Mensenhandel; Brief van de Staatssecretaris van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28638, nr. 41

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

28638 nr. 41

29-04-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28638Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 638Mensenhandelnr. 41BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 2009Hierbij bied ik de kabinetsreactie aan op het rapport «Uitgebuit
en in de bak!» van Bonded Labour in the Netherlands (BlinN) van januari
2009 en op het advies «De mens beschermd en de handel bestreden»
van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken van 12 februari 2009.De staatssecretaris van Justitie,N. Albayrak KABINETSREACTIE RAPPORTEN BLINN EN ACVZ INZAKE MENSENHANDEL
D.D. 24 APRIL 2009.InleidingOp 13 januari 2009 is door Bonded Labour in the Netherlands (BLinN)
het rapport «Uitgebuit en in de bak!» aangeboden. Het rapport
vormt de weerslag van een vervolgonderzoek van BLinN in het kader van een
signalerings- en ondersteuningsproject voor slachtoffers van mensenhandel
in vreemdelingendetentie. In deze brief gaat het Kabinet in op het verzoek
van de VKC voor Justitie (00477/2009D0395) om een reactie te geven op de bevindingen
en aanbevelingen die door BLinN gedaan zijn. In deze reactie zullen wij tevens
ingaan op de aanbevelingen uit het advies van de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken
(ACVZ), ’De mens beschermd en de handel bestreden. Een advies over een
evenwichtig beschermingsregime voor slachtoffers van mensenhandel».
Dit advies is op initiatief van de ACVZ opgesteld en op 12 februari jl.
gepubliceerd. In beide rapporten worden aanbevelingen gedaan hoe slachtoffers
van mensenhandel beter kunnen worden beschermd.Voornaamste conclusies rapporten BLinN en ACVZBLinN geeft als voornaamste conclusie dat de signalering van slachtoffers
in vreemdelingenbewaring moet worden verbeterd. Tevens concludeert BLinN dat
slachtoffers van mensenhandel nooit in vreemdelingenbewaring mogen worden
gesteld. Hoewel sinds 2005 veel maatregelen zijn genomen om de signalering
van slachtoffers te verbeteren, heeft dit onze blijvende aandacht. Het rapport
van BLinN laat het belang zien van een vroegtijdige en zorgvuldige signalering
van slachtoffers van mensenhandel. Voorkomen moet worden dat slachtoffers
van mensenhandel niet of onvoldoende worden onderkend en in detentie terecht
komen. Het rapport wijst op mogelijke verbeterpunten en geeft bruikbare adviezen
voor een meer optimale signalering en bescherming van de slachtoffers van
mensenhandel. Dat maakt het rapport ook waardevol.Bij de bestrijding van mensenhandel hebben zich de laatste jaren veel
ontwikkelingen voorgedaan.Van belang is nu dat wordt ingezet op het bestendigen van de kwaliteit
van de uitvoering. Detentie van (vermoedelijke) slachtoffers van mensenhandel
is evenwel niet altijd te voorkomen. Daarbij kan wanneer het slachtofferschap
niet aannemelijk is, in individuele gevallen terugkeer (en daarmee vreemdelingenbewaring)
aan de orde zijn.De ACVZ geeft als voornaamste advies dat de huidige koppeling tussen de
verblijfsvergunning, en daarmee opvang en begeleiding, en het doen van aangifte
dient te worden losgelaten. Dit wordt, mede met het oog op de strafrechtelijke
aanpak van het fenomeen mensenhandel, in zijn algemeenheid niet wenselijk
geacht. Met het verleggen van de prikkel tot het doen van aangifte naar het
moment dat de vreemdeling voortgezet verblijf aanvraagt is noch de opsporing
en bestrijding van mensenhandel noch het slachtoffer zelf gebaat. Dat er verblijfsmogelijkheden
moeten zijn voor slachtoffers die geen aangifte durven doen, wordt onderkend.
Die mogelijkheden zijn er ook. Om recht te doen aan deze slachtoffers hoeft
genoemde koppeling niet te worden losgelaten.Het voorstel van de ACVZ bevat daarbij weinig stimulans om medewerking
te verlenen aan het strafrechtelijk onderzoek. In het advies wordt een onderscheid
gemaakt tussen slachtofferbescherming enerzijds en de opsporing en vervolging
anderzijds. Voor een adequate aanpak van mensenhandel zijn slachtofferbescherming,
opsporing en vervolging echter onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Bovendien is vanuit het Openbaar Ministerie gewezen op het risico dat belangrijk
opsporingsmateriaal verloren kan gaan doordat het slachtoffer een langere
bedenktijd heeft. De ontkoppeling van een strafrechtelijke procedure en de
B9-regeling kan er bovendien mogelijk toe leiden dat slachtoffers op voorhand
door mensenhandelaren worden geïnstrueerd om niet mee te werken aan een
strafrechtelijk onderzoek.De verblijfsregeling die de ACVZ voorstelt, voorziet in een gefaseerde
en verlengde periode van tijdelijk verblijfsrecht voor vermoedelijke slachtoffers
van mensenhandel. De voorgestelde procedure kan evenwel leiden tot een langere
periode van onzekerheid voor de slachtoffers, hetgeen niet wenselijk wordt
geacht.De verbeteringen die de ACVZ voorstelt in de opvang van risico-groepen
zoals alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) en mogelijk ook
van meerderjarige vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel worden opgepakt
in de pilot voor categorale opvang voor slachtoffers van mensenhandel en bezien
in samenhang met de evaluatie van de pilot voor beschermde opvang.Zo is de bestrijding van mensenhandel zowel voor de Politie als Justitie
landelijk als prioriteit aangemerkt in het «Nationaal Actieplan tegen
Mensenhandel» van december 2004. Ook is op 1 april 2006, aangepast
op 1 januari 2009, de Aanwijzing mensenhandel van het college van Procureurs-Generaal
in werking getreden. De uitvoerende diensten hebben steeds uitvoering gegeven
aan de gestelde prioriteiten en de implementatie van relevante beleidsdocumenten.
Een belangrijk punt is de inrichting van een opleiding bij de politie en de
certificering van speciale politieambtenaren voor het tijdig onderkennen van
signalen van mensenhandel. Daarnaast speelt de politie een rol bij de opleiding
van medewerkers van andere diensten, zoals de Dienst Terugkeer en Vertrek
(DT&V) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).KanttekeningenDe positie van slachtoffers verdient aanhoudende aandacht, en knelpunten
in de zorg, opvang en begeleiding moeten voortvarend opgepakt worden. Vanzelfsprekend
is een goede samenwerking tussen alle betrokken partijen hierbij van het grootste
belang. Door zowel BLinN als de ACVZ wordt een aantal knelpunten benoemd,
hetgeen aanleiding vormt om te bezien op welke wijze gesignaleerde knelpunten
zouden kunnen worden aangepakt. Onderstaand bespreken wij de gesignaleerde
knelpunten, de voorgestelde oplossingsrichtingen en de wijze waarop knelpunten
worden opgepakt en aanbevelingen kunnen worden overgenomen. Niet alle gesignaleerde
knelpunten worden door ons als zodanig herkend. Derhalve zijn enkele kanttekeningen
vooraf op zijn plaats.Allereerst dient het BLinN rapport naar het oordeel van het Kabinet te
worden gelezen als een verslag van bevindingen. BLinN geeft aan bij het opstellen
van het rapport van een praktische aanpak te zijn uitgegaan. De conclusies
in het rapport worden niet altijd onderbouwd. BLinN heeft geen uitputtend
onderzoek gedaan naar signalering binnen de vreemdelingenketen maar geeft
een weergave van de eigen ervaringen. De conclusies vertegenwoordigen daarmee
een mening van BLinN. Daarom is enige terughoudendheid geboden bij het volgen
van de conclusies en aanbevelingen. Zo meldt BLinN dat de samenwerking met
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) stroef zou zijn verlopen. Dit beeld
wordt niet herkend. De cijfermatige resultaten in het rapport – BLinN noemt 112 gemiste
signalen van slachtoffers – worden door de Politie niet herkend. De
Politie geeft aan in de betreffende onderzoekersperiode 23 signalen van slachtoffers
van mensenhandel in detentie van BLinN te hebben ontvangen. Verder wordt in
het rapport de term slachtoffer van mensenhandel niet uitsluitend gebruikt
voor «erkende slachtoffers» van mensenhandel, maar veelal ook
voor vermoedelijke slachtoffers (of aangevers) van mensenhandel. Wij zijn
van mening dat dit onderscheid van belang is.Zoals reeds gesteld, zijn er sinds de aanvang van het onderzoek van BLinN
in 2005 grote vorderingen gemaakt bij het tijdig onderkennen van mogelijke
slachtoffers van mensenhandel en het voorkomen dat mogelijke slachtoffers
worden gedetineerd. Veel van de zaken die in het rapport worden geconstateerd
zijn daarmee enigszins achterhaald. De toekenning van de hoogste prioriteit
aan de bestrijding van mensenhandel door het kabinet, hiervan getuige de oprichting
van de Task Force Aanpak Mensenhandel op 27 februari 2008, en de voortvarendheid
waarmee uitvoerende diensten medewerkers hebben opgeleid en procedures hebben
gestroomlijnd worden naar onze mening onvoldoende in het rapport onderkend.BLinN geeft in het rapport aan incidenteel aan illegale vreemdelingen
ondersteuning te bieden. De bestrijding van illegaliteit vormt echter een
belangrijke prioriteit van het kabinet. Effecten van illegaliteit, namelijk
belasting voor de maatschappij en de kwetsbare positie van de illegaal verblijvende
vreemdelingen, met name de minderjarigen, maakt dat illegaal verblijf in zijn
algemeenheid dient te worden bestreden. Zo is onder meer gebleken dat er een
toenemende vraag is van illegale vrouwen naar gezondheidszorg en ook dat er
zich minderjarigen en illegale prostituees in werksituaties bevinden die aan
uitbuiting doen denken. Het kabinet is dan ook van oordeel dat indien slachtofferschap
niet wordt onderkend de oplossing niet ligt in illegaal verblijf. Zeker niet
nu bekend is dat juist vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven
in handen kunnen vallen van mensenhandelaren. Het verdient dan ook veeleer
aanbeveling om deze mogelijk niet onderkende slachtoffers van mensenhandel
te wijzen op het belang van medewerking met de autoriteiten en de mogelijkheid
door deze autoriteiten te worden ondersteund. Als rechtmatig verblijf op basis
van het beleid of op basis van de discretionaire bevoegdheid op geen enkele
wijze mogelijk is gebleken is illegaal verblijf als vervolg geen wenselijke
situatie. In dat geval dient de vreemdeling Nederland te verlaten. Terugkeer
naar het land van herkomst, waar de situatie voor betrokkene ook veiliger
kan zijn, is dan aan de orde.Daarnaast wordt in het rapport een aantal constateringen gedaan dat niet
(geheel) juist is en worden conclusies getrokken waarin betrokken organisaties
zich niet herkennen. Het Kabinet hecht eraan daar waar nodig conclusies en
constateringen te nuanceren.De algemene conclusie dat de signalering onder de maat is kunnen wij niet
onderschrijven. Overigens zij opgemerkt dat wanneer Vluchtelingenwerk Nederland
(VWN) of de advocatuur op het aanmeldcentrum (AC) menen dat een vreemdeling
mogelijk slachtoffer is van mensenhandel, zij het slachtoffer kunnen aanraden
contact op te nemen met de Politie of dit kunnen melden aan de IND, waarna
de IND de nodige actie zal ondernemen. Zo heeft de Afdeling Uitvoeringsbeleid
van de IND op verzoek van de Raad voor de Rechtsbijstand op 13 februari
jl. een overleg geïnitieerd over slachtoffers van mensenhandel in de
asielprocedure, waarbij ook de advocatuur aanwezig was. De knelpunten en aanbevelingen
die naar voren zijn gebracht op 3 april 2009 zijn besproken met de contactpersonen
mensenhandel in het proces asiel. Indien daar aanleiding toe bestaat zullen
de werkafspraken en de werkinstructie aangepast worden. Verder wordt in het rapport getwijfeld aan de deskundigheid van het personeel
betrokken bij de signalering van slachtoffers van mensenhandel. Er zijn echter
geen aanwijzingen dat het hen aan kennis en betrokkenheid ontbreekt. Zoals
de ACVZ in haar rapport terecht constateert, speelt mensenhandel zich vaak
af in moeilijk toegankelijke criminele milieus en ’grijze’ economische
sectoren. Slachtoffers zijn, om uiteenlopende redenen, dikwijls niet in staat
en/of bereid om hun situatie te melden en hulp te aanvaarden. Dit maakt het
herkennen van slachtoffers moeilijk. Ieder slachtoffer dat niet wordt gesignaleerd
is er één te veel. Dat is echter niet zonder meer toe te schrijven
aan nalatigheid van de overheid, maar is ook het gevolg van de complexe omstandigheden
waarin slachtoffers verkeren. Het is een moeilijke opgave om slachtoffers
te herkennen als deze zich niet als zodanig aan de Nederlandse autoriteiten
bekend maken. Het slachtoffer (en de hulpverlener) heeft hierbij ook een eigen
verantwoordelijkheid.Daarnaast komt in de beleidsreactie ook naar voren dat het Informatie
en Analysecentrum (INDIAC) van de IND met de Mensensmokkel Informatiegroep
(MIG) actief is in het verzamelen, veredelen en analyseren van signalen van
mensensmokkel én mensenhandel waarbij goed samengewerkt wordt met het
Expertisecentrum Mensenhandel Mensensmokkel (EMM), en de signaleringsrol van
de uitvoerende diensten wordt geoptimaliseerd.Het advies van de ACVZ vraagt eveneens de aandacht voor het signaleren
en onderkennen van signalen van mensenhandel. Daarbij zijn de ervaringen die
thans worden opgedaan door de Politie Rotterdam-Rijnmond van belang. Direct
na de staandehouding wordt door het gecombineerde controleteam prostitutie
en mensenhandel1, een intakegesprek gehouden met
alle mogelijke slachtoffers van mensenhandel. Zo kan in een zeer vroeg stadium
slachtofferschap worden onderkend. Het advies van de ACVZ doet een voorstel
voor een aanpassing van de B9-regeling en geeft, evenals het rapport van BLinN,
aanbevelingen ten aanzien van (het voorkomen van) vreemdelingenbewaring van
slachtoffers van mensenhandel en ten aanzien van de opvang van risicogroepen
(AMV’s). Het advies van de ACVZ gaat in op mogelijke alternatieven voor
de huidige werkwijze bij het onderkennen van slachtoffers van mensenhandel.Financiële gevolgenEen deel van de aanbevelingen die door de ACVZ en BLinN wordt voorgesteld,
wordt door het Kabinet niet overgenomen aangezien deze voorstellen onwenselijk
worden geacht. De meeste aanbevelingen betekenen een bestendiging van de huidige
praktijk. Zij worden reeds uitgevoerd of zijn opgenomen in lopende trajecten
of proefprojecten. Deze aanbevelingen hebben geen noemenswaardige extra financiële
consequenties en leiden hooguit tot een verschuiving van gelden.Naar aanleiding van de aanbevelingen in de rapporten, heeft op 5 maart
jl. een eerste bijeenkomst van de meest betrokken diensten plaatsgevonden.
Daarbij is nagegaan welke aanbevelingen op korte termijn tot verbeteringen
in de uitvoeringspraktijk kunnen leiden en die binnen het huidige budgettaire
kader kunnen worden uitgevoerd. De uitkomsten van deze bijeenkomst zijn in
de reactie meegenomen.Reactie op de aanbevelingenHieronder wordt, thematisch geclusterd, inhoudelijk ingegaan op de aanbevelingen
van het rapport van BLinN en van de ACVZ. Voor de duidelijkheid zijn de aanbevelingen
van de ACVZ romeins genummerd. Wet- en regelgeving1. De B9-regeling aanpassen zodat niet de aangiftebereidheid
maar het slachtofferschap als beoordelingscriterium geldt voor bescherming
en opvang. Daarbij dient het Verdrag van de Raad van Europa als uitgangspunt
te worden genomen.Mensenhandel is een misdrijf en een schending van de mensenrechten. De
bescherming van de slachtoffers van mensenhandel door de overheid is een groot
goed. Medewerking ten behoeve van opsporing en vervolging is essentieel voor
opsporingsonderzoeken om de mensenhandel tegen te gaan en te voorkomen dat
nieuwe slachtoffers worden gemaakt.In de aanpak van mensenhandel is een belangrijke plaats ingeruimd voor
strafrechtelijk onderzoek.Dit laat onverlet dat de zorg voor slachtoffers evenzeer van het grootste
belang wordt geacht. Snelle verlening van een verblijfsvergunning en verlening
van ondersteuning en opvang zijn zeer belangrijke pijlers van de B9-regeling.
Daarbij komt dat het verlenen van medewerking aan de opsporing en vervolging
eveneens grond voor een verblijfvergunning is en niet uitsluitend het doen
van aangifte. Medewerking verlenen is breder dan het doen van aangifte. Daarom
houden wij vast aan de voorwaarde van medewerking voor toegang tot de B9-regeling.Daarnaast kan op grond van de discretionaire bevoegdheid vanwege individuele
humanitaire gronden een vergunning verleend worden. In tegenstelling tot een
B9-vergunning is deze vergunning niet tijdelijk van aard. Ook slachtoffers
die drie jaar of langer in het bezit zijn van een B9-vergunning kunnen in
aanmerking komen voor voortgezet verblijf, ook als de strafzaak nog loopt.
De B9-regeling is daarmee belangrijk verruimd, zonder het opsporingsbelang
uit het oog te verliezen. Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de aangiftebereidheid
en de medewerking aan onderzoek door slachtoffers uit derde landen veel hoger
is dan die van EU-burgers en Nederlanders.Overigens is het zo dat op korte termijn de B9-regeling wordt verduidelijkt,
daar waar het slachtoffers van overige uitbuiting betreft. De bereidheid tot
het doen van aangifte blijft echter ook voor deze groep het uitgangspunt.
Voor de bescherming en ondersteuning van slachtoffers die geen medewerking
kunnen of willen verlenen aan een strafrechterlijk onderzoek, bijvoorbeeld
omdat zij zich ernstig bedreigd voelen of in verband met lichamelijke of psychische
klachten, kan worden beoordeeld of er bijzondere individuele omstandigheden
zijn op grond waarvan zij in aanmerking kunnen komen voor een verblijf op
humanitaire gronden.Het Verdrag van de Raad van Europa dient als ondersteuning bij de maatregelen
tot intensivering van de aanpak van mensenhandel en de bestrijding van de
illegaliteit en criminaliteit in de prostitutiebranche.I. Verleen bij een «geringste aanwijzing»
van mensenhandel een tijdelijke verblijfsvergunning voor de duur van zes maanden.II. Stel een onderzoek in naar het slachtofferschap
van de vreemdeling. De Staatssecretaris van Justitie beoordeelt hiertoe de
persoonlijke situatie van de betrokkene, waarbij de onderzoeksplicht actief
wordt ingevuld. Dit betekent dat bij die beoordeling, naast gegevens van de
Politie en het OM, informatie wordt betrokken van hulpverleningsinstanties
en, waar noodzakelijk, kennis wordt genomen van medische informatie.III. Verleen een (tweede) tijdelijke verblijfsvergunning
aan de vreemdeling van wie aannemelijk is dat hij slachtoffer van mensenhandel
is.IV. Verleen erkende slachtoffers van mensenhandel die
hebben meegewerkt aan de strafrechtelijke opsporing en vervolging van de verdachte(n)
een verblijfsvergunning voor voortgezet verblijf.In aanbevelingen I tot en met IV doet de ACVZ voorstellen tot het aanpassen
van de B9 regeling voor vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel waarbij
wordt uitgegaan van een ontkoppeling van de vergunning en de bereidheid tot
aangifte en tevens een gefaseerd tijdelijk verblijfsrecht wordt voorgesteld.
Zoals reeds betoogd verdient de ontkoppeling en een verlengde periode van
tijdelijk verblijfsrecht niet onze steun. Thans worden bij het onderzoek naar
het slachtofferschap ook gegevens omtrent de persoonlijke situatie betrokken,
waarbij ook relevante informatie van derde organisaties wordt betrokken. Het
onderzoek naar de persoonlijke situatie van slachtoffers zoals door de ACVZ
wordt aanbevolen, wordt derhalve reeds uitgevoerd. Dat geldt ook voor het
verlenen van een verblijfsvergunning voor voortgezet verblijf van erkende
slachtoffers van mensenhandel die aan onderzoek hebben meegewerkt.Met betrekking tot het oordeel van de ACVZ dat het Nederlandse beleid
onvoldoende in overeenstemming is met de verplichtingen op grond van het Mensenhandelverdrag
van de Raad van Europa wordt het volgende opgemerkt. De ACVZ focust met deze
veronderstelling uitsluitend op de B9-regeling en op de voorwaarde in de B9-regeling
van het verlenen van medewerking ten behoeve van de opsporing en de vervolging.
Het verdrag benoemt twee gronden op basis waarvan verblijf gegeven dient te
worden aan slachtoffers. Daarbij is het aan de lidstaten om te bepalen of
zij beide bepalingen hanteren als grondslag voor vergunningverlening dan wel één
van de twee genoemde bepalingen, te weten: op grond van individuele omstandigheden
of op grond van het verlenen van medewerking. Het Nederlandse beleid voorziet
in vergunningverlening op grond van het verlenen van medewerking en op vergunningverlening
op grond van individuele omstandigheden. Nederland geeft daarmee wel degelijk
opvolging aan de betreffende bepalingen van het verdrag.V. Verleen erkende slachtoffers van mensenhandel die
niet hebben meegewerkt aan de strafrechtelijke opsporing en vervolging van
de verdachte(n) geen verblijfsvergunning voor voortgezet verblijf na één
jaar, maar verricht voor hen op dat moment een individuele terugkeertoets/risicoanalyse,
waarbij zowel de persoonlijke situatie van de vreemdeling als de situatie
in het land van herkomst wordt beoordeeld. Als uit deze analyse geen terugkeerbelemmeringen
naar voren komen, kan de terugkeerprocedure in gang worden gezet. Mocht de
persoonlijke situatie van de vreemdeling of de situatie in het land van herkomst
aan terugkeer in de weg staan, dan wordt de tijdelijke verblijfsvergunning
verlengd. Volgens de ACVZ dient aan vreemdelingen uit deze groep, voorwie
gedurende drie jaar dergelijke terugkeerbelemmeringen bestaan, voortgezet
verblijf te worden toegestaan.In het advies van de ACVZ wordt voorgesteld het verblijfrecht van vermoedelijke
slachtoffers niet langer uitsluitend afhankelijk te laten zijn van de uitkomsten
van het strafrechtelijk onderzoek. In het ACVZ-advies wordt gesproken over
een verklaring van de Officier van Justitie. Het College van PG’s wijst
erop dat een dergelijke verklaring in bepaalde gevallen het opsporingsonderzoek
kan frustreren. Sommige strafrechtelijke onderzoeken dienen immers geheim
te blijven voor een verdachte. Niet kan worden uitgesloten dat een verdachte
via het slachtoffer via bedoelde verklaring te weten komt dat er een onderzoek
tegen hem/haar loopt. Ook ontbreekt thans een wettelijke basis voor het verstrekken
van een dergelijke verklaring. Het is niet duidelijk welke rechtsgevolgen
kleven aan het afgeven van een verklaring zowel vanuit strafrechtelijk als
vreemdelingrechtelijk perspectief.In het advies van de ACVZ is sprake van slachtoffers die niet hebben meegewerkt
aan strafrechtelijke opsporing en vervolging. Op grond van de huidige regelgeving
voor slachtoffers van mensenhandel bestaat reeds de mogelijkheid om op grond
van individuele humanitaire gronden een vergunning ex artikel 3.4 derde lid
Vreemdelingenbesluit 2000 te verkrijgen, waarbij al sprake is van een vergunning
op grond van een niet-tijdelijk doel. De voorgestelde analyse van mogelijke
terugkeerbelemmeringen wordt standaard uitgevoerd bij verzoeken om voortgezet
verblijf in die gevallen waarin geen voortgezet verblijf verleend kan worden
in verband met een veroordeling of tijdsverloop.2. De B9-regeling openstellen voor slachtoffers die
in andere landen zijn uitgebuit en via Nederland zijn verhandeld of naar Nederland
zijn gevlucht.Slachtoffers van mensenhandel worden door mensenhandelaren regelmatig
van het ene naar het andere land gebracht om hun afhankelijkheid te vergroten
en de opsporing te bemoeilijken. In de B9-regeling is nu al vastgelegd dat
de vreemdelingen die in Nederland niet over een geldige verblijfstitel beschikken,
maar mogelijk buiten Nederland slachtoffer zijn geworden van mensenhandel
ook een beroep kunnen doen op de B9-regeling. Het gaat daarbij om vreemdelingen
die zich in Nederland bevinden en mogelijk buiten Nederland slachtoffer van
mensenhandel zijn geworden maar in Nederland (nog) niet in een feitelijke
uitbuitingssituatie terecht zijn gekomen.Het is van belang dat ook deze vreemdelingen ten behoeve van een strafrechtelijk
onderzoek worden gehoord en dat zij in de gelegenheid worden gesteld om aangifte
te doen, of op andere wijze medewerking aan een onderzoek naar mensenhandel
verlenen. Dit belang wordt nog versterkt doordat met verschillende herkomstlanden
van slachtoffers van mensenhandel samenwerkingsverbanden met Politie en Justitie
zijn opgezet waarmee wordt bijgedragen aan een betere operationele samenwerking
in strafrechtelijk onderzoek. Daarnaast is het mogelijk slachtoffers in het
buitenland te horen. Hiervoor kan onder andere gebruik gemaakt worden van
samenwerkingsverbanden die bestaan met herkomstlanden.3. Gegevens en meningen van hulpverlening en ondersteunende
organisaties betrekken bij die van de Politie over de beoordeling van slachtofferschap.De beoordeling van slachtofferschap is niet enkel en alleen gebaseerd
op de bevindingen van de Politie. Ook informatie uit andere bronnen, zoals
die van de hulpverlening en ondersteunende organisaties, wordt hierbij betrokken.
Zo wordt bij de beslissing op een aanvraag om «voortgezet verblijf»
na een B9 verblijfsvergunning door de contactpersonen mensenhandel
van de IND standaard informatie van derden meegewogen. Maar ook voor de beoordeling
van een individuele aanvraag op grond van de discretionaire bevoegdheid wordt
gebruik gemaakt van een uiteenlopende hoeveelheid van informatie, waaronder
die van de hulpverlening, opvang en politie.De intake gebeurt door speciale gecertificeerde politieambtenaren. Mogelijke
slachtoffers van mensenhandel worden daarbij op hun rechten en plichten gewezen,
zodat zij weloverwogen een beslissing kunnen nemen of zij aangifte willen
doen. Signaleringsgesprekken zoals BLinN die voert kunnen hierop een aanvulling
zijn, zeker als deze, met het oog op strafrechtelijke indicaties, schriftelijk
worden vastgelegd.Signalen van derden1 kunnen bijdragen aan
het identificeren van het slachtofferschap gedurende de bewaring. Indien er
indicaties zijn, wordt direct contact gelegd met de contactpersoon van de
Landelijke Expertgroep Mensenhandel (LEM) van het in vreemdelingenbewaringstellende
politiekorps.4. De definitie van mensenhandel in overige sectoren
aanscherpen door jurisprudentie en beleid zodat betere signalering kan plaatsvinden.In de (inter-)nationale regelgeving worden definities van mensenhandel
gehanteerd, die algemeen zijn aanvaard. Zo wordt mensenhandel in het Palermo-protocol
gedefinieerd als: «werven, vervoeren, overbrengen
van en het bieden van onderdak aan of het opnemen van personen, door dreiging
met of gebruik van geweld of andere vormen van dwang, ontvoering, bedrog,
misleiding, machtsmisbruik of misbruik van een kwetsbare positie of het verstrekken
of in ontvangst nemen van betalingen of voordelen teneinde de instemming van
een persoon te verkrijgen die zeggenschap heeft over een andere persoon, ten
behoeve van uitbuiting.»De begrippen dwang en uitbuiting staan centraal bij de boordeling van
slachtofferschap. Indien wordt beoogd een persoon met behulp van dwang, misleiding
of misbruik van overwicht in een uitbuitingssituatie te brengen is dit mensenhandel.
In de Nederlandse strafwetgeving is voorts niet alleen het in een uitbuitingssituatie
brengen strafbaar, maar ook het in die situatie houden of het beletten van
een persoon zich aan die situatie te onttrekken. Zowel in de Aanwijzing van
het College van Procureurs-Generaal als de B9-regeling zelf wordt gesteld
dat reeds bij een geringe aanwijzing van mensenhandel
de B9-regeling moet worden aangeboden, inclusief de bedenktijd.Een betere definitie van het begrip overige uitbuiting zal tot stand moeten
komen door middel van jurisprudentie. Het aantal zaken dat voor de rechter
is geweest is momenteel nog beperkt. Bovendien ligt er nog een zaak bij de
Hoge Raad en is er in drie zaken hoger beroep ingesteld2. Verwacht wordt dat ook deze uitspraken zullen bijdragen aan meer
duidelijkheid over de definitie.Ook het Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel (BNRM) doet momenteel
onderzoek naar de jurisprudentie op dit gebied, hetgeen zeer wordt toegejuicht.
Al naar gelang de uitkomsten van de genoemde strafzaken en het onderzoek van
BNRM zal worden beoordeeld of nadere verduidelijking nodig is. BNRM heeft
onlangs in samenwerking met de Universiteit Utrecht een expertmeeting en een
academische conferentie georganiseerd over «overige uitbuiting».
Daarbij zijn de toegang tot de arbeidsmarkt, andere vormen van uitbuiting
buiten de seksindustrie en bescherming van mensenrechten aan de orde gekomen.
Overigens zijn opgrond van slachtofferschap van overige uitbuiting
reeds diverse vergunningen op grond van de B9 regelingen verleend. Tevens
is een van de maatregelen in de Task Force het vergroten van het bewustzijn
in de hele keten dat er mogelijk sprake kan zijn van mensenhandel. Dit behelst
onder andere praktische zaken als de folder uitbuiting voor risicogroepen,
die onlangs in samenwerking met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
tot stand is gekomen en waaraan ook BLinN zijn medewerking heeft verleend.
De Ministers van Justitie en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben de
genoemde academische conferentie bijgewoond waarbij ook de folder is gepresenteerd.5. Het benoemen van de prioriteit van signalering
van mensenhandel in relevante beleidsdocumenten en prestatiecontracten van
het gezag met uitvoerende diensten.De signalering en bestrijding van mensenhandel staat nationaal en internationaal
hoog op de agenda. Zo is de afgelopen jaren in EU verband gewerkt aan de implementatie
van het EU Actieplan Mensenhandel. Daarnaast is de bestrijding van mensenhandel
en -smokkel door de JBZ Raad benoemd tot één van de EU prioriteiten
in de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit.De aanpak van mensenhandel vormt ook nationaal een speerpunt. De opsporing
van mensenhandel heeft de hoogste prioriteit bij OM en Politie. Over de prioriteit
mensenhandel voeren wij regelmatig overleg met OM en Politie. In de meeste
politiekorpsen wordt veel tijd en aandacht besteed aan de opsporing van mensenhandelzaken.
Waar dat niet het geval is, worden de regio’s aangesproken door de portefeuillehouder
mensenhandel. Daarnaast zijn de Arbeidsinspectie (AI) en de Sociale Inlichtingen-
en Opsporingsdienst (SIOD) van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(SZW) betrokken bij de bestrijding van de vorm van mensenhandel die bekend
staat als ’overige uitbuiting’. De SIOD voert, al dan niet in
samenwerking met anderen, strafrechtelijke onderzoeken uit op dit terrein.Binnen de Politie is in samenwerking met Justitie de laatste hand gelegd
aan het zogenaamde referentiekader mensenhandel, dat aangeeft aan welke maatstaven
de aanpak van mensenhandel in de regiokorpsen moet voldoen. Aan de hand hiervan
kan vervolgens worden gemeten of de korpsen op het gebied van de bestrijding
van mensenhandel voldoende presteren.Met de instelling op 27 februari 2008 van de Taskforce Aanpak Mensenhandel
is een belangrijke impuls gegeven aan de bestrijding van mensenhandel. De
Taskforce is ingesteld teneinde knelpunten in de uitvoering van het beleid
op te lossen. De Taskforce heeft een tiental maatregelen opgesteld, waaronder
het vergroten van het bewustzijn in de hele keten dat er sprake kan zijn van
mensenhandel en de verbetering van de positie van het slachtoffer. Hierbij
kan worden gedacht aan verbetering in de registratie, de mogelijkheid voor
het slachtoffer tot het opnemen van (anoniem) contact, het verbeteren van
juridische ondersteuning, alsook het verbeteren van de informatie-uitwisseling
over het verloop van de strafzaak. Daarnaast wordt in samenwerking met het
ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) gewerkt aan het opzetten
van een pilot voor categorale opvang van slachtoffers van mensenhandel.De Taskforce Aanpak Mensenhandel is erop gericht problemen snel en op
het juiste niveau te benoemen en te beleggen en oplossingen voor te dragen.
Naast de landelijk officier mensenhandel zijn er in alle parketten officieren
van justitie aangesteld als portefeuillehouder mensenhandel-smokkel.
De brede samenstelling van de Taskforce maakt het mogelijk om het probleem
van de mensenhandel integraal te benaderen. Niet alleen wordt geïnvesteerd
op het aanpakken en straffen van de daders, maar ook wordt ingezet om het
verschijnsel mensenhandel structureel te bemoeilijken. Door voldoende drempels
op te werpen moet worden voorkomen dat anderen de plek van de daders snel
in kunnen nemen.Bij de uitvoerende diensten vertaalt de prioriteit van de aanpak van mensenhandel
zich in verschillende initiatieven. Zo is reeds vermeld dat bij het Informatie
en Analysecentrum van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (INDIAC) de Mensensmokkel
Informatiegroep (MIG) actief is. De MIG houdt zich ook bezig met het verzamelen,
veredelen en analyseren van signalen van mensenhandel. Deze signalen worden
doorgestuurd naar (MIG-medewerkers die werkzaam zijn bij) het Expertisecentrum
Mensensmokkel en Mensenhandel (EMM), alwaar de informatie, eventueel aangevuld
en veredeld, wordt doorgeleid aan de opsporingsinstanties. De MIG heeft inmiddels
een aantal activiteiten ontplooid teneinde de signaleringsrol (op het vlak
van mensenhandel) van de IND te optimaliseren. Deze activiteiten zien op bewustwording
binnen diverse geledingen van de organisatie. Een voorbeeld hiervan is de «roadshow»
die door de MIG wordt gegeven aan de loketmedewerkers.Het EMM is een samenwerkingsverband van de Nationale Recherche, SIOD,
IND en KMar. Het EMM is als uitvoerende dienst verantwoordelijk voor het verzamelen,
veredelen en verstrekken van informatie op de verschillende niveau’s
(regionaal, bovenregionaal, nationaal, internationaal). Het EMM neemt deel
aan de LEM. Het EMM wordt door de KMar, Politie en SIOD in kennis gesteld
van alle lopende en nieuwe onderzoeken mensenhandel. De Landelijk Officier
van Justitie bewaakt de kwaliteit van lopende onderzoeken door regelmatig
overleg.VI. Neem in de Vc 2000 expliciet op dat bij staandehouding
van illegale vreemdelingen vóór inbewaringstelling wordt beoordeeld
of sprake is van een geringste aanwijzing van mensenhandel.VII. Neem in de Vc 2000 expliciet op dat bij een geringste
aanwijzing van mensenhandel wordt afgezien van inbewaringstelling (tenzij
er concrete, op de persoon van de vreemdeling betrekking hebbende, feiten
en omstandigheden aanwezig zijn die inbewaringstelling vorderen in het belang
van de openbare orde en/of de nationale veiligheid) en dat de vreemdeling
in dat geval direct wordt gewezen op de B9-regeling.Definieer geringste aanwijzing.VIII. Neem in de Vc 2000 expliciet op dat bij constatering
van een geringste aanwijzing van mensenhandel bij een persoon die –
ondanks het onder aanbeveling 7 vermelde uitgangspunt – in vreemdelingenbewaring
is gesteld, de bewaring direct wordt opgeheven (tenzij er concrete, op de
persoon van de vreemdeling betrekking hebbende, feiten en omstandigheden aanwezig
zijn die inbewaringstelling vorderen in het belang van de openbare orde en/of
de nationale veiligheid) en betrokkene direct wordt gewezen op de B9-regeling.IX. Neem in de algemene bepalingen over vrijheidsbeperkende
en -ontnemende maatregelen in de Vc 2000 bij de omschrijving van de plicht
tot belangenafweging expliciet op dat, in die zaken waar het gaat om inbewaringstelling
van slachtoffers van mensenhandel met een vertrekplicht, zwaarwegende
betekenis wordt toegekend aan het individuele belang van betrokkene. Voor
inbewaringstelling van deze groep vreemdelingen geldt dus ’nee, tenzij...»De ACVZ beveelt onder VI tot en met IX aan, dat de Vreemdelingencirculaire
2000 (Vc) op deze punten wordt gewijzigd. In het algemeen geldt dat deze aspecten
reeds zijn verwoord in de B9-regeling zoals deze is opgenomen in de Vc (zie
paragraaf B9/3.1 Vc) of is opgenomen in de werkprocessen van de Politie, de
KMar of het OM. Zo wordt «geringste aanwijzing» toegelicht in
de Aanwijzing van het College van Procureurs-Generaal. Het is daarom niet
nodig om het beleid in de Vc op genoemde punten aan te passen, wel zal bij
een herziening van de VC overwogen worden of het gestelde in B9 ter verduidelijking
ook opgenomen moet worden in het onderdeel A6 van de Vc.Het voorstel van de ACVZ om erkende slachtoffers van mensenhandel niet
in bewaring te stellen is reeds staand beleid. Als er sprake is van slachtofferschap,
en er is in verband hiermee een vergunning verleend, hetzij op grond van de
B9-regeling, hetzij op grond van individuele omstandigheden, is in bewaringstellling
niet aan de orde. In die gevallen waarin geen voortgezet verblijf verleend
kan worden in verband met een veroordeling of tijdsverloop, en ook overigens
er geen grond is voor de verlening van voortgezet verblijf, waarbij uiteraard
ook een analyse wordt gemaakt van belemmeringen bij terugkeer, komt terugkeer
naar het land van herkomst aan de orde en kan ook vreemdelingendetentie aan
de orde zijn.Opvang en terugkeer6. Uitbreiding van de opvangcapaciteit en capaciteit
reserveren zodat wordt voorkomen dat slachtoffers die in detentie worden gesignaleerd
op opvang moeten wachten.Hoewel het beleid erop is gericht zoveel mogelijk te voorkomen dat slachtoffers
van mensenhandel in detentie terecht komen, gebeurt het dat potentiële
slachtoffers eerst in detentie worden gesignaleerd. In het rapport wordt daarom
aanbevolen om voordat ongedocumenteerde vreemdelingen in bewaring worden gesteld
standaard te beoordelen of er sprake is van mensenhandel, naar voorbeeld van
het Politiekorps Rotterdam-Rijnmond. Dit heeft onze steun. Zo kan verder voorkomen
worden dat slachtoffers in detentie terechtkomen.Indien eerst in bewaring blijkt dat iemand naar het oordeel van het OM
en de Politie vermoedelijk slachtoffer van mensenhandel is, wordt hem/haar
bedenktijd verleend en wordt de bewaring opgeheven, nu de grondslag hiervoor
is komen te vervallen. De bedenktijd is een periode die een vermoedelijk slachtoffer
wordt verleend om daarin te bepalen of hij of zij aangifte wil doen dan wel
op andere wijze medewerking wil verlenen aan een strafrechtelijk opsporings-
of vervolgingsonderzoek. Gedurende de fase van de bedenktijd, en erna, als
aangifte wordt gedaan of op andere wijze medewerking wordt verleend aan het
strafrechtelijke opsporings- en vervolgingsonderzoek, zijn de faciliteiten
die slachtoffers van mensenhandel aangeboden krijgen ook beschikbaar voor
deze groep vreemdelingen.Dit betekent dat de Politie het vermoedelijke slachtoffer dat van de bedenktijdfase
gebruik wil maken, aanmeldt bij het Coördinatiecentrum Mensenhandel (CoMensha)
ten behoeve van plaatsing in een veilige opvanglocatie. Het Coördinatiecentrum
Mensenhandel schakelt vervolgens een zorgcoördinator in,
die zorgdraagt voor de dagelijkse begeleiding van het vermoedelijke slachtoffer.
Tevens komt het vermoedelijke slachtoffer in aanmerking voor een financiële
voorziening in het kader van de Regeling verstrekkingen bepaalde categorieën
vreemdelingen (Rvb) om in de kosten van het levensonderhoud te voorzien, als
ook voor medische bijstand en rechtshulp.7. Mogelijkheden onderzoeken voor alternatieve opvang
voor slachtoffers van mensenhandel die geen aangifte kunnen of willen doen
zodat wordt voorkomen dat zij in afwachting van terugkeer naar hun land van
herkomst in vreemdelingendetentie worden gesteld.X. Onderzoek of alternatieven voor vrijheidsontneming
van vermoedelijke en erkende slachtoffers van mensenhandel kunnen worden toegepast.Aanbeveling X van de ACVZ en 7 van BLinN zien ongeveer op hetzelfde: het
onderzoeken van mogelijkheden van alternatieve opvang voor (vermoedelijke)
slachtoffers van mensenhandel. In het algemeen geldt dat slachtoffers van
mensenhandel een beroep kunnen doen op de B9-regeling. Voor slachtoffers die
niet kunnen of willen meewerken, bijvoorbeeld wegens ernstige bedreiging of
om medische redenen, aan de opsporing en vervolging van daders, bestaat de
mogelijkheid om de aanvraag in het kader van de discretionaire bevoegdheid
in te dienen.Het slachtoffer krijgt hierbij een voorziening op grond van de Rvb en
opvang wordt verleend.Justitie en VWS werken gezamenlijk aan het opzetten van een pilot categorale
opvang voor slachtoffers van mensenhandel. Deze pilot zal twee jaar duren.
De eerste periode in de categorale opvang kan dan worden gebruikt om tot een
eerste beoordeling van de hulpbehoefte te komen. Na deze periode kunnen de
slachtoffers zo nodig gebruik maken van reguliere vervolgopvang, die op deze
groepen beter zou moeten worden toegerust. Aan de invulling en uitwerking
van de pilot wordt hard gewerkt, teneinde in het kader van deze pilot zo snel
mogelijk met categorale opvang van start te gaan.De slachtoffers van mensenhandel worden in deze pilot opgevangen door
hulpverleners met specifieke kennis over deze groep. Naast deze begeleiding
zal hen ook de benodigde rust en veiligheid worden geboden. Dit moet slachtoffers
helpen bij de overweging om wel of geen aangifte te doen of mee te werken
aan een strafrechtelijk onderzoek tegen mensenhandelaren. Bij de uitvoering
van de pilot zal zo veel mogelijk gebruik worden gemaakt van al bestaande
voorzieningen en netwerken.XI. Laat NGO’s als SAMAH en BLinN toe tot de
beschermde opvang om de risico-AMV’s te begeleiden bij het zoeken naar
alternatieve toekomstperspectieven.XII. Betrek bij de evaluatie van de pilot beschermde
opvang ook de resultaten van de pilot van het Amsterdams Coördinatiepunt
Mensenhandel en Nidos waarin minderjarige slachtoffers van mensenhandel intensief
worden begeleid zonder te worden geplaatst in een besloten setting.XIII. Betrek naast IOM niet-gouvernementele organisaties
bij de voorbereiding op terugkeer van minderjarige slachtoffers van mensenhandel
en onderzoek of de terugkeerprogramma’s voor AMV’s
van deze organisaties ook toe te passen zijn op minderjarige slachtoffers
van mensenhandel.Met betrekking tot aanbeveling XI, XII en XIII van de ACVZ over de beschermde
opvang en de voorbereiding op de terugkeer van minderjarige slachtoffers van
mensenhandel (in casu van minderjarige alleenstaande vreemdelingen van wie
het slachtofferschap niet is vastgesteld) merken we het volgende op.De pilot beschermde opvang kent een duidelijk andere doelgroep dan de
eerder genoemde pilot categorale opvang die door Justitie en VWS wordt geëntameerd.
De pilot beschermde opvang is gericht op het beschermen van risico-AMV’s
in kleinschalige, besloten, opvangmodaliteiten ter voorkoming van het belanden
in uitbuitingssituaties. De pilot is begin 2008 gestart en zal vanaf eind
2009 geëvalueerd worden. In de pilot wordt intensief samengewerkt tussen
betrokken ketenpartners. Vanwege het besloten karakter van de pilot, het belang
van de jongeren en eventueel lopende (stafrechtelijke) onderzoeken wordt zeer
selectief omgegaan met het verlenen van toegang aan derden. De pilot van het
Amsterdams Coördinatiepunt Mensenhandel en Nidos verschilt van opzet
en doelstelling van de pilot beschermde opvang Daarmee zijn de resultaten
niet onderling vergelijkbaar. Wel zal bekeken worden op welke wijze geleerd
kan worden van NGO’s als BLinN en SAMAH bij de begeleiding van de jongeren
in de pilot beschermde opvang.8. Onderzoek moet worden gedaan naar alternatieve
mogelijkheden voor de huidige besloten/beschermde opvang voor minderjarigen.
De resultaten van de huidige opvangprojecten dienen daarin meegenomen te worden.Op 1 januari 2008 is de reeds genoemde tweejarige pilot beschermde
opvang voor risico-AMV’s formeel van start gegaan. De pilot geldt voor
AMV’s in de leeftijd van 13 tot 18 jaar, bij wie op basis van risicoprofielen
of op grond van individuele aanwijzigingen een vermoeden is ontstaan van mensenhandel-smokkel
en bij wie er dientengevolge risico aanwezig wordt geacht op verdwijning uit
de opvang. Door deze jongeren beschermde opvang te bieden, kan een intensief
begeleidingstraject ingezet worden. In de pilot wordt een inspanning gepleegd
op het versterken van de competenties van de jongeren en de voorbereiding
op de toekomst, waarvan terugkeer naar het land van herkomst onderdeel kan
uitmaken. Daarmee wordt ingezet op het verlagen van het percentage van AMV’s
en jong volwassenen dat met onbekende bestemming vertrekt. Deze pilot wordt
eind 2009 geëvalueerd. Zoals reeds genoemd zal dit jaar ook de pilot
categorale opvang slachtoffers van mensenhandel van start gaan. Waar mogelijk
zullen dan dwarsverbanden gelegd kunnen worden en kan bezien worden wat uiteindelijk
de meest gewenste vorm van opvang is voor meerderjarige slachtoffers en minderjarige
slachtoffers. Hierbij wordt ook gekeken naar de huidige inrichting van de
besloten opvang.Van belang is in dit verband ervaring op te doen met vormen van opvang
waarbij óók het perspectief op daadwerkelijke terugkeer naar
het land van herkomst wordt gegeven. Uiteraard staat voor minderjarigen die
onder de pilot vallen en die medewerking verlenen aan opsporing en vervolging,
de B9-regeling open. Echter, in het individuele geval kan terugkeer wenselijker
zijn dan verblijf in Nederland. (Ex-)AMV’s en jonge volwassenen lopen
in het bijzonder een risico het slachtoffer te worden van vormen van (hernieuwde)
uitbuiting en/of mensenhandel. Uitgangspunt is dat met het inzetten op daadwerkelijke
terugkeer voorkomen kan worden dat minderjarigen en jongvolwassenen
in de illegaliteit terecht komen en ten prooi vallen aan uitbuiting.9. Voorkomen dat de besloten opvang voor slachtoffers
vanuit grensdetentie het karakter krijgt van een detentie.Met ingang van 1 januari 2009 is het ook voor mogelijke slachtoffers
van mensenhandel die via de Schengen buitengrens inreizen mogelijk om de bedenktijd
aangeboden te krijgen. Tijdens het Algemeen Overleg met de Tweede Kamer van
12 november 2008 is reeds aangegeven dat hierbij geen onderscheid gemaakt
zal worden tussen slachtoffers die elders in het land worden aangetroffen
en slachtoffers die op Schiphol gesignaleerd worden. Ook voor de opvang zal
hierbij geen onderscheid worden gemaakt. Dit betekent dus dat ook deze slachtoffers,
als zij door de KMar de bedenktijdperiode aangeboden krijgen en daarvan gebruik
willen maken, recht hebben op de opvang voor slachtoffers van mensenhandel.10. De overheid dient de veiligheid van (vermoedelijke)
slachtoffers bij terugkeer naar het land van herkomst te garanderen. Uitzetting
van slachtoffers moet niet mogelijk zijn zonder een gedegen risicoanalyse.
Rapporten van onafhankelijke organisaties als Amnesty International en Human
Rights Watch moeten bij deze analyse worden betrokken.In het kader van de beoordeling van een aanvraag om voortgezet verblijf
na B9, worden mogelijke risico’s voor represailles bij terugkeer naar
het land van herkomst, gerelateerd aan mensenhandel meegewogen. Dit gebeurt
door de IND, die verantwoordelijk is voor de beoordeling van de toelating
van vreemdelingen. De ambtsberichten van de Minister van Buitenlandse Zaken
vormen een basis waarop de risico’s voor de veiligheid bij terugkeer
kunnen worden ingeschat. Bij de ambtsberichten wordt ook informatie van onafhankelijke
maatschappelijke organisaties betrokken. Indien de risico’s als onaanvaardbaar
groot worden beoordeeld, is terugkeer naar het land van herkomst niet aan
de orde.Hoewel vooraf de risico’s voor de veiligheid van terugkeer van (vermoedelijke)
slachtoffers zo goed als mogelijk in beeld worden gebracht, en daaraan gevolgen
worden verbonden, kan de Nederlandse overheid in het buitenland niet garant
staan voor de veiligheid van vreemdelingen. De Nederlandse overheid kan wel
zoveel mogelijk (indirect) bijdragen aan de herintegratie van slachtoffers
van mensenhandel. Een succesvolle herintegratie maakt de slachtoffers immers
weerbaarder en minder kwetsbaar. De Nederlandse overheid heeft bijvoorbeeld
in het IOM project Voluntary Assisted Return Programme for Vulnerable Irregular
Nigerian Nationals (VARRP-VINN) de laatste jaren positieve ervaringen opgedaan
met herintegratieondersteuning in de vorm van scholing, hulp bij de bemiddeling
naar werk en begeleiding bij het opzetten van een eigen bedrijf, inclusief
toegang tot microkrediet. Dit, alsmede de betrokkenheid vanuit Nederland,
kan een veilige basis blijken. Verder bestaat het voornemen om herintegratieprojecten
voor specifieke groepen voort te zetten, met inachtneming van de instroom.
Hierbij zal het gaan om (mogelijk uiteenlopende) projecten voor kwetsbare
groepen, zoals minderjarige migranten, slachtoffers van mensenhandel of personen
met bepaalde medische klachten1. Samenwerking en vreemdelingenketen11. Om gezamenlijk met de instanties binnen de vreemdelingenketen
zoals DT&V en IND te kunnen werken aan signalering, moeten maatschappelijke
organisaties zoals BLinN een formele rol krijgen in de keten.Bij een formele rol als ketenpartner hoort de verantwoordelijkheid voor
de uitvoering van een onderdeel van het vreemdelingenbeleid, zoals de Politie,
KMar, DT&V en IND die hebben. Hierop wordt gestuurd en wordt verantwoording
aan het gezag afgelegd. Het signaleren van mogelijke slachtoffers van mensenhandel
is primair een politietaak. De inzet en betrokkenheid van maatschappelijke
en vrijwilligersorganisaties bij de uitvoering van vreemdelingentaken worden
in het algemeen toegejuicht. Een formele relatie tussen een maatschappelijke
organisatie als BLinN en de overheid lijkt echter minder aangewezen. Samenwerking
hoeft niet altijd op basis van convenanten te gebeuren en kan praktisch en
ad hoc van aard zijn. De verdere ontwikkeling van vormen van praktische samenwerking
tussen verantwoordelijke diensten en maatschappelijke organisaties, met name
binnen de ketenaanpak Mensenhandel, verdient onze steun.12. Signalering binnen de asielprocedure moet verder
geïntensiveerd worden, met name in de aanmeldcentra. Zo kan worden voorkomen
dat slachtoffers in detentie terechtkomen. Onderzoek moet gedaan worden naar
de aanwezigheid van slachtoffers van mensenhandel in asielzoekerscentra.In de uitvoering zijn de nodige maatregelen genomen om signalen van mensenhandel
te onderkennen. De IND heeft oog voor signalen van mensenhandel, zowel in
de aanmeldcentra als in de asielvervolgprocedure. In geval van signalen van
mensenhandel legt de IND contact met de regionale contactpersoon mensenhandel
van de Nederlandse politie.De samenwerking tussen de ketenpartners binnen de asielprocedure op het
Aanmeldcentrum (AC) Schiphol verloopt goed. Voor asielzoekers die de asielprocedure
op AC Schiphol doorlopen geldt, dat een convenant is gesloten tussen de IND
en de KMar, waarin is afgesproken dat (vermeende) slachtoffers primair worden
aangemeld bij de KMar. Zo wordt samengewerkt bij het signaleren van asielzoekers
aan wie de toegang tot Nederland is geweigerd en die op grond van artikel
6 Vw de vrijheid is ontnomen, alsmede asielzoekers in vreemdelingenbewaring
ex artikel 59 Vw en alleenstaande minderjarige asielzoekers. Sinds 2006 wordt
voor een goede signalering van mogelijke slachtoffers van mensenhandel in
aanmeldcentra door de KMar mede gebruik gemaakt van een door die organisatie
opgesteld slachtofferprofiel.Ook op de andere aanmeldcentra in Ter Apel en Zevenaar bestaan samenwerkingsverbanden
tussen de betrokken ketenpartners op het gebied van het detecteren van signalen
van mensenhandel. De stelling dat signalering op de AC’s onvoldoende
zou zijn is gebaseerd op geluiden die BLinN heeft opgevangen vanuit de advocatuur
maar wordt niet nader onderbouwd. Opgemerkt hierbij wordt dat wanneer de advocatuur
op het AC van mening is dat een vreemdeling slachtoffer is van mensenhandel,
dit gemeld kan worden aan de IND, waarna de IND de nodige actie zal ondernemen.
Zowel in de aanmeldcentra als in de asielvervolgprocedure legt de IND in geval
van signalen van mensenhandel contact met de regionale contactpersoon mensenhandel
van de Nederlandse politie. Daarnaast treedt de IND met enige regelmaat in
contact met de Raad voor Rechtsbijstand om de knelpunten en aanbevelingen
in de samenwerking op deze locaties te bespreken en zonodig de werkprocessen
daarop aan te passen.Voor wat betreft de signalering binnen de reguliere procedure, constateert
BLinN dat de contactpersonen gender van de IND1
in relatie tot de KMar en de Politie een meer proactieve rol zouden dienen
te hebben met betrekking tot signalering van mogelijke slachtoffers van mensenhandel.
De contactpersonen gender van de IND zijn professionals en hebben een proactieve
en betrokken houding bij het optimaliseren van het signaleren van mensenhandel.
Zo treden zij in contact met de Politie en de KMar in geval zij bijvoorbeeld
constateren dat er aangifte is gedaan maar de aangifte niet is doorgestuurd
naar de IND. Een meer proactieve rol bij het signaleren ligt echter, gezien
de positie van de contactpersonen binnen de organisatie niet in de rede. De
signalering ligt veeleer bij medewerkers van de IND die ook direct contact
hebben met de vreemdeling, zoals in de asielprocedure of aan de loketten.
Zoals eerder in de reactie aangegeven, zijn deze medewerkers daartoe opgeleid.Uitvoering binnen vreemdelingendetentie1. Signalering van mensenhandel moet prioriteit krijgen
in de sector vreemdelingendetentie. DJI dient concrete maatregelen te nemen
zodat het personeel een taak in de signalering op zich kan nemen, hierbij
ondersteund door maatschappelijke organisaties.Het Kabinet onderschrijft het belang van signalering van mensenhandel
gedurende de periode dat potentiële slachtoffers zich in vreemdelingenbewaring
bevinden. BLinN heeft in een aantal inrichtingen voorlichting aan personeel
van DJI gegeven. Hoewel BLinN meldt de samenwerking met DJI als stroef te
hebben ervaren, wordt dit beeld niet herkend en is de beleving dat de samenwerking
positief is verlopen. Justitie is voornemens om samen met BLinN de mogelijkheden
te bezien de activiteiten uit te breiden.2. Alle instanties die mogelijk in aanraking komen
met slachtoffers van mensenhandel binnen vreemdelingendetentie, dienen structureel
en regelmatig te worden getraind in het herkennen van signalen. Het betreft
hier personeel werkzaam in grensdetentie en vreemdelingenbewaring en van DT&V
dat actief is in vreemdelingendetentie.Naar aanleiding van het onderzoek is geconstateerd dat signalering van
mensenhandel binnen de detentie prioriteit dient te krijgen en dat personeel
dat werkzaam is in de detentiesector regelmatig dient te worden opgeleid.
Wij onderschrijven het belang van opleiding en training van personeel in de
detentiesector in het herkennen van signalen van mensenhandel. In het protocol
voor het personeel van DT&V staat aandacht voor mensenhandel en hoe vervolgens
te handelen expliciet beschreven.Na een vermoeden van slachtofferschap moeten zo spoedig mogelijk de relevante
diensten worden ingeschakeld: Politie, KMar, CoMensha. Slachtofferzorg zou
zo snel mogelijk dienen te worden opgestart. Hoewel de eerste verantwoordelijkheid
ligt bij medewerkers van de politie en de detentie en opvangorganisaties,
zijn wij van mening dat maatschappelijke organisaties zoals BLinN een ondersteunende
rol spelen bij het verbeteren van de signalering en slachtofferzorg. Zoals
reeds hierboven is vermeld, bestaat het voornemen de voorlichting aan personeel
van DJI in overleg met BLinN uit te breiden. Voor wat betreft de training van personeel van DJI, is DJI in overleg
met BLinN en CoMensha. Personeel met een hulpverlenende taak ten aanzien van
de vreemdeling, bijvoorbeeld geestelijk verzorgers, medewerkers van de medische
dienst en terugkeerfunctionarissen worden voorgelicht in het herkennen van
mensenhandel. Bij positieve ervaringen verdienen deze activiteiten opvolging.Op Schiphol wordt door de KMar thans prioriteit gegeven aan opleiding
en training van personeel in het herkennen van signalen van mensenhandel.
Zo verzorgt het Sluisteam1 van de KMar vanaf
maart 2009 trainingen aan al het personeel dat op Schiphol werkt met vreemdelingen
die mogelijk slachtoffer kunnen zijn van mensenhandel. Dit betreft personeel
dat werkzaam is in grensdetentie, maar bijvoorbeeld ook personeel van de beveiliging
van de luchthaven. Dit draagt ertoe bij dat de signalering (ook in detentie)
van slachtoffers van mensenhandel verder wordt verbeterd.Het EMM verzorgt trainingen voor DT&V over het onderkennen van signalen
die kunnen duiden op mensenhandel. Tevens worden in deze trainingen het DT&V
werkproces en de B9 procedure toegelicht.Ook de IND ontplooit activiteiten teneinde de signaleringsrol op het vlak
van mensenhandel van zijn medewerkers te optimaliseren. Deze activiteiten
zien onder andere op bewustwording van de signalen van mensenhandel bij de
diverse geledingen van de organisatie. Bij de directie asiel zijn, juist vanwege
de signaalfunctie voor asielzoekers die (potentieel) slachtoffer van mensenhandel
zijn, op de aanmeldcentra samenwerkingsverbanden met ketenpartners tot stand
gekomen.3. Maatschappelijke organisaties moeten toegang krijgen
tot vreemdelingendetentie om rechtstreeks contact te kunnen leggen met mogelijke
slachtoffers en met detentiepersoneel.7. Het is van belang dat slachtoffers van mensenhandel
die in vreemdelingendetentie verblijven, goed geïnformeerd worden over
hun rechten en mogelijkheden. Daartoe moet een onafhankelijk informatiespreekuur
opgezet worden, waar maatschappelijke organisaties als Juridisch Loket, BLinN
en andere instanties informatie kunnen verstrekken. Het Juridische Loket moet
een signalerende rol krijgen, in samenwerking met BLinN.Aanbeveling 7 biedt een uitwerking van aanbeveling 3. In de detentiecentra
is inmiddels een spreekuur van het Juridisch Loket gerealiseerd en houdt het
IOM spreekuur. Indien bij medewerkers van deze organisaties of bij personeel
van DJI het vermoeden rijst van eventueel slachtofferschap van mensenhandel
kan, met instemming van de vreemdeling, een rechtstreeks contact met contactpersonen
van overheids- of relevante maatschappelijke organisaties worden georganiseerd.
Samenwerking met hulpverleningsinstanties zoals BLinN en het Juridisch Loket
wordt toegejuicht. 4. De taakinhoud van DT&V op het gebied van signalering
moet worden uitgewerkt. Het is onwenselijk dat haar rol beperkt blijft tot
het aanleveren van informatie; ook daarna moet zij mensenhandelzaken blijven
monitoren. Daarnaast moeten formele afspraken een basis leggen voor structurele
samenwerking tussen DT&V en relevante maatschappelijke organisaties zoals
BLinN. Dit met als doel signalering in detentie vorm te geven. Het gaat met
name om informatie-uitwisseling.Het werkproces van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) is uitgewerkt
en vastgelegd in instructies. Het is dusdanig ingericht dat in het gehele
vertrekproces oog is voor mogelijke signalen van mensenhandel, zodat deze
ook in een later stadium kunnen worden onderkend. Indien er indicaties zijn
van mensenhandel neemt de DT&V contact op met de politie met het verzoek
om een nader onderzoek in te stellen. Het inschatten en beoordelen van terugkeerrisico’s
behoort tot de taken van de IND. De rol van de DT&V richt zich met name
op het proces bij het al dan niet gedwongen, vertrek van vreemdelingen uit
Nederland.5. Er moet in vreemdelingendetentie meer aandacht
komen voor de psychosociale situatie van slachtoffers van mensenhandel. Maatschappelijk
werkers moeten hiervoor worden aangesteld in vreemdelingendetentie: zij hebben
aandacht voor getraumatiseerde vreemdelingen, kunnen de signalering verbeteren
en gerichte ondersteuning bieden.6. Slachtoffers van mensenhandel in vreemdelingendetentie
met ernstige psychische problemen dienen onmiddellijk vrijgelaten en in een
adequate opvang geplaatst te worden, ongeacht of zij aangifte willen doen
of niet. Zij mogen in geen geval in een isoleercel geplaatst worden.Het beleid is erop gericht zoveel mogelijk te voorkomen dat slachtoffers
van mensenhandel in bewaring worden gesteld. Erkende slachtoffers verblijven
in principe niet in detentie. Kwetsbare groepen kunnen, indien daar aanleiding
toe bestaat, in de vrijheidsbeperkende locatie worden geplaatst. Om de individuele
omstandigheden van het geval te kunnen beoordelen, achten wij het niet aangewezen
om een algemeen verbod in te stellen op bewaring van kwetsbare groepen als
mogelijke slachtoffers van mensenhandel.Het feit dat er sprake is van medische klachten zal niet noodzakelijk
hoeven te leiden tot het oordeel dat er sprake is van detentieongeschiktheid.
Bij binnenkomst van de vreemdeling wordt door de verschillende disciplines
in de inrichting intakegesprekken gehouden om de zorgbehoefte van betrokkene
in beeld te krijgen. Vreemdelingen met psychische problemen krijgen na indicatie
psychische zorg tijdens vreemdelingenbewaring. Hiertoe zijn in de centra psychologen
werkzaam en verricht de psychiater wekelijks consulten. Bovendien worden de
vreemdelingen, waar aangewezen, wekelijks besproken in het Psycho Medisch
Overleg, waarin de arts, de psycholoog, de psychiater en een verpleegkundige
zitting hebben. Voorts kunnen vreemdelingen met psychische problematiek worden
geplaatst op een Individuele Begeleidingsafdeling (IBA) of een Forensische
Observatie en Begeleidingsafdeling (FOBA) waar zij de noodzakelijke medische
en/of psychiatrische zorg kunnen krijgen. In de meeste gevallen waarin sprake
is van medische klachten die behandeling behoeven, zal in beginsel worden
aangestuurd op behandeling van deze klachten in bewaring. In het rapport beveelt BLinN aan slachtoffers van mensenhandel in geen
geval in een isoleercel te plaatsen. Wij zien geen aanleiding deze aanbeveling
over te nemen. Het plaatsen van een vreemdeling in een afzonderingscel is
aan strenge voorwaarden verbonden. Alleen de directeur van de instelling kan
een beslissing nemen over plaatsing in een afzonderingscel. Plaatsing in een
afzonderingscel als ordemaatregel gebeurt uitsluitend indien naar het oordeel
van de directeur de orde en veiligheid dusdanig in het geding zijn dat dit
noodzakelijk is. In deze gevallen komt een verpleegkundige dagelijks langs.
Een plaatsing om medische redenen is alleen mogelijk op advies van een arts
of psychiater. In deze gevallen gaat altijd binnen 24 uur een arts langs.
De redenen om tot afzondering over te gaan zijn zo zwaarwegend dat wij het
in voorkomende gevallen niet verantwoord acht daarvan op voorhand af te zien.Politie en KMar1. Signalering van slachtoffers van mensenhandel
moet formeel tot duidelijke prioriteit gemaakt worden in het handhavingsbeleid
ten aanzien van de prostitutiesector en vreemdelingenbeleid.In het uitvoeringsbeleid is, zoals reeds is opgemerkt, veel aandacht voor
de signalering van mogelijke slachtoffers van mensenhandel. Ingevolge de aanwijzing
mensenhandel (1 april 2006; aangepast op 1 januari 2009) heeft de
aanpak van mensenhandel de hoogste prioriteit.Er komt, gericht op het signaleren van slachtoffers, landelijk een richtgetal
voor het aantal te voeren gesprekken met slachtoffers van mensenhandel door
de korpsen. De regio’s geven voor 2009 nog zelf aan wat voor hen reëel
is voor 2009. Op basis van ervaringen over 2009 wordt het quotum voor 2010
en 2011 vastgesteld. Vanaf 2007 is jaarlijks een honderdtal speciale
politieambtenaren getraind en gecertificeerd voor het voeren van intakegesprekken
en het opnemen van aangiftes mensenhandel.Op Schiphol komt dit onder meer tot uitdrukking in de geïntegreerde
aanpak van mensenhandel door het Sluisteam, de afdeling Jeugd en Zeden en
het Team Migratie Criminaliteit van de KMar. Deze stemmen de werkzaamheden
op elkaar af. Alle KMar medewerkers die informatieve gesprekken houden zijn
gecertificeerd in mensenhandel. Daarnaast zijn er inmiddels een aantal medewerkers
ook gecertificeerd in Prostitutiecontrole & Mensenhandel. Op Schiphol
zijn reeds enkele escortcontroles uitgevoerd. Zoals eerder vermeld, wordt
het KMar personeel van het detentiecentrum Schiphol vanaf 1 maart
2009 getraind in het onderkennen van signalen mensenhandel ingevolge de aanwijzing
mensenhandel.2. Onderzocht moet worden hoe het werk van de Politie
op kwaliteit gecontroleerd kan worden, zodat problemen als weigering van aangiften
en opleggen van zaken worden opgelost. Een centrale regiefunctie is hierbij
weggelegd voor het EMM.Het referentiemodel aanpak mensenhandel van de Nederlandse politie, vormt
de basis voor het formuleren van richtlijnen om de kwaliteit, continuïteit
en vergelijkbaarheid van de aanpak van mensenhandel door de Nederlandse politie
te waarborgen. Dit is ook afgesproken in overleg tussen de PG portefeuillehouder
met de korpschef portefeuillehouder ter gelegenheid van de bespreking van
de tweejarige korpsmonitor prostitutie en mensenhandel. Voorts zal dit punt
nogmaals onder de aandacht worden gebracht van de portefeuillehouders aanpak
mensenhandel-smokkel bij het OM. Ook zal het punt in het overleg van Vreemdelingen
in de Strafrechtketen (VRIS)-contactpersonen worden aangekaart. Behalve door de korpsmonitor wordt de kwaliteit van de geleverde prestaties
van de Politie op het gebied van de aanpak van mensenhandel gevolgd door het
OM en door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM).Bij de uitvoerende diensten is al geruime tijd geen sprake meer van het
niet of te laat opnemen van aangiftes. De laatste jaren is veel verbeterd.
Een ieder die aangifte wenst te doen van mensenhandel krijgt daartoe de gelegenheid.
Naar aanleiding van een aangifte wordt onderzoek ingesteld, hetgeen uitmondt
in een dossier. Het dossier wordt voorgelegd aan de Officier van Justitie.
In het verleden (2005/2006) werd een zaak ’opgelegd’ (terzijde
gelegd in afwachting van een mogelijke andere zaak) wanneer er te weinig opsporingsindicatoren
waren en er geen verdachte in beeld was. Deze werkwijze is echter veranderd.
De OVJ seponeert de zaken nu, zodat de B9 formeel kan worden beëindigd.In zijn algemeenheid kost het veel tijd om het bewijs in mensenhandelzaken
rond te krijgen. Vaak zijn er geen of weinig aangiften van slachtoffers en
moet door middel van de «stapelmethode» uit diverse bronnen informatie
bij elkaar gelegd worden om tot een verdenking te komen. Hoewel tijdrovend,
is het goed mogelijk om via deze weg tot een veroordeling te komen. De afweging,
welke zaken zullen worden opgepakt in verband met de schaarse opsporingscapaciteit,
is altijd moeilijk, maar hierbij hebben mensenhandelzaken wel een hoge prioriteit.
Overigens dient in dit verband nog te worden opgemerkt dat indien de strafrechtelijke
procedure wordt losgekoppeld van de verblijfsrechtelijke procedure, dit kan
impliceren dat Politie en OM capaciteit in zaken steekt waar weinig opsporingsindicaties
in zitten. Uiteindelijk lopen deze zaken op niets uit en worden geseponeerd.
Het OM heeft in verband hiermee een stappenplan opgesteld om zo snel mogelijk
te komen tot een efficiënte beoordeling van de aangiftes. Dit is ook
van belang om in zaken waarin geen opsporingsindicaties zitten, tot een juiste
afweging te komen in het kader van de eventuele verlenging of intrekking van
de B9-vergunning.Daarnaast doet de Nationaal Rapporteur Mensenhandel (NRM) in samenwerking
met de Landelijke Expertgroep Mensenhandel (LEM) van de Politie nader onderzoek
naar deze problematiek. Er wordt soms gesproken over «plankzaken»,
maar wat hier onder verstaan wordt is niet eenduidig. Soms gaat het om signalen,
maar niet om volwaardige dossiers. Soms wordt op goede gronden een mensenhandelzaak
geseponeerd. Het is goed dat hier nader naar gekeken wordt. De resultaten
van dit onderzoek zullen worden opgenomen in de zevende rapportage van de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel.De LEM is het overlegorgaan binnen de Nederlandse politie dat verantwoordelijk
is voor de implementatie van beleidsmatige veranderingen bij de politieregio’s.
In het LEM hebben de portefeuillehouders mensenhandel uit de politieregio’s
zitting. De LEM legt via de portefeuillehouder Mensenhandel in de Raad van
Hoofdcommissarissen verantwoording af voor het functioneren van de Nederlandse
politie op strategisch, beleidsmatig en operationeel niveau. De LEM heeft
ook een functie als het gaat om afstemming over de stroomlijning van de operationele
uitvoering en werkwijzen in de regio’s.Zoals reeds eerder aangegeven is het EMM een expertisecentrum. De centrale
regiefunctie voor de kwaliteit van de opsporing van mensenhandel door de Nederlandse
politie ligt bij het OM. 3. Binnen de Politie moeten voldoende menskracht
en middelen beschikbaar worden gesteld voor de aanpak en signalering van mensenhandel.Zoals reeds eerder gesteld heeft de aanpak van mensenhandel een hoge landelijke
prioriteit.De uitvoerende diensten beschikken over de nodige menskracht voor de aanpak
en signalering van mensenhandel. Momenteel wordt vooral geïnvesteerd
in de kwaliteit (o.a. bewustwording, opleiding, training). Het Convenant Uitvoering
Politiële Vreemdelingentaak 2009–2011, dat op 10 oktober 2008
mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, door
de Minister van Justitie, de Staatssecretaris van Justitie en de voorzitter
van de Raad van Hoofdcommissarissen is ondertekend, benoemt duidelijke hoofdprioriteiten
bij de aanpak van mensenhandel: illegale tewerkstelling met speciale aandacht
in de prostitutiesector, opsporingsonderzoeken naar verdwijning van AMV’s
uit de beschermde opvang, de hulp aan slachtoffers van uitbuiting en het voorkomen
van identiteitsfraude gerelateerd aan verblijfstatus.De afweging van de inzet vindt in de lokale driehoek plaats. Om de aanpak
zo eenduidig en eenvormig mogelijk te maken en te komen tot een meer kwalitatieve,
continue en vergelijkbare aanpak van mensenhandel in de regio’s is door
de LEM in opdracht van de Raad van Hoofdcommissarissen in 2008 een referentiekader
Mensenhandel opgesteld. Daarin staat een aantal kaders voor de organisatie
van de aanpak van mensenhandel bij de Nederlandse politie, zoals de beschrijving
van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, de samenwerking met andere
diensten, de informatie-uitwisseling en de tweejarige korpsmonitor prostitutie
en mensenhandel. Via dit referentiekader en de korpsmonitor worden de prestaties
van de korpsen gemeten.Over de signalering van slachtoffers van mensenhandel wordt nog het volgende
opgemerkt. De benadering binnen het korps Rotterdam-Rijnmond is dat alle vrouwen
die zich in vreemdelingenbewaring bevinden worden benaderd door gecombineerde
teams om te zien of er signalen van mensenhandel zijn. Hiermee zijn goede
resultaten behaald. Deze verdienen opvolging en wellicht uitbreiding in andere
regio’s.4. Nu besloten is dat ook de vreemdelingenpolitie
aangiften van mensenhandel dient op te nemen, moet deze blijvend geschoold
en begeleid worden zodat zij deze taak naar behoren kunnen uitvoeren. Een
eenmalige certificeringstraining is niet voldoende.De Politie stelt hoge criteria aan opleidingen die nader zijn bepaald
door de aanwijzing in zaken van de PG. Certificatie gebeurt na het volgen
van een goedgekeurde opleiding en het met goed gevolg afleggen van een officieel
examen.Er zijn ruim 100 opleidingsplaatsen beschikbaar en deze worden ook gevuld.
Sinds 2007 is jaarlijks een honderdtal speciale politieambtenaren getraind
en gecertificeerd voor het voeren van intakegesprekken en het opnemen van
aangiftes mensenhandel. Specialistische teams hebben dus alleen maar gecertificeerd
personeel. Niet gecertificeerd personeel voert geen gesprekken. 5. Samenwerking tussen Politie/KMar en maatschappelijke
organisaties op het gebied van signalering van mensenhandel moet geïntensiveerd
en geformaliseerd worden. Het wederzijds delen van informatie over bijvoorbeeld
slachtofferprofielen kan dit bewerkstelligen.Het is in de korpsen gebruikelijk dat prostitutie controleteams interdisciplinair
zijn samengesteld: Jeugd&Zeden, Vreemdelingenpolitie, Drank&Horeca,
tactische recherche etc. Verder zijn alle medewerkers uit een prostitutie
controleteam gecertificeerd voor het doen van deze controles en kennen zij
dus de signalen van mensenhandel.Er bestaan de nodige samenwerkingsverbanden tussen de KMar en andere organisaties.
Zo hebben Politie en het Sluisteam van de KMar contact met BLinN. Er zijn
contacten met advocaten van vreemdelingen en wordt actie ondernomen als deze
meldingen van mensenhandel doen. Tevens zijn er werkafspraken gemaakt tussen
de verschillende betrokken partners, zoals CoMensha, IND, de Stichting Nidos1 en de Raad van de Kinderbescherming.Het delen van informatie is ook een van de actiepunten van de Taskforce
Mensenhandel. Ook de afstemming in de samenwerking en de geldende procedures
heeft de nodige aandacht van de Politie en de KMar. Voor Politie en KMar is
de informatie van maatschappelijke organisaties vanuit tactisch oogpunt van
belang voor het vervolgonderzoek naar de uitbuiters. Het belang van het slachtoffer,
de overtuiging van de verklaringen en andere bewijsmiddelen staan hierin centraal.Rechtsbijstand en hulpverlening1. Er moet een kwaliteitscontrole komen voor advocatuur,
met name het vreemdelingenpiket. Alle vreemdelingenadvocaten moeten worden
geschoold in het thema mensenhandel.Sinds 2005 organiseert de Opleiding sociaal recht een scholing voor advocaten,
gericht op het herkennen en vervolgens ondersteunen van slachtoffers mensenhandel.
De advocaten die deze cursus hebben gevolgd worden op een lijst van specialisten
geplaatst. Deze lijst wordt o.m. door Politie en het Juridisch Loket benut
om cliënten naar door te verwijzen.In 2006 is het rapport gepubliceerd over de kwaliteit van de rechtsbijstand
in vreemdelingenbewaring: de kwaliteit van de rechtsbijstand voor vreemdelingen
in vreemdelingenbewaring in Nederland (IVA beleidsonderzoek en advies, 2006).
Dit rapport gaf voor ten minste een deel van de advocaten reden tot zorg over
de kwaliteit van de verleende rechtsbijstand. Naar aanleiding hiervan hebben
de raden voor rechtsbijstand een actieplan vreemdelingenbewaring opgesteld,
met daarin maatregelen ter verbetering van de kwaliteit.Het betreft onder andere:o de aanscherping van de inschrijvingsvoorwaarden van de raden voor rechtsbijstand
voor advocaten vreemdelingenbewaring en piket (geïmplementeerd);o de instelling van een spreekuur in de bewaringslocaties voor vreemdelingen.
Hiermee wordt beoogd te signaleren wanneer een advocaat klachtwaardig handelt.
Zo nodig kan de mogelijkheid van een klachtenprocedure worden bepaald. Deze
spreekuren zijn in de tweede helft van 2008 gestart. De effecten hiervan zijn
in 2009 te verwachten;o er is een leidraad voor de advocaat in vreemdelingenbewaring en piket
in ontwikkeling. Hierin wordt zowel de best practice als de minimumnorm waaraan
de advocaat moet voldoen, beschreven. Naar verwachting wordt de leidraad in
2009 ingevoerd. Naleving van de minimumnormen wordt verplicht gesteld in de
inschrijvingsvoorwaarden van de raden;o er worden in 2009 klachtencommissies vreemdelingenbewaring ingesteld.
Op grond van een klacht toetst deze commissie of de minimumnormen uit de hiervoor
bedoelde leidraad is nageleefd.Hiermee lijken de eerder gesignaleerde problemen te worden ondervangen.
De resultaten van de maatregelen hebben onze aandacht en dienen te zijner
tijd worden geëvalueerd.2. De zorgcoördinatoren mensenhandel moeten
geïnformeerd worden over vreemdelingendetentie en de gevolgen voor slachtoffers
van mensenhandel. Op die manier kunnen zij betere ondersteuning geven aan
slachtoffers uit detentie.Initiatieven op het gebied van de voorlichting van zorgcoördinatoren
verdienen te worden ondersteund. De zorgcoördinatoren in de netwerken
mensenhandel worden door CoMensha intensief geïnformeerd.3. Hulpverleningsinstanties moeten informatie geven
over aangifte en de B9-regeling aan slachtoffers van mensenhandel die zich
bij hen melden maar (nog) geen aangifte hebben gedaan. Dit dient te gebeuren
in een groter kader waarin terugkeer, toekomstperspectieven zonder verblijfsvergunning
en andere juridische verblijfsprocedures aan bod komen. Alleen zo kunnen slachtoffers
een weloverwogen beslissing nemen of zij aangifte willen doen.Deze aanbeveling verdient navolging. Het is aan de hulpverleningsinstanties
hieraan, in overleg met de betrokken ketenpartners, invulling te geven.4. Gesignaleerde slachtoffers van mensenhandel die
geen aangifte kunnen of willen doen zouden na vrijlating uit detentie tenminste
72 uur opgevangen moeten worden door de hulpverlening.De aanbeveling dat vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel die geen
aangifte willen doen en worden vrijgelaten uit vreemdelingenbewaring in aanmerking
zouden moeten komen voor opvang door de hulpverlening verdient in onze optiek
geen opvolging. In dit verband wordt verwezen naar het gestelde onder aanbeveling
IX van de ACVZ.5. Samenwerking tussen instanties die minderjarige
en meerderjarige slachtoffers van mensenhandel opvangen en ondersteunen moet
geformaliseerd worden om betere afstemming te bewerkstelligen.Zoals eerder aangegeven zal dit jaar de pilot categorale slachtoffers
mensenhandel van start gaan. Ook wordt de pilot beschermde opvang voor risico-AMV’s
geëvalueerd. Waar mogelijk zullen dan dwarsverbanden gelegd kunnen worden
en kan worden nagegaan wat uiteindelijk de meest gewenste vorm van opvang
is voor meerderjarige slachtoffers en minderjarige slachtoffers. Hierbij wordt
ook gekeken naar de inrichting van de huidige besloten opvang. 6. Maatschappelijke organisaties als BLinN kunnen
binnen de vreemdelingenketen een waardevolle bijdrage leveren aan het verbeteren
van signalering in vreemdelingendetentie. Ook hebben zij een belangrijke rol
in het aankaarten van knelpunten rond signalering. Voor dit werk is geld nodig.
Het is van belang dat de overheid financiering beschikbaar stelt.De waardevolle bijdrage van maatschappelijke organisaties wordt onderkend.
De ondersteuning van het verbeteren van de signalering wordt gewaarborgd.
Initiatieven zijn in het verleden ondersteund. De eventuele toekenning van
een financiële bijdrage wordt op basis van geïdentificeerde activiteiten
en voorgestelde projecten beoordeeld.ConclusieZonder afbreuk te doen aan de vele activiteiten die reeds in gang zijn
gezet, onderschrijft het Kabinet het belang van de verdere verbetering van signalering van mogelijke slachtoffers van mensenhandel.De volgende activiteiten verdienen, binnen de bestaande budgettaire kaders,
nadere uitwerking:1. training en opleiding van personeel in de detentiesector;2. expertise-uitwisseling tussen de verschillende onderdelen binnen de
Politie en KMar;3. expertise-uitwisseling tussen betrokken diensten en hulporganisaties;4. binnen de mogelijkheden van de wettelijke kaders en protocollen verbetering
van de samenwerking tussen de detentiesector, de politiediensten en de hulpverlening.Het Kabinet onderschrijft eveneens het belang van het opdoen van kennis
van vormen van opvang van slachtoffers van mensenhandel,
met name binnen de pilots voor categorale en voor beschermde opvang. Daarbij
kunnen de volgende activiteiten aan de orde zijn:1. evaluatie van de vormen van opvang met het oog op de beoordeling van
de hulpbehoefte;2. evaluatie van de vormen van opvang met het oog op de bescherming en
de veiligheid van slachtoffers;3. evaluatie van de samenwerking van bij de opvang betrokken partners;4. evaluatie van de mogelijke verbetering van de specifieke toerusting
van vormen van opvang voor slachtoffers van mensenhandel;5. onderzoeken van knelpunten en oplossingsrichtingen bij de opvang van
vastgestelde slachtoffers van mensenhandel die geen aangifte kunnen of willen
doen;6. het uitwerken van mogelijke projectvoorstellen naar aanleiding van
de uitkomsten van bestaande proefprojecten.Het (tijdelijk) verblijfsrecht van slachtoffers
van mensenhandel op basis van de B9-regeling (en de regeling voor voortgezet
verblijf in hoofdstuk B16 van de Vc) dient naar het oordeel van het Kabinet
te worden gehandhaafd. De B9-regeling vormt een goede balans tussen het belang
van het slachtoffer en het maatschappelijk belang van de aanpak van mensenhandel.In bijgaande tabel worden de voorgestelde maatregelen in beide rapporten
vermeld en wordt aangegeven of deze al dan niet worden overgenomen of reeds
worden uitgevoerd in de bestaande praktijk.1XNoot1Bestaande uit rechercheurs Vreemdelingpolitie, Zeden en Opsporing.XNoot1O.a. ook van Meld Misdaad Anoniem.XNoot2Volgens recente informatie van BNRM is in drie strafzaken inzake «overige
vormen van uitbuiting » hoger beroep ingesteld. Het gaat om de zaken
Rb Leeuwarden, 10 februari 2009, vrijspraak mensenhandel inzake misbruik
door hulpverlener, LJN: BH2373. Hof Leeuwarden; Rb Zwolle-Lelystad, 29 april
2008, vrijspraken mensenhandel inzake tofufabriek, LJN BD0846. Hof Arnhem;
Rb Den Haag, 14 december 2007, veroordelingen voor (ondermeer) mensenhandel,
LJN BC1195 en BC0775. Hof Den Haag.XNoot1Naar een effectievere asielprocedure en een effectiever terugkeerbeleid
(Tweede Kamer, Kamerstuk 2007–2008, 29 344, nr. 67) en de notitie
Internationale migratie en ontwikkeling 2008 (Tweede Kamer, Kamerstuk 2007–2008,
30 573, nr. 11).XNoot1De contactpersonen gender-gerelateerde zaken zijn deskundige medewerkers
die binnen de IND de zaken afdoen waarin de aspecten van mensenhandel, achterlating,
huiselijk en eergerelateerd geweld een rol spelen. Deze contactpersonen handelen
vanuit een pro-actieve opstelling. Zij nemen deel aan regionale netwerken
en geven voorlichting zowel binnen hun eigen organisatie als daarbuiten. Tevens
adviseren zij rechtstreeks ook de klanten (slachtoffers, hulpverlening, ketenpartners,
ed.) indien zij met bepaalde vragen zitten.XNoot1Het Sluisteam is een rechercheteam van de Koninklijke Marechaussee op
Schiphol ter bestrijding van mensensmokkel. De KLM neemt contact op met dit
Sluisteam, indien er vermoedens bestaan over «verdachte reisbewegingen».
Het Sluisteam kan bij de KLM passagierslijsten opvragen en gebruiken, doch
enkel ten behoeve van strafrechtelijke onderzoeken naar mensensmokkel. De
KLM krijgt geen informatie van het Sluisteam omdat het gaat om vertrouwelijke
gegevens in het kader van het strafrechtelijk onderzoek.XNoot1De Stichting Nidos is de voogdij- en gezinsvoogdijinstelling voor vluchtelingen
en asielzoekers in Nederland.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28638-41.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl