Enquête Opsporingsmethoden; Brief met lijst van beslispunten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24072, nr. 25

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24072 nr. 25

22-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam10.7. Aanbevelingen 10.7.1. Inleiding10.7.2. Algemene uitgangspunten van de opsporing 1. Wettelijke basis2. Wettelijke bevoegdheden3. Vastlegging methoden4. Hogere autoriteiten bij zwaardere ingrepen5. Objectieve toetsingscriteria6. Openbare verantwoording7. Gezag8. Integratie kennis10.8. Normering van de methoden algemeen 10.8.1. Definitie opsporing Opsporing in Wetboek van StrafvorderingOpsporing en vervolgingDefinitie opsporing10.8.2. Criteria inzet methodeErnst strafbaar feitToestemming en toetsingTermijn methode10.8.3. Procedure verantwoording Processen-verbaalVertrouwelijke informatieZittingsrechterGeen geheime trajecten10.9. Voorstellen normering observatiemethoden A. Aftappen telecommunicatieB. Direct afluisterenC. Observeren en volgenD. PlaatsbepalingsapparatuurE. Inkijkoperaties10.10. Gebruik van informanten en infiltranten A. InformantenB. Deals met criminelenC. GetuigenbeschermingD. KroongetuigenE. InfiltratieF. Gecontroleerde aflevering en doorlating10.11. Overige methoden A. Inwinning, opslag en gebruik van informatieB. Gegevens ten behoeve van bestuurlijke rechtshandhavingC. MisdaadanalyseD. Combinatie van opsporingsmethoden10.12. Aanbevelingen organisatie opsporing 10.12.1. Algemeen A. IntegratieB. RecherchechefC. Recherche-officierD. ZaaksofficierE. Structuur10.12.2. Criminele inlichtingendiensten A. GegevensverzamelingB. Recherche-officierC. CID-subjectD. OrganisatieE. BeheerF. InformantenG. KernteamH. OpleidingI. Inwinning informatie10.12.3. Tactische recherche A. VerslagleggingB. Overleg10.12.4. Ondersteunende diensten A. Taakomschrijving krachtens wetB. Processen-verbaalC. Politie-infiltranten10.12.5. Kernteams A. TaakomschrijvingB. PrioriteitenstellingC. LRTD. FinancieringE. FenomeenonderzoekF. GezagG. Inhoudelijke betekenis10.12.6. Bijzondere opsporingsdiensten A. WetgevingB. SamenwerkingC. CIDD. De uitwisseling van gegevensE. RijksrechercheF. Recherche-officier bijzondere opsporingsdiensten10.12.7. Binnenlandse Veiligheidsdienst A. TakenB. De BVD-officierC. Onderzoeksmethoden10.13. Sturing en controle 10.13.1. Openbaar ministerie A. VersterkingB. ReorganisatieC. College van procureurs-generaalD. TaakomschrijvingE. Het CBO10.13.2. Rechters-commissarissen A. Rol rechter-commissarisB. Functie-eisenC. Toetsing10.13.3. De korpsbeheerders en de korpsleiding A. KorpsbeheerdersB. Korpschefs10.13.4. De ministeries A. De minister van JustitieB. Het ministerie van JustitieC. TipgeldregelingD. ControleE. College procureurs-generaalF. Minister van Binnenlandse Zaken10.13.5. Tweede Kamer A. ControleB. WetgevingC. Commissie IVD10.14. Toekomstige enquêtes A. Geen geheimhoudingsplichtB. Besloten verhoor onder edeC. DraaiboekD. StafE. Permanente ruimteF. VertrouwelijkheidG. ArchiefH. Belang van de staatI. AttenderingsbulletinsJ. VerhorenK. PersbriefingL. Verhoren op televisieM. Internationaal onderzoek
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24072Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 072Enquête Opsporingsmethodennr. 25BRIEF VAN DE ENQUÊTECOMMISSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 maart 1996De Enquêtecommissie Opsporingsmethoden biedt U hierbij de lijst
van beslispunten aan.De formulering van de beslispunten is identiek aan de formulering van
de aanbevelingen in hoofdstuk 10 van het eindrapport van de enquêtecommissie.De voorzitter van de commissie,Van TraaDe griffier van de commissie,Coenen 10.7. Aanbevelingen 10.7.1. Inleiding1. In de democratische rechtsstaat vraagt elk optreden van bestuur, justitie
en politie een zo precies mogelijke wettelijke grondslag. Bij de toepassing
van strafrecht en strafvordering binnen de democratische rechtsstaat kan het
doel de middelen niet heiligen. De toepassing van proportionaliteit en subsidiariteit
moet geschieden binnen de grenzen van wettelijke bevoegdheden en niet daarbuiten.2. Regeling van de opsporingsmethoden is noodzakelijk, zowel naar inhoud
als naar procedure en controle. Het gaat niet alleen om de vraag wat er mag,
maar ook om de vraag hoe toezicht en gezag worden uitgeoefend. Dit volgens
het adagium: geen bevoegdheid zonder verantwoordelijkheid, geen verantwoordelijkheid
zonder verantwoording.3. Alle opsporingshandelingen dienen te worden verricht onder het gezag
van het openbaar ministerie (artikel 148 Sv). Er kan geen eigen domein voor
politie of andere opsporingsdiensten bestaan.4. Het staat voor de commissie buiten kijf dat de minister van Justitie
politiek verantwoordelijk is voor het doen en laten van het openbaar ministerie
en dus ook voor de gebezigde opsporingsmethoden. Van de politieke verantwoordelijkheid
is geen domein uitgezonderd. De minister dient op de hoogte te zijn van gebruikte
opsporingsmethoden en kan via het college van procureurs-generaal zijn verantwoordelijkheid
laten gelden. Er is ook geen afgescheiden domein voor het openbaar ministerie.
De minister kan deze verantwoordelijkheid thans uitoefenen op basis van artikel
5 van de Wet op de rechterlijke organisatie.5. Deze politieke verantwoordelijkheid van de minister van Justitie kan
nooit in de plaats komen van de toetsing door de rechter van de rechtmatigheid
van opsporingsmethoden in een bepaalde casus. Derhalve is de commissie tegenstander
van de door sommigen geopperde gedachte dat bijzondere opsporingsmethoden
getoetst zouden moeten worden door een vertrouwelijke kamercommissie, zonder
dat de rechter erover zou kunnen oordelen. 10.7.2. Algemene uitgangspunten van de opsporing 1. Wettelijke basis6. Opsporingsmethoden dienen in een democratische rechtsstaat een expliciete
wettelijke basis te hebben. Opsporing moet plaatshebben op de wijze bij de
wet voorzien.Opsporingsmethoden kunnen inbreuk maken op grondrechten van burgers. Inbreuken
op grondrechten van de burgers behoeven naar het oordeel van de commissie
in ieder geval een legitimatie in de wet. Opsporingsmethoden kunnen naar het
oordeel van de commissie dan ook niet worden ingezet als er geen wettelijke
basis voor is. De wet definieert limitatief de opsporingsmethoden die een
inbreuk op de fundamentele rechten van de burger inhouden. Analoge methoden
mogen niet worden toegepast zonder wettelijke basis. 2. Wettelijke bevoegdhedenBevoegdheden van opsporingsambtenaren dienen expliciet in de wet vastgelegd
te worden. Daarbij moet worden voorkomen dat de omschrijving van de bevoegdheden
dermate vaag is dat verschillende interpretaties van deze bevoegdheden
gegeven kunnen worden. Opsporingsambtenaren hebben het recht precies te weten
over welke bevoegdheden zij kunnen beschikken. Politie en justitie dienen
natuurlijk beleidsvrijheid te behouden bij de afweging of gebruik wordt gemaakt
van bepaalde methoden. 3. Vastlegging methodenHet gebruik van opsporingsmethoden moet expliciet worden vastgelegd. Op
elk moment moet het mogelijk zijn te achterhalen met welke methode bepaalde
informatie is verzameld. Niet alleen de inhoud van de informatie, maar ook
de wijze waarop de informatie is verkregen, dient te worden vastgelegd. Op
die manier wordt het mogelijk de wijze van informatieverwerving te controleren. 4. Hogere autoriteiten bij zwaardere ingrepenBij meer ingrijpende opsporingsmethoden acht de commissie het noodzakelijk
dat anderen dan politiefunctionarissen toestemming geven. De commissie is
van oordeel dat hoe ingrijpender de methode is, des te hoger de autoriteit
moet zijn die toestemming geeft. In bepaalde gevallen van de inzet van opsporingsmethoden
is machtiging door de rechter-commissaris noodzakelijk. Op die manier kan
verzekerd worden dat wanneer de inbreuk op grondrechten van burgers toeneemt,
hogere autoriteiten een beslissing daartoe nemen. Hogere autoriteiten kunnen
op meer afstandelijke wijze het opsporingsbelang afwegen tegen het belang
van burgers wier grondrechten kunnen worden geschonden. 5. Objectieve toetsingscriteriaToetsing vooraf dient plaats te vinden aan de hand van objectieve criteria.
Naast proportionaliteit en subsidiariteit dienen bij de toetsing van de in
te zetten methode tevens andere criteria een rol te spelen:– in hoeverre is de methode voor politie en justitie controleerbaar;– welk doel wordt met de methode nagestreefd;– welk effect heeft de methode;– in hoeverre worden onaanvaardbare risico's genomen?Het oordeel over de toetsingscriteria dient te worden gemotiveerd. 6. Openbare verantwoordingHet uitgangspunt is dat de gebruikte methoden in het openbaar ter terechtzitting
worden verantwoord. Ter terechtzitting moeten de gebruikte methoden kunnen
worden besproken. Er kunnen zich uitzonderingssituaties voordoen, waarbij
bepaalde aspecten van methoden niet openbaar worden. De rechter moet echter
alle methoden kunnen toetsen. 7. GezagHet openbaar ministerie heeft het gezag over de opsporing. Dit impliceert
dat het openbaar ministerie, onverlet de beheersverantwoordelijkheden, beslist
over de te onderzoeken zaken en de te gebruiken opsporingsmethoden. De politie
dient het gezag van het openbaar ministerie te aanvaarden. Alleen dan kan
sprake zijn van vruchtbare samenwerking tussen openbaar ministerie en politie. 8. Integratie kennisEen aantal functionarissen binnen de recherche en het openbaar ministerie
moet kennis hebben van de recherche-onderzoeken en de gebruikte
opsporingsmethoden. Op één punt binnen de regiokorpsen en binnen
de parketten van het openbaar ministerie dient een overzicht te bestaan van
de recherche-onderzoeken en de gebruikte opsporingsmethoden. Dat zal noodzaken
tot integratie van verschillende organisatie-onderdelen. Op deze wijze kunnen
coördinatie en afstemming van kennis gerealiseerd worden.Deze acht uitgangspunten vormen voor de commissie de leidraad bij de formulering
van de aanbevelingen en de voorstellen voor normering. De commissie verzoekt
de Kamer een oordeel te geven over deze acht uitgangspunten van de opsporing. 10.8. Normering van de methoden algemeen 10.8.1. Definitie opsporing Opsporing in Wetboek van Strafvordering7. De commissie wil de opsporing, inclusief de zogenoemde «proactieve
opsporing», een duidelijke plaats geven in de wet en wel in het Wetboek
van Strafvordering. Een nieuwe toevoeging aan artikel 1 van dat wetboek dient
te bepalen dat de opsporing alleen plaats heeft op de wijze bij de wet voorzien. Opsporing en vervolging8. Het gebruik van gegevens, die door opsporing verkregen zijn, ten behoeve
van bestuurlijke en fiscale rechtshandhaving dient aan specifieke regels gebonden
te worden. Opsporen moet volgens de commissie een specifiek doel hebben, te
weten opheldering van strafbare feiten en zo mogelijk een strafrechtelijke
sanctie en niet het vagere en minder omschreven doel ontmantelen. Definitie opsporing9. Zij wil opsporing als volgt definiëren: Het verzamelen, registreren
en verwerken van gegevens en informatie– op grond van een redelijk vermoeden van te plegen strafbare feiten
die gezien hun aard of het georganiseerd verband waarin ze worden begaan,
een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren, of– op grond van tenminste duidelijke aanwijzingen van gepleegde strafbare
feiten met het doel te komen tot een strafrechtelijke sanctie.Deze opsporingsactiviteiten vallen onder het regime van artikel 1 Sv.
Dit artikel brengt mee dat opsporing plaats moet hebben op de wijze bij de
wet voorzien en beheerst moet worden door de beginselen van strafvordering.
Met deze definitie wil de commissie de werkelijkheid van de opsporing omschrijven
en tegelijkertijd duidelijke grenzen stellen aan de toekomstige opsporing.
Zij verzoekt de Kamer een oordeel te geven over deze definitie van de opsporing.Met de definitie van opsporing maakt de commissie de keuze om ook de zogenoemde
«proactieve» opsporing in het Wetboek van Strafvordering een plaats
te geven. 10.8.2. Criteria inzet methode10. Fasen van opsporingDe commissie onderscheidt de volgende fasen: Fase I: Voorfase, waarin nog geen sprake is van opsporing.Fase II: Fase waarin sprake is van een redelijk vermoeden van een te plegen
ernstig misdrijf. De commissie noemt de opsporingsactiviteiten die zich richten
op deze fase, «proactieve» opsporing.Fase III:A. Fase waarin sprake is van duidelijke aanwijzingen van een gepleegd
strafbaar feit.B. Fase waarin sprake is van een redelijk vermoeden van een gepleegd strafbaar
feit. Er is een verdenking.C. Fase waarin sprake is van een redelijk vermoeden van schuld aan een
gepleegd strafbaar feit. In deze fase is er een verdenking en een verdachte.De commissie duidt opsporingsactiviteiten die zich richten op fase III,
aan als opsporing van gepleegde strafbare feiten.Aan opsporen kan altijd een fase vooraf gaan. In fase I houden de politie
en andere controlerende instanties «ogen en oren open». Zij controleren,
winnen open informatie in en ontvangen passief tips van derden (mogelijk ook
informanten). Dit is geen opsporing.Opsporing in fase II is naar het oordeel van de commissie alleen mogelijk
bij te plegen ernstige misdrijven waarbij sprake is van een redelijk vermoeden,
dat wil zeggen een vermoeden dat berust op feiten en omstandigheden en meer
is dan een aanwijzing of een tip. Het zal hierbij bijna altijd gaan om georganiseerde
criminaliteit of organisatiecriminaliteit.In fase III gaat het om allerlei feitelijk gepleegde strafbare feiten
van meer of minder ernstige aard. Fase III A sluit aan bij de werkelijkheid
dat vaak ook opsporingsactiviteiten verricht worden, zonder dat er al sprake
is van een verdenking of een verdachte. De commissie gebruikt hiervoor de
juridische term duidelijke aanwijzingen van gepleegde strafbare feiten. Fase
III B betreft de klassieke verdenking: er is een redelijk vermoeden dat berust
op feiten en omstandigheden van een gepleegd strafbaar feit. Het drugstransport
rijdt of het lijk is bijna gevonden. Fase III C (artikel 27 Sv.) betreft de
klassieke verdachte: degene «te wiens aanzien uit feiten en omstandigheden
een redelijk vermoeden van schuld» aan een strafbaar feit voortvloeit. Ernst strafbaar feit11. Naast de indeling in fasen heeft de commissie steeds bezien in hoeverre
criteria met betrekking tot de ernst van de te plegen of gepleegde strafbare
feiten moesten worden gesteld.Daarbij heeft de commissie gebruikt gemaakt van de navolgende criteria: – misdrijven waar voorlopige hechtenis is toegelaten;– misdrijven die door hun aard of georganiseerd verband een ernstige
inbreuk maken op de rechtsorde. Het gaat in ieder geval om misdrijven waarvoor
voorlopige hechtenis is toegelaten;– ernstige misdrijven waarop een strafmaximum van acht jaar of meer
staat.Met behulp van deze criteria is het mogelijk meer precies te normeren
wanneer van welke methoden gebruik gemaakt kan worden. Toestemming en toetsing11a. Hoe zwaarder de inbreuk, hoe hoger de autoriteit die daarover een
beslissing moet nemen. Dat uitgangspunt is van wezenlijk belang voor de aanbevelingen
van de commissie. De commissie meent dat de volgende politiefunctionarissen,
officieren van justitie en rechters een rol kunnen spelen bij de toestemming
voor bepaalde methoden, in rangorde van zwaarte van de toestemming:– hulpofficier van justitie;– officier van justitie;– rechter-commissaris;– raadkamer.11b. Bij de vaststelling welke autoriteit toestemming moet geven voor
het gebruik van een methode, dan wel moet toetsen in hoeverre de methode rechtmatig
en verantwoord wordt gebruikt, hanteert de commissie de volgende uitgangspunten.Inbreuken op grondrechten vergen een rechterlijke toetsing vooraf door
de rechter-commissaris. In enkele gevallen is de inbreuk op de privacy zo
gering dat kan worden volstaan met een toets door de officier van justitie.
Bij methoden die of zeer ingrijpend zijn of een groot risico voor de overheid
(bijvoorbeeld infiltratie en direct afluisteren) met zich brengen, dient ook
het college van procureurs-generaal toestemming te verlenen. Waar de integriteit
van de politie (mede gelet op het gevaar van corruptie) in het geding is,
draagt ook de korpsbeheerder bestuurlijke verantwoordelijkheid. In die gevallen
dient de korpsbeheerder op de hoogte te worden gesteld van de gebruikte methoden.Hoe ingrijpender de methode, hoe specifieker het doel moet worden omschreven.
Daarbij gaat de commissie ervan uit dat steeds expliciet een doel wordt geformuleerd
en bij de toetsing van de methode steeds bezien wordt in hoeverre de doelstelling
nog steeds reëel is. De commissie benadrukt de noodzaak van het consequent
expliciteren van de doelstelling van de opsporing. Termijn methode12. Per methode dient te worden vastgesteld welke termijn voor de inzet
van de methode wordt gehanteerd. Deze termijn moet zodanig zijn dat daadwerkelijk
gebruik kan worden gemaakt van de methode, maar dat ook een hernieuwde toetsing
van de methode mogelijk wordt. 10.8.3. Procedure verantwoording Processen-verbaal13. Van alle relevante handelingen ter fine van opsporing dient zo spoedig
mogelijk proces-verbaal opgemaakt te worden. Daarmee bepleit de commissie
een reactivering van het vereiste van artikel 152 Sv. Het proces-verbaal dient
zowel de relevante inhoud als de gebruikte methode weer te geven. Een specifiek
startproces-verbaal geeft de benodigde toestemming en verantwoordelijke officier
van justitie aan. Alle relevante processen-verbaal behoren bij de processtukken
gevoegd te worden.Er kunnen geen gesloten trajecten meer bestaan die niet aan de rechter
worden voorgelegd. Vertrouwelijke informatie14. Mocht de officier van justitie van oordeel zijn dat bepaalde relevante
informatie niet aan de processtukken kan worden toegevoegd, dan stelt hij
de rechter-commissaris daarvan in kennis. De officier van justitie dient zijn beslissing met redenen te omkleden en op schrift te stellen. Deze
procedure is slechts mogelijk indien een directe bedreiging van derden, analoog
aan de bedreigde-getuigenregeling in het Wetboek van Strafvordering, te duchten
is of een zwaarwegend opsporingsbelang wordt geschaad.De rechter-commissaris krijgt het recht te bepalen dat bepaalde stukken
alsnog aan het procesdossier moeten worden toegevoegd. De officier van justitie
kan daarop, vóór de zitting, besluiten de zaak niet te laten
voorkomen.Naar analogie van artikel 30 Sv wordt de verdachte meegedeeld dat relevante
informatie niet aan de stukken is toegevoegd. Mogelijk moet ook worden voorzien
in een beroep op de raadkamer analoog aan artikel 32 Sv.Indien de officier van justitie besluit de zaak aan de zittingsrechter
voor te leggen, dan kan hij zich niet meer aan het oordeel van de zittingsrechter
onttrekken door de zaak «van de rol te halen.» Intrekking van
de dagvaarding is in ons stelsel van strafvordering mogelijk tot aan de aanvang
van het onderzoek ter zitting (artikel 266 Sv). Zittingsrechter15. De zittingsrechter behoudt te allen tijde het recht en de mogelijkheid
een zelfstandige beoordeling te geven van de gebruikte opsporingsmethoden.
Uiteindelijk beslist hij, gehoord de verdediging en gelet op het oordeel van
de rechter-commissaris, of de achtergehouden informatie geheim mag blijven
danwel alsnog op tafel moet komen. Hij kan daartoe ook tijdens de zitting
verwijzen naar de rechter-commissaris. Bij de beslissing van de zittingsrechter
zal de officier van justitie zich moeten neerleggen op straffe van bewijsuitsluiting
of niet-ontvankelijkheid. Ook al gezien het Europees Verdrag van de Rechten
van de Mens zou geen enkele wettelijke regeling de zittingsrechter deze toets
kunnen ontnemen. Geen geheime trajecten16. Met deze voorstellen wil de commissie ordening brengen op het punt
van de volledigheid van de processtukken. De bedoeling is een einde te maken
aan de zogeheten geheime trajecten. De rechter-commissaris moet kunnen oordelen
over alle relevante informatie en doet verslag aan de zittingsrechter indien
naar zijn oordeel terecht relevante informatie niet aan de processtukken is
toegevoegd, in verband met een te duchten directe bedreiging van derden. Zodra
het opsporingsbelang het toelaat wordt een ex-verdachte of een betrokken persoon
in kennis gesteld van tegen hem gebezigde dwangmiddelen of inbreuken op zijn
fundamentele rechten. 10.9. Voorstellen normering observatiemethoden A. Aftappen telecommunicatie17. Voor het aftappen van telecommunicatie (telefoontap, fax, semafoons)
volgt de commissie in grote lijnen het wetsvoorstel herziening gerechtelijk
vooronderzoek. Noodzakelijk is «een redelijk vermoeden van een gepleegd
ernstig misdrijf, waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en dat gezien
zijn aard of het georganiseerd verband waarin het is begaan een ernstige inbreuk
op de rechtsorde oplevert». Wel meent de commissie dat het vermoeden
dient te bestaan dat de verdachte aan de telecommunicatie deelneemt (fasen
III B en C). Tevens acht de commissie het mogelijk dat tappen van telecommunicatie
toegestaan wordt in fase II, als er sprake is van feiten en omstandigheden
die een redelijk vermoeden opleveren van een te plegen ernstig misdrijf, en dan alleen tegen de personen tegen wie dit vermoeden zich richt.
Deze voorwaarden zijn strenger dan voorgesteld in het oorspronkelijk wetsvoorstel
herziening gerechtelijk vooronderzoek.De rechter-commissaris moet toestemming geven voor het aftappen van telecommunicatie
voor een periode van vier weken.Op vordering van de officier van justitie kan deze termijn verlengd worden.18. Het gebruik van gegevens in andere zaken of tegen andere personen
is slechts mogelijk met toestemming van de rechter-commissaris. In de politieregisters
moeten gegevens met bronvermelding worden opgeslagen. Zij kunnen niet als
CID-informatie versluierd worden. Gezien de voorgestelde regeling voor het
telecommunicatieonderzoek kan de rechter-commissaris ook bij inzage in computerbestanden
beslissen dat gegevens ten behoeve van andere onderzoeken gebruikt kunnen
worden.19. Alle telecommunicatieverkeer via de ether dat niet bestemd is voor
vrije ontvangst, dus ook scannen, autotelefoons en dergelijke, valt onder
de regeling van de telecommunicatietap.20. Het zogeheten «printen», het opvragen van telefoon-, fax-
en andere telecommunicatienummers, is toegestaan onder dezelfde voorwaarden
als de telecommunicatietap, met dien verstande dat de officier van justitie
in eerste instantie toestemming geeft voor vier weken. Na vier weken dienen
de gegevens vernietigd te worden of dient een rechter-commissaris een vordering
tot verlenging van het printen te toetsen. B. Direct afluisteren21. Voor direct afluisteren zonder meer wil de commissie het ingediende
wetsvoorstel volgen met de volgende toevoegingen. Direct afluisteren is alleen
mogelijk in fasen III B en III C.Er moet sprake zijn van een redelijk vermoeden van een gepleegd ernstig
misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten en dat gezien zijn aard
of het georganiseerd verband waarin het is begaan, een ernstige inbreuk op
de rechtsorde oplevert. Het vermoeden dient te bestaan dat de verdachte aan
de afgeluisterde gesprekken deelneemt. Direct afluisteren in een woning is
conform het wetsvoorstel slechts mogelijk bij misdrijven waarop een strafmaximum
van acht jaar of meer staat. (noot Koekkoek)22. De commissie meent dat direct afluisteren niet moet worden toegestaan
in fase II, omdat het een zwaardere inbreuk is dan het tappen van telecommunicatie
en omdat het gepaard kan gaan met het heimelijk betreden van afgesloten ruimten
en woningen.Daarvoor acht de commissie het bestaan van een verdenking noodzakelijk. 23. Direct afluisteren op basis van alleen duidelijke aanwijzingen van
een gepleegd strafbaar feit (fase III A) is evenmin toegestaan.24. De vordering van de officier van justitie tot direct afluisteren dient
ter goedkeuring aan het College van procureurs-generaal te worden voorgelegd.
De rechter-commissaris dient vervolgens te beoordelen of hij een machtiging
tot direct afluisteren afgeeft. De machtiging van de rechter-commissaris geldt
voor maximaal vier weken. Verlengingen dienen ter goedkeuring aan zowel het
College van procureurs-generaal als aan de rechter-commissaris te worden voorgelegd. 25. Direct afluisteren «met goedkeuring van een van de deelnemers»
is een andere zaak. Deze methode wordt vaak gebruikt bij politiële infiltratie.
Deze methode en het door de overheid opnemen van gevoerde telefoongesprekken
als methode mogen worden toegepast onder dezelfde voorwaarden als gelden voor
het aftappen van telecommunicatie. Deze vorm van direct afluisteren is daarmee
wel mogelijk in fase II.26. Het nu voorkomende direct afluisteren in huizen van bewaring en gevangenissen
dient onder het hier beschreven regime gebracht te worden. C. Observeren en volgen27. Korte observatie van zes uur of minder behoeft geen toestemming en
kan ook toegepast worden in fase I.28. Langere observatie van hoogstens een week kan worden toegepast in
fasen II en III. Goedkeuring van de hulpofficier van justitie is voldoende.29. Observatie van langer dan een week is ook mogelijk in fasen II en
III. Voor deze methode is goedkeuring van de officier van justitie vereist;
duurt zij langer dan een maand, dan is tevens goedkeuring van de rechter-commissaris
vereist.30. Voor het gebruik van andere technische hulpmiddelen (in de toekomst
ook satellieten) dan verrekijkers en handmatig bediende fototoestellen is
altijd toestemming vereist van de officier van justitie.31. Video-apparatuur kan geplaatst worden indien zich situaties voordoen
als omschreven in fasen II en III. De officier van justitie moet daarvoor
toestemming verlenen voor maximaal 4 weken. Video-apparatuur mag niet geplaatst
worden in woningen dan met toestemming van de daadwerkelijke bewoner. Gericht
op een woning is video-apparatuur toegestaan in de proactieve fase II, en
in fasen III B en C indien sprake is van een verdenking van een misdrijf waarvoor
voorlopige hechtenis is toegelaten).Opnames/banden verkregen door technische hulpmiddelen worden vernietigd
na één maand of na beëindiging van een zaak.Ook hier kan de rechter-commissaris toestemming verlenen om deze gegevens
in andere zaken te gebruiken c.q. op te slaan in andere registers. D. Plaatsbepalingsapparatuur32. Hierbij gaat het om de zogenaamde peilbakens die aan of in voer- en
vaartuigen worden aangebracht. Te denken valt aan plakzenders, geotach en
dergelijke. Deze technische middelen mogen niet worden aangebracht op, aan
of in personen.33. Aan en in voertuigen op de openbare weg is plaatsing toegestaan in
de fasen II en III en bij verdenking van misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis
is toegestaan. Toestemming van de officier van justitie is vereist voor maximaal
4 weken, waarna de officier van justitie over verlenging dient te beslissen.34. Het aanbrengen van deze apparatuur door middel van betreden van erven,
loodsen en garages zijnde geen woningen is alleen mogelijk bij verdenking
van ernstige misdrijven in georganiseerd verband (alleen in fasen III B en
C). Deze methode is te beschouwen als inkijkoperatie en wordt daar genormeerd. 35. Voor het aanbrengen van plaatsbepalingsapparatuur op en in vaartuigen
en vliegtuigen dienen vergelijkbare regels te gelden. E. Inkijkoperaties36 De commissie ziet twee mogelijke varianten van de inkijkoperatie.a. Het heimelijk betreden van afgesloten ruimten zoals loodsen, erven
en garages, niet zijnde woonruimten om plaatsbepalingsapparatuur aan te brengen
is mogelijk bij verdenking van ernstige misdrijven, gepleegd in georganiseerd
verband (fasen III B en C). De officier van justitie dient toestemming te
geven en de rechter-commissaris dient, nadat de plaatsbepalingsapparatuur
één maand is ingezet, toestemming te verlenen voor een nader
te bepalen periode.b. Het heimelijk betreden van afgesloten ruimten zoals loodsen, erven
en garages, zijnde niet-woonruimten, ter opneming van de situatie is mogelijk
op grond van een verdenking van misdrijven zoals genoemd in de Opiumwet en
de Wet wapens en munitie. In dit geval zijn toestemming van de officier van
justitie en de machtiging van de rechter-commissaris vereist. Ook dienen inkijkoperaties
in de processtukken vermeld te worden, zoals volgt uit het vereiste van het
opmaken van proces-verbaal.37. Inkijkoperaties in woningen en vergelijkbare ruimten zijn in elk geval
niet toegestaan. Daarvoor gelden de bepalingen van de Algemene wet binnentreden.
Tevens is te overwegen duidelijker in de desbetreffende bijzondere wetten
aan te geven welk doel betredingsbepalingen hebben en of bij de betredingsbepalingen
in bijzondere wetten toestemming van een hogere autoriteit noodzakelijk is. 10.10. Gebruik van informanten en infiltranten A. Informanten38a. Een informant is iemand die gevraagd of ongevraagd inlichtingen verstrekt
aan de politie onder zekere waarborgen van anonimiteit en die als zodanig
staat ingeschreven in een informantenregister van de politie.38b. Het runnen van informanten dient te geschieden door specifieke opsporingsambtenaren
van de criminele inlichtingendienst (CID) en heeft tot doel opsporing. Deze
methode is toegestaan op grond van een redelijk vermoeden van gepleegde en
te plegen misdrijven die door hun aard of georganiseerd verband een ernstige
inbreuk op de rechtsorde opleveren.39. De officier van justitie dient toestemming te geven voor het inschrijven
en runnen van informanten. Hij is daarvoor ten volle verantwoordelijk en heeft
toegang tot alle relevante informatie, inclusief de identiteit van de informant.
De officier van justitie dient jaarlijks te bezien of informanten nog verder
gerund moeten worden.40. Opsporingsambtenaren kunnen niet als informant worden ingeschreven.41. Waarborgen ter geheimhouding van de identiteit worden alleen gegeven
na schriftelijke machtiging van de officier van justitie. Deze waarborgen
liggen altijd onder het beslag van de mogelijkheid dat de informant als (bedreigde)
getuige wordt opgeroepen (zie 10.8.3). Afscherming van de identiteit van de
informant blijft mogelijk als voldaan is aan de voorwaarden die gelden voor
de bedreigde getuige. 42. De informant pleegt geen strafbare feiten onder regie van politie
en justitie. Afspraken met de informant worden schriftelijk vastgelegd. Bij
schending van die afspraken vervalt elke geheimhoudingswaarborg ten aanzien
van de informant. Gehele of gedeeltelijke vrijwaring voor gepleegde strafbare
feiten geschiedt slechts door de officier van justitie en is alleen mogelijk
indien verkregen voordeel of criminele winst wordt afgedragen. Vrijwaring
is niet mogelijk voor ernstige delicten.43. Vergoedingen aan informanten worden slechts gegeven op basis van een
landelijke beloningsregeling. Daartoe wordt de regeling Tip-, toon- en voorkoopgelden
herzien. Betaling van informanten geschiedt volgens een vaste norm, namelijk
het belang van de overheid bij criminaliteitsbestrijding en kan niet gerelateerd
worden aan mogelijke criminele winst.44. Informanten mogen gestuurd informatie inwinnen zonder daarbij strafbare
feiten te plegen. De officier van justitie moet hiervoor toestemming geven.
Maandelijks dient de officier te bezien of verder gegaan moeten worden met
de gestuurde informant.Zijn de gestuurde informanten al betrokken bij strafbare handelingen,
dan is het slechts mogelijk hen als informanten te runnen en hun toe te staan
deze handelingen te blijven verrichten, indien zij bereid zijn verkregen voordeel
en/of criminele winsten af te dragen. De overheid dient met deze regels te
voorkomen dat zij de controle op informanten verliest. Mochten informanten
in levensbedreigende situaties geraken doordat de overheid zich niet aan de
gestelde regels houdt, dan dient de overheid bescherming te bieden. Het mag
echter onder geen beding kunnen voorkomen dat de overheid gedwongen wordt
de informant straffeloos criminele handelingen te laten verrichten. B. Deals met criminelen45a. Onder een deal verstaat de commissie een afspraak tussen een crimineel
en het openbaar ministerie, met het doel een toetsbare getuigenverklaring
te verkrijgen in ruil voor enige tegenprestatie van het openbaar ministerie.
Deze deals dienen een wettelijke basis te krijgen.45b. De commissie bepleit derhalve grote terughoudendheid inzake deals
met criminelen, die zichtbaar en controleerbaar moeten zijn. Zij moeten kunnen
worden voorgelegd aan de rechter.De commissie wil de volgende voorwaarden stellen aan het aangaan van deze
deals:– Zij zijn slechts toelaatbaar als uiterst redmiddel in zaken van
georganiseerde criminaliteit of zaken van leven en dood.– De te verkrijgen informatie dient essentieel te zijn voor opsporing
en bewijs in die zaken. Een deal moet door de rechter toetsbare getuigenverklaringen
opleveren. Het is onvoldoende wanneer een deal slechts informatie ten behoeve
van de CID oplevert.– Als tegenprestatie kan geen strafrechtelijke immuniteit worden
toegezegd. Uitsluiting van strafvervolging is slechts mogelijk indien bij
afwezigheid van de deal niet tot vervolging zou worden overgegaan of met een
transactie zou worden volstaan.– De tegenprestatie kan zijn:a. beloning volgens landelijke tipgeldregels (vergelijk informanten); b. het eisen van een lagere straf dan op basis van de tenlastelegging
normaal zou zijn, waarbij de officier van justitie dit meldt in zijn requisitoir;c. enige verzachting van de strafexecutie. Dit mag niet in strijd komen
met de Gratiewet.Toestemming van het College van procureurs-generaal voor het aangaan van
een deal is vereist. De verantwoordelijke hoofdofficier doet daartoe een verzoek. C. Getuigenbescherming46. De toepassing van een zogenoemd getuigenbeschermingsprogramma, zoals
voorgesteld door de werkgroep-Craemer in 1995, is slechts aan de orde bij
ernstige bedreiging van mogelijke getuigen. De getuige moet zich zodanig bedreigd
kunnen achten dat voor het leven, de gezondheid of de veiligheid dan wel de
ontwrichting van het gezinsleven of het sociaal-economisch bestaan van die
getuige moet worden gevreesd.Met deze formulering sluit de commissie aan bij de regeling voor de bedreigde
getuige in artikel 226a Sv. Het moet daarbij gaan om zaken van georganiseerde
criminaliteit of leven of dood.De commissie is van oordeel dat het begrip getuigenbeschermingsprogramma
niet van toepassing is op informanten en infiltranten aangezien zij geen getuigenis
afleggen.47. Desalniettemin meent de commissie in meerderheid dat in uiterste gevallen
wijziging van de identiteit van een getuige een noodzakelijk onderdeel van
een getuigenbeschermingsprogramma kan zijn. Voor een zo ingrijpende maatregel
is een wettelijke grondslag vereist.48. Voor het uitvoeren van een programma is de toestemming van het college
van procureurs-generaal vereist. De uitvoering wordt centraal georganiseerd
bij de CRI, onder gezag van de hoofdofficier van justitie bij het landelijk
bureau openbaar ministerie. D. Kroongetuigen49. Derhalve moet in de ogen van de commissie de figuur van de kroongetuige
niet in het Nederlandse strafrecht worden ingevoerd. E. Infiltratie50. Infiltratie kan naar het oordeel van de commissie slechts plaatsvinden
onder de volgende voorwaarden:– Infiltratie kan plaatsvinden in de fase III B en C voor zover
sprake is van ernstige gepleegde misdrijven die naar hun aard of georganiseerd
verband een ernstige inbreuk maken op de rechtsorde. In fase III A waarin
alleen sprake is van duidelijke aanwijzingen van gepleegde strafbare feiten
is geen infiltratie mogelijk.– Het inwinnen van informatie door middel van infiltratie als «proactieve»
opsporingsmethode (fase II) is alleen mogelijk na een redelijk vermoeden van
te plegen misdrijven die naar hun aard of georganiseerd verband een ernstige
inbreuk op de rechtsorde vormen. Het plegen van strafbare feiten door infiltranten
is in deze fase niet toegestaan. – Het plegen van strafbare feiten zoals aankoop van illegale goederen
is alleen toegestaan ten aanzien van verdachten van misdrijven die naar hun
aard of in georganiseerd verband begaan een ernstige inbreuk op de rechtsorde
vormen. Pseudo-verkoop van illegale goederen is als methode niet toegestaan,
met uitzondering van kleine hoeveelheden softdrugs.– Uitlokking van verdachte of andere personen binnen de criminele
groep of organisatie is niet toegestaan.51. Zogeheten frontstores kunnen gebruikt worden ten aanzien van dezelfde
misdrijven als waarvoor infiltratie is toegestaan. Overigens moet bedacht
worden dat frontstores beperkte mogelijkheden kennen vanwege de noodzakelijke
afscherming ten aanzien van derden, zoals fiscale diensten, etc.Alle frontstores worden landelijk geregistreerd. Bij niet-criminele burgerinfiltranten
moet gedacht worden aan deelnemers aan frontstores, zoals accountants, financiële
deskundigen, etc.52. Alle infiltranten dienen begeleid te worden door speciale infiltratieteams.
Van alle infiltratie-activiteiten dient proces-verbaal te worden opgemaakt.
Direct afluisteren met een technisch hulpmiddel door een infiltrant is slechts
mogelijk indien er sprake is van verdenking van bovengenoemde ernstige misdrijven.
Afscherming geldt de identiteit van infiltranten, die bekend dient te zijn
bij de ANCPI van de CRI.Voor alle infiltratie-acties is op aanvraag van de hoofdofficier, toestemming
van het College van procureurs-generaal vereist. De rechter-commissaris toetst
alle infiltratie-acties die langer dan een maand duren. Hij kan daarbij een
termijn stellen voor hernieuwde toetsing. Eenmalige pseudo-koopacties en kortstondige
buitenlandse acties (van één tot drie dagen) behoeven slechts
toestemming van de hoofdofficier of landelijke officier van justitie.53. Voor het gebruik van informatie afkomstig uit infiltratie-activiteiten
in andere zaken of opslag in politieregisters geldt de algemene regel dat
de rechter-commissaris daar toestemming voor moet verlenen. Deze zelfde regel
stelt de commissie ook voor bij telefoontap en observatie.54. De commissie komt tot het eindoordeel dat van criminele burgerinfiltranten
die onder regie van politie en justitie strafbare feiten plegen, geen gebruik
moet worden gemaakt. F. Gecontroleerde aflevering en doorlating55. De commissie heeft ervoor gekozen de term gecontroleerde doorlevering
niet in haar woordenschat op te nemen. Zij maakt slechts onderscheid tussen:a. gecontroleerde aflevering, waarbij het doel is aanhoudingen te verrichten
of in ieder geval partijen illegale goederen in beslag te nemen, enb. doorlating, waarbij bewust partijen illegale goederen niet in beslag
genomen worden.56. Gecontroleerde aflevering als onderdeel van een infiltratietraject
vereist de daarbij behorende toestemming. Ook door observatie kan gecontroleerde
aflevering worden vastgesteld, zonder dat er sprake is van actieve regie van
opsporingsambtenaren. In dat geval is toestemming van de officier van justitie
voldoende. 57. Naar het oordeel van de commissie zijn doorlatingen niet toegestaan,
met uitzondering van de enkele proefzending van een kleine hoeveelheid softdrugs.
(noot Koekkoek) 10.11. Overige methoden A. Inwinning, opslag en gebruik van informatie58. Voorzover een derde vrijelijk over deze gegevens kan beschikken kan
deze informatie ook buiten de formele weg, maar binnen het kader van de opsporing,
verstrekt worden. Anders wordt het wanneer de derde gebonden is aan een geheimhoudingsplicht
en/of de gegevens vallen onder de Wet persoonsregistraties.Daarvoor is het naar het oordeel van de commissie onvoldoende dat nadere
regels in standaardafspraken worden vastgelegd tussen bijvoorbeeld banken
en het openbaar ministerie.Deze informele praktijk staat op gespannen voet met de Wet persoonsregistraties.
Een duidelijke normering in de wet is derhalve gewenst om de mogelijkheid
van onrechtmatige verstrekking van gegevens te vermijden. Daarbij blijft van
kracht dat derden alleen verplicht kunnen worden deze gegevens te verstrekken
door middel van toepassing van bestaande wettelijke dwangmiddelen.De hierboven beschreven «informele» informatie-inwinning is
als opsporingsmethode aan te merken en dient dus vastgelegd te worden bij
proces-verbaal. Hiervan kan pas sprake zijn vanaf het begin van de pro-actieve
opsporing in fase II.59. De koppeling van registers en bestanden kan het karakter krijgen van
de zogeheten «Rasterfahndung» die naar huidig recht alleen is
toegestaan tussen politieregisters en registers in de publieke sector. Als
opsporingsmethode dient zij genormeerd worden in het Wetboek van Strafvordering.
Zij behoeft volgens de commissie toestemming van de officier van justitie
in fase II en bij verdenking van strafbare feiten. De koppeling van politieregisters
met registers uit de niet-publieke sector is naar huidig recht voor opsporingsdoeleinden
niet toegestaan. Dit dient zo te blijven. Het «ruilen» van gesloten
informatie uit politieregisters met derden (bijvoorbeeld particuliere recherchebureaus)
is uit den boze en dient expliciet verboden te worden. B. Gegevens ten behoeve van bestuurlijke rechtshandhaving60. De hoofdofficier van justitie moet de wettelijke bevoegdheid krijgen
deze gegevens aan het bestuursorgaan ter beschikking te stellen, indien sprake
is van ernstige gepleegde en te plegen misdrijven in georganiseerd verband,
die een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren. Ook informatie over CID-subjecten
kan in combinatie met andere gegevens die voor het bestuur voorhanden zijn,
tot de conclusie leiden dat een aanbesteding, een vergunning, een subsidie
tot een ernstige inbreuk op de rechtsorde kan leiden. Het gaat hierbij om
voorbeelden als de aanbesteding voor de bouw van een overheidsgebouw door
een criminele organisatie of de verstrekking van subsidie aan een criminele
hasjhandelaar.De informatie moet bij proces-verbaal worden verstrekt. Zij maakt daarmee
eventueel deel uit van een bestuursrechtelijk procesdossier en moet door de
rechter getoetst kunnen worden.Daartoe moet bestuurlijke wetgeving die de gronden aangeeft voor het geven
van vergunningen, het gunnen van overheidsopdrachten en het geven van subsidies,
worden aangepast.Verder moet de wettelijke mogelijkheid geschapen worden dat binnen de beheersdriehoek, zoals beschreven in de Politiewet, vertrouwelijke
opsporingsinformatie wordt uitgewisseld.Korpsbeheerders dienen zich een oordeel te kunnen vormen over de keuzes
en prioriteiten die bij de opsporing worden gesteld. C. Misdaadanalyse61. Misdaadanalyse kan geschieden op basis van open bronnen en opsporingsgegevens
die zich in de politieregisters bevinden. Deze vorm van opsporing vereist
in ieder geval dat er sprake is van een redelijk vermoeden van ernstige strafbare
feiten zoals omschreven in fase II. De inwinning van informatie bij derden
kan een nadere wettelijke regeling vereisen, zoals omschreven in de paragraaf
over inwinning van informatie. Dat geldt in die gevallen waar «vrijwillige»
verstrekking op gespannen voet komt met de Wet persoonsregistraties. Fenomeenen
brancheonderzoek zijn niet als opsporingsmethode te beschouwen.Hiervoor kunnen geen opsporingsmethoden aangewend worden. Wel kan van
CID-gegevens gebruik gemaakt worden binnen de politie. Het is gewenst dat
uitbesteding van fenomeenonderzoek, voorzover daarbij vertrouwelijke gegevens
gebruikt worden, een wettelijke basis krijgt. Daarbij dient geregeld te worden
onder welke voorwaarden van vertrouwelijke politiegegevens gebruik mag worden
gemaakt. D. Combinatie van opsporingsmethoden62. De commissie heeft vastgesteld dat in grote opsporingsonderzoeken
bijna altijd verschillende opsporingsmethoden in combinatie worden toegepast.
Langdurige observatie wordt gekoppeld aan telefoontaps en het werken met informanten
en infiltranten.Juist deze combinatie levert een ernstige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer
op. Deze combinatie zal ook beoordeeld moeten worden aan de hand van de algemene
criteria van proportionaliteit en subsidiariteit.Tot nu toe is aan dit vraagstuk weinig aandacht besteed door de opsporingsinstanties,
rechters-commissarissen en rechtspraak. De commissie pleit derhalve voor een
algemene norm, dat bij de goedkeuring van opsporingsmethoden door het openbaar
ministerie en de rechter-commissaris extra afgewogen wordt of een dergelijke
combinatie, gezien de ernst van de op te sporen strafbare feiten, rechtmatig
en verantwoord te achten is. Daarom is zij er ook voorstander van dat het
zogeheten parallelle onderzoek ter kennis wordt gebracht van de rechter-commissaris
in het gerechtelijk vooronderzoek, zoals voorgesteld in het desbetreffende
wetsvoorstel. 10.12. Aanbevelingen organisatie opsporing 10.12.1. Algemeen A. Integratie63. De commissie acht het noodzakelijk dat de CID en de ondersteunende
eenheden meer worden geïntegreerd in de recherche.De recherchechef dient volledig op de hoogte te zijn van alle aspecten
van het functioneren van de verschillende onderdelen binnen de recherche,
zoals de tactische recherche, de CID, het OT, het STO, het AT, het BFO. De
recherchechef dient ervoor zorg te dragen dat noodzakelijke informatie tussen
de verschillende onderdelen wordt uitgewisseld. B. Recherchechef64. Een van de leden van de korpsleiding dient rechtstreeks verantwoordelijk te zijn voor de aansturing van de recherche van een regiokorps.
De andere leden van de korpsleiding dienen op de hoogte te zijn van de voortgang
van de zaken en de gebruikte methoden en de organisatie van de recherche. C. Recherche-officier65. Ten behoeve van elke politieregio dient een officier van justitie
tenminste, van het niveau van een eerste klasser, als recherche-officier van
justitie verantwoordelijk te zijn voor de organisatie en het functioneren
van de recherche, inclusief CID en ondersteunende eenheden. De recherche-officier
moet volledig op de hoogte zijn van de methoden die door de recherche worden
gehanteerd. De recherche-officier kan worden bijgestaan door een of meer officieren
van justitie voor de CID en de ondersteunende diensten. Arrondissementen met
een kernteam beschikken ook over een kernteamofficier die valt onder de verantwoordelijkheid
van de recherche-officier van de betreffende politieregio. De officieren die
de recherche-officier bijstaan kunnen bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van de recherche-officier gemandateerd krijgen. D. Zaaksofficier66. De zaaksofficieren van justitie zijn gezagsmatig verantwoordelijk
voor alle opsporingsactiviteiten binnen hun zaken. Zij zijn daarmee tevens
verantwoordelijk voor alle opsporingsactiviteiten van de CID en van de ondersteunende
eenheden in hun eigen zaken. Er is intensief overleg nodig tussen de zaaksofficier
en de recherche-officier. Bij conflict tussen de recherche-officier en de
zaaksofficier dient de hoofdofficier een beslissing te nemen. E. Structuur67. Op deze wijze ontstaat een complementaire structuur.Deze structuur draagt ertoe bij dat zowel binnen de politie als binnen
het OM op verschillende niveaus kennis bestaat over de gebruikte methoden
en de organisatie van de recherche. 10.12.2. Criminele inlichtingendiensten A. Gegevensverzameling68. De CID krijgt een duidelijke wettelijke regeling. De CID-regeling
1995 dient daarin ingepast te worden. De taak van de CID is het inwinnen,
verzamelen en verifiëren van gegevens over misdrijven die gezien hun
aard en het georganiseerd verband waarin ze worden begaan een ernstige inbreuk
maken op de rechtsorde. Het gaat echter vooral om gegevens ten behoeve van
de opsporing van georganiseerde en organisatiecriminaliteit. De gegevensverzameling
door de CID dient zich niet alleen te richten op de klassieke criminaliteit
maar ook op andere soorten criminaliteit zoals fraude en milieudelicten. B. Recherche-officier69. De recherche-officier van justitie krijgt het volledige gezag over
de CID. De recherche-officier en de officieren die hem bijstaan, krijgen het
recht van directe toegang tot alle registers en andere vormen van gegevensverzameling
en verslaglegging. De recherche-officier houdt toezicht op de registratie
van informanten en CID-subjecten. Onder verantwoordelijkheid van het College
van procureurs-generaal wordt het beleid terzake gecoördineerd
door de landelijke vergadering van recherche-officieren. C. CID-subject70. CID-subject kunnen slechts zijn: 1. verdachten van ernstige misdrijven
waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten, die gepleegd worden in georganiseerd
verband en een ernstige inbreuk op de rechtsorde vormen, en 2. personen tegen
wie een redelijk vermoeden bestaat dat zij deze misdrijven zullen plegen.De categorie «grijze veld-subjecten» wordt opgeheven. De CID
doet slechts gericht onderzoek naar CID-subjecten en niet naar andere personen.
De CID-registers en -journalen worden volgens deze nieuwe criteria aangelegd
en waar nodig geschoond.Alle CID-subjecten worden geregistreerd bij de NCID. D. Organisatie71. De CID functioneert binnen de algemene recherche onder verantwoordelijkheid
van de recherchechef. Embargo-onderzoeken zijn niet mogelijk. Van alle relevante
opsporingshandelingen wordt proces-verbaal opgemaakt. Gebruikte methoden worden
daarbij gerelateerd. E. Beheer72. De korpsbeheerder is verantwoordelijk voor het beheer van alle CID-activiteiten.
Het gezag van het openbaar ministerie ontslaat hem niet van zijn beheersverantwoordelijkheid.De korpsleiding is verantwoordelijk voor het functioneren van de recherche.
Zij zorgt voor sterkte, kwaliteit en opleiding.Binnen de korpsleiding heeft één persoon de verantwoordelijkheid
voor de recherche. Over het doen en laten van de recherche-eenheden vindt
intensief overleg plaats tussen de recherchechef en onderdelen van de recherche. F. Informanten73. Ingeschreven informanten worden slechts gerund door de CID. Informanten
die ten behoeve van andere politieregio's worden gerund, dienen aan die regio
te worden overgedragen.Opsporingsambtenaren kunnen niet als informant worden ingeschreven. G. Kernteam74. De kernteams krijgen een eigen CID. Ook bij het KLPD komt één
CID, mede ten behoeve van het LRT. H. Opleiding75. Voor CID-medewerkers dient een betere specifieke opleiding te worden
ontwikkeld bij de rechercheschool. I. Inwinning informatie76. De informatie-inwinning door de CID dient meer gericht te worden op
de wensen van de tactische recherche. De CID dient zich op het verwerven van
informatie over de zware criminaliteit te concentreren. Zij dient de bestrijding
van de kleine criminaliteit over te laten aan wijkteams en de tactische recherche. 10.12.3. Tactische recherche A. Verslaglegging77. De tactische recherche dient van alle relevante opsporingshandelingen
proces-verbaal op te maken. Tijdens lopende tactische opsporingsonderzoeken
zijn er geen CID-trajecten die voor de leiding van het tactische team verborgen
blijven. Alle desbetreffende informatie en ook de wijze waarop die verzameld
is, dient door de CID-chef aan de leiding van het tactische team bekend te
worden gemaakt.Alle relevante opsporingshandelingen van de tactische recherche worden
in het zaaksdossier opgenomen en aan de rechter en de verdediging bekend gemaakt.
De tactische recherche verricht geen eigen «CID-activiteiten»,
maar registreert wel de binnengekomen tips. B. Overleg78. Over lopend opsporingsonderzoek vindt frequent overleg plaats tussen
CID-chef, leider opsporingsteam, zaaksofficier en recherche-officier (dan
wel de officieren die hem bijstaan). 10.12.4. Ondersteunende diensten A. Taakomschrijving krachtens wet79. Alle ondersteunende eenheden krijgen een taakomschrijving krachtens
de wet. Zij zijn onderdeel van de centrale recherchedienst in de regio; zij
opereren onder directe verantwoordelijkheid van de recherchechef en onder
gezag van de recherche-officier en de betrokken zaaksofficieren. Het Landelijk
bureau openbaar ministerie oefent het gezag uit over de ondersteunende diensten
van het KLPD. Voor de concrete operationele handelingen van deze diensten
wordt het gezag uitgeoefend door de recherche-officier in de regio en de betrokken
zaaksofficier. B. Processen-verbaal80. Van alle relevante opsporingshandelingen dient proces-verbaal te worden
opgemaakt. Deze processen-verbaal vermelden ook het gebruik van de opsporingsmethoden. C. Politie-infiltranten81. Het aantal in te zetten politie-infiltranten kan worden uitgebreid,
afhankelijk van de gebleken behoefte. Het inzetten van politie-infiltranten
wordt getoetst door de ANCPI van de CRI, die hierover advies uitbrengt aan
de betrokken hoofdofficier. Valse identiteiten dienen enkel door de ministers
van Binnenlandse Zaken en Justitie ter beschikking te worden gesteld na daartoe
strekkend verzoek van de hoofdofficier en de korpsbeheerder en na advies van
de CRI. Het gezag over politie-infiltratie berust bij de zaaksofficier.Er zijn maximaal zeven politiële infiltratieteams. Het beheer daarvan
berust bij de voor de kernteams verantwoordelijke korpsbeheerders respectievelijk
bij de ministers van Justitie en van Binnenlandse Zaken (overeenkomstig de
regeling voor het LRT). 10.12.5. Kernteams A. Taakomschrijving82. De taken en de organisatie van de kernteams dienen een nadere regeling te krijgen op basis van de wet. De taken van de kernteams
beperken zich tot opsporingsonderzoek naar georganiseerde en organisatiecriminaliteit
met een landelijk of internationaal belang. Het college van procureurs-generaal
beslist over de keuze van onderzoeken door de kernteams, gehoord het advies
van een landelijke OM-commissie (CBO). De ministers van Justitie en van Binnenlandse
Zaken worden tevoren geïnformeerd. B. Prioriteitenstelling83. Tweejaarlijks vindt, ter onderbouwing van de prioriteitsbepaling in
de onderzoeken, een kwalitatieve en zo mogelijk kwantitatieve analyse plaats
van de aard en ernst van de georganiseerde criminaliteit en de daarbij betrokken
groepen.Deze analyse wordt geanonimiseerd ter beschikking gesteld aan de korpsbeheerders
en de Tweede Kamer. C. LRT84. Het LRT geeft prioriteit aan onderzoeken die een hoogwaardige financiële
deskundigheid vragen, en aan buitenlandse verzoeken. Het beheer van het LRT
blijft bij de minister van Justitie en de minister van Binnenlandse Zaken;
het gezag berust bij de hoofdofficier van justitie bij het landelijk bureau
openbaar ministerie. D. Financiering85. De financiering van de kernteams geschiedt uit een centrale budget,
dat hiertoe wordt onttrokken aan de regionale budgetten. Voor de medewerkers
van kernteams worden aparte opleidingsmodules in recherchetechnieken, regelgeving
en vaardigheden ontwikkeld. E. Fenomeenonderzoek86. Het verrichten van fenomeenonderzoek behoort niet direct tot de opsporingstaak.
Het ligt daarom niet voor de hand dat kernteams zelf fenomeenonderzoek verrichten.
Op verzoek van kernteams kan fenomeenonderzoek landelijk worden verricht door
de CRI of door externe onderzoeksinstellingen. F. Gezag87. Het gezag over de kernteams wordt onder verantwoordelijkheid van de
recherche-officier uitgeoefend door een daartoe vrijgestelde officier van
justitie van voldoende zwaarte. De recherche-officier draagt ook de verantwoordelijkheid
voor de organisatie en het functioneren van de CID-afdeling binnen het kernteam.
De betrokken zaakofficieren worden door de recherche-officier, of de officier
die hem bijstaat, volledig op de hoogte gehouden van alle activiteiten in
de onderzoeken van het kernteam. G. Inhoudelijke betekenis88. Indien binnen vijf jaar nog niet expliciet is aangetoond dat de kernteams
en het LRT inhoudelijke betekenis hebben, moet besloten worden tot een andere
organisatie van de opsporing. Dat zal gevolgen voor het politiebestel hebben. 10.12.6. Bijzondere opsporingsdiensten A. Wetgeving89. Er dient wetgeving tot stand te komen die de organisatie, inrichting
en taken van de bijzondere opsporingsdiensten regelt. Bij de voorbereiding
van deze wetgeving dient het bestaansrecht en de mogelijke samenvoeging van
de huidige bijzondere opsporingsdiensten te worden heroverwogen. B. Samenwerking90. De samenwerking tussen de politie, in het bijzonder de bureaus financiële
ondersteuning, en bijzondere opsporingsdiensten, in het bijzonder de FIOD,
dient nader wettelijk te worden geregeld. De politie dient voor de financiële
expertise in het kader van onder meer de Pluk ze-wetgeving niet afhankelijk
te zijn van afspraken met de FIOD of de belastingdienst. C. CID91. De bijzondere opsporingsdiensten krijgen geen eigen CID-en. Informanten
ten behoeve van onderzoek van bijzondere opsporingsdiensten kunnen slechts
door de politie gerund worden, mogelijk in samenwerking met bijzondere opsporingsambtenaren. D. De uitwisseling van gegevens92. Het uitwisselen van gegevens tussen bijzondere opsporingsdiensten
en politie kan in bepaalde zaken plaatshebben op gezag van de officier van
justitie. De uitwisseling van CID-gegevens dient de opsporing van strafbare
feiten. E. Rijksrecherche93. De Rijksrecherche krijgt geen eigen CID, daartoe bestaat geen noodzaak.
Bij onderzoek naar gepleegde strafbare feiten krijgt de Rijksrecherche toegang
tot nationale en regionale CID-registers. Het is ongewenst dat de Rijksrecherche
zelf informanten gaat runnen. F. Recherche-officier bijzondere opsporingsdiensten94. Bij het landelijk bureau openbaar ministerie dienen recherche-officieren
van justitie te worden aangesteld voor de verschillende bijzondere opsporingsdiensten. 10.12.7. Binnenlandse Veiligheidsdienst A. Taken95. De BVD dient geen politietaken uit te voeren. BVD-ambtenaren kunnen
geen deel uitmaken van rechercheteams. B. De BVD-officier96. Het optreden van de landelijke BVD-officier van justitie dient een
expliciete wettelijke basis te krijgen. Dat vereist verandering van artikel
22, derde lid van de Wet inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De officier
dient alle relevante informatie te kunnen controleren om voor de rechtmatigheid van de verkrijging van informatie in ambtsberichten te kunnen
instaan. C. Onderzoeksmethoden97. Onderzoeksmethoden van de BVD dienen een specifieke wettelijke grondslag
te krijgen, zeker waar deze methoden een inbreuk maken op grondrechten. 10.13. Sturing en controle 10.13.1. Openbaar ministerie A. Versterking98. De strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde is niet alleen gebaat
bij uitbreiding van de politie, maar zeker ook van het openbaar ministerie.
Wil het openbaar ministerie daadwerkelijk gezag over de politie uitoefenen
en adequaat zijn strafvorderingstaak uitoefenen, dan is niet alleen kwalitatieve,
maar ook kwantitatieve versterking nodig. B. Reorganisatie99. De reorganisatie van het openbaar ministerie dient spoedig haar beslag
te krijgen. Van groot belang is absolute duidelijkheid over de positie en
bevoegdheden van de hoofdofficieren van justitie en het College van procureurs-generaal.
Niet oneigenlijke beheerstaken, maar daadwerkelijke gezagsuitoefening over
de politie is voor het openbaar ministerie wezenlijk. Het uitgangspunt van
het openbaar ministerie in het gezag over de politie dient te zijn dat het
doel de middelen niet heiligt. Verantwoorde beslissingen kunnen slechts worden
genomen op basis van kennis en inzicht in de politiepraktijk.Bij de reorganisatie volgens het plan van aanpak zal rekening moeten worden
gehouden met de gebleken tekortkomingen in de organisatie, de werkwijze en
het functioneren van (leden van) het openbaar ministerie. Mogelijke veranderingen
van functie voor individuele leden van het OM dienen daarbij te worden overwogen.
Binnen het OM dienen officieren, hoofdofficieren en leden van het College
van procureurs-generaal zowel adequate juridische vermogens als voldoende
kennis en vaardigheden te bezitten om het gezag over de politie daadwerkelijk
inhoud te geven. Het is daarbij noodzakelijk om aan de verschillende genoemde
functies ook specifieke benoemingsvereisten te verbinden. C. College van procureurs-generaal100. Het College van procureurs-generaal moet toestemming geven voor het
inzetten van een aantal opsporingsmethoden die een zware inbreuk op de grondrechten
van burgers inhouden. De minister kan besluiten van het College terzake te
niet doen als hij het daaruit voortvloeiende gebruik van opsporingsmethoden
onrechtmatig of onverantwoord oordeelt. Het College dient jaarlijks een compleet
overzicht van gebruikte methoden aan de minister ter hand te stellen, waarna
de Kamer wordt geïnformeerd.De Centrale toetsingscommissie verdwijnt in haar huidige vorm. Het College
van procureurs-generaal kan zich laten adviseren door een adviesraad zoals
de Centrale toetsingscommissie, zonder eigen bevoegdheid. D. Taakomschrijving101. De functies van recherche-officier, zaaksofficier, kernteamofficier,
zwacri-officier, fraudeofficier en milieu-officier dienen een taakomschrijving
te krijgen die duidelijkheid verschaft over hun afzonderlijke taken en de
afstemming daartussen. Deze taakomschrijvingen dienen te worden gebaseerd
op een landelijke richtlijn. E. Het CBO102. Het coördinerend beleidsoverleg dient zich meer toe te leggen
op een kwalitatieve analyse van de georganiseerde criminaliteit. Het dient
zich niet langer te beperken tot het maken van kwantitatieve schema's. 10.13.2. Rechters-commissarissen A. Rol rechter-commissaris103. In de normeringsvoorstellen van de commissie krijgt de rechter-commissaris
een belangrijker taak dan voorheen. Deze principiële keuze vereist een
getalsmatige en inhoudelijke versterking van het rechter-commissariaat. De
rechter-commissaris moet bereid zijn een actievere toetsende rol op zich te
nemen dan tot op heden het geval is. B. Functie-eisen104. Naar het oordeel van de commissie dienen meer ervaren rechters deze
functie uit te oefenen, mogelijk ook voor langere tijd dan nu het geval is.
In overleg met de rechtbanken dienen hiervoor extra faciliteiten te worden
geschapen. De werkomstandigheden van de rechter-commissaris vragen eveneens
dringend om verbetering. C. Toetsing105. De rechter-commissaris dient geen verlengstuk van de officier van
justitie te worden. Hij toetst het gebruik van voorgestelde opsporingsmethoden.
Hij motiveert zijn beslissingen.Binnen het gerechtelijk vooronderzoek dient hij overzicht te houden over
alle opsporingshandelingen, ook in de zogenaamde parallelle trajecten. Nieuwe
wetgeving zal de rechter moeten brengen tot een actievere toets van de rechtmatigheid
van gebruikte opsporingsmethoden. 10.13.3. De korpsbeheerders en de korpsleiding A. Korpsbeheerders106. Korpsbeheerders dienen actief hun beheersverantwoordelijkheid voor
het gebruik van opsporingsmethoden uit te oefenen. Zij zijn ten volle verantwoordelijk
voor de beheerstaak. Zij dienen door de korpschef ook geïnformeerd te
worden over het beleid terzake binnen de korpsen.De verantwoordelijkheid voor de CID geldt daarbij even zwaar als die voor
alle andere onderdelen van de politie. Korpsbeheerders dienen zich bewust
te zijn dat de politie te zeer in een bestuurlijk vacuüm opereert. De
sturing van en het toezicht op de politie in de opsporing is niet alleen een
kwestie van het justitieel gezag, maar ook een bestuurlijke verantwoordelijkheid
die ten volle moet worden gedragen. Dat vereist ook dat de korpsbeheerders
op de hoogte dienen te zijn van de hoofdlijnen van belangrijke opsporingsonderzoeken
en van te hanteren opsporingsmethoden. Zij dienen de toepassing hiervan te
beoordelen tegen de achtergrond van hun verantwoordelijkheid
voor de personeelszorg en de integriteit van het politieapparaat.Indien over de toepassing van opsporingsmethoden een geschil bestaat tussen
hoofdofficier en korpsbeheerder, dient een conflictbeslechtingsregeling, naar
analogie van de regeling in de Politiewet uitkomst te bieden.Bij de evaluatie van de Politiewet, dient expliciet aandacht besteed te
worden aan het gebrek aan democratische controle op het beheer door korpsbeheerders. B. Korpschefs107. Aan het daadwerkelijk leiding geven aan de opsporingstaken van de
politie heeft het de korpschefs lange tijd ontbroken. Een recherche-achtergrond
was geen prae voor benoeming tot korpschef. De korpschefs dienen zich nadrukkelijker
te bemoeien met de kwaliteit van hun recherche. De samenwerking tussen de
verschillende regio's op dit vlak heeft veel te leiden gehad van de verstoorde
verhoudingen aan de top van de politie.Dit moet worden doorbroken. De ministers en de korpsbeheerders zullen
de gebleken tekortkomingen dienen te betrekken bij hun personeels- en benoemingenbeleid.
Voor zowel de huidige als een nieuwe generatie korpschefs geldt dat zij zich
dienen te voegen in ondergeschiktheid aan het gezag, bereid moeten zijn te
investeren in samenwerking en ook buiten de incidenten moeten willen sturen
op de opsporing en de kwaliteit van de recherche. 10.13.4. De ministeries A. De minister van Justitie108. De minister van Justitie blijft, ook na de wettelijke reorganisatie
van het openbaar ministerie, te allen tijde politiek verantwoordelijk voor
het doen en laten van het openbaar ministerie en voor de gehanteerde opsporingsmethoden.
Hij dient derhalve geïnformeerd te worden en geïnformeerd te zijn.
De minister moet altijd de bevoegdheid en de mogelijkheid hebben om in te
grijpen indien naar zijn oordeel het gebruik van opsporingsmethoden onverantwoord
of onrechtmatig is. Zowel het openbaar ministerie als het departement van
Justitie dient zich hiernaar te gedragen. B. Het ministerie van Justitie109. Binnen het ministerie van Justitie dient een duidelijk aanwijsbare
directie te zijn die zorgt voor de informatievoorziening en advisering over
opsporing en opsporingsmethoden. C. Tipgeldregeling110. In de ministeriële regeling voor de CID-en dienen nadere voorwaarden
voor de aanvraag en uitkering van tipgelden te worden opgenomen. D. Controle111. De minister van Justitie doet jaarlijks vertrouwelijk via de vaste
commissie voor justitie verslag aan de Kamer over gebruikte opsporingsmethoden
en door de kernteams verrichte en te verrichten onderzoeken. E. College procureurs-generaal112. Het college van procureurs-generaal stelt de prioriteiten voor de
kernteams op; de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken worden tevoren
geïnformeerd. Hetzelfde geldt voor de kwalitatieve analyse van de georganiseerde
criminaliteit en daaruit voortvloeiende prioriteiten voor het beleid. F. Minister van Binnenlandse Zaken113. De minister van Binnenlandse Zaken is medeverantwoordelijk voor de
kaders waarbinnen opsporingsmethoden worden toegepast. 10.13.5. Tweede Kamer A. Controle114. De Tweede Kamer dient de controle op het functioneren van het openbaar
ministerie en de politie met betrekking tot opsporingsmethoden te verbeteren.
Daartoe moet jaarlijks verslaglegging terzake van de minister van Justitie
besproken worden. Dat geldt evenzeer de analyse van de georganiseerde criminaliteit,
zoals hierboven beschreven. B. Wetgeving115. Bij de beoordeling van wetgeving dienen de samenhang met de praktijk
en de gevolgen van de wetgeving voor de rechtsstaat meer dan in het verleden
betrokken te worden. C. Commissie IVD116. De commissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten komt geen
rol toe bij de beoordeling van bijzondere opsporingsmethoden. De praktijk
waarbij de commissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten gebruikt
wordt voor geheim overleg om lekken te voorkomen, dient een halt te worden
toegeroepen. Vertrouwelijk overleg terzake dient plaats te vinden binnen de
commissies voor Justitie en Binnenlandse Zaken. 10.14. Toekomstige enquêtes A. Geen geheimhoudingsplicht117. Voor de toekomst is echter noodzakelijk te regelen dat een enquêtecommissie
in haar onderzoek geen geheimhoudingsverplichtingen kunnen worden tegengeworpen
die niet het belang van de staat raken. Het enkele feit van een belofte tot
geheimhouding is niet gelijk te stellen met een staatsbelang.De commissie is van oordeel dat een door of namens de overheid gegeven
belofte van geheimhouding moet wijken voor de bevoegdheden van een enquêtecommisie.
Zou dat niet het geval zijn, dan zouden de bevoegdheden van de Wet op de Parlementaire
Enquête simpelweg door de overheid zijn te ontwijken door een beroep
op gedane beloften.Dit principe lijdt slechts uitzondering indien qua inhoud werkelijk het
belang van de staat in het geding is. Daarvan was in het geval van de geheime
bijlagen van de rapportage van de commissie-Wierenga in het geheel geen sprake.
Dit laat onverlet dat elke enquêtecommissie prudent dient om te gaan
met vertrouwelijke gegevens. Van meer was in het geval van de rapportage van
de commissie-Wierenga geen sprake. B. Besloten verhoor onder ede118. De Wet op de Parlementaire Enquête dient naar het oordeel van
de commissie te worden gewijzigd. De commissie meent dat het mogelijk moet
zijn om in zeer uitzonderlijke gevallen van een besloten verhoor onder ede
een openbaar verslag te publiceren. De commissie heeft zich, in tegenstelling
tot voorgaande enquêtecommissies, op het standpunt gesteld dat artikel
18b, eerste lid, van de Wet op de Parlementaire Enquête niet de mogelijkheid
biedt tot het openbaar maken van een verslag van een besloten verhoor. C. Draaiboek119. De commissie meent dat het noodzakelijk is ten behoeve van omvangrijke
onderzoeken een draaiboek samen te stellen voor de organisatie van een dergelijk
onderzoek. De commissie heeft de indruk dat door het ontbreken van een dergelijk
draaiboek te vaak het wiel opnieuw moet worden uitgevonden. Inmiddels heeft
de Tweede Kamer ruime ervaring met het doen van onderzoeken. Het is zaak om
de opgedane ervaringen vast te leggen voor toekomstig onderzoek. D. Staf120. De commissie heeft goede ervaringen met de ondersteuning door een
beperkte, deskundige staf en een gering aantal externe onderzoekers. Op die
manier heeft de commissie de mogelijkheid maximale controle uit te oefenen
op de inhoud en de uitvoering van de onderzoeken. E. Permanente ruimte121. Om kosten en tijd te kunnen besparen acht de commissie het wenselijk
voor toekomstige parlementaire onderzoeken dat de Kamer permanent kan beschikken
over een goed beveiligde en geoutilleerde ruimte op of rond het Binnenhof. F. Vertrouwelijkheid122. De commissie is van oordeel dat het bij parlementaire onderzoeken
mogelijk moet zijn gebruik te maken van informatie die bij openbaarmaking
gevaar kan opleveren voor personen en zaken die het belang van de staat raken,
zonder dat die informatie per definitie ter kennis gebracht wordt van alle
leden van de Kamer. De commissie stelt voor artikel 18b, derde lid, Wet op
de Parlementaire Enquête op dat punt te wijzigen. G. Archief123. De commissie acht het wenselijk dat na de beëindiging van het
onderzoek van een onderzoekscommissie het archief niet vernietigd hoeft te
worden, maar dat na consultatie van de Registratiekamer een regeling wordt
getroffen vergelijkbaar met de regeling en het besluit Politieregisters om
inzage te verschaffen in de gegevens. H. Belang van de staat124. De commissie heeft veel tijd besteed aan overleg met de bewindspersonen
over de inhoud van het begrip «het belang van de staat». Het is
de commissie gebleken dat er zeer verschillende interpretaties van dit begrip
mogelijk zijn. De commissie acht het wenselijk dat de Kamer en de regering
zich buigen over de vraag hoe het belang van de staat, zoals bedoeld in de
Wet op de Parlementaire Enquête, moet worden uitgelegd. I. Attenderingsbulletins125. De commissie heeft goede ervaringen opgedaan met de attenderingsbulletins
in de vorm van weekberichten en dagberichten, die werden samengesteld door
de documentalisten.Op die manier werd de commissie constant op de hoogte gehouden van actuele
ontwikkelingen op haar onderzoeksterrein. J. Verhoren126. Het is de commissie goed bevallen alle commissieleden te laten participeren
in het verhoren van getuigen. Het vergt de nodige afstemming tussen de leden
voor en tijdens het verhoor, maar het verlevendigt de discussie en draagt
bij aan een maximale waarheidsvinding. K. Persbriefing127. Het verdient aanbeveling om na elke verhoordag een korte persbriefing
te verzorgen voor de media. Tijdens deze briefings kunnen vragen worden gesteld
over de verhoren van die dag en de verhoren voor de komende dagen. L. Verhoren op televisie128. De verhoren van de commissie zijn rechtstreeks op de televisie uitgezonden.
De commissie geeft toekomstige onderzoekscommissies het advies om de visuele
media de vrijheid te geven de verhoren rechtstreeks uit te zenden. Tijdens
de verhoren is niet gebleken van een verstorend effect van de rechtstreekse
uitzendingen. M. Internationaal onderzoek129. De commissie heeft over het algemeen alle medewerking gekregen die
noodzakelijk was voor het uitvoeren van dit onderzoek. Zij heeft (te) weinig
tijd gehad om goed onderzoek te doen naar het optreden van buitenlandse opsporingsdiensten
in Nederland. Zij is echter gestoten op onwil van de in Nederland functionerende
medewerkers van de Amerikaanse Drugs Enforcement Administration (DEA) om de
commissie verder voor te lichten na een eerste gesprek op 6 maart 1995. De
DEA stelt zich op het standpunt dat de diplomatieke status van de betrokken
medewerkers hen vrijwaart van enige verplichting om gehoor te geven aan de
op basis van de Wet op de Parlementaire Enquête gedane verzoeken.De DEA wilde slechts via tussenkomst van de CRI eventuele vragen schriftelijk
beantwoorden. De commissie is van oordeel dat voor de toekomst opheldering
gewenst is over de vraag of in Nederland verblijvende personen met diplomatieke
status kunnen weigeren om een enquêtecommissie informatie te geven. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24072-25.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl