur elders in Europa en de wereld. Ook ons (economisch)
handelen heeft – soms grote – invloed op het milieu en de natuur
elders.Voor de zorg om behoud en duurzaam gebruik van de mondiale biodiversiteit
wordt daarom in toenemende mate Pan-Europees en mondiaal gewerkt.Nederland heeft op dit punt door kennis en kunde en door zijn internationale
oriëntatie een speciale positie opgebouwd. Het beleid is er op gericht
deze positie te versterken.Met het oog hierop wordt momenteel toegewerkt naar een verdere integratie
van internationaal natuurbeheer in andere beleidsterreinen, en naar een betere
samenwerking tussen (onderdelen van) de overheid, de natuurbeschermingsorganisaties,
onderzoeksinstellingen en bedrijfsleven.PrioriteitenWat betreft het internationale natuurbeleid geeft het Kabinet prioriteit
aan:– de bescherming van (tropische) bossen, kustzones, wetlands en
trekvogels;– de uitvoering van het biodiversiteitsverdrag, het actieprogramma
Oost-Europa, de effectieve naleving en uitbouw van het CITES-verdrag, en de
totstandkoming van de Europese Ecologische hoofdstructuur;– inspanningen voor een betere samenhang tussen natuurbeleid en
het beleid voor andere sectoren, zoals landbouw, visserij, toerisme, handel
en ontwikkelingssamenwerking.» Accenten voor de komende jarenVanuit de in de inleiding genoemde uitgangspunten wordt prioriteit verleend
aan de thema's biologische diversiteit en Europese natuur en aan een aantal
ecosystemen. Thema'sDe internationale samenwerking rond de thema's biologische diversiteit
en Europese natuur neemt sterk toe. Het beleid van de Nederlandse regering aangaande het thema biologische
diversiteit is neergelegd in het Strategisch Plan van Aanpak Biologische Diversiteit,
waarin de regering uitwerking geeft aan de verplichtingen die voortvloeien
uit de ratificatie van Nederland van het Verdrag inzake Biologische Diversiteit.
In dit programma wordt het Strategisch Plan van Aanpak op het gebied van het
internationaal natuurbeheer verder uitgewerkt.De Nederlandse betrokkenheid bij de bescherming van de Europese natuur
vindt zijn basis in de specifieke positie die Nederland op dit beleidsterrein
heeft ontwikkeld, onder meer op het vlak van het uitdragen van de noodzaak
van een coherent Europees natuurbeleid en een Europees Ecologisch Netwerk.
Nederland acht zich medeverantwoordelijk voor de bescherming en het herstel
van de Europese natuur. Daarbij is overwogen dat de Nederlandse natuur integraal
onderdeel uitmaakt van de Europese natuur en dat de aantasting van de Europese
natuur directe negatieve gevolgen heeft voor de natuur in Nederland, en vice
versa. Tevens wordt steeds duidelijker dat de integratie van natuurbeleid
in ander beleid ook op Europees niveau plaats moet vinden om een werkelijke
bescherming van natuur- en landschapswaarden te kunnen realiseren. EcosystemenIn het licht van de gekozen uitgangspunten zijn, in overleg met bij het
internationaal natuurbeheer betrokken instanties en deskundigen, criteria
geïdentificeerd voor de keuze van ecosystemen, waarop de aandacht van
de Nederlandse regering zich zou moeten richten. Het gaat daarbij om de elkaar
overigens niet uitsluitende criteria: Ecologische criteria–bijdrage aan biodiversiteit, afgemeten aan vooral soortenrijkdom,
kwetsbaarheid, mate van bedreiging (in het bijzonder ook als gevolg van concurrentie
om ruimte) en/of uniciteit;–«global commons», ecosystemen of soorten waarvoor een
belangrijke gezamenlijke internationale verantwoordelijkheid bestaat (en dus
niet strikt geografisch gedefinieerd als zijnde de niet binnen enige nationale
jurisdictie vallende gebieden) en–ecologische relatie tussen natuur in het buitenland en in Nederland. Sociaal-economische criteria–betrokkenheid van Nederland bij de aantasting, direct, of indirect
via bijvoorbeeld multilaterale instanties. De kennis over effecten van menselijk
handelen op de biodiversiteit, soms over grote afstanden, is toegenomen (integrale
ketens) en het besef van de verantwoordelijkheid over eigen grenzen heen voor
behoud van biodiversiteit is gegroeid;–mogelijkheden voor export/uitdragen van specifieke Nederlandse
kennis en expertise op het gebied van natuurbeheer;–mogelijkheden voor aanbrengen van samenhang met sociaal-economische
maatregelen ter plaatse, alsmede samenhang met maatregelen op het vlak ruimtelijke
ordening en milieu, zonder welke natuurbehoud uiteindelijk weinig effect heeft,
omdat dan de oorzaken van problemen niet structureel worden weggenomen en–rendement ter plaatse, te weten dat de uitvoering van het beleid
die activiteiten moet kunnen omvatten, die gericht zijn op zo groot mogelijke
concrete resultaten voor de natuur.Op basis van deze criteria en rekening houdend met de prioriteitsstelling
uit het Natuurbeleidsplan, Bosbeleidsplan en de nota Dynamiek en
Vernieuwing (zie kader A) en de mogelijkheden van het ontwikkelen van «partnerships»
tussen de betrokken ministeries en andere betrokken partijen, hebben de volgende
ecosystemen prioriteit in het internationaal natuurbeheer van de Nederlandse
regering voor de periode 1996–2000: bossen, wetlands, rivieren, kustzones
en zeeën, en Antarctica. Het voorliggend programma geeft, sterker dan
in het beleid van de afgelopen jaren, prioriteit aan de ecosysteembenadering.In volgende tabel is de score van deze ecosystemen per bovengenoemde criteria
weergegeven.  ecosystemen
die aandacht hebben vanwege hoge score qua:biologische diversiteit«global
common»ecologischerelatie met Nederlandbetrokkenheid
bij aantastingexport kennis en expertise bossen*****wetlands* ***rivieren* * *kustzones en zee***** Antarctica**  *Vanuit de specifieke invalshoek van de betrokken ministeries zijn verder
van belang: halfnatuurlijke ecosystemen binnen het Europees natuurbeleid,
trekvogels in het kader van wetlands, walvissen, mangroven en koraalriffen
bij kust en zee, en savannes binnen de ontwikkelingssamenwerking.De Nota Dynamiek en Vernieuwing geeft aan dat de regering de samenhang
wil versterken van het natuurbeleid en het beleid voor andere sectoren, zoals
landbouw, visserij, toerisme, handel en ontwikkelingssamenwerking. In dit
Programma wordt dat vanuit het natuurbeleid langs twee lijnen uitgewerkt.
Allereerst wordt beleid geformuleerd en worden activiteiten ontplooid gericht
op de doorwerking van het belang van bescherming van voornoemde prioritaire
ecosystemen in andere sectoren. Dit is meegenomen in hoofdstuk 3. Daarnaast
wordt een wisselwerking meer vanuit de generieke thema's nagestreefd, te weten
vanuit het beleid voor behoud van de mondiale biologische diversiteit en vanuit
het (Pan-)Europese natuurbeleid. Hoofdstuk 4 gaat daar nader op in.Het voorliggende interdepartementaal Programma Internationaal Natuurbeheer
geeft aan welke accenten de Nederlandse regering in haar internationaal beleid
inzake natuurbeheer in de periode 1996–2000 zal leggen.In hoofdstuk 2 en 3 is daartoe een tweedeling gehanteerd. In kaders wordt
de huidige situatie rondom een bepaald thema of ecosysteem uiteengezet (zoals
natuurwaarden, bedreigingen en beleid anno 1995). De hoofdtekst geeft aan
welke elementen aan het bestaande beleid worden toegevoegd en welke nieuwe
activiteiten in aanvulling op de bestaande zullen worden ondernomen. Naast
nieuwe accenten gericht op behoud en herstel van natuurwaarden is een sterke
nadruk komen te liggen op versterking van de wisselwerking van natuurbeheer
met de hiervoor genoemde sectoren.De Nederlandse regering wil intensief samenwerken met alle partners bij
het internationale natuurbeheer, hetgeen is uitgewerkt in hoofdstuk 5. Aan
het programma is een overzicht toegevoegd van de voorgenomen activiteiten
voor de periode 1996–2000. 2. THEMA'S HUIDIG BELEID KADER B – BIOLOGISCHE DIVERSITEITAchtergrond en huidig beleidDe druk op de natuur en de natuurlijke hulpbronnen vanuit diverse economische
en maatschappelijke sectoren neemt wereldwijd nog immer toe, met als gevolg
dat de biologische diversiteit op aarde (variabiliteit van ecosystemen, tussen
soorten en binnen soorten) aanmerkelijk achteruitgaat.Het Verdrag inzake Biologische Diversiteit vormt voor de Nederlandse regering
een belangrijke aanleiding om de samenhang van en wisselwerking tussen de
aan biologische diversiteit gerelateerde beleidsvelden te vergroten. Het Verdrag
verplicht Partijen nationale strategieën te ontwikkelen als kader voor
concrete activiteiten. De Nederlandse strategie voor biologische diversiteit
is opgebouwd uit de beleidsplannen inzake natuurbeheer, ruimtelijke ordening,
milieu, water en ontwikkelingssamenwerking, en het Strategisch Plan van Aanpak
Biologische Diversiteit (dat in 1995 door de Ministers van LNV, VROM en OS,
mede namens de Ministers van BZ, EZ, OCW en V&W is aangeboden aan de Tweede
Kamer), waarin aanvullend beleid en activiteiten zijn vastgelegd.Voor het internationaal natuurbeheer relevante acties uit het Strategisch
Plan van Aanpak Biologische Diversiteit zijn (de «I» staat voor
beleid op het internationale veld):I 1 Doorwerking Biologische Diversiteitsverdrag in alle relevante
onderdelen van internationaal beleid, alsmede goede afstemming van Nederlandse
inbreng in natuur- en milieuverdragen;I 2 Integratie biologische diversiteit in het EU-beleid, in bijzonder
ten aanzien van natuur-, milieu-, water-, landbouw-, visserij- en regionaal
beleid;I 3 Uitwerken van thema biologische diversiteit in de Duurzame Ontwikkelingsverdragen
met Benin, Bhutan en Costa Rica;I 4 Project Internationaal Natuurbeleid;I 5 Internationaal bindend kader ten behoeve van behoud en duurzaam
gebruik van bossen;I 7 In beeld brengen van effecten van Nederlands handelen gericht
op behoud en duurzaam gebruik van biologische diversiteit buiten onze grenzen;I 8 Verdere integratie biologische diversiteit in ontwikkelingssamenwerking. NIEUWE ACCENTEN 2.1. Biologische diversiteit Nederlandse strategieHet Verdrag inzake Biologische Diversiteit (UNCED, Rio de Janeiro, 1992)
geeft een impuls aan de verdere ontwikkeling en uitwerking van het (inter)nationale
natuur- en bosbeleid, en aan de wisselwerking daarvan met het beleid voor
andere sectoren. In 1995 heeft de regering het Strategisch Plan van Aanpak
Biologische Diversiteit vastgesteld, waarin is aangegeven dat de actieve rol
die Nederland internationaal vervult gericht op het versterken van behoud
en duurzaam gebruik van biologische diversiteit wordt gecontinueerd.Dit Programma Internationaal Natuurbeheer sluit direct aan bij het Strategisch
Plan van Aanpak Biologische Diversiteit en geeft een impuls aan de realisatie
van een aantal daarin opgenomen acties in het internationale veld 1Wisselwerking natuur – andere sectorenDe Nederlandse regering zal op basis van het Verdrag inzake Biologische
Diversiteit de samenhang van en wisselwerking tussen het beleid in natuurbeheer
en inzake de sectoren landbouw, visserij, toerisme, handel en ontwikkelingssamenwerking
versterken (zie hoofdstuk 4).Natuurbeheer vormt integraal onderdeel van duurzame ontwikkeling en leidt
daarmee tevens tot maatregelen om natuurgebieden, en -waarden op aarde te
behouden en aantasting ervan zo veel mogelijk te voorkomen. Daarom wil de
Nederlandse regering samen met alle betrokken partijen (NGO's, onderzoek en
bedrijfsleven) mogelijkheden opsporen en verzilveren om (economische) activiteiten
tevens ten goede te laten komen aan behoud van natuur, het zogenaamde duurzaam
gebruik. Dit vormt een belangrijk agendapunt voor de samenwerking (zie hoofdstuk
5). HUIDIG BELEID KADER C – EUROPESE NATUURAchtergrondDe Nederlandse natuur maakt integraal onderdeel uit van de Europese natuur;
natuur kent geen grenzen. Ondanks het veelal intensieve grondgebruik kent
Europa nog steeds vanuit natuuroogpunt bijzondere gebieden, zoals zee en kust,
rivieren, (half-)natuurlijke graslanden, bossen, berg-ecosystemen en wetlands.
Van grote betekenis zijn ook de steppelandschappen, veenweidegebieden en heggenlandschappen.Het besef groeit dat de natuur in Europa zeer zwaar is aangetast, resterende
natuurgebieden snel verdwijnen en soorten in toenemend tempo uitsterven. De
aandacht voor deze problematiek op ons continent neemt toe. De nog ongerepte
gebieden worden bedreigd door niet-duurzame economische ontwikkelingen en
door ontwikkelingen als de privatisering van gronden. Verder kunnen juist
in Europa herstel en ontwikkeling van natuur en bos de achteruitgang van de
natuur ten goede keren. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de Europese
natuur komt onder andere tot uitdrukking in de sterke samenhang tussen ecosystemen
en de migratie van bijvoorbeeld trekvogels en vissen.Huidig beleidHet Nederlandse internationale natuurbeleid is gericht op bescherming,
herstel en ontwikkeling van natuur in Europa en krijgt vorm langs drie lijnen:Pan-Europees– de door Nederland en Hongarije georganiseerde EECONET-conferentie
(Maastricht, 1993) heeft een forse impuls gegeven aan het Europees natuurbeleid:
opstelling van de Pan-Europese Biologische Diversiteit en Landschapstrategie
(Raad van Europa), die aan de derde Pan-Europese conferentie van Milieuministers
wordt voorgelegd (oktober 1995); ontwikkeling Europees Ecologisch Netwerk
en EECONET-Development Programme; bundeling onderzoek; EECONET Action Fund,
gericht op verschaffen van middelen voor urgente veiligstellingsmaatregelen
in met name Midden- en Oost-Europa;– versterkte samenwerking van onderzoeks-, informatie- en universitaire
instellingen;– beleidsgerichte studies via het Europees Centrum voor Natuurbescherming
(Tilburg). o.a. in samenwerking met het themacentrum Natuur van het Europees
Milieu-Agentschap;– voorlichting en educatie via Raad van Europa (Centre Naturopa); –
stimuleren samenwerking NGO's-overheden, en tussen Europese NGO's onderling;– in relatie tot toerisme ondersteunen van initiatieven gericht
op bescherming van Alpen (Alpencampagne) en Mediterrane kustzones (Platform
Toerisme en Zeeschildpadden). Midden- en Oost-EuropaDe uitvoering van het Actieplan Natuurbeheer Oost- en Midden-Europa (Meerjarenprogramma
Natuur en Landschap 1993–1997), onder andere op basis van bilaterale
overeenkomsten met enkele landen en via projecten van nationale en internationale
organisaties, waaronder IUCN.De Europese Unie– verdere ontwikkeling van EU-natuur- en bossenbeleid, in het bijzonder
door de ontwikkeling van een EU Strategie voor Biologische Diversiteit, in
het kader van het 5e Europees Milieu-Actieprogramma;– voortvarende implementatie EU-Habitatrichtlijn en EU-Vogelrichtlijn;– totstandbrenging en adequate uitvoering van de herziene EU-CITES
Verordening;– verdere integratie van natuurbeheer in Gemeenschappelijk Landbouw-
en Structuurbeleid;– binnen bestaande financiële kaders komen tot versterking
van EU-financiering voor communautaire natuurbescherming;– beleidsontwikkeling voor Europese kustzones, halfnatuurlijke landschappen,
wetlands, Alpen en rivieren. NIEUWE ACCENTEN 2.2. Europese natuur Pan-EuropeesNederland zal als follow-up van de EECONET-Conferentie actief bijdragen
aan de implementatie van de Pan-Europese Biodiversiteit en Landschap Strategie
en bijbehorend actieplan, waarbij prioriteit wordt gegeven aan:–realisatie
van het Pan-Europees Ecologisch Netwerk (EECONET) binnen 10 jaar, mede op
basis van de EU-Habitatrichtlijn;–integratie van biodiversiteits- en
landschapsbeleid in andere sectoren;–maatregelen op het vlak van behoud
van aardkundige waarden, internationaal waardevolle cultuurlandschappen en
landschapselementen;–educatie en draagvlakvergroting en–acties
gericht op kustzones, wetlands, rivieren en graslanden.Nederland zal stimuleren
dat op basis van de Strategie de samenwerking tussen de Raad van Europa, de
EU en UNEP wordt versterkt. Nederland zal het Europees Centrum voor Natuurbescherming
blijven ondersteunen, ten einde te waarborgen dat de koppeling tussen onderzoek
en beleid wordt versterkt en de Europese samenwerking wordt geïntensiveerd.
In Nederland wil de overheid samen met particuliere organisaties en onderzoeksinstellingen
komen tot een gecoördineerde bijdrage aan de bescherming van de Europese
natuur. Actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-EuropaHet Actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-Europa zal versneld worden
uitgevoerd, met name ten aanzien van bestaande bilaterale overeenkomsten en
het – onder de Pan-Europese Biodiversiteit en Landschap Strategie –
mogelijk maken van internationale projecten in verscheidene landen in Midden-
en Oost-Europa. De ontwikkeling van nationale biodiversiteitsstrategieën
en ecologische netwerken in Midden- en Oost-Europese landen zal worden ondersteund. Europese Unie»SPAI2« De Nederlands regering zal actief blijven werken
aan een brede verankering van natuurbescherming in de Europese Unie, mede
gericht op de implementatie van de Natuurverklaring bij het Verdrag van Maastricht.
Het EU-natuurbeleid zal verder moeten worden ontwikkeld, in het bijzonder
via de uitwerking van een EU-Strategie voor Biologische Diversiteit, in het
kader van het 5e Europees Milieu-Actieprogramma. De aandacht gaat daarbij
vooral uit naar natuurgebieden van internationale (communautaire) betekenis,
natuurherstel en de integratie van natuur in intern en extern EU-beleid. Prioriteit
heeft verder de ontwikkeling van een Integrale EU Strategie voor kustzones.
(Voor bossen zie 3.3).De regering zal aandacht schenken aan een spoedige uitwerking van de conclusies
van de Informele Milieuraad te Arles, 1995, onder andere wat betreft de versterking
van de financiering van natuurbeleid in EU-kader. Daartoe zullen de mogelijkheden
van bestaande programma's en instrumenten worden verkend.De Nederlandse regering zal via concrete suggesties de ontwikkeling van
een EU-visie voor bescherming en beheer van halfnatuurlijke landschappen bepleiten.
Hierbij zal Nederland onder andere de internationalisering van het Nederlandse
beleid inzake agrarisch natuurbeheer nastreven, waarbij zowel bescherming
en beheer van natuurwaarden als socio-economische aspecten worden
betrokken. De problematiek van de intensivering, dan wel het verlaten van
landbouwgronden zal expliciet aandacht krijgen. 3. ECOSYSTEMEN HUIDIG BELEIDKader D – BossenAchtergrondBossen vormen zeer complexe ecosystemen. De ontstaansgeschiedenis van
natuurlijke bossen omvat een dikwijls eeuwenoude aaneenschakeling van ontwikkelingsstadia
met veelal verschillende (boom)soorten. Daarnaast kennen bossen een grote
ruimtelijke verscheidenheid en omvatten daardoor een scala aan ecologische
niches en habitats. Tijd en ruimte hebben in tropische regenwouden geleid
tot enorme biologische rijkdom. Naar schatting komt meer dan de helft van
de thans bekende 1,4 miljoen soorten voor in het tropisch regenwoud. Van de
naar schatting tientallen miljoenen nog niet ontdekte soorten zal eveneens
een aanzienlijk deel leven in de tropische regenwouden.De toestand van het bos is wereldwijd zeer zorgwekkend. Het omzetten in
landbouwgrond, aanleg van bebouwing en infrastructuur, en het toepassen van
niet-duurzame exploitatiesystemen leiden tot verlies van bosareaal en aantasting
van de natuurwaarden. Met name oerbossen worden sterk bedreigd in hun voortbestaan.
In Europa en Noord-Amerika zijn nauwelijks meer oerbossen te vinden en het
resterende bos heeft door de soms grote nadruk op intensieve houtproduktie
een geringe natuurwaarde. De bossen in Oost- en Midden-Europa en Siberië
staan regionaal zwaar onder druk. Het areaal tropisch regenwoud neemt in nog
immer schrikbarend hoog tempo af, met name in gemakkelijk toegankelijke gebieden
(laaglanden).Huidig beleidIn het Bosbeleidsplan en het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud is
het uitgangspunt dat bossen voor de samenleving zeer wezenlijke functies vervullen
(o.a. natuur, houtproduktie, recreatie en milieu). De mate van vervulling
van deze functies kan per bos verschillen. De Nederlandse regering wil de
bescherming en het duurzame beheer van bossen bevorderen, het mondiale bosareaal
effectief doen uitbreiden en de rol van bomenin het landgebruik doen versterken.
Beoogd wordt door het toepassen van duurzaam bosbeheer een bijdrage te leveren
aan behoud, herstel en ontwikkeling van biologische diversiteit, de produktiefunctie
van het bos, regulatiefuncties (klimaat, water, bodem) en de levensstandaard
van bij het bos betrokken bevolking.Nederland hecht aan de implementatie van de UNCED-Forest Principles en
aan het instellen van een wereldwijd geldend Bossenverdrag of een ander juridisch
bindend instrument voor alle bossen. De totstandkoming van zo'n instrument
valt op korte termijn echter niet te verwachten. Nederland heeft zich om die
reden tevens gericht op regionale activiteiten als de Europese Bosbouwministersconferentie
(Helsinki, 1993), in het kader waarvan criteria en indicatoren voor duurzaam
bosbeheer zijn ontwikkeld. In het Bosbeleidsplan is vastgelegd dat Nederland
in overeenstemming met Resolutie H1 van Helsinki nog in 1995 richtlijnen voor
duurzaam bosbeheer zal vaststellen.In het Bosbeleidsplan geeft de Nederlandse regering aan haar aandacht
voor bossen van boreale en gematigde zones te intensiveren, waarbij de regering
voorstander is van de totstandkoming van een bosbeleid op EU-niveau, met accent
op bosuitbreiding en bosvitaliteit. In een aantal Oost-Europese landen worden
activiteiten op het vlak van duurzaam bosbeheer ondersteund. De uitvoering
van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud is volop ter hand genomen. In
multilateraal verband wordt onder andere een actieve bijdrage geleverd aan
de totstandkoming van een internationaal juridisch bindend instrument voor
bossen, de bescherming van primaire bossen en het ontwikkelen van criteria
voor duurzaam bosbeheer. Bilateraal wordt in het kader van het Convenant Tropisch
Hout samengewerkt met Maleisië, Indonesië, Kameroen en Gabon. Daarnaast
worden vanuit OS tal van projecten gefinancierd in andere ontwikkelingslanden.
(Ten behoeve van de ontwikkeling en uitbouw van het OS-programma op het gebied
van bossen en bosbouw bestaat al enige jaren een nauwe samenwerking tussen
OS en LNV (IKC-Natuurbeheer en IAC). NIEUWE ACCENTEN 3.1. Bossen Mondiaal bosbeleid»SPA I5« De Commissie Duurzame Ontwikkeling heeft in
1995 een Panel ingesteld dat zich zal buigen over implementatie van de UNCED-besluiten
ten aanzien van de bossen, inclusief de raakvlakken met andere onderwerpen
van Agenda 21. Speciale aandacht hebben:–financiële assistentie
en overdracht van technologie;–criteria en indicatoren voor duurzaam
bosbeheer;–stimuleren van de non-discriminatoire handel in bosprodukten;–ontwikkelen
van nieuwe instrumenten inclusief gepaste juridische voorzieningen en mechanismen
voor alle bostypen.Nederland zal een concrete bijdrage leveren aan de werkzaamheden
van het Panel, bijvoorbeeld door in overleg met andere landen expertise aan
te dragen. Tropische bossenBinnen de realisatie van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud (RTR)
zal in de komende jaren de bescherming van primaire bossen als uitwerking
van duurzaam bosbeheer sterker worden aangezet. Ook de uitwerking en operationalisering
van duurzaam bosbeheer, mede ten behoeve van de certificering van hout, zal
worden versterkt.De regering zal de doelstelling om na 1995 alleen nog invoer van hout
uit duurzaam beheerde bossen toe te staan vasthouden als katalysator en peildatum.
Tevens zal de Nederlandse regering de criteria zoals ontwikkeld door de Deskundigengroep
Stortenbeker inbrengen in onder andere het ITTO-kader en nadrukkelijk blijven
pleiten voor duurzaam bosbeheer vóór het jaar 2000, waartoe
operationele criteria zullen moeten worden vastgesteld.De regering hecht veel waarde aan samenwerking met bedrijfsleven en wil
tevens zo veel mogelijk samenwerken met natuur- en milieu-organisaties op
het gebied van bescherming en duurzaam beheer van tropische bossen. De Nederlandse
onderzoeksexpertise op het vlak van tropische bossen, onder andere vormgegeven
in het Tropenbos programma, zal optimaal worden aangewend bij de realisatie
van het Nederlandse beleid. Koppeling internationaal-nationaalMede naar aanleiding van de actieve betrokkenheid van Nederland bij internationale
discussies over duurzaam bosbeheer wordt door sommige landen gewezen op de
noodzaak ook het Nederlandse bos te beschermen en duurzaam te beheren. Dit
vormt één van de hoofddoelen van het Bosbeleidsplan. De regering
zal een sterkere wisselwerking nastreven tussen nationale en internationale
activiteiten, in het bijzonder met betrekking tot het tropisch regenwoud. EuropaMede als gevolg van UNCED en de Pan-Europese Bossenconferentie (Helsinki,
1993) neemt de aandacht voor duurzaam bosbeheer in Europa toe.De ontwikkeling in de richting van een EU-bossenbeleid, in samenhang met
beleid inzake biologische diversiteit, zal door Nederland worden ondersteund.
Belangrijke accenten voor Nederland zijn bosuitbreiding en bosvitaliteit.
Bosuitbreiding heeft potentieel positieve effecten voor beperking
van het broeikaseffect, natuurbeheer en houtvoorziening. Tevens is het stimuleren
van bosuitbreiding relevant voor de in het kader van het Klimaatverdrag nagestreefde
koppeling tussen behoud/ontwikkeling van biomassa en financiële instrumenten,
waaronder het groen-beleggen. In EU-verband en binnen Nederland zal de regering
streven naar het benutten van mogelijkheden voor het bebossen van landbouwgronden.
Voorwaarden daarbij zijn dat bebossing plaatsvindt binnen een goede ruimtelijke
afstemming (o.a. natuur, landschap) en met passende soorten en herkomsten.Bijzondere aandacht gaat verder uit naar samenwerking op het vlak van
duurzaam bosbeheer met Midden- en Oost-Europa. Via uitwisselingsprogramma's
en projecten zal er naar gestreefd worden een bijdrage te leveren aan de bescherming
van resterende oerbossen en aan versterking van de rol van het bosbedrijfsleven
op basis van de beginselen van duurzaamheid. HUIDIG BELEIDKader E – Wetlands en trekvogelsAchtergrondWaterrijke gebieden, «wetlands», zijn een cruciaal onderdeel
van de mondiale biologische diversiteit. Ze zijn foerageer-, broed- en pleistergebied
van vele vogelsoorten, kraamkamer voor vele vissoorten en leefgebied van bijzondere
plantesoorten. Daarnaast vervullen ze belangrijke functies op het gebied van
waterregulering en -zuivering, drinkwaterproduktie,visserij, recreatie en
landbouw. De betekenis van wetlands is grens-verschrijdend; veel Nederlandse
wetlands vormen een belangrijke schakel in de West-Palearctische trekroute,
die zich uitstrekt van Siberië tot Zuid-Afrika.Ons land heeft dus direct belang bij de toestand van wetlands in het buitenland.
Nederlandse trekvogels overwinteren in Afrika en Azië en broeden in Siberië,
vissen migreren via internationale rivieren en kustwateren.Verder bezoeken Nederlandse toeristen in grote getale wetlands in het
buitenland zoals de Zweedse of Italiaanse meren. Het Nederlandse bedrijfsleven
is direct betrokken bij werken aan wetlands en heeft hierin internationaal
een belangrijke positie. Wetlands vertegenwoordigen een grote sociaal-economische
waarde. De vele gebruiksmogelijkheden brengen tevens tal van bedreigingen
met zich mee. Functies en natuurwaarden van wetlands zijn lange tijd onderschat,
wat heeft bijgedragen aan drooglegging van vele wetlands, in Nederland en
in het buitenland. In veel landen worden leefgebieden van trekvogels, ook
op de West-Palearctische trekroute nog steeds aangetast, zowel kwalitatief
als kwantitatief. De rol van Nederland bij wetlands in het buitenland is tweeledig.
Aan de ene kant voert Nederland een expliciet beschermingsbeleid, aan de andere
kant draagt Nederland bij aan de aantasting van wetlands via haar betrokkenheid
bij het uitvoeren van economisch gerichte activiteiten in of rondom wetlands.Huidig beleidBescherming van wetlands en trekvogels heeft hoge prioriteit in het regeringsbeleid
(NBP, NW3 en de Nota's «Een Wereld van Verschil» en «Een
wereld in Geschil»). Hieraan wordt vorm gegeven door met name:– actieve Nederlandse inbreng in het kader van het Wetlands Verdrag,
waaronder de beleidsmatige uitbouw van het Verdrag, onder andere op grond
van «wise use» en de steun aan het Wetlands Conservation Fund;– steun aan projecten op het vlak van bescherming en verstandig
gebruik van wetlands in het buitenland, met name op basis van het internationaal
natuurbeleid en het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid;– actieve steun aan en inbreng in het kader van het Bonn-Verdrag
voor trekkende diersoorten, in het bijzonder de ontwikkeling van de Afrikaans-Euraziatische
Watervogelovereenkomst;– steun van Nederland via het internationaal waterbeheer aan projecten
en activiteiten op het gebied van integraal water- en wetlandsbeheer;– actief beleid voor de Waddenzee (zie onder kust en zee);– voor de Rijn is een internationaal actieplan opgesteld dat o.a.
streeft naar het weer volop levend maken van het ecosysteem van de Rijn en
het doen terugkeren van verdwenen soorten (zie onder rivieren).Het NBP-beleid voor integratie van wetlandsbescherming in activiteiten
van Nederland (overheid en bedrijfsleven) in het buitenland die van invloed
kunnen zijn op de natuurlijke gesteldheid van wetlands, zoals dammen, havens
en landaanwinningswerken, is onderbelicht gebleven. Recente studies van WNF-Nederland
en IKC-Natuurbeheer geven aan dat een beleidsintensivering op dit gebied gewenst
is. NIEUWE ACCENTEN 3.2. Wetlands en trekvogels BeschermingDe Nederlandse inbreng in het kader van het Wetlandsverdrag wordt waar
mogelijk verder uitgebouwd. Inzet is het vergroten van het praktische functioneren
van het Verdrag en het stimuleren van integratie van wetlandsbeleid in ander
beleid. In het kader van ontwikkelingssamenwerking, bilaterale overeenkomsten
en KNIP zal Nederland gerichte steun geven aan innoverende wetlandsprojecten,
met bijzondere aandacht voor gebieden in de West-Palearctische trekroute (met
name het Mediterrane gebied, West-Afrika en Oost- en Midden-Europa).Nederland zal de actieve inbreng in de ontwikkeling en uitbouw van de
Afrikaans-Euraziatische Watervogelovereenkomst op grond van het Bonn-Verdrag
continueren. Steun zal worden gegeven aan het secretariaat en bij toetreding
tot en uitvoering van de overeenkomst. In het kader van de overeenkomst zal
Nederland projecten gericht op bescherming van trekvogels ondersteunen, met
name van IWRB, BirdLife, WIWO en EURING en (via deze organisaties) van nationale
particuliere natuurbeschermingsorganisaties. Integraal waterbeheerIn de internationale samenwerking op het gebied van integraal waterbeheer
wordt expliciet aandacht besteed aan de natuurwaarden van wetlands. Waar mogelijk
zullen V&W, LNV en OS daartoe gezamenlijk projecten ter hand nemen. Nederland
blijft bijdragen aan een actieve uitwisseling van kennis en expertise op het
gebied van behoud en beheer van wetlands. Bij de wetlands advies- en trainingsactiviteiten
van het RIZA zal nadrukkelijk rekening worden gehouden met de prioriteiten
zoals aangegeven in dit Programma. OntwikkelingssamenwerkingIn het kader van de Sectorbeleidsnotitie Biologische Diversiteit wordt
de steun aan wetlandsprojecten in ontwikkelingslanden geïntensiveerd.
Bijzondere aandacht heeft uitwerking van het concept «wise-use»
en projecten op dit gebied. De inspanningen op grond van het internationaal
natuurbeleid en het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid zullen op elkaar worden
afgestemd. Complementariteit van inspanningen staat voorop. Een groene markt voor Nederlands' blauwe bedrijvenHet Nederlandse bedrijfsleven heeft een bestendige naam en gedegen expertise
opgebouwd op het vlak van wetlands. Er ligt een belangrijke verantwoordelijkheid
bij de sector om natuurbeheer verder te integreren in de waterwerkzaamheden.
Daarmee versterkt het «blauwe» bedrijfsleven tevens zijn positie
op de groene markt. De regering zal in overleg treden met het Nederlandse
bedrijfsleven betrokken bij de waterbouw in het buitenland, en wil afspraken
maken over de bijdrage van bedrijven aan behoud en duurzaam gebruik van wetlands.
De regering zal geen steun geven aan projecten of overeenkomsten met landen
die ernstige schade kunnen toebrengen aan wetlands. Dit zal uiterlijk in 1997
worden geoperationaliseerd aan de hand van criteria voor gunning en toetsing. HUIDIG BELEIDKader F – RivierenAchtergrondRivieren zijn belangrijke «aders» voor zowel de natuur als
de mens. Rivierstroomgebieden herbergen zeer hoge natuur- en landschapswaarden
en benadrukken bij uitstek het grensoverschrijdend karakter van de natuur.Rivieren werden lange tijd beschouwd als afvalbakken van de maatschappij,
hetgeen de natuurlijke kwaliteit van dit ecosysteem in hoge mate heeft aangetast.
Als gevolg van maatregelen is de laatste jaren de fysische en biologische
kwaliteit van met name de Rijn aanzienlijk verbeterd. Hiermee is een belangrijke
stap gezet op weg naar volledig ecologisch herstel, nagestreefd onder het
motto «de zalm terug in de Rijn».Naast aantasting van de waterkwaliteit speelt echter mee dat de meeste
rivieren in Europa door rivierregulerende werken, watervervuiling, urbanisatie,
ontgrondingen, landbouw, ontbossing en de aantasting van de waterbalans hun
natuurlijk karakter grotendeels hebben verloren. Dit heeft niet alleen gevolgen
voor de natuur, maar ook voor de waterregulatie, doordat het functioneel oppervlak
van het rivierstroomgebied steeds verder verkleint. Dit kan bijdragen aan
wateroverlast voor bewoners en bedrijven langs de grote rivieren.Huidig beleidOp basis van het NBP wordt in internationaal verband alleen aandacht besteed
aan de grensoverschrijdende rivieren Rijn, Schelde en Maas. Over deze rivieren
vindt regelmatig overleg plaats. Nederland pleit in dat verband voor integraal
waterbeheer, inclusief maatregelen gericht op behoud en herstel van natuurwaarden.
Verder zijn enkele rivierprojecten in het kader van het Actieprogramma Natuurbeheer
Oost- en Midden-Europa ondersteund. In het kader van het internationaal waterbeleid
van Nederland wordt wel veel aandacht aan rivierstroomgebieden gegeven, ook
in Oost-Europa. NIEUWE ACCENTEN 3.3. Rivieren Integraal waterbeheerRivieren kunnen worden gerekend tot wetlands. De uitgangspunten zoals
in paragraaf 3.2 geformuleerd gelden dan ook tevens voor rivieren. Doel is
rivieren hun natuurlijk karakter zoveel mogelijk terug te geven. Nieuwe ontwikkelingen,
onder andere op het vlak van het integraal waterbeheer, rechtvaardigen de
komende jaren een eigenstandige positie van rivieren als dynamische ecosystemen
in het internationaal natuurbeheer. Daarbij wordt als invalshoek een geïntegreerde
benadering van het rivierstroomgebied gekozen, die aansluit bij de beleidsontwikkeling
en -uitvoering op het vlak van integraal waterbeheer (het in samenhang bezien
van alle functies van rivieren) en natuurontwikkeling. De aandacht zal mede
zijn gericht op het optimaliseren van de mogelijkheden het waterbouwkundig
en ontgrondend bedrijfsleven te betrekken bij de beleidsuitvoering.Binnen de ontwikkelingssamenwerking heeft geïntegreerd waterbeheer
hoge prioriteit; bij de diverse inspanningen en op dit gebied zal het waterbeheer
een belangrijke rol spelen. Herstel en ontwikkeling Europese rivierenIn vervolg op de Informele EU-Milieuraad (1995) zal de Nederlandse regering
actief bijdragen aan activiteiten en maatregelen die leiden tot het herstel
van natuurlijk functioneren van de grote Europese rivieren.Beoogd wordt de grote Europese rivieren te (her-)ontwikkelen tot belangrijke
onderdelen – kerngebieden én corridors – van het Europees
Ecologisch Netwerk (EECONET). Gedacht wordt aan maatregelen op het vlak van
natuurontwikkeling, het herstel van het natuurlijk verloop van rivieren en
«werk-met-werk maken», waarbij het ontgrondend bedrijfsleven wordt
ingeschakeld. De Nota «Werk maken van de Natuur» zou daarbij een
Europese vertaling kunnen krijgen. Nederland geeft daarbij prioriteit aan
de Rijn, Maas en Schelde. De Donau krijgt prioriteit in het kader van de samenwerking
met Midden- en Oost-Europa. Tevens zal Nederland concrete projecten ondersteunen die bijdragen aan
behoud en herstel van natuurlijke rivieren rivierbegeleidende ecosystemen,
met name in Oost-Europa. Succesvolle elementen van de Rijnovereenkomst kunnen
waar relevant naar voren worden gebracht als model dat kan worden toegepast
voor andere belangrijke Europese rivieren.Bij de uitvoering van bovengenoemd beleid op het vlak van integraal waterbeheer
en natuurbescherming en -ontwikkeling zal de in Nederland aanwezige expertise
optimaal worden benut. Hierbij wordt met name gedacht aan het RIZA, DLO, IKC-N,
specifieke adviesbureaus en kennis aanwezig bij universiteiten. HUIDIG BELEIDKader G – Kustzones en zeeënAchtergrondKustzones en zeeën (inclusief oceanen) zijn ecosystemen met een zeer
hoge biologische diversiteit. De bedreigingen zijn legio. Kustzones, daar
waar zee en land elkaar beïnvloeden, worden veelal gekenmerkt door een
hoge dynamiek en bijzondere natuur- en landschapswaarde. Ze maken integraal
onderdeel uit van ecologische structuren, bijvoorbeeld van trekroutes van
vogels. In Europa en in toenemende mate ook in ontwikkelingslanden zijn echter
veel duin- en deltagebieden onherstelbaar aangetast door bebouwing, toeristische
ontwikkelingen en vervuiling. Fixatie van de kustlijn heeft geleid tot een
sterke afname van natuurlijke ecosystemen. Een eventuele zeespiegelstijging
zal zeer negatieve gevolgen hebben voor laaggelegen kuststroken en koraalriffen
en -eilanden. Internationale maatregelen voor duurzaam beheer van kustzones
zijn dringend noodzakelijk.Nagenoeg alle zeeën op de wereld staan met elkaar in verbinding en
vormen als zodanig één groot systeem. De veelvormigheid binnen
dit systeem is groot. Diepte, waterkwaliteit, temperatuur, stroming en dynamiek
verschillen van plaats tot plaats. Als reactie daarop is gedurende miljoenen
jaren van ongestoorde evolutie een grote verscheidenheid aan levensvormen
ontstaan. Opvallende exponenten die in sterke mate bedreigd worden zijn koraalriffen
en mangroven. Een andere belangrijke exponent van de diversiteit in zee zijn
de walvissen. De laatste jaren groeit het besef dat de biologische diversiteit
van plaats tot plaats zeer kan verschillen. Er is sprake van veelal complexe
ruimtelijke ecologische netwerken. In veel zeeën leiden overexploitatie
(niet-duurzame visvangst, scheepvaart en mijnbouw) en vervuiling op zee en
vanaf de kust tot een grote achteruitgang in soorten van met name bentische
ecosystemen en koraalriffen.Huidig beleidIn het NBP zijn zeeën en kustzones als prioritaire ecosystemen aangeduid,
hetgeen is uitgewerkt in de Meerjarenprogramma's Natuur en Landschap. Op basis
van NW3 en de Nota Kustverdediging is het concept van Coastal Zone Management
verder uitgewerkt. Ook in het kader van OS krijgen kustzones veel aandacht.
Op basis van het huidige beleid wordt gewerkt aan:– ontwikkeling en uitvoering van trilateraal beleid voor de Waddenzee.
Op basis van de 7e trilaterale Ministeriële Waddenzeeconferentie (Leeuwarden,
1994) is de Waddenzee voorbeeldgebied voor de integrale uitwerking van het
Verdrag inzake Biologische Diversiteit. Op alle activiteiten die significante
schade (kunnen) toebrengen aan het Waddenzee-ecosysteem is het voorzorgprincipe
van toepassing. Met Rusland en Guinee Bissau zijn in trilateraal Waddenzeekader
overeenkomsten afgesloten voor gemeenschappelijke activiteiten in wetlands;– ontwikkeling van Strategisch Beleid voor Europese kustzone, mede
als vervolg op de European Coastal Conservation Conference (1991);– ondersteuning van initiatieven van (internationale) particuliere
organisaties in Europa, met name EUCC en MEDMARAVIS, onder andere in Zuid-Europa
(Turkije);– ecologisch verantwoorde situering van tankerroutes op basis van
internationale regelgeving en afspraken in EU-verband;– onderzoek naar de mogelijkheden van instelling van beschermde
mariene gebieden;– ontwikkeling van Coastal Zone Management en uitbouw van het Nederlandse
Coastal Zone Management Centre, op basis van de World Coast Conference (1993);– bescherming van walvissen;– steun aan diverse kustzone projecten (met name via OS en KNIP). NIEUWE ACCENTEN 3.4. Kustzones en zeeën De kust van EuropaEen groot deel van de grens van Europa bestaat uit kustgebieden, op veel
plaatsen van nog immer zeer hoge natuur- en landschapswaarden. De inspanning
vanuit Nederland op het vlak van de ontwikkeling van een EU Strategie en Actieplan
voor Kustzones en de ontwikkeling van een European Coastal Code voor de gehele
Europese kustzone zal worden verhoogd. Belangrijk aandachtspunt is de ontwikkeling
van een European Coastal Ecological Network, en de rol van de Nederlandse
kustzone daarin. In het kader van het trilateraal overleg over de internationale
Waddenzee zal Nederland aandacht vragen voor deze Europese beleidsontwikkelingen.De Nederlandse regering zal mede daartoe de samenwerking met internationale
particuliere organisaties die actief zijn op het vlak van natuurbeheer in
kustzones verder uitbouwen. Het betreft met name de European Union for Coastal
Conservation, als ook MEDMARAVIS, Eurosite en BirdLife, aan wie op hun beurt
zal worden gevraagd hun contacten met nationale organisaties in andere landen
uit te bouwen. Bescherming mariene natuurwaardenEr zal meer aandacht worden gevraagd voor de diversiteit van ecosystemen
en soorten in de Noordzee. Evenals op land kan mogelijk worden gewerkt vanuit
het concept van een ecologisch netwerk, in samenhang met het menselijk gebruik.In Europees verband zal verder worden bezien wat de mogelijkheden zijn
om te komen tot de aanwijzing van beschermde mariene gebieden, met name op
plaatsen met zeer waardevolle bentische (bodem)- ecosystemen. Er zal gebruik
worden gemaakt van ervaringen van andere landen met het instellen van dergelijke
gebieden.Tevens gaat de aandacht uit naar de situering van tankerroutes mede in
relatie tot ecologisch kwetsbare kustgebieden en naar de ecologische gevolgen
van de aanwezigheid van boorplatforms. Dynamisch kustbeheerBinnen het concept van Coastal Zone Management zal nadere uitwerking worden
gegeven aan behoud en ontwikkeling van natuur en landschap. Internationaal
zal het «dynamisch kustbeheer» worden uitgedragen, mede in relatie
tot de voorziene zeespiegelstijging. Het betreft een belangrijke taak voor
het RIKZ. Waar mogelijk zal daarbij het Nederlandse Coastal Zone Management
Centre worden ingeschakeld.De Nederlandse regering zal projecten ondersteunen op het vlak van de
bescherming en het herstel van de kustzone. In ontwikkelingslanden worden
vanuit OS activiteiten ondersteund gericht op kustzones, met speciale aandacht
voor mangroven en koraalriffen.Ook in het kader van het Klimaatverdrag wordt aandacht besteed aan kustzones
en zeeën. WalvissenNederland zal het beleid gericht op bescherming van walvissen onverminderd
voortzetten. Ten aanzien van het geldend moratorium inzake de commerciële
walvisvaart zal het Nederlandse standpunt blijven dat het moratorium gehandhaafd
dient te blijven zolang geen overeenstemming bereikt is over
alle onderdelen van een adequaat beheersregime, met name:–gebaseerd
op voldoende informatie inzake aard, omvang en ontwikkeling van relevante
walvispopulaties;–met een beheersprocedure met voldoende waarborgen
tegen overbejaging en gericht op behoud van en herstel tot structureel levensvatbare
populaties en–met effectieve regels over rapportage van vangst, monitoring
van bestanden en controle op naleving van voorschriften. VisserijVerwezen wordt naar paragraaf 4.2. Duurzaam toerisme aan de kustZeeën en met name kustzones hebben wereldwijd een enorme aantrekkingskracht
op toeristen. Het Mediterrane gebied en de kustzones in ontwikkelingslanden
en de Nederlandse Antillen krijgen daarom bijzondere aandacht in het Nederlandse
beleid om te komen tot duurzaam toerisme (zie paragraaf 4.4). HUIDIG BELEIDKader H – AntarcticaAchtergrond en huidig beleidAntarctica vormt het laatste ongerepte werelddeel op aarde. De ecologische
rijkdom is zeer bijzonder en in hoge mate kwetsbaar. Uitgangspunt voor het
Nederlands beleid blijft daarom behoud van het natuurlijke, onaangetaste karakter
van Antarctica. De medeverantwoordelijkheid hiervoor krijgt gestalte in het
kader van het Antarctische Verdragstelsel.In 1990 verkreeg Nederland de consultatieve status onder het Antarctica
Verdrag, als gevolg waarvan ons land thans als stemhebbende partij deelneemt
aan het overleg over het beheer van het gebied. Nederland is tevens sinds
1989 partij bij het Verdrag tot behoud van de Antarctische Levende Rijkdommen
(CCAMLR), dat een verantwoord en zoveel mogelijk geïntegreerd beheer
van de mariene fauna van dit gebied ten doel heeft.In het kader van het Internationaal Walvisvaart Verdrag heeft Nederland
mede het initiatief genomen tot de instelling van een walvisreservaat in de
Antarctische wateren in 1994.De consultatieve status onder het Antarctica Verdrag brengt voor ons land
de verplichting met zich mee een substantieel onderzoeksprogramma in stand
te houden. In het Nederlands Antarctisch Onderzoekplan 1994–2000, dat
gezamenlijk wordt gefinancierd door VROM, V&W, OCW, LNV, BZ en de Stichting
NWO, neemt het ecologische onderzoek een belangrijke plaats in. NIEUWE ACCENTEN 3.5. AntarcticaDe aandacht voor Antarctica zal een ander karakter kunnen krijgen omdat
inmiddels veel is bereikt met de totstandkoming van het Milieuprotocol in
1991, waarin onder andere een verbod van mineralenwinning is opgenomen. De
Nederlandse regering zal als consultatieve partij van het Antarctica Verdrag
een bijdrage leveren aan de nadere uitwerking en toepassing van het Milieuprotocol,
alsmede aan de regeling van aansprakelijkheid en toerisme. De bijdrage vanuit
Nederland aan het onderzoek gericht op realisatie van de doeleinden van het
Antarctica Verdrag en het Milieuprotocol en de samenwerking met Nederlandse
NGO's zal worden gecontinueerd.Binnenkort zal het Ontwerp Wet Bescherming Antarctica, waarmee door Nederland
uitvoering wordt gegeven aan het Milieuprotocol, aan de Tweede Kamer worden
aangeboden. 4. WISSELWERKING MET ANDERE SECTORENIn het vorige hoofdstuk is aangegeven hoe het natuurbeleid en de activiteiten
voor de ecosystemen die prioriteit hebben tevens doorwerkt in het beleid voor
de sectoren landbouw, visserij, handel, toerisme en ontwikkelingssamenwerking.In dit hoofdstuk wordt – vanuit de meer generieke invalshoek (uit
hoofdstuk 2: biologische diversiteit en Europese natuur) en samengevat vanuit
de ecosystemen uit hoofdstuk 3 – aangegeven hoe het natuurbeleid in
wisselwerking staat met het beleid voor genoemde andere sectoren. 4.1. LandbouwKader I – Huidige situatie natuur-landbouwIn de EU zijn nog op veel plaatsen belangrijke natuurwaarden binnen (extensieve)
landbouwsystemen vertegenwoordigd, bijvoorbeeld de dehesa's, schraalgraslanden,
weidevogelgebieden en gebieden met veel natuurlijke elementen. Deze waarden
worden bedreigd door zowel intensivering als het wegvallen van het traditioneel
beheer. De landbouw in de EU wordt in belangrijke mate geregeerd door het
Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Het GLB omvat twee onderdelen: het
markt- en prijsbeleid, en het landbouwstructuurbeleid (inclusief de begeleidende
maatregelen van MacSharry). De oorspronkelijke vrij strikte scheiding tussen
deze onderdelen begint op sommige punten te vervagen.De integratie van milieu- en natuurdoelen in het GLB is op het terrein
van het landbouwstructuurbeleid verder dan op het terrein van het markt- en
prijsbeleid. Binnen het landbouwstructuurbeleid speelt de landbouw-milieuverordening
een belangrijke rol in de bescherming van natuur- en milieuwaarden op het
Europese platteland. De bebossingsmaatregel is van belang voor de aanplant
van nieuw bos. Wat betreft het markt- en prijsbeleid leeft in sommige landen
(waaronder Nederland) de gedachte te komen tot de introductie van zogenaamde
«cross-compliance», het voor-wat-hoort-wat principe. Het gaat
er daarbij om randvoorwaarden mee te geven, bijvoorbeeld op het gebied van
milieu, natuur en landschap, bij de directe inkomenstoeslagen die worden verstrekt,
en waarvan wordt verwacht dat het belang de komende jaren nog zal toenemen.Belangrijk aandachtspunt in mondiaal verband vormt tevens de wijze waarop
voedselzekerheid kan worden gewaarborgd voor een nog immer groeiende wereldbevolking.
Het verder uitbreiden van het areaal landbouwgrond kan leiden tot vernietiging
en aantasting van natuurgebieden, en daarmee tevens een bedreiging vormen
voor ecologische processen die de basis vormen voor de landbouw zelf. Maar
ook ongerichte verhoging van de produktiviteit van bestaande landbouwgebieden
brengt het risico met zich mee dat de natuurlijke hulpbronnen worden uitgeput
en de kwaliteit van het natuurlijk milieu ernstig wordt aangetast.Deze problematiek krijgt de laatste jaren in toenemende mate aandacht
bij multilaterale instellingen (als Wereldbank, CGIAR en FAO).De Nederlandse zorg voor de natuur strekt zich ook uit over de EU-gelden
die elders binnen de EU ten behoeve van het platteland worden ingezet. Specifieke
aandacht gaat daarbij uit naar halfnatuurlijke landbouwsystemen.Door Nederland zal verder zorgvuldig worden bezien welke consequenties
de diverse landbouwmaatregelen voor de natuur hebben en welke randvoorwaarden
daaraan ten behoeve van natuur (en milieu) kunnen worden verbonden, overigens
zonder de oorspronkelijk doelen van de maatregelen uit het oog te verliezen.
Nederland zal blijven aandringen op verdere integratie in en afstemming van
natuur en milieu in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Een van de
mogelijkheden daartoe is «cross-compliance». De mogelijkheden
die deze constructie biedt zullen waar relevant voor de Europese natuur zorgvuldig
worden gebruikt. De mogelijkheden die de Landbouw-milieuverordening voor
natuur biedt zullen optimaal worden benut. Daarnaast zullen kansen worden
benut voor het instandhouden van de landbouw als beheerder van gebieden met
hoge natuurwaarden. Voldoende ruimte zal worden bepleit voor nieuwe initiatieven
zoals internationale ontwikkelingen op het vlak van agrarisch natuurbeheer,
en de relatie tussen het GLB en het Europees Ecologisch Netwerk.Daar waar sprake is van EU-financiering zal Nederland blijven pleiten
voor adequate randvoorwaarden en toetsing ten behoeve van natuur en milieu.Op beleids- en uitvoeringsniveau zal worden gepleit voor een verdere uitwerking
van de natuur- en milieutoetsing.Natuur- en milieuorganisaties spelen bij de integratie van natuurbeheer
in het EU-landbouwbeleid een belangrijke rol.De verdere uitbreiding van de EU kan positieve, maar ook negatieve gevolgen
voor de Europese natuur hebben. Nederland zal daarbij vroegtijdig aandacht
vragen voor de effecten van uitbreiding van de EU op de Europese natuur. Dit
geldt tevens voor effecten op de Europese natuur van een mogelijke aanpassing
van het GLB als gevolg van deze uitbreiding.De aandacht gaat tevens uit naar de gewenste landbouwkundige ontwikkeling
voor Midden- en Oost-Europa als onderdeel van bilaterale en multilaterale
hulpprogramma's.Ten aanzien van de mondiale landbouwproblematiek zal Nederland eveneens
aandacht vragen voor de integratie van natuur en landbouw. Het centrale thema
daarbij is duurzaam landgebruik en duurzame landbouw. Hieraan wordt uitwerking
gegeven in het kader van de grote betrokkenheid van Nederland bij de uitvoering
van UNCED Agenda-21, de FAO, de CGIAR en binnen de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking.Degradatie van natuurlijke hulpbronnen en ecosystemen leidt tot aantasting
van produktief vermogen.Niet-duurzaam gebruik van land en water vormt het grootste milieuprobleem
van ontwikkelingslanden. Erosie, watertekort en wateroverlast, verlies van
bodemvruchtbaarheid, ontbossing en ander vegetatieverlies en het daarmee gepaard
gaande verlies van biologische diversiteit zijn sprekende voorbeelden. Om
deze problemen het hoofd te kunnen bieden is er veel aandacht voor de ontwikkeling
van geïntegreerde produktiesystemen.Ontwikkelingslanden hebben te maken met een aantal factoren die het oplossen
van dit probleem extra bemoeilijken, zoals armoede, leidend tot korte termijn
overlevingsstrategieën, hoge bevolkingsgroei, het ontbreken van voldoende
institutionele kaders en een zwakke positie op de internationale markten.
Vooral de lage investeringslandbouw (LEISA) en een beter gemeenschapsbeheer
van natuurlijke hulpbronnen kunnen een belangrijke rol spelen bij de oplossingen.
Een evenwichte combinatie van landbouwsystemen en externe inputniveaus, afgestemd
op de specifieke agro-ecologische en sociaal culturele context, is noodzakelijk.
Binnen OS zal aandacht worden gegeven aan het versterken van traditionele
landbouwvormen en aan de ecologische en sociaal culturele context van desbetrefende
lokale boerensamenlevingen. Geïntegreerde gewasbescherming en geïntegreerd
beheer van bodemvruchtbaarheid en nutriënten en instandhouding van biologische
diversiteit en natuurlijke ecosystemen zijn uitgangspunt, onder meer voor
het beheer van bufferzones van beschermde gebieden. 4.2. VisserijKader J – Huidige situatie natuur-visserijIn het Natuurbeleidsplan werd de visserij genoemd als een van de belangrijke
integratiethema's in het kader van het internationale natuurbeleid. Als concrete
aandachtspunten werden vermeld de bescherming van niet commercieel beviste
soorten en het effect van grootschalige drijfnetvisserij op het mariene ecosysteem.Sinds de totstandkoming van het NBP hebben zowel nationaal als internationaal
ontwikkelingen plaatsgevonden die een toenemende aandacht laten zien voor
de relatie tussen visserij en het mariene ecosysteem in zijn totaliteit.De Structuurnota Zee- en Kustvisserij (1993) vermeldt dat het visserijbeleid
o.a. is gericht op het voorkómen van blijvende aantasting van het aquatisch
ecosysteem. In de onlangs uitgebrachte nota «Dynamiek en Vernieuwing»
wordt aangekondigd dat Nederland in EU-verband met kracht zal streven naar
een op duurzaamheid gericht mondiaal visserijbeleid. Tevens is door Ontwikkelingssamenwerking
een sectorbeleidsdocument over visserij in ontwikkelingslanden uitgebracht. In internationaal verband zijn tijdens de UNCED-conferentie te Rio de
Janeiro vele landen verplichtingen aangegaan om de biologische diversiteit,
inclusief die van de zeeën en oceanen, te helpen behouden.Visserij is een van de activiteiten die zonder effectieve regulering de
biologische diversiteit in zeeën en oceanen in gevaar kan brengen. Het
FAO-rapport «The state of world fisheries and aquaculture» (1995)
spreekt zorg uit over de hoge exploitatiedruk op de visbestanden. Zowel in
VN- als in FAO-kader zijn gedurende de afgelopen jaren diverse initiatieven
ontplooid om te komen tot een duurzaam visstandbeheer in de zeeën en
oceanen. Zo wordt er in de in voorbereiding zijnde FAO Code of Conduct for
Responsible Fisheries naar gestreefd op evenwichtige wijze rekening te houden
met zowel visserij- als natuurbelangen.Deze initiatieven kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het behoud
van het mariene ecosysteem. Ook recente internationale visserijgeschillen
benadrukken het belang om gezamenlijk toe te werken naar een duurzaam visstandbeheer.Duurzaam
visstandbeheer, als onderdeel van integraal waterbeheer, is gefundeerd op
doelstellingen gericht op een gezonde visstand – zowel van commerciële
als niet-commerciële soorten – , aanvaardbare effecten op het mariene
milieu en een visserij die op korte en lange termijn rendabel is. Hoewel met
de Structuurnota Zee- en Kustvisserij de verantwoordelijkheid voor het beheer
van de vangstquota meer bij de visserijsector gelegd is dan in het recente
verleden het geval was, blijft de overheid verantwoordelijk voor het beleid
inzake duurzaam visstandbeheer. De overheid stelt vast welke effecten (on)aanvaardbaar
zijn en legt waar nodig regels op. Het beleid inzake het beheer van commercieel
belangrijke mariene visbestanden wordt primair bepaald door de EU.Veel van de lange termijn effecten van visserij op het mariene ecosysteem
zijn onbekend. Overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties zijn
gebaat bij verbetering van het inzicht in deze effecten. Monitoring van het
ecosysteem en de beschikbaarheid van goede gegevens over omvang en ontwikkeling
van vispopulaties, mede op basis van betrouwbare vangstgegevens, zijn essentieel.
In internationaal verband zal Nederland dan ook de ontwikkeling van het op
duurzaam visstandbeheer gerichte onderzoek actief bevorderen.Gezien de ontwikkelingen van de visserij wereldwijd, het belang van mariene
biodiversiteit, is het noodzakelijk te streven naar internationaal aanvaarde
beheerssystemen, die ten doel hebben gezonde visbestanden te garanderen, om
zodoende ook op de lange termijn een rendabele visserij mogelijk te maken.
De ontwerp-teksten van de FAO Code of Conduct for Responsible Fisheries bieden
daarvoor goede aanknopingspunten. Beheerssystemen zouden in de bestaande regionale
visserijovereenkomsten kunnen worden ontwikkeld. In het internationale beleid gericht op duurzaam visstandbeheer is het
actief zoeken naar en stimuleren van verbetering van de selectiviteit van
vismethoden één van de belangrijkste thema's. Niet- of weinig
selectieve methoden, die resulteren in bijvangsten van bedreigde of kwetsbare
soorten zeezoogdieren, zeeschildpadden en haaien of in het teruggooien van
grote hoeveelheden ongewenste vis, zullen moeten worden vervangen dan wel
tot een minimum worden beperkt. In dit verband zal Nederland onderzoek stimuleren
naar de mogelijkheden van beperking van ongewenste bijvangst in de visserij. Voor wat betreft de drijfnetvisserij heeft Nederland reeds de VN-resoluties
inzake een moratorium op het gebruik van grootschalige drijfnetten ondersteund.
Volgens een voorstel van de Europese Commissie zullen alle vormen van drijfnetvisserij
per 1-1-1998 verboden zijn.Sommige vormen van visserij (met name de boomkor- en de garnalen- visserij)
kunnen nadelige effecten hebben op het bentisch ecosysteem. De korte termijn
effecten van de boomkorvisserij zijn inmiddels bekend, de lange termijn effecten
daarentegen niet. Voor onderzoek naar deze laatste effecten zou een gebied
in de Noordzee voor langere tijd voor de visserij gesloten moeten worden.
In een dergelijk onderzoeksgebied zouden ook de effecten van andere vormen
van visserij op het mariene ecosysteem onderzocht moeten worden. Op verzoek
van de Noordzeestaten (oorspronkelijk van Nederland) overweegt de Europese
Commissie op dit moment (in ieder geval vóór 1997) een voorstel
te doen voor de sluiting van een onderzoeksgebied op experimentele basis.In het kader van duurzaam visstandbeheer is de relatie tussen visserijactiviteiten
en voedselketens eveneens een belangrijk aandachtspunt. Door natuurlijke oorzaken,
zoals veranderingen in zeestromingen en watertemperatuur, kan de visstand
in een bepaald gebied sterk fluctueren. Indien in de visserij onvoldoende
rekening wordt gehouden met dergelijke schommelingen, kan een vissoort binnen
korte tijd grotendeels uit een bepaald gebied verdwijnen, waardoor de voedselvoorziening
van onder andere zeevogels en zeehonden ernstig in gevaar komt. Voor de Nederlandse
kustwateren (bijvoorbeeld schelpdiervisserij in de Waddenzee) is terzake expliciet
beleid ontwikkeld. Nederland zal ook in de geëigende internationale fora
bepleiten dat bij de vaststelling van beheersmaatregelen rekening wordt gehouden
met de gevolgen van visserij voor andere soorten, waarvoor de beviste soort
als voedsel dient. In EU-kader zal erop worden aangedrongen bij de jaarlijkse
advisering over de hoogte van vangstquota zoveel mogelijk rekening te houden
met de gevolgen van de visserij voor andere onderdelen van het aquatisch ecosysteem.In het overleg over internationale visserij-regelingen en visserij-akkoorden
tussen de EU en derde landen zal Nederland de integratie van de beginselen
van een duurzaam visstandbeheer en het behoud van natuurlijke ecosystemen
en biodiversiteit, met kracht bevorderen. Ter uitvoering van het gestelde
in de Nota Dynamiek en Vernieuwing zal worden geïnventariseerd welke
elementen deel uitmaken van een duurzaam mondiaal visserijbeleid. Deze inventarisatie
zal moeten leiden tot concrete actiepunten. 4.3. HandelKader K – Huidige situatie natuur – handelTen behoeve van de Nederlandse landbouw en ter verwerking in de Nederlandse
voedings- en genotmiddelenindustrie worden grote hoeveelheden grondstoffen
in de landbouwsector in het buitenland geproduceerd (o.a. koffie, thee, cacao,
tabak, fruit, aardnoten, vlees, tapioca, soja, palmolie) vooral ten kosten
van tropisch regenwoud. Daarnaast worden grondstoffen geïmporteerd voor
andere industriële doeleinden (o.a. hout, jute, hennep, katoen, rubber,
bloemen). Ook is Nederland een belangrijke schakel in de internationale handel
in wilde plante- en diersoorten. Voor veel ontwikkelingslanden vormt genoemde
export een belangrijke inkomstenbron. Met de produktie zijn grote arealen
landbouwgrond gemoeid. De druk om resterende natuurlijke gebieden te ontginnen
is zeer groot. Tevens kan er door gekozen produktiemethoden extra druk op
het milieu ontstaan.Ook de winning van delfstoffen, mede ten behoeve van export naar Nederland,
gaat in veel gevallen ten koste van de natuur. Aandachtspunt vormt ook het
transport, waartoe in het buitenland vaak ongerepte gebieden worden ontsloten,
hetgeen gepaard gaat met kolonisatie. Dit speelt met name bij tropische bossen.
Transport over land en zee en door de lucht draagt bij aan milieuverontreiniging.De relatie handel, milieu en ontwikkeling staat al enige jaren op de agenda
van vooral de WTO en ook OESO, UNCTAD, UNEP en Commissie Duurzame Ontwikkeling.
Natuuraspecten vormen integraal onderdeel van deze internationale discussie
en als zodanig wordt in dit Programma ingegaan op de relatie natuur–handel.Het NBP gaat in op de negatieve gevolgen van bepaalde handelsactiviteiten
op de natuur. Mede op basis van het NMP2 is het Nederlands beleid gericht
op het realiseren van duurzame ontwikkeling, inclusief een hoog beschermingsniveau
voor natuur en milieu, en bevordering van een vrijer handelsverkeer, waarbij
de kosten van de milieu-aantasting ten volle in de prijzen tot uitdrukking
komen en uitputting van grondstoffen wordt verhinderd (NMP-2). Het uitgangspunt
van het NMP-2 is dat beide elkaar dienen te versterken met het oog op de realisatie
van duurzame ontwikkeling. In het NMP-2 is geconstateerd dat niet in alle
gevallen de belangen van milieu en natuur in relatie tot handel parallel lopen
en dat in voorkomende gevallen specifieke oplossingen voor natuur nodig zijn.
Voor Nederland gaat binnen de relatie natuur-handel de aandacht met name uit
naar natuurwaarden van bijzondere internationale betekenis zoals tropische
regenwouden, bedreigde soorten, gebieden die buiten iedere jurisdictie vallen
(zoals oceanen en Antarctica), en natuurwaarden die sterk gebonden zijn aan
bepaalde traditionele vormen van grondgebruik.»SPA I7« Nederland neemt wereldwijd een belangrijke
positie in ten aanzien van bepaalde handelsstromen in natuurlijke hulpbronnen.
Deze handelsstromen en gevolgen van de produktie van grondstoffen voor natuur
zullen verder inzichtelijk worden gemaakt. De regering wil samen met het bedrijfsleven
en met natuur- en milieu-organisaties, op basis van de gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor duurzame ontwikkeling (UNCED) inventariseren welke mogelijkheden er zijn
om negatieve effecten van produktie en transport van dergelijke grond- en
delfstoffen op het milieu zoveel mogelijk te beperken.Om de effecten (positief/negatief, direct/indirect) van handelsliberalisatie
en het gebruik van produktiefactoren, en met name de natuur, meer in evenwicht
te brengen, zal worden gestreefd naar een maximale complementariteit tussen
handelspolitiek en milieubeleid, zowel op nationaal als op internationaal
niveau. Een van de manieren om dit te bewerkstelligen is het internaliseren
van milieukosten. Daaraan zal de komende jaren aandacht worden gegeven, rekening
houdend met de bijzondere omstandigheden ten aanzien van natuur (zie NMP-2).Voor de oplossing van grensoverschrijdende en mondiale natuur- en milieuproblemen
wordt steeds vaker gekeken naar mogelijkheden en beperkingen van het bestaande
wereldhandelssysteem. Waar de handel verantwoordelijk is voor de aantasting
van de natuur, dient te worden bevorderd dat deze handel bijdraagt
aan een duurzaam beheer. Voorbeelden hiervan zijn het CITES-verdrag en het
ITTO-verdrag inzake de handel in tropisch hout. In dit verband is het belangrijk
dat op korte termijn gemeenschappelijk gedeelde definities worden vastgesteld
van «grensoverschrijdende en mondiale milieu- en natuurbelangen»
zoals genoemd in NMP2.Nederland hecht er bijzonder belang aan om ervoor te zorgen dat handelsmaatregelen,
die onder bepaalde voorwaarden in het kader van multilaterale natuur- en milieuverdragen
worden genomen, niet op mogelijke beperkingen van bestaande WTO-regels stuiten.
Daartoe wordt gedacht aan de opstelling van een aanvullende milieucode, die
onder andere regels en strikte voorwaarden omvat voor de inzet van handelsmaatregelen
in het kader van breed gedragen natuur- en milieuverdragen (zie NMP-2). Nederland
streeft ernaar om zo spoedig mogelijk gezamenlijk een kader voor de toekomstige
onderhandelingen over een milieucode vast te stellen.Bij de Nederlandse inbreng richting WTO (via de EU) en OESO zal de problematiek
rondom de unilaterale handelsmaatregelen als «ultimum remedium»
(sensu NMP2) in relatie tot GATT/WTO meegenomen worden. Tevens zal Nederland
nauwlettend volgen of de per 1995 van kracht geworden nieuwe WTO-geschillenprocedure
vanuit natuur/milieuoogpunt toereikend is. Op het integratietraject tussen
natuur en handel is Nederland ook in OESO-kader actief. Bekeken wordt hoe
aan de daar afgesproken richtlijnen voor integratie verder vorm kan worden
gegeven. In het kader van de discussies over de uitbreiding van de EU, herziening
van het GLB en de volgende WTO-ronde zal rekening worden gehouden met de effecten
van handelsliberalisatie en Green Box subsidies op voor natuurbeheer essentiële
vormen van grondgebruik. CITESDe Nederlandse regering hecht veel belang aan een zorgvuldige en effectieve
regelgeving betreffende de internationale handel in bedreigde plante- en diersoorten,
zoals uitgewerkt in het kader van CITES. Een goede uitvoering van CITES heeft
dan ook prioriteit. Gelet op het feit dat Nederland een intensief internationaal
handels- en personenverkeer kent, zal de actieve inbreng van Nederland in
CITES-kader worden gecontinueerd. Internationaal neemt onder druk van de publieke
opinie de aandacht voor overtredingen van CITES toe. Overheden worden geconfronteerd
met een toename van illegale handel. Dit vergt een gezamenlijke internationale
aanpak van opsporing en vervolging.Nederland ondersteunt de versterking en adequate handhaving van de wetgeving
in EU-kader. Tevens zal Nederland op het vlak van administratieve opbouw en
handhaving samenwerken met de Nederlandse Antillen (zie paragraaf 5.8), Aruba,
enkele ontwikkelingslanden en enkele Oost-Europese landen.Zowel NGO's als het bedrijfsleven worden betrokken bij de beleidsontwikkeling
en uitvoering in het kader van CITES, waarbij Nederland nationaal en internationaal
hecht aan nauwe samenwerking. De Nederlandse opstelling ten aanzien van voorstellen
voor het opnemen van bedreigde (tropische) boomsoorten in het kader van CITES
zal worden afgestemd met het bossenbeleid. De komende jaren zal bijzondere
aandacht worden gegeven aan voorlichting. 4.4. ToerismeKader L – Huidige situatie natuur – toerismeHet internationaal toerisme is een hoge vlucht aan het nemen. Toerisme
is wereldwijd de snelst groeiende economische sector, die binnen 10 jaar de
nummers één en twee (petrochemie en auto-industrie) ruim zal
hebben ingehaald. In 1993 waren maar liefst 500 mln toeristen op pad, merendeels
afkomstig uit 20 landen, waaronder ons land. Nederlanders reizen heel wat
af: twee van de drie vakanties gaan naar het buitenland.In Europa zetten toeristische ontwikkelingen voorheen relatief ongerepte
gebieden als de kustzones en de Alpen zwaar onder druk. Ook in ontwikkelingslanden
worden natuurgebieden bedreigd door intensief toerisme en is lokaal sprake
van ernstige milieuaantasting.Nederlandse touroperators zijn bij de problematiek betrokken via investeringen
in en huur van accommodaties. Nederlandse luchtvaartmaatschappijen zijn belangrijke
«carriers» voor internationale toeristen.In het regeringsbeleid wordt op verschillende punten aandacht gegeven
aan de relatie toerisme – natuurlijk milieu (NBP, NMP2, nota Luchtvaart
& Luchtverontreiniging (V&W), Ondernemen in Toerisme (EZ), Kiezen
voor Recreatie (LNV), etc.). Internationaal participeert Nederland in de World
Tourism Organization en draagt bij aan UNEP-activiteiten op dit vlak. Verder
worden acties ondersteund van het Nederlands Alpenplatform en het Platform
Toerisme en Zeeschildpadden. De Raad voor het Natuurbeheer heeft begin 1995
het advies «Gaan we te ver?» uitgebracht, met aanbevelingen voor
ecologisch verantwoord toerisme. Ook bij de Raad van Europa en in EU-verband
is overleg gaande over duurzaam toerisme.Toerisme vormt voor de Nederlandse economie een belangrijke groeisector.
Een gezonde natuur en een schoon milieu vormen daarvoor het basiskapitaal,
de kip met de gouden eieren. De Nederlandse regering wil stimuleren dat het
internationaal toerisme in ecologische zin duurzaam wordt, met andere woorden
wordt afgestemd op de draagkracht van natuur en milieu.Daarom zal overleg worden gevoerd met betrokken partijen (overheid, toeristisch
bedrijfsleven, transportsector, natuur- en milieu-organisaties, consumenten).
De aandacht gaat met name uit naar het toerisme in de Alpen, het Mediterrane
gebied, de Nederlandse Antillen en Aruba, en ontwikkelingslanden. Doel is
te komen tot afspraken over het beperken van schadelijke gevolgen van Nederlands
toerisme op natuur en milieu in het buitenland, en over het beperken van milieubelasting
van transport naar en van de vakantiebestemming. Ten aanzien van grensoverschrijdend
transport zullen in veel gevallen afspraken in internationale kaders moeten
worden gemaakt om tot het gewenste resultaat te komen. Anderzijds zal worden
nagegaan op welke wijze positieve effecten van internationaal toerisme voor
natuurbeheer verder kunnen worden ontwikkeld. Het overleg zal tevens ingaan
op mogelijkheden voor het ontwikkelen van alternatieven als natuurgerichte
vakanties dichter bij huis.In internationaal verband blijft de Nederlandse regering actief bijdragen
aan vergelijkbaar overleg binnen de World Tourism Organization, de Europese
Unie en het United Nations Environment Programme (UNEP).Tijdens het symposium «Uitgaand Toerisme en het Natuurlijk Milieu»,
dat op 27 juni 1995 in Kasteel Groeneveld te Baarn werd gehouden, werd besloten
tot de instelling van een platform duurzaam toerisme; het toeristisch bedrijfsleven,
de vervoerders, consumentenorganisaties en natuur- en milieuorganisaties werken
hierin samen met de overheid aan de uitwerking en invoering van een aantal
initiatieven, die het uitgaand toerisme een duurzamer karakter moeten geven.
Een van de concrete voorstellen die op genoemd symposium werd gedaan was het
opnemen van informatie over natuur en milieu in reisbrochures van Nederlandse touroperators. Hetgeen op deze wijze tot stand komt, kan worden samengesmeed
tot een code voor toerisme en het natuurlijk milieu. 4.5. OntwikkelingssamenwerkingKader M – Huidige situatie natuur – ontwikkelingssamenwerkingDe centrale doelstellingen van het Nederlandse beleid inzake ontwikkelingssamenwerking
zijn armoedebestrijding en economische verzelfstandiging binnen het kader
van duurzame ontwikkeling. Duurzame ontwikkeling vereist dat de grenzen van
de milieugebruiksruimte, nu en in de toekomst, niet overschreden worden. Duurzame
ontwikkeling is gekoppeld aan instandhouding van de natuur. Het regenererend
vermogen van de natuur is in beginsel beperkt, maar de preciese waarde van
deze limiet is niet bekend. Armoede en milieudruk hangen in ontwikkelingslanden
in veel opzichten samen. Vermindering van absolute armoede in ontwikkelingslanden
kan daarom vaak hand in hand gaan met verbetering van het milieu en het ontzien
van de natuur.In 1992 is er voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsactiviteiten
een toets ingevoerd waarin beoordeeld wordt wat de te verwachten effecten
zijn ten aanzien van armoede, vrouwen en het milieu. Uitbanning van absolute
armoede zal veel inspanning vergen doch het is een noodzakelijke voorwaarde
voor het verwezenlijken van werkelijk duurzame ontwikkeling en het tegengaan
van milieudegradatie en conflict. Binnen ontwikkelingssamenwerking is er een
speciaal milieuprogramma ontwikkeld en er zijn specifieke middelen vrijgemaakt
voor het milieu. De specifieke inbreng van de activiteiten van het milieuprogramma
voor het behoud van de biologische diversiteit waaronder het natuurbeheer
en de bescherming van o.m. het tropisch regenwoud is geïntegreerd opgenomen
in de hoofstukken 1 t/m 3 van dit programma.Vanuit de brede invalshoek van ontwikkelingssamenwerking wordt er vanwege
het grote belang van de natuur binnen duurzame ontwikkeling naar gestreefd
dat:– overwegingen voor het behoud van de biologische diversiteit en
het duurzame gebruik van de biologische diversiteit een belangrijke rol spelen
bij de keuze van regio's en activiteiten;– OS-activiteiten geen negatieve effecten hebben op de natuur;– lokale capacteit voor het beheer van de natuurlijke hulpbronnen
versterkt wordt;– er voldoende aandacht is voor integratie van biologische diversiteit
in macro-economische en sectorplanning, landgebruiksplanning en geïntegreerde
districtsplanning.Om de middelen gerichter in te zetten is er door OS het sectorbeleidsinstrument
«biologische diversiteit» (1994) ontwikkeld en is het sectorbeleidsdocument
«bossen en bosbouw» in voorbereiding. Hierin wordt uitwerking
gegeven aan het beleid van ontwikkelingssamenwerking inzake de biologische
diversiteit en o.a. de ecosystemen tropische regenwouden, wetlands, mariene
ecosystemen en kustzones, savannes, steppen en bergecosystemen.Beleidsondersteuning en ondersteuning op technisch inhoudelijk gebied
ten behoeve van activiteiten wordt onder meer door het Ministerie van LNV
gegeven in de vorm van de steungroep «Bosbouw en Biologische Diversiteit».
In deze steungroep wordt de expertise van het IKC Natuurbeheer en het Internationaal
Agrarisch Centrum ingebracht.»SPA I8« Bij het beleid en de activiteiten zal biologische
diversiteit met daarbinnen het natuurbeheer als cruciaal onderdeel van duurzame
ontwikkeling geïntegreerd worden meegenomen en zullen negatieve natuur-
en milieu-effecten worden vermeden. Mogelijkheden om op projectniveau armoedebestrijding
en economische ontwikkeling te koppelen aan het milieubeheer en het behoud
van de biologische diversiteit en de natuur zullen zoveel mogelijk benut worden1.De Nederlandse regering zal verder blijven aandringen op het integreren
van natuur en milieu in de ontwikkelingssamenwerking vanuit de EU. Dit programma zal mede richtinggevend zijn voor de Nederlandse inbreng
in het beleid en de activiteiten van multilaterale instellingen. 5. PARTNERS IN NATUURBEHEER 5.1. Inbreng in internationale fora en verdragen»SPA I1« In het Natuurbeleidsplan en Bosbeleidsplan
is aangegeven welke internationale verdragen en fora van belang worden geacht
door de Nederlandse regering. De inbreng van de Nederlandse overheid zal zijn
gebaseerd op de prioriteiten zoals vastgelegd in dit Programma. Nader zal
worden vastgesteld welke thema's in het kader van welk verdrag/forum door
Nederland voor de komende jaren van bijzonder belang worden geacht.»SPA I3« Kader N – Natuur in Duurzame Ontwikkelingsverdragen
met Benin, Bhutan, Costa RicaIn het kader van de Duurzame Ontwikkelingsverdragen tussen Nederland en
respectievelijk Benin, Bhutan en Costa Rica zal ruim aandacht worden besteed
aan biologische diversiteit. Samen met deze landen is besloten tot samenwerking
op het vlak van natuurbeheer inzake:– visies op behoud/duurzaam gebruik van biologische diversiteit
en doorvertaling in beleid en planning, met bijzondere aandacht voor beschermde
gebieden en Nationale Parken;– het toekennen van (economische) waarde aan biologische diversiteit; – monitoring op basis van criteria en indicatoren;– betrokkenheid bij en educatie van bevolking.Inmiddels zijn in voorbereiding of uitvoering: Bhutan – opzetten
van Black Mountain National Park, mogelijk in twinning met Nederlands Nationaal
Park, en instelling van het Environmental Trust Fund; Benin – projecten
op gebied van training, wetlands, het opzetten van een biodiversiteitscentrum
in Benin en Nationale Parken; Costa Rica – twinning van Nationale Parken,
bescherming van wetlands, beheer van La Amistad natuurpark, en tegengaan van
degradatie van het stroomgebied van La Tigra via herbebossing. De Duurzame
Ontwikkelingsverdragen beogen een zo breed mogelijke betrokkenheid van overheid,
maatschappelijke instanties en burgers, in alle vier de landen. In Nederland
vervult de Stichting Ecooperation daarin een uitvoerende rol.Door Nederland zal worden aangedrongen op samenwerking van (secretariaten
van) internationale fora inzake natuurbeheer. Op termijn zou mogelijk het
Verdrag inzake Biologische Diversiteit als raamverdrag daartoe een bijzondere
positie in kunnen nemen. Er zal rekening worden gehouden met de in juridisch
opzicht autonome status van de verdragen en verdragsorganen.Gegeven het belang dat Nederland hecht aan internationaal natuurbeheer
zal verder worden gepoogd de personele inzet vanuit Nederland bij internationale
organisaties en verdragssecretariaten vanuit Nederland te verhogen. 5.2. AdviesradenKader O – Adviesraden per ministerie betrokken bij internationaal
natuurbeheerLNV – Raad voor het Natuurbeheer; VROM – Raad voor het Milieu-
en Natuuronderzoek, Raad voor het Milieubeheer, Waddenadviesraad, Raad van
Advies voor de Ruimtelijke Ordening; V&W – Raad voor Verkeer en
Waterstaat; OS – Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking,
Raad van Advies voor het Wetenschappelijk Onderzoek in het kader van Ontwikkelingssamenwerking;
OCW – Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen; AZ –
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Publiekrechtelijk: Sociaal
Economische Raad.Er is een groot aantal adviesraden betrokken bij het beleid van de Nederlandse
regering op het vlak van internationaal natuurbeheer (zie kader). Vanuit de
ministeries zal worden gestimuleerd dat deze raden hun werkzaamheden ten aanzien
van internationaal natuurbeheer afstemmen en waar mogelijk advisering gezamenlijk
ter hand nemen. 5.3. Samenwerking overheid en NGO'sKader P – Nederlandse NGO-overlegverbanden/netwerken internationaal
natuur/milieubeheer waarin tevens participeren vertegenwoordigers van overheid,
onderzoek en bedrijfsleven.algemeen: Stichting Platform Duurzame Ontwikkeling, Platform
Internationale Zaken van het Landelijk Milieu Overleg en Nederlands Comité
voor IUCN (IUCN-nc);thema: Nederlands Biodiversiteits-Forum met werkgroepen Biologisch
Diversiteitsverdrag en Agenda 21, Europese Biodiversiteitsstrategie, Europese
Habitatrichtlijn, en Dialoog Biodiversiteit in Nederland;landschap: werkgroep Landschapsecologisch Onderzoek;ecosystemen: werkgroep Tropische Bossen, Hart voor het Regenwoud,
werkgroep Internationale Wetlanddeskundigen, Nationaal Comité RAMSAR
Nederland, Stichting Werkgroep Internationaal Wad- en Watervogelonderzoek,
werkgroep Antarctica; soorten: Stichting Badger to Bear International, Vlinderstichting,
Vereniging SOVON, Vereniging Lacerta, Nederlandse Entemologische Vereniging,
Nederlandse Malacologische Vereniging, Vereniging FLORON;wisselwerking natuur–andere sectoren: werkgroep Handel
en Milieu, Stichting Nederlands Alpenplatform, werkgroep Toerisme en Zeeschildpadden,
projectgroep Duurzaam Toerisme, werkgroep Ecologie en Ontwikkeling, werkgroep
Wereldbank, Stichting Ecooperation; De meeste NGO's hebben zelf een internationaal netwerk, onder andere via:mondiaal: IUCN-The World Conservation Union, World Wide Fund
for Nature-International (WWF), Greenpeace International, Friends of the Earth
Internationaal, Alliance for Northern People for Environment and Development,
International Mire Conservation Group, Birdlife International, European Working
Group on Amazonia;Europees: European Habitats Forum, European Environmental Bureau,
Eurosite, Federation of Nature and National Parks in Europe, Ecotrans, Central
& East European Working Group for the Enhancement of Biodiversity, European
Union for Coastal Conservation (EUCC), Seas at Risk (Noordzee), Waddenseateam.De Nederlandse regering hecht veel waarde aan samenwerking met NGO's bij
de ontwikkeling en implementatie van haar internationaal natuur- en bosbeleid.
De talrijke NGO-overlegverbanden op het vlak van natuur en milieu bieden daartoe
aanknopingspunten (zie kader). Een gezamenlijke aanpak, in voorkomende gevallen
tevens samen met onderzoek en bedrijfsleven, verhoogt een effectief internationaal
optreden vanuit Nederland. De samenwerking heeft in principe tevens betrekking
op de Nederlandse voorbereiding van en deelname aan internationale bijeenkomsten.
Tevens zal Nederland waar mogelijk en haalbaar bij internationale
bijeenkomsten blijven pleiten voor participatie van NGO's en transparante
besluitvorming. Binnen EuropaKader Q – Huidige situatie samenwerking voor Europese natuurDe regering hecht sterk aan de bescherming van de Europese natuur. Het
beleid is gericht op verzilvering, op acties. Particuliere organisaties, van
natuurbeschermingsorganisaties tot en met ANWB, richten hun acties meer en
meer op Europa. In breder werkgroepkader worden activiteiten en ideeën
steeds meer afgestemd. Ook andere overheden blijken zich in toenemende mate
betrokken te voelen bij natuurbescherming over de grens. Tenslotte zijn in
Nederland de secretariaten of subkantoren van belangrijke Europese natuurorganisaties
gevestigd, zoals het Europees Centrum voor Natuurbescherming, de European
Union for Coastal Conservation, het European Habitats Forum en Eurosite.In Nederland zetten overheid en particuliere organisaties zich actief
in voor de bescherming van de Europese natuur (zie kader). De noodzaak van
de realisering van het Europees Ecologisch Netwerk (EECONET) wordt breed gedragen.
De urgente bescherming van de Europese natuur noodzaakt tot coalitievorming
en de verkenning van nieuwe middelen en samenwerkingsmogelijkheden. In Nederland
is reeds ervaring opgedaan met breed gesteunde Europese acties, zoals de Alpencampagne
van het Alpenplatform en de activiteiten van het Platform Toerisme en Zeeschildpadden.
Ook via de Europese natuurorganisaties kunnen acties worden gekanaliseerd
en geïnitieerd.De krachten kunnen gebundeld worden in een zo concreet mogelijke Intentieverklaring,
waaraan alle betrokken partijen meedoen. De oriëntatie zou kunnen zijn
de Pan-Europese Biologische Diversiteit en Landschap Strategie en EECONET,
met speciale aandacht voor Midden- en Oost-Europa. MondiaalDe Nederlandse regering streeft ook op mondiaal niveau naar goede samenwerking
met NGO's op het vlak van natuurbeheer en zal steun blijven geven aan de centrale
en stimulerende positie van de IUCN (waarvan trouwens eveneens nationale overheden
lid zijn). Tevens zal de regering samen met NGO's actief bijdragen aan de
internationale samenwerking ter bescherming en beheer van de in dit Programma
genoemde ecosystemen en ten aanzien van de genoemde integratiethema's. Belangrijke
potentiële partners bij de uitvoering van dit Programma in ontwikkelingslanden
en geïntegreerd binnen in de ontwikkelingssamenwerking zijn de SNV en
de medefinancieringsorganisaties. 5.4. Samenwerking met het bedrijfslevenHet UNCED-uitgangspunt dat duurzame ontwikkeling een gezamenlijke verantwoordelijkheid
is en niet slechts de overheid aangaat, leidt ertoe dat de Nederlandse regering
ook het Nederlandse bedrijfsleven meer bij het internationaal natuurbeheer
wil betrekken.De overheid zal afzonderlijke bedrijven aanspreken op hun verantwoordelijkheid
om bij hun activiteiten in het buitenland meer aandacht te besteden aan het
voorkomen, beperken en/of compenseren van negatieve effecten op de natuur
en bedrijven actief betrekken bij de uitvoering van dit Programma. De Nederlandse
regering wil zich tevens inzetten voor een hechte betrokkenheid van instellingen
en bedrijven bij multilaterale bestedingen1.Natuurbescherming is populair en er zijn dus tevens kansen voor versterking
van het groene imago van (Nederlandse) bedrijven, internationaal en nationaal,
indien zij integraal rekening houden met natuurbelangen en/of een concrete
bijdrage leveren aan natuurbeschermingsactiviteiten. Teneinde het internationaal
opererende Nederlandse bedrijfsleven actief bij het internationaal Natuurbeheer
te betrekken zullen in een beperkt aantal landen (gedacht wordt o.a. aan de
Nederlandse Antillen) samen met deze bedrijven initiatieven worden ontplooid.
Daartoe zullen de Nederlandse vertgenwoordigingen in het buitenland gericht
met bedrijven in contact treden, terwijl tegelijkertijd door het ministerie
van LNV de Nederlandse «moeder bedrijven» terzake worden ingelicht
en geactiveerd. Hierbij kan worden gedacht aan projecten in de sfeer van materiële
steun, voorlichting en educatie op het gebied van natuurbeheer. 5.5. Onderzoek, informatie en kennisKader R – Huidige situatie Nederlands onderzoek internationaal
natuurbeheerNederland kent tal van onderzoeks- en kennisinstellingen die zich bezighouden
met internationaal natuurbeheer. Vanuit de ministeries zijn dit onder andere:
de DLO-instituten en IKC-Natuurbeheer (LNV), RIVM (VROM), RIZA en RIKZ (V&W),
en KNAW, NIOO en NIOZ (OCW). Verder wordt terzake onderzoek verricht bij universiteiten
en hogescholen, en bij instituten als TNO, ITC en IHE Delft. Het ECNB heeft
een belangrijke taak op Europees niveau op het vlak van beleidsgericht onderzoek
en het samenbrengen van onderzoek en expertise, en vervult een denk-tank functie
voor het Europees natuurbeleid. Via Tropenbos wordt onderzoek op het vlak
van tropische bossen gestimuleerd en (inter)nationaal afgestemd. De totale
inspanning op dit terrein is aanzienlijk. Een overzicht ontbreekt echter en
onduidelijk is in welke mate mogelijkheden voor de wisselwerking tussen beleid
en toepassing van onderzoek worden benut.Ook bij het natuuronderzoek is sprake van toenemende internationalisering.
Oorzaken zijn onder andere: de afname van structurele budgetten, de verschuiving
naar programmafinanciering en de toenemende coördinatie en financiering
vanuit internationale organisaties, zoals UNEP, EU, FAO, CGIAR, ITHO en GEF.
Ook het grensoverschrijdend karakter van natuur en milieu draagt hieraan bij
(bijvoorbeeld referentie-onderzoek in Oost-Europa ten behoeve van Nederlandse
natuurontwikkelingsprojecten).Er is sprake van een verschuiving van fundamenteel strategisch onderzoek
naar toegepast onderzoek en ad-hoc advieswerk, met soms aanzienlijke negatieve
gevolgen voor bestaande Nederlandse capaciteit (bijvoorbeeld bij de taxonomie).
Ook de signaleringsfunctie van onderzoek door verbreding, verdieping en kwantificering
staat onder druk. Tegen deze achtergrond bestaat er voor instituten een spanning
tussen samenwerking en het ten opzichte van elkaar profileren.Vanuit LNV (IKC-Natuurbeheer, DWK en DLO-instituten) en vanuit de ministeries
van OCW, VROM, V&W, BZ/OS en EZ zal worden gestimuleerd dat het Nederlands
onderzoek inzake het internationaal natuurbeheer en het Programma Internationaal
Natuurbeheer zoveel mogelijk op elkaar aansluiten. Het IKC-Natuurbeheer zal
daartoe een verkenning uitvoeren.Gezien de internationale betekenis van kennis in Nederland op het vlak
van internationaal natuurbeheer en de prioriteiten in het Programma Internationaal
Natuurbeheer is instandhouding van een adequate kennisinfrastructuur terzake
gewenst, waarbij strategische kennisallianties kunnen worden versterkt, zowel
nationaal als internationaal.In navolging van het milieu-, ontwikkelings- en landbouwkundig onderzoek
zal daartoe een samenhangend overzicht worden opgesteld van relevant onderzoek
op het vlak van het internationaal natuurbeheer dat in of vanuit Nederland
wordt gefinancierd.Bij betreffend onderzoek zal voldoende aandacht moeten worden gegeven
aan het toepasbaar en beschikbaar maken van resultaten. De regering acht het
wenselijk dat onderzoek in het kader van de thema's en ecosystemen
zoals opgenomen in het Programma Internationaal Natuurbeheer zoveel mogelijk
mede gericht wordt op concrete beschermings- en ontwikkelingsmaatregelen.
In verband met het belang van de wisselwerking tussen natuurbeheer en andere
sectoren is interdisciplinaire samenwerking tussen natuurwetenschappen en
de maatschappij- en gedragswetenschappen belangrijk.De regering streeft ernaar om bij het door Nederland gefinancierde onderzoek
inzake natuurbeheer lokale onderzoekers een belangrijke rol te laten vervullen
(«capacity building»). Er zal een nadere verkenning plaatsvinden
naar de betekenis van internationale onderzoeksinstellingen voor het Programma
Internationaal Natuurbeheer. De regering wil stimuleren dat deze instellingen
zich primair richten op coördinatie van onderzoek, waarbij de uitvoering
wordt geconcentreerd bij nationale instellingen.Het IKC-Natuurbeheer zal in het kader van zijn beleidsondersteunende taak
een intensieve bijdrage leveren aan de uitvoering van het Programma Internationaal
Natuurbeheer. 5.6. Educatie en voorlichtingEffectief internationaal natuurbeheer vergt grote betrokkenheid in de
samenleving. Internationaal wordt daartoe, bijvoorbeeld in het kader van het
Verdrag inzake Biologische Diversiteit, het belang benadrukt van gerichte
educatie en voorlichting. De Nederlandse regering wil de internationale samenwerking
op dit vlak versterken, met name ten aanzien van de uitwisseling op het gebied
van nationale strategieën en uitwisseling van kennis op basis van onderzoeks-
en ontwikkelingsprojecten. Mondiaal wil de regering vooral (samen)werken via
IUCN en UNESCO.In Pan-Europees verband zal door Nederland in het kader van de Raad van
Europa, IUCN en UNESCO prioriteit worden verleend aan educatie- en voorlichtingsacties
in de uitwerking van de Pan-Europese Biodiversiteit en Landschap Strategie.Daarnaast zal de Nederlandse regering bij de realisatie van dit Programma
Internationaal Natuurbeheer nadrukkelijk aandacht blijven besteden aan de
betrokkenheid van maatschappelijke groeperingen en burgers. Educatie en voorlichting
zullen in veel gevallen onderdeel vormen van activiteiten en projecten. 5.7. Vertegenwoordigingen in het buitenlandVanuit de betrokken ministeries zal worden gestimuleerd dat de Nederlandse
vertegenwoordigingen in het buitenland gericht worden betrokken bij de uitvoering
van dit Programma. Het betreft op de ambassades een gezamenlijk taak voor:
de LNV-attachés (algemeen internationaal natuurbeheer, informatie-uitwisseling
en signalering over natuur, en specifieke projecten waaronder KNIP), de milieucoördinatoren
(algemeen milieubeleid, KAP-projecten), de sectorspecialisten van OS (milieubeleid,
natuurbeheer en tropisch regenwoud in het kader van ontwikkelingssamenwerking
«milieupot»), en de Verkeersraden (integraal waterbeheer). Mede
afhankelijk van de bezetting van de ambassade kan de invulling van geschetste
taakverdeling overigens van post tot post verschillend zijn. Aandachtspunt
voor de komende jaren voor genoemde vertegenwoordigingen in het buitenland
vormt de bijdrage van het bedrijfsleven aan het internationaal natuurbeheer.
De vertegenwoordigingen zullen veelbelovende activiteiten in beeld brengen
van met name bedrijven en instellingen met een Nederlandse thuisbasis, die
(tevens) een positief effect hebben op, of directe bijdrage leveren aan behoud
van bossen, wetlands, rivieren, kustzones en zeeën. 5.8. Samenwerking met de Nederlandse Antillen en ArubaKader S – Samenwerkingsverklaring natuur Nederlandse Antillen –
NederlandTussen het Departement van Volksgezondheid en Milieuhygiëne van de
Nederlandse Antillen (VOMIL) en het Ministerie van LNV is in 1994 voor een
eerste periode van 3 jaar een samenwerkingsverklaring op het gebied van natuurbescherming
gesloten. Gemeenschappelijke aandachtsvelden zijn: expertise uitwisseling
op het vlak van natuurbeleidsplanning op nationaal en regionaal niveau, en
implementatie en uitvoering van internationale verdragen (met name Biologische
Diversiteit, CITES en Wetlands). Beide partijen streven tevens naar samenwerking
met andere ministeries en departementen, gouvernementele organisaties en NGO's.
De samenwerking is gebaseerd op een concreet werkprogramma.Als onderdeel van het Project Internationaal Natuurbeleid heeft een workshop
plaatsgehad over het werkprogramma bij de samenwerkingsverklaring op het gebied
van natuurbescherming tussen de Nederlandse Antillen en Nederland.Tijdens de workshop die op 10 juli 1995 werd gehouden, werd het belang
van een versterkte aandacht voor de natuurbescherming op de Antillen nogmaals
bevestigd door de betrokken partijen, te weten de Nederlandse en Antilliaanse
overheid (LNV, VROM, KABNA, V&W, resp. VOMIL), particuliere natuurbeschermingsorganisaties
(Wereld Natuur Fonds en Birdlife), onderzoeksinstituten en terreinbeherende
instanties.Besloten werd genoemde partijen, alsmede de Antilliaanse particuliere
natuurbeschermingsorganisaties en onderzoeksinstellingen, jaarlijks in het
kader van de samenwerkingsovereenkomst in een «Platform Natuurbescherming
Nederlandse Antillen» bijeen te laten komen. De bijeenkomsten zullen
afwisselend op de Antillen en in Nederland plaatsvinden. Voorts werd besloten
de samenwerking een extra impuls te geven door voor 1996 en 1997 een gezamenlijke
projectstructuur op te zetten onder de naam Kleinschalige NatuurbeschermingsProjecten
op de Antillen (KNAP-Antillen). De KNAP Antillenprojecten zijn gericht op
praktische, kleinschalige maatregelen op het gebied van lokale bescherming
van belangrijke natuurwaarden van alle delen van de Nederlandse Antillen.Ten behoeve van de KNAP-Antillen-projecten worden voor de jaren 1996–1997
bijdragen tot fl. 50.000,– beschikbaar gesteld door het Kabinet van
Nederlands- Antilliaanse en Arubaanse Zaken (KabNA), het Wereldnatuurfonds
(WNF) en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV), Directie Natuurbeheer.
Het is de bedoeling dat het bedrijfsleven op de Nederlandse Antillen vanaf
1998 de invulling van het fonds overneemt.Eén en ander werd vastgelegd in een PIN-verklaring Nederlandse
Antillen – Nederland, die op 11 juli 1995 door vertegenwoordigers van
genoemde partijen werd ondertekend. In de verklaring wordt specifiek aandacht
gevraagd voor de bescherming van wetlands en trekvogels en zeeën en kusten
met een nadruk op koralen.Door personele versterkingen bij het Antilliaanse ministerie van VOMIL
zal een versterkte invulling kunnen worden gegeven aan natuur- en milieubeleid.
Samen met de Antilliaanse overheid zal worden bezien hoe aan de prioriteiten
van dit Programma kan worden bijgedragen. Specifieke aandacht zal daarbij
worden gevraagd voor wetlands en trekvogels, kustzone en zee (specifiek koralen),
CITES, de relatie toerisme-natuurlijk milieu en natuur- en milieu-educatie.
Er zal nauw worden samengewerkt met Antilliaanse en Nederlandse onderzoeksinstellingen
en NGO's.Met Aruba zal worden samengewerkt op het vlak van de administratieve opbouw
en handhaving inzake CITES. Verder zal nader overleg worden gevoerd
om te verkennen welke mogelijkheden er zijn om op basis van voorliggend Programma
de onderlinge contacten te versterken.6. IMPLEMENTATIE 6.1. FinancieringVanuit de Nederlandse overheid zijn ten aanzien van de financiering van
het internationaal natuurbeheer drie lijnen van belang:–financiering
expliciet bedoeld voor natuurbeheer (directe gelden);–indirecte gelden
en–toetsing op natuurbeheer van Nederlandse gelden naar het buitenland. Directe geldenBinnen LNV en OS zijn budgetten specifiek bestemd voor internationaal
natuurbeheer.Bij LNV betreft dit uitgaven ter grootte van Dfl 3,1 mln. (1995) ten laste
van begrotingsonderdeel 04.03.08, internationaal natuurbeleid.Door OS worden in het kader van het Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud
fondsen vrijgemaakt voor het behoud van het tropisch regenwoud (Dfl 150 mln.
voor beleidsontwikkeling en bosprojecten in de tropen, waarvan ⅓ in
of ten behoeve van het tropisch regenwoud).Binnen het budget van OS worden middelen vrijgemaakt specifiek voor activiteiten
op het gebied van natuurbeheer anders dan in het kader van de bescherming
van het tropisch regenwoud. De bestedingen van deze middelen vindt zoveel
mogelijk in samenhang plaats, waarbij voldoende ruimte blijft voor afzonderlijke
projectfinanciering.Daarnaast draagt Nederland bij aan de Europese Unie (zowel het EU-budget
als het Europees Ontwikkelingsfonds) en aan multilaterale fondsen van waaruit
natuurbescherming wordt gefinancierd. Aandacht zal uitgaan naar de besteding
van «seed money» fondsen (onder de 100.000 gulden), onder andere
door intensivering van de inzet van de Nederlandse vertegenwoordigingen in
het buitenland en door gericht overleg met andere financiers (NGO's, bedrijfsleven)
en Nederlandse expertise.Bevorderd zal worden dat de Nederlandse expertise op het gebied van internationaal
natuurbeheer (overheid, onderzoek, bedrijfsleven, NGO's) meer wordt betrokken
bij grotere bestedingen op het vlak van internationaal natuurbeheer.Ten aanzien van de EU zal Nederland zich sterk blijven maken voor adequate
allocatie van middelen voor natuurbeheer binnen relevante instrumenten, waaronder
de LIFE-verordening, onderdelen van Structuurfondsen, Cohesiefonds en onderzoeksfondsen,
en de landbouw-milieu- en landbouw-bossenverordeningen, programma's voor Midden-
en Oost-Europa, de Middellandse Zee en binnen de EU-ontwikkelingssamenwerking.Ten aanzien van de multilaterale financieringsinstellingen (zoals GEF,
IMF, Wereldbank en regionale ontwikkelingsbanken) zal Nederland blijven pleiten
voor aanwending van substantiële middelen voor natuurbeheer. De Nederlandse
regering wil zich inzetten voor een hechtere betrokkenheid van Nederlandse
instellingen en bedrijven bij multilaterale bestedingen, mede om het expertise-niveau
in Nederland hoog te houden. Tevens wordt daarmee bijgedragen aan het draagvlak
voor internationaal natuurbeheer binnen Nederland. IntensiveringDe versterking van het internationaal natuurbeheer vindt plaats in het
kader van en, wat betreft de inhoud en financiering, langs de lijnen van de
Nota Herijking buitenlandbeleid. Dit betreft voor de versterking van activiteiten inzake natuurbeheer in Midden- en Oost-Europa met ingang
van 1996 additioneel Dfl 8 mln. per jaar (onderdeel intensivering Midden-
en Oost-Europa), alsmede voor activiteiten inzake biologische diversiteit,
Euroepse natuur, (tropische) bossen, wetlands en trekvogels, en KNIP met ingang
van 1997 additioneel Dfl 7 mln. per jaar (te verwerking bij begrotingsvoorbereiding
'97). Indirecte geldenIn het kader van het internationaal integraal waterbeheer wordt door het
Ministerie van V&W een bijdrage geleverd aan de implementatie van het
internationale natuurbeheer van Nederland. Dit betreft uitgaven in het kader
van:–begrotingsartikel 02.03.03 (ca. 2,5 mln/jr) gericht op internationale
activiteiten ter voorkoming van verontreiniging van zoete en zoute oppervlaktewateren,
internationaal technisch wetenschappelijk beleidsonderbouwend overleg, internationale
beleidsvoorbereiding met betrekking tot de Maas, Schelde en Eems en bijdragen
aan de RMNO;–begrotingsartikel 02.03.04 (ca. 1,5 mln/jr) aangewend voor
integraal waterbeheerprojecten in Oost-Europa en–uit overige artikelen
(ca. 2,5 mln/jr) ten behoeve van Memoranda of Understanding, kennisontwikkeling,
internationale beleidsontwikkeling, exportbevordering en ontwikkelingssamenwerking.Ontwikkelingssamenwerking
zal naast de specifieke fondsen die vrijgemaakt zijn voor de integratie van
de biologische diversiteit binnen ontwikkelingssamenwerking vanuit het milieuprogramma,
de regionale programma's en overige programma's direct en indirect bijdragen
blijven leveren aan de implementatie van het Nederlandse beleid inzake internationaal
natuurbeheer.In het kader van het internationale milieubeleid wordt door VROM een indirecte
bijdrage geleverd aan de implementatie van het Nederlands beleid inzake internationaal
natuurbeheer. Dit betreft voor 1995 in het kader van begrotingsartikel U051503
ruim 11 miljoen gulden van het verplichtingenbudget, waarvan:–ca. 4,5
mln ten behoeve van samenwerking met Oost-Europa, bilaterale samenwerking
en samenwerking in kader ECE;–ca. 5 mln in het kader van mondiale vraagstukken;–ca.
0,7 mln ten behoeve van activiteiten in EU- en OESO-kader en–ca. 1 mln
ten behoeve van het International Network of Green Planners.Voor onderzoek is in 1995 ca. 0,3 mln verplicht (begrotingsartikel U051401).Ten aanzien van bovengenoemde en overige niet expliciet op natuurbeheer
gerichte geldstromen, zoals gelden in het kader van de Oost-Europa faciliteit,
waaronder het MATRA fonds, zal worden nagestreefd dat het belang van natuurbeheer
voldoende aandacht krijgt. Ook in EU-verband zal worden nagestreefd dat mogelijkheden
worden benut om waar mogelijk dergelijke middelen tegelijk een positief effect
op natuur te laten hebben, bijvoorbeeld de EU-fondsen op het vlak van transport,
toerisme en onderzoek. ToetsingVia toetsing op natuuraspecten kan worden voorkomen dat Nederlandse bestedingen
in het buitenland onnodig nadelige effecten hebben op de natuur. Toetsing
kan zelfs bevorderen dat bestedingen ook de natuur ten goede komen. Binnen de Nederlandse Ontwikkelingssamenwerking bestaat hiervoor reeds
een procedure (zogenaamde O-toets). De gevolgen voor natuur zijn hierin een
belangrijk criterium.Onderzocht zal worden hoe ook andere vormen van financiering waar de Nederlandse
overheid bij betrokken is, zoals exportkredietgaranties, via een dergelijke
toets tevens een bijdrage kunnen leveren aan natuurbeheer.Nederland zal blijven bevorderen dat ook in EU-verband voor de relevante
EU-instrumenten een adequate toetsing (verder) wordt ontwikkeld, zowel ten
aanzien van het EU-grondgebied (o.a. Structuurfondsen, Cohesiefonds en Trans
Europees Netwerk), als ten aanzien van ontwikkelingslanden, Middellandse-Zeelanden
en Oost-Europa. Ook bij de FAO en de Wereldbank zal Nederland pleiten voor
verdere integratie van natuurbeheer in de toetsing van programma's en projecten. 6.2. Uitwerking in activiteitenDe hoofdlijnen van het Programma Internationaal Natuurbeheer zoals geschetst
in de vorige hoofdstukken zijn in bijgevoegd Activiteitenoverzicht Internationaal
Natuurbeheer nader uitgewerkt. Per ecosysteem en per integratiethema is de
in de hoofdtekst aangegeven onderverdeling weergegeven en is aangegeven welke
activiteiten worden ondernomen en welke actoren daarbij betrokken zijn.De interdepartementale samenwerking (met name LNV, OS, V&W, VROM,
BZ en EZ) op het vlak van het internationaal natuurbeheer zal worden versterkt
en gericht op de verdere programmering van de in voorliggend Programma en
bijbehorend werkplan aangegeven prioriteiten. Daarbij gaat de aandacht onder
andere uit naar afstemming van de relevante programmering van de betreffende
departementen, met name ten aanzien van de uitwerking betreffende landen,
sub-ecosystemen en gebieden, en thema's als capaciteitsontwikkeling, participatie
en draagvlakvergroting. Doel is te komen tot een afgestemde jaarlijkse voortgangsrapportage
van de stand van zaken van de uitvoering en identificatie van potentiële
projecten en activiteiten.Om de uitvoering van voornoemde acties gezamenlijk ter hand te nemen wil
de regering de implementatie van dit Programma verder zoveel mogelijk gezamenlijk
met alle betrokken partijen vormgeven op basis van:–overleg over planning
en algehele voortgang van het Programma Internationaal Natuurbeheer. De overheid
wil daartoe een jaarlijkse overlegstructuur in het leven roepen waarin participeren
vertegenwoordigers van overheid, onderzoek, NGO's en bedrijfsleven. Belangrijke
agendapunten voor dit overleg zijn: het elkaar wederzijds informeren over
relevante ontwikkelingen, afstemming van activiteiten, voortgangsbewaking
van de prioriteiten uit voorliggend Programma en bespreken van de jaarlijkse
werkplanning. Tevens wordt gedacht aan het jaarlijks organiseren van een activiteit
over een wisselend onderwerp uit dit Programma, waarbij beoogd wordt een breder
publiek te bereiken; –overleg over specifieke thema's en ecosystemen,
waartoe gebruik zal worden gemaakt van bestaande netwerken en overlegverbanden.
Beide lijnen zullen door overheid en maatschappelijke groeperingen op korte
termijn gezamenlijk verder worden uitgewerkt. 6.3. Evaluatie en auditingJaarlijks zal in het kader van het overleg over het Programma worden bezien
of de uitvoering nog op koers ligt. Mede daartoe zal door het IKC-Natuurbeheer –
in nauwe samenwerking met OS en andere departementen – een eerste aanzet
tot een evaluatiemethode worden geleverd, met behulp waarvan uitwerking kan
worden gegeven aan toetsbaarheid van de gestelde doelen, auditing van de beleidsuitvoering,
en het meten van het (natuur)rendement van activiteiten die in het kader van
het Programma worden uitgevoerd. LIJST VAN AFKORTINGEN AZMinisterie
van Algemene Zaken BBPBosbeleidsplan BZMinisterie
van Buitenlandse Zaken CGIARConsultative Group on International
Agricultural Research CITESConvention on International Trade in
Endangered Species of wild flora and fauna CLMCentrum voor Landbouw
en Milieu DLODienst Landbouwkundig Onderzoek, Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij DWKDirectie Wetenschap en KennisoverdrachtECNBEuropees Centrum voor Natuurbescherming EECONETEuropean
Ecological Network/ Europees Ecologisch Netwerk EUEuropese UnieEUCCEuropean Union for Coastal Conservation EUHHAEuropean
Union for Historic Houses and Estates EZMinisterie van Economische
Zaken FAOFood and Agriculture Organization of United Nations FINMinisterie
van Financiën GEFGlobal Environment Facility GLBGemeenschappelijk
Landbouwbeleid van de Europese Unie IKC-NInformatie- en KennisCentrum
Natuurbeheer, Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij IUCNInternational
Union for Conservation of Nature and natural resources; thans aangeduid als:
IUCN-The World Conservation Union IUCN-ncNederlands Comité
voor IUCN IWRBInternational Waterfowl Research Bureau KNAWKoninklijke
Nederlandse Akademie voor Wetenschappen KNIPKleine NatuurbeschermingsInitiatieven
Projecten LNVMinisterie van Landbouw, Natuurbeheer en VisserijMATRAMaatschappelijke Transformatie Programma MEDMARAVISMediterranean
Association for Research and Conservation of Islands of Coastal EcosystemsNBPNatuurbeleidsplan NGO'sniet-gouvernementele organisatiesNIOONederlands Instituut voor Oecologisch Onderzoek NIOZNederlandse
Instituut voor Onderzoek der Zee NMP2Nationaal Milieubeleidsplan
2 NW3Derde Nota Waterhuishouding OCWMinisterie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen OESOOrganisatie voor Economische
Samenwerking en Ontwikkeling OSontwikkelingssamenwerking PDOPlatform
Duurzame Ontwikkeling PINProgramma Internationaal NatuurbeheerPSOProgramma Samenwerking Oost-Europa RIKZRijksinstituut
voor Kust en Zee, Ministerie van Verkeer en Waterstaat RIZARijksinstituut
voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (V&W) RMNORaad
voor het Milieu- en Natuuronderzoek RTRRegeringsstandpunt Tropisch
Regenwoud SNMStichting Natuur en Milieu SNVStichting
Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie SPAStrategisch Plan van Aanpak
Biologische Diversiteit UNCEDUnited Nations Conference on Environment
and Development UNEPUnited Nations Environment Programme UNESCOUnited
Nations Educational, Scientific and Cultural OrganisationVNVerenigde
Naties VOMILDepartement van Volksgezondheid en Milieuhygiëne
van de Nederlandse Antillen VROMMinisterie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer V&WMinisterie van Verkeer
en Waterstaat WIAWerkgroep Internationale Ambtenaren WIWOStichting
Werkgroep Internationaal Wad- en Watervogel Onderzoek WNFWereld
Natuur Fonds WRRWetenschappelijke Raad voor het RegeringsbeleidWTO/GATT World Trade Organization/General Agreement on Trade and
TrafficACTIVITEITENOVERZICHT INTERNATIONAAL NATUURBEHEER 1996 –
2000 behorende bij het Programma Internationaal Natuurbeheer ToelichtingDit overzicht volgt de indeling van het Programma Internationaal Natuurbeheer.
Op basis van de in dit Programma opgenomen doelstellingen is aangegeven welke
activiteiten worden voorgestaan bij achtereenvolgens het thema Europese Natuur1, ecosystemen, wisselwerking met andere sectoren en diverse
partners in natuurbeheer. Aan de invulling van de kolom «actoren»
en aan een verdere concretisering van het overzicht in de richting van een
werkplan wordt op dit moment met betrokken partijen gewerkt. Europese natuur (zie paragraaf 2.2 en 5.2) doelstellingactiviteitactorenPan-Europees     ontwikkeling
en implementatie van Pan-Europese Biodiversiteit en Landschap Strategie, 1996–2016
en bijbehorend actieplanbijdragen aan opstelling Strategie en politieke
goedkeuring Pan-Europese Milieu-ministersconferentie (Sofia, 1995) en aandringen
op spoedige operationalisering actieplan (zie hoofdtekst voor accenten     gerichte
koppeling onderzoek-beleid, onder andere ter uitvoering van Strategie en Actieplanmet
name stimuleren ECNB-bijdrage via programmering: «denk tank» voor
Europees natuurbeleid in het bijzonder Strategie en EECONET, ondersteuning
secretariaat van Strategie, rol in (Pan)Europees centrum info-uitwisseling
Biodiversiteitsverdrag, uitwisseling onderzoek en kennis inzake Europese natuur,
versterking samenwerking (inter)nationale natuurorganisaties, inbreng in Themacentrum
Natuur van Europees Milieu-Agentschap en IUCN-Regional Office, ondersteuning
o.a. Raad van Europa, EU, UNEP     Actieplan Natuurbeheer Midden-
en Oost-Europa     behoud, herstel en ontwikkeling van belangrijke
natuurgebieden in Midden- en Oost-Europaevaluatie Actieplan in 1995/96
en uitwerken plan van aanpak in 1996 voor concrete samenwerking en projectsteun
(beleidsplanning, onderzoek, beschermingsmaatregelen) zowel multilateraal
als bilateraal, o.a. in kader van Memoranda of Understanding met Polen, Oekraïne,
Rusland en Hongarije en multilateraal met andere landen; versterken EECONET-Action
Fund     Europese Unie     stevige verankering
natuur in EU-Verdrag IIBezien in hoeverre natuur in Nederlands standpuntbepaling
kan worden opgenomen, mede in relatie tot de EU Intergouvernementele Conferentie
in 1996  versterking EU-natuurbeleid met name via EU-Strategie voor Biologische
Diversiteitvoor pleiten o.a. in kader van EU-biodiversiteitsoverleg
en herziening 5e Milieu-Actieprogramma;     EU-bossen- en kustzonebeleidzie
onder bossen en zeeën en kustzones     uitwerking conclusies
Informele Milieuraad Arlesbij EU aandringen op spoedige follow-up acties
in EU-verband     EU-visie voor half-natuurlijke landschappenin
1996/97 aandragen bouwstenen voor Europese Commissie o.a. gericht op internationalisering
agrarisch natuurbeheer >
Bossen (zie paragraaf 2.2, 3.1 en 4.1) doelstellingactiviteitactorenMondiaal bosbeleid     totstandkoming van een wereldwijd
gedragen set van bindende afspraken ten behoeve van behoud en duurzaam gebruik
van alle bossen op de wereld (zie ook SPA actie I 5)aandragen expertise
en concrete suggesties in 1996/97 met name ten behoeve van Panel Commissie
Duurzame Ontwikkeling op vlak van tropische bossen, houtcertificering en samenwerking
binnen bossenwereld, waar mogelijk samen met andere landen, input in IUCN-project
duurzaam bosbeheer     Tropische bossen     in
kader van Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud stimuleren dat oppervlakte
beschermde primaire tropische bossen toeneemtzie Jaarplan 1995/96 Regeringsstandpunt
Tropisch Regenwoud (in voorbereiding)     operationele criteria voor
duurzaam bosbeheer voor het jaar 2000      intensieve samenwerking
overheid, bedrijfsleven, natuur- en milieuorganisaties, en onderzoek      Koppeling
internationaal–nationaal     consistente en breed bekende
samenhang van internationaal en nationaal Nederlands bosbeleidwisselwerking
nationale en internationale activiteiten:      bouwstenen ten
behoeve van en nationale discussie over werk Panel inzake Bossen van Commissie
Duurzame Ontwikkeling – 1996      veelbelovende ontwikkelingen
bij uitvoering nationaal beleid in internationaal verband uitdragen, te beginnen
in 1996 met het Nederland Bos Akkoord      leggen van koppeling
tussen ontwikkeling van houtcertificering internationaal, voor import van
hout naar Nederland en binnen Nederland     Europa     in
samenhang met beleid inzake biologische diversiteit ontwikkelen van EU-bossenbeleidaansluiten
bij activiteiten van Europese Commissie en andere lidstaten terzake en Nederlandse
EU-inbreng ten aanzien van beleidsontwikkeling inzake bosuitbreiding en bosvitaliteit     stimuleren benutten van mogelijkheden voor verantwoorde
bebossing van landbouwgronden      in 1996 verkennen mogelijkheden
voor samenwerking in kader van Actieplan Natuurbeheer Midden- en Oost-Europa
op vlak van bescherming oerbossen en versterken rol bedrijfsleven Wetlands en trekvogels (zie paragraaf 3.2) doelstellingactiviteitsectorenBescherming     Wetlandsverdrag
gericht op praktische natuurmaatregelen en integratie in ander beleidNederlandse
inbreng in Verdragkader uitbouwen op basis van concrete voorstellen, o.a.
in kader van de Conferentie in 1996 in Australië en volgende conferenties
en via bijdrage aan Wetlands Conservation Fund     bijdrage aan actieve
bescherming wetlands met bijzondere aandacht voor West-Palearctische trekrouteMilieuprogramma,
KNIP-projecten, steun internationale organisaties en projecten in kader van
bilaterale overeenkomsten     actief meewerken aan de effectief Afrikaans-Euraziatische
Watervogelovereenkomstaandragen expertise, steun secretariaat, stimuleren
landen tot toetreding en uitvoering, projectsteun     Natuur
en integraal waterbeheer     verzamelen en uitdragen goede
voorbeelden internationaal integraal waterbeheerprojectsteun en studies    kennis- en expertise uitwisselingdoorwerking Programma Internationaal
Natuurbeheer in adviesen trainingsactiviteiten RIZA, aandacht vragen voor
trekvogels en wetlands in programmering overige kennis/expertise-uitwisseling    Ontwikkelingssamenwerking     bescherming
en «wise-use» of wetlandsprojectsteun in kader van
het Milieuprogramma en uitvoering Sectorbeleidsdocument Biologische Diversiteit    Groene markt voor Nederlands blauwe bedrijven     versterking
integratie natuurbeheer bij activiteiten van Nederlandse bedrijven actief
in waterbouwin 1995/96 communicatietraject rondom rapport Nederland
en wetlands in het buitenland, afspraken met Nederlandse bedrijven; uiterlijk
in 1997 operationalisering criteria voor Terms of Reference, gunning en toetsing
inzake wetland-projecten die worden gesteund door de overheid; in 1996 in
internationaal verband dit thema onder aandacht brengen (o.a. via Ramsar-verdrag) Rivieren (zie paragraaf 3.3) doelstellingactiviteitactorenNatuur en integraal waterbeheer     multifunctionele
dynamische rivier-ecosystemen, inclusief natuurbescherming en -ontwikkelingpleiten
voor actieve bescherming en herstel van natuurlijke functie van rivieren via
integraal waterbeheer; haalbaarheidstudies en uitdragen voorbeelden; in kader
van Actieprogramma Midden- en Oost-Europa verder uitwerken     Herstel
en ontwikkeling Europese rivieren     herstel van natuurlijk
functioneren van de Europese rivierenondersteunen van beschermings-
en herstelmaatregelen van grote Europese rivieren als onderdeel van EECONET;
in internationaal verband pleiten om voor 2000 beheersplanning voor alle grote
Europese rivieren mede gericht te laten zijn op herstel van natuurlijk functioneren;
stimuleren concrete maatregelen      projectsteun en promoten
succesvolle elementen Rijnovereenkomst, met name in Oost-Europa      internationale
onderbouwing implementatie via onderzoek en kennis      internationale
vertaling in studierapport van gedachtengoed uit nota «Werk maken van
de natuur», stimuleren internationale uitwisseling voorbeeldprojecten Kustzones en zeeën (zie paragraaf 3.4) doelstellingactiviteitactorenDe kust van Europa     bescherming
natuurwaarden Europese kustzones en vergroten betrokkenheid en samenwerking
van relevante doelgroepen vanuit een integrale aanpakbevorderen EU Integrale
Kustzone Strategie in 1996   ontwikkelen European Coastal Code in
1996/1997      ontwikkelen Europees Ecologisch Kustnetwerk, als
onderdeel van Natura 2000 en het Europees Ecologisch Netwerk      actieve
inbreng gedachtengoed integraal kustbeheer in internationaal Waddenzee-overleg
en bevorderen aansluiting van dit overleg op bovengenoemde ontwikkelingen    Bescherming mariene natuurwaarden     bijdragen
aan internationale bescherming van mariene natuurwaardenverder tot ontwikkeling
brengen van concept van ruimtelijke planning en zonering voor mariene gebieden
via actieve participatie gericht op uitwisseling praktijkervaringen in relevante
internationale verdragen en fora (o.a. Biodiversiteit, UNCLOS, FAO)      via
EU en Noordzeeministersconferentie verdere verkenning mogelijkheden beschermde
gebieden waaronder de Noordzee      verdere ontwikkeling beleid
inzake tankerroutes en boorplatforms     Dynamisch kustbeheer     bevorderen concept «dynamisch kustbeheer» in het kader
van integraal kustbeheeruitdragen Nederlandse expertise en bevorderen
internationale dialoog   projectondersteuning mangroven en koraalriffen
via Milieuprogramma en KNIP     Walvissen     bescherming
van walvissencontinuering constructieve rol in International Whaling
Commission (IWC) Antarctica (zie paragraaf 3.5) doelstellingactiviteitactorenAntarcticauitwerking en uitvoering Milieuprotocol, aandacht
voor gevolgen toerisme Landbouw (zie paragraaf 2.2, 3.1 en 4.1) doelstellingactiviteitactorenEuropese Unie     verdere integratie van natuur
in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleidvia actieve participatie in Brussel
aandringen op benutten van mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer, met
name gericht op half-natuurlijke systemen in relatie tot het Europees Ecologisch
Netwerk, van bestaande en in ontwikkeling zijnde instrumentarium GLB (o.a.
cross-compliance, Landbouw-milieuverordening, bebossing, fondsen, randvoorwaarden
en toetsing). Bijdragen aan ontwikkelen totaalvisie op EU-grondgebruik/agrarisch
natuurbeheer     Pan-Europees     voldoende aandacht
voor gevolgen voor Europese natuur door uitbreiding EUop basis van Nota
Dynamiek en Vernieuwing in 1996/97 ontwikkelen van integrale visie (incl.
natuurbeheer) voor mogelijke herziening GLB als gevolg van mogelijke uitbreiding
EU en uitdragen visie in EU; aandacht voor tempo/fasering van marktintegratie
Midden- en Oost-Europa      integratie landbouw-natuur in bilaterale
en multilaterale hulprelaties met Midden- en Oost-Europa, aldaar bevorderen
ontwikkelingsstrategie duurzame landbouw met aandacht voor biologische landbouw
en ondersteunen ontwikkeling nationaal beleid inzake natuur in landbouwgebieden    Mondiaal     voldoende aandacht voor integratie van
natuur in beleid inzake mondiale handels- en landbouwproblematiekinbreng
van specifieke expertise in kader van uitwerking UNCED/Agenda uitwerking      mede
vanuit functie van donor aandringen op duurzame landbouw en integratie landbouw-natuur
in FAO en CGIAR      zie verder ook onder handel Visserij (zie paragraaf 4.2) doelstellingactiviteitactorenBeleidsgericht onderzoek     optimaal inzicht in
de effecten van visserij op het aquatisch ecosysteemin internationaal
verband ontwikkeling van op duurzaam visstandbeheer gericht onderzoek actief
bevorderen      steunen Europese Commissie om in ieder geval
vóór 1997 een voorstel te doen betreffende een voor visserij
gesloten onderzoeksgebied in de Noordzee op experimentele basis     verbetering
selectiviteit vismethodenstimuleren onderzoek naar beperking ongewenste
bijvangst van bedreigde of kwetsbare soorten zeezoogdieren, zeeschildpadden
en haaien     Visstandbeheer     bevorderen duurzame
vormen van visserijin internationale kader ervoor pleiten dat bij vaststelling
van beheersmaatregelen rekening wordt gehouden met de gevolgen van visserij
op andere soorten, waarvoor de beviste soort als voedsel dient      in
EU-kader erop aandringen om bij jaarlijkse advisering over de hoogte van vangstquota
zoveel mogelijk rekening te houden met de gevolgen van visserij op aquatisch
ecosysteem      in internationale visserijregelingen integratie
van gebruiksen natuurdoelstellingen met kracht bevorderen     Samenwerking     samenwerking ten aanzien van visserijbeleid binnen Nederland en
in internationaal verbandvoortzetten overleg inzake Waddenzee en Noordzee     intensivering overleg over mondiaal visserijbeleid Handel (zie paragraaf 4.3) doelstellingactiviteitactorenMondiale handelsstromen (landbouw)grondstoffen     beperken
negatieve effecten op natuur van produktie en transport van (landbouw)grondstoffen
en delfstoffeninventarisatie betreffende handelsstromen naar en via
Nederland en verkennen mogelijkheden om vanuit Nederland bijdrage aan beperken
negatieve effecten te leveren.(zie ook SPA acties NMW 6 en I 7)     Handelspolitiek     maximale complementariteit tussen handelspolitiek en milieu- en
natuurbeleid om effecten van handel (slibe-ralisatie), het gebruik van
produktiefactoren en natuur meer in evenwicht te brengenbij internaliseren
milieukosten rekening houden met natuur en zo nodig bijzondere oplossingen
voor natuur aandragen      bevorderen eigen verantwoordelijkheid
handel t.a.v. natuuraantasting o.a. in kader van WTO, EU, ITTO en CITES      vaststellen
gedeelde definities van grensoverschrijdende en mondiale milieu- en natuurbelangen     actieve inbreng richting WTO en OESO o.a. met betrekking
tot multilaterale verdragen, milieucode, positie unilaterale handelsmaatregelen,
geschillenprocedure      rekening houden met effecten van handelsliberalisatie
en Green Box subsidies op natuurbeheer     CITES     zorgvuldige
en effectieve regelgeving betreffende de internationale handel in bedreigde
plante- en diersoortencontinueren actieve inbreng in CITES-kader, o.a.
t.a.v. internationale aanpak opsporing en vervolging, versterking wetgeving
in EU-kader (1995/96), samenwerking bij administratieve opbouw en handhaving
Nederlandse Antillen, Aruba en enkele ontwikkelingslanden en landen in Oost-Europa,
extra aandacht voor voorlichting Toerisme (zie paragraaf 4.4) doelstellingactiviteitactorenDuurzaam toerisme     bijdragen aan duurzaam worden
van internationaal toerisme, dat wil zeggen afgestemd op draagkracht van natuur
en milieuoverleg en activiteiten samen met betrokken partijen in Nederland
met als doel: – te komen tot afspraken over het beperken
van schadelijke gevolgen van Nederlands toerisme op natuur en milieu in het
buitenland; – inventariseren en stimuleren positieve
effecten van internationaal toerisme op natuur; – verminderen
van milieu-aantasting door transport – mogelijkheden
voor alternatieven dichter bij huis – instellen platform
duurzaam toerisme – toewerken naar een code voor duurzaam
toerisme en natuurlijk milieu 1997     Europese lokaties     versterken duurzaam toerisme Middenlandsezeegebiedaandacht
voor kwetsbare Midden- landsezeegebied vragen en projectsteun     versterken
duurzaam toerisme Alpen en milieuvriendelijk vervoerAlpencampagne    Mondiaal     bijdragen aan internationale
discussieinbreng in World Tourism Organization, EU en UNEP     versterking
ecotoerisme via bilaterale samenwerkingintegreren in ontwikkelingssamenwerkingsprojecten,
KNIP     beleidsontwikkeling Nederlandse Antillenuitwerken
in kader van Samenwerkingsverklaring LNV en VOMIL; projectsteun Ontwikkelingssamenwerking (zie paragraaf 3.1, 3.2, 3.3, 3.4
en 4.5) doelstellingactiviteitactorenIntegratie     biologische diversiteit integraal
meegenomen als onderdeel van duurzame ontwikkelingbenutten van mogelijkheden
om op projectniveau armoedebestrijding en stimuleren van economische ontwikkeling
gepaard te laten gaan met natuurbeheer, milieutoets     Biologische
diversiteit en bossen     Europese Unie     integrale
aandacht voor natuur en milieu in EU-ontwikkelings- samenwerkingactieve
inbreng in Ontwikkelingsraad Partners in natuurbeheer (zie hoofdstuk 5) doelstellingactiviteitactorenPartners in natuurbeheer – algemeen     binnen
Nederland goede samen- werking gericht op coherente en effectieve Nederlandse
inbreng ten aanzien van internationale fora en bilaterale/ multilaterale samenwerking
in projecten en actiesversterking structuur interdepartementale samenwerking,
gericht op verdere programmering en jaarlijkse rapportage      overleg
over algehele voortgang en werkplanning Programma Internationaal Natuurbeheer:
jaarlijkse overlegstructuur starten vanaf 1996; vanaf 1996 jaarlijkse activiteit
organiseren gericht op breder publiek      nader bezien hoe gezamenlijk
overleg over specifieke thema's verder kan worden uitgewerkt, vanuit de bestaande
overlegverbanden/netwerken van met name overheid, NGO's en onderzoek      samenwerking
bij projecten en activiteiten (zie hierna)     Internationale
fora en verdragen (paragraaf 5.1)      planmatige en coherente
Nederlandse inbreng in voor internationaal natuurbeheer relevante verdragen
en forain 1995/96 uitwerken en vaststellen welke thema's in het kader
van welke verdrag/forum voor Nederland van belang worden geacht en daarbij
bepaling positie Verdrag inzake Biologische Diversiteit (zie ook SPA actie
I 1)      in nauwkeuring overleg met de WIA verkennen in 1996
van mogelijkheden selecte vergroting personele inzet vanuit Nederland bij
internationale organisaties en verdragssecretariaten     Adviesraden
(paragraaf 5.2)      goede onderlinge afstemming ten aanzien van advisering
op vlak van internationaal natuurbeheerProgramma Internationaal Natuurbeheer
in 1996 aldus onder aandacht brengen     Samenwerking overheid –
NGO's (paragraaf 5.3)in 1995/96 vergroten inzicht bestaande participatie
en structuur NGO's rondom internationaal natuurbeheer in Nederland en overleg
overheid – NGO's over mogelijkheden verdere versterking onderlinge samenwerking     Europa: zie onder 2.2 Europese natuur     Samenwerking
met het bedrijfsleven (paragraaf 5.4)aanspreken afzonderlijke
bedrijven betreffende hun verantwoordelijkheid om rekening te houden met natuur,
het leveren van bijdragen aan implementatie van dit Programma en het in beeld
brengen van goede voorbeelden van samenhangende economische ontwikkeling en
natuurbescherming     Onderzoek, informatie en
kennis(paragraaf 5.5)afstemming Programma Internationaal Natuurbeheer
en Nederlands onderzoek terzake, aandringen op versterken strategisch kennisallianties,
samenhangend overzicht      opleiden lokale onderzoekers bij
onderzoek in het buitenland      versterken coördinerende
rol internationale onderzoeksinstellingen     Educatie en voorlichting
(paragraaf 5.6)versterken internationale samenwerking     Vertegenwoordigingen
buitenland (paragraaf 5.7)      gerichte betrokkenheid ambassades
bij Programma Internationaal Natuurbeheerin 1995/96 aandacht vragen
voor Programma Internationaal Natuurbeheer; specifieke verzoeken gecoördineerd
vanuit betreffende ministeries      in beeld brengen van 25 veelbelovende
activiteiten bedrijven en instellingen met Nederlandse thuisbasis die (tevens)
positief effect hebben op natuurbehoud ten behoeve van publicatie in 1998    Nederlandse Antillen en Aruba (paragraaf 5.8)      versterken
samenwerking op vlak van natuurbeheerverdere uitwerking (1995/96) en
implementatie werkprogramma Samenwerkingsverklaring natuurbescherming Nederlands
Antillen – Nederland      jaarlijks bijeenbrengen Platform
Natuurbescherming NA en      uitvoering KNAP-projecten      nader
overleg in 1996 over mogelijkheden om op basis van Programma Internationaal
Natuurbeheer te versterken en samenwerking administratieve opbouw en handhaving
CITES Evaluatie & Auditing (zie paragraaf 6.3) doelstellingactiviteitactorenEvaluatie en Auditing van PIN-programmaontwikkelen evaluatiemethode
1996 jaarlijks: evaluatie en verslaglegging XNoot1 Waar dit het geval is wordt in de kantlijn van de notitie verwezen naar
betreffende acties, bijvoorbeeld »SPA I4«: Strategisch Plan
van Aanpak (SPA) Biologische Diversiteit, actie op het Internationale veld,
nummer 4.XNoot1de besluiten van de Ministerraad inzake de Herijking Buitenlands Beleid
zijn nog niet in deze tekst verwerkt.XNoot1de besluiten van de Ministerraad inzake de Herijking Buitenlands Beleid
zijn nog niet in deze tekst verwerkt.XNoot1het thema Biodiversiteit is niet apart terug te vinden; de voorgenomen
activiteiten zijn geïntegreerd opgenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24408-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl