Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2002-2003
 
 
 
 KST66440
 2002-2003
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
 
 
 
 
 Nr. 
 460
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 28 januari 2003
 De vaste commissies voor Europese Zaken,
voor Buitenlandse Zaken en voor Defensie hebben op 14 november 2002 overleg gevoerd met minister
De Hoop Scheffer van Buitenlandse Zaken, minister Korthals van Defensie, staatssecretaris
Nicolaï van Buitenlandse Zaken en staatssecretaris Van Ardenne-van der
Hoeven voor Ontwikkelingssamenwerking over:
 
 – het verslag van de Algemene Raad en Externe
Betrekkingen van 21 en 22 oktober 2002 (21 501-02, nr. 447);
 
 
 – de agenda van de Algemene Raad en Externe Betrekkingen
van 18 en 19 november 2002 (21 501-02, nr. 452).
 
 Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.
 Vragen en opmerkingen uit de commissies
 Europees beleid
 De heer Timmermans (PvdA) stelt vast dat er
veel is geschreven en gezegd over Turkije naar aanleiding van de in zijn ogen
onverstandige uitlatingen van de heer Giscard d'Estaing. Welk standpunt neemt
de regering in? Is zij er voorstander van om tijdens de top een datum te noemen
waarop de onderhandelingen over toetreding kunnen beginnen? De staatssecretaris
heeft volgens de media hierover een uitspraak gedaan. Wil hij die toelichten?
De heer Timmermans stelt zich op het standpunt dat het proces met Turkije
moet worden voortgezet, maar dat de onderhandelingen pas kunnen beginnen als
aan het eerste Kopenhagencriterium is voldaan. Misschien is het
een goede gedachte om een formule te kiezen die overeenkomt met die voor Bulgarije
en Roemenië. Turkije kan dan verklaren over een aantal jaren klaar te
zijn voor onderhandelingen zonder dat dit de Unie bindt.
 De Kamer heeft een uitspraak gedaan over de wenselijkheid van een Benelux-memorandum
over de Conventie. Hoe staat het hiermee? Wat moet er naar de mening van het
kabinet in dit memorandum worden opgenomen? Kiest het voor alleen institutionele
kwesties of zal er ook worden ingegaan op de inhoud van de Conventie, dat
wil zeggen op het tweede deel van de Conventie over de beleidsterreinen? Op
welke termijn mag de Kamer dit standpunt verwachten?
 De permanente vertegenwoordiger de heer Bot heeft in een artikel in de
Volkskrant een lans gebroken voor een versterkte dialoog met Duitsland. Ook
de staatssecretaris heeft zich al verschillende malen in die richting uitgelaten.
Wat is de inzet van de Nederlandse regering? Hoe zal hieraan invulling worden
gegeven?
 
 De heer Van Dijk (CDA) onderschrijft de vragen
over het Benelux-memorandum.
 In het debat op 31 oktober jl. is van gedachten gewisseld over het Nederlandse
standpunt met betrekking tot Roemenië en Bulgarije. Toen bleek dat Roemenië
en Bulgarije zelf het jaartal 2007 hebben genoemd. Hoe is de stand van zaken
op dit ogenblik? Is er aanleiding om te veronderstellen dat er een verschil
is in de voortgang tussen Roemenië en Bulgarije?
 Hij is verheugd dat de fractie van de PvdA helder heeft uitgesproken dat
de mensenrechtensituatie in Turkije bepalend is voor de vraag wanneer de toetredingsonderhandelingen
kunnen beginnen. Hij wijst erop dat mevrouw Albayrak in een uitzending van
Buitenhof van 10 november een andere opstelling leek te huldigen. De strekking
van haar verhaal was dat er in Kopenhagen in ieder geval een datum moet worden
genoemd waarop de onderhandelingen kunnen starten. De heer Van Dijk is daarvan
geen voorstander. Eerst moet worden voldaan aan de genoemde voorwaarde. Pas
daarna kunnen de onderhandelingen beginnen.
 Tijdens de top van Kopenhagen zal ook worden gesproken over de budgettaire
compensatie van de nieuwe lidstaten om te voorkomen dat zij nettobetaler worden.
Het jaar 2003 wordt hierbij als referentiejaar gebruikt. Indien blijkt dat
de situatie ernstig is verslechterd, zou via de uitgavenkant voorkomen moeten
worden dat die nettobetalerspositie toeneemt. In een recent rapport van de
Europese Rekenkamer is een groot verschil geconstateerd tussen de uitgaven
en de committeringen. Dit verschil was vooral erg groot voor de kandidaat-lidstaten:
slechts 0,1% van de committeringen werd uitbetaald. Is dit dan wel het geschikte
instrument om de nettobetalerpositie te verbeteren voor die landen? Hoe kan
die nettobetalerspositie dan wel worden verbeterd? Desgevraagd voegt de heer
Van Dijk hieraan toe dat hij spreekt over alle kandidaat-lidstaten.
 
 De heer Blaauw (VVD) heeft gehoord dat er
grote vertragingen optreden bij de omzetting van de Europese internemarktwetgeving
in nationale wet- en regelgeving. Koploper op dit terrein is Frankrijk. Heeft
die vertraging ook betrekking op grote dossiers, zoals het energiedossier,
waardoor in feite een concurrentievoordeel van Frankrijk op de interne markt
ontstaat?
 Hoe denkt de Nederlandse regering over het VN-plan voor Cyprus dat is
aangeboden aan de onderhandelende partijen? Lijkt dit een gunstig plan? Zijn
er signalen ontvangen dat dit misschien een goede ingang biedt voor de oplossing
van het «probleem Cyprus»?
 In de media is aangekondigd dat er wordt gezocht naar een compromis dat
ertoe moet leiden dat de landbouwinkomenssteun voor Polen al in 2010
op volle sterkte zal zijn. Zijn die berichten waar? Zo ja, wat zijn dan de
financiële consequenties, ook voor de nettobijdrage van Nederland?
 Hij gaat ervan uit dat de Kamer zal worden geïnformeerd zodra er
enig vlees komt op het geraamte dat de heer Giscard d'Estaing in het kader
van de Conventie wil optuigen en dat die mededeling vergezeld zal gaan van
een oordeel van de regering.
 De heer Blaauw is verheugd over de voornemens van de Beneluxpartners.
Welke aandeel levert de Waalse deelregering aan een voorstel van de Benelux
voor de institutionele kwesties?
 
 De heer Zvonar (LPF) stelt vast dat er landen
zijn die snel willen toetreden tot de Europese Unie, maar dat andere landen
daarover nog twijfelen. Een van die landen is Tsjechië. Toch is het in
het belang van dit land dat het zal toetreden tot de Europese Unie.
 Er worden veel berekeningen gemaakt en boekhoudkundige rapporten opgesteld
over Polen. Het voorstel van de Europese Unie met betrekking tot Polen is
echter vooral een politieke beslissing.
 
 Mevrouw Karimi (GroenLinks) dringt erop aan
dat de regering vandaag al uitspreekt welke positie zij zal innemen ten opzichte
van Turkije. Turkije is welkom in de Europese Unie, maar wel onder duidelijke
voorwaarden, dat wil zeggen dat het moet voldoen aan de criteria van Kopenhagen.
Als er al een datum moet worden genoemd, moet die echt realistisch zijn. Nu
wordt wel gesuggereerd dat de onderhandelingen al in 2003 kunnen beginnen.
Dit is echt niet realistisch. Hoe denkt de regering hierover?
 De heer Giscard d'Estaing heeft aangegeven dat hij geen nieuwe werkgroepen
wil instellen voor de Conventie. Aan de andere kant is in de Conventie een
motie aangenomen waarin een werkgroep voor een sociaal Europa wordt voorgesteld.
Zij vraagt de regering om dit voorstel via de regeringsvertegenwoordiger te
ondersteunen.
 Antwoord van de bewindslieden
 De minister van Buitenlandse Zaken zegt dat
hij tijdens een bezoek aan zijn Duitse collega op 13 november uitgebreid heeft
gesproken over de Conventie en de toekomst van Europa. Hij heeft in dit gesprek
aan de orde gesteld dat de Nederlandse regering het van groot belang acht
dat Duitsland zo nauw mogelijk betrokken blijft bij de Nederlandse inbreng
in de Conventie. Immers, als er van de grotere landen een land is waarvan
de denklijn dicht die van Nederland benadert, is het Duitsland wel.
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
stelt vast dat de duidelijkheid over de Nederlandse opstelling ten opzichte
van Turkije niet is gediend met het artikel dat op 13 november in NRC Handelsblad
is verschenen. Hij ontkent dat hij heeft gezegd dat het een goed idee zou
zijn om een datum te noemen voor het starten van de onderhandelingen. Integendeel
zelfs. Turkije is een kandidaat-lidstaat; dit is in 1999 afgesproken. Dit
betekent dat Turkije moet worden behandeld als een kandidaat-lidstaat, niet
meer en niet minder. Dit laat onverlet dat tijdens de top in Kopenhagen een
positief signaal kan worden afgegeven over de ontwikkelingen die Turkije –
althans op papier – nu doormaakt. Natuurlijk moet worden afgewacht in
hoeverre de recente politieke besluitvorming wordt geïmplementeerd, maar
die ontwikkelingen kunnen worden wel worden aangemoedigd door de EU. Dit alles
zal verlopen langs de lijnen die voor alle kandidaat-lidstaten gelden. De
criteria van Kopenhagen en de criteria voor toetreding zullen dus gewoon worden
toegepast, ook op Turkije. Voordat er überhaupt een datum voor de onderhandelingen
kan worden genoemd, zullen dus eerst de politieke criteria in orde moeten
zijn. Daarom is het nog te vroeg om te spreken over data voor het begin van
de onderhandelingen.
 De regering acht het van het grootste belang dat er voor de toetreding
van Cyprus en dus ook voor het besluit daarover in Kopenhagen, zicht is op
een oplossing voor het opheffen van de huidige deling van het eiland. In Helsinki
is echter afgesproken dat dit geen absolute voorwaarde is voor toetreding.
Dit doet aan het belang van een oplossing voor die tijd echter niet veel af.
 De pogingen die de VN nu onderneemt, worden door de Nederlandse regering
toegejuicht. Die plannen zijn positief en bieden hopelijk de mogelijkheid
voor een oplossing langs deze lijn. De politieke druk en de tijdsdruk zijn
nu maximaal, want binnen een week moet de positie zijn bepaald.
 De berichten zijn heel bemoedigend. De RAZEB (Raad voor Algemene Zaken
en Externe Betrekkingen) heeft natuurlijk een intentieverklaring uitgebracht
en daarnaast zal de Nederlandse regering bezien of zij daaraan nog iets kan
toevoegen om een maximale positieve druk te bewerkstelligen.
 De eerder toegezegde notitie over Cyprus zal op korte termijn aan de Kamer
worden gezonden.
 Er worden draaiboeken gemaakt voor het proces dat moet worden gevolgd
voordat van een toetreding van Roemenië en Bulgarije sprake zou kunnen
zijn. Dit is in lijn met de conclusies van de Europese Raad. Verder zal overeenkomstig
de motie-Zalm/Verhagen worden gehandeld, dat wil zeggen dat de landen zelf
een datum hebben genoemd en dat Nederland hen zal steunen om die datum te
halen.
 In antwoord op de vraag of er verschil in tempo valt waar te nemen in
de ontwikkeling van beide landen, merkt de staatssecretaris op dat eerst de
monitoring en de road map voor beide landen moeten worden afgewacht.
 Zoals bekend, is er een methodiek afgesproken voor de berekening van de
nettobetalingspositie van toetredende landen ten opzichte van 2003 in de periode
tot 2006. Het voorzitterschap zal met dit mandaat de onderhandelingen met
de kandidaat-lidstaten voeren. De uitkomst van die onderhandelingen moet eerst
worden afgewacht. Het lijkt niet verstandig nu aan dit mandaat te gaan morrelen.
Die resultaten zullen worden besproken in Kopenhagen of zoveel eerder als
mogelijk of nodig is.
 De staatssecretaris zegt toe dat hij zal nadenken over de vraag of het
een goede werkwijze is om dergelijke correcties via de uitgavenkant aan te
brengen. Dit past ook in de beoordeling van de resultaten die het voorzitterschap
binnen het mandaat weet te boeken.
 In reactie op de opmerking over Polen, herinnert de staatssecretaris er
aan dat het mandaat over de toetreding van de nieuwe lidstaten na harde onderhandelingen
over met name het plafond en de afbouw van de inkomenssteun tot stand is gekomen.
Het voorzitterschap heeft weinig ruimte om tot andere resultaten te komen.
Natuurlijk kan hij terugkomen naar de Raad, maar juist op dit punt zal Nederland
zich sterk maken voor het plafond dat nu is afgesproken.
 De interne voorbereiding van het Benelux-memorandum vordert goed. Op 4
december aanstaande moet tijdens de Beneluxtop de knoop worden doorgehakt,
omdat voor 5 en 6 december een belangrijke plenaire Conventiebijeenkomst is
voorzien. Dan is het tijd om met een uitgewerkt alternatief te komen.
 Het memorandum heeft vooral betrekking op het voorzitterschap van de Raad,
de rol van de Commissie en de rol van het Europees Parlement, dus vooral op
institutionele aangelegenheden. Het is zeker niet de bedoeling om met een
tegenverhaal te komen. Integendeel, het memorandum zal worden gebaseerd op
het verhaal van Giscard d'Estaing en is erop gericht dat op een paar springende
politieke punten een andere richting wordt ingeslagen.
 Verder is het uitdrukkelijk de bedoeling dat deze activiteit breder zal
zijn dan alleen van de Benelux. Daarom wordt een dialoog aangegaan met Polen,
Tsjechië, Slowakije en Hongarije. Verder zal de samenwerking gezocht
worden met andere niet-grote landen, maar bijvoorbeeld ook met Duitsland.
 De Kamer zal het Benelux-memorandum ontvangen onmiddellijk nadat het is
afgerond opdat nog voor het kerstreces met de Kamer kan worden gedebatteerd
over het Nederlandse standpunt in de Conventie.
 Hij zegt verder toe dat hij schriftelijk zal antwoorden op de vraag naar
de vertraging bij de omzetting van Europese regelgeving in nationale wet-
en regelgeving.
 Externe betrekkingen
 De heer Timmermans (PvdA) heeft zich verbaasd
over op de opmerkingen van de Russische president naar aanleiding van de kritiek
die is geuit op de EU-Rusland-top, omdat de president niet wenste te worden
aangesproken op de situatie in Tsjetsjenië. Dit plaatst de dialoog tussen
Rusland en de Europese Unie in een heel moeilijk kader. De Kamer heeft kort
geleden in een motie uitgesproken dat de mensenrechtensituatie hoger op de
agenda voor het overleg tussen de EU en Rusland moet komen te staan. Ziet
de minister daartoe nog mogelijkheden nu op zo'n platte manier wordt gereageerd
op kritiek op de mensenrechtensituatie? Was deze reactie alleen bedoeld voor
de media, of weigeren de Russen dit onderwerp te bespreken met de Europese
Unie? Zo ja, welke mogelijkheden zijn er dan voor een echte structurele samenwerking
met de Russische Federatie?
 De internationale NGO Oxfam heeft een prima reddingsplan ontworpen voor
de koffiesector. De grote problemen in die sector kunnen eigenlijk alleen
maar met enig dirigistisch optreden worden opgelost. De consument is niet
gediend met liberalisering, laat staan de boeren in de ontwikkelingslanden.
Wil de staatssecretaris dit plan onder de aandacht brengen van haar collega's
als een opzet die zou kunnen worden overgenomen door de Europese Unie, mede
gelet op het feit dat dit reddingsplan goed aansluit bij de plannen van de
internationale koffieorganisatie?
 De heer Timmermans vraagt vervolgens wat de minister van Defensie tegen
zijn collega's zal zeggen over de situatie in Nederland. Volgend jaar zal
er een joint defence plan worden uitgebracht waarin de doelstellingen voor
langere termijn worden neergelegd. Hoe zal dan nu de Europese discussie worden
aangegaan? Wat kan de minister bijvoorbeeld concreet melden over bilaterale
samenwerking? Is daarvoor nog de steun te vinden die eerder bleek te bestaan,
bijvoorbeeld bij Duitsland? Welke relatie is er tussen dit debat en de NAVO-top?
Zijn dit communicerende vaten of twee verschillende dingen?
 
 De heer Van Dijk (CDA) stelt vast dat er tijdens
de top tussen de EU en Rusland een kortetermijnoplossing is gevonden voor
het vraagstuk Kaliningrad in de vorm van een document waarmee mensen uit Kaliningrad
gemakkelijk naar Rusland kunnen reizen. Daarnaast is gesuggereerd dat er op
de langere termijn een snelle non-stopverbinding tussen Rusland en Kaliningrad
moet komen. Hoe realistisch is dit voorstel en welke financiële consequenties
zal het hebben?
 Hij ondersteunt het voornemen van de Raad om de conclusies aan te nemen
die zijn opgesteld naar aanleiding van de mededeling over handel en ontwikkeling.
Liberalisering van de wereldeconomie is bevorderlijk voor de economische groei
van de wereld, maar niet ieder zal daarvan in gelijke mate kunnen profiteren.
Met name de ontwikkelingslanden zullen niet altijd dezelfde revenuen krijgen.
Daarom pleit hij voor een wat meer bevoorrechte positie voor de ontwikkelingslanden,
voor extra markttoegang, special and differential treatment, ownership, enz.
Daarnaast pleit hij voor een extra faciliteit voor ontwikkelingslanden bij
de WTO.
 De heer Van Dijk is voorstander van ontbinding van de ontwikkelingshulp
te meer nu het mogelijk lijkt om tot een Europese aanpak te komen. Hij is verheugd dat dit verder gaat dan oorspronkelijk was afgesproken. Deze
harmonisatie van de ontwikkelingshulp zou echter gevolgd moeten worden door
een verhoging van het niveau van de ontwikkelingshulp naar 0,8% BNP door andere
landen.
 Hoe oordeelt de minister over de ontwikkelingen na de gemeenteraadsverkiezingen
op de Westelijke Balkan? Het etnisch nationalisme dat daaruit spreekt, is
toch niet echt hoopgevend.
 
 De heer Wilders (VVD) maakt bezwaar tegen
het «krabbeltje» dat de Kamer nog op 13 november ontving.
Het is niet ondertekend en bevat niet meer dan de mededeling dat aan de agenda
van de RAZEB de onderwerpen Moldavië, Wit-Rusland en de humanitaire situatie
in Zuidelijk Afrika zijn toegevoegd. Kunnen de bewindslieden dit nader toelichten?
 Hij is teleurgesteld over de resultaten van het overleg over Iran. Hij
herinnert eraan dat de minister tijdens het algemeen overleg op 17 oktober
jl. heeft gezegd dat hij zich hard zou maken voor een resolutie en dat hij
als dit niet zou lukken desnoods met andere landen dan wel alleen zo'n resolutie
zou indienen. De minister schrijft nu dat er geen resolutie zal worden uitgebracht,
omdat de VS en andere landen niet bereid zijn daarin mee te gaan. Welke andere
landen worden hiermee bedoeld? Aan wie heeft de minister medewerking gevraagd?
Waarom werd die medewerking geweigerd? Is er geen land op de wereld te vinden
dat wil meewerken aan zo'n signaal naar Iran?
 De heer Wilders is het niet eens met de stelling dat het indienen van
een resolutie die kansloos is, de hardliners in Iran in de kaart zou spelen.
Het zal hen juist in de kaart spelen als er helemaal geen resolutie komt.
Wil de minister zijn standpunt toelichten? Wil hij toezeggen dat hij ook bilateraal
een stapje harder zal lopen?
 De heer Wilders is verder teleurgesteld dat de minister geen gevolg heeft
gegeven aan zijn uitspraken over Saoedi-Arabië tijdens het vorige algemeen
overleg. Over dit onderwerp is niets terug te vinden in het verslag van de
Raad van 18 en 19 november en er is ook geen aparte brief over geschreven.
Hopelijk wil de minister nu toezeggen dat hij alsnog zal doen wat hij eerder
heeft toegezegd.
 In het verslag van de Raad staat dat voormalig minister Peres bij de bespreking
van de rules of origin heeft gezegd dat Israël de Europese regels moet
hanteren. Dat is winst. De heer Wilders dringt erop aan dat de voortgang op
dit dossier wordt bewaakt en dat de Kamer daarvan op de hoogte wordt gehouden.
 In Egypte wordt onder de titel A horseman without a horse een televisieserie
uitgezonden waarin wordt gesuggereerd dat er een Joodse samenzwering zou bestaan
om de wereld te overheersen en waarin veel antisemitische uitlatingen worden
gedaan. De Amerikaanse regering heeft hierover inmiddels haar beklag gedaan
bij Egypte. Hoe denkt de minister hierover? Is hij bereid zijn veroordeling
uit te spreken en dit bij zijn Egyptische ambtgenoot aan de orde te stellen?
 Hoe denkt de minister over de kabinetswijziging van het Palestijnse bestuur?
 In de stukken staat te lezen dat de Europese Unie commentaar heeft gegeven
op het concept van de VS voor een road map voor het vredesproces in het Midden-Oosten.
Wil de minister dit commentaar aan de Kamer toesturen?
 Het is goed dat Noord-Korea op de agenda staat voor de komende raadsvergadering.
Hoe denkt de minister over de opvatting van velen dat Noord-Korea ook zelf
heeft geprolifireerd naar landen als Iran?
 Op de agenda voor 19 november staat onder het onderwerp EU-crisismanagementoefening
dat er een aparte oefening zal worden gehouden. Het uitgangspunt is toch dat
die oefening in EU-NAVO-verband wordt gehouden? Het is geen goede zaak om
vooruitlopend op de resultaten van de bijeenkomst in Berlijn al een aparte
oefening te organiseren.
 
 De heer Zvonar (LPF) zegt dat de partij die
de verkiezingen in Turkije heeft gewonnen, zich tot doel heeft gesteld om
direct na de samenstelling van de nieuwe regering met Griekenland te gaan
praten. Hij hoopt dat dit de relatie tussen Griekenland en Turkije in een
goede richting zal sturen en dat Griekenland zich in de EU voorstander zal
tonen van de toetreding van Turkije tot de EU.
 De harmonisatie van de ontwikkelingssamenwerking en -hulp zou ertoe moeten
leiden dat wordt overgegaan tot het financieren en stimuleren van projecten
en doelen door middel van de inzet van mensen en niet door middel van het
overmaken van geld aan de betrokken landen.
 De heer Zvonar herinnert eraan dat hij al eerder heeft gezegd dat de Balkan
een moeilijk gebied is. De geschiedenis leert dat ordehandhaving op de Balkan
een moeilijke taak is. Deelt de minister van Defensie de mening dat dit een
gevaarlijk gebied is om de Nederlandse militairen naar toe te sturen?
 
 Mevrouw Karimi (GroenLinks) sluit zich aan
bij de opmerkingen van de heer Wilders over Iran. Het resultaat is heel teleurstellend.
Waarom zet de Europese Unie alle kaarten op de mensenrechtendialoog? Die dialoog
vindt achter gesloten deuren plaats, terwijl de huidige ontwikkelingen in
dit land vragen om publieke uitspraken, publieke protesten en publieke stellingnames.
Is het nu nog mogelijk een resolutie in te dienen?
 Welke positie zal de Europese Unie nu kiezen? Is de minister bereid aan
te dringen op een Europese demarge in de richting van de Iraanse ambassadeurs
in de verschillende Europese landen? Europa kan nu toch niet achterover leunen
en geen positie kiezen?
 Zij is erg verbaasd dat in de geannoteerde agenda slechts een paar zinnetjes
worden gewijd aan de resolutie tegen Irak, terwijl de hele wereld zich bezighoudt
met dit probleem. Welke positie kiest de Nederlandse regering? Volgende week
vindt in Brussel een bijeenkomst plaats van oppositieleden van verschillende
groeperingen uit Irak. Is de Europese Unie daarbij betrokken? Verleent de
EU steun aan diverse oppositiegroeperingen?
 Mevrouw Karimi zegt dat zij graag zou zien dat de EU nu duidelijk een
positie kiest in de escalatie van geweld in het Midden-Oosten. De zelfmoordacties
van Palestijnen worden gevolgd door geweldsuitbarstingen van Israëlische
zijde. Welke stappen mogen van de EU worden verwacht? Wil de minister erop
aandringen dat de EU een duidelijk signaal afgeeft nu de Israëlische
minister van buitenlandse zaken heeft gezegd dat het verdrijven van Arafat
de inzet van de verkiezingen zal zijn.
 In Egypte hebben gesprekken plaatsgevonden tussen verschillende groepen
Palestijnen. Het is een goede zaak dat zij proberen tot een gezamenlijke positie
te komen en zelfmoordacties te verhinderen. De EU zou daarbij een ondersteunende
rol hebben gespeeld. De vraag is echter of dergelijke besprekingen succesvol
kunnen zijn als andere groeperingen als de islamitische Jihad daarbij niet
betrokken zijn.
 In welke landen van de Europese Unie wordt op dit moment het aandeel van
0,7% BNP gehaald? Is het nog steeds een prioriteit van de Nederlandse regering
om daarop te blijven hameren?
 Antwoord van de bewindslieden
 De minister van Buitenlandse Zaken zegt dat
de Nederlandse regering van mening is dat de mensenrechtensituatie en de situatie
in Tsjetsjenië steeds opnieuw aan de orde moeten worden gesteld in iedere
EU-Rusland-top en in de contacten tussen de EU en de Russische Federatie.
Nederland zal tijdens zijn voorzitterschap van de OVSE met een aantal gecompliceerde
problemen worden geconfronteerd zoals de handhaving van de OVSE-vertegenwoordiging
in Tsjetsjenië. Het mandaat van de OVSE-vertegenwoordiging is aanzienlijk
verwaterd. Een structurele samenwerking kan niet zonder aandacht
voor de mensenrechten en zowel in de EU als in de OVSE moet hieraan veel aandacht
worden besteed. Hij zegt toe zich daarvoor in te zetten.
 De overeenstemming over Kaliningrad richt zich op een aantal punten, onder
meer het Facilitated transit document. Verder zal een studie worden verricht
naar de haalbaarheid van een snelle trein. Met de Russische Federatie is overeengekomen
dat de EU een besluit zal nemen in overleg met Litouwen.
 De minister zegt dat hij als een leeuw heeft gevochten om de collegae
mee te krijgen op een Iranresolutie. Dit debat in de Raad heeft zeker anderhalf
uur geduurd en in die tijd brokkelde de weinige steun die al bestond voor
een resolutie, zienderogen af. De Commissie deed ook nog een duit in het zakje,
want die vond het ook maar niets. Hij zegt dat hij even ongelukkig is over
deze gang van zaken als mevrouw Karimi en de heer Wilders. Hij vindt dat de
EU dit verkeerd doet en ook dat de mensenrechtendialoog soms met de verkeerde
mensen wordt gevoerd. De Commissie zegt dat het zulke plezierige gesprekspartners
zijn, maar vergeet dat die partners het niet voor het zeggen hebben.
 De opmerking dat niemand Nederland het recht kan ontzeggen om in de VN
een resolutie te sponsoren of te co-sponsoren werd ook als vreemd bestempeld,
want daarmee werd de consensus geblokkeerd. Nederland heeft niettemin aan
zijn standpunt vastgehouden in de mening dat de VS zoals in voorgaande jaren
een resolutie zou indienen. Die verwachting bleek ijdel. Vervolgens bleek
dat een resolutie in de VN kansloos zou zijn. De verwerping van zo'n resolutie
zal de partijen in Iran tot de conclusie brengen dat zij gratuit een mensenrechtendialoog
kunnen voeren, omdat er toch geen stok meer achter de deur staat. Er is nog
een tweede kans, namelijk de Mensenrechtencommissie die volgend voorjaar bijeenkomt.
De minister blijft van mening dat Iran een resolutie verdient en zegt toe
dat hij de vinger aan de pols zal houden. Verder zal in bilaterale contacten
zeker melding worden gemaakt van de Nederlandse kritiek, bijvoorbeeld tijdens
het komende bezoek van de secretaris-generaal aan Iran.
 Tijdens het diner en marge van de Raad is gesproken over Saoedi-Arabië,
onder andere naar aanleiding van het rapport van UNDP over de Arabische wereld.
Hieraan zal een vervolg worden gegeven. Kritiek op de mensenrechtensituatie,
de positie van vrouwen en de scheiding van kerk en staat is zeker op zijn
plaats. De Commissie wil dit verder uitwerken als begin van een dialoog.
 Met voormalig minister Peres is gesproken over de oorsprongsregels. Dit
raakt natuurlijk een open zenuw bij de Israëlische regering. De technische
besprekingen zullen worden voorgezet.
 De minister zegt toe dat hij informatie zal inwinnen over de uitzending
van de televisieserie in Egypte en dat hij hierop zo snel mogelijk schriftelijk
terug zal komen.
 De kabinetswijziging van de Palestijnen heeft niet het gewenste resultaat
opgeleverd, want er zijn nog te veel oude gezichten en dus is er te weinig
hervorming en als gevolg daarvan te weinig vooruitgang. Hij neemt afstand
van de opmerking van minister Netanayu dat Arafat gedeporteerd zou moeten
worden. Dit kan ook nooit de oplossing zijn. De EU zal niet nalaten om geweld
van alle zijden te veroordelen. Geen enkele regering kan het zich permitteren
om zijn burgers ongestraft te laten opblazen, maar er is evenmin een verontschuldiging
voor disproportioneel geweld van Israëlische zijde.
 De discussie tussen de EU en de VS over de road map heeft betrekking op
de parallelliteit van de verplichtingen die Palestijnen en Israëli's
in het eerste jaar moeten aangaan. Een voorbeeld hiervan is het nederzettingenbeleid.
 De verkiezingen in Bosnië hebben laten zien dat er gestemd wordt
langs etnische lijnen en de lage opkomst van het Servische bevolkingsdeel
in Kosovo is zorgwekkend. Kroatië werkt niet mee met het ICTY en de FRJ evenmin. Dit heeft ertoe geleid dat de Raad van Europa de toetreding
terecht voorlopig heeft afgewezen.
 Hij zegt dat hij bewust heeft gewacht met een reactie op de resolutie
tegen Irak tot het moment dat Irak daarop zou moeten reageren. De Nederlandse
regering en de EU hebben resolutie 1441 en de unanieme aanvaarding daarvan
verwelkomd. De Amerikanen hebben getoond dat zij wel degelijk het VN-spoor
kunnen volgen. Verder is duidelijk dat de permanente druk op Irak heeft gewerkt
in die zin dat Irak de resolutie heeft aanvaard. De brief van Irak is echter
dubbelzinnig en onduidelijk. De minister zegt toe dat de leden zo snel mogelijk
een afschrift van deze brief ontvangen.
 
 De staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking wijst erop dat België heeft gevraagd om de agendering van de
crisis in de koffiesector. De problemen in die sector bestaan al enkele tientallen
jaren. Van de 25 miljoen koffieboeren in de wereld verdient een groot deel
onvoldoende door de te lage prijzen en de overproductie. Tot nu toe is het
niet gelukt hierin een betere structuur aan te brengen. Een aanpak op Europees
niveau verdient steun. In Nederland is een rondetafelgesprek georganiseerd
met de Nederlandse koffiebranche, die de belangrijkste van de wereld is, retailers
en de maatschappelijke organisaties waaronder NOVIB die onderdeel is van Oxfam
en het voortouw heeft genomen voor de discussie in Nederland. Het rapport
van Oxfam is uitstekend, maar het gaat toch te veel uit van sturing en te
weinig van een marktconforme benadering. Met het opnieuw ingrijpen in de marktprocessen
of het opkopen van grote hoeveelheden koffie wordt geen structurele oplossing
voor dit probleem geboden. Er moet een totaaloplossing worden geboden en het
functioneren van de markt is daarvan een onderdeel.
 De Europese Commissie, de internationale koffieorganisatie, de Wereldbank
en het Grondstoffenfonds zullen een nadere wereldwijde analyse opstellen van
koffiegebieden die kansen hebben en gebieden die geen kansen hebben, opdat
de eerste kunnen worden versterkt en in de laatste kan worden gekomen tot
herstructurering door diversificatie van productie. Nederland is bereid in
de armoedestrategie van de betrokken landen in te brengen dat die herstructurering
een kans krijgt in overleg met het land zelf.
 Desgevraagd merkt de staatssecretaris op dat Brazilië kan worden
aangesproken op het feit dat de uitbreiding van de koffieplantages daar tot
verdere verstoring van de markt leidt.
 Op 18 november zal worden gesproken over de mogelijkheden van een totaalpakket
dat onder meer bestaat uit een gedragscode in de koffiebranche en de herstructurering.
 In de tweede ronde van de besprekingen over het document handel en ontwikkeling
zal worden ingegaan op de liberalisering van de wereldhandel en de vraag of
uitzonderingen kunnen worden gemaakt voor landen die nog lang niet toe zijn
aan toetreding tot de wereldmarkt. Er bestaan speciale afspraken voor bevoorrechte
posities. De WTO moet nog 85 voorstellen van ontwikkelingslanden uitwerken.
Dit moet eerst gebeuren voordat er nieuwe voorstellen worden ingediend.
 De WTO heeft een rechtswinkel die met name door Nederland is geïnitieerd
en gefinancierd. Daarnaast moet er technische assistentie worden geboden om
ervoor te zorgen dat landen zover komen dat zij ook kunnen exporteren. In
dit verband steunt Nederland het voornemen van de Europese Unie om een helpdesk
op te richten, omdat die met name is gericht op de overdracht van informatie
bijvoorbeeld over de regelgeving van de Unie die erg ingewikkeld is. Nederland
heeft aangeboden dat het Centrum voor importbevordering hierbij behulpzaam
kan zijn.
 Voor het eerst zal er een document van de Unie worden besproken over ontbinding
van de hulp. De staatssecretaris verwacht echter niet dat de andere lidstaten
staan te trappelen om dit over te nemen.
 Luxemburg, Zweden, Denemarken, Nederland en Noorwegen zitten op een aandeel
van 0,7%. Naar verwachting zal België in 2010 op 0,7% zitten en Ierland
in 2006. Het Verenigd Koninkrijk, Italië en Finland streven naar een
verhoging, maar zullen niet hoger komen dan 0,33% in 2006. Het gemiddelde
in de Unie is dan 0,39%. Dit doel is nog lang niet bereikt. Overigens zal
worden aangedrongen op uitbreiding van de ODA, want dit was uiteindelijk toch
de totaalafspraak.
 Nederland stelt niet zomaar cashflow beschikbaar, wel budgetsteun maar
alleen op basis van goede plannen. De Unie stelt alleen middelen ter beschikking
als er landenstrategieplannen beschikbaar zijn die zijn goedgekeurd door IMF
en Wereldbank.
 
 De minister van Defensie zegt dat hij in reactie
op de Amerikaanse teleurstelling over de korting op de begroting van zijn
ministerie heeft geantwoord dat het bij een andere opvatting over de taken
van de krijgsmacht niet zo vreemd is dat er veranderingen komen in de begroting
en dat wordt overgegaan naar ontbureaucratisering en ontstaffing. Die methode
is ook al toepast in Canada en het Verenigd Koninkrijk. Overigens wordt er
in veel andere landen ook op de defensiebegroting bezuinigd. Dit geldt bijvoorbeeld
voor Duitsland, België en Portugal.
 In Praag zal een beslissing worden genomen over de EVBD. Daarvoor zal
wel degelijk extra geld worden uitgetrokken.
 In bilateraal verband wordt er met Frankrijk gesproken over de UAV's.
Met Duitsland is een overeenkomst gesloten over de patriots. Het Duits-Nederlandse
hoofdkwartier functioneert zo goed dat het is gevraagd om de uitvoering van
ISAF-3 te leiden. Met het Verenigd Koninkrijk is een veldhospitaal tot stand
gebracht.
 De minister merkt desgevraagd op dat hij er nog niet aan toe is om in
Europees verband aandacht te vragen voor een Europese financiering van vredesoperaties.
Bovendien is de ISAF-operatie geen uitsluitend Europese zaak.
 Hij is het ermee eens dat moet worden gestreefd naar een oefening van
de NAVO als zodanig. Tot nu toe ligt er echter een land dwars en als het niet
anders kan en alle andere landen vinden dat er een oefening moet plaatsvinden,
is het niet ondenkbaar dat wordt gekozen voor een oefening samen met de EU.
Overigens betreft dit geen militaire oefening, maar het testen van procedures.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
 Terpstra
 De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,
 De Haan
 De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,
 Jorritsma-Lebbink
 De griffier van de vaste commissie voor Europese Zaken,
 Mattijssen
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Blaauw (VVD), De Graaf (D66), Van Oven
(PvdA), De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Monique de Vries (VVD), Karimi (GroenLinks),
ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Albayrak
(PvdA), Van der Staaij (SGP), Geluk (VVD), Janssen van Raay (LPF), Zvonar
(LPF), Van Winsen (CDA), Van den Brand (GroenLinks), Teeven (Leefbaar Nederland),
Schonewille (LPF), De Jong (LPF), De Nerée tot Babberich (CDA), Smilde
(CDA), Eski (CDA) en Van Dijk (CDA).
 Plv. leden: Van den Doel (VVD), Van Aartsen (VVD), Dittrich (D66), Netelenbos
(PvdA), Bruls (CDA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Oplaat (VVD), Vos (GroenLinks),
Van Haersma Buma (CDA), Bussemaker (PvdA), Van Velzen (SP), Rouvoet (ChristenUnie),
Wilders (VVD), Smulders (LPF), Zeroual (LPF), Algra (CDA), Jense (Leefbaar
Nederland), Varela (LPF), Palm (LPF), Mastwijk (CDA), Buijs (CDA), Hessels
(CDA), Spies (CDA).
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Terpstra (VVD), Blaauw (VVD), Vos (GroenLinks), De Graaf (D66),
Dijksma (PvdA), Van Oven (PvdA), De Haan (CDA), voorzitter, Koenders (PvdA),
Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Eurlings (CDA), Wilders
(VVD), Van Aartsen (VVD), Janssen van Raay (LPF), ondervoorzitter, Zvonar
(LPF), Smulders (LPF), Palm (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Teeven (Leefbaar
Nederland), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA) en Haverkamp (CDA).
 Plv. leden: Geluk (VVD), Van den Doel (VVD), Dittrich (D66), Bussemaker
(PvdA), Arib (PvdA), Hessels (CDA), Albayrak (PvdA), Van den Brand (GroenLinks),
Netelenbos (PvdA), Van Velzen (SP), Sterk (CDA), Monique de Vries (VVD), Jorritsma-Lebbink
(VVD), De Jong (LPF), Wiersma (LPF), Herben (LPF), Smilde (CDA), Rambocus
(CDA), Jense (Leefbaar Nederland), Van der Staaij (SGP), Eski (CDA), Van Winsen
(CDA) en Çörüz (CDA)
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Blaauw (VVD), K. G. de Vries (PvdA), Jorritsma-Lebbink
(VVD), voorzitter, Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van den Doel (VVD), Koenders
(PvdA), Van Beek (VVD), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Albayrak (PvdA),
Herben (LPF), ondervoorzitter, Janssen van Raay (LPF), Hoogendijk (LPF), Van
Winsen (CDA), Palm (LPF), Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Kortenhorst (CDA),
Teeven (Leefbaar Nederland), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Aasted-Madsen-van
Stiphout (CDA), Van Velzen (SP), Algra (CDA) en Haverkamp (CDA).
 Plv. leden: Van Aartsen (VVD), Geluk (VVD), Van den Brand (GroenLinks),
Lambrechts (D66), Wilders (VVD), Van Oven (PvdA), Monique de Vries (VVD),
Adelmund (PvdA), Smolders (LPF), Van den Brink (LPF), Groenink (LPF), De Haan
(CDA), Wiersma (LPF), Bruls (CDA), Ferrier (CDA), Smilde (CDA), Jense (Leefbaar
Nederland), Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Van Bommel (SP), Jan de
Vries (CDA) en Ormel (CDA).