Wet op de uitgebreide identificatieplicht; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29218, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

08-12-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29218 nr. 10

04-12-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Uitbreiding van de bestaande identificatieplichten3. Kring van personen4. Aard van de identiteitsbewijzen5. Identificatieplicht ter uitvoering van de politietaak6. Toezicht en de naleving van wettelijke voorschriften7. Sanctionering8. Uitvoering en toepassing9. Financiële paragraaf10. ArtikelsgewijsArtikel IIArtikel IXArtikel XIXOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29218Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 218Wijziging en aanvulling van de Wet op de identificatieplicht, het Wetboek
van Strafrecht, de Algemene wet bestuursrecht, de Politiewet 1993 en enige
andere wetten in verband met de invoering van een identificatieplicht van
burgers ten opzichte van ambtenaren van politie aangesteld voor de uitvoering
van de politietaak en van toezichthouders (Wet op de uitgebreide identificatieplicht)nr. 10NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 4 december 2003Het doet de regering genoegen dat het onderhavige wetsvoorstel door een
ruime meerderheid van de leden van de aan het woord zijnde fracties met belangstelling
is ontvangen. Aannemelijk is dat sinds de inwerkingtreding van de beperkte
identificatieplichten ook bij burgers geleidelijk gewenning aan deze verplichtingen
is opgetreden. Invoering heeft immers niet geleid tot een grote hoeveelheid
klachten, ongemak of onregelmatigheden op dit terrein.Op de gemaakte vragen en opmerkingen gaan wij in het navolgende graag
in.1. InleidingDe leden van de CDA-fractie merken terecht op dat het in een steeds complexer
wordende maatschappij nodig is regels te stellen voor de gevallen waarin in
het verkeer tussen overheid en burger naar een identiteitsbewijs van die burger
mag worden gevraagd. Er is daarbij sprake van een zekere wederkerigheid; enerzijds
mogen burgers van de overheid bepaalde voorzieningen verwachten en hebben
zij rechten die gerespecteerd moeten worden. Anderzijds mag van de burger
worden verwacht dat hij binnen redelijke grenzen meewerkt om de overheid haar
taak naar behoren te laten uitoefenen. Daarbij past inderdaad niet een absoluut
recht op anonimiteit van de burger dat kan worden ingeroepen als hem dat convenieert.
Wel moet tevoren kenbaar zijn in welke situaties de burger overheidsingrijpen
kan verwachten. Het Wetboek van Strafvordering bevat ondermeer een regeling
van voorwaarden op grond waarvan inbreuk kan worden gemaakt op grondrechten
(waaronder het recht op privacy) ten behoeve van opsporing en vervolging van
plegers van strafbare feiten. In zijn algemeenheid geldt niet dat met succes
een beroep kan worden gedaan op het recht tot bescherming van de persoonlijke
levenssfeer teneinde strafrechtelijk optreden tegen verdachten te voorkomen
of te beëindigen. De leden van de PvdA-fractie vragen om een onderbouwing van het oordeel
uit de memorie van toelichting dat de bestaande beperkte identificatieplichten
niet meer toereikend zijn. Deze onderbouwing wordt in het vervolg van de toelichting
gegeven, waar wordt vastgesteld dat er behoefte is aan versterking van de
effectiviteit van politie en toezichthouders vooral met betrekking tot hun
optreden in de publieke ruimte. De omstandigheid dat burgers bij een dreigende
ordeverstoring of dreiging van een terroristische actie thans geen identiteitsbewijs
behoeven te tonen, levert naar het oordeel van de regering in het huidige
tijdsgewricht problemen op. Deze waren ook al gesignaleerd door de toenmalige
Minister van Justitie, de heer Korthals, die een wetsvoorstel heeft voorbereid
ter invoering van incidentele identiteitscontroles. De regering wil hieraan
uitbreiding geven ter versterking van het functioneren van de politie en toezichthouders
in het bijzonder in de openbare ruimte. Het beleid van de regering, neergelegd
in het programma Naar een veiliger samenleving (Kamerstukken II 2002/03 28 684,
nr. 1) hierna het Veiligheidsprogramma –, is gericht op versterking
van de strafrechtelijke rechtshandhaving en verbetering van de mogelijkheden
tot effectieve handhaving van de openbare orde. Het komt het optreden van
de politie en toezichthouders niet ten goede als burgers zich gemakkelijk
kunnen verschuilen in de anonimiteit of een valse naam kunnen opgeven.Een belangrijke reden voor de thans voorgestelde uitbreiding van de identificatieplichten
is de ambitie van deze regering tot meer inspanning van overheid door het
treffen van een groot aantal maatregelen die strekken tot intensivering van
de rechtshandhaving- het verhogen van het aantal justitiële reacties –
en het uitoefenen van meer controle en toezicht in het bijzonder in de openbare
ruimte. In paragraaf 4.2 van de brief van 6 november 2003 met de
adviesaanvrage van beide ondergetekenden inzake het invoeren van bestuurlijke
boeten voor kleine ergernissen1 wordt ingegaan
op het nut van de identificatiebevoegdheden voor toezichthouders ten aanzien
van anonieme overtreders van de in de gemeente geldende Algemene plaatselijke
verordening.De leden van de VVD-fractie menen dat de keuze voor de aansluiting bij
de bestaande identiteitsbewijzen logisch is, maar vragen zich af of het in
de toekomst wenselijk is om verschillende identiteitsbewijzen te integreren
en te voorzien van biometrische technieken. Bij de besluitvorming over de
gevolgen die aan de evaluatie van het onderhavige wetsvoorstel, nadat het
tot wet is verheven, moeten worden verbonden, zal ook aan de orde komen of
kan worden besloten tot de ontwikkeling en invoering van één
identiteitsbewijs voor Nederlanders dat voorzien kan zijn van biometrische
kenmerken. Het is nu nog te vroeg om daarover een definitieve uitspraak te
doen, maar duidelijk is dat deze optie niet is uitgesloten. Zoals in de toelichting
op het wetsvoorstel al is opgemerkt, ligt het niet in de rede te streven naar
integratie van het rijbewijs en het paspoort of de Nederlandse identiteitskaart,
omdat deze documenten verschillende functies hebben. Ook voor het verkrijgen
van deze documenten bestaan verschillende voorwaarden waaraan de aanvrager
moet voldoen.De leden van de VVD-fractie vragen ten eerste of de identificatieplicht
ook behulpzaam kan zijn bij het verbeteren van de informatiehuishouding van
de politie. De doelstelling van het onderhavige wetsvoorstel is primair het
versterken van de effectiviteit en het gezag van het optreden van politie
en toezichthouders in de publieke ruimte. De projecten die thans lopen ter
verbetering van de informatiehuishouding van de politie, o.a. onder aansturing
van de Regieraad ICT zijn primair gericht op de interne operationele processen
en betreffen de afstemming van politiële informatievoorzieningen ten
behoeve van de taakuitvoering van de politie. Wel zal de informatiepositie
van de politie verbeterd worden, nu burgers kunnen worden verplicht
hun identiteitsbewijs te tonen indien dit noodzakelijk is voor een redelijke
taakuitvoering van politie en toezichthouders.De tweede vraag van deze leden betreft de rol van de identificatieplicht
en de daarbij gebruikte identificatiemiddelen bij het personenidentificatiesysteem
van de politie. Er is niet gekozen voor een systeem waarbij elke controle
van identificatie door de politie moet worden vastgelegd. Indien dit wel het
geval is en deze identiteit verder gebruikt wordt in een strafrechtelijk onderzoek,
vindt altijd verificatie plaats bij de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens
(hierna GBA), ook al heeft betrokkene zich geïdentificeerd. Dit zal na
invoering van het onderhavige wetsvoorstel ook het geval blijven. Omdat er
sprake is van een uitgebreide identificatieplicht zal dit proces naar verwachting
wel gemakkelijker verlopen.De leden van de SP-fractie bepleiten een limitatieve opsomming van de
redenen waarom politie en toezichthouders naar een identiteitsbewijs kunnen
vragen, omdat zij het nut van een algemene identificatieplicht betwijfelen.
Zij menen dat de politie meer identiteitscontroles zal uitvoeren en dat daarmee
veel tijd zal zijn gemoeid. Deze leden zien eraan voorbij dat de uitgebreide
identificatieplicht geen doel op zich is maar een instrument dat kan bijdragen
aan een betere taakuitoefening van politie en toezichthouders. Er is dan ook
geen sprake van dat in de prestatiecontracten met de politie de door deze
leden genoemde controles of streefcijfers zullen worden vastgelegd. In de
adviezen van het College van procureurs-generaal en de Raad van Hoofdcommissarissen
staat dat het meeste rendement van de identificatieplicht valt te verwachten
bij de handhaving ten aanzien van personen die nu nog niet op grond van enige
regeling gehouden zijn tot het dragen of tonen van een identiteitsbewijs.
Voor de rechtshandhaving is het in het algemeen gemakkelijker om van doen
te hebben met een burger die zich desgevraagd kan legitimeren dan met een
burger die dat niet kan. Als een identiteitsbewijs wordt getoond, kunnen bekeuringen
bij voorbeeld meteen worden uitgeschreven op de juiste naam van de persoon
die de overtreding heeft begaan. Het laatste feitelijk adres kan door het
overnemen van persoonsgegevens, waaronder het sofi-nummer via de GBA gemakkelijker
worden achterhaald. Het al dan niet kunnen voldoen aan de uitgebreide identificatieplicht
staat naar het oordeel van de regering los van de intentie van de burger die
het document bij zich draagt. Het is geen instrument voor de verbetering en
vervroeging van de opsporing van alle burgers die enig kwaad in de zin hebben.
Daarom is in de voorgestelde regeling ook opgenomen dat het vragen naar een
identiteitsbewijs moet geschieden in het kader van een redelijke taakuitoefening;
daarmee is een duidelijke doelbinding en beperking opgenomen.De leden van de GroenLinksfractie vragen zich af welke meerwaarde uitgaat
van de voorgestelde identificatieplicht. Zoals hiervoor in antwoord op vragen
van de fracties van PvdA en SP is aangegeven, is de identificatieplicht een
instrument ten behoeve van betere rechtshandhaving en versterking van het
toezicht, in het bijzonder in het publiek domein. De regering is van oordeel
dat de politie en de toezichthouders beter hun taak kunnen uitoefenen en het
rendement van hun optreden groter is indien van burgers wordt verlangd dat
zij hun identiteit tonen. Ook van de toezichthouder en de politieambtenaar
kan in het algemeen door de burger identificatie worden verlangd. De regering
meent dat het onjuist is uit te gaan van een algemeen recht op anonimiteit
van de burger ten opzichte van de overheid en dat identificatie uitsluitend
van hem kan worden gevraagd als hij aanspraak maakt op enige voorziening.De leden van de D66-fractie willen weten op welke wijze de regering gaat
meten of de uitgebreide identificatieplicht helpt bij het bestrijden van de criminaliteit. Het zal duidelijk zijn dat een lineair effect van invoering
van de uitgebreide identificatieplicht op de criminaliteitscijfers niet te
verwachten is. Evenmin kan dit worden verwacht van andere maatregelen die
in het Veiligheidsprogramma zijn opgenomen; deze zullen immers elkaar moeten
ondersteunen en versterken, waardoor het uiteindelijke effect op de criminaliteit
van iedere maatregel afzonderlijk niet goed herleidbaar of herkenbaar zal
kunnen zijn. Relevant zijn uiteraard de ontwikkelingen in een aantal delicten
als het opgeven van een valse naam, het niet voldoen aan de identificatieplicht,
en het gebruik maken van valse rijbewijzen, paspoorten en andere identiteitsbewijzen.
In het kader van de fraudebestrijding zijn in de kabinetsnotitie van 24 juni
2003 de hoofdlijnen neergelegd van het beleid ter bestrijding van fraude en
financieel-economische criminaliteit. De bestrijding van identiteitsfraude
is daarin als speerpunt voor de periode 2003–2007 opgenomen (Kamerstukken
II 2002/03, 17 050, nr. 250).Anders dan deze leden menen is door de regering niet betoogd dat een redelijke
taakuitoefening van de politie uitbreiding van de identificatieplicht noodzakelijk
maakt. Wel is betoogd dat zij kan bijdragen aan een verbetering van de uitvoering
van de politietaak. Het criterium voor het uitoefenen van de bevoegdheid is
dat deze moet plaatsvinden in het kader van wat redelijkerwijs in het kader
van die taakuitoefening mag worden verwacht, dus niet willekeurig of naar
eigen goeddunken van de functionaris. Als voorbeelden van een passend gebruik
van de bevoegdheid zijn gegeven het optreden in het kader van de handhaving
van de openbare orde: bij dreigende ordeverstoringen – omstanders hinderen
de politie bij een aanhouding – of een uit de hand lopende burenruzie,
waarbij ook onbekende deelnemers zijn betrokken. In het geval van een dreiging
van een terroristische aanslag kunnen al een groot aantal openbare orde maatregelen
worden getroffen. In een dergelijk geval kan het in aanvulling op het bestaande
instrumentarium zinvol zijn te controleren wie er bij een bepaald object in
de buurt zijn. De politie heeft daartoe thans geen bevoegdheid.Toegezegd is voorts dat bij de evaluatie uitdrukkelijk aandacht zal worden
besteed aan het criterium dat inzage van een identiteitsbewijs mag worden
verlangd in het kader van een redelijke taakuitoefening en aan de handhaafbaarheid
van het criterium van de leeftijdsgrens. Eveneens zal worden bezien of het
gebruik van verschillende identiteitsbewijzen verificatieproblemen in de praktijk
oproept en – als gezegd – het aantal gevallen van identiteitsfraude.
De criteria voor de beoordeling van de effecten van de wet na inwerkingtreding
staan thans nog niet vast. Over de wijze waarop het evaluatieonderzoek zal
worden uitgevoerd zal het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum
van het ministerie van Justitie (WODC) aan ons een voorstel doen. Het lijkt
de regering beter om thans niet vooruit te lopen op de resultaten van de evaluatie
en de gevolgen die daaraan zullen worden verbonden. Uitspraken over een eventuele
verhoging of verlaging van de leeftijdsgrens zijn thans niet opportuun.De leden van de fractie van de ChristenUnie merken terecht op dat de omvang
van de huidige identificatieplicht reeds aanzienlijk is. Voor de burgers die
nu reeds op grond van enige wettelijke bepaling een identiteitsbewijs bij
zich dragen, zal er dus geen wezenlijke verandering in de huidige situatie
optreden. De thans voorgestelde uitbreiding ziet voornamelijk op verbetering
van de mogelijkheden voor politie en toezichthouders. Voor de politie betreft
het de mogelijkheid om ook voor de uitoefening van de openbare orde en hulpverleningstaak
om een identiteitsbewijs te vragen, indien dat past in de uitvoering van die
taak. De toezichthouders beschikken volgens geldend recht evenmin over een uitdrukkelijk in de wet vastgelegde bevoegdheid om de burgers op wie
hun controleactiviteiten zijn gericht, te verzoeken hun identiteitsbewijs
te tonen.De regering neemt kennis van de reserves tegen het wetsvoorstel, die de
leden van de SGP-fractie naar voren hebben gebracht. Zij is verder van mening,
dat de kwestie van de noodzaak van de identificatieplicht reeds is voldoende
is belicht bij de beantwoording van de vragen van de leden van de PvdA-fractie.
De wijze van de regeling van de bevoegdheden wordt verderop besproken onder
paragraaf 5, waarnaar kortheidshalve wordt verwezen2. Uitbreiding van de bestaande identificatieplichtenDe leden van de CDA- en PvdA-fractie vragen naar de verschillen van de
voorgestelde identificatieplicht en de algemene identificatieplicht in de
ons omringende landen als Duitsland, België en Frankrijk.In België zijn personen ouder dan 15 jaar op grond van het Koninklijk
Besluit van 29 juli 1985 verplicht een identiteitsbewijs bij zich te
dragen. In de Wet op het Politieambt van 1992 is aangegeven in welke gevallen
de burgers gehouden zijn hun identiteitsbewijs op vordering van een politiefunctionaris
te tonen. Dit is een controlebevoegdheid die niet gekoppeld is aan verdenking
van een strafbaar feit, maar ook kan worden gebruikt ter voorkomen van strafbare
feiten en verstoringen van de openbare orde. Personen die zich niet kunnen
identificeren, mogen 24 uur administratief gehecht worden om hun identiteit
te doen vaststellen. De sanctie op de overtreding is een lage geldboete. Ter
handhaving van deze identificatieplicht worden regelmatig algemene identiteitscontroles
uitgevoerd.In Duitsland zijn personen van 16 jaar en ouder verplicht een identiteitsbewijs
te bezitten en dit op vordering van een daartoe bevoegde ambtenaar aan deze
te verstrekken. Indien men een geldig paspoort bezit, mag men zich daarmee
ook legitimeren. Er bestaat een bewijsplicht, maar geen draagplicht. In de
praktijk is het de gewoonte om bij bepaalde financiële transacties een
identiteitsbewijs te vragen, vooral bij overeenkomsten met een financieel
risico bij een der partijen (b.v. verhuur of betaling met cheques).Ter handhaving van de openbare orde en voor de opsporing van strafbare
feiten bestaat in Frankrijk voor de politie de bevoegdheid een persoon staande
te houden en hem naar zijn identiteit te vragen. Aanleiding hiervoor kan een
verdenking van een strafbaar feit zijn, of een schriftelijke aanwijzing van
de officier van justitie om op een bepaalde plaats systematisch personen te
controleren teneinde bepaalde strafbare feiten op te sporen. De controlebevoegdheid
kan ook zelfstandig door de politie worden gebruikt om verstoring van de openbare
orde of het plegen van strafbare feiten te voorkomen. Er bestaat een identificatieplicht
in Frankrijk sinds 1961, die is opgenomen in het Franse Wetboek van Strafvordering
(artikel 78). Deze is sindsdien aangepast o.a. in verband met de voorkoming
van illegale immigratie en de inwerkingtreding van het Schengenakkoord. Er
vindt in België en Frankrijk met enige regelmaat discussie plaats over
mogelijk willekeurige toepassing van identiteitscontroles.Belangrijkste verschil met het onderhavige voorstel is de uitdrukkelijke
doelbinding: het vragen naar een identiteitsbewijs dient uitsluitend plaats
te vinden in het kader van een redelijke taakuitoefening door de functionaris.De leden van de CDA-fractie vragen voorts naar de wijze waarop in het
proces-verbaal moet worden opgenomen ten behoeve waarvan de ambtenaar om inzage
in het identiteitsbewijs heeft verzocht. In de regel zal voldoende zijn dat
melding wordt gemaakt van het kader waarin de activiteiten worden uitgeoefend.
Voldoende is bij voorbeeld als een reinigingscontroleur melding maakt van
de uitvoering van zijn controletaak. Deze kan niet inhouden dat
hij optreedt ter vaststelling van de identiteit van een bestuurder van een
hinderlijk geparkeerde auto of van de eigenaar van in strijd met gemeentelijke
verordeningen geplaatste reclameborden. Uiteraard staat het hem vrij de desbetreffende
autoriteiten op dergelijke misstanden te attenderen opdat deze gepaste maatregelen
kunnen treffen. Ook de politie geeft nu reeds in het proces-verbaal aan om
welke reden zij ter plaatse is, bij voorbeeld in het kader van surveillance
of op grond van een melding van een ordeverstoring, strafbaar feit of verzoek
om hulp. De regering meent dat deze bepaling niet behoeft te leiden tot terughoudende
toepassing van de uitgebreide identificatieplicht. De omstandigheid dat de
politie ter plaatse is vanwege een dreigende ordeverstoring staat niet in
de weg aan optreden tegen personen die vervolgens strafbare feiten plegen.Het is inderdaad juist, zoals de leden van de PvdA-fractie veronderstellen,
dat er geen evaluatieonderzoeken bekend zijn uit de naburige landen die reeds
geruime tijd een identificatieplicht kennen. Kennelijk is daartoe in die landen
geen aanleiding geweest en het gaat de regering thans te ver om de ministers
van Binnenlandse Zaken en van Justitie te vragen dergelijk onderzoek te doen
uitvoeren, zonder dat zij zelf daartoe enige noodzaak zien.De leden van deze fractie vragen naar onderzoek over de maatschappelijke
acceptatie van invoering van een uitbreiding van de identificatieplicht. Zodanig
onderzoek is niet verricht. In de eerste plaats niet omdat zoals op de opmerking
van de ChristenUnie over de thans reeds bestaande omvang van de bestaande
identificatieplichten reeds is geantwoord, voor een groot aantal burgers geen
wijziging zal optreden. In de tweede plaats is het niet gebruikelijk dat voor
de invoering van maatregelen ter verbetering van de rechtshandhaving en het
toezicht de mate van maatschappelijke acceptatie een factor van betekenis
is. Dat komt omdat instemming van de doelgroep (mogelijke wetsovertreders)
waarop die maatregelen zijn gericht geen voorwaarde is, maar aan iedere toekenning
van een bevoegdheid gaat een belangenafweging vooraf waarbij alle te respecteren
belangen, waaronder dat van de burger, gewicht in de schaal leggen. Over de
aard en het gewicht van die belangen is in de memorie van toelichting uitvoerig
verantwoording afgelegd.De leden van de SP-fractie vrezen dat burgers niet voldoende weten wat
zij kunnen verwachten van de identificatieplicht. De regering zal, zoals ook
reeds is voorzien, een passende voorlichtingscampagne voor de invoering van
de wet opzetten en uitvoeren. Zij verwijst bovendien naar het hiervoor opgemerkte
in reactie op een vraag van de ChristenUnie: voor grote groepen van de Nederlandse
bevolking die nu al aan enige toonplicht moet voldoen, zal geen wezenlijke
verandering optreden.Deze leden vragen om een reactie op een suggestie van het NJCM om de bestuursrechter
bevoegd te maken om te oordelen over de rechtmatigheid van een identiteitscontrole,
vooral indien deze voorafgaat aan een inbewaringstelling, die later niet meer
door de strafrechter of de vreemdelingenrechter kan worden getoetst.De regering is van oordeel dat de aard van de rechtsbescherming die aan
een burger tegen overheidsingrijpen, waarmee hij het niet eens is, moet worden
geboden, in belangrijke mate afhangt van de ernst van het ingrijpen dat de
burger moet dulden en het belang dat hij heeft. Zo wordt de rechtmatigheid
van de vrijheidsbeneming van een verdachte door de rechter-commissaris getoetst
(artikel 59a (inverzekeringstelling) en artikel 63 (bewaring) Sv.) en de vreemdelingen-bewaring
door de bestuursrechter. Het staat een verdachte of een vreemdeling vrij om
aan de rechter-commissaris voor te leggen dat hij naar zijn oordeel ten onrechte om inzage is verzocht van zijn identiteitsbewijs, waardoor er geen
grond voor aanhouding zou zijn. De rechter zal het verweer over een onjuist
gebruik van de bestaande bevoegdheid dan beoordelen. De situatie waarin iemand
eerst op grond van verdenking van een strafbaar feit wordt aangehouden en
in verzekering gesteld en vervolgens op grond van een redelijk vermoeden van
illegaal verblijf in vreemdelingenbewaring wordt genomen, biedt voldoende
toetsingsmomenten. Wat volgens de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State geldt is dat onregelmatigheden bij de inverzekeringstelling
niet meer aan de orde kunnen komen bij de beoordeling van de rechtmatigheid
van de vreemdelingenbewaring.De leden van de SP-fractie menen dat het advies van mr. Wiarda zou inhouden
dat de algemene identificatieplicht in strijd zou zijn met artikel 8 EVRM.
De regering wijst erop dat mr. Wiarda in dit verband doelde op een identificatieplicht
die daartoe aangewezen autoriteiten de bevoegdheid geeft een ieder die zich
op de openbare weg begeeft, aan te houden en om het tonen van een identiteitsbewijs
te vragen. Een dergelijke plicht kan in strijd komen met de aan het recht
op privacy in het algemeen verbonden ongestoorde vrijheid van beweging. Daarom
is in het onderhavige voorstel ook een uitdrukkelijke doelbinding opgenomen.
Politieambtenaren die bezig zijn met een algemene surveillance mogen daarom
niet zo maar burgers om hun identiteitsbewijs vragen, maar dat wordt anders
indien er sprake is van verdenking van een strafbaar feit of indien zij opdracht
krijgen om uit te kijken naar personen met een bepaald signalement, die van
een strafbaar feit worden verdacht of indien zij geconfronteerd worden met
een oploopje ontstaan na een ongeluk.Deze leden vragen om verduidelijking van het standpunt van de regering
met betrekking tot de toetsing van de uitbreiding van de identificatieplicht
aan het vereiste van «legitimate aim». Zij menen dat het doel
van de regering niet duidelijk is, omdat zij ervan uitgaan dat het doel van
de bestrijding van de criminaliteit zou rechtvaardigen dat de politie er alleen
op uit is «om te kunnen kijken wie er op straat loopt.» Uiteraard
zijn politie en justitie belast met bestrijding van de criminaliteit, maar
dat betekent niet dat dit doel het toekennen van een ongeclausuleerde bevoegdheid
rechtvaardigt. Daartoe strekt het onderhavige voorstel dan ook niet. Anders
dan deze leden, is de regering van oordeel dat de formulering «redelijkerwijs
noodzakelijk voor uitoefening van de politietaak» geen uitbreiding van
het verdragsrechtelijke begrip uit het EVRM impliceert, doch juist een concretisering
en een beperking van de bevoegdheid. Deze leden wegen vervolgens het belang
van de vereisten van de criteria «necessary in a democratic society»
en «pressing social need» op een andere wijze en vragen om nadere
concretisering. Deze concretisering zal evenwel in alle gevallen moeten volgen
uit de context van de situatie waarin de bevoegdheid is toegepast. Het criterium
van «redelijkerwijs noodzakelijk voor de taakuitoefening» geeft
daarvoor een goed aanknopingspunt. De regering merkt – wellicht ten
overvloede -op dat deze wet past in het grondwettelijk stelsel van beperking
van grondrechten, daar deze slechts mag geschieden bij formele wet.Deze leden stellen zich op het standpunt dat achteraf de redengeving voor
het vragen naar een identiteitsbewijs door de rechter moet kunnen worden getoetst.
In de gevallen waarin een vervolging wordt ingesteld voor het niet voldoen
aan de identificatieplicht zal de rechter een antwoord moeten geven op een
verweer dat ten onrechte naar een identiteitsbewijs is gevraagd. In de gevallen
waarin iemand wel aan de identificatieplicht kan voldoen, doch van oordeel
is dat ten onrechte gebruik is gemaakt van een politiebevoegdheid, kan gebruik
worden gemaakt van de bestaande politieklachtenregeling. Datzelfde geldt ook voor de gevallen waarin aan de constatering dat iemand desgevorderd
geen geldig identiteitsbewijs kan tonen, geen justitieel gevolg wordt gegeven.
Indien een burger zich met de uitkomst van de beslissing op zijn klacht niet
kan verenigen, kan hij de Nationale ombudsman om een oordeel vragen.De regering acht dit een passend niveau van rechtsbescherming gelet op
de aard van de bevoegdheid.De leden van de D66-fractie vragen opheldering over de betekenis van de
constatering van de toegenomen geschakeerdheid van de bevolking in verband
met de wenselijkheid van uitbreiding van de identificatieplicht. Deze vaststelling
dient te worden gezien in samenhang met de omvang van de toename van de gehele
bevolking. Een factor die onmiskenbaar bijdraagt aan de complexiteit van de
samenleving is dat extra zorgvuldigheid is geboden bij het noteren van namen.
Zo bevatten de namen van een aantal migranten in de Nederlandse taal niet
gebruikelijke lettercombinaties en tekens die niet zonder meer in de geautomatiseerde
systemen van de overheid en andere instanties kunnen worden ingevoerd, waardoor
afwijkingen ontstaan. Die kunnen weer tot gevolg hebben dat een burger op
verschillende wijze wordt geregistreerd, waardoor zijn gegevens niet meer
goed traceerbaar zijn. Door het beperken van het aantal erkende identiteitsbewijzen
en intensivering van de verificatie van de identiteit van de houder bij de
uitgifte van het identiteitsbewijs wordt de kans op misslagen en vergissingen
verkleind. Het voorgaande laat onverlet dat naarmate de omvang van de bevolking
toeneemt en het aantal bewegingen van personen eveneens groter wordt, het
moeilijker voor de overheid wordt om de grootst mogelijke precisie te betrachten
in het verkeer met burgers en zich tot de juiste persoon te richten.Deze leden willen weten in welke mate de identificatieplicht heeft bijgedragen
tot verbetering van het optreden tegen zwartrijders in het openbaar vervoer.
Uit informatie van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en de NS is gebleken
dat het aantal zwartrijders met een identiteitsbewijs rond 50% bedraagt. Als
er in de resterende groep (ook 50%) onvoldoende medewerking wordt verleend
bij het opstellen van een bewijs van uitgestelde betaling (tevens proces-verbaal),
kan assistentie van de politie worden ingeroepen. De politie kan betrokkene
aanhouden en onderwerpen aan maatregelen ter identificatie. Winst is vooral
geboekt bij de incasso en de vervolging van zwartrijders. Het verkrijgen en
verifiëren van NAW-gegevens met behulp van de GBA levert daaraan een
belangrijke bijdrage. Voor het overige is van belang dat openbaar vervoersbedrijven
het zwartrijden uniform en op gelijke wijze meten. Momenteel voeren het Ministerie
van Verkeer en Waterstaat en van Justitie op basis van het aanvalsplan Sociale
Veiligheid Openbaar Vervoer, een onderzoek uit naar de mogelijkheden voor
een landelijk model dat openbaar vervoersbedrijven daartoe in staat moet stellen.
Dat onderzoek moet voorts leiden tot het verkrijgen van meer inzicht en eenvormigheid
in het bestaande sanctiebeleid.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen zich af welke invloed
zal uitgaan van de strafbaarstelling van het niet voldoen aan de identificatieplicht
als lichte overtreding op de besluitvorming van iemand die voornemens is zwaardere
overtredingen of misdrijven te plegen. De regering merkt hierover op dat de
hoogte van de strafbedreiging slechts één van de factoren is
die kan meewegen bij iemand die een strafbaar feit gaat plegen. Door de hoogte
van een bepaald strafmaximum zal ook de impulsieve wetsovertreder niet worden
afgeschrikt. Dat neemt niet weg dat een uitgebreide identificatieplicht een
hulpmiddel kan zijn ter ondersteuning van de inspanning op het terrein van
de handhaving. Zo heeft het belang van de fraudebestrijding bij
de invoering van de huidige identificatie-plichten voorop gestaan. Om te controleren
of een werkgever illegale werknemers in dienst heeft en of hij de verschuldigde
premies afdraagt, is het nodig dat blijkt dat hij gecontroleerd heeft welke
personen bij hem in dienst zijn en of zij hier legaal verblijven. In combinatie
met de mogelijkheid van controle op de werkplek kan zo beter worden opgetreden
tegen illegale tewerkstelling. Doel van uitbreiding van de huidige identificatieplichten
is dan ook niet het bereiken van een hoog handhavingsniveau van de draag-
en toonplicht, maar het verschaffen van een instrument om de handhaving en
het toezicht over de gehele linie te ondersteunen en versterken. Personen
die kennelijk op weg zijn naar een grootschalige ordeverstoring en niet in
het bezit zijn van een identiteitsbewijs, kunnen wellicht op deze wijze eerder
en beter in hun streven worden gestuit dan met het toelaten van hun aanwezigheid
bij die ordeverstoring, die niet zal bijdragen aan de beëindiging van
de wanordelijkheden.Deze leden willen weten waarom de regering niet heeft gekozen voor de
opdracht aan een kleine commissie met als taak het uitbrengen van advies over
de vraag naar de verhouding van de voorgestelde uitbreiding van identificatieplichten
tot de grondrechten en vooral artikel 8 EVRM. De regering miskent zeker niet
dat zich de afgelopen 15 jaar – na het uitbrengen van het advies van
mr. Wiarda – relevante ontwikkelingen op dit terrein hebben voorgedaan.
Dit betekent echter niet dat daardoor de in dit advies vervatte analyse en
criteria voor de beoordeling van de in het geding zijnde belangen hun waarde
hebben verloren. Bij de nieuwe belangenafweging die heeft plaatsgevonden zijn –
uitgaande van genoemde analyse – deze ontwikkelingen betrokken. Wij
wijzen bij voorbeeld op het belang van de doelbinding bij de uitoefening van
de bevoegdheid, dat ook een grote rol speelt in het toetsingskader van de
Wet bescherming persoonsgegevens. Ook in de uitspraken van het EHRM wordt
een vergelijkbaar toetsingsschema gehanteerd: de inmenging van het openbaar
gezag moet bij de wet zijn voorzien, noodzakelijk in een democratische samenleving
ten dienste van een legitiem doel: de openbare veiligheid en het voorkomen
van wanordelijkheden en strafbare feiten. De regering acht het niet waarschijnlijk
dat de instelling van een commissie hierin wijziging zou hebben gebracht.
Over de uitkomst van de gemaakte afweging is verantwoording afgelegd in de
toelichting en uiteraard kan over de appreciatie van de verschillende belangen
discussie worden gevoerd en argumenten uitgewisseld.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie naar de effectiviteit
van invoering van de uitgebreide identificatieplicht, in het bijzonder ter
voorkoming van geweldsdelicten door groepen anonieme personen, moet de regering
het antwoord schuldig blijven. Op basis van de thans beschikbare gegevens,
die immers geen uitsluitsel kunnen geven over de uitoefening van een bevoegdheid
die nog niet is toegekend, is daarvan geen prognose te maken. Uit de toegezegde
evaluatie zal moeten blijken hoe vaak en in welke situaties de bevoegdheid
is toegepast.Deze leden willen graag inzicht hebben in de omvang van het aantal personen
die op grond van de huidige wettelijke bepalingen reeds gehouden zijn tot
het bij zich dragen van een identiteitsbewijs en de personen voor wie de verplichting
op grond van het onderhavige voorstel kan gaan gelden.In zijn algemeenheid kan gelet op de diversiteit van de verschillende
identificatie-plichten en de verschillende hoedanigheden in welke de burger
gehouden kan zijn aan enige draag- of toonplicht te voldoen over precieze
aantallen geen uitspraak worden gedaan. Ruwweg geldt dat alle mensen die in
loondienst werken, een motorrijtuig kunnen besturen of vreemdeling zijn, op
daarvoor in aanmerking komende tijdstippen een identiteitsbewijs of rijbewijs
moeten kunnen tonen. Die verplichtingen gelden evenwel niet continu
en zijn gebonden aan specifieke omstandigheden. Ten aanzien van het onderhavige
voorstel is de verwachting dat voornamelijk jeugdigen die thans nog geen eigen
Nederlandse identiteitskaart of paspoort hebben en mensen die niet (meer)
in loondienst werken of geen rijbewijs hebben, een identiteitsbewijs zullen
moeten aanschaffen.3. Kring van personenDe leden van de CDA-fractie willen weten waarom niet is gekozen voor een
leeftijdsgrens van twaalf jaar. In het voorstel dat voor consultatie is toegezonden
was de leeftijdsgrens inderdaad twaalf jaar. De leeftijdsgrens is aangepast
naar aanleiding van kritiek vanuit diverse adviesorganen.De leden van de fracties van de PvdA, GroenLinks en ChristenUnie plaatsen
kanttekeningen bij de voorgestelde leeftijdsgrens van veertien jaar. Zij wijzen
op het min of meer arbitraire karakter daarvan. De regering kan tot op zekere
hoogte onderschrijven dat er voor alle leeftijdsgrenzen tussen twaalf en zestien
argumenten voor en tegen te bedenken zijn. De suggestie van de leden van de
GroenLinksfractie om de grens bij achttien jaar te leggen, beoordeelt de regering
echter niet positief. Uit het advies van de Raad van Hoofdcommissarissen blijkt
dat jongeren in de leeftijdscategorie vanaf vijftien tot en met zeventien
jaar zich steeds meer schuldig maken aan strafbare feiten. Deze jongeren behoeven
nu geen identiteitsbewijs bij zich te dragen, waardoor het opgeven van een
valse naam of onjuiste adresgegevens niet gemakkelijk kan worden gecontroleerd.
Juist op dit terrein is met de uitbreiding van de identificatieplicht winst
te boeken. Uitgaande van deze doelgroep acht de regering het gerechtvaardigd
om een plicht tot het tonen van een identificatiebewijs op te leggen aan personen
vanaf veertien jaar. Indien de verplichting zou worden opgelegd aan personen
vanaf vijftien jaar, mag worden verwacht dat jeugdigen van vijftien tot en
met zeventien jaar zich met een beroep op een jeugdiger leeftijd aan de identificatieplicht
proberen te onttrekken. Het ontbreekt de politie dan aan middelen om de feitelijke
leeftijd te verifiëren.Een verplichting tot het tonen van het identificatiebewijs voor personen
beneden de veertien jaar acht de regering – gelet op de teneur van de
uitgebrachte adviezen – onevenredig belastend. Naarmate de leeftijd
lager wordt gesteld drukt de last van het dragen van een identiteitsbewijs
zwaarder. Het plegen van strafbare feiten komt thans in deze leeftijdscategorie
niet dermate frequent voor dat het opleggen van een identificatieplicht gerechtvaardigd
moet worden geacht. Gelet op het voorgaande meent de regering dat zij met
de keuze voor een leeftijdsgrens van veertien jaar een grens heeft getrokken
die het meest recht doet aan alle argumenten voor en tegen een plicht tot
identificatie voor minderjarigen.De leden van de SGP-fractie vragen naar de proportionaliteit van een identificatieplicht
die ook van toepassing is op personen die 65 jaar of ouder zijn en op degenen
die langdurig in een behandel-, verzorg- of verpleeginrichting verblijven
of anderen die aan huis zijn gebonden.In zijn algemeenheid gaat niet op dat de door de leden van deze fractie
bedoelde personen op geen enkele wijze aan het maatschappelijk verkeer deelnemen.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is in het Nader rapport
uiteengezet dat gemeenten in bijzondere gevallen thans bereid zijn om aanvragen
voor paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen in ontvangst te nemen in
ziekenhuizen, verzorgingshuizen, bejaardenhuizen en vergelijkbare instellingen.
Artikel 28 van de Paspoortwet bepaalt dienaangaande dat van de persoonlijke
verschijningsplicht van de aanvrager kan worden afgeweken, indien dat om zwaarwegende
redenen niet van hem kan worden gevergd en de desbetreffende autoriteit van
oordeel is dat voldoende zekerheid kan worden verkregen over de identiteit,
de nationaliteit en de verblijfstitel van de aanvrager. 4. Aard van de identiteitsbewijzenDe leden van de SP-fractie vragen of de regering zich in voldoende mate
bewust is van het risico van een toename in de handel in valse identiteitsbewijzen.
De regering wijst in de eerste plaats op het reeds vastgestelde beleid in
het kader van de fraudebestrijding. Daarvoor zijn in de kabinetsnotitie van
24 juni 2003 de hoofdlijnen neergelegd van het beleid ter bestrijding
van fraude en financieel-economische criminaliteit. De bestrijding van identiteitsfraude
is daarin als speerpunt voor de periode 2003–2007 opgenomen (Kamerstukken
II 2002/03, 17 050, nr. 250). In de toelichting op dit wetsvoorstel is
eerder aangegeven dat door invoering van de uitgebreide identificatieplicht
het inderdaad belangrijker wordt om over enig identiteitsbewijs te beschikken.
Gevolg daarvan is dat een aantal personen ertoe zal overgaan om een vervalst
identiteitsbewijs bij zich te dragen. In de tweede plaats is ook het beleid
ten aanzien van het verstrekken van nieuwe paspoorten, volgend op herhaalde
meldingen van vermissing, aangescherpt. Voor een overzicht van de stand van
zaken ten aanzien de opsporing van identiteitsfraude verwijst de regering
naar hetzeer onlangs toegezonden antwoord op de desbetreffende vragen van
het lid van de Tweede Kamer, mevr. Van der Laan.De leden van de D66-fractie zijn geïnteresseerd in het nieuwe identiteitsbewijs
dat de regering voor ogen zou hebben. Pas na de evaluatie van de voorgestelde
regeling (drie jaar na inwerkingtreding) kan worden bezien of er naar aanleiding
van het feitelijk functioneren van de uitgebreide identificatieplicht, reden
is voor het aanwijzen van één identiteitsbewijs (b.v. de Nederlandse
identiteitskaart) voor alle Nederlanders (met handhaving van de aanwijzing
van de bestaande vreemdelingendocumenten). De regering acht het niet opportuun
om bij ontbreken van gegevens uit het evaluatieonderzoek daarop nu vooruit
te lopen.De leden van de fractie van de ChristenUnie willen opheldering over de
redenen die in de weg staan aan het opnemen van de nationaliteit van de houder
op het rijbewijs. In de Europese richtlijn betreffende rijbewijzen is limitatief
opgenomen welke informatie op het rijbewijs kan worden vermeld; de nationaliteit
van de houder behoort daar niet toe. Voor het overige geldt dat de vraag of
iemand een bepaalde nationaliteit toekomt, alleen definitief kan worden beantwoord
door de autoriteiten van de desbetreffende staat. Reeds bij een eerdere gelegenheid
is overwogen of tot het opnemen van de nationaliteit op het rijbewijs kan
worden overgegaan. Kortheidshalve verwijs ik naar die discussie (Kamerstukken
II, 1995/96, 24 496, nr. 10, pag. 4–6)5. Identificatieplicht ter uitvoering van de politietaakDe leden van de CDA-fractie informeren naar de gevolgen van het niet in
staat of niet bereid zijn om op vordering van de politieambtenaar een identiteitsbewijs
te tonen. Degenen die om welke reden dan ook niet kunnen voldoen aan de vordering
of daartoe niet bereid zijn, kunnen worden aangehouden om op het politiebureau
te worden gehoord en onderworpen aan maatregelen ter identificatie. Dit kan
maximaal twaalf uur duren, waarbij de tijd doorgebracht tussen twaalf uur
's nachts en negen uur 's ochtends niet meetelt. Degene die niet bereid is
om een identiteitsbewijs te tonen, maar het wel bij zich draagt, kan op het
politiebureau worden gefouilleerd. Als het identiteitsbewijs daarbij wordt
aangetroffen, kan de identiteit worden vastgesteld, waarna betrokkene, voorzien
van een dagvaarding of na het voldoen aan een transactievoorstel, kan worden
heengezonden.Indien een verdachte geen identiteitsbewijs bij zich draagt, kan hij ervoor
zorgen dat een dergelijk document alsnog door familie of bekenden wordt aangereikt.
Ook dan kan hij vervolgens, al naar gelang de ernst van de situatie,
met een proces-verbaal worden heengezonden. In de gevallen waarin iemand alle
medewerking weigert, zal op andere wijze moeten worden gepoogd zijn identiteit
vast te stellen, bij voorbeeld door het nemen van een foto, vingerafdrukken
en het nemen van lichaamsmaten en de vergelijking met de geautomatiseerde
systemen van politie en justitie. In de regel slaagt de politie erin binnen
korte termijn de identiteit van een verdachte die niet wil meewerken te achterhalen.Vervolgens resteert nog een zeer kleine groep van personen van wie de
identiteit niet binnen de genoemde termijn kan worden vastgesteld. Indien
het niet voldoen aan de identificatieplicht het enige strafbaar feit is waarvan
zij worden verdacht, moeten zij inderdaad met een dagvaarding met foto en
vingerafdrukken worden heengezonden. De regering overweegt niet de termijn
voor vrijheidsbeneming voor deze specifieke categorie gevallen te verlengen.
Het betreft hier uiteindelijk vrijheidsbeneming, waarvan het belang in een
redelijke verhouding moet staan tot de ernst van de overtreding. In dit verband
verwijst de regering naar de uitspraak van het EHRM in de zaak van Vasileva
tegen Denemarken van 25 september 2003 (NJb 2003, blz. 2157–2158).
Het Hof overwoog dat het voor de uitoefening van politietaken van fundamenteel
belang is dat de politie de identiteit van burgers kan vaststellen. In deze
zaak ging het om de aanhouding van een zwartrijdende vrouw van 67 jaar. Niettemin
was het Hof van oordeel dat nu de betrokkene werd verdacht van een geringe
overtreding die slechts met een geldboete was bedreigd, de detentie van 13
uur niet evenredig was aan de aanleiding.Indien het gaat om een persoon, ten aanzien van wie tevens verdenking
van een ernstiger strafbaar feit bestaat, kan voor dat feit de inverzekeringstelling
worden bevolen. De politie kan het onderzoek naar de identiteit van de betrokkene
gedurende die tijd en daarop volgende voorlopige hechtenis voortzetten. In
de praktijk is gebleken dat uiteindelijk van een zeer gering aantal personen
de identiteit niet kan worden vastgesteld.De leden van de PvdA-fractie vernemen graag het standpunt van de regering
over de onmogelijkheid voor de vreemdelingenrechter die moet oordelen over
de rechtmatigheid van de vreemdelingenbewaring, rekening te houden met het
daaraan voorafgaande strafrechtelijk voortraject. De regering stelt vast dat
uit de jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State blijkt dat de vreemdelingenrechter zich bij de beoordeling van de rechtmatigheid
van de vreemdelingenbewaring uitsluitend dient te houden aan de criteria die
voor die beoordeling in de Vreemdelingenwet 2000 zijn opgenomen. Daaraan voorafgaande
detentie op grond van verdenking van een strafbaar feit behoort daar niet
toe. Indien een verdachte van mening is dat hij ten onrechte is aangehouden,
dan kan hij zich daarover beklagen, bij voorbeeld bij de rechter-commissaris
die de rechtmatigheid van de inverzekeringstelling beoordeelt of bij de officier
van justitie aan wie hij wordt voorgeleid. Indien vervolging wordt ingesteld,
kan hij zijn opvatting aan de strafrechter voorleggen.Indien in aansluiting op een strafrechtelijke aanhouding het redelijk
vermoeden van illegaal verblijf rijst, brengt dit geen verandering in het
beoordelingskader van de vreemdelingenrechter die zich heeft uit te laten
over de rechtmatigheid van de vreemdelingenbewaring. De bevoegdheden die in
de Vreemdelingenwet 2000 zijn toegekend zijn zodanig geformuleerd dat deze
niet zonder aanleiding kunnen worden aangewend, hetgeen een discriminerende
toepassing voorkomt.De leden van de PvdA-fractie vragen om een toelichting op de stelling
dat het criterium van de redelijke taakuitoefening in het kader van de strafrechtelijke
handhaving een uitbreiding betreft op de bestaande legitimatieplicht die bestaat
nadat men verdachte van een strafbaar feit is geworden. Anders dan deze leden
kennelijk menen, komt er door de voorgestelde regeling geen wijziging
in de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan voor strafrechtelijk optreden:
een redelijk vermoeden, voortvloeiend uit feiten en omstandigheden, dat iemand
zich heeft schuldig gemaakt aan een strafbaar feit (artikel 27 Sv.). Voor
de uitvoering van de redelijke taakuitoefening zijn in het Wetboek van Strafvordering
voldoende regels gegeven; het wetsvoorstel schept hier geen nieuwe bevoegdheid.
Het Wetboek bevat nu geen identificatieplicht voor verdachten, maar bevat
instrumenten om de identiteit van een verdachte vast te stellen of te verifiëren.
De politie is op grond van artikel 52 Sv. bevoegd een verdachte naar naam,
adres, woonplaats en sofi-nummer te vragen. Volgens artikel 55b Sv. mag de
politie een verdachte aanhouden (meenemen naar het politiebureau) om zijn
identiteit vast te stellen en om hem daartoe aan zijn kleding te onderzoeken.
De verdachte mag bij staande houding weigeren antwoord te geven op vragen
van de opsporingsambtenaar, maar riskeert dan aanhouding met het oog op het
vaststellen van zijn identiteit.Deze leden willen weten wanneer de handhaving van de openbare orde een
verdergaande identificatieplicht dan nu reeds bestaat rechtvaardigt. De regering
wijst erop dat de politie volgens geldend recht geen bevoegdheid heeft om
in het kader van de uitoefening van de openbare orde taak naar een identiteitsbewijs
van burgers te vragen. Datzelfde geldt voor de uitvoering van de hulpverleningstaak.Als voorbeelden van situaties waarin toepassing van de bevoegdheid aan
de orde kan zijn noemt de regering dreigende wanordelijkheden op straat, dreiging
met terroristische aanslagen, oploopjes van omstanders die pogen een arrestatie
te beletten (openbare orde). Ten behoeve van hulpverlening kan de politie
de bevoegdheid gebruiken voor de vaststelling van de identiteit van personen
die verward zijn, of voor het vragen naar de identiteit van burgers die een
ongeluk of brand hebben waargenomen.De vraag van deze leden naar een specifieke registratie op onderwerp van
klachten over de politie over de uitvoering van de wet op de uitgebreide identificatieplicht
in het kader van het toegezegde evaluatieonderzoek, beantwoordt de regering
bevestigend.6. Toezicht en de naleving van wettelijke voorschriftenDe leden van de fractie van de SP hebben de vraag welke procedure moet
worden gevolgd voor het indienen van bezwaar en beroep; zij willen weten of
de regering verwacht dat het wetsvoorstel veel bureaucratie zal opleveren.
Deze leden zijn tegelijkertijd van mening dat de waarborgen en rechtsmiddelen
tekort schieten en vragen daarom naar ons oordeel over het voorstel van het
NJCM om de bestuursrechter bevoegd te maken te oordelen over de rechtmatigheid
van de identiteitscontrole. Naar aanleiding van deze vraag wijzen wij er op
dat een verzoek om inzage in het identificatiebewijs niet kan worden aangemerkt
als een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Hieruit volgt
dat er geen bezwaar en beroep kan worden ingediend. Wel staat de mogelijkheid
open om een klacht in te dienen. Op grond van de bepalingen in hoofdstuk negen
van de Algemene wet bestuursrecht heeft een ieder het recht om over de wijze
waarop een bestuursorgaan zich jegens hem of een ander heeft gedragen, een
klacht in te dienen bij dat bestuursorgaan. De wijze van uitoefening van de
bevoegdheid tot het verzoeken van inzage in de identificatie valt onder de
regels van dit klachtrecht. Het bestuursorgaan stelt de klager in de gelegenheid
te worden gehoord en handelt de klacht binnen de beslistermijn (6 of 10
weken) af. Overigens kan tegen een besluit inzake de behandeling van een klacht
over een gedraging van een bestuursorgaan geen beroep worden ingesteld.Wij menen dat er met deze klachtenprocedure een goede waarborg bestaat
voor een zorgvuldige controle op de wijze waarop de bevoegdheid wordt uitgeoefend.
Dat geldt in het bijzonder indien er specifieke klachtenprocedures zijn opengesteld,
zoals voor de behandeling van klachten over het optreden van politieambtenaren.
Voor deze ambtenaren is een procedure opgenomen in de Politiewet 19931. Klachten over buitengewoon opsporingsambtenaren moeten
worden ingediend bij de werkgever van de desbetreffende ambtenaar. Dit geldt
ook voor de toezichthouders. De klacht moet dan worden ingediend bij het bestuursorgaan
waarbij de buitengewoon opsporingsambtenaar respectievelijk de toezichthouder
in dienst is. De klachtenprocedures bij bestuursorganen vallen onder de regels
van de Awb. Deze regels beogen een eerlijke en open behandeling van de klacht.
Het belang van de overheid zelf is gelegen in het leereffect van ontvangen
klachten. Verder wijzen wij op de voorziening van de Nationale ombudsman.
Een ieder heeft het recht de ombudsman schriftelijk te verzoeken een onderzoek
in te stellen naar een gedraging van een bestuursorgaan. Voordat dit verzoek
kan worden gedaan, moet de verzoeker eerst een klacht indienen bij het betrokken
bestuursorgaan. Vanwege deze bestaande voorzieningen zien wij geen aanleiding
voor een extra rechtsgang door het openstellen van beroep bij de bestuursrechter.De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een precisering van de
doelbinding in de voorgestelde aanvulling van de Politiewet 1993 (artikel
8a): «voor zover dat redelijkerwijs noodzakelijk is voor de uitoefening
van de politietaak.» Zij menen dat het criterium te veel ruimte voor
discussie laat. De regering deelt deze mening niet. De onderdelen van de politietaak
zijn voldoende duidelijk omlijnd. Voorop staat dat de politie niet zonder
concrete aanleiding willekeurig om inzage van een identiteitsbewijs mag vragen,
maar daarvoor een geldige reden gebaseerd op een van de onderdelen van haar
taakuitoefening moet hebben. Anders gezegd: er moet een concrete aanleiding
zijn waardoor een burger de aandacht van een functionaris op zich vestigt
zonder dat die concrete aanleiding behoeft te bestaan in de verdenking van
een strafbaar feit.Deze leden vragen naar de verhouding tussen de toonplicht en het verbod
op zelfincriminatie bij verdachten. Met de invoering van een toonplicht wordt
geen inbreuk gemaakt op dit elementaire recht dat door het EHRM als een onderdeel
van de vereisten voor een eerlijk proces wordt gezien. De regering wijst andermaal
op de uitspraak van het EHRM in Vasileva tegen Denemarken van 25 september
2003 (NJb 2003, blz. 2157–2158). Het Hof overwoog dat het voor de uitoefening
van politietaken van fundamenteel belang is dat de politie de identiteit van
burgers kan vaststellen. In de aanhef van deze nota naar aanleiding van het
verslag is reeds uiteengezet dat de regering van oordeel is dat de burger
zich niet kan beroepen op een algemeen recht op anonimiteit ten opzichte van
de overheid. Het bekend maken van iemands identiteit behoeft niet noodzakelijkerwijs
te leiden tot zelfincriminatie.De regering beoordeelt de gedachte om van ieder gebruik van de bevoegdheid
proces-verbaal te laten opmaken of een andere wijze registratie te houden
van de omstandigheden waaronder om inzage van het identiteitsbewijs is verzocht,
niet positief. De politie kan weliswaar een proces-verbaal van bevindingen
maken, maar relateert dat aan het doel dat daarmee wordt gediend. Een proces-verbaal
wordt opgemaakt met het oog op een transactievoorstel of een strafvervolging
en niet louter ter registratie. De politie maakt niet van alle activiteiten
verricht in het kader van de politietaak proces-verbaal of rapport op. De
administratieve lasten die een dergelijke verplichte registratie zou meebrengen
zijn in hoge mate disproportioneel gelet op het mogelijke nut voor een relatief
kleine groep belanghebbenden. De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan aangeven waarom
en in welk geval een groep personen die op straat bijeen staat «samenschoolt».
Het Groot Woordenboek der Nederlandse taal van Van Dale definieert samenscholen
als het groepsgewijze bij elkaar komen (vooral van mensen die een dreigende
houding aannemen of kwade bedoelingen hebben). Van strafbare deelname aan
samenscholing op grond van artikel 186 Wetboek van Strafrecht is sprake indien
men opzettelijk bij gelegenheid van een volksoploop zich niet onmiddellijk
verwijdert na het derde door of vanwege het bevoegde gezag gegeven bevel.
In de toelichting is gedoeld op het begrip «samenscholing» in
de ruimere zin van het spraakgebruik, weergegeven in de definitie van Van
Dale. Mensen staan uiteraard op straat bijeen of komen groepsgewijs bij elkaar
met uiteenlopende bedoelingen. Massale bijeenkomsten bij gelegenheid van sportwedstrijden,
popconcerten of (carnavals)optochten zijn niet per definitie samenscholingen,
maar onderdelen daarvan kunnen soms wel als zodanig worden aangemerkt. Te
denken valt aan zich in het voetspoor daarvan optredende schermutselingen
als opstootjes over de verkoop van «zwarte» kaartjes, ruzies en
vechtpartijen e.d. Ook wanneer groepjes jongeren zich ophouden bij een winkelcentrum
en vervelende opmerkingen maken tegen voorbijgangers, voorwerpen nagooien,
vlak voor mensen op de grond spugen of hen uitlachen, kan worden gesproken
van een samenscholing waarbij de openbare orde moet worden gehandhaafd. Datzelfde
geldt ook wanneer bij voorbeeld omstanders verhinderen dat hulpverleners als
brandweerlieden en ambulancepersoneel hun werk kunnen doen. Het idee dat door
het optreden in anonieme groepen aansprakelijkheid voor het veroorzaken van
overlast kan worden ontgaan, moet worden tegen gegaan. Het is niet de bedoeling
dat de bevoegdheid wordt toegepast ten aanzien van groepen of personen die
daartoe door hun gedrag geen aanleiding geven. Er is geen reden aan te nemen
dat de politie allochtone jongeren louter op grond van huidskleur of afkomst
om inzage van het identiteitsbewijs zal vragen. Dat gebeurt nu evenmin in
het kader van het vreemdelingentoezicht. Allochtone en autochtone jongeren
hebben het zelf in de hand of zij door hun gedrag een concrete aanleiding
geven voor optreden door de politie. Het is thans op voorhand niet te zeggen
in welke gevallen politieoptreden agressieve reacties zal uitlokken. De regering
heeft geen reactie op de wijze waarop de politie in Antwerpen haar bevoegdheden
hanteert, omdat dit niet te onzer beoordeling staat. In de toelichting op
dit wetsvoorstel is opgemerkt dat beoogd wordt discriminerende toepassing
te voorkomen: de bevoegdheid mag niet willekeurig worden uitgeoefend.De leden van de SGP-fractie bepleiten een soortgelijke regeling voor de
hantering van de identificatiebevoegdheid als voor het binnentreden in woningen
is neergelegd in de Algemene wet op het binnentreden (Awbi). Artikel 1 van
die wet bepaalt dat degene die bij of krachtens de wet belast is met de opsporing
van strafbare feiten of enig ander onderzoek, met de uitvoering van een wettelijk
voorschrift of met het toezicht op de naleving daarvan, dan wel een bevoegdheid
tot vrijheidsbeneming uitoefent, en uit dien hoofde in een woning binnentreedt,
verplicht is zich voorafgaand te legitimeren en mededeling te doen van het
doel van het binnentreden. De wet onderscheidt tussen de gevallen waarin de
bewoner toestemming geeft voor het binnentreden en waarin hij deze weigert.
Bij weigering dient de binnentredende functionaris over een machtiging te
beschikken.De Awbi geeft voorschriften die bij het binnentreden in een woning (zonder
toestemming van de bewoner) in acht moeten worden genomen. Daartoe behoort
ook het voorschrift dat de binnentredende ambtenaar voorafgaand aan het binnentreden
zich legitimeert en het doel van zijn komst meedeelt. Deze informatieplicht
strekt tot bescherming van het in de Grondwet verankerde huisrecht en faciliteert
het binnentreden. De regering acht het niet nodig om wettelijk te verplichten dat de ambtenaar
die inzage vordert, zich steeds tevoren legitimeert en mededeling doet over
het doel van zijn vordering. Daaraan bestaat in de praktijk geen behoefte,
sterker nog een dergelijke verplichting kan aanleiding geven tot nodeloze
discussie. Voor de toonplichtige is duidelijk wie hij of zij voor zich heeft
en met welk doel de inzage wordt gevorderd. Het is niet wenselijk de praktijk
te belasten met onnodige formaliteiten. Dan zou sprake zijn van overregulering.De regering ziet niet in op welke wijze het overnemen
van deze systematiek kan bijdragen aan een betere regeling van de uitgebreide
identificatieplicht.Anders dan deze leden veronderstellen, is het op basis van de regeling
in het wetsvoorstel niet mogelijk dat de politie overgaat tot algemene identiteitscontroles
zonder enige motivering van toepassing van de bevoegdheid. Voor uitoefening
van de bevoegdheid dient altijd een concrete aanleiding te bestaan. Theoretisch
bestaat de mogelijkheid dat in overleg met het openbaar ministerie besloten
wordt tot een extra-inzet met betrekking tot de opsporing en vervolging van
een bepaald strafbaar feit. Zo kan bij voorbeeld worden besloten tot verhoogde
inzet in het belang van de verkeersveiligheid door het voeren van acties tegen
dronken rijden of fietsen zonder verlichting. Acties ten behoeve van de handhaving
van de uitgebreide identificatieplicht worden niet gehouden als doel op zich,
maar kunnen onderdeel uitmaken van een breder handhavingsbeleid bij voorbeeld
in het geval van een terroristische dreiging. Het is niet de bedoeling van
dit wetsvoorstel dat een algemene controlebevoegdheid in het leven wordt geroepen
die op ieder moment zonder aanleiding kan worden uitgeoefend.De regering acht het niet nodig dat dit onderdeel van de taakuitoefening
van deze functionarissen afzonderlijk wordt geregistreerd. Datzelfde geldt
ten aanzien van meer onderdelen van de taakuitoefening. Er is geen verplichting
om van al hetgeen in het kader van de politietaak wordt verricht, schriftelijk
melding te maken. Het verhogen van de administratieve belasting staat niet
in verhouding tot het belang dat daarmee zou kunnen worden gediend en staat
haaks op de breed gevoelde wens tot «meer blauw» en meer toezicht
op straat.De leden van de fractie van de PvdA vragen waar het toevoegen van artikel
5:16a aan de Awb een uitbreiding geeft aan de bevoegdheid van de toezichthouder
en waarom deze uitbreiding noodzakelijk wordt geacht. In het wetsvoorstel
wordt aan de bepalingen van hoofdstuk vijf van de Awb artikel 5:16a toegevoegd,
waarin de bevoegdheid wordt toegekend aan een toezichthouder om van personen
inzage te vorderen van een identificatiebewijs. Alhoewel deze bevoegdheid,
gelet op de in de Memorie van Toelichting aangehaalde uitspraak, ook afgeleid
zou kunnen worden uit de bestaande formulering van artikel 5:17 Awb, heeft
de regering gekozen voor het opnemen van een expliciete bevoegdheid tot het
vorderen van inzage in een identificatiebewijs. De regering hecht namelijk
grote waarde aan duidelijkheid omtrent wettelijke bepalingen, zeker daar waar
het gaat om bepalingen die betrekking hebben op bevoegdheden die ingrijpen
in de persoonlijke levenssfeer van burgers. In de huidige situatie is deze
duidelijkheid onvoldoende. Het achterwege laten van een expliciete bevoegdheid
voor toezichthouders tot het vorderen van een identificatiebewijs, daar waar
deze in dit wetsvoorstel wel expliciet wordt toegekend aan politieambtenaren
en bijzondere opsporingsambtenaren, zou kunnen leiden tot meer onduidelijkheid,
hetgeen moet worden vermeden.De leden van de VVD-fractie stellen de vraag of de bevoegdheid bij toezichthouders
evenzeer begrensd is als bij de politie. De regering beantwoordt deze vraag
bevestigend. Artikel 5:13 Awb legt het voor toezichtshandelingen
geldende evenredigheidsbeginsel vast. Dit beginsel strekt zich uit tot de
toezichtsbevoegdheden die in hoofdstuk vijf van de Awb zijn neergelegd.7. SanctioneringDe leden van de PvdA-fractie vragen naar de relatie van dit wetsvoorstel
met de mogelijke overbrenging van de handhaving van kleine criminaliteit van
het strafrecht naar het bestuursrecht.Voor het opleggen van een bestuurlijke boete voor kleine overtredingen
is het van groot belang dat de desbetreffende ambtenaar, die is aangewezen
om een bestuurlijke boete op te leggen, bevoegd is om inzage te vragen van
het identificatiebewijs. Het opleggen van een bestuurlijke boete aan een anonieme
dader is anders weinig effectief. Aan de hand van het identificatiebewijs
kunnen de naamsgegevens worden geverifieerd bij voorbeeld met behulp van raadpleging
van de GBA, en kunnen de overige NAW-gegevens met zekerheid worden vastgesteld,
hetgeen van groot belang is voor de vaststelling of de boete aan de juiste
persoon is opgelegd.De bedoeling is dat deze ambtenaar tevens aangewezen wordt als buitengewoon
opsporingsambtenaar, zodat hij in ieder geval een proces-verbaal kan opmaken
voor overtreding van het nieuwe artikel 447e Sr (niet voldoen aan de identificatieplicht).
Nadere uitwerking van de relatie van dit wetsvoorstel met de mogelijke overbrenging
van de handhaving van kleine ergernissen uit het strafrecht naar het bestuursrecht
zal aan de orde komen bij de behandeling van het aangekondigde wetsvoorstel
inzake de bestuurlijke boete voor deze feiten.De leden van de VVD-fractie willen graag een garantie van de regering
dat de aparte strafbaarstelling van het niet voldoen aan de identificatieplicht
niet zo strikt zal worden gehandhaafd dat dat een doel op zich wordt. Een
absolute garantie op dit terrein is niet te geven, maar het bestaande handhavingsniveau
van de huidige identificatieplichten geeft ook geen grond voor de veronderstelling
dat de inspanning met betrekking tot de uitgebreide identificatieplicht tot
100% zou moeten of kunnen worden verhoogd. Het huidige beleid van het openbaar
ministerie is erop gericht om overtreding van de bestaande identificatieplichten
als bijkomend bij de oorspronkelijke overtreding te behandelen. Toegezegd
is reeds dat aan het College van procureurs-generaal tijdig zal worden verzocht
een aangepaste aanwijzing voor te leggen aan de Minister van Justitie. Bij
dit verzoek zullen tevens de overwegingen die leiden tot het onwenselijk oordelen
van aparte identiteitscontroles die niet in het kader van een breder handhavingsbelang
kunnen worden gevat, worden gevoegd.Voor het overige zal de bestaande praktijk ten dele worden voortgezet.
Voor zover het tonen van een geldig identiteitsbewijs een voorwaarde is voor
het verkrijgen van een dienst of een voorziening, zal daaraan niet kunnen
worden voldaan indien het betrokken document niet beschikbaar is. Reden voor
een aparte justitiële reactie naast het weigeren van de dienst of voorziening
is niet aanwezig. Iets anders is indien men tijdens bepaalde controles, bij
voorbeeld bij grote verkeerscontroles of controles op de werkplek tegen illegale
tewerkstelling desgevorderd geen identiteitsbewijs kan tonen. Dan ligt het
opmaken van proces-verbaal wel voor de hand.De leden van de SP-fractie vinden de hoogte van de voorgestelde straf
disproportioneel (geldboete van de tweede categorie). Deze leden zien eraan
voorbij dat met de hoogte van de maximale straf die kan worden opgelegd niet
gegeven is dat deze in de praktijk ook feitelijk wordt opgelegd. De meeste
straffen bewegen zich ver onder het in de wettelijke strafbepaling aangegeven
maximum; het thans geldende strafvorderingsbeleid neergelegd
in de aanwijzing van het College van procureurs-generaal is van het accessoire
karakter van de identificatieplichten doordrongen. In de memorie van toelichting
is al opgemerkt dat het niet in de rede ligt om vreemdelingen die na de vaststelling
dat zij geen legaal verblijf in Nederland houden nog voor hun uitzetting met
een proces-verbaal te confronteren. Dit leidt evenmin tot de situatie dat
niet legale burgers (de vragenstellers doelen waarschijnlijk op legale burgers)
harder worden gestraft dan illegale inwoners. Ten aanzien van deze laatsten
wordt immers een passender sanctie toegepast.8. Uitvoering en toepassingDe leden van de CDA-fractie tonen zich bezorgd over de financiële
consequenties van het wetsvoorstel voor de minimuminkomens en vragen naar
de mogelijke gevolgen.In het kader van de regeling van de uitgebreide identificatieplicht gaat
het vooral om de effecten van het voorstel op de bestrijding van de criminaliteit
en het bestrijden van overlast in de openbare ruimte. Dat er financiële
gevolgen zijn voor een betrekkelijk klein onderdeel van degenen op wie de
regelgeving van toepassing is, behoort bij de afweging ten principale over
dit wetsvoorstel geen overwegende rol te spelen. Dit wetsvoorstel dient op
zijn eigen merites te worden beoordeeld. De regering wil kan evenwel niet
uitsluiten dat voor een beperkte groep van personen financiële gevolgen
voelbaar zullen zijn. In individuele gevallen zullen mogelijke financiële
problemen binnen de bestaande voorzieningen aan de orde kunnen komen. Overigens
gaat het om een bedrag van € 28,73 per identiteitskaart.De leden van de fractie van de PvdA informeren naar de kosten van invoering
van dit wetsvoorstel voor burgers. Burgers op wie de identificatieplicht van
toepassing en die niet in het bezit zijn van een paspoort, een Nederlandse
identiteitskaart, een vreemdelingendocument als bedoeld in de Vreemdelingenwet
2000, of een rijbewijs, zullen een identiteitsbewijs als bedoeld in de voorgestelde
wet moeten aanschaffen. Voor zover het betreft de Nederlandse reisdocumenten
kan een eenmalige piek in aanvragen wordt verwacht van 440 000 documenten
voor de leeftijdscategorie 14–65 jaar, en 286 000 voor personen
van 65 jaar en ouder. De kosten van een Nederlandse identiteitskaart (het
voor de burger goedkoopste alternatief) bedragen thans € 28,73.
Niet aannemelijk is dat door de invoering van de voorgestelde regeling extra
druk zal ontstaan op het aanvragen van een rijbewijs of een vreemdelingendocument,
vooral ook omdat de aanvrager aan specifieke voorwaarden met betrekking tot
zijn rijvaardigheid of zijn verblijfsstatus moet voldoen.Ook de leden van de SP-fractie zijn beducht voor de kosten van aanschaf
van een identiteitsbewijs en wijzen op de stijging van de kosten van het paspoort.De vrees van deze leden delen wij niet. Overigens wijst de regering erop
dat de rijksleges van een Nederlands reisdocument in april 2001 omlaag zijn
gebracht naar een kostendekkend niveau waardoor het tarief bijna is gehalveerd.
In dat verband zijn tevens de gemeenten aan een maximumtarief gebonden, waardoor
deze verlaging ook doorwerkt in de totale kosten voor de burger.De leden van de GroenLinksfractie bepleiten gratis verstrekking van een
identiteitsbewijs. De regering neemt aan dat deze leden bekostiging van een
dergelijke operatie uit de algemene middelen voor ogen hebben. Wij zien geen
aanleiding voor gratis verstrekking, te meer niet omdat dan ongelijkheid zal
ontstaan met de burgers die wel al eerder een reisdocument of een Nederlandse
identiteitskaart tegen betaling hebben aangeschaft. Dan zal vervolgens
de vraag rijzen of er aanleiding bestaat tot compensatie van reeds door die
burgers gemaakte kosten. Bij kosteloze verstrekking zullen de instanties die
belast zijn met de uitgifte van identiteitsbewijzen extra worden belast. Zij
zullen immers ook extra moeten nagaan of een aanvrager reeds over een identiteitsbewijs
beschikt. Bij de invoering van de huidige wet op de identificatieplicht is
evenmin overgegaan tot het gratis verstrekken van identiteitsbewijzen. Wel
is destijds met betrekking tot de identiteitskaart een maximumtarief ingevoerd
dat zoals hierboven vermeld in 2001 ook naar het paspoort is uitgebreid.De leden van de fractie van D66 vragen of een nieuw identiteitsbewijs
niet gratis bij de afgifte van een nieuw paspoort of rijbewijs kan worden
verstrekt en welke kosten daaraan verbonden zijn. De regering wacht de resultaten
van de evaluatie af, voordat een beslissing wordt genomen over de invoering
van een nieuw identiteitsbewijs. Voor de vraag of zodanige verstrekking gratis
kan plaatsvinden, verwijst zij naar het antwoord op de voorgaande vraag van
de leden van de fractie van GroenLinks.De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen om een toelichting
op het verschil in draagplicht en toonplicht. Het is juist, zoals deze leden
constateren, dat deze in elkaars verlengde liggen. Niettemin acht de regering
het passender om alleen het niet voldoen aan een verplichting die in concreto
aan een betere handhaving kan bijdragen: namelijk het desgevorderd niet kunnen
tonen van een identiteitsbewijs, met een sanctie te bedreigen. Het niet voldoen
aan een draagplicht kan slechts blijken indien men niet aan een vordering
kan voldoen, maar het belang van een draagplicht in het algemeen behoeft geen
afzonderlijke handhavingsinspanning.9. Financiële paragraafDe leden van de VVD-fractie benadrukken het belang van een goede voorlichting
aan burgers en scholing voor de functionarissen die de uitgebreide identificatieplicht
moeten toepassen. De regering onderschrijft dit belang. Daarom is ook bij
de kosten van invoering rekening gehouden met de noodzakelijke aanvulling
van scholing voor de politie die van de nieuwe bevoegdheid gebruik zal kunnen
maken. Voorts is eveneens voorzien in een publiciteitscampagne die de burger
moet wijzen op de gevolgen van de inwerkingtreding van de nieuwe wet, nadat
deze door het parlement is aanvaard.10. ArtikelsgewijsArtikel IIDe leden van de fractie van de ChristenUnie informeren naar de wijze waarop
de handhaving na constatering van de overtreding van het nieuwe artikel 447e
Sr in de praktijk zal worden uitgevoerd. In het bijzonder vragen zij zich
af of met de houding van een meewerkende verdachte rekening kan worden gehouden.
Zoals ook bij de invoering van de huidige identificatieplichten al is opgemerkt
over de handhaving, zal de context waarin de overtreding wordt geconstateerd
uiteraard meewegen bij de vraag of er proces-verbaal wordt opgemaakt of niet.
Het voorbeeld dat destijds bij de identificatieplicht voor zwartrijders is
gegeven is dat het optreden tegen een zestienjarige scholier die te kennen
geeft dat openbaar vervoer gratis dient te zijn en die daarom uit principe
geen geldig vervoersbewijs bezit anders zal zijn dan tegen een bejaarde dame
die vergeten is haar strippenkaart af te stempelen en geen identiteitsbewijs
bij zich draagt. In het geval van een terroristische dreiging kan het van
belang zijn om van alle aanwezigen in de buurt van een tunnel,
een spoorbrug of een station de identiteit te controleren en van degenen die
geen identiteitsbewijs bij zich hebben de identiteit alsnog op het politiebureau
vast te stellen. Ook dan zal de houding van een dergelijke verdachte een rol
spelen bij de vraag of een proces-verbaal wordt opgemaakt. Vraag is steeds
welke bijdrage aan de handhaving in het algemeen wordt geleverd met een reactie
op het niet voldoen van de identificatieplicht in relatie tot de taak, met
de uitvoering waarvan de functionaris bezig is. Zo zal bij het aanvragen van
een uitkering zonder dat een geldig identiteitsbewijs kan worden getoond als
regel niet met een proces-verbaal worden gereageerd. De aanvraag zal dan niet
in behandeling worden genomen voordat het identiteitsbewijs wordt getoond.Ten slotte wijst de regering erop dat het hier gaat om strafbaarstelling
als overtreding; daarin past niet het opnemen van subjectieve bestanddelen
als opzettelijk of buiten zijn schuld. Een beroep op de algemene strafuitsluitingsgrond
avas (afwezigheid van alle schuld) kan uiteraard in een voorkomend geval ook
worden ingeroepen. Op een dergelijk verweer zal de rechter in het vonnis moeten
reageren (artikel 358, derde lid Sv).Artikel IXDe leden van de fractie van de ChristenUnie betwijfelen of artikel 151a
Gemeentewet niet alsnog aanpassing behoeft.De regering acht nodig noch wenselijk de totstandkoming van wetgeving
te bevorderen die ertoe strekt dat de uitoefening van de in artikel 8a neergelegde
bevoegdheid ter handhaving van het gemeentelijke prostitutiebeleid wordt gebonden
aan een ruimer criterium dan het thans in artikel 5:13 Awb en in artikel 8a
neergelegde evenredigheidsbeginsel.Zij acht zulks niet nodig, omdat bij gelegenheid van deze wetgeving is
bevestigd dat uit de wetsgeschiedenis van de Wet identificatieplicht voor
prostituees blijkt dat de toepassing van artikel 151a Gemeentewet niet is
gebonden aan een specifieke clausulering. Het vorderen van inzage van een
identiteitsbewijs van een persoon (die betrokken is bij het geven van gelegenheid
tot het verrichten van seksuele handelingen tegen betaling) is redelijkerwijs
nodig voor de handhaving van het gemeentelijk prostitutiebeleid, ook zonder
het bestaan van een redelijk vermoeden van illegaal verblijf, van minderjarigheid
of anderszins handelen in strijd met de gemeentelijke prostitutievoorschriften.
Dat de jurisprudentie van de rechter in eerste aanleg aan artikel 151a Gemeentewet
een andere uitleg heeft gegeven doet niet af aan de uitdrukkelijke en niet
mis te verstane bedoeling van de wetgever.De regering acht zulks ook niet wenselijk, omdat het in artikel 5:13 Awb
en artikel 8a neergelegde evenredigheidsbeginsel algemene gelding moet hebben.
Aan die algemene gelding zou afbreuk worden gedaan, wanneer voor specifieke
gevallen dit beginsel zou worden verruimd, bij voorbeeld door te bepalen dat
de in artikel 8a neergelegde bevoegdheid ter uitoefening van het gemeentelijk
prostitutiebeleid kan worden uitgeoefend, ongeacht het bestaan van een redelijk
vermoeden van illegaal verblijf, van minderjarigheid of anderszins handelen
in strijd met de gemeentelijke prostitutievoorschriften.Artikel XIXDe leden van de fracties van de Pvda en de ChristenUnie hebben vragen
over de reikwijdte van artikel 92 van de Wet personenvervoer. De fractieleden
van de PvdA vroegen of de identificatieplicht in het openbaar vervoer, neergelegd
in artikel 92 van de Wet personenvervoer 2000, beperkt is tot reizigers vanaf 12
jaar. De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen of artikel 92 niet
beter kan blijven luiden zoals het thans is. Naar aanleiding van deze vragen
wijzen wij er op dat de plicht tot identificatie bij reizigers
van 14 jaar en ouder op grond van dit wetsvoorstel voortvloeit uit artikel
2 van de Wet op de identificatieplicht. Voor de reizigers beneden de leeftijd
van 14 jaar is een aanvullende voorziening getroffen, door de aanpassing van
artikel 92 van de Wet personenvervoer 2000. Het gaat daarbij om de categorie
12–13 jaar. De uitvoeringspraktijk laat zien dat het zwartrijden in
belangrijke mate ook in deze categorie voorkomt.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerXNoot1Kamerstukken II 2003/04, 28 684, nr. 20.XNoot1Verwezen zij in dit verband ook nog naar het wetsvoorstel tot wijziging
van de Politiewet1993 in verband de aanpassing van de politieklachtregeling
aan hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (Kamerstukken II 2003–2004,
27 731). Het voorstel dat naar verwachting spoedig in de Eerste Kamer
zal worden behandeld, voorziet er in dat klachten over politieambtenaren,
werkzaam bij een politieregio, moeten worden ingediend bij de korpsbeheerder. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29218-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl