Vaststelling begroting Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2008; Brief van de Minister van Defensie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-20 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31200-X, nr. 116

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

06-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-X nr. 116

25-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleidingInternationale ontwikkelingenBeleid en context inzet civiele dienstverlenersa. Maximale inzetbaarheid krijgsmachtb. Schaarse capaciteitenc. Aansluiten bij lokale omstandighedend. Inzet bewapend personeelJuridische aspectena. Internationaal rechtb. Civiel rechtc. StrafrechtInformatie aan het parlement
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-XToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 32 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 XVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie
(X) voor het jaar 2008nr. 116BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 april 2008Hierbij doe ik u, mede namens de minister van Buitenlandse Zaken, de reactie
van de regering op het advies van de AIV aangaande de inzet van civiele dienstverleners
in operatiegebieden toekomen (Kamerstuk 31 200 X, nr. 86).De minister van Defensie,E. van Middelkoop InleidingIn toenemende mate maken strijdkrachten gebruik van civiele dienstverleners
in operatiegebieden. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zijn bekende
voorbeelden, maar ook Nederland huurt diverse diensten in bij civiele dienstverleners.
Gedacht kan worden aan de inhuur van schepen en vliegtuigen voor transport
van en naar een uitzendgebied, maar ook aan de inhuur van (lokale) bedrijven
voor diverse ondersteunende werkzaamheden in een operatiegebied. Hierbij gaat
het bijvoorbeeld om lokaal transport, catering, tolken en onderhoud. Ook behoort
inhuur voor (gewapende) beveiligingstaken tot de mogelijkheden. Ondersteuning
door civiele dienstverleners is altijd aanvullend op bestaande militaire capaciteiten
van de krijgsmacht. Civiele dienstverleners nemen de uiteindelijke behoefte
aan militaire (logistieke) kerncapaciteiten niet weg, omdat zij onder bepaalde
(gevechts)omstandigheden niet kunnen worden ingezet. Civiele dienstverleners
vullen de militaire capaciteiten wel aan, waardoor de flexibiliteit en het
voortzettingsvermogen van de krijgsmacht worden vergroot.De regering is zich er van bewust dat aan de inzet van civiele dienstverleners
risico’s en verplichtingen verbonden zijn. De voorwaarden waaronder
de inzet van civiele dienstverleners in operatiegebieden kan plaatsvinden,
moeten duidelijk zijn. Belangrijke aspecten hierbij zijn onder andere de juridische
context waarin civiele dienstverleners opereren en de veiligheidssituatie
in het operatiegebied. Tegen deze achtergrond heeft de regering de Adviesraad
Internationale Vraagstukken (AIV) gevraagd om advies uit te brengen over de
voorwaarden die verbonden zijn aan en de gevolgen van de inzet van civiele
dienstverleners in operatiegebieden. De AIV heeft in januari 2008 zijn advies
aan de regering aangeboden.De regering is de AIV erkentelijk voor het advies. Het advies geeft een
helder inzicht in de nationale en internationale ontwikkelingen met betrekking
tot de inzet van civiele dienstverleners in operatiegebieden en het biedt
aanknopingspunten voor de regering om het beleid ten aanzien van de inhuur
van civiele dienstverleners in operatiegebieden te verbeteren.In deze reactie gaat het nadrukkelijk om de inzet van civiele dienstverleners
in operatiegebieden. De ondersteuning door civiele bedrijven in Nederland
of het charteren van transportcapaciteit ten behoeve het verplaatsen van eenheden
en uitrusting naar operatiegebieden valt buiten het bestek van deze reactie.Het advies van de AIV zal ook worden meegenomen in het interdepartementale
project Verkenningen voor Defensie. Hierbij zal nader bekeken worden hoe het
gewenste ambitieniveau en de daaraan gekoppelde inrichting van de krijgsmacht
zich verhoudt tot de noodzaak en wenselijkheid van de inhuur van civiele dienstverleners
in het algemeen en in operatiegebieden in het bijzonder.Internationale ontwikkelingenIn de laatste decennia is er sprake van een sterke groei van de inzet
van civiele dienstverleners in operatiegebieden. Door deze partijen wordt
een breed pakket aan ondersteunende diensten aangeboden.De regering hecht veel belang aan het versterken van de internationale
regulering aangaande het gebruik van civiele dienstverleners. Door aansluiting
te zoeken bij internationale ontwikkelingen op dit vlak wordt een unilaterale
benadering van Nederland, met alle mogelijk nadelige gevolgen van dien voor
het aangaan van contracten, voorkomen. De regering neemt de aanbeveling
van de AIV over om internationale initiatieven op dit gebied te ondersteunen.
Zo volgt de regering het door de AIV genoemde initiatief van Zwitserland en
het Internationale Comité van het Rode Kruis op de voet.De Navo transformeert zich van een regionaal gebonden verdragsorganisatie
in een expeditionaire organisatie om invulling te kunnen geven aan de ambities
van de lidstaten. Hoewel de Navo de logistieke ondersteuning tijdens operaties
zoveel mogelijk multinationaal wil inrichten, zijn de lidstaten die troepen
leveren aan operaties uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor de noodzakelijke
logistieke ondersteuning. Om te kunnen beschikken over een breed palet van
capaciteiten ondersteunt Navo het contracteren van bedrijven ter ondersteuning
van expeditionaire operaties, zoals voor het aanleggen van vliegvelden en
de inrichting en instandhouding van kampementen. NATO Maintenance &
Supply Agency (NAMSA) faciliteert onder andere het contracteren van
civiele capaciteiten in Afghanistan voor de deelnemende landen.De groei van de inzet van particuliere beveiligingsbedrijven in operatiegebieden
is niet onomstreden. De recente ophef over het optreden van de firma Blackwater
in Irak is aanleiding geweest voor vele kritische vragen. De Afghaanse regering
heeft aangegeven kritisch te staan tegenover het optreden van particuliere
beveiligingsbedrijven. De regeringen van Irak en Afghanistan zijn voornemens
om het optreden van private beveiligingsbedrijven beter te reguleren. De regering
ondersteunt nationale en internationale initiatieven om het functioneren van
deze sector aan duidelijke normen en regels te binden. Beleid en context inzet civiele dienstverlenersa. Maximale inzetbaarheid krijgsmachtDoel van de inzet van civiele dienstverleners is het vergroten van de
flexibiliteit en effectiviteit van de krijgsmacht. Voor het effectief uitvoeren
van crisisbeheersingsoperaties is het van groot belang de inzet van militaire
capaciteiten zoveel mogelijk te richten op het uitvoeren van militaire kerntaken
binnen het vastgestelde mandaat. Het gaat erom zoveel mogelijk eenheden «buiten
de poort» te krijgen. Door gebruik te maken van specialistische kennis
van het bedrijfsleven kan de krijgsmacht haar operationeel vermogen vergroten
en versterken. Het huidige ambitieniveau, waarbij tegelijkertijd drie crisisbeheersingsoperaties
op bataljonsniveau moeten kunnen worden uitgevoerd, gaat uit van optimale
ondersteuning door civiele partijen, ook in operatiegebieden. Kosteneffectiviteit
is geen doorslaggevend criterium. De inzet van civiele partijen is gebonden
aan een aantal belangrijke beperkingen. Civiele partijen worden immers aangestuurd
op basis van contracten en kunnen terugvallen op ontbindende bepalingen in
deze overeenkomsten of deze eenvoudigweg niet verlengen.De regering streeft ernaar operaties zo veilig mogelijk uit te voeren,
ongeacht of hier militair of civiel personeel bij betrokken is. Nederland
moet zorgvuldig omgaan met de risico’s die verbonden zijn aan de inzet
van civiele dienstverleners in operatiegebieden. Tevens moet de kwaliteit
van het personeel, de geleverde goederen en de diensten aan de Nederlandse
eisen blijven voldoen. Bij het vaststellen van de gewenste ondersteuning door
civiele dienstverleners spelen de acht criteria die de AIV in zijn rapport
heeft opgenomen een grote rol. De AIV hanteert de volgende criteria: de handhaving
van het geweldsmonopolie van de staat, het belang van de missie en van de
in te huren taken, de veiligheidsrisico’s waaraan het betrokken personeel
ter plaatse blootstaat, de mate van operationele afhankelijkheid,
de aanwezigheid van militaire alternatieven, de juridische inbedding in verband
met de staatsaansprakelijkheid, de controlemogelijkheden op de uitvoering
van de in te huren taken en financieel-economische aspecten. Hoewel deze criteria
al gebruikt worden bij het bepalen van de gewenste ondersteuning, zullen zij
in de toekomst expliciet worden meegenomen in het besluitvormingsproces.Het ministerie van Defensie hanteert veelal standaardbepalingen in zijn
contracten. Bij de inhuur van civiele dienstverlening in het operatiegebied,
worden de contracten aangevuld met bepalingen die zijn gebaseerd op de specifieke
omstandigheden van het operatiegebied. Deze contractuele bepalingen en het
bijbehorende beleid worden momenteel verder vorm gegeven in het licht van
de aanbevelingen gedaan door de AIV.Indien noodzakelijk moet de krijgsmacht in operatiegebieden te allen tijde
kunnen beschikken over voldoende eigen militaire (kern)capaciteiten om te
voorkomen dat zij afhankelijk wordt van civiele partijen. Ook wanneer er sprake
is van een grote dreiging moet de krijgsmacht haar werkzaamheden kunnen blijven
uitvoeren. Indien het noodzakelijk is om voor een langere periode alle activiteiten
in een operatiegebied door militairen te laten uitvoeren heeft dit uiteraard
gevolgen voor het voortzettingsvermogen van de krijgsmacht, onder andere doordat
de uitzenddruk aanzienlijk zal toenemen. Omdat Nederland in beginsel alleen
deelneemt aan multinationale operaties kan in de regel overigens ook een beroep
gedaan worden op (militaire) capaciteiten van andere deelnemende landen.In het licht van het bovenstaande neemt de regering afstand van de conclusie
van de AIV dat de Nederlandse krijgsmacht te afhankelijk is van private inhuur.
Voor de uitvoering van het huidige ambitieniveau is ondersteuning door civiele
partijen gewenst. Er is echter geen sprake van een permanente of volledige
afhankelijkheid. De krijgsmacht beschikt over de noodzakelijke kerncapaciteiten
om de gehele keten van ondersteunende diensten tijdens een operatie uit te
voeren.b. Schaarse capaciteitenDe complexiteit van missies die door de Nederlandse krijgsmacht worden
uitgevoerd neemt toe. Zij moet in staat zijn om meerdere missies tegelijkertijd
in moeilijk toegankelijke gebieden uit te voeren. De ISAF-missie in Uruzgan,
op dit ogenblik de meest veeleisende missie van de krijgsmacht, toont aan
dat Defensie zich meer dan ooit moet instellen op complexe operaties in verafgelegen
delen van de wereld, waarbij tegenstanders voornamelijk irreguliere strijdmethodes
hanteren. Door deze ontwikkelingen wordt een groter beroep gedaan op bijzondere
(aanvullende) middelen en neemt de behoefte aan specialistische kennis toe.
Ook is de behoefte aan logistieke ondersteuning van missies aanzienlijk toegenomen.
Een voorbeeld hiervan is het grote beroep dat tijdens de operaties in Irak
en Afghanistan wordt gedaan op de transporthelikopters van de krijgsmacht.Bij iedere crisisbeheersingsoperatie moet daarom worden gekeken of de
krijgsmacht over alle noodzakelijke middelen beschikt. Iedere missie stelt
andere eisen, waardoor het noodzakelijk kan zijn om op zeer korte termijn
nieuw materieel aan te schaffen en in te zetten. Dit heeft echter wel tot
gevolg dat middelen al worden ingezet in het operatiegebied terwijl deze nog
niet in de volle breedte binnen de krijgsmacht zijn geïntroduceerd. Hierdoor
kan het noodzakelijk zijn om voor een overbruggingsperiode additionele capaciteit
in te huren (bijvoorbeeld bij de fabrikant) om de inzet van het materieel
zo snel mogelijk te kunnen verwezenlijken. Een voorbeeld hiervan
is de inzet van de Bushmaster in Afghanistan met
door de Australische producent geleverde ondersteuning.Ook de toenemende technologische complexiteit van defensiematerieel zorgt
voor een grotere behoefte aan ondersteuning door de leverancier bij het onderhoud
ervan. Uiteraard draagt Defensie er zorg voor dat het materieel in het operatiegebied
onder alle omstandigheden voldoende ondersteund kan worden.Als gevolg van de economische conjunctuur, is het voor Defensie soms niet
gemakkelijk alle benodigde specialistische functies, zoals helikoptermonteurs,
te vullen. Daarnaast moet Defensie soms kunnen beschikken over (extra) specialisten
als tolken, medisch personeel of landbouwdeskundigen. Hiervoor kan civiele
capaciteit ingezet worden maar kan ook een beroep worden gedaan op reservisten
of tijdelijk aan te stellen (militair) personeel.c. Aansluiten bij lokale omstandighedenIn de beleidsbrief Wereldwijd Dienstbaar (2007) is ingegaan op de geïntegreerde
aanpak van crisisbeheersingsoperaties. Zeker indien steun aan staatsvorming
noodzakelijk is, bestaat deze aanpak uit het bevorderen van veiligheid en
stabiliteit, het vestigen van een begin van rechtsorde, herstel van het geweldsmonopolie
van de staat en het op gang brengen van sociaaleconomische ontwikkeling. Daarbij
concentreert de krijgsmacht zich op het verbeteren van veiligheid en stabiliteit.
Dit is alleen te bestendigen als de militaire inzet gekoppeld is aan initiatieven
om het lokale bestuur te versterken en met inspanningen op het gebied van
wederopbouw (de geïntegreerde benadering of 3D aanpak). Een belangrijk
aspect hierbij is het stimuleren van de lokale economie.Vanuit wederopbouwperspectief is het van belang om die diensten die door
lokale partijen kunnen worden geleverd ook lokaal aan te besteden. Daar waar
mogelijk moet gebruik worden gemaakt van lokale kennis en kunde. Indien de
veiligheidssituatie het toelaat is het wenselijk taken in het operatiegebied
zoveel mogelijk door lokale civiele partijen te laten uitvoeren.d. Inzet bewapend personeelEen bijzondere categorie civiele dienstverleners zijn de organisaties
die bewapende beveiligingstaken in operatiegebieden uitvoeren. De afgelopen
decennia is de inzet van deze categorie sterk gestegen. Terecht merkt de AIV
op dat aan deze inzet risico’s verbonden zijn en dat verbreding en verdieping
van het beleid en regelgeving op dit gebied is gewenst.Een onbetwistbaar uitgangspunt voor het Nederlandse beleid is uiteraard
dat het geweldsmonopolie te allen tijde bij de Staat berust. Hiertoe wordt
ook de bediening (op afstand) van wapensystemen gerekend. Lokale omstandigheden
kunnen er echter toe leiden dat het noodzakelijk is bewapend personeel in
te huren. In dat geval is het noodzakelijk om strenge voorwaarden aan de inzet
van bewapend civiel personeel te verbinden. Civiel personeel mag onder geen
beding ingezet worden voor offensieve taken, onder meer omdat zij hierdoor
de bescherming die het humanitair oorlogsrecht aan burgers toekent zouden
kunnen verliezen. Immers, onder dat recht verliest een burger die bescherming
indien en zolang hij rechtstreeks aan de vijandelijkheden deelneemt. Ook de
inzet van personeel van civiele dienstverleners voor taken die direct gerelateerd
zijn aan strategische planning, de ondervraging van (krijgs)gevangenen of
het verwerken van inlichtingen uit diverse inlichtingenbronnen
komen niet in aanmerking voor uitbesteding.Voor de beveiliging van diplomatieke vertegenwoordigingen in enkele instabiele
landen wordt door het ministerie van Buitenlandse Zaken gebruik gemaakt van
civiele beveiligingsbedrijven. De regering streeft er naar in de toekomst
beter in staat te zijn met overheidsmiddelen te voorzien in de aanvullende
beveiligingsbehoefte van deze posten (in aanvulling op de bescherming die
het gastland gehouden is te bieden). Door de ministeries van Buitenlandse
Zaken en Defensie worden de mogelijkheden hiertoe onderzocht. Zorgvuldige
juridische waarborgen, professionele invulling en periodieke kwaliteitscontrole
moeten ervoor zorgen dat het risico van escalatie of andere calamiteiten tot
een minimum wordt beperkt.Ook de krijgsmacht maakt gebruik van particuliere organisaties voor het
uitvoeren van beveiligingstaken. Bij complexe crisisbeheersingsoperaties,
vaak in zogenaamde fragiele staten waar de overheidsstructuren ontbreken of
zeer zwak ontwikkeld zijn, moet de krijgsmacht een grote mate van flexibiliteit
kunnen betrachten. Lokale omstandigheden kunnen ertoe leiden dat het noodzakelijk
is bewapend personeel in te huren. Het is dan ook niet wenselijk om de lokale
inhuur van particuliere beveiligers categorisch uit te sluiten.Als voorbeeld kan Afghanistan worden genoemd. In Uruzgan wordt op dit
moment door de Nederlandse ISAF-eenheden de Afghaanse ASG ingehuurd voor het
beveiligen van de buitenring van de Nederlandse en Australische bases in Uruzgan.
De voorwaarden verbonden aan de inhuur van de ASG in Afghanistan zijn helder.
Het vervangen van de ASG door Nederlandse eenheden, eenheden van andere landen
of Afghaanse veiligheidsdiensten is op dit moment niet wenselijk. Het is van
groot belang dat de schaarse middelen daar ingezet worden waar ze het meest
effectief bijdragen aan het stabiliseren van Afghanistan. De inzet van een
groot aantal Afghaanse veiligheidstroepen voor de beveiliging van de bases
zal tot gevolg hebben dat het aantal controleposten en patrouilles van het
Afghaanse leger en de politie ernstig beperkt zou worden. De Afghaanse autoriteiten
hebben ingestemd met de inzet van de ASG voor het uitvoeren van beveiligingstaken.Bovenstaande laat onverlet dat er altijd een zorgvuldige afweging gemaakt
moet worden bij de inhuur van (lokale) beveiligingsdiensten. Hierbij moet
bekeken worden of de risico’s die verbonden zijn aan de inhuur van lokaal
bewapend personeel aanvaardbaar zijn. De inhuur moet bijdragen aan een grotere
effectiviteit van de inzet van de Nederlandse eenheden en de nationale veiligheidsdiensten.De aanbeveling van de AIV dat door Nederland ingehuurde bedrijven veiligheidstaken
niet aan derden mogen uitbesteden, kan niet worden overgenomen. De regering
is het met de AIV eens dat hier grote terughoudendheid moet worden betracht.
Er zijn echter goede redenen om deze mogelijkheid niet op voorhand uit te
sluiten. Indien wapenbezit in een operatiegebied legaal is, en de staatsmacht
zwak, is het onwenselijk om bedrijven te verbieden om eigen personeel of onderaannemers
een wapen te laten dragen. Daarnaast beschikken onderaannemers over bijzondere
kennis van de lokale omstandigheden waardoor ze beter dan wie ook in staat
zijn om een inschatting te maken van de veiligheidsrisico’s en de meest
effectieve maatregelen kunnen nemen om te voorkomen dat ze het slachtoffer
van geweld worden. Uiteraard moet er altijd goed gekeken worden naar de veiligheidssituatie
en moeten militairen (eigen of van partners) in staat zijn om de beveiligingstaken
(bijvoorbeeld van wegtransport) over te nemen. Dit om te voorkomen dat civiel
personeel aan onverantwoorde risico’s wordt blootgesteld en ervoor te
zorgen dat het voortzettingsvermogen van de missie niet in gevaar komt.Een bijzonder punt van aandacht op dit gebied waar de AIV terecht aandacht
voor vraagt is de wijze waarop de strafvervolging van civiele dienstverleners
wordt ingericht. Vooral het aspect van het verlenen van immuniteit aan civiele
dienstverleners is omstreden, zeker daar waar deze bewapend optreden. De regering
deelt de mening van de AIV dat voorkomen moet worden dat civiel personeel
dat door de Staat is ingehuurd in de praktijk niet kan worden vervolgd voor
misdrijven die gepleegd zijn tijdens het uitvoeren van werkzaamheden. Bij
punt c. onder juridische aspecten wordt hier nader op in gegaan.Zoals bovenstaand aangegeven steunt de regering daarnaast de aanbeveling
van de AIV dat civiel personeel geen militaire (wapen)systemen kan aansturen.
Het gaat hierbij uitdrukkelijk niet om handwapens. Ook taken die direct gerelateerd
zijn aan de operationele inzet van wapensystemen kunnen alleen door militairen
uitgevoerd worden. Het onderhoud van wapensystemen in operatiegebieden valt
hier niet onder.Juridische aspectenEen belangrijk punt van aandacht bij de inzet van civiele dienstverleners
in operatiegebieden is de aansprakelijkheid van de Staat als gevolg van handelen
van ingehuurd civiel personeel. De regering wijst erop dat wat betreft die
aansprakelijkheid onderscheid moet worden gemaakt tussen aansprakelijkheid
op grond van het internationale en op grond van het civiele recht. In beide
gevallen hangt het antwoord op de vraag of er in een concreet geval sprake
van aansprakelijkheid is af van de concrete omstandigheden.a. Internationaal rechtVoor aansprakelijkheid van de staat voor een handeling onder internationaal
recht is vereist dat die handeling toerekenbaar is aan de staat. Toerekening
houdt in dat er voldoende band is tussen de handeling en de staat. Uitgangspunt
is dat handelen van privépersonen en bedrijven in beginsel niet aan
een staat kan worden toegerekend, omdat deze band ontbreekt, althans niet
sterk genoeg is. Hier is slechts een beperkt aantal uitzonderingen op. De
AIV verwijst naar enkele van deze gevallen, waaronder toerekening op grond
van het optreden als staatsorgaan en op grond van het uitoefenen van elementen
van het staatsgezag. De AIV gaat echter voorbij aan de strenge voorwaarden
die daarbij gelden. Zo is bijvoorbeeld voor toerekening op grond van het uitoefenen
van elementen van het staatsgezag vereist dat het bedrijf expliciet gemachtigd
is tot het uitoefenen van die specifieke elementen door het nationale recht
van de staat in kwestie, in dit geval Nederland. Juist dergelijke strenge
voorwaarden leiden ertoe dat handelen van privépersonen en bedrijven
slechts in uitzonderingsgevallen aan een staat kan worden toegerekend. Vanzelfsprekend
onderschrijft de regering het beginsel dat een staat zich niet aan zijn internationale
verplichtingen kan onttrekken door overheidstaken uit te besteden aan civiele
dienstverleners.Zelfs in het geval handelen aan een staat kan worden toegerekend, leidt
dat niet automatisch tot staatsaansprakelijkheid. Daarvoor is ook vereist
dat het handelen in strijd is met een internationale verplichting van de staat. Of in een concreet geval een internationale verplichting op
Nederland rust, is afhankelijk van de inhoud van die verplichting en de omstandigheden
van het geval.De regering benadrukt dat indien Nederland niet aansprakelijk is voor
het handelen van civiele dienstverleners, er wellicht andere mogelijkheden
bestaan voor compensatie van slachtoffers van dat handelen. Zij zal in voorkomend
geval de dienstverleners aanmoedigen om slachtoffers te compenseren. In uitzonderlijke
gevallen bestaat de mogelijkheid voor Nederland om een zogenaamde ex gratia betaling te doen aan slachtoffers van handelen
van civiele dienstverleners waarvoor Nederland juridisch niet aansprakelijk
is.In het licht van het bovenstaande kan de regering de conclusies en aanbevelingen
van de AIV betreffende aansprakelijkheid van de Staat voor het handelen van
civiele dienstverleners niet overnemen.b. Civiel rechtLeidend voor aansprakelijkheid onder civiel recht is het toepasselijk
rechtsstelsel en de overeenkomst tussen de Staat en de civiele dienstverlener.
Door het ministerie van Defensie wordt in overeenkomsten met civiele dienstverleners
opgenomen dat de Staat en haar personeel niet aansprakelijk is voor schade
die zich bij de civiele dienstverlener en derden (waaronder de werknemers
van de civiele dienstverleners) in verband met de uitvoering van de overeenkomst
kan voordoen. Daarbij wordt als voorwaarde gesteld dat de opdrachtnemer de
risico’s die hij en zijn werknemers lopen verzekert. De kosten hiervan
zullen overigens door de opdrachtnemer worden doorberekend in de prijs van
de overeenkomst.In overeenkomsten met dienstverleners waarbij gebruik van geweld onderdeel
is of kan zijn van de te verlenen diensten, wordt als contractuele eis opgenomen
dat bij de uitvoering daarvan de door Nederland te stellen eisen aan het geweldgebruik
strikt worden nageleefd. Zo zijn deze dienstverleners door middel van de geweldsinstructie,
gehouden tot naleving van het internationale recht, waaronder het oorlogsrecht.c. StrafrechtWat betreft de strafrechtelijke aspecten deelt de regering de opvattingen
van de AIV dat de situatie moet worden voorkomen dat een civiele dienstverlener
wegens een gebrek aan jurisdictie straffeloos kan handelen in een operatiegebied.
Nu is het weliswaar zo, dat in de meeste statusovereenkomsten tussen Nederland
en de gaststaat, of tussen de internationale organisatie die een operatie
aanstuurt en de gaststaat, immuniteit wordt bedongen voor al het personeel,
inclusief personeel van dienstverleners. Ter voorkoming van straffeloosheid
kan de immuniteit van een (medewerker van een) civiele dienstverlener worden
opgeheven, waardoor betrokkene alsnog onder lokale jurisdictie komt te vallen.
De staat doet dan in feite afstand van de immuniteit van betrokkene(n). In
de contracten met ASG is bijvoorbeeld een clausule opgenomen waarin die mogelijkheid
wordt genoemd.In hoeverre, naast de lokale autoriteiten in het operatiegebied (door
opheffen immuniteit) en Nederland, ook een eventuele andere staat van herkomst
van de desbetreffende (medewerker van een) civiele dienstverlener extraterritoriale
rechtsmacht over een zaak kan vestigen, kan worden bezien. Zoals hierboven
gesteld neemt de regering de aanbeveling van de AIV over om internationale
initiatieven op het gebied van de regulering aangaande het gebruik van civiele
dienstverleners te ondersteunen. Benadrukt moet worden dat de
individuele werknemers van beveiligingsbedrijven op basis van het internationale
recht een eigen strafrechtelijke verantwoordelijkheid hebben voor internationale
misdrijven. De inhoud van contracten doet hieraan niets af.Het categorisch uitsluiten van civiele dienstverleners uit statusovereenkomsten
verdient niet de voorkeur, omdat in operatiegebieden in vele gevallen de lokale
rechtspraak ofwel nog niet adequaat functioneert, ofwel nog niet voldoet aan
de eisen op het gebied van de eerbiediging van de fundamentele rechten van
de mens. Een op de lokale situatie toegespitste benadering verdient dan ook
de voorkeur.Ten aanzien van de suggestie van de AIV terzake een eventuele verruiming
van extraterritoriale rechtsmacht over civiele dienstverleners met de Nederlandse
nationaliteit, zij het volgende opgemerkt. Op grond van artikel 5, eerste
lid, onder 2°, van het Wetboek van Strafrecht heeft Nederland rechtsmacht
over misdrijven die door Nederlanders buiten Nederland zijn gepleegd, wanneer
op het feit in het land waar het feit is begaan ook straf is gesteld (dubbele
strafbaarheid). Voorts bestaat rechtsmacht over een aantal specifiek omschreven
ernstige strafbare feiten, waaronder oorlogsmisdrijven, wanneer deze door
Nederlanders buiten Nederland worden begaan. Voor die feiten geldt het vereiste
van dubbele strafbaarheid niet. Ten aanzien van civiele dienstverleners met
de Nederlandse nationaliteit bestaat daarom al in ruime mate rechtsmacht.
Het voorstel van de AIV om de extraterritoriale rechtsmacht over civiele dienstverleners
met de Nederlandse nationaliteit verder te verruimen, moet worden ontraden.
Het vereiste van dubbele strafbaarheid levert in de praktijk doorgaans geen
belemmering op voor vervolging van Nederlanders in Nederland die buiten Nederland
strafbare feiten hebben gepleegd. Feiten die naar Nederlands recht misdrijven
zijn, zijn immers in het algemeen ook strafbaar in andere landen. Bij het
loslaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid moet een specifiek Nederlands
belang zijn gemoeid, bijvoorbeeld bescherming tegen overschrijding van specifiek
nationale normen door Nederlanders. Voor het algeheel loslaten van het vereiste
van dubbele strafbaarheid voor feiten gepleegd door civiele dienstverleners
met de Nederlandse nationaliteit bestaat onvoldoende aanleiding.Informatie aan het parlementDe regering hecht er aan het parlement te informeren over alle aspecten
van de uitzending van Nederlandse militaire eenheden. De mate waarin gebruik
gemaakt zal worden van civiele ondersteuning en de wijze waarop deze inhuur
zal worden vormgegeven zijn relevante elementen in het besluitvormingsproces.
Nu het aandeel dat door civiele partijen geleverd wordt steeds verder toeneemt,
groeit ook het politiek belang van deze inhuur. De regering zal bij toekomstige
missies indien noodzakelijk de verwachte inhuur van civiele dienstverleners
en de hieraan verbonden voorwaarden aan het parlement voorleggen (bijvoorbeeld
via een artikel 100-brief). De regering zal het parlement ook informeren over
belangrijke ontwikkelingen of wijzigingen aangaande de inhuur van civiele
dienstverleners tijdens lopende operaties. Ook zal in de periodieke en eind
evaluaties van missies de ondersteuning door civiele dienstverleners worden
geanalyseerd. De kosten die verbonden zijn aan civiele inhuur maken uiteraard
al deel uit van financiële overzichten die aan het parlement verzonden
worden.De regering neemt het advies van de AIV op dit punt over. Een aanpassing
van het toetsingskader 2001 en de artikel 100-procedure acht de regering noch nodig, noch wenselijk. Binnen de huidige procedure voor parlementaire
betrokkenheid kan dit aspect voldoende worden geborgd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31200-X-116.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl