Kwaliteit van zorg; Brief minister over minimumnormen zorg
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136813
 2009-2010
 
 31 765
 Kwaliteit van zorg
 
 
 
 
 Nr. 
 8
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 november 2009
 
 Met de voortgangsbrief Kwaliteit van zorg (van 24 juni 2009) (Kamerstuk
31 765, nr. 4) heb ik u onder andere geïnformeerd over het
belang dat ik hecht aan het formuleren van duidelijke normen om de veiligheid
van de geleverde zorg te kunnen waarborgen. Ik reageerde hiermee op de vraag
uit uw Kamer om te komen tot minimumnormen voor de kwaliteit van zorg en de
toezegging aan het lid Sap.
 
 Voor sommige ingrepen/behandelingen en voor sommige vormen van zorgverlening
ontbreken normen die de absolute ondergrens aangeven waaraan verantwoorde
zorg moet voldoen, zijn deze normen onvoldoende geëxpliciteerd, of worden
ze te vrijblijvend nageleefd. Normen die de minimumvoorwaarden beschrijven
waaraan verantwoorde zorg moet voldoen noem ik «veiligheidsnormen».
 
 Met deze brief wil ik u informeren over de afspraken die ik hierover de
afgelopen maanden met de betrokken veldpartijen in de sector ziekenhuiszorg
en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heb gemaakt en de stappen die
wij in de komende maanden gezamenlijk en los van elkaar zullen zetten.
 Eigen verantwoordelijkheid beroepsgroep
 Over de verantwoordelijkheid die de beroepsgroepen zelf hebben voor het
formuleren van normen moet geen onduidelijkheid bestaan. Vanuit hun inhoudelijke
expertise kunnen zij het beste vaststellen hoe verantwoorde zorg geleverd
moet worden. Zij leggen dit vast in richtlijnen en waar mogelijk in normen.
Het is daarom niet een nieuwe, extra taak die ik van het veld vraag. Wel vraag
ik het veld om meer aandacht te hebben voor de ontwikkeling, explicitering
en naleving van normen die voor de veiligheid van de patiënt van cruciaal
belang zijn en de minimumvoorwaarden voor verantwoorde zorg beschrijven. De
betrokken veldpartijen in de ziekenhuissector (de Nederlandse Vereniging van
Ziekenhuizen, de Orde van medisch specialisten, de Nederlandse
Federatie van Universitair medische centra en Verpleegkundigen & Verzorgenden
Nederland) hebben aangegeven deze ambitie te delen.
 
 Het proces om te komen tot SMART geformuleerde en gedeelde normen kost
tijd en moet op een gedegen wijze plaatsvinden. Veel veldnormen worden in
eerste instantie gebruikt als streefnormen. Streefnormen
zijn vooral de resultaten van zorg die door de beste 10–20% van
de zorgaanbieders (professionals en zorginstellingen) zijn bereikt met in
principe dezelfde kennis, en beschikbare menskracht en middelen, die voor
alle zorgaanbieders beschikbaar zijn. Dit resultaatniveau is daarmee voor
de overige 80% richtinggevend. Het streven om dit optimale resultaat
voor alle patiënten te bereiken is de inzet van mijn kwaliteits- en veiligheidsbeleid.
 
 Veiligheidsnormen echter zijn normen die de minimumvoorwaarden (structuur
en proces) voor het leveren van verantwoorde zorg aangeven of het niveau van
resultaten, dat als ondergrens moet worden beschouwd om nog te kunnen spreken
van verantwoorde zorg. Er moet dus een duidelijke relatie bestaan tussen het
niet voldoen aan de norm en grote kans op gezondheidsschade aan de patiënt.
Veiligheidsnormen zijn voor de patiënt van belang als basis om zich met
vertrouwen te kunnen wenden tot de zorgaanbieders. Voor de zorgaanbieders
moet het leveren van zorg boven dit minimumniveau uitgangspunt zijn om van
daaruit te streven naar het voldoen aan de streefnormen, zoals hierboven beschreven.
Veiligheidsnormen zijn vanuit de professie aangegeven als absolute ondergrens
en bieden daarmee een basis:
 – Voor professionals om elkaar binnen een instelling aan te spreken
en elkaar aan afspraken te houden.
 – Voor de Raad van Bestuur om ook hiermee haarverantwoordelijkheid
voor kwaliteit en veiligheid verder waar te kunnen maken.
 – Voor de IGZ in het kader van toezicht en handhaving.
 Rol IGZ
 Voor het toezicht dat de IGZ houdt op het leveren van verantwoorde zorg
zijn duidelijke normen van groot belang. Ik heb de IGZ gevraagd het veld zoveel
mogelijk bij dit traject te ondersteunen en vooral aan te geven waar de IGZ
vanuit patiëntenbelang als toezichthouder behoefte aan heeft.
 Zoals ik eerder aan uw Kamer heb laten weten, is het traject om te komen
tot deze veiligheidsnormen niet vrijblijvend. Daar waar veiligheidsnormen
ontbreken, onvoldoende duidelijk zijn of onvoldoende toetsbaar zijn, of anderszins
niet aanvaardbaar zijn en de veldpartijen niet in staat zijn om tot eigen
veiligheidsnormen te komen en vanuit patiëntenbelang handhaving essentieel
is, formuleert de IGZ zelf specifieke IGZ handhavingsnormen. Indien deze niet
een voldoende stevige basis voor de handhaving bieden, dan zal de IGZ mij
adviseren om deze veiligheidsnormen wettelijk te verankeren. Dat kan onder
de nu geldende Kwaliteitswet Zorginstellingen. De Wet cliëntenrechten
zorg biedt mij straks de mogelijkheid dergelijke normen voor «goede
zorg» op een meer flexibele – en daardoor meer slagvaardige –
manier nader in te vullen. Ik ben van plan om daar waar het veld de open norm
van goede zorg zelf niet voldoende specificeert en daar waar dat voor de veiligheid
van patiënten wel van groot belang is, van deze mogelijk gebruik te maken.
 
 Zodra de veiligheidsnormen zijn vastgesteld zal de IGZ de definitieve
veiligheidsnormen gebruiken bij haar incidententoezicht, onderzoek naar aanleiding
van meldingen en calamiteiten, en indien nodig handhaving. 
 Afspraken met veldpartijen en IGZ
 Zoals ik hierboven heb aangegeven, richt ik me in eerste instantie tot
de betrokken veldpartijen om dit onderwerp nader uit te werken. Concreet heb
ik de veldpartijen in mei 2009 gevraagd om mij en de IGZ vóór
1 september 2009 een overzicht aan leveren van een «eerste»
set veiligheidsnormen en vervolgens een stappenplan te maken voor de structurele
ontwikkeling van veiligheidsnormen. Op 22 september 2009 heb ik hierover
met de veldpartijen overlegd en ter voorbereiding hierop hebben zij mij een
concept set veiligheidsnormen overhandigd. We hebben hierbij nadrukkelijk
afgesproken dat dit traject niet tot een extra registratielast voor de zorginstellingen
en -professionals zal mogen leiden of tot invoering van extra indicatoren
buiten de daarover gemaakte afspraken. Naleving van veiligheidsnormen moet
vanzelfsprekend zijn en zichtbaar zijn aan verrichte handelingen en registratie
daarvan in de reguliere dossiers.
 Vervolgtraject Veld
 De veldpartijen hebben mij geïnformeerd over hun plannen om dit onderwerp
in de komende periode structureel aan te pakken en zo tot een gedegen set
veiligheidsnormen te komen.
 • Op korte termijn zal door de veldpartijen een bijeenkomst worden
georganiseerd voor vertegenwoordigers uit hun achterban, waarbij onder andere
het doel, de definitie, en het gebruik van veiligheidsnormen nader zullen
worden toegelicht. Een belangrijk doel van deze bijeenkomst is het creëren
van het benodigde draagvlak om de veiligheidsnormen tot een succes te maken.
 • Vervolgens zullen, geclusterd naar specialisme, inhoudelijke gespreksrondes
worden georganiseerd om de voor de hand liggende veiligheidsnormen in kaart
te brengen en met elkaar vast te stellen. Dit proces moet rond maart 2010
leiden tot een eerste breed gedragen set veiligheidsnormen.
 • Daarnaast zullen normen en meer specifiek veiligheidnormen structureel
en herkenbaar in richtlijnen en standaarden opgenomen moeten worden. Hiervoor
ontwikkelen de betrokken veldpartijen een procedure, waarbij afgestemd wordt
met de Regieraad Kwaliteit van Zorg en wordt bekeken of aanpassing van de
bestaande procedures voor richtlijnontwikkeling opportuun is.
 IGZ
 Met de IGZ heb ik afgesproken dat zij een conceptset van veiligheidsnormen
opstelt, gebaseerd op toezichtnormen die nu reeds deel uitmaken van IGZ-handhavingskaders
en circulaires. In de bijlage treft u de brief hierover van de IGZ aan de
veldpartijen aan. Deze conceptset wordt ingebracht
tijdens de inhoudelijke gespreksrondes van de veldpartijen. Deze normen worden
op dit moment door de IGZ in het toezicht en handhaving gebruikt en hebben
daarmee al status verworven. Hierbij is de kanttekening op z’n plaats
dat toezicht- en handhavingsnormen niet zonder meer eenduidige en onbetwiste
veiligheidsnormen zijn. Daarom is het ook hier van belang dat deze potentiële
veiligheidsnormen worden voorgelegd aan de wetenschappelijke verenigingen,
zodat waar nodig beargumenteerde verbeteringen of aanscherpingen kunnen worden
aangebracht.
 Regieraad Kwaliteit van Zorg
 Tenslotte zal de Regieraad Kwaliteit van Zorg eind van dit jaar een analyse uitbrengen waarin ook wordt gekeken naar de hiaten die er bestaan op
het gebied van normering van veiligheid in de zorg.
 Tenslotte
 Ook in andere sectoren van de gezondheidszorg, zoals de eerstelijn en
de geestelijke gezondheidszorg, acht ik het van belang de ondergrenzen aan
verantwoorde zorg in beeld te brengen en vast te stellen.
 
 Tot mijn genoegen stel ik vast dat partijen in de ziekenhuiszorg met dit
stappenplan inzetten op het structureel definiëren en expliciteren van
absolute voorwaarden voor verantwoorde, veilige zorg. De komende maanden zal
ik de in gang gezette acties met interesse volgen en uw Kamer over de resultaten
berichten.
 
 De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 A. Klink 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.