Miljoenennota 1999 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Verslag algemeen overleg op 23 september 1998
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26200, nr. 34

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

08-10-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26200 nr. 34

28-09-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor Financiën1. De gevolgen van het vaste reële uitgavenkader voor
de begrotingen2. De invulling van intensiveringen en ombuigingen3. De gevolgen van fiscale maatregelen voor de belastingopbrengsten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26200Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26200-IXBToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 200Nota over de toestand van 's Rijks Financiën26 200 IXBVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 1999 nr. 34VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 28 september 1998De vaste commissie voor Financiën1 heeft
op 23 september 1998 in het kader van het begrotingsonderzoek overleg
gevoerd met de minister en de staatssecretaris van Financiën over de
volgende onderwerpen:1. de gevolgen van het vaste reële uitgavenkader voor de begrotingen;2. de invulling van intensiveringen en ombuigingen;3. de gevolgen van fiscale maatregelen voor de belastingopbrengsten.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,Van GijzelDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,JanssenStenografisch verslag van een algemeen overleg van de vaste commissie
voor FinanciënWoensdag 23 september 1998 10.00 uurDe voorzitter: GiskesAanwezig zijn 6 leden der Kamer, te weten:Crone, Weekers, Remak, Balkenende, Giskes en De Haan,alsmede de heren Zalm, minister van Financiën, en Vermeend, staatssecretaris
van Financiën.De voorzitter:Vandaag is het begrotingsonderzoek met de minister en staatssecretaris
van Financiën aan de orde. De voorzitter zou vandaag de heer Van Gijzel
moeten zijn, maar die is ziek. De ondervoorzitter is nog niet aanwezig, daarom
zit ik nu even voor. Daarnaast zit er helaas nog iemand van GroenLinks vast
in de trein. Hopelijk komt die nog binnen.1. De gevolgen van het vaste reële uitgavenkader voor
de begrotingenDe heerCrone(PvdA)Mevrouw de voorzitter! Ik zal mijn bijdrage toespitsen op een aantal vragen
rond het reëel uitgavenkader en het reëel belastingkader, als ik
dat woord tenminste al mag gebruiken. Ik wil er proberen achter te komen wat
precies de vertaling is van de begrippen en de cijfers in de Miljoenennota.
Je moet zo'n uitgavenkader natuurlijk starten in een beginjaar, in een startjaar.
1999 is dus als het ware een 'schoon-schipjaar'. In de begroting kunnen wij
nergens het verschil vinden tussen het begrotingskader 1998 en wat het vorige
kabinet had geraamd voor 1999 en wat er uiteindelijk van over is genomen.
Uit bijlage 1, het algemene overzicht, blijkt echter wel dat de totale collectieve
uitgaven met 5,5% stijgen, van 314 mld. naar 332 mld., en dat de prijsdeflator
1,6%, misschien 2% was. Er is dus een reële uitgavenstijging geweest
van zo'n 4%. Dat was een fikse stijging. Wij kunnen dus zeggen dat er tegenvallers
zijn geweest in de uitgaven. Er wordt iets gezegd over de tegenvallers bij
de kosten voor de asielopvang. Hoe gaat het echter precies? In feite is er
geen gat van Zalm overgebleven. Alles is in een nieuw startjaar glad gestreken.De budgetdisciplinesectoren worden opnieuw afgebakend. Wij hebben er nu
nog drie. De wijzigingen zijn helder opgeschreven. Misschien kan gemeld worden
wat de afgelopen periode de ervaringen zijn geweest met zo'n clusterbenadering.
Wordt die strak gehanteerd of is het een vertrekpunt voor de discussies over
mee- en tegenvallers en ombuigingen die niet of niet tijdig worden gerealiseerd?
Het kabinet heeft in ieder geval voor een wat andere clusterbenadering gekozen,
maar heeft niet gemotiveerd waarom het dat heeft gedaan.De minister spreekt zich zeer enthousiast uit over het opnemen van meer
prestatiegegevens in de begroting. Dat zal het afleggen van verantwoording,
tussen het parlement en kabinet, maar ik neem aan ook tussen het ministerie
van Financiën en de vakdepartementen, gemakkelijker maken, want dan heb
je betere kerngegevens, prestatiegegevens enz. Er wordt een werkgroep ingesteld
die hier verder op gaat studeren. Dat spreekt ons zeer aan. Wij zagen de minister
verleden week ook zeer instemmend knikken toen fractievoorzitter Melkert een
motie indiende om hier een staand beleid van te maken. Misschien is het goed
om elkaar op dit punt te stimuleren. Wij kunnen een deel van de prestatiegegevens
zelf bedenken, maar dat is moeilijk. Misschien kunnen minister en staatssecretaris
zeggen of zij daar de komende maanden materiaal over kunnen verstrekken, zodat
wij daar tussentijds overleg over kunnen voeren. Dan kunnen wij, al oefenend –
wij hebben dan namelijk nog geen prestatiegegevens van het nieuwe kabinet –
in mei bekijken welke prestatiegegevens wij op die derde dinsdag van mei zouden
willen ontvangen, zodat wij op de derde dinsdag van mei 2000 een goede start
kunnen maken.Mijn laatste vraag betreft het belastinginkomstenkader. Is het juist dat
wij daar nu voor het eerst mee gaan werken? Wij nemen dan dus een startjaar,
met vervolgens een raming van de reële ontwikkeling van de economie en
van de belastinginkomsten die daarbij horen. In een bijzinnetje wordt gemeld
dat daar geen vaste macro-economische formules voor zijn. Dat lijkt mij logisch,
want belastingen zijn misschien wel per definitie openeindinkomsten. Hoe kun
je technisch een harde belastinginkomstenraming maken en vervolgens, als het
niet uitkomt, zeggen dat er sprake is van een tegenvaller? Over het belastinguitgavenkader
komt een notitie om die discussie verder te voeren. Daar laat ik het nu bij,
want die notitie is aangekondigd en de bijlage is op dit punt, qua inzichtelijkheid,
helder en voortreffelijk. Voor de uitgaven kun je een kader vaststellen, maar
voor de inkomsten is dat ingewikkeld. Ik ben benieuwd hoe de bewindslieden
daarover denken.MinisterZalmMevrouw de voorzitter! Zoals de heer Crone terecht opmerkte,
bestaat een uitgavenkader pas nadat er een regeerakkoord is gesloten. Tijdens
de onderhandelingen over zo'n akkoord is er geen norm. Dat is een normloze
periode, zou je kunnen zeggen. Dan geldt het primaat van de politiek en dan
kan worden afgesproken wat nuttig en nodig wordt geacht. Nadat een kabinet
van start is gegaan, gelden de bij regeerakkoord afgesproken uitgaven als
maatstaf. Vandaar dat je een nieuw reëel uitgavenkader krijgt nadat er
een regeerakkoord is gesloten, die dan als toetssteen gaat dienen voor de
komende vier jaar, om te kijken of het kabinet zich houdt aan dat uitgavenkader.De aansluiting van 1998 op 1999 is inderdaad slechts in een korte tekst
aangegeven. Dat betreft dan de aansluiting voorzover het gaat om andere dingen
dan beleidsmatige mutaties uit hoofde van het regeerakkoord. In de Miljoenennota
staat daarover iets in de hoofdtekst op blz. 64. Daar worden twee zaken genoemd.
Dat zijn de enige twee zaken die nog hebben gespeeld onder het vorige kabinet
en waar besluiten over zijn genomen. Dat betreft een bijstelling van de raming
voor asielzoekers en een bijstelling van zowel het bedrag als de verdeling
van het millenniumprobleem. Overigens is in de beruchte bijlage 7 –
berucht vanwege de dikte – per hoofdstuk alles terug te vinden. Ik erken
dat voor degenen die daar niet een heel weekeinde voor uittrekken, dat niet
gemakkelijk te doorgronden is.De voorzitter: De HaanMinisterZalmIk zal, als de Kamer daar prijs op stelt, haar graag voorzien van notitie
over de aansluiting tussen de meerjarencijfers 1999 van de vorige Miljoenennota
en de stand van nu, zodat onderscheiden kan worden welke verschillen daartussen
zitten. Daar zitten ook een aantal nieuwe definities tussen van de netto reële
uitgaven, zoals een andere wijze van behandeling van de aardgasbaten. Verder
zijn sommige posten die voorheen in rijksbegrotingskaders zaten, naar de sociale
zekerheid verhuisd. Ik zal graag een inzichtelijk aansluitingstabel tussen
de vorige meerjarenstand voor 1999 en de nieuwe meerjarenstand voor 1999 verschaffen.
Daarbij zal ik onderscheid maken tussen techniek, ramingsbijstellingen en
beleid.De groei van de uitgaven, zoals die door de heer Crone is geschetst, is
iets overdone. Het is wel zo dat in de Miljoenennota wordt beschreven dat
van de reële uitgavenstijging van 19 mld. in de komende periode, er zo'n
10 mld. in het eerste jaar plaatsvindt. Daar zijn een aantal verklaringen
voor. De eerste is dat in 1999 wordt gerekend met een hogere reële loonstijging
dan in de rest van de periode. Dat verklaart een groot deel. De intensiveringen
zijn ook relatief wat groter dan de ombuigingen, in vergelijking met andere
jaren. Dat verklaart ook zo'n driekwart miljard. Verder speelt mee dat in
1998 de exportkredietverzekering zich zeer gunstig ontwikkelt, terwijl wij
die aanname nog niet hebben durven doen voor 1999. Dat leidt ook tot een hogere
groeivoet.De heer Crone sprak over clusters. Dat is echter weer wat anders dan budgetdisciplinesectoren.
Wij hebben drie budgetdisciplinesectoren. Die hadden wij vroeger ook al, maar
de afbakening is iets veranderd. Daarnaast hadden wij bij het vorige regeerakkoord
ook intensiveringsclusters. Dat waren potjes waarvoor verschillende ministers
nog in de slag moesten om daar aanspraak op te maken. Bij de budgetdisciplinesectoren
is de benadering iets anders als het gaat om macro-economisch geïnspireerde
mee- en tegenvallers. Verleden keer werd gezegd dat iedere budgetdisciplinesector
binnen het kader moet blijven, zij het dat al de afspraak was gemaakt dat
de ministerraad zou kunnen besluiten om compensatie tussen die drie sectoren
toe te staan. Dat is ook gebeurd. De overschrijding voor de volksgezondheid
had als tegenwicht onderschrijding in de sociale zekerheid en de rijksbegroting.
Dat was een lijn waartoe op het niveau van de ministerraad op ad-hocbasis
moest worden besloten.Nu is er een iets algemenere formulering gemaakt voor de macro-economische
mee- en tegenvallers. Die zullen als een gemeenschappelijk voordeel, respectievelijk
als een gemeenschappelijk probleem worden gezien en zullen niet per se binnen
de sector hoeven te worden gecompenseerd. Ik vind dat een gelukkige benadering,
omdat die redelijk is. Redelijkheid vormt een goede combinatie met discipline.
Onredelijkheid in combinatie met discipline legt het daar tegen af. Ik ben
daar dus voorstander van. Ik zal een voorbeeld noemen. Stel dat je te maken
krijgt met een lage rentevoet, dan zie je het voordeel vooral neerslaan op
de rijksbegroting. Het zou dan raar zijn dat louter binnen de sector rijksbegroting
dat geld op wordt gemaakt aan leuke dingen. Omgekeerd kan het gebeuren dat
bij een loonstijging zich vooral problemen in de zorg voordoen. Dan is het
weer onredelijk dat de andere sectoren daar niet hun bijdrage aan leveren.
Het ligt ook niet voor de hand dat meevallende volumes van de sociale zekerheid
per se in de sociale zekerheid tot ruimte en tot aanwending moet leiden. Dit
is dus een verbetering.In het regeerakkoord is ten aanzien van de intensiveringsclusters opgeschreven
dat de vrijgave van clustergelden parallel loopt met de realisering van ombuigingen.
In mijn ervaring heeft dat in de praktijk nooit veel betekend, moet ik eerlijkheidshalve
zeggen. In het tweede jaar hebben wij die gelden ook al structureel toegevoegd
aan de doelen waarvoor ze golden. Iets anders is natuurlijk dat wij gewoon
moeten zorgen dat de ombuigingen gerealiseerd worden. Ik heb daar goede hoop
op. De ombuigingen zijn allemaal over de departementen verdeeld. Er zijn geen
onverdeelde posten meer. Wij hebben nog wel onverdeelde posten bij de intensiveringen.
Daar moet nog besloten worden op welke begrotingshoofdstukken die terecht
zullen komen. Die invulling is nog niet overal perfect. Op een enkel departement
zijn de ombuigingstaakstellingen al artikelsgewijze volledig verwerkt. Andere
departementen hebben dat nog geparkeerd staan. Het is de bedoeling dat alle
ombuigingstaakstellingen bij de Voorjaarsnota artikelsgewijze in de diverse
begrotingen terecht zullen komen. Het is ook de bedoeling dat wij dan de verdeling
van de intensiveringsgelden naar begrotingshoofdstukken rond hebben. Intensiveringen
hebben het voordeel dat je een ietwat middellangetermijnbenadering kunt volgen
en niet steeds afhankelijk bent van ieder jaar weer nadere besluitvorming.
In plaats van het dubbele slot van de vorige keer, hebben wij nu dus een enkel
slot, namelijk de spelregels rond de begrotingsdiscipline, zoals
wij die kennen.In de Miljoenennota wordt gesproken over een modernere begroting. Daar
zijn wij mee bezig. Daar past ook in dat meer accent wordt gelegd op prestatiegegevens.
Op dat punt zijn wij al aardig gevorderd. Uit de overzichten in de Miljoenennota
blijkt al dat de dekkingsgraad weer verder is toegenomen. Dat is ook het enige
punt in het verslag van de Rekenkamer waar louter positieve dingen over worden
gezegd. Op dat vlak gaat het dus goed. Op het ministerie van Financiën
was men zeer enthousiast over de motie van de heer Melkert. Daarin staat ook
een oproep aan de Kamer om per begrotingshoofdstuk aan te geven voor welke
beleidsterreinen men bijzondere interesses heeft en die dus extra aandacht
zouden moeten krijgen in de begrotingsverslaggeving. Wat dat betreft ligt
de bal dus enigszins bij de Kamer. De desbetreffende minister zal vervolgens
zijn best moeten doen om in de rapportage over het afgelopen jaar, op die
onderwerpen die de Kamer graag belicht wil zien als het gaat om de realisatie
en de uitvoering van beleid, zijn licht te laten schijnen. Dat zou wat mij
betreft al in 1999 kunnen starten. Overigens dacht ik dat de grote feestdag
op de derde woensdag in mei is en niet op de derde dinsdag.MevrouwGiskes(D66)Woensdag gehaktdag.MinisterZalmDan gaat de Kamer dus gehakt maken van de minister van Financiën.
Dan ben ik blij dat Prinsjesdag op de derde dinsdag is.De heerCrone(PvdA)Ik wil wel duidelijk stellen dat de heer Melkert dat niet heeft bedoeld.MinisterZalmVoorzitter! Als het gaat om de belastingkant moeten wij twee dingen onderscheiden.
In de eerste plaats zijn er de ijklatten voor de inkomstenkant. In het regeerakkoord
is gezegd dat voor de mee- en tegenvallers aan de inkomstenkant bepaalde formules
gelden. De inkomstenijklatten zijn opgenomen om later problemen te voorkomen,
omdat iemand van mening is dat er een meevaller is, terwijl er volgens Financiën
helemaal geen meevaller is. Het moet duidelijk zijn ten opzichte waarvan je
die mee- of tegenvallers moet meten. De ijklatten zijn dus een technisch hulpmiddel
om van te voren goed vast te kunnen leggen ten opzichte waarvan je straks
nieuwe belastingontvangsten of premieontvangsten afmeet om te bezien of er
al dan niet sprake is van een mee- of tegenvaller. Daarbij is dezelfde systematiek
gebruikt als bij de uitgaven, in die zin dat het hervertaald is naar een reële
ijklat. Als de algemene inflatie onverhoopt met 1% extra toeneemt in vergelijking
met het regeerakkoord, vertaald dat zich in 2 of 3 mld. extra inkomsten. Dat
zijn echter pure inflatoire inkomsten en die zijn niet als meevaller te kwalificeren.
Omgekeerd zal bij een lagere prijsontwikkeling dan in het regeerakkoord sprake
zijn van een tegenvaller, maar dat is dan geen reële tegenvaller. Het
karakter is wel anders, in die zin dat het niet geldt als een streefwaarde.
Het is alleen maar een lat om mee- of tegenvallers te berekenen. Voor die
mee- of tegenvallers hebben wij dan de bekende formules die in de Miljoenennota
nog eens zijn opgeschreven.Je zou ook kunnen overwegen om binnen de belasting- en premieopbrengst
premie- en belastingderving toe te laten ten behoeve van een goed doel. Het
is denkbaar om daar een aparte budgettering op toe te passen. Dat staat wel
op gespannen voet met het regeerakkoord, moet ik er eerlijkheidshalve bij
zeggen, omdat in het regeerakkoord open is gelaten, als wij bijvoorbeeld meevallers
hebben in de belastingen, in welke vorm wij die lastenverlichting zullen gieten.
Zodra je een apart taxexpenditure-kader maakt, betekent dat dat je die belastinguitgaven
uitsluit van mogelijke invulling van lastenverlichting. Daar kun je al dan
niet voor kiezen. In het regeerakkoord is niet besloten tot een belastinguitgavenkader,
taxexpenditureceiling. Ik weet ook niet of wij dat zouden moeten doen. Het
betekent in ieder geval een verdere inperking van de mogelijkheden die aan
het kabinet gelaten worden om vormen van lastenverlichting te kiezen. Dat
is ook weer afhankelijk van de wijze waarop belastinguitgaven precies worden
gedefinieerd. Ik heb de staatssecretaris nu een beetje het gras voor zijn
voeten weggemaaid, maar het zijn toch algemeen budgettaire kwesties en niet
zozeer fiscale kwesties.De heerCrone(PvdA)In het regeerakkoord is expliciet gezegd dat lastenverlichting op een
zodanig manier moet kunnen plaatsvinden dat je het milieu of iets anders dient.
Dan zit je al bijna aan belastinguitgaven vast. Ik heb ook nog gezegd dat
belastingen openeindinkomsten zijn. Je kunt proberen zo goed mogelijk te ramen
en een prijsdeflator te gebruiken, maar het blijft altijd erg onzeker. Het
is dus een technisch hulpmiddel om enig houvast te hebben.MinisterZalmWij zijn gehouden om mee- en tegenvallers te meten. Die bestaan alleen
als je eerst een verwachting hebt. Als je geen toekomstverwachting hebt, heb
je ook nooit mee- of tegenvallers. Je moet dus een verwachting hebben en die
verwachting is technisch neergeslagen in die inkomstenijklatten. Dan kun je
spreken over mee- en tegenvallers. De ervaring wijst uit dat het nooit volgens
die inkomstenijklatten zal lopen, aangezien de economische groei een variabele
is en verder is er de progressiefactor die nogal eens afwijkt van één.
Het enige wat wij zeker weten, is dus dat wij in ieder geval óf mee-
óf tegenvallers krijgen. Om naderhand niet een discussie te hoeven
hebben over het meetprobleem, is deze exercitie in de Miljoenennota opgenomen.
Budgetteren kun je die belasting- en premie-inkomsten niet. Dat is inderdaad
juist. In die zin heeft die inkomstenijklat een andere functie dan het uitgavenkader,
dat natuurlijk wel normatief is bedoeld en als maximum voor de collectieve
uitgaven geldt.StaatssecretarisVermeendVoorzitter! Ik wil nog een korte opmerking maken over de belastinguitgaven.
De heer Crone merkte terecht op dat bij de belastingen de inkomstenkant een
open einde heeft. Dat geldt ook voor de problematiek van de belastinguitgaven.
Het begrip 'belastinguitgaven' is overigens discutabel. Er is geen internationaal
werkbare definitie voor dat begrip. Je kunt daar verschillend over denken.
Dat wordt ook aangegeven in de Miljoenennota. Als je het milieu wilt stimuleren
via de fiscaliteit – dat doen wij in Nederland en wij lopen daarmee
redelijk voorop ten opzichte van het buitenland – leidt dat, als het
succesvol is, tegelijkertijd tot meer belastinguitgaven. Het effect is dan
 dus groter. Ik zal nog een voorbeeld noemen. Stel dat je de investeringsaftrek
aan wilt merken als een belastinguitgave. Als die succesvol is, betekent dat
dat de belastinguitgaven gaan toenemen. Aan de andere kant leiden die investeringen
tot meer bedrijvigheid en meer inkomsten. Dat is heel moeilijk te scheiden.
Je bent dan alleen statisch bezig, terwijl het om de dynamiek gaat. Over de
startersaftrek hebben wij in deze Kamer ook een discussie gevoerd. Stel dat,
mede door die startersaftrek, het aantal starters toeneemt. Dan zal blijken
dat de belastinguitgaven voor starters hoger liggen en dat de lastenverlichting
hoger uit komt. Dat heeft volgens het CPB weer een dynamiserende werking op
de economie en levert hogere belastingopbrengsten op. Kortom, het is heel
moeilijk om op dat punt een raming te maken. Wij hebben geprobeerd in de Miljoenennota
aan te geven wat de budgettaire posten zijn van verschillende belastinguitgaven.
Als je die posten doorneemt, zul je zien dat het geen belastinguitgaven zijn,
maar dat ze behoren tot de primaire structuur. Ook daarover kun je verschillend
denken.In het begin vonden landen het aantrekkelijk om met belastinguitgavenprogramma's
te komen, maar daar wordt nu minder gebruik van gemaakt dan in het verleden
is geopperd. Men gebruikt het ook voor verschillende doeleinden. Eigenlijk
gaat het er in de Miljoenennota om, meer inzicht te geven in de bedragen die
gemoeid zijn met de verschillende faciliteiten. Los daarvan is van belang
dat je die faciliteiten voortdurend toetst op doelmatigheid en doeltreffendheid.
Het is dan vanzelfsprekend dat daarbij ook de budgettaire aspecten een rol
spelen.Uit de Miljoenennota blijkt dat vrijwel alle belastinguitgaven in Nederland
toegespitst zijn op een verlaging van de lastendruk op arbeid, dan wel op
het aantrekkelijk maken van het ondernemerschap. Dus elk voorstel om een bepaalde
belastinguitgave te schrappen, zal dan per definitie leiden tot een verzwaring
van de lastendruk op arbeid, dan wel tot een verzwaring van de lastendruk
op ondernemerschap. Datzelfde geldt voor het milieubeleid. Als je schrapt
in de belastinguitgaven voor milieubeleid, betekent dat dat je minder geld
uitgeeft aan het milieubeleid.De heerBalkenende(CDA)Voorzitter! De vorige kabinetsperiode werd evenzeer gekenmerkt door een
vast reëel uitgavenkader, maar het uitgavenniveau was wel lager dan nu.
De economische ontwikkeling was de afgelopen jaren gunstig. De situatie blijkt
nu echter anders te zijn. Hoe kijkt de minister dan aan tegen de realisatie
van een vast uitgavenkader in de komende periode, gegeven de wat andere economisch
tijden die eraan komen?MinisterZalmVoorzitter! Het is inderdaad zo dat het niveau van de uitgaven in de komende
kabinetsperiode hoger ligt dan in de vorige. Dat is overigens iets dat sinds
de Tweede Wereldoorlog in iedere kabinetsperiode het geval is. In de vorige
periode is de groei van de uitgaven echter wel achtergebleven bij de groei
van het BBP en dat is nu ook het geval. Er is dus sprake van een dalende collectieve-uitgavequote.
Als ik mij goed herinner is in de vorige periode die quote met ongeveer 6
punten gedaald, hetgeen niet onaanzienlijk is. Voor de komende periode is
ook een daling voorzien, die is geringer, maar dat komt ook omdat wij rekenen
met een economische groei van gemiddeld 2,25%.Over de realisering in de komende kabinetsperiode van dat uitgavenkader
en het handhaven daarvan, kan ik niet zo gek veel zeggen, behalve dan dat
zal moeten blijken of wij het kunnen en of wij het doen. Het is wel mijn intentie,
gelet op de afspraken die er liggen, om de hand te houden aan dat uitgavenkader.
Als je kijkt naar de economische ontwikkeling, is het niet zo, hoewel wij
de inkomstenkant dan hebben losgemaakt van de uitgavenkant, dat de uitgaven
volstrekt ongevoelig zijn voor macro-economische ontwikkeling. Zo ver heb
ik het nog niet weten te brengen. Bij een hogere groei mag je lagere tekorten
en daardoor lagere rente-uitgaven verwachten, evenals een lager volume van
de sociale zekerheid en daarmee lagere uitgaven. Daar staan tegenover hogere
reële loonstijgingen en daarmee een opwaartse druk op het uitgavenkader.
In de vorige periode hebben wij die verschijnselen ook gezien, zij het dat
de effecten van de hogere economische groei op de reële lonen vrij beperkt
waren, mede door flankerende lastenverlichting, terwijl wij de lagere volumina
van de sociale zekerheid, de lagere tekorten en de rentevoordelen zagen vloeien.
Daarom hebben wij in de vorige periode vrij veel kunnen doen. Uiteindelijk
hebben wij een additionele ruimte gehad van 5 à 6 mld.Of dit de komende periode weer zo gaat, is maar de vraag. Wij kunnen te
maken krijgen met tegenvallende ontwikkelingen. Dan krijgen wij het spiegelbeeld.
Wij krijgen dan tegenvallende belastingopbrengsten en daardoor hogere rente-uitgaven.
Wij krijgen ook tegenvallende uitgaven in de sfeer van de sociale zekerheid.
De loonontwikkeling zal dan wat makkelijker haalbaar zijn, mogen wij aannemen.
Wat wij ook mogen aannemen – en dat is iets wat wij vandaag de dag heel
sterk zien – is dat de rentevoet lager zal zijn.De heerBalkenende(CDA)Wij zien in 1999 een forse loonontwikkeling en betrekkelijk hoge loonafspraken.
Probleem is dat er altijd een naijleffect van dergelijke afspraken is, terwijl
de conjunctuur omslaat. Dat is relevant voor de mogelijkheden die de overheid
heeft om geld uit te geven.MinisterZalmZeker. De begroting voor 2000 is de eerste testcase. Wij zullen zien hoe
een en ander verloopt. Het is echter niet alleen kommer en kwel. Een plezierig
aspect van de actuele ontwikkelingen is de kapitaalmarktrente. Aangezien wij
elk jaar zo'n 60 mld. aan herfinanciering plus financiering kwijt zijn –
het meeste, zo'n 50 mld., is gelukkig herfinanciering – is een lagere
rente dan 6% voor de begroting interessant. Ik hoop dat dit voldoende tegenwicht
geeft tegenover parameters op ander terrein, zoals de loonontwikkeling.Dit was ook de aanleiding voor de passage over het reserveren in de Miljoenennota.
Een en ander hoeft niet in de tijd parallel te lopen. De kans dat wij in 1998
en 1999 met een lagere rente te maken krijgen, is vrij groot, terwijl de risico's
betreffende de loonontwikkeling later in de periode zitten, waarbij wij rekening
houden met een reële contractloonontwikkeling die negatief is, dus met
achterblijvende prijzen. Daar is een goed verhaal voor en het Planbureau heeft
het prachtig uiteengezet in de MEV. Er zit een zekere spanning
in en op grond daarvan hebben wij gezegd: als wij aan het begin van de periode
iets moois meemaken, terwijl wij weten dat wij een probleem hebben aan het
eind van de periode, laten wij dan zo verstandig zijn om niet zorgeloos te
zijn en het voordeel te spenderen. Bij de begroting voor 2000 komt de eerste
toets of de macro-economische parameters en de afwijkingen daarin tegen elkaar
weglopen. Als dat niet zo is, zitten wij in de problemen. Ik ben er echter
niet op voorhand erg somber over. Ik heb het idee dat wij een eind moeten
kunnen komen met de behoedzaamheden die wij hebben ingebouwd.MevrouwGiskes(D66)Ik hoor de heer Zalm zeggen: wij hebben niet voor niets een extra reservering
gedaan. Ik roep in herinnering wat bij de algemene beschouwingen gewisseld
is en wat door de premier wat anders uitgelegd is rondom de extra reservering
boven de reservering van 1 mld. Ik hoop dat er nu geen andere interpretatie
aan wordt gegeven.MinisterZalmUiteraard niet. De minister-president en ik geven altijd dezelfde interpretatie
aan alles. Ik licht alleen toe wat de minister-president heeft gezegd over
het checken. Ik geef een punt aan waar ik bezorgd over ben en dat ik eerst
goed gecheckt wil hebben.De heerBalkenende(CDA)Ik kom uit de protestantse hoek en het woord 'exegese' is daar gebruikelijk.
Er is een bepaalde exegese nodig van de Miljoenennota. De term 'in eerste
instantie reserveren van meevallers' vind ik helder. De minister-president
heeft gezegd: er is een afweegmoment. Ik vind dat daar nogal een verschil
tussen zit. Kunt u helderheid bieden op dit punt?MinisterZalmHet gebruik van 'in eerste instantie' betekent dat er ook een tweede instantie
is en dan is die check gepleegd. Zo moeten wij dat aan elkaar breien. Er zitten
volgens sommigen ook wat tegenstrijdigheden in de Bijbel op het eerste oog
en die blijken toch met elkaar verenigbaar te zijn. Zo moet u dat met deze
teksten ook zien.De heerBalkenende(CDA)U zou een behendig theoloog zijn.De heerWeekers(VVD)Voorzitter! Als bij een positief afwijkende economische groei meevallers
ontstaan, worden die voor een deel gespendeerd aan tekortreductie en aan lastenverlichting.
Alles wat naar tekortreductie gaat, heeft tot gevolg dat er rentemeevallers
optreden en dat er meer ruimte komt onder het uitgavenplafond. Dit leidt ertoe
dat er op de reguliere begroting meer ruimte komt. Wordt dit uitgangspunt
bij een negatief afwijkende groei gespiegeld? Komen rentetegenvallers ook
onder dat plafond, wat ten koste gaat van beleidsuitgaven, waardoor er extra
omgebogen moet worden? Ik zie de minister knikken. Dat is voor mij een voldoende
antwoord.MinisterZalmHet gaat natuurlijk om het totale beeld. Partieel geredeneerd, is het
juist te stellen: als je lagere tekorten hebt en er verder niets verandert,
heb je lagere rente-uitgaven en daarmee ruimte voor andere uitgaven. Het omgekeerde
geldt ook: als je hogere tekorten hebt, heb je partieel gezien hogere uitgaven
en neemt de ruimte voor andere uitgaven af. Dit is echter maar één
van de variabelen die bij iedere begrotingsopstelling een rol speelt.De heerWeekers(VVD)Ik zal niet vragen hoe de minister op dit moment aankijkt tegen de groeiverwachting
voor het komende jaar. Elke dag lezen wij daar berichten over in de krant
van een aantal grootheden die het onderling niet blijken eens te zijn. De
president van de Europese Centrale Bank, de heer Duisenberg, heeft gezegd:
ik zie het niet zo somber in; ik verwacht voor het komende jaar een groei
die enkele decimalen onder de 3% ligt. In de Miljoenennota wordt uitgegaan
van 3% voor volgend jaar. Hoe denkt de minister om te gaan met tegenvallende
groei, terwijl in 1999 al een voorschot wordt genomen op meevallers? Er wordt
150 mln. uitgetrokken voor extra lastenverlichting voor de lage inkomens.
Dat wordt gefinancierd uit een meevaller. Hoe gaat de minister daarmee om
als de groei 3% is en de inkomsten volgend jaar niet meevallen? Er treedt
dan een verschuiving op in de tekortverdeling 0,25-0,75.MinisterZalmHoewel mij niet gevraagd wordt op de groeiverwachting in te gaan, wil
ik er toch wel iets over zeggen. Wat nogal veel aandacht heeft gekregen, is
de verlaging van de raming van het IMF inzake de groei van de wereldeconomie
van 3% naar 2%. Voor Europa is het beeld 3% voor dit jaar en 2,75% voor volgend
jaar. Dit sluit vrij naadloos aan bij de ramingen van het CPB. Dit betekent
dat het IMF zich eindelijk aansluit bij de ramingen van ons CPB, hetgeen een
prachtige constatering is. Dit biedt op zichzelf geen nieuwe inzichten in
de prognose. Overigens zijn en blijven de prognoses heel kwetsbaar in iedere
periode.In de Miljoenennota gaan wij er per definitie van uit dat wij geen meevallers
en geen tegenvallers krijgen. Er is voor een bedrag van 150 mln. vooruitgelopen
op mogelijke meevallers. Als die meevallers zich niet voordoen, blijft dat
bedrag op de lat staan. Dan wordt die eerste 600 mln. in een ander jaar gezien
als de dekking van die 600 mln. Anders kan ik het niet interpreteren.De heerWeekers(VVD)Ik kom nog even terug bij het vaste reële uitgavenkader en de reële
loonontwikkeling. Is het juist dat de loonontwikkeling die in het voorjaar
bekend is nog wordt meegenomen in de prijsdeflator van het bruto binnenlands
product?MinisterZalmAls wij intern in het kabinet proberen de uitgavenkant van de begroting
af te regelen, beschikken wij over prognoses van het CPB die in maart/april
ter beschikking komen. Meestal is dan vrij veel bekend over de contractloonontwikkeling
in het lopende jaar. Dat is een vrij accurate prognose. Bovendien is er dan
een eerste prognose voor het daaropvolgende jaar. Wij hebben dan in ieder
geval enige grond onder de voeten, anders dan bij de exercities rond het regeerakkoord,
voor wat betreft de loonontwikkeling maar ook voor wat betreft de prijsontwikkeling.
Het is goed gebruik om aansluiting met die CPB-cijfers te zoeken, zoals het
ook goed gebruik is om een beetje voorzichtig te zijn. Als je in maart/april
die zaak dichtgetimmerd heb, is het vervelend om in augustus te worden verrast
doordat de loonontwikkeling toch hoger uitvalt. Het is een kwestie van een
beetje handig omgaan met dit soort gegevens. Het uiteindelijke resultaat dat men in de Miljoenennota vindt, sluit aan
bij de MEV. Dan is er een nog beter inzicht in de ontwikkelingen in het lopende
jaar en is er ook meer grond onder de voeten voor het komende jaar. Er kan
een verschil ontstaan – en dat kan problematisch zijn – tussen
de macro-economische gegevens op grond waarvan in maart/april de besluitvorming
in de ministerraad heeft plaatsgevonden en de gegevens die door het CPB in
september worden geprognosticeerd. In de afgelopen vier jaar zijn wij daar
redelijk mee weggekomen, hoewel hier en daar een over- of onderschrijding
te zien was. Het is niet mijn bedoeling om, mochten de macro-economische parameters
er wat anders uitzien, in positieve of in negatieve zin, het hele besluitvormingsproces
te heropenen. Ik kan nooit garanderen dat, hoewel wij in maart/april denken
een sluitend uitgavenkader te hebben, dit in september nog zo is. Alleen als
er een groot probleem ontstaat, is er aanleiding voor heropening van het besluitvormingsproces.
Op dit punt zullen wij koelbloedig zijn, net zoals wij in de vorige periode
waren. Toen hebben wij aangekondigd dat wij, behoudens majeure afwijkingen,
verschillen die ontstaan tussen maart/april – het hoofdmoment van besluitvorming –
en september laten zitten, om het populair te zeggen. Dat is ook mijn voornemen
voor de komende periode. Een van de grote verdiensten van het nieuwe begrotingssysteem
is dat wij maar een keer per jaar de besluitvorming in de ministerraad hebben.MevrouwGiskes(D66)Gesteld is door de minister: nieuw is dat er ijklatten voor de inkomsten
worden gemaakt. Dit brengt mij tot de vraag hoe het in het verleden ging.
Wij zijn regelmatig getrakteerd op meevallers. Wat dat dan een slag in de
lucht?De minister zei dat al vrij snel in de vorige periode afgestapt is van
het idee dat je intensiveringsgeld kreeg naarmate je erin slaagde je ombuigingstaakstellingen
te realiseren. Is zijn indruk dat dit van invloed is geweest op de mate waarin
men enthousiast aan het ombuigen is geslagen? Met andere woorden: lopen wij
daarmee risico?MinisterZalmDe eerste vraag was hoe in het verleden meevallers zijn gemeten. Wij hadden
natuurlijk helderheid over de uitgavenkant. Die lag in zoverre vast dat er
een duidelijke norm was. Verder waren er tekorten en lasten als variabelen.
Er waren geen afspraken gemaakt over de verdeling van tekorten en lasten.
Daar in het regeerakkoord nogal gehecht is aan allerlei verdelingsformules
inzake inkomstenmeevallers leek het goed om een en ander heel precies vast
te leggen. Anders zouden problemen kunnen optreden. De macro-economische prognoses
op nominaal gebied zijn in het verleden wonderwel exact uitgekomen. Dat is
uniek. Wij hebben niet zoveel grote afwijkingen gehad qua lonen en prijzen
ten opzichte van wat stond in het regeerakkoord. Maar stel dat wij in de oude
systematiek 1% meer prijsstijging in een jaar hadden gehad dan gedacht en
daardoor 2,5 à 3 mld. meer inkomsten. Het risico bestaat dan dat men
had gezegd: dan hebben wij 2,5 à 3 mld. meer inkomsten te verdelen.
Maar de uitgaven gaan ook met 2,5 à 3 mld. omhoog, omdat het uitgavenkader
voor de prijzen wordt opgehoogd. Vroeger zou geredeneerd zijn: de uitgaven
gaan omhoog met zo'n bedrag en de inkomsten ook, allebei als gevolg van prijsstijgingen,
dus er is geen meevallend tekort. Nu loop je het risico dat iemand zegt: ik
heb gezien dat de vorige keer aan inkomsten zoveel werd geraamd en het is
nu een paar miljard meer. Als je niets heb afgesproken over de manier waarop
je meevallers definieert, bestaat het risico dat iemand er met dat geld vandoor
wil, om het zo maar uit te drukken, om dat in lastenverlichting om te zetten.
In mijn redenering is dat puur een nominale opwaartse beweging van inkomsten
en uitgaven die geen reëel karakter heeft. Vandaar dat het goed is, al
is het maar om onnodige discussie te vermijden, het helder te definiëren.Ik kom tot ombuigingen en intensiveringen. Het is volstrekt helder wie
waar verantwoordelijk voor is. Het is goed gebruik dat, als er weerspannige
ministers zijn, de minister-president en de minister van Financiën tezamen
deze personen in het gareel brengen. Maar bedacht moet worden dat alle ministers
hebben getekend. Zij wisten welke taakstelling hen te wachten stond. Zij hebben
allen het regeerakkoord mogen inzien voordat zij lid werden van het kabinet.
Ik heb er geen enkele twijfel over dat de ministers staan voor de handtekening
die zij onder het regeerakkoord hebben gezet en voor het realiseren van de
ombuigingen. Ik voel dus geen grote behoefte om allerlei ingewikkelde koppelingen
in de tijd te gaan maken tussen ombuigingen en intensiveringen. Soms is dat
zelfs ietwat lastig, namelijk als een intensivering is bedoeld om een ombuiging
tot stand te brengen. Een voorbeeld is de wachtlijst gezondheidszorg die een
effect zou moeten hebben op ziekteverzuim en WAO-volume. Als men op elkaar
gaat zitten wachten onder het motto 'de verkorting van de wachtlijsten mag
niet alvorens de WAO-reductie is gerealiseerd' zit men in een vicieuze cirkel.
Zo zijn er nog een paar dingen. Mijn voornaamste punt is dat ik ervan uitga
dat ministers weten welke ombuigingstaakstelling zij hebben en dat zij zich
zullen inzetten om die te realiseren. Daar houden wij vanuit Financiën
toezicht op. De intensiveringen lopen geleidelijk op. Dat men in de meerjarenplanning
daar alvast rekening mee kan houden, lijkt mij een voordeel. Een voorbeeld:
het is nuttig te weten dat men, wat de kinderopvang betreft, niet alleen niet
de 50 mln. van dit jaar heeft, maar dat men uiteindelijk naar een bedrag van
250 mln. gaat en dat men de vormgeving van het beleid daarop kan afstemmen.
Ik voel mij dus niet gehandicapt door het ontbreken van de formule van de
vorige keer, ook al omdat ik er niet zo gek veel aan gehad heb.2. De invulling van intensiveringen en ombuigingenDe heerBalkenende(CDA)Mijn eerste vraag heeft betrekking op de presentatie van de cijfers in
het regeerakkoord en de Miljoenennota. Het valt op dat de lijstjes van ombuigingen
en intensiveringen in het regeerakkoord gedetailleerder zijn dan in de Miljoenennota.
Is dat alleen een kwestie van presentatie van cijfers of zit er iets meer
achter in die zin dat men een grotere beleidsruimte creëert door algemene
cijfers te noemen?Terecht is veel gezegd over de verhouding tussen intensiveringen en ombuigingen.
De minister heeft duidelijk aangegeven dat hij de formule die wordt aangehangen
door de Studiegroep begrotingsruimte verwerpt. Hij ziet die koppelingen liever niet. In de praktijk kun je echter aanlopen tegen bepaalde koppelingen.
Ik geef een voorbeeld. Als je op een gegeven moment uitspreekt dat er meer
geld voor cellen moet komen en tegelijkertijd zegt dat er meer doelmatigheid
moet komen in die sector is het de vraag of intensiveringsgelden niet worden
ingezet om bepaalde ombuigingen tegen te gaan. Kan de minister daarover iets
zeggen?Dan kom ik tot de vraag wat men wil met intensiveringen en ombuigingen.
Het is heel belangrijk dat die zaken gemeten kunnen worden. Mijn vraag is
of in de 'financieel beheerbrief', wat t.z.t. een jaarverslag van het Rijk
kan zijn, niet expliciet aandacht moet worden gegeven aan wat de beleidsinhoudelijke
doelen van intensiveringen en ombuigingen zijn, welk beleid daartoe wordt
ingezet en op welke manier de realisatie van de doelstellingen wordt gemeten
('kengetallen').Ik wil nog een paar vragen stellen en ik begin met de intensiveringen.
De getallen tussen regeerakkoord en Miljoenennota lopen synchroon met één
uitzondering, de uitgaven voor het Provincie- en het Gemeentefonds. Op pagina
50 staat een buitengewoon cryptische formulering. Er wordt gesproken over
een nadere uitwerking van een aantal intensiveringen die naar huidig inzicht
afwijkt van de veronderstellingen die bij de doorvertaling in het regeerakkoord
zijn gehanteerd. Kan de minister uitleggen wat hiermee feitelijk wordt bedoeld?Dan een vraag over politie en justitie. Voor de hele kabinetsperiode geldt
een bedrag van 750 mln. Voor het eerste jaar gaat het om een bedrag van 175
mln. Gesproken wordt in algemene termen: enkele duizenden agenten en politiesurveillanten,
verhoging cellencapaciteit. Om welke getallen gaat het precies? Ik stel die
vraag om naderhand te kunnen beoordelen wat is gerealiseerd van wat is afgesproken.Ik heb ook een vraag over de zorguitgaven. Er wordt een bedrag genoemd
van 550 mln. in het eerste jaar. Hoe beoordeelt de minister de extra gelden
voor de zorguitgaven, gelet op de extra kosten die elk jaar gemoeid zijn met
de stijging van de kosten voor de gezondheidszorg? Bij de algemene beschouwingen
hebben wij daarover opmerkingen gemaakt en vragen gesteld. Wij hebben informatie
gehad van minister Borst en geconstateerd dat het gaat om aanzienlijk hogere
getallen dan de getallen die vorig jaar nog werden genoemd. Hoe ligt die verhouding?Er is sprake van een belangrijke intensivering betreffende instroom- en
doorstroombanen, waarbij sprake van een bedrag van 800 mln. bruto in 2002.
Er wordt gerekend op 400 mln. aan inverdieneffecten via lagere uitkeringen.
Is een inverdieneffect van 50% reëel?Wij hebben laatst gehoord dat het oplossen van de millenniumproblematiek
meer kost dan eerder is aangenomen. Kan meegedeeld worden wat de huidige inschatting
is? Dit bepaalt trouwens mede de ruimte voor de uitgaven in de komende tijd.Ik wil ook een paar opmerkingen maken en vragen stellen over de ombuigingen.
De doelmatigheidscijfers in het regeerakkoord zijn iets hoger dan in de Miljoenennota.
Er wordt ten aanzien van 1999 gesproken over 474 mln. in het regeerakkoord
en over 399 mln. in de Miljoenennota? Hoe is dat verschil te verklaren?Mijn volgende vraag betreft de volumeontwikkelingen, bijvoorbeeld in de
sfeer van de WAO, maar het geldt ook voor de vrijval in de bijstand. Je ziet
een verloop van 125 mln. in het eerste jaar, 50 mln. in het tweede jaar, 275
mln. in het derde jaar en daarna 500 mln. Hoe is dat te verklaren?MinisterZalmDaar wil ik gelijk op reageren. Daar is sprake van een zetfout. Als u
een extrapolatie maakt, ziet u dat er in het tweede jaar een cijfer voor moet
worden gezet. Er komt een rectificatie bij de beantwoording van de vragen
inzake de Miljoenennota. De reeks loopt keurig op. Maar heel scherp opgemerkt!De heerBalkenende(CDA)In het regeerakkoord is sprake van een ombuiging in de sfeer van de arbeidsvoorwaarden
ad 100 mln. voor versterking van functioneel leeftijdsontslag en ad 300 mln.
in de sfeer van tegemoetkoming voor ziektekosten. In de Miljoenennota is sprake
van 400 mln. Gaat het daarbij om hetzelfde of zit er de mogelijkheid in tot
schuiven?Ten slotte de ombuigingen ad 1,1 mld. om de overschrijding in de geneesmiddelensector
te kunnen opvangen. Op pagina 249 wordt gesproken over een overschrijding
in de geneesmiddelensector van 1,7 mld. Daar is dus sprake van een gat van
600 mln. Is er werkelijk sprake van dat gat? Gaat dat ten koste van de volumeontwikkeling?MinisterZalmVoorzitter! Het feit dat de Miljoenennota beknopter is dan het regeerakkoord
beschouw ik als een verdienste van de Miljoenennota. Wij zien er voorts op
toe dat intensiveringen en ombuigingen niet door een departement worden gesaldeerd.
Dat mag zeker niet wanneer het gaat om het door de heer Balkenende gegeven
voorbeeld. Uiteraard dienen intensiveringen een bepaald doel. Het is de vraag
of apart het effect van intensiveringen moet worden geëvalueerd. Vaak
zijn intensiveringen een kop bovenop bestaande budgetten en natuurlijk is
het zinvoller om de totale doelmatigheid en doeltreffendheid van het verhoogde
budget te evalueren dan alleen de toevoeging. In de praktijk zal het laatste
vaak ook niet goed mogelijk zijn. Verder onderstreep ook ik het belang van
het meten van de effecten van het beleid en het realiseren van doelstellingen.De bedragen betreffende Gemeente- en Provinciefonds zijn wat anders uitgevallen
omdat deze ontwikkeling is gekoppeld aan de gecorrigeerde rijksuitgaven. Dat
zijn de rijksuitgaven minus rente, afdracht EU, bijdragen aan sociale fondsen
enz. Voorts tellen de uitkeringen uit deze fondsen zélf ook niet mee.
Ook het FES valt erbuiten. Het hangt er verder vanaf of men infrastructuuruitgaven
al dan niet via het FES laat lopen. Als het via het FES gaat, deelt men niet
mee; gaat het via de begroting, dan deelt men wél mee. Dat geldt ook
voor andere posten. Zo hangt het er in het kader van de gezondheidszorg vanaf
of een intensivering via de begroting van VWS loopt; in dat geval delen beide
fondsen wél mee. Loopt het via de premielijn, dan valt het er weer
buiten. Er zijn al met al enkele technische correcties geweest die per saldo
hebben geleid tot een 100 mln. hogere becijfering van de netto gecorrigeerde
uitgaven, en daarmee tot 20 mln. voordeel voor beide fondsen. Het gaat om
een automatisme, zodat er geen beleidsbesluit of iets dergelijks achterzit.Wat politie en justitie betreft hebben wij niets toe te voegen aan het
regeerakkoord; ik meen dat daarin 3000 politieagenten en surveillanten zijn genoemd. Het is dus niet juist, te veronderstellen dat met deze
tekst het regeerakkoord achterhaald zou zijn. In de zorgsector is er inderdaad
sprake van een veel grotere groei van het budget dan de genoemde 550 mln.
Dit bedrag betreft louter de toevoeging ten opzichte van de meerjarenraming
waarin al een volumegroei van 1,3% was opgenomen. Loon- en prijsstijgingen
spelen eveneens een rol. Het gaat hier om de extra intensivering die spoort
met de reeks die eindigt met 2,2 mld. in het laatste jaar van de kabinetsperiode.Een van de redenen om in de richting van die 2,2 mld. te koersen –
geen enkel verkiezingsprogramma is ooit tot die omvang gekomen – is
het feit dat met betrekking tot de geneesmiddelenoverschrijding binnen de
geneesmiddelensector zélf maar een gedeeltelijke dekking kan worden
gevonden. Er is dus een gat ontstaan en dat heeft men niet geheel met beleidsmaatregelen
kunnen vullen. Dit leidt dan ook tot een extra ophoging van het budget in
de vorm van een extra intensivering. In die 2,2 mld. zit dus ook additioneel
geld ten behoeve van de geneesmiddelen.Vervolgens richt ik mij op de instroom- en doorstroombanen, de ID-banen,
vroeger Melkertbanen geheten. Een voorwaarde om voor zo'n baan in aanmerking
te komen, is dat je in de bijstand zit. De gemiddelde uitkering voor een bijstandsgerechtigde
is ƒ 20.000. Wanneer 20.000 ID-banen worden geschapen, rolt er dus
400 mln. uit. Hierover is geen discussie ontstaan met het CPB; ik meen zelfs
dat dit bedrag van het CPB afkomstig is.De kosten van het bestrijden van de millenniumproblematiek belopen nu
ongeveer 2 mld., waarvan 900 mln. als additionele uitgaven is geboekt, met
name in 1998. Voor het overige moeten de departementen dit binnen de eigen
budgetten zien op te lossen.Ik neem aan dat het in de Miljoenennota vermelde bedrag in relatie met
de enveloppen betreffende de doelmatigheidsbezuinigingen, wat anders is dan
in het regeerakkoord werd vermeld. Ik denk dat er een wat andere indeling
is gemaakt. Gegevens hierover kan ik nu niet direct reproduceren.Inderdaad is er met betrekking tot de kwestie WAO-ABW sprake van een zetfout.
Het is geen tikfout want wij hebben dit document wel goed afgeleverd. Op de
een of andere raadselachtige manier is het in deze gecomputeriseerde tijd
toch nog mogelijk dat er een cijfertje wegvalt. Voorts zit er niets achter
het feit dat de 400 mln. FLO-ZVO-ombuiging geaggregeerd in de Miljoenennota
is opgenomen.3. De gevolgen van fiscale maatregelen voor de belastingopbrengstenMevrouwGiskes(D66)Mijnheer de voorzitter! Geconstateerd is al dat wij nu extra benieuwd
zijn of de geraamde belastingopbrengsten worden gehaald, gelet op de economische
ontwikkelingen. Wij zullen daar met argusogen naar moeten kijken. Ik stel
enkele vragen over dit onderwerp en verwijs daarbij naar de vierde bijlage.Men is uitgegaan van een flinke verhoging van de dividendopbrengsten.
Hoe kijken de bewindslieden op dit moment aan tegen deze prognose? Verder
is er sprake van een bijstelling naar beneden van de schatting van overige
belastingen op inkomen, winst en vermogen. Waarom heeft deze bijstelling plaatsgevonden?
Is er inmiddels aanleiding om hierover nog somberder te zijn?Met betrekking tot de effecten die in tabel 4.3 zijn aangegeven, wordt
gesproken over de doorwerking van een aantal teruggaven. Deze zijn als positief
vermeld, maar ik meen dat dit negatieve effecten zijn. Het betreft hier de
wijnaccijnskwestie die mijns inziens juist een forse aderlating voor de schatkist
betekent. Hetzelfde geldt voor de kwestie van het grijze kenteken.Een belangrijk fiscaal voornemen voor het volgende jaar is, alvast een
knip in de eerste belastingschijf aan te brengen. Bij ons is enige verwarring
ontstaan over het niveau waarop die knip wordt aangebracht. Thans wordt gesteld
dat de lengte van de eerste nieuwe schijf ƒ 15.000 zou zijn. Echter,
in het kader van de integrale stelselherziening wordt gesproken over een niveau
van ƒ 31.000. Hoe zal de overgang tussen wat er volgend jaar wordt
gecreëerd en wat er over twee of drie jaar moet gebeuren, eruit zien?
Roepen wij hiermee niet een groot probleem over onszelf af?Bij de genoemde herziening is er ook sprake van een inzet van ruim 5 mld.
Wij zouden dit geen smeergeld maar buffergeld willen noemen. Ik heb begrepen
dat men zich afvraagt of dit bedrag niet in tweeën zou moeten worden
ingezet. Deze kwestie speelt niet al het volgende jaar een rol, maar ik hoor
toch graag van de bewindslieden hoe zij hier tegenaan kijken. Wat is de achtergrond
van deze gedachte?In het volgende jaar speelt de verhoging van de energiebelasting wél
een rol. Dat gebeurt terecht; dat hebben wij met z'n allen zo besloten. Echter,
niet duidelijk is voor welke variant wordt gekozen. Ik neem aan dat dit duidelijk
wordt wanneer het wetsvoorstel inzake het belastingplan-1999 aan ons wordt
voorgelegd, maar misschien kan nu al een tipje van deze sluier worden opgelicht.Een belangrijk onderdeel van de Miljoenennota is het overzicht van de
belastinguitgaven. In de afgelopen periode heb ik daar regelmatig om gevraagd,
maar daarbij liep ik steeds stuk op de reactie: je moet eerst maar eens aangeven
wat eigenlijk een 'belastinguitgave' is. Dankzij het aanvaarden van een motie
hebben wij nu tóch een overzicht gekregen; dit geeft weer aanleiding
tot het stellen van nadere vragen.De eerste vraag is en blijft: wanneer noemt men iets een 'belastinguitgave'?
Die vraag wordt afgedaan met het antwoord: als het behoort tot de primaire
structuur is het geen uitgave; behoort het niet tot die structuur, dan is
het dat wél. Bij die reactie rijst direct de vraag wat dan die 'primaire
structuur' is. Voorzitter! Het is duidelijk dat men hierover heel lang, in
de wetenschappelijke wereld wellicht jarenlang, kan discussiëren zonder
eruit te komen. Daarom wordt er op een gegeven moment maar wat gekozen; dat
blijkt ook uit het overzicht. Indertijd werden in de Bouwstenennotitie bepaalde
zaken genoemd als belastinguitgave die nu niet meer als zodanig gelden; het
omgekeerde is ook het geval. Het blijft arbitrair, maar wij moeten toch trachten
'netjes' te blijven bij het bepalen van wat wij hierbij wel of niet willen
betrekken. Mij lijkt de volgende vraag een goede toets: gaat het om een aftrek
die te maken heeft met het bevorderen van een bepaald doel, anders dan redelijke
belastingheffing? In dergelijke definities kan men het zoeken. Ik kom hierop
later nog terug in relatie met specifieke aftrekposten. Wanneer een belastinguitgave wordt gecreëerd, wil men ook weten of
die effectief uitwerkt. Het is altijd al moeilijk om dergelijke maatregelen
van de overheid te toetsen, maar dat geldt in het bijzonder voor algemene
belastingreducties. Hoe reageren de bewindslieden in dit verband op opmerkingen
van de Raad van State en de commissie-Oort, niet de minste gezelschappen in
deze samenleving? Beide stellen dat de meting van deze effecten heel moeilijk
is en dat het maar de vraag is of een en ander wel zo effectief is. Dit brengt
ons weer bij de discussie over de slinger die heen en weer gaat tussen subsidies
en belastinguitgaven. Nadert wellicht het moment waarop moet worden nagegaan
of die slinger niet te ver uitslaat zodat weer meer voorkeur moet worden gegeven
aan subsidies? Ik zeg niet dat ik vind dat dit zou moeten gebeuren, maar verneem
graag de visie van de bewindslieden hierop.Voorzitter! Toen wij voor het eerst een overzicht als het onderhavige
kregen – ik doel nu op de periode 1984-1994 – was er sprake van
een verdubbeling van het bedrag aan belastinguitgaven. In de periode van 1994
tot heden lijkt er wederom een verdubbeling te zijn opgetreden. Kan deze trend
onbeperkt voortgaan? Is dit effect beoogd en gewenst?In 1994 gold de aanvullende alleenstaande ouderenaftrek nog als een belastinguitgave
maar die zien wij nu niet meer terug. Evenmin worden de ouderenaftrek en de
aanvullende ouderenaftrek als zodanig benoemd. Het valt mij op dat er wel
meer posten in de sfeer van de inkomstenbelasting zijn, waarvan wij niet zo
de neiging hebben om ze als belastinguitgave te bestempelen. Ik hoor graag
van de staatssecretaris hoe hij daar tegenaan kijkt. Dit raakt weer de definitiekwestie
waarover ik zojuist sprak.In de Miljoenennota wordt een notitie aangekondigd over de ijklijn voor
belastinguitgaven, ook al geeft de regering aan dat dit niet eenvoudig is.
Waardoor is deze aankondiging geïnspireerd? Ik geloof niet dat de Kamer
erom heeft gevraagd en dus moet hier iets achter zitten. Stel dat zo'n ijklijn
wordt vastgesteld, wat gebeurt er dan wanneer deze dreigt te worden overschreden?
Wordt dan tegen iemand die iets wil aftrekken gezegd: jammer, maar u bent
te laat? Hoe reëel is het om een dergelijke lijn te trekken?Bij de stelselherziening komen ook de grote aftrekposten aan de orde.
Eén daarvan is de aftrek van hypotheekrente. Je kunt je afvragen of
die al dan niet tot de primaire structuur behoort. Gelet op de commotie die
hierover voortdurend ontstaat, zou het mijns inziens niet zo gek zijn om in
dit stadium de staatssecretaris te vragen om met een brede visie op dit onderwerp
te komen. Men kan zich daarbij richten op het rapport dat de commissie-Stevens
in de jaren negentig uitbracht. Daarin is een poging gedaan om het onderwerp
'eigen woning in de fiscaliteit' te behandelen, in relatie met de huursector.
Die inventarisatie vond toen plaats met inachtneming van een aantal beperkende
voorwaarden. Mijn vraag is of het mogelijk is, de Kamer nu een integrale visie
voor te leggen. Hoe ziet het beeld eruit wanneer iemand met inkomen X huurt
of koopt? Ik wijs erop dat wij deze aftrek al echt willen toespitsen op aanwending
ten behoeve van de eigen woning. Hoe zit het macro-economisch in elkaar? Kortom,
ik denk dat de hele Kamer met het opstellen van een breed verhaal over dit
onderwerp gediend zou zijn. Wij zijn dan wellicht af van het steeds naar voren
komen van de suggestie dat er allerlei dingen gebeuren waarover wij liever
niet spreken. Dat is niet de sfeer die rond de politiek zou moeten hangen.MinisterZalmVoorzitter! Mevrouw Giskes stelt enkele vragen over de ramingen en ze
doet dat tegen de achtergrond van de minder gunstige berichtgeving op economisch
terrein. Wat mij betreft blijven wij 'rustig', op z'n minst tot maart/april
1999. Dan heb ik een nieuwe belastingraming nodig om het tekort uit te rekenen
en de rente erbij te ramen. Natuurlijk volg ik de maandelijkse realisaties
op grond van een interesse waarmee ik ook de voetbaluitslagen volg; ik doe
dat niet om er iets in beleidsmatige zin mee te doen. Overigens lopen de realisaties
tot nu toe voorspoedig. Ook uit de gegevens betreffende augustus blijkt dat
de belastingopbrengsten zich opwaarts bewegen ten opzichte van het spoor dat
bij de Miljoenennota past. Wij zitten dus op het goede spoor, zelfs ondanks
de opwaartse bijstelling die wij ten opzichte van het regeerakkoord hebben
gemaakt.Inderdaad is het merkwaardig dat met betrekking tot teruggave van wijnaccijns
een positieve opbrengst wordt ingeboekt in de maatregelenlijst. Dat komt omdat
wij een positief effect zien ten opzichte het verlaagde niveau in 1998. In
1998 geven wij accijns terug en dat behoeven wij in 1999 niet meer te doen;
in die zin is er sprake van een toename. Het gaat om een zogenaamde horizontale
vergelijking van twee jaren. Overigens ben ik hierover ook zelf bij interne
bestudering gestruikeld zodat ik erop heb aangedrongen dat hierover een goede
tekst zou worden opgenomen. Dit is inderdaad contra-intuïtief; ik ben
blij dat ik niet de enige ben die dit heeft opgemerkt.De bijgestelde raming betreffende de dividendbelasting in 1998 vindt haar
oorsprong in realisaties. Verder wordt er wat dit betreft voor 1999 geen omvangrijke
groei verondersteld, namelijk van 3,6 mld. naar 3,7 mld. Dat loopt dus qua
ramingsrisico niet de spuigaten uit.Vervolgens richt ik mij op de discussie over het over twee jaren spreiden
van de lastenverlichting. Dit moet toch wat breder worden beschouwd dan alleen
tegen de achtergrond van het belastingplan voor de 21ste eeuw. In het regeerakkoord
staat bij de behoedzame uitgangspunten een lastenverlichting van 4,6 mld.
vermeld. Dit bedrag slaat op de gehele periode. Wij weten dat er in 1999 sprake
is van een verzwaring van 1,5 mld., hetgeen betekent dat er na 1999 sprake
moet zijn van een verlichting van ruim 6 mld. Van belang is hierbij ook dat
wij later, na de inhaaloperatie, de premies op lastendekkend niveau kunnen
vaststellen. Als men dit alles volstrekt mechanisch zou benaderen, zou men
de gehele lastenverlichting in het kader van het belastingplan voor de 21ste
eeuw in 2001 positioneren, terwijl 2001 ook het jaar is waarin de premies
weer lastendekkend kunnen worden gemaakt. Daarmee ontstaat een beeld dat nadere
overweging verdient. Moet je in het eerste jaar lastenverzwaring hebben, het
tweede jaar niets, dan verlichting tot het niveau van 6 mld. en dan weer niks?
Is dit op grond van economisch-politieke overwegingen en met het oog op de
loonontwikkeling een optimale opzet? Het zou te veel van het
goede kunnen zijn. Evident is in elk geval het belastingplan voor de 21ste
eeuw met een behoorlijke dot flankerend geld gepaard moet gaan.Overigens is er sprake van een luxe probleem. Dit gaat in beleidsmatige
zin pas in augustus 1999 een rol spelen. De Centrale economische commissie
zal dit onderwerp ter hand nemen om ons daarover vervolgens verstandige opmerkingen
voor te leggen. Er is nog geen enkele vorm van besluitvorming. Duidelijk is
dat alle verzwaringen die in het kader van het belastingplan voor de 21ste
eeuw in het vat zitten, parallel moeten lopen met de beoogde verlichtingen
omdat het anders heel moeilijk wordt om de belastingherziening door te voeren.De heerBalkenende(CDA)Voorzitter! Ik vraag mij af hoe men voor het door de minister geschetste
model heeft kunnen kiezen, gelet op de zo noodzakelijke stabiliteit. Een meer
gelijkmatige ontwikkeling leidt tot een beter voorspelbaar beeld. De minister
geeft aan dat het nogal wisselt. Was dit niet voorzienbaar geweest? Inderdaad
is al een opening gemaakt en vraagt men zich af of die miljarden aan belastingverlichting
niet moeten worden gespreid, maar had men dit niet al veel eerder in de plannen
moeten opnemen?MinisterZalmVoorzitter! Hoe maak je een regeerakkoord? Daar weet ik inmiddels iets
van. Je praat dan over een periode van vier jaar en als je dicht bij de begroting
komt, moet je ook het eerste jaar even meenemen. Verder is er over de spreiding
over vier jaar niets vastgelegd. Ik heb een schets gegeven van het resultaat
waarmee men te maken zou krijgen wanneer zonder beleidsmatige toets de bestaande
mechanismen zouden worden gehanteerd. Dan kom je inderdaad uit op een spreiding
die weinig aantrekkelijk is. Wat wij hebben vastgelegd, is de cumulatieve
lastenverlichting tot en met 2002, bij het respecteren van behoedzame uitgangspunten.
Ook hebben wij het beeld voor 1999 vastgelegd; de jaren daarna gaan wij uiteraard
met gezond verstand te lijf. Er ligt dus verder niets vast. Het is een rekenveronderstelling
van het CPB geweest over enig stadium. Overigens kan ik hierover zo open praten
omdat ik niet het gevoel heb dat ik mij ergens voor behoef te verontschuldigen.StaatssecretarisVermeendVoorzitter! Het lijkt mij weinig zinvol, een theoretische discussie te
beginnen over het begrip 'belastinguitgave'. Die discussie loopt al 30 jaar,
óók in andere landen. De OESO is tot de geweldige conclusie
gekomen – ik onderschrijf die conclusie – dat er geen werkbare
definitie bestaat waarover internationaal overeenstemming kan worden bereikt.
Men laat vervolgens elk land zijn eigen definitie. Het zegt mijns inziens
heel veel dat ook de OESO er niet uit is gekomen.Wij hebben ons wat dit betreft gebaseerd op het rapport van 1987. Mevrouw
Giskes wijst er terecht op dat er bij vergelijking van dit rapport met heden
nogal wat wijzigingen naar voren komen. Dat komt omdat wij voor 1998 hebben
besloten om alles wat te maken heeft met de samenstelling van de huishoudens
tot de primaire heffingsstructuur te rekenen. Met andere woorden: aftrekken
die plaatsvinden in de sfeer van de huishoudens, zoals de ouderenaftrek, rekenen
wij tot de primaire heffingsstructuur. Je kunt er ook anders over denken,
maar dit is toch een heldere keuze. De toenmalige commissie stelde vast dat
de hypotheekrenteaftrek moest worden gerekend tot de primaire heffingsstructuur.
Nogmaals, het lijkt mij niet zinvol om hierover een theoretische discussie
te starten. Het gaat er primair om, inzicht te krijgen in de geldstromen en
de effectiviteit en doelmatigheid daarvan.Het begrip 'belastinguitgave' klinkt nogal dreigend; ik verwijs naar de
Raad van State die opmerkt dat de belastinguitgaven moeten worden bezien op
hun nuttigheid. Ik heb daarom nog eens aangegeven wat die belastinguitgaven
inhouden. Het zijn buitengewoon nuttige uitgaven waarover overigens het parlement
het laatste woord spreekt. Het parlement beslist uiteindelijk of in deze vorm
een bepaalde stimulans tot stand komt of niet, en of bepaalde stimulansen
al dan niet worden gehandhaafd. Het inzicht hierin hebben wij willen vergroten
door een overzicht te geven van belastinguitgaven naar inkomenscategorie en
naar doel. Heel duidelijk blijkt dat belastinguitgaven bepaalde doelstellingen
hebben. Als voorbeeld noem ik het verlichten van de lastendruk voor ondernemingen,
zulks in belang van de economische structuur en de werkgelegenheid. In het
beleid van het vorige kabinet werd primair de nadruk gelegd op verlichting
van de lasten op arbeid.Als mevrouw Giskes zich afvraagt of wellicht, naar aanleiding van de opmerkingen
van de Raad van State, de slinger weer een zet moet krijgen in de richting
van de subsidies, moet ik zeggen dat ik geen enkel overtuigend argument ken,
óók niet van de Raad van State, om dat te doen. Een andere situatie
ontstaat wanneer uit evaluatiestudies zou blijken dat een bepaalde belastinguitgave
niet doelmatig of doeltreffend zou zijn. Dan moet zo'n maatregel gewoon worden
geschrapt. Overigens, de Raad van State maakt elk jaar opmerkingen over belastinguitgaven
en elk jaar gaan wij daar buitengewoon gedegen op in. Ik vind ook dat wij
nu een degelijk overzicht hebben gegeven terwijl is aangegeven dat er wordt
geëvalueerd. Wanneer blijkt dat een belastinguitgave niet doelmatig is,
stellen wij het parlement voor om die uitgave te schrappen of te vervangen
door een ander beleidsinstrument.In reactie op de vraag of de slinger niet weer in de richting van de subsidies
zou moeten gaan, verwijs ik naar de discussie die al 15 jaar geleden werd
gestart en die heeft geleid tot de zogenaamde 'subsidiebijbels' van de Algemene
Rekenkamer en van ons ministerie. Daaruit is naar voren gekomen welke bezwaren
er kleven aan subsidies. Daar zijn de internationale ontwikkelingen, waaronder
het Europese beleid ten aanzien van subsidies, nog eens bijgekomen. Totdat
ik met degelijk materiaal word overtuigd, zie ik geen enkel argument waarom
je op dit moment naar subsidies zou moeten switchen. Ik ben er geen voorstander
van. In Europa zie ik het overigens ook niet gebeuren, integendeel.MevrouwGiskes(D66)U legt mij nu in de mond dat ik pleit voor weer overgaan op subsidies.
Ik heb alleen gezegd dat wij in de slingerbeweging die er de hele tijd is,
misschien weer een beetje aan het eind van de beweging naar belastinguitgaven
zijn beland. Ik pleit ervoor dat wij heel goed nagaan of dingen effectief
zijn; dat is ook wat de Raad van State zegt. Wij hebben in de vorige periode
bijvoorbeeld een discussie gehad over de effectiviteit van de SPAK.
Er is nog steeds niet aangetoond dat deze goed werkt, maar de SPAK wordt wel
weer verhoogd in het kader van de terugsluis van de REB. Ik pleit er alleen
voor dat wij hierop heel alert blijven. In deze zin steun ik de Raad van State.
Ik bepleit nu niet om alvast naar subsidies terug te gaan. Je zou soms misschien
helemaal niets moeten doen; dit kan ook een conclusie zijn.StaatssecretarisVermeendIk vind het een buitengewoon mooie conclusie om helemaal niets te doen.
Dit kan op zichzelf en het gebeurt soms ook dat een regeling wordt opgeheven.
Ik wijs er nog wel op, los van de merites van belastinguitgaven, dat belastinguitgaven
uiteindelijk leiden tot belastingverlichting. Hiervoor verwijs ik naar de
buitengewoon interessante studie van het Centraal planbureau over lastenverlichting,
waarin staat welke fiscale maatregelen volgens zijn modellen meer of minder
effectief zijn op bepaalde terreinen. Hieruit blijkt dat lastenverlichting
over de hele linie gewerkt heeft in Nederland, ook in het kader van de economische
structuurversterking en de werkgelegenheid, ook ten opzichte van andere landen.
Dit moet je dus meewegen. Mijn bezwaar tegen de partiële, sterk juridische
benadering van de Raad van State is dat dit in zijn adviezen niet voldoende
tot zijn recht komt. Hiermee druk ik mij heel diplomatiek uit.MevrouwGiskes(D66)Dat is waar, maar lastenverlichting kun je ook bereiken door een generieke
verlaging van de tarieven in plaats van een gerichte belastinguitgave. Dan
heb je macro dezelfde lastenverlichting, maar hebben anderen er baat bij.StaatssecretarisVermeendJa. Ook hiervoor verwijs ik u kortheidshalve naar de studie van het Centraal
planbureau, die op dit punt heel interessant is. Daarin wordt verschil gemaakt
tussen de effecten van generieke lastenverlichting en specifieke lastenverlichting.Mevrouw Giskes vroeg zich af of de belastinguitgaven maar doorgaan; worden
deze verdubbeld? In het regeerakkoord zie je bij de belastinguitgaven aan
het eind van de rit, los van de 21ste eeuw, een grondslagverbreding. In het
kader van de slingerbeweging is daar dus sprake van een vermindering.Mevrouw Giskes vroeg verder of het zinvol is, een studie naar de hypotheekrenteaftrek
te doen. Ook na de studie die zij noemde, is er nog een studie geweest, in
1996. Staatssecretaris Tommel heeft toen op verzoek van de Kamer een overzicht
gegeven van de budgettaire effecten van de koopsector en de huursector. Het
is een stuk aan de commissie van VROM, dat ik niet paraat heb. Mij staat echter
bij dat die brief op verzoek van de Kamer is gestuurd.Het lijkt op dit moment niet echt zinvol, een uitvoerige studie te doen,
omdat in de 21ste eeuw de verhoudingen weer anders komen te liggen. Daarbij
treden tariefverlagingen op, waardoor de hypotheekrenteaftrek automatisch
minder waard wordt dan in het huidige stelsel. Hierdoor ontstaat dus een ander
beeld.Verder zit ik met een praktisch probleem. Al mijn medewerkers zitten op
het ogenblik op de nulde verdieping, een speciale verdieping die de 'verdieping
21ste eeuw' heet. Die is afgesloten, dus wij mogen er niet komen. Elke keer
dat ik een medewerker aan dat project zou willen onttrekken, krijg ik een
briefje dat dit een maand 21ste eeuw kost. Ik word op dit punt dus voortdurend
bedreigd. Gewoonlijk ben ik heel ruimhartig in mijn toezeggingen, maar het
is gewoon moeilijk om een dergelijke ingrijpende studie te verrichten.Niettemin zal ik contact opnemen met mijn collega van VROM om na te gaan
wat er op dit punt paraat is. Ik kan echter geen uitvoerige studie hierover
toezeggen. Wij kunnen wel wat aspecten in beeld brengen van de cijfers die
wij hebben. Deze cijfers kunnen ook nog wel worden geactualiseerd. In de toelichting
op de uitwerking van de studie 21ste eeuw zal ook aangegeven worden wat deze
betekent voor de positie van het eigen huis ten opzichte van de huidige situatie.
Ik ben er dus toe bereid, contact op te nemen met mijn collega van VROM om
na te gaan wat wij kunnen doen om de Kamer een actueler inzicht te geven ten
opzichte van de oudere studies.MevrouwGiskes(D66)Ik dank u voor die toezegging. Ik had zelf ook wel de studie van VROM
kunnen noemen, maar deze was in macrotermen nogal beperkt. Hieruit bleek niet
hoeveel de Staat eigenlijk uitgeeft aan het een of het ander. Daarbij was
lang niet alles op een rijtje gezet wat er rond het eigen huis een rol speelt.
Het lijkt mij, juist om de discussie definitief weer in haar hok te krijgen,
heel goed om alle bestaande gegevens te actualiseren. Dit lijkt mij vooruitlopend
op de discussie over de 21ste eeuw handig, omdat wij daarbij anders hoe dan
ook dat onderwerp op de agenda dreigen te krijgen.De heerBalkenende(CDA)Als er om extra informatie wordt gevraagd, is het goed om te weten waarom
die vraag wordt gesteld en wat men ermee wil. Wat is het oogmerk van uw vraag
naar dat onderzoek? Is het de bedoeling, opnieuw te discussiëren over
de hypotheekrenteaftrek als zodanig? Is het uw bedoeling, aansluiting te zoeken
bij opmerkingen uit de kring van de PvdA? Wilt u gewoon eens een internationaal
overzicht?MevrouwGiskes(D66)Ik ben er, zoals dat heet, blij om dat u die vraag stelt, want die hoort
er natuurlijk altijd bij als dit soort onderwerpen aan de orde komen. Rond
dit onderwerp hangt de sfeer dat het iets is waarover niemand praten mag.
Ik vind dat je de politiek belachelijk maakt als je er daarom maar niet meer
over praat. Tegelijkertijd komt steeds het beeld op dat er in Nederland iets
vreselijk scheef zit en dat wij dingen doen die niet door de beugel kunnen.
Ik denk dat dit niet waar is, maar het lijkt mij goed dat iedereen het op
een rijtje heeft hoe het zit, bijvoorbeeld ook voor het beoordelen van het
wetsvoorstel over de individuele koopbijdrage. Het grijpt allemaal in elkaar.
Het moet duidelijk zijn of het uitmaakt of je huurt of koopt, en wat het uitmaakt.
Of dit terecht is, beoordelen wij in andere instanties. Wij hebben een beleid
ter bevordering van het eigenwoningbezit en allerlei redenen om dingen te
doen. Dit moet gewoon voor iedereen duidelijk zijn, zodat je je daarop kunt
baseren als je uitspraken over de hypotheekrente wilt doen.De heerBalkenende(CDA)Het gaat u dus om feitelijke informatie om het plaatje helder te krijgen,
zonder dat hierop de hypotheek rust dat de aftrek van de hypotheekrente in
het geding is. Daarbij hebben wij immers te maken met toezeggingen
die voor de verkiezingen zijn gedaan. Het gaat u meer om een overzicht van
alles wat er is.MevrouwGiskes(D66)U hebt het heel goed begrepen. Zo staat het ook in het regeerakkoord.
Er is geen enkele reden om daarop af te dingen.De heerBalkenende(CDA)Ik vraag maar even om helderheid, want soms is er onrust over dit dossier.MevrouwGiskes(D66)Ook dat hebt u goed begrepen.StaatssecretarisVermeendIk heb gezegd dat ik hierover contact zal opnemen met mijn collega van
VROM. Wij hebben volstrekt geen behoefte aan discussie over de hypotheekrenteaftrek.
Ik wijs op het regeerakkoord; dat is buitengewoon helder. Ik heb dus geen
zin in discussie erover. Het wordt geen discussienota.MevrouwGiskes(D66)Dat heb ik net ook gezegd: geen discussie.StaatssecretarisVermeendIk stel voor dat wij de discussie over de knip in de eerste schijf voeren
bij het belastingplan van 1998, omdat deze daarin wordt vormgegeven. Hetzelfde
geldt voor de ecotaks. Hiervoor wordt een apart wetsvoorstel ingediend, met
een toelichting. Het lijkt mij wenselijk op basis van die stukken een gedachtewisseling
met de Kamer aan te gaan.De heerWeekers(VVD)De discussie die bij de 21ste eeuw hoort, moeten wij vooral daar laten.
In 1999 wordt er echter al een voorschotje op de ecotaks genomen. De compensatie
aan gezinnen is duidelijk; deze wordt gegeven via de nieuwe eerste schijf.
Ik vraag mij echter af wat de cryptische omschrijving 'adequate compensatie
voor het bedrijfsleven' inhoudt. Hebt u hierover al meer gedachten op dit
moment of moeten wij nog op het belastingplan wachten?StaatssecretarisVermeendIk verwees in antwoord op de vraag van mevrouw Giskes al naar het belastingplan,
waarin dat verwerkt is. U krijgt dat belastingplan binnenkort. Het is adequaat,
zegt de minister.De voorzitter:Ik stel voor dat wij voor dit punt even het belastingplan afwachten, dat
wij in ongeveer dezelfde samenstelling behandelen.De heerBalkenende(CDA)Ik heb nog een vraag over de knip. Ik vind het regeerakkoord helder: er
is sprake van lastenverzwaring, waarvoor compensatie komt, vooral voor de
wat lagere inkomens. Daarvoor is de knip; dat is helder. Er wordt echter gesproken
van een koppeling-plus. Hoe definieert de staatssecretaris dit? Een koppeling-plus
veronderstelt iets voor een bepaalde groep, terwijl deze maatregel generiek
werkt voor iedereen met een bepaald inkomen. Wij gaan op grond van het regeerakkoord
uit van een compensatie die generiek werkt, terwijl het nu een politieke lading
krijgt. Het lijkt mij goed dat wij hierover enige helderheid krijgen. Anders
ontstaat er een verkeerde beeldvorming.MinisterZalmKoppeling-plus is geen fiscaal begrip.StaatssecretarisVermeendVoorts wijs ik op de gedachtewisseling hierover met de minister-president
en de helderheid die hij tijdens de algemene beschouwingen gegeven heeft.De heerWeekers(VVD)Ik heb nog twee vragen die betrekking hebben op de BTW. Wat is de stand
van zaken met het BTW-compensatiefonds?Volgens de prognoses gaat de BTW op water veel geld opbrengen doordat
water van het lage naar het algemene tarief wordt overgebracht. Ik vraag mij
af waar dit vandaan komt.MinisterZalmDe eerste is een heel goede vraag. Ik moet eens naar het antwoord kijken.
Ik meen dat wij een advies van de Raad voor de financiële verhoudingen
binnen hebben. Wij moeten dus nu het implementatietraject in, lijkt mij. Ik
zal nagaan hoe de stand van zaken is. Voor de hele afweging op gemeentelijk
niveau en op rijksniveau van inbesteden en uitbesteden zou het goed zijn dat
het fonds er komt. Ik zal ervoor zorgen dat ik het antwoord paraat heb bij
de algemene financiële beschouwingen. Ik begrijp nu dat er ook een schriftelijke
vraag over is gesteld; dan komt het antwoord bij de schriftelijke antwoorden.StaatssecretarisVermeendVoor de BTW op water verwijs ik weer naar het belastingplan voor 1998.
Ik verwijs ook naar het regeerakkoord en alle voorstellen voor vergroening.
Het komt dus niet uit de lucht vallen. Het is ook eerder geadviseerd door
de commissie-Van der Vaart, de zogenoemde vergroeningscommissie. Het is dus
niet iets nieuws, maar een bekend fenomeen, dat in het belastingplan van 1998
wordt uitgewerkt.De voorzitter:Ik dank beide bewindslieden voor hun zeer uitvoerige beantwoording. Ook
de leden van hun staf worden zeer bedankt.Sluiting 11.45 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Reitsma (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Van
Gijzel (PvdA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Voûte-Droste (VVD),
Noorman-den Uyl (PvdA), Giskes (D66), Kamp (VVD), Marijnissen (SP), Crone
(PvdA), Van Dijke (RPF), Bakker (D66), De Vries (VVD), De Haan (CDA), ondervoorzitter,
Stroeken (CDA), Patijn (VVD), Van Beek (VVD), Duijkers (PvdA), Balkenende
(CDA), Vendrik (GroenLinks), Bos (PvdA), Remak (VVD), Wijn (CDA) en Kuijper
(PvdA). Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Verburg (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Van Zijl (PvdA), Koenders (PvdA), Balemans (VVD), Van Oven (PvdA), Schimmel
(D66), Hofstra (VVD), De Wit (SP), Hoekema (D66), Van Walsem (D66), Wilders
(VVD), Dankers (CDA), Van der Knaap (CDA), Blok (VVD), Weekers (VVD), Smits
(PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rabbae (GroenLinks), Van Dok-van Weele (PvdA),
Hessing (VVD), Van den Akker (CDA) en Timmermans (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26200-34.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl