Veranderingen in de Grondwet van de bepalingen over het binnentreden in woningen; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26158, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

02-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26158 nr. 5

10-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26158Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 158Voorstel van wet tot verandering in de Grondwet van de bepalingen over
het binnentreden in woningennr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 10 november 1999Met belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het wetsvoorstel
heeft uitgebracht. Voordat wij op de in het verslag naar voren gebrachte vragen
en opmerkingen ingaan, brengen wij in herinnering dat de kamer bij brief van
3 maart jl. is meegedeeld dat de beantwoording van het verslag zou worden
aangehouden tot het moment waarop ook de nota naar aanleiding van het verslag
en de nota van wijziging bij het voorstel van Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(Wiv) aan de kamer konden worden aangeboden.1
De reden daarvan is dat vele vragen en opmerkingen in het verslag ten nauwste
samenhangen met de inhoud van voornoemd wetsvoorstel en in het bijzonder met
de inhoud van voornoemde nota van wijziging. Het betreft hier wijzigingen
die mede bepalend zijn voor het beeld dat men van bepaalde aspecten van het
onderhavige wetsvoorstel heeft. Hierbij valt met name te denken aan de betekenis
van het begrip«nationale veiligheid» en de reikwijdte van de in
het voorstel opgenomen verplichting om een verslag over het binnentreden te
verstrekken. De eerder bedoelde nota van wijziging is inmiddels aan de kamer
aangeboden.2 Waar dat dienstig is zullen we in
deze nota een uiteenzetting van de desbetreffende wijzigingen geven. Wij menen
aldus, conform de toezegging van de ambtsvoorganger van de tweede ondergetekende
aan de Eerste Kamer waaraan de leden van de fracties van GPV en RPF herinnerden,
ook voldoende helderheid over de uitwerking van het nieuwe artikel 12 van
de Grondwet in de nieuwe Wiv te verschaffen.De leden van de VVD-fractie vroegen nadere duidelijkheid omtrent de begrippen
«het belang van de staat» en de «nationale veiligheid».
Met betrekking tot laatstgenoemd begrip vroegen zij, voor het geval de wetgever
dit begrip afhankelijk wil maken van de ontwikkeling van de jurisprudentie
op artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM), dit wel gewenst is, gelet op het toenemend casuïstisch
karakter van de rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
(EHRM), zoals de Minister van Justitie in de toelichting op zijn begroting
voor 1999 beschrijft.Het begrip «belang van de staat» komt in de Grondwet alleen
voor in artikel 68, dat een verschoningsgrond geeft aan bewindspersonen om bepaalde inlichtingen niet aan het parlement te verschaffen. Zoals
in de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken van 19 januari 1998 aan
de Tweede Kamer is uiteengezet, heeft dit begrip onvermijdelijk een zekere
vaagheid. Als voorbeelden van belangen die onder omstandigheden zo zwaarwegend
kunnen zijn dat zij als belang van de staat moeten worden aangemerkt, kunnen
worden genoemd de veiligheid van de staat, de eenheid van de Kroon, vertrouwelijk
aan de overheid medegedeelde bedrijfsgegevens, betrekkingen van Nederland
met andere landen, economische en financiële belangen van de staat en
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer. In het kader van artikel 68
van de Grondwet kunnen – zo werd ook in die brief geconcludeerd –
derhalve onder omstandigheden zeer verschillende belangen onder het begrip«belang
van de staat» worden gebracht.1Het begrip «nationale veiligheid» is, hoewel het ontegenzeglijk
ook een zekere vaagheid heeft, enger dan het begrip «belang van de staat».
Een vergelijking met de belangen die hiervóór zijn genoemd als
belangen die onder het begrip belang van de staat vallen, kan dat illustreren.
De veiligheid van de staat, de eenheid van de Kroon en de betrekkingen van
Nederland met andere landen zijn belangen die naar ons oordeel ook onder het
begrip «nationale veiligheid» vallen. Voor de andere genoemde
belangen geldt dat niet of, al naar gelang de omstandigheden, slechts ten
dele. Indien bedrijfsgegevens vertrouwelijk aan de overheid zijn meegedeeld,
zal het belang van de staat al gauw kunnen meebrengen dat verstrekking van
deze gegevens aan het parlement achterwege dient te blijven. Als de overheid
dergelijke gegevens toch zou verstrekken, zou niet alleen het vertrouwen in
de overheid worden geschonden, doch – in samenhang daarmee – ook
ongetwijfeld de bereidheid afnemen om in voorkomende gevallen wederom vertrouwelijk
bedrijfsgegevens te verschaffen. Verstrekking van dergelijke gegevens zal
evenwel in beginsel niet de nationale veiligheid raken. Dat lijdt slechts
uitzondering in het geval dat het bijvoorbeeld gaat om gegevens over militair
materieel dat een bedrijf aan het ministerie van Defensie levert. Ook ten
aanzien van economische en financiële belangen van de staat geldt dat
zij een beroep op het belang van de staat, bedoeld in artikel 68 van de Grondwet,
kunnen rechtvaardigen, zonder dat tevens de nationale veiligheid in het geding
is. De bescherming van de persoonlijke levenssfeer, tot slot, is eveneens
een belang dat een dergelijk beroep kan rechtvaardigen, terwijl het in dat
geval zelden tevens een beroep op de nationale veiligheid zal kunnen rechtvaardigen.Het begrip «nationale veiligheid» is ontleend aan artikel
8 EVRM. Dit impliceert dat de invulling van het begrip mede wordt bepaald
door de jurisprudentie die daaromtrent is c.q. wordt gevormd. Een echte definitie
van het begrip is in de jurisprudentie van het EHRM evenwel niet te vinden.
De rechtspraak van het EHRM heeft, zoals ook de hier aan het woord zijnde
leden hebben opgemerkt, een nogal casuïstisch karakter. Dat neemt niet
weg dat – dit in aanvulling op hetgeen wij hiervóór hebben
opgemerkt over het begrip «nationale veiligheid» in relatie tot
het begrip «belang van de staat» in artikel 68 van de Grondwet –
aan de hand van de jurisprudentie van het EHRM over artikel 8 EVRM toch wel
enige verder verduidelijking van het begrip «nationale veiligheid»
kan worden gegeven. Zo kan uit deze jurisprudentie worden opgemaakt dat in
de volgende gevallen de nationale veiligheid in het geding kan zijn: het schenden
van staats- en militaire geheimen, de verspreiding van opruiende geschriften
onder militairen, het oproepen tot en het goedkeuren van geweld, het verrichten
van neo-nazistische activiteiten, het verrichten van terroristische activiteiten
en de publikatie van (geheime informatie in) geschriften die schade kunnen
toebrengen aan het functioneren van de staatsveiligheidsdienst van een land.2 Ons zijn geen uitspraken bekend waarin bepaalde werkzaamheden
van inlichtingen- en veiligheidsdiensten buiten het begrip «nationale
veiligheid» zijn gebracht. Daarbij tekenen wij aan dat het
zwaartepunt bij de toetsing door het EHRM ook niet zozeer bij de toetsing
aan de beperkingsgronden in het EVRM ligt, als wel bij de vraag of de inbreuk
op het desbetreffende mensenrecht noodzakelijk in een democratische samenleving
is. De omlijning van het begrip «nationale veiligheid» vindt derhalve
vooral plaats in relatie tot wat noodzakelijk geacht kan worden in een democratische
samenleving.1 Voor het overige merken wij nog
op dat met het begrip «nationale veiligheid» – gelet op
de invulling die daaraan in het reguliere spraakgebruik wordt gegeven –
de activiteiten van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten beter worden geduid
dan met het begrip «belang van de staat». Men ziet dan ook in
de (wettelijke) taakomschrijving van buitenlandse zusterdiensten dat zij primair
activiteiten dienen te verrichten in het kader van de «national security»
of equivalenten daarvan.Zoals gezegd, zal de inhoud van het begrip «nationale veiligheid»
mede bepaald worden door de jurisprudentie over artikel 8 EVRM. Met de leden
van de VVD-fractie menen wij evenwel dat de inhoud van dit begrip vanwege
de eerder gememoreerde casuïstische aard van deze jurisprudentie niet
geheel en al afhankelijk van de ontwikkeling daarvan zal mogen zijn. Gelet
op het relatief abstracte karakter van de Grondwet, ligt een verdere invulling
van het begrip «nationale veiligheid» in de Grondwet zelf echter
niet in de rede. Een verdere invulling van het begrip in de uitvoeringswetgeving,
binnen de in de parlementaire geschiedenis rond deze grondwetswijziging gegeven
grenzen, ligt wel voor de hand. In dit verband gaan wij thans graag in op
de vragen die over de invulling van het begrip «nationale veiligheid»
in de nieuwe Wiv zijn gesteld.De leden van de VVD-fractie vroegen wat in de huidige en nieuwe Wiv onder
de «veiligheid en andere gewichtige belangen van de staat» moet
worden verstaan en wat de relatie daarvan tot de «nationale veiligheid»
is.Een nadere uiteenzetting over de interpretatie van het begrip «de
veiligheid en andere gewichtige belangen van de staat» of van andere
begrippen uit de taakartikelen in de Wiv is, indien het om een min of meer
bestendige interpretatie zou moeten gaan, niet goed te geven. Zou dat wel
mogelijk zijn, dan zou de regering uit een oogpunt van kenbaarheid ervoor
hebben gekozen de taken waarin deze begrippen voorkomen, in het voorstel voor
de nieuwe Wiv nader te omschrijven. De reden waarom dit niet goed mogelijk
is, is dat een nadere omschrijving van taken in de vorm van concrete aandachtsgebieden
en taakvelden onvermijdelijk al gauw een semi-statisch of, zo men wil, semi-dynamisch
karakter zou moeten krijgen en om die reden zich minder goed voor opneming
in de Wiv zou lenen. Zou dat wel gebeuren, dan zou de Wiv naar verwachting
zeer frequent moeten worden gewijzigd om adequaat te kunnen inspelen op wijzigingen
in die aandachtsgebieden en taakvelden van de dienst, of zou, indien dat achterwege
zou blijven, het risico bestaan dat niet of onvoldoende kan worden opgetreden
tegen dreigingen die wel onder de huidige, meer abstracte taakomschrijving
vallen, doch niet tot de aandachtsgebieden en taakvelden behoren die op enig
moment in de Wiv zouden staan. Wel is het mogelijk en ook wenselijk om ieder
jaar door middel van een jaarverslag kenbaar te maken op welke aandachtsgebieden
en taakvelden de dienst zich het afgelopen jaar heeft gericht en op welke
van die gebieden en taken de dienst zich in het lopende jaar in ieder geval
zal richten. Wat dit inhoudt moge blijken uit het jaarverslag van de BVD over
1998. Blijkens dat jaarverslag heeft de dienst zich in dat jaar gericht op
de volgende aandachtsgebieden: aantasting van grondrechten, bepaalde aspecten
van (internationaal) georganiseerde criminaliteit, terrorisme en ander politiek
geweld, proliferatie van massavernietigingswapens en conventionele wapenhandel,
beveiligingsbevordering en nog enkele andere gebieden. Het semi-statische
karakter van deze aandachtsgebieden is terug te vinden in bijvoorbeeld
«bepaalde aspecten van (internationaal) georganiseerde criminaliteit»,
dat een relatief nieuw aandachtsgebieden voor de dienst vormt (sinds 1996).Het begrip «nationale veiligheid» is door middel van de nota
van wijziging bij het voorstel voor een nieuwe Wiv in de taakomschrijving
van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten geïntroduceerd als een voor
de activiteiten van deze diensten overkoepelend of, zo men wil, leidend begrip.1 Dit is in lijn met de toezegging die de Minister van
Binnenlandse Zaken op dit punt in de eerdergenoemde brief van 19 januari 1998
heeft gedaan. De regering heeft daarbij steeds als uitgangspunt gehanteerd
dat zowel het huidige takenpakket van de diensten als de in het voorstel voor
een nieuwe Wiv voorziene uitbreiding daarvan onder de reikwijdte van het begrip
«nationale veiligheid» zouden moeten kunnen worden gebracht. In
het licht van de eerdere beschouwingen in deze nota over de inhoud van dit
begrip en gelet op de zgn. «margin of appreciation» die het EVRM
hierbij aan de nationale wetgever laat, menen wij dat dit uitgangspunt zeer
wel te verdedigen is. Een en ander impliceert dat het overkoepelende begrip«nationale
veiligheid» breder is dan het begrip «de veiligheid en andere
gewichtige belangen van de staat», dat een deel van de taak van de AIVD
(thans nog: BVD) omschrijft. Het feit dat in laatst bedoeld begrip de woorden
«belangen van de staat» voorkomen, doet hieraan niet af. Het gaat
in het begrip «andere gewichtige belangen van de staat» om met
de staatsveiligheid vergelijkbare belangen. Dat is, zoals ook in eerder genoemde
brief reeds is aangegeven2, beperkter dan het
begrip «belang van de staat».In de nieuwe Wiv zullen de taken van de diensten worden uitgebreid met
een inlichtingentaak buitenland. Door middel van eerder bedoelde nota van
wijziging is ook deze taak onder het overkoepelende begrip «nationale
veiligheid» gebracht, met dien verstande dat, om elke twijfel op dit
punt weg te nemen, expliciet is bepaald dat de AIVD deze taak ook zal mogen
uitoefenen met het oog op vitale economische belangen van Nederland. Voor
de redenen van deze specifieke taakuitbreiding voor de AIVD wordt verwezen
naar de nota naar aanleiding van het verslag die bij het voorstel voor de
nieuwe Wiv is uitgebracht.3 Voor het onderhavige
wetsvoorstel heeft deze taakuitbreiding geen gevolg. In de in artikel 12,
derde lid, van de Grondwet opgenomen gronden voor uitstel en afstel van verstrekking
van een verslag over het binnentreden wordt weliswaar alleen over«nationale
veiligheid» en niet tevens over «vitale economische belangen»
gesproken, doch de uitbreiding van de inlichtingentaak buitenland van de AIVD
met het doelcriterium «vitale economische belangen» betekent niet
automatisch dat dit ook in de gronden voor uitstel en afstel tot uitdrukking
dient te worden gebracht. Indien in het kader van de uitoefening van de inlichtingentaak
buitenland met het oog op vitale economische belangen van Nederland heimelijk
in een Nederlandse woning moet worden binnengetreden, zal altijd op de afstelgrond
«nationale veiligheid» kunnen en ook moeten worden teruggevallen,
nu deze grond eveneens in eerdergenoemde nota van wijziging als invulling
onder meer het belang van goede betrekkingen met andere landen heeft gekregen
(zie verder hierna). In zo'n geval zou verstrekking van een verslag over het
binnentreden immers de goede betrekkingen met het land waar het onderzoek
in het kader van de inlichtingentaak buitenland zich op richt, in belangrijke
mate kunnen schaden.Met voldoening hebben wij vastgesteld dat de leden van de CDA-fractie
in beginsel zeker met de voorgestelde aanpassing van artikel 12 van de Grondwet
kunnen instemmen. Met hen zijn wij van mening dat het niet wenselijk is dat
artikelen uit de Grondwet telkens opnieuw worden herzien. Dat een artikel
als artikel 12 thans voor de derde keer sinds 1983 wordt herzien, is dan ook
volstrekt uitzonderlijk. Ook onderschrijven wij het standpunt van deze leden
dat uiteraard dient te worden vermeden dat deze herziening zo
gebrekkig zou zijn dat te zijner tijd een vierde herziening nodig is. Het
zal deze leden evenwel niet bevreemden dat wij niet de geringste aanleiding
hebben te veronderstellen dat deze herziening gebrekkig is, laat staan zo
gebrekkig dat binnen afzienbare tijd een nieuwe herziening nodig is. Zou dat
wel het geval zijn, dan zouden wij dit wetsvoorstel immers niet voor onze
rekening hebben mogen nemen.Naar aanleiding van de vraag van de leden van deze fractie wat precies
bedoeld wordt met het criterium «belang van de nationale veiligheid»
wijzen wij hen allereerst op onze eerdere beschouwingen over dit criterium.
Hoewel het criterium «belang van de nationale veiligheid» ontegenzeglijk
een zekere vaagheid heeft, menen wij in die beschouwingen aan de hand van
een vergelijking met het begrip «belang van de staat» en de jurisprudentie
van het EHRM toch wel enige duidelijkheid over dit criterium te hebben gegeven.
Als we de situaties bezien die deze leden beschreven, kunnen wij voor wellicht
nog meer duidelijkheid zorgen. Indien er sprake is van een bedreiging van
het land of van ondermijning van het staatsgezag, is zonder enige twijfel
het belang van de nationale veiligheid in het geding. Bij ondermijning van
de openbare orde hangt het er van af. Een verstoring van de openbare orde
raakt alleen dan het belang van de nationale veiligheid, indien daarbij gewichtige
maatschappelijke belangen dreigen te worden aangetast of politieke motieven
in het spel zijn. Ook bij een gijzeling en een vliegtuigkaping is niet per
definitie het belang van de nationale veiligheid in het geding. Als geen bijzondere
omstandigheden in het geding zijn, is het een zaak van justitie. Ook hier
geldt dat de nationale veiligheid wel in het geding is, indien gewichtige
maatschappelijke belangen dreigen te worden aangetast of politieke motieven
in het spel zijn.Overigens moet de vraag of een bepaalde actie de nationale veiligheid
raakt, worden onderscheiden van de vraag of het belang van de nationale veiligheid
uitstel dan wel afstel van verstrekking van een verslag over het binnentreden
van een woning rechtvaardigt. Als bij een bepaald misdrijf het belang van
de nationale veiligheid in het geding is, rechtvaardigt dat niet automatisch
dat de BVD met het oog op dat belang een woning mag binnentreden. Het rechtvaardigt
ook niet automatisch dat in dat geval het uitbrengen van een verslag over
het binnentreden met een beroep op het belang van de nationale veiligheid
mag worden uitgesteld dan wel afgesteld. Voor beantwoording van de vraag of
uitstel dan wel afstel is toegestaan, spelen andere factoren een rol.Voor afstel moet een bijzondere grond, ontleend aan het belang van de
nationale veiligheid, bestaan, die zich blijvend tegen het uitbrengen van
een verslag verzet. In de memorie van antwoord die in de eerste lezing aan
de Eerste Kamer is uitgebracht, is gesteld dat afstel met name mogelijk dient
te zijn, indien door het verstrekken van het verslag:a. bronnen kunnen worden onthuld, waaronder mede begrepen buitenlandse
inlichtingen- en veiligheidsdiensten,b. de betrekkingen met andere landen ernstig zouden worden geschaad, ofc. een specifieke toepassing van een methode zou worden onthuld (kamerstukken
I 1997/98, 25 442, nr. 231b, blzz. 8–9).Inmiddels heeft het kabinet bij het uitbrengen van de nota van wijziging
bij het voorstel voor een nieuwe Wiv geconcludeerd dat in de nieuwe Wiv met
genoemde afstelgronden kan worden volstaan, met dien verstande dat onderdeel
c is aangevuld met het geval dat afstel noodzakelijk is ter bescherming van
de identiteit van degene met wiens hulp de methode is uitgevoerd (zie het
nieuwe artikel 33a van het desbetreffende wetsvoorstel).Voor uitstel is in eerder genoemde nota van wijziging aangesloten bij
de grond voor weigering van inzage in eigen persoonsgegevens, zoals deze in
artikel 50 van het voorstel voor een nieuwe Wiv is geformuleerd. Het gaat daarbij om een nadere invulling van de weigeringsgrond «actueel
kennisniveau». Zolang door het uitbrengen van een verslag zicht wordt
gegeven op het actuele kennisniveau van een dienst, dient dat achterwege te
blijven.Voor de leden van de CDA-fractie was het voorts de vraag of en, zo ja,
in hoeverre de omschrijving van de reden om het uitreiken van het verslag
van een onderzoek van een woning uit of zelfs af te stellen («het belang
van de nationale veiligheid»), spoort met de omschrijving van de zgn.
a-taak van de AIVD in artikel 6, tweede lid, van het voorstel voor een nieuwe
Wiv. Het kwam deze leden voor dat de in die omschrijving voorkomende begrippen
(«gevaar voor het voortbestaan van de democratische rechtsorde»,
«gevaar ... voor de veiligheid ... van de staat») grond kunnen
vormen voor uitholling van het nieuwe grondwetsartikel.Wij zien niet in hoe de in de a-taak opgenomen begrippen het nieuwe grondwetsartikel
zouden kunnen uithollen. Allereerst herhalen wij in dit verband graag dat
het begrip «nationale veiligheid» door middel van de nota van
wijziging bij het voorstel voor een nieuwe Wiv in de taakomschrijving van
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is geïntroduceerd als een voor
de activiteiten van deze diensten overkoepelend of, zo men wil, leidend begrip.
Dat betekent dat ook de door deze leden aangehaalde begrippen uit de a-taak
binnen de reikwijdte van het begrip «nationale veiligheid» vallen.
Voorts spelen bij de beantwoording van de vraag of de AIVD tot het heimelijk
binnentreden van een woning mag overgaan, veelal andere aspecten van de nationale
veiligheid een rol dan bij de beantwoording van de vraag of uitstel of afstel
van verstrekking van een verslag over het binnentreden mogelijk is. Het binnentreden
van de woning kan zijn ingegeven door bijvoorbeeld de dreiging van een terroristische
aanslag en de wens deze te verijdelen. Een eventueel afstel van verstrekking
van een verslag over het binnentreden kan echter zijn ingegeven door de omstandigheid
dat verstrekking daarvan in dit concrete geval zou meebrengen dat de specifieke
toepassing zou worden onthuld van de methode waarmee het huis is binnengetreden.Wij delen het standpunt van deze leden dat grote terughoudendheid dient
te worden betracht zowel met het binnentreden van woningen als met het blijvend
in het ongewisse laten van de betrokkene dat zulks heeft plaatsgevonden. De
praktijk is dat de AIVD slechts in zeer beperkte mate tot het heimelijk binnentreden
van woningen overgaat. Dat heeft overigens niet alleen te maken met de grote
terughoudendheid die bij de uitoefening van een zo ingrijpend middel past,
maar ook met de operationele afbreukrisico's die het binnentreden kan meebrengen.De vraag van de leden van de fracties van GPV en RPF of mag worden aangenomen
dat het begrip «nationale veiligheid» de ruime betekenis die dit
begrip in het EVRM heeft, ook in het kader van de Grondwet heeft, kunnen wij
bevestigend beantwoorden. De opmerking van deze leden dat beperkingen op grondwettelijke
grondrechten stringent dienen te worden geïnterpreteerd, kunnen wij in
dit verband minder goed plaatsen. In de eerste plaats merken wij op dat in
algemene zin als verschil tussen nationale en internationale grondrechten
wordt aangeduid dat internationale grondrechten ruim geformuleerd zijn met
uitvoerige clausuleringen en dat nationale grondrechten zowel qua reikwijdte
als wat betreft de beperkingsmogelijkheden scherper omlijnd zijn.1 Het verschil zit niet zozeer in de interpretatie van
begrippen. In de tweede plaats wijzen wij erop dat het begrip «nationale
veiligheid» in artikel 8 van het EVRM in een andere context wordt gebruikt
dan in het voorgestelde artikel 12 van de Grondwet. In artikel 8 van het EVRM
wordt dit begrip gebruikt in de formulering van een materiële beperkingsgrond.
Het voorgestelde artikel 12 van de Grondwet kent geen materiële beperkingsgronden:
de bevoegdheid om een woning zonder toestemming van de bewoner te betreden,
is niet aan enige inhoudelijke grond gebonden. Het begrip«nationale
veiligheid» figureert in dat artikel alleen in de formulering van de
gronden tot uitstel en afstel van verstrekking van een verslag over het binnentreden.
Daar komt nog bij dat de verplichting tot verstrekking van een dergelijk verslag
geen verplichting is die dwingend uit het EVRM voortvloeit.Voor een antwoord op hun vraag hoe de regering het begrip «nationale
veiligheid» denkt uit te werken in de Wiv, verwijzen wij de leden van
deze fractie naar de beschouwingen die wij hiervóór over dit
onderwerp hebben gegeven, en naar hetgeen hierover is opgemerkt in de nota
naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer over het voorstel voor
een nieuwe Wiv.Wij kunnen deze leden desgevraagd tot slot meedelen dat wij de mening
van de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken, de heer Dijkstal, delen
dat de behoefte aan afstel van verstrekking van een verslag over het binnentreden
zal toenemen. Deze toename zal, zo gaf ook de heer Dijkstal destijds reeds
aan, zijn oorzaak vinden in de verwachte toename van het aantal binnentredingsacties.
De toename daarvan zal inderdaad mede het gevolg kunnen zijn van de ontwikkelingen
met betrekking tot de technische mogelijkheden die personen die de nationale
veiligheid in gevaar brengen, ter beschikking staan. Daarbij kan onder meer
worden gedacht aan het gebruik van geavanceerde cryptotechnieken bij telecommunicatie.
Om dan toch aan de noodzakelijke informatie te komen, kan het onvermijdelijk
zijn een microfoon in de woning van betrokkene te plaatsen teneinde diens
(telefoon)gesprek direct af te luisteren. Een en ander impliceert dat naar
verwachting een verschuiving zal ontstaan in de toepassing van bijzondere
methoden. Het betekent niet noodzakelijkerwijs dat het totale aantal keren
dat de overheid met een beroep op de nationale veiligheid een bijzondere methode
toepast, groter zal worden. Wat hiervan ook zij, voor de interpretatie van
het begrip «nationale veiligheid» in de afstelgrond heeft een
toename van het aantal binnentredingsacties geen betekenis.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. PeperDe Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Kamerstukken II 1998/99, 25 877 en 26 158, nr. 6.XNoot2Kamerstukken II 1999/2000, 25 877, nr. 9.XNoot1Kamerstukken II 1997/98, 25 442 en 25 443, nr. 10, blz. 6.XNoot2Vgl. het overzicht van de op dit punt relevante jurisprudentie in: C.J.
Staal, De vaststelling van de reikwijdte van de rechten van de mens, 1995,
blz. 63.XNoot1Vgl. P. van Dijk en G.J. van Hoof, Theory and Practice of the European
Convention on Human Rights, 1998, blzz. 771–772.XNoot1Kamerstukken II 1999/2000, 25 877, nr. 9, blz. 13.XNoot2Kamerstukken II 1997/98, 25 442 en 25 443, nr. 10, blz. 7.XNoot3Kamerstukken II 1999/2000, 25 877, nr. 8, blzz. 20–21.XNoot1Staal, a.w., blz. 634. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26158-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl