Produkt en milieu; Brief minister over de uitvoering van het produktgerichte milieubeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23562, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

21-11-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

23562 nr. 6

15-11-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. InleidingII. ProducentenA. Milieugerichte produktontwikkeling. (MPO)B. ProduktverbeteringMilieuzorgsysteemProduktgericht milieuzorgsysteemStandaardiseringUitwerkingInformatie en communicatieC. MethodiekontwikkelingD. Integrale ketenbenaderingIII. DetailhandelIV. ConsumentA. MilieukeurB. Milieu-informatiepuntC. Overige milieu-informatieD. Duurzame consumptieV. ConclusiesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23562Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 562Produkt en milieunr. 6BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 15 november 1995Door middel van deze brief wil ik u, mede namens mijn collega van Economische
Zaken, informeren over de uitvoering van het produktgerichte milieubeleid zoals dat in de Nota Produkt en Milieu staat beschreven en de accentverschuiving
die ik daarbij voorstel. I. InleidingIn de Nota Produkt en Milieu wordt de doelstelling van het produktgerichte
milieubeleid als volgt geformuleerd:Doel is «te komen tot een situatie waarin marktpartijen –
producenten, handel en consumenten – voortdurend streven naar een vermindering
van de milieubelasting van produkten».Deze belasting is het resultaat van beslissingen van meerdere actoren
in de keten gedurende de gehele levenscyclus van een produkt. Het betreft
onder meer beslissingen over grondstoffengebruik, het produktontwerp, de samenstelling
van het produkt, de produktiemethode, het gebruik van het produkt en de uiteindelijke
wijze van afdanken.In de internationale contacten over het produktenbeleid is gebleken dat
inmiddels in veel geïndustrialiseerde landen de milieubelasting veroorzaakt
door het aanbod van en de vraag naar produkten gezien wordt als een noodzakelijk
aan te pakken milieuprobleem.Over de wijze waarop dat het best kan en het overheidsinstrumentarium
dat daarbij past bestaan in de diverse landen echter nog uiteenlopende opvattingen.In de Nota Produkt en Milieu staat aangegeven langs welke lijnen de Nederlandse
overheid het produktenbeleid vorm wenst te geven. Op veel terreinen is dit
beleid inmiddels ter hand genomen; niet alleen door de overheid maar vooral
door – zoals de hoofddoelstelling ook beoogt – de verschillende
marktpartijen. De resultaten van die inspanningen worden reeds zichtbaar.
Zo wordt bij het ontwerp van produkten in toenemende mate rekening gehouden
met hergebruik, wordt het gebruik van schadelijke stoffen geminimaliseerd,
trachten detailhandelsketens hun produktassortiment te verbeteren, en reageert
de consument op het aanbod van minder milieubelastende varianten. Het gehanteerde
beleidsuitgangspunt van zelfregulering blijkt in dit veld succesvol te kunnen
werken. Maar gelijktijdig blijkt dat een actieve overheidsrol hierin nog niet
gemist kan worden. De acties uit de Nota zullen de komende tijd dan ook onverminderd
worden voortgezet.Hieronder volgt een nadere uiteenzetting van het door mij voorgestane
produktgerichte milieubeleid alsmede informatie over de sinds de Nota Produkt
en Milieu ondernomen acties. Bij de beschrijving kies ik de doelgroepen als
invalshoek; achtereenvolgens in § II de producenten, in & III de
detailhandel en in & IV de consumenten. In § V tenslotte trek ik
enkele conclusies. II. ProducentenAangezien het produktenbeleid zich richt op het produkt, richt ze zich
daarmee in eerste instantie op diegene die het produkt produceert; de producent.
Kern van het produktgerichte milieubeleid wordt dan ook gevormd door het instrumentarium
dat beoogt de producent te stimuleren en te faciliteren bij het milieugericht
ontwerpen en verbeteren van zijn produkten. A. Milieugerichte produktontwikkeling. (MPO)Een belangrijke bijdrage aan de doelstellingen van het produktgerichte
milieubeleid kan worden geleverd door milieugerichte produktontwikkeling (MPO).
De demonstratieprojecten Million en Ecodesign hebben laten zien dat via MPO
substantiële milieuverbeteringen van produkten te combineren zijn met
economisch voordeel. Er ontstaan win-win-situaties doordat MPO perspectief
biedt op kostenreductie, imagoverbetering en nieuwe markten. Deze boodschap
en concrete praktijkervaringen zijn via diverse publikaties, handboeken, brochure
en video onder de verzamelnaam Promise gecommuniceerd. Promise staat hierbij
voor «produktontwikkeling met milieu als innovatiestrategie» maar
ook voor belofte!De belangrijkste doelgroep van Promise is uiteraard het bedrijfsleven.
Zij dienen zelf aan de slag te gaan met MPO. Vandaar dat de vervolgactiviteiten
zich met name op het mobiliseren en faciliteren van deze doelgroep richten.Hierbij wordt extra aandacht gegeven aan het Midden- en Kleinbedrijf.
De volgende strategie wordt hierbij gehanteerd:1. Vergroting van de BEWUSTWORDING door middel van algemene voorlichting
over de mogelijkheden van MPO en de instrumenten die daarbij behulpzaam kunnen
zijn. Activiteiten in dit kader zijn regionale en branche-gerichte voorlichtingsbijeenkomsten,
MPO-tentoonstellingen e.d.2. Uitvoering van bedrijfsgerichte VERKENNINGEN door middel van advisering
aan individuele bedrijven. Belangrijkste lopende activiteit in dit kader is
het Ecodesign project van de Innovatie Centra. Door middel van dit project
hebben bedrijven de gelegenheid om met behulp van de innovatiecentra en externe
adviseurs de concrete mogelijkheden van MPO voor hun eigen bedrijf te verkennen.
Eind van dit jaar zullen een kleine 100 bedrijven op deze wijze zijn doorgelicht;
het voornemen is de komende jaren nog eens 800 bedrijven te bereiken. 3. Bevordering van IMPLEMENTATIE door middel van het aanbieden van een
kredietfaciliteit. Onzekerheid over de markt en regelgeving lijkt voor een
groot aantal bedrijven daadwerkelijk toepassing van MPO binnen het bedrijf
in de weg te staan. Om die reden zijn EZ en VROM momenteel bezig een kredietfaciliteit
vorm te geven die de drempel voor MPO verder zal slechten.Er wordt naar gestreefd deze kredietfaciliteit vanaf maart 1996 operationeel
te hebben. Hiermee wordt ook tegemoet gekomen aan de motie hierover waar kamerbreed
steun voor bestond (1993–1994, nr. 23 562, nr. 4).De regeling is gericht op het MKB en heeft een looptijd van 5 jaar. Voor
de eerste twee jaar is f 15,4 mln. beschikbaar. Het budget voor daarop
volgende jaren zal worden vastgesteld op basis van de ervaringen in de eerste
periode.4. Verkenning en facilitering van «Nieuwe Benaderingen» op
het gebied van MPO.Bij bedrijven zal worden nagegaan of een verbreding van produktdienstcombinaties
in de praktijk ook kan leiden tot win-win situaties en hoe de overheid hierbij
kan faciliteren. Met produkt-dienstcombinaties wordt bedoeld dat de functie
van een specifiek produkt ook kan worden vervuld door een aanbod van diensten.
Een voorbeeld hiervan is de situatie waarbij kopieermachines eigendom van
de fabrikant blijven en de klant kopieermogelijkheid binnen het eigen bedrijf
wordt geboden. Op consumententerrein is de «auto op afroep» een
voorbeeld.Ook het technologieprogramma Economie, ecologie en technologie (EET) dat
is aangekondigd in de nota «kennis in beweging» kan voor verdere
doorbraken zorgen op het gebied van MPO. Een van de ambities van EET is immers
«het volledig integreren van milieu in het produktontwikkelingstraject».
Vanuit het EET-budget kunnen bijdragen worden verleend aan programma's die
bijdragen aan Nieuwe Benaderingen op een termijn van 5 a 10 jaar. Een belangrijke
voorwaarden is dat deze programma's door bedrijven worden aangestuurd en daadwerkelijke
milieuwinst opleveren. B. ProduktverbeteringIn de Nota Produkt en Milieu wordt het tot stand brengen van een systeem
van informatie over verschillende milieu-aspecten van het produkt, gericht
op de consument, gezien als een belangrijk middel om de producent tot produktverbetering
te stimuleren.De oorspronkelijke opzet was om via die informatie op of bij het produkt –
milieu-etikettering – zowel de consument een handvat bij zijn aankoopkeuze
te geven, maar vooral langs die weg de producenten aan te zetten tot produktverbetering.
Zoveel mogelijk gebruik maken van de markt als sturend mechanisme was daarbij
de leidraad.Om een aantal redenen blijkt deze aanpak niet succesvol:* de inhoudelijke problemen om tot zo'n milieu-etikettering te komen blijken
groter dan gedacht. Welke informatie, over welke aspecten en in welke begrijpelijke
grootheden zijn vragen die niet zonder grote inspanningen te beantwoorden
zijn.* de wijze waarop de consument op produktinformatie reageert, en met name
de wijze waarop de consument de verschillende onderdelen van die uitgebreide
informatie weegt, blijkt te onvoorspelbaar om voor de producent richtinggevend
te kunnen zijn. Als over een produkt over twee aspecten informatie gegeven
wordt en voor een ander vergelijkbaar produkt scoort één van
die aspecten beter, maar het andere slechter dan is de keuze afhankelijk van
de persoonlijke voorkeur van de consument. Dan bepaalt de markt
wat het belangrijkste milieu-aspect is. Dat is voor de overheid, noch voor
de producent een wenselijke situatie.* Uit de contacten met de diverse branches bleek dat deze veelal reeds
milieuverbetering van produkten op de agenda hadden staan danwel daarmee aan
de slag waren zonder dat daarbij de mogelijkheid van communicatie via het
produkt een rol speelde.Wat nu dreigt is dat alle energie gaat zitten in het werken aan het verbeteren
van het middel, de produktinformatie. Het doel is echter produktverbetering.Het eerste aanspreekpunt daarvoor is de producent en niet de consument.
Het beleid dient er mijns inziens zoveel mogelijk op gericht te zijn om de
consument al een zo min mogelijk milieubelastend assortiment produkten aan
te bieden.Gelet hierop ben ik van oordeel dat prioriteit dient te worden gegeven
aan een rechtstreeks op produktverbetering gerichte aanpak. Daartoe zal het
accent verlegd worden naar een andere reeds in de Nota aangegeven lijn door
aansluiting te zoeken bij de bij brede kringen van het bedrijfsleven ingevoerde
milieuzorg-systematiek.Dit betekent zeker niet dat daarmee in het produktenbeleid de rol van
de consument uit beeld verdwijnt. Daarop kom ik hieronder in & IV terug. MilieuzorgsysteemDe doelstelling van het produktgerichte milieubeleid – het continu
verbeteren van produkten – heeft sterke overeenkomsten met elementen
uit het beleid gericht op milieuzorg. Ook milieuzorg bevat continue verbetering
als belangrijke doelstelling.Bovendien wordt milieuzorg binnen veel bedrijven inmiddels gezien als
een vanzelfsprekend onderdeel van de bedrijfsvoering. Aansluiting hierbij
kan de inbedding van de zorg voor de produkten in de bedrijfsactiviteiten
versoepelen.Een milieuzorgsysteem is een managementmiddel waarmee het management alle
inspanningen en activiteiten van het bedrijf structureert, die erop zijn gericht
de milieu-effecten van de bedrijfsvoering – de processen, produkten
en diensten – te beheersen, te beperken en waar mogelijk te voorkomen.
Continue verbetering van de milieuprestaties is een belangrijk aspect van
een milieuzorgsysteem.Aan een milieuzorgsysteem wordt een aantal eisen gesteld. Deze zijn onder
andere:* alle wettelijke eisen m.b.t. die milieu-effecten voor processen, produkten
en diensten moeten worden geïnventariseerd en vertaald naar concrete
maatregelen en voorzieningen in de bedrijfsvoering;* alle milieu-effecten van processen, produkten en diensten moeten regelmatig
worden gemeten;* er moeten doelen worden geformuleerd die erop zijn gericht dat het bedrijf –
naast de naleving van de milieuvoorschriften van de overheid – zijn
milieuprestaties continu verbetert.Hoewel in de uitgangspunten voor een milieuzorgsysteem ook sprake is van
produkten blijkt dat in de praktijk op dit moment binnen de milieuzorgsystemen
van bedrijven vooral aandacht gegeven wordt aan de milieubelasting van produktieprocessen
en in mindere mate aan die van produkten en diensten. Dit heeft te maken met
het feit dat het in eerste instantie eenvoudiger is voor bedrijven om zich
op produktieprocessen te richten en men zelf makkelijker ervaart dat er een
positieve relatie tussen milieuzorg en bedrijfseconomische doelen bestaat.
Veelal immers blijkt vermindering van de milieubelasting van het produktieproces
gepaard te gaan met kostenbesparingen. Daarnaast wordt het mogelijk
om onder voorwaarden dankzij een goed procesgericht milieuzorgsysteem tot
een vereenvoudiging van de vergunningseisen te komen. Bovendien wordt in toenemende
mate een dergelijk milieuzorgsysteem gezien als een essentieel kenmerk van
een modern verantwoord ondernemerschap. Milieuzorgsystemen zijn dan ook in
de huidige praktijk vooral vanuit de invalshoek van het bedrijfsproces opgezet,
en hebben daardoor veelal het karakter van een procesgerichte milieuzorgsysteem. Produktgericht milieuzorgsysteemIk ben voornemens te bevorderen dat dezelfde systematiek die gehanteerd
wordt voor procesgerichte milieuzorg wordt toegepast op de zorg voor het produkt.Dit betekent dat het produktgerichte milieuzorgsysteem een managementinstrument
is. Daarmee dient het management alle inspanningen en activiteiten te structureren,
die erop zijn gericht om de milieu-effecten van produkten te beheersen, te
beperken en waar mogelijk te voorkomen. Ook hierbij gaat het om een proces
van het continu verbeteren van produkten.Kernelementen ten aanzien van het verbeteren van produkten binnen een
produktgericht milieuzorgsysteem zijn dan:1. alle wettelijke milieu-eisen m.b.t. produkten moeten worden geïnventariseerd
en vertaald naar concrete maatregelen en voorzieningen;2. de milieuprestaties van produkten moeten regelmatig worden gemeten,
gebaseerd op een integrale ketenbenadering;3. er moeten doelen worden geformuleerd die erop zijn gericht dat een
bedrijf – naast de naleving van de milieuvoorschriften van de overheid –
de milieuprestaties van zijn produkten continu verbetert.De kans op succes van deze aanpak wordt mede bepaald door de mate waarin
het bedrijfsleven ook de uitdaging aanneemt om op deze wijze aandacht aan
produkten te besteden. Daarbij is tevens van belang dat de zorg die vanuit
milieu aan het produkt gegeven zou moeten worden aansluit bij andere bedrijfseconomische
aspecten zoals kwaliteit en prijs.Er zijn voldoende redenen voor het bedrijfsleven om ook aan milieuaspecten
van produkten aandacht te besteden waardoor deze benadering grote kans van
slagen heeft:a. vermindering van de milieubelasting van produkten blijkt in zeer veel
gevallen met kostenbesparing gepaard te gaan. De resultaten van onderzoek
naar het eerder genoemde Eco-design project staven dat.b. door het inzicht in de milieubelasting van het produkt wordt het mogelijk
te reageren op beleidsmaatregelen en met name ook te anticiperen op mogelijke
toekomstige beleidsmaatregelen van nationale en internationale overheden.
Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om het inspelen op instrumenten zoals heffingen,
producentenverantwoordelijkheid, terugnameplichten, produktnormering e.d.c. het kan beschouwd worden als kenmerk van modern en verantwoord ondernemerschap.Deze argumenten zullen nadrukkelijker onder de aandacht van het bedrijfsleven
gebracht worden. StandaardiseringGelet op de sterk internationaal georiënteerde economie is het voor
produktgerichte milieuzorg wenselijk om tot internationale afspraken te komen.Milieuzorgsystemen worden reeds internationaal gestandaardiseerd zodat nationale systemen aansluiten op internationaal erkende normen.
(Op dit moment BS 7750 en op termijn wellicht ISO 14 001).Er dient op termijn ook een internationale normering van produktgerichte
milieuzorg ontwikkeld te worden waarin de eisen voor een produktgericht milieuzorgsysteem
zijn opgenomen.Uitgaande van de huidige normering van milieuzorgsystemen is produktgerichte
milieuzorg al een integraal onderdeel van milieuzorg. Het kan in de praktijk
evenwel wenselijk zijn de produktgerichte milieuzorg binnen de bedrijven apart
op te zetten van de procesgerichte milieuzorg. Soms zal men er voor kiezen
het in organisatorische zin bijvoorbeeld te koppelen aan kwaliteitszorg.Afzonderlijke certificering dient evenwel mogelijk te blijven.Bij de uitwerking van de normering van produktgerichte milieuzorg zal
de precieze relatie tussen de normering en BS 7750, ISO 14 001, en de
EMAS-verordening aan de orde komen. UitwerkingHet uitwerken van de produktzorgsystematiek vraagt naast een verdere verdieping
van de algemene lijn het opdoen van ervaring in concrete gevallen via pilotprojecten.In overleg met het bedrijfsleven wordt met enkele branches en bedrijven
gestart met het – experimenteel – ontwikkelen van een produktzorgsysteem.Daarbij wordt gestreefd naar een zekere diversiteit zoals een spreiding
in grote en kleine branches en bedrijven, de verschillen in opbouw van de
keten, en de mate van aanwezigheid van een milieuzorgsysteem. Deze ervaringen
zullen zicht moeten geven op de succes- en faalfactoren die bij het opzetten
van produktgerichte milieuzorgsystemen een rol spelen. Er zijn ten behoeve van de uitvoering van de Nota Produkt en Milieu reeds
contacten gelegd met een achttal branches. Deze contacten werden aanvankelijk
ingegeven door de overheidswens te komen tot produktinformatie en vervolgens
tot produktverbetering. In overleg met deze branches wordt bekeken of vervolgactiviteiten
nu gericht kunnen worden op het ontwikkelen van een produktgerichte milieuzorgsysteem.Dit laat uiteraard onverlet een intensievere bemoeienis van de overheid
daar waar de ernst of breedte van een specifieke milieubelasting van een bepaalde
produktgroep daartoe noodzaakt. Informatie en communicatieDe in het kader van een produktzorgsysteem benodigde activiteiten, zoals
het meten van de milieuprestaties van produkten, vereist voor de producent
de beschikbaarheid van relevante gegevens uit eerdere schakels in de keten.
De noodzaak van een goed systeem van keteninformatie blijft dan ook in deze
aanpak van het produktenbeleid onverminderd van kracht. De overheid zal het
tot stand komen van deze – veelal branchegewijs te organiseren informatiesystemen
faciliteren.Daarnaast zullen producenten over informatie moeten beschikken over de
mogelijkheden van produktverbetering. Daartoe zullen samen met branches per
produktgroep milieuprofielen worden opgesteld, waarin aangegeven is welke
milieu-aspecten relevant zijn en welke methodiek voor de kwantificereing dient
te worden toegepast. Voor de individuele producent ontstaat aldus een basis
waarop hij zijn verbeterplannen kan baseren. Daarnaast zal in overleg met
branches aangegeven worden wat op grond van ervaringen beschouwd kan worden
als technische en economische mogelijkheden voor de produktgroep. Hierdoor
wordt voor de producent een vorm van benchmarking (vergelijking
binnen de eigen markt) mogelijk.In overleg met de branches wordt vastgelegd hoe gecommuniceerd zal worden
over de voortgang op brancheniveau.Bedrijven die een produktzorgsysteem hanteren zullen daarover richting
afnemer (andere producent, handel of consument) willen kunnen communiceren.
Voor wat betreft de communicatie richting consument gelden daarbij de regels
van de milieureclamecode. Bekeken zal worden of het nodig is om tot nadere
afspraken te komen. C. MethodiekontwikkelingZowel voor produktontwikkeling als voor produktverbetering en het hanteren
van een produktgericht milieuzorgsysteem is het noodzakelijk dat er een geschikte,
toepasbare en door partijen geaccepteerde methode is voor bepaling van de
milieubelasting van een produkt.Met behulp van het instrument Levenscyclusanalyse kan inzicht verkregen
worden in de milieubelasting van een produkt, dienst of proces van wieg tot
graf.Hoewel de principes van een LCA door alle partijen onderschreven worden,
is er nog al wat scepsis ten aanzien van de toepasbaarheid ervan. Al gauw
wordt de methode geassocieerd met uitgebreide getallenreeksen en zeer hoge
kosten zonder dat het eindresultaat voldoende handvat geeft voor besluitvorming.Er wordt dan ook op dit moment gewerkt aan LCA langs verschillende lijnen.Allereerst zijn de inspanningen erop gericht de methodiek, of in ieder
geval het basisprincipe, bruikbaar te maken voor verschillende actoren m.n.
het MKB.Recent is daartoe de handleiding «LCA voor beginners» gereed
gekomen in het Nederlands en in het Engels en op grote schaal verspreid. Met
een dergelijke handleiding kan al snel een aardig beeld gekregen worden van
de milieubelasting. Zeker als dit gecombineerd wordt met recent ontwikkelde
LCA software programma's of met eco-indicatoren (zie hieronder bij «weging»)
voor een materiaal of proces. Er zal echter verder gewerkt worden aan het
nog meer toegankelijk maken van de methodiek c.q. van de basisprincipes daarvan.Duidelijkheid over de in een LCA-berekening te hanteren kengetallencijfers
m.b.t. milieubelasting van materialen en processen is van groot belang. Op
initiatief en in opdracht van het Bureau Milieuzaken van de vereniging VNO/NCW
wordt op dit moment een door de overheid gefinancierd project uitgewerkt,
het zogenaamde DALCA-project, waarin voor één sector getracht
wordt tot overeenstemming over dergelijke kengetallen te komen. Als de resultaten
positief zijn zal ook voor andere sectoren een dergelijk systeem worden opgezet.Daarnaast worden enkele technische elementen verder onderzocht, o.a. de
behandeling van de uitputting van abiotische grondstoffen, de toerekening
van afvalverwerking en de aantasting van ecosystemen.Er zijn internationaal inmiddels vele contacten gelegd, waarbij aan samenwerking
of informatie-overdracht gewerkt wordt. Ook is een start gemaakt met een ISO-standaardiseringstraject.
Dit traject wordt vanuit Nederland intensief ondersteund. In OESO verband
is een project gestart waarin met name de toepassingsmogelijkheden van LCA
voor overheden op een rij gezet worden.Ook aan de deze OESO-activiteiten wordt meegewerkt.Aan het bedrijfsleven zal ik in de loop van 1996 een voorstel doen over
de wijze waarop de lca methodiek gebruikt zal kunnen worden in het
onderlinge verkeer tussen partijen, en op welke wijze meegewerkt zal worden
aan internationale standaardisering. Een belangrijk aandachtspunt is de verificatie
van een toegepaste LCA indien het bedrijf daarover naar buiten communiceert.Bij het ontwerpen of verbeteren van produkten wordt de producent regelmatig
geconfronteerd met keuzemogelijkheden tussen verschillende milieu-aspecten
zonder dat op voorhand vaststaat welke keuze tot de minste totale milieubelasting
leidt. Een oplossing voor deze afwegingsproblematiek is noodzakelijk.Voor de weging van verschillende milieu-aspecten binnen het produktenbeleid
is een traject gestart op basis van een advies van de Raad MilieuBeheer. In
dit traject worden partijen geraadpleegd, worden ontbrekende schakels in de
methodiek ingevuld en de weegfactoren van de verschillende milieu-effecten
de facto bepaald. Uitgangspunt daarbij is de «distance to target»
benadering, waarin de ernst van het milieuprobleem bepaald wordt door de huidige
overschrijding van het duurzaamheidsniveau. Door het RIVM zullen daartoe duurzaamheidsni-
 veau's worden vastgesteld.In nauwe samenwerking met het bedrijfsleven is in 1995 al een praktische
invulling gegeven van de wegingsmethodiek uitmondend in een reeks eco-indicatoren
voor materialen en processen1. Deze
eco-indicatoren worden door diverse bedrijven al toegepast als hulpmiddel
bij de ontwikkeling van produkten. In de verdere ontwikkeling zal hierop worden
doorgebouwd.Er wordt naar gestreefd om de wegingsmethodiek voor produktverbetering
in 1996 operationeel te hebben. Dan moet uit de ervaringen duidelijk zijn
op welke wijze een dergelijke wegingsmethodiek in de praktijk ingezet kan
worden. Dit kan eventueel leiden tot bijstelling van de methode. Deze methodiek
levert een handvat voor het door het bedrijfsleven gevraagde normstellend
kader (waarbij «norm» als richtinggevend en niet in de juridische
betekenis moet worden opgevat). Hiermee wordt tevens deels inhoud gegeven
aan de motie die de Kamer daarover tijdens de behandeling van de Nota Produkt
en Milieu heeft aangenomen. (1993–1994, nr. 23 562, nr. 3). (Een
ander deel in het kader van uitvoering deze motie is hetgeen onder informatie
en communicatie m.b.t. milieuprofielen geformuleerd is).Daarnaast vinden er reeds internationale contacten plaats zowel bilateraal
als multilateraal en veelal nog op informele basis, gericht op internationale
standaardisering van wegingsmethodiek. D. Integrale ketenbenaderingDe wijze waarop het bedrijfsleven het interne milieugerichte produktenbeleid
moet aanpakken past binnen het principe van integraal ketenbeheer.Hoewel integraal ketenbeheer inmiddels een algemeen geaccepteerd begrip
is, is de term «ketenbeheer» wellicht wat misplaatst. In de huidige
complexe, internationaal georiënteerde en dynamische structuren is het
niet alleen moeilijk om produktketens af te bakenen, maar is het slechts zeer
weinigen gegeven om eventueel gedefinieerde ketens te «beheren».
Waar het om gaat is dat bedrijven zoveel mogelijk rekening houden met de milieu-effecten
van hun beslissingen, ook als deze elders in de keten optreden, kortom een
ketenbenadering. Afhankelijk van onder meer de plaats in de keten en de positie
die het bedrijf op de betreffende markt inneemt kan het gedrag van andere
actoren («stakeholders») tot op zekere hoogte worden beïnvloed,
bijvoorbeeld door middel van overleg en samenwerking. Beïnvloeding
van andere schakels in de keten is niet iets nieuws. Op gebieden als kwaliteitszorg,
logistiek en Research & Development is reeds geruime tijd ervaring opgedaan
met (vormen van) samenwerking en beïnvloeding tussen bedrijven in produktketens.Deze complexiteit van economische en ecologische processen noopt de overheid
er enerzijds toe om terughoudend te zijn bij het opstellen van regels.Initiatieven tot het verbeteren van de milieuprestaties van produkten
dienen zoveel mogelijk te worden overgelaten aan de bedrijven, die daartoe
het beste zijn toegerust. Vanuit deze optiek kan een integrale ketenbenadering
niet worden opgevat als een beleidsinstrument van de overheid. Veeleer moet
integraal ketenbeheer worden gezien als een wijze van denken en handelen,
waarmee marktpartijen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid en op een marktconforme
wijze met produktgerichte milieuzorg aan de slag kunnen.Anderzijds is het wel een taak van de overheid evidente belemmeringen
die het toepassen van een integrale ketenbenadering in de weg staan, zoveel
mogelijk weg te nemen. Daartoe is er zowel gewerkt aan kennisopbouw, als aan
het creëren van stimulansen.Ten behoeve van de kennisopbouw zijn de nodige initiatieven genomen. In het project «Stofstromen op meso-niveau», is gezocht naar
mogelijkheden om met behulp van input-output analyse de belangrijkste materiaalstromen
door de economie te beschrijven en te analyseren.De analysemethode is op een viertal materiaalstromen toegepast: papier,
cement, ijzer/staal en energie.In het project «Ketenindicatoren», is gepoogd een methode
te ontwikkelen om de milieubelasting van ketens van materiaalstromen met behulp
van een kwantitatieve maatstaf aan te duiden. De ontwikkelde indicator biedt
de mogelijkheid milieu-effecten van materiaalstromen in de tijd te volgen.Daarnaast kan de milieubelasting binnen de keten worden teruggevoerd op
de schakels van de keten op grond waarvan aangrijpingspunten voor beleid kunnen
worden geïdentificeerd.Een bijzondere vorm van een ketenindicatorproject is het project «Energiekentallen
voor ketens». Hierbij richtte de indicator zich op de massadoorzet en
het energiegebruik. De gevolgde methodiek, toegepast op 18 geselecteerde materialen,
levert een overzichtelijk en vrijwel compleet beeld op van het gehele binnenlandse
consumptie- en afdankingspatroon, wat betreft massadoorzet en energiegebruik.
De methodiek is ook heel geschikt om het effect van bepaalde maatregelen door
te rekenen teneinde prioritaire aspecten op het spoor te komen.Deze opgedane kennis dient nu vertaald te worden naar de praktijk.Tot op heden blijken de mogelijkheden van een integrale ketenbenadering
bij het bedrijfsleven nog grotendeels onbekend en onbenut. Zonder aanleiding
of motivatie zullen bedrijven niet overgaan tot de gewenste aanpak.Daarom is verder inzicht nodig in de te realiseren voordelen, zowel in
economische als in ecologische termen. Vervolgens is de vraag relevant hoe
een en ander concreet gestalte kan krijgen.Deze constatering was aanleiding om het programma Integraal Ketenbeheer
voor en door Bedrijven te starten. Doel van dit programma is het proefondervindelijk
vergroten van inzicht in de succes- en faalfactoren van integraal ketenbeheer
toegepast door bedrijven. Op basis van de met dit programma opgedane ervaringen
zal vervolgens ketenbeheer praktisch hanteerbaar en toepasbaar worden gemaakt
voor bedrijven. Dit programma richt zich met name op energie-efficiencyverbetering
en vermindering van de milieubelasting gemeten over de gehele
keten. Tevens wordt gekeken naar verbetering van het bedrijfseconomische rendement
van ketens van bedrijven. Dit programma is medio 1995 gestart. Eind 1996 kunnen
de beleidsmatige conclusies worden getrokken.Voor bedrijven die al een stapje verder zijn en de mogelijkheden van een
ketenbenadering onderkennen is de handreiking «Milieugerichtketenbeheer
door bedrijven» opgesteld. Deze handreiking aan het management geeft
algemene richtlijnen, voorstellen, ideeën en waarschuwingen over milieugericht
ketenbeheer en bevat tevens een stappenplan, waarmee bedrijven concreet aan
de slag kunnen. III. DetailhandelVanuit de ketenbenadering speelt de detailhandel de rol van intermediair
tussen producent en consument. Zowel uit onderzoek, als uit de praktijk blijkt
dat eigen initiatief daarbij , onder condities, mogelijk is. Zo zijn detaillisten
reeds actief op het gebied van het uitbreiden van hun informatie- en adviesfunctie
in de richting van hun klanten tot ook het milieuaspect van de te verkopen
produkten. In een recent onderzoek naar de milieuvoorlichtende rol van de
detailhandel in het midden- en kleinbedrijf1
wordt geconstateerd dat detaillisten in het algemeen bereid zijn in te gaan
op de vraag om milieu-informatie en advisering, wanneer zij daartoe door de
consument worden uitgenodigd of uitgedaagd. Ook wordt er geëxperimenteerd
met bijvoorbeeld aanpassingen in de presentatie van het minder-milieubelastende
deel van het assortiment. In het door VROM, EZ en het HBD gezamenlijk ontwikkelde
implementatieplan milieubeleid detailhandel wordt in de komende periode expliciet
aandacht besteed aan milieuvoorlichting aan en door het winkelpersoneel.Centrale elementen daarbij zijn het toepassen van milieuzorg in de eigen
werksituatie en het geven van milieu-informatie over produkten aan consumenten.Ook kan de detailhandel een meer directe rol spelen in de richting van
de toeleverancier. In het PRIMA-project (Project introductie milieusparende
assortimenten) is onderzocht welke mogelijkheden hiertoe bestaan. Uit het
eindrapport, dat in oktober 1995 is gepubliceerd2,
blijken deze mogelijkheden daadwerkelijk aanwezig, maar blijkt ook dat bedrijfseconomische
randvoorwaarden doorslaggevend zijn voor de mate waarin de detailhandel milieugerichte
assortimentswijzigingen kan initiëren.Bij de drie deelnemende bedrijven werd duidelijk dat de in het algemeen
hogere prijs van het milieuvriendelijkere alternatief en de soms nog zeer
beperkte expliciete consumentenvraag een belemmering vormden.Indien niet voldaan is aan deze voorwaarden zijn de sturingsmotieven en
-mogelijkheden van de detailhandel gering. Ook bleek de voorbereiding van
de invoering van deze wijzigingen zeer arbeids- en kennisintensief. Afhankelijk
van de specifieke bedrijfssituatie, zoals kenmerken van het assortiment en
de inkoop- en verkoopmarkt, bieden de PRIMA-resultaten echter wel een aantal
concrete aanknopingspunten, waarmee grootwinkelbedrijven actief met milieu
aan de slag kunnen gaan. In een enkel geval werd op initiatief en met intensieve
bemoeienis van het betrokken bedrijf daadwerkelijk een nieuw produkt ontwikkeld,
dat zowel een hogere milieuhygiënische kwaliteit had als beter tegemoet
kwam aan andere kwaliteitseisen van de consument. Verder bleek dat er ook
mogelijkheden waren om uit bestaand aanbod van leveranciers artikelen te kiezen
die minder milieubelastend zijn. Het PRIMA-project liet echter ook zien dat,
mede door het ontbreken van adequate informatie, het aanbod van
commercieel beschikbare, minder-milieubelastende produkten nog niet volledig
wordt benut.Geconcludeerd kan worden dat deze bedrijfsprojecten illustreren dat de
mogelijkheden om milieugerichte verbeteringen in delen van het assortiment
in te voeren onder bepaalde condities haalbaar zijn. Dit vereist wel een actieve
opstelling van het bedrijf alsmede de toegang tot betrouwbare milieu-informatie
en advisering.Onderzocht zal worden, samen met de detailhandel, in hoeverre produktgerichte
milieuzorg, zoals ontwikkeld wordt voor producenten ook voor de detailhandel
perspectief biedt om tot een versterking van haar rol bij produktverbetering
c.q. assortimentsverbetering te komen. Daarbij kan aangesloten worden bij
het hiervoor genoemde implementatieplan milieubeleid detailhandel. IV. ConsumentZoals aangegeven wordt het beleid om producenten te stimuleren tot het
verminderen van de milieubelasting van produkten nu meer direct op de producent
zelf gericht in plaats van via de consument en het middel van uitgebreide
milieu-produktinformatie. Dat betekent niet dat aan de vraagkant geen aandacht
meer zal worden besteed. Aan de consument moet de mogelijkheid geboden worden
om het aanbod van beschikbare minder milieubelastende produkten volledig te
benutten.Hieronder komt het op de consument gerichte instrumentarium aan de orde. A. MilieukeurHet milieukeur geeft de consument de mogelijkheid om bij de aanschaf van
produkten milieu mee te laten wegen in zijn keuze. In veel landen op de wereld,
volgens OESO onderzoek in zo'n 22 landen, is inmiddels een milieukeur operationeel.
Het in Nederland functionerende systeem is voor wat betreft het aanvragen
van de milieukeur door producenten achtergebleven bij de verwachtingen die
we ervan hadden, ook indien we daarbij in aanmerking nemen dat de milieukeur
uitsluitend bedoeld is voor produkten die qua milieubelasting zeer gunstig
afsteken tegen het gemiddelde van de produktgroep. Op dit moment zijn er voor
7 produktgroepen produkten met een milieukeur in de winkel voorhanden. Door
de Stichting Milieukeur zal op zeer korte termijn in overleg met alle partijen
gewerkt worden aan een zodanige bijstelling van het systeem dat een groter
marktbereik gerealiseerd kan worden.Inmiddels zijn de betrokken partijen, – producenten, handel, milieu-
en consumentenorganisaties en overheid – erin geslaagd overeenstemming
te bereiken over de relevante milieu-aspecten van zo'n 24 verschillende produktgroepen
en de daarbij horende criteria. Het blijkt dat deze certificatieschema's door
het bedrijfsleven opgevraagd en gebruikt worden als informatie bij het ontwikkelen
en verbeteren van produkten, hetgeen als een positieve spin-off van het milieukeur
gezien kan worden. Gekeken zal worden in hoeverre deze certificatieschema's
een rol kunnen spelen bij het tot stand brengen van produktverbetering. Inmiddels kunnen ook voedingsmiddelen in aanmerking komen voor een milieukeur.Uit de ervaringen tot nu toe blijkt dat het oorspronkelijk beoogde doel
van volledige zelffinanciering van het systeem niet haalbaar is. Ik zal bevorderen
dat in 1996 met partijen en de drie betrokken departementen, EZ, LNV en VROM,
onderzocht wordt welke perspectieven er zijn voor een continuering op middellange
termijn van het Nederlandse milieukeur. Daarbij zullen ook de ontwikkelingen
in het EU-milieukeur betrokken worden. Het eerder vastgelegde
streven naar het op termijn opgaan van het Nederlandse keur in het EU-milieukeur
blijft daarbij gehandhaafd. De nog beperkte ontwikkelingen tot nu toe van
het EU-keur geven echter geen aanleiding al eerder tot deze inbouw over te
gaan. B. Milieu-informatiepuntIn de Nota Produkt en Milieu staat aangegeven dat het wenselijk is dat
met name consumenten informatie kunnen krijgen over de milieu-aspecten van
produkten. Voor het creëren van een voorziening daartoe, een milieu-informatiepunt,
zou eerst een haalbaarheidsonderzoek gedaan worden en gekeken worden naar
de relatie met reeds bestaande informatiepunten.Het onderzoek is inmiddels afgerond. Daaruit trek ik de conclusie dat
het niet wenselijk is om een enkel op produkten gericht informatiepunt in
te stellen. De extra inspanningen die daarvoor nodig zouden zijn lijken niet
gerechtvaardigd gelet op de relatief beperkte omvang van de specifieke vraag
daarnaar. Wel ben ik thans de mogelijkheid aan het verkennen hoe een meer
centrale aanpak kan worden ontwikkeld van de wijze waarop het publiek geïnformeerd
wordt over het totale spectrum van milieuonderwerpen. C. Overige milieu-informatieBestaande aanwijzingen voor consumenten zoals het KCA-logo blijven uiteraard
gehandhaafd.In ISO-kader vinden verschillende activiteiten met betrekking tot milieu-informatie
op produkten plaats. Zo is er een werkgroep waarin getracht wordt tot internationale
afstemming te komen over de te gebruiken systematiek bij milieukeur. In andere
werkgroepen wordt gewerkt aan afspraken over de preciese betekenis en gebruik
van allerlei milieubegrippen en condities voor het gebruik van logo's. Nederland
is en blijft daarbij actief betrokken.Voor de consument wordt een belangrijke bron van informatie over milieuaspecten
van produkten gevormd door de vergelijkende warenonderzoeken van de consumentenorganisaties.
Ik zal hen daarvoor de komende jaren, evenals afgelopen jaren, financieel
ondersteunen.Sinds een aantal jaren functioneert de milieureclamecode. Daarvan is een
aanzienlijke sanering van niet juiste milieuclaims het uitgangspunt geweest.Ik zal het functioneren van de code blijven volgen. Daarbij zal ik ernaar
streven dat de milieu-reclamecode zoveel mogelijk aansluit bij de ontwikkelingen
van het produktgerichte milieubeleid.Als grootgebruiker kan de overheid een belangrijke rol spelen bij het
formuleren van milieu-eisen bij produkten. Met het oog daarop zullen inkopers
van zowel rijksoverheid als andere overheden benaderd worden om hen daarin
te stimuleren en de mogelijkheden en juridische beperkingen daarvan aan te
geven.Voor rijksinkopers in het bijzonder zullen in 1996 de Algemene RijkslnkoopVoorwaarden
(ARIV) daartoe worden aangepast. Het bedrijfsleven zal daarover worden geïnformeerd. D. Duurzame consumptieDe hierboven aangegeven onderwerpen hebben betrekking op het aanbod van
en de vraag naar minder milieubelastende produkten. Dit is slechts één
element van duurzame consumptie. De bredere problematiek van duurzame consumptie
komt aan de orde in de brief die ik daarover begin 1996 aan de Tweede Kamer
zal doen toekomen. Hierbij zal de vraag aan de orde komen in
welke mate we op wijzigingen in vraag- en aanbodzijde en aanpassingen in consumentengedrag
als motor van duurzame ontwikkeling mogen vertrouwen. V. ConclusiesProduktenbeleid is voor zowel overheid als de partijen in de ketens een
belangrijk beleidsterrein. Het raakt de activiteiten van het bedrijfsleven
in haar kern. Door de accentverschuiving in het produktgerichte milieubeleid
zijn voor partijen in de keten de randvoorwaarden geschapen waaronder zij
hun eigen verantwoordelijkheid met betrekking tot milieu voldoende inhoud
kunnen geven.Daarmee kan de doelstelling van het produktgerichte milieubeleid naar
verwachting ook eerder binnen bereik komen. Het is nu aan partijen, en in
het bijzonder het bedrijfsleven, om actief aan de slag te gaan.Naast het faciliteren en het stimuleren van deze activiteiten van partijen
zal de overheid nauwlettend de vinger aan de pols houden en zonodig bijsturen.Immers zelfregulering zal niet tot vrijblijvendheid mogen leiden. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,M. de Boer XNoot1De Eco-indicator 95, NOH rapport 9514.XNoot1Detailhandel, consument en milieu-advisering, Landbouwuniversiteit Wageningen,
1995. XNoot2Milieugerichte assortimentsverbetering in de detailhandel, publicatiereeks
Produkt en Milieu, Ministerie van VROM, oktober 1995, Den Haag. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23562-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl