Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002; Kabinetsstandpunt op de evaluatie van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28000-XVI, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28000-XVI nr. 14

05-11-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. WGBO plaatsbepaling en inhoud3. Uitkomsten evaluatie3.1 Algemene conclusies3.2 Informatie en toestemmingAlgemeenRegeling voor bijzondere patiëntencategorieënMinderjarigenMeerderjarige wilsonbekwame patiënten3.3 Beroepsgeheim/privacybeschermingOmgang met medische persoonsgegevensGegevensverstrekking voor wetenschappelijk onderzoek4. Standpunt5. ActiepuntenKennisverbetering/voorlichtingToepassing in de praktijkZelfreguleringOnderzoek/evaluatieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28000-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 000 XVIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2002nr. 14BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 november 2001Hierbij zend ik u, mede namens de minister van Justitie, ons standpunt
op de evaluatie van de WGBO.1. InleidingDe Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) is op 1 april
1995 in werking getreden. De wet is bedoeld om de rechtspositie van de patiënt
te verduidelijken en te versterken, en houdt daarbij rekening met de eigen
verantwoordelijkheid van de hulpverlener voor zijn handelen als goed hulpverlener.Tijdens de mondelinge behandeling is de Kamer toegezegd de wet binnen
vijf jaar na de inwerkingtreding te evalueren. Een eerste evaluatie van deze
wet is vorig jaar afgerond en het eindrapport Evaluatie
Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomstheb ik u bij brief
van 4 oktober 2000, kenmerk GZB/PCZ2112263, toegezonden.De evaluatie van de WGBO is op dezerzijds verzoek van 24 februari
1997 door ZorgOnderzoek Nederland (ZON) ter hand genomen. Binnen ZON heeft
de Commissie evaluatie regelgeving, onder leiding van prof. dr H. J. J.
Leenen, een nadere invulling gegeven aan de evaluatie. De commissie heeft
de evaluatie toegespitst op de vraag welke effecten door codificering in de
praktijk optreden, welke beoogde en niet-beoogde effecten er zijn, of deze
bijsturing behoeven en in hoeverre het materiële doel van de wet wordt
gediend. De nadruk lag daarbij op de gevolgen van de WGBO voor de positie
van de patiënt en de effecten van de wet op de hulpverlener. De evaluatie
was hoofdzakelijk gericht op twee centrale themas in de WGBO, namelijk:– informatie en toestemming– beroepsgeheim/privacybescherming.De evaluatie is uitgevoerd via deelonderzoeken, waarbij speciale aandacht
is besteed aan de positie van allochtonen. Bovendien is afzonderlijk onderzoek verricht naar de kennis, houding en ervaringen van patiënten
met betrekking tot de WGBO.Het daadwerkelijke onderzoek is verricht door een aantal juridische faculteiten
die samenwerken in het Werkverband Universitair Onderzoek Gezondheidsrecht
(WUOG)1. Het NIVEL heeft ten behoeve van de deelonderzoeken
de schriftelijke enquête naar de ervaring onder artsen verzorgd en ook
de ervaringen bij patiënten onderzocht. Het onderzoek heeft een gedegen
en omvangrijk rapport opgeleverd. Wij spreken dan ook onze waardering uit
voor al diegenen die hieraan hebben meegewerkt.Deze brief bevat ons standpunt over de evaluatie van de WGBO. Daarbij
is tevens rekening gehouden met reacties op het evaluatierapport, zoals die
van de KNMG, Arcares en Pandora. Allereerst wordt stilgestaan bij de inhoud
en plaatsbepaling van de WGBO (paragraaf 2) en de uitkomsten van de evaluatie
(paragraaf 3). Paragraaf 4 bevat ons standpunt over de evaluatie;
in paragraaf 5 komen actiepunten voor het vervolg aan bod.2. WGBO plaatsbepaling en inhoudDe WGBO komt voort uit een, in de jaren zeventig gestart, maatschappelijk
proces om de patiënt in de zorgsector meer centraal te stellen. Gaandeweg
is daarbij meer aandacht gekomen voor het patiëntenperspectief in de
zorg. Gelet op de afhankelijke positie van de patiënt in de gezondheidszorg
is alom de noodzaak gevoeld om de rechtspositie van de patiënt te versterken.
Al in de periode 1980–1982 zijn door de toenmalige Centrale Raad voor
de Volksgezondheid verschillende adviezen uitgebracht over de juridische relatie
tussen hulpverlener en patiënt. Dit heeft geresulteerd in het besluit
de rechtspositie van de patiënt wettelijk vast te leggen. De WGBO is
bedoeld om patiënten meer grip te geven op hun behandeling en hen te
helpen hun weg te vinden in de gezondheidszorg. Dit werkt positief uit op
het genezingsproces.Aangezien de WGBO zich primair richt op versterking van de rechtspositie
van de patiënt, zijn in de wet hoofdzakelijk rechten van de patiënt
opgenomen, veelal geformuleerd als een verplichting voor de hulpverlener.
De meest belangrijke zijn het recht op informatie, het toestemmingsvereiste
en het recht op bescherming van de privacy. In de wet is in art. 7:452 BW
ook een enkele verplichting voor de patiënt opgenomen: de patiënt
dient naar beste weten aan de hulpverlener de inlichtingen en de medewerking
te geven die deze redelijkerwijs voor de uitvoering van de overeenkomst nodig
heeft.De contractuele behandelrelatie staat in de WGBO centraal; de wet heeft
geen betrekking op de pre-contractuele relatie. Dit deel, waarbij het bijvoorbeeld
gaat om de reikwijdte van de acceptatieplicht van de arts, wordt beheerst
door de algemene normen van de redelijkheid en de billijkheid van het civiele
recht. Daarentegen is de WGBO wel van toepassing op geneeskundig handelen
buiten de context van een overeenkomst, zoals bij keuringen op verzoek van
een derde, voorzover althans de aard van de betreffende rechtsbetrekking zich
daar niet tegen verzet.Over het karakter van de WGBO het volgende. De WGBO vormt een algemeen
juridisch kader voor de contractuele relatie tussen de hulpverlener en de
patiënt. Er is gekozen voor een civielrechtelijke inbedding van deze
relatie in de vorm van een bijzondere overeenkomst. Daarmee wordt tevens uitdrukking
gegeven aan de gelijkwaardigheid van partijen. De WGBO is ondergebracht in
afdeling 5, titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (BW). De geneeskundige
behandelingsovereenkomst is een verbijzondering van de overeenkomst van opdracht.
Door de gelaagde structuur van het BW zijn, naast de specifieke
bepalingen voor de behandelingsovereenkomst, ook de algemene bepalingen van
de opdracht en, in ruimere zin, de algemene bepalingen terzake van de overeenkomst
van toepassing. Naleving van de bepalingen van de WGBO is primair in handen
van partijen zelf. De regels van de WGBO zijn dwingend recht, in die zin dat
niet ten nadele van de patiënt van de WGBO mag worden afgeweken. Wel
is er ruimte voor nadere invulling binnen de wettelijke kaders.De WGBO kenmerkt zich door een regeling op hoofdlijnen, met algemene normen
die nader invulling krijgen in de praktijk. Dit kan ook niet anders: geneeskundig
handelen is en blijft maatwerk, ondanks richtlijnen/protocollen voor medisch
handelen. De algemene normen van de wet zullen in de praktijk verder uitkristalliseren,
door concrete ervaringen, uitspraken van klachtencommissies en rechters en/of
door operationalisering van de wettelijke norm door zelfregulering in de vorm
van richtlijnen en protocollen.Op dit moment is al voor een deel van de ruimte voor zelfregulering gebruik
gemaakt. Ik wijs op de verschillende modelregelingen, met als bekendste de
modelregeling arts patiënt van de KNMG en de NPCF die al in 1989 tot
stand kwam en in 1998 is herzien. Een ander voorbeeld is de Code goed gedrag
voor wetenschappelijk onderzoek met gezondheidsgegevens, een gedragscode voor
onderzoekers, in 1995 opgesteld onder auspiciën van de Raad voor Gezondheidsonderzoek.
Zelfregulering is evenwel een voortdurend proces dat van belang blijft voor
een goede hulpverleningsrelatie.In de individuele situatie bepaalt primair de hulpverlener hoe binnen
het ontwikkelde kader van wet en praktijkregels met de normen moet worden
omgegaan, op geleide van goed-hulpverlenerschap en professionele standaarden.
Beide eisen maken eveneens deel uit van de WGBO en zijn te meer van belang
waar de omstandigheden waarin de WGBO vorm moet krijgen voortdurend aan verandering
onderhevig zijn. Is de wetgeving een relatief constante factor, de medische
praktijk is dat geenszins.De plichten als vastgelegd in de WGBO vormen in belangrijke mate een codificatie
van heersende opvattingen over rechten en plichten van patiënten en hulpverleners.
Zo waren de algemeen aanvaarde normen inzake informatie en toestemming in
literatuur en rechtspraak van voor 1995 al goed zichtbaar. In de WGBO zijn
deze normen vastgelegd en daarmee voor alle betrokkenen duidelijk herkenbaar
en zo nodig afdwingbaar. Daarnaast heeft een deel van de WGBO betrekking op
nieuwe regels, bijvoorbeeld ten aanzien van het gebruik van medische gegevens
voor wetenschappelijk onderzoek, hoewel ook wat dit betreft in de praktijk
al sprake was van bepaalde gedragsregels.De WGBO is een belangrijk instrument om de juridische positie van de patiënt
in de gezondheidszorg te versterken. Ook andere wettelijke maatregelen, veelal
nader toegespitst op bijzondere situaties, dragen daartoe bij. Voorbeelden
zijn de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ) en
de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen. Andere wetgeving behelst
de naleving van materiële rechten, zoals de Wet klachtrecht cliënten
zorgsector en de Wet op de beroepen individuele gezondheidszorg (Wet BIG),
waarin het tuchtrecht is vastgelegd. De kwaliteit van de zorgverlening wordt
gereguleerd via de Wet BIG en de Kwaliteitswet zorginstellingen. De WGBO vormt
in relatie met die wetten als het ware een basisregeling. Te samen leiden
deze wetten tot een sterkere rechtspositie van de patiënt. Ook is er
sprake van samenloop met andere algemene wetten, zoals de Wet bescherming
persoonsgegevens (WBP) en de sociale zekerheidswetgeving. 3. Uitkomsten evaluatie3.1 Algemene conclusiesDe onderzoekers komen tot de algemene conclusie dat de WGBO een belangrijke
bijdrage levert aan het bereiken van de primaire doelstelling, namelijk het
versterken en verduidelijken van de rechtspositie van de patiënt. «Op
grond van het evaluatie-onderzoek mag worden geconcludeerd dat de WGBO positieve
effecten teweeg heeft gebracht. De globale kennis over patiëntenrechten
is onder artsen en patiënten redelijk hoog. Er zijn indicaties dat de
houding van artsen ten opzichte van de wet en de daarin opgenomen patiëntenrechten
positiever is geworden. Evenals met betrekking tot de kennis zijn er ook met
betrekking tot de naleving van de wet weliswaar specifieke problemen, maar
ook daar komt overall uit het onderzoek een bevredigend beeld naar voren».Wel constateren de onderzoekers dat de toepassing van de wet in de praktijk
nog aandacht behoeft. Daar kan nog het nodige aan worden verbeterd, aldus
de onderzoekers. De aanbevelingen zijn ook overwegend daarop gericht. Teneinde
lacunes in de toepassing van de wet en de kennis daarover op te lossen, worden
drie maatregelen voorgesteld:1. Kennisverbetering onder hulpverleners, door aan de relevante wetgeving
zowel aandacht te besteden in de basis- en specialistenopleiding als in het
kader van de bij- en nascholing;2. Kennisverbetering onder consumenten/patiënten;3. Bevordering van praktijkgerichte invulling van en omgang met de wettelijke
normen en van het omgaan met uitzonderingen, door middel van praktische richtlijnen
en methodiekontwikkeling. De onderzoekers bevelen aan daarbij patiëntenorganisaties
nadrukkelijk te betrekken.Hierna wordt op hoofdlijnen ingegaan op de conclusies rond genoemde twee
centrale themas uit het evaluatieonderzoek. Voor de specifieke bevindingen
en nadere toelichting wordt verwezen naar het betreffende rapport.3.2 Informatie en toestemmingHet evaluatieonderzoek rond het thema informatie en toestemming omvat
drie onderdelen: informed consent in de individuele gezondheidszorg in het
algemeen, informatie en toestemming bij de minderjarige patiënt en de
positie van de meerderjarige wilsonbekwame patiënt.AlgemeenHet recht op informatie en het toestemmingsvereiste zijn geregeld in de
artt. 7:448 BW tot en met 7:453 BW. Art. 7:465 BW bevat aanvullende regels
voor minderjarige patiënten en voor meerderjarige patiënten die
wilsonbekwaam zijn. De patiënt behoort op duidelijke wijze, en desgevraagd
schriftelijk, te worden geïnformeerd (art. 7:448 BW). De informatieplicht
van de hulpverlener behelst die informatie die de patiënt redelijkerwijze
nodig heeft met betrekking tot aard en doel van de verrichting, risicos en
gevolgen, alternatieven die in aanmerking komen en de vooruitzichten. Het
in de wet genoemde begrip «redelijkerwijze» biedt ruimte om de
informatie toe te spitsen op de omstandigheden van het geval. Het toestemmingsvereiste
is opgenomen in art. 7:450 BW. Toestemming vormt de voorwaarde voor een medische
interventie; dit recht houdt ook in de mogelijkheid een behandeling te weigeren.Op de hoofdregels van informatie en toestemming kent de WGBO enkele uitzonderingen.
Afhankelijk van de individuele omstandigheden beoordeelt primair de hulpverlener
of van zon uitzondering sprake is. Zo is in art. 7:448, derde lid BW bepaald
dat de hulpverlener de patiënt de in het eerste lid genoemde
informatie mag onthouden als het verstrekken kennelijk ernstig nadeel oplevert
voor de patiënt, de zogenaamde«therapeutische exceptie».
In dat laatste geval is er wel een plicht tot consultatie van een andere hulpverlener.
Deze consultatie, een extra garantie om gegrond tot niet informeren te besluiten,
wordt in de praktijk nauwelijks toegepast. Hulpverleners hebben kennelijk
andere methoden gevonden, bijvoorbeeld gefaseerd informeren, zodat een beroep
op deze exceptie niet aan de orde komt.Voorts is in art. 7:449 BW een recht om niet te weten neergelegd, «behoudens
voor zover het belang dat de patiënt daarbij heeft niet opweegt tegen
het nadeel dat daaruit voor hemzelf of anderen kan voortvloeien».Uitzonderingen in de sfeer van het toestemmingsvereiste hebben een enigszins
ander karakter. Daarbij gaat het om gevallen waarin de verrichting zo weinig
ingrijpend is dat de toestemming mag worden verondersteld of waarin een noodsituatie
bestaat en om die reden de tijd of de mogelijkheid voor het vragen van toestemming
ontbreekt.De onderzoekers concluderen dat de WGBO-regeling van informatie en toestemming
voor artsen en patiënten in hoofdlijnen bruikbaar is, ook al wordt in
de praktijk niet van alle bepalingen in dezelfde mate gebruik gemaakt. Het
kennisniveau onder artsen en patiënten met betrekking tot de informed
consent-regeling is op hoofdlijnen in het algemeen behoorlijk. Op specifieke
onderdelen is verbetering mogelijk. Zo wijzen de onderzoekers erop dat artsen
informed consent nog te sterk in een juridische context plaatsen, en het nog
te weinig zien als een instrument dat vooral ook een therapeutische betekenis
heeft.Bij de toepassing van de WGBO-bepalingen signaleren de onderzoekers op
onderdelen een zekere discrepantie tussen wet en praktijk. Het gaat dan met
name om de volledigheid van de informatie, de toepassing van de therapeutische
exceptie en het verwerven van toestemming. Ook andere factoren maken het soms
lastig om de bepalingen inzake informatie en toestemming goed uit te voeren.
Te denken valt aan de interpretatie van de wettelijke regels, het ontbreken
van vaardigheden bij de arts met betrekking tot communicatie, beperkingen
aan de kant van de patiënt, beperkingen in de organisatorische context
van de zorg en dergelijke. De onderzoekers zoeken een oplossing in een samenspel
van maatregelen, die overwegend in de sfeer van de zelfregulering door beroeps-
en wetenschappelijke organisaties en instellingen in samenspraak met patiëntenorganisaties
liggen.Specifieke aandacht is in het onderzoek besteed aan het geven van informatie
aan en het vragen van toestemming van allochtone patiënten. In de literatuur
wordt de beperkte beheersing van de Nederlandse taal met name door de eerste
generatie allochtonen als een barrière gezien voor een goede arts-patiëntrelatie.
Meer nog worden in culturele verschillen verklaringen gezocht voor problemen
en tekortkomingen in die relatie. Aan de andere kant wordt ook gewaarschuwd
tegen culturele stereotypering.De onderzoekers zijn van oordeel dat allochtone patiënten in het
kader van de WGBO niet als aparte groep dienen te worden beschouwd. Bij hen
gelden dezelfde problemen als bij autochtone patiënten. Verbetering van
de toepassing van het informed consent kan hier via scholing van hulpverleners
bereikt worden, door meer aandacht voor communicatie en zorg op maat. Het
voornaamste knelpunt blijkt in het onderzoek de taalproblematiek te zijn.
Officiële tolken worden niet altijd ingeschakeld. Des te vaker wordt
gebruik gemaakt van informele tolken, met name familieleden. Dat levert problemen
op, zowel in de sfeer van de privacy als ten aanzien van de beïnvloeding
van de patiënt. Een individuele aanpak wordt in het algemeen als oplossing
gezien. Die kan, aldus het onderzoek, worden gestimuleerd door «zorg
op maat» en door een gestructureerde en geprotocolleerde
benadering waartoe de Kwaliteitswet zorginstellingen inspireert.Regeling voor bijzondere patiëntencategorieënIn aanvulling op de algemene bepalingen inzake informatie en toestemming
bevat de WGBO bijzondere regels voor de geneeskundige behandeling van minderjarigen
en meerderjarige wilsonbekwamen. Het gaat daarbij om normen waarin gewerkt
wordt met leeftijdsgrenzen bij minderjarigen en een vertegenwoordiging van
minderjarige – en meerderjarige patiënten die niet in staat zijn
hun wil te bepalen. Aan het wettelijk systeem ligt de gedachte ten grondslag
dat de rechten en bevoegdheden van deze patiënten weliswaar soms in handen
gelegd worden van een vertegenwoordiger, maar dat de gevolgen hiervan voor
de zeggenschap van de patiënt zelf zo beperkt mogelijk moeten zijn. Alleen
bij minderjarigen jonger dan twaalf jaar treedt de vertegenwoordiger altijd
voor de patiënt op, ongeacht de mate van bekwaamheid van de patiënt
(hoewel ook in die gevallen de patiënt zoveel mogelijk ook zelf bij de
besluitvorming moet worden betrokken).In andere situaties kan er alleen sprake zijn van vertegenwoordiging indien
de patiënt juridisch en/of feitelijk ter zake onbekwaam is. De hoofdlijn
van de WGBO is dat namens of ten behoeve van wilsonbekwamen diegenen die niet
in staat kunnen worden geacht tot een redelijke waardering van hun belangen
ter zake van de beslissing of situatie die aan de orde is andere personen
kunnen optreden.Voor minderjarigen tot en met elf jaar treden de ouders of voogd namens
het kind op. Vanaf zestien jaar komen wilsbekwamen voor zichzelf op; voor
minderjarigen van twaalf tot en met vijftien jaar treden naast de minderjarigen
zelf, de ouders of voogd op. Ouders of voogd treden ook op voor wilsonbekwame
minderjarigen van zestien en zeventien jaar. Bij meerderjarige wilsonbekwamen
kan de vertegenwoordigersrol achtereenvolgens worden vervuld door de curator
of mentor, een schriftelijk gemachtigde, de echtgenoot of geregistreerde partner
of andere levensgezel dan wel een ouder, kind, broer of zus. Bij diens handelen
zal een vertegenwoordiger zich zoveel mogelijk moeten laten leiden door de
norm van «zorg van een goed vertegenwoordiger» en de patiënt
zoveel mogelijk bij zijn handelen moeten betrekken.De hulpverlener komt in het geval van een wilsonbekwame patiënt zijn
wettelijke verplichtingen na jegens de vertegenwoordiger, tenzij dat niet
verenigbaar is met de zorg van een goed hulpverlener. Hieruit blijkt de tweeledige
doelstelling van de WGBO: enerzijds het versterken en verduidelijken van de
rechtspositie van de patiënt en anderzijds het behoud van de eigen verantwoordelijkheid
van de hulpverlener.MinderjarigenHet onderzoek toont aan dat de hulpverlening met de regeling voor minderjarige
patiënten uit de voeten kan. Hulpverleners ervaren de regeling wel als
complex, zo blijkt ook uit de afzonderlijke reactie van de KNMG. Toch menen
de onderzoekers dat met gezond verstand en met goed hulpverlenerschap de meeste
problemen kunnen worden opgelost. Wel kan de bekendheid meer op detailniveau
over de bepalingen ten aanzien van minderjarigen worden verbeterd, zowel bij
hulpverleners als patiënten.Voor de categorieën nul- tot en met elfjarigen en zestien- en zeventienjarigen
blijken de WGBO-regelingen duidelijk te zijn. Als meer complex wordt gezien
de regeling voor de twaalf- tot vijftienjarigen, een groep waaraan de WGBO
enerzijds een hoge mate van zelfstandigheid toekent maar die anderzijds voor
de uitvoering van een behandeling ook van de toestemming van hun ouders afhankelijk
is (behoudens uitzonderingen). De onderzoekers wijzen erop dat als ouders
geen toestemming hoeven te geven zij ook geen recht op informatie hebben.
En wanneer ouders wel toestemming geven en derhalve recht hebben
op informatie, dan kan informatie in bepaalde situaties achterwege blijven
op grond van goed hulpverlenerschap.Meer duidelijkheid onder hulpverleners lijkt gewenst over specifieke aspecten
van de WGBO-regeling ten aanzien van minderjarigen, zoals:– de informatieverstrekking aan de niet met het gezag belaste ouder;– de mogelijkheid om zonder expliciete toestemming van de ouders
en de minderjarige te behandelen als het gaat om een verrichting van niet
ingrijpende aard;– het weigeren van een behandeling aan een zestien- of zeventienjarige
op grond van goed hulpverlenerschap (en op grond van wilsonbekwaamheid);Meerderjarige wilsonbekwame patiëntenIn een ander deelonderzoek is nagegaan hoe artsen en andere hulpverleners
in de zorg de wettelijke bepalingen hanteren ten aanzien van wilsonbekwame
meerderjarigen. De bescherming van de wilsonbekwame patiënt wordt met
name gezocht in de vertegenwoordigingsregeling en in de ontwikkeling van criteria
voor de bepaling van wilsonbekwaamheid. Wilsonbekwaamheid houdt in dat de
betrokkene niet in staat is tot een redelijke waardering van zijn belangen
ter zake van de concrete behandeling.Uit het onderzoek blijkt dat artsen in het algemeen bekend zijn met het
concept van wilsbekwaamheid. Per situatie gaan artsen na of de patiënt
in staat is zijn wil te bepalen. Daarbij zij letten op verschillende criteria,
die zowel te maken hebben met de wijze van besluitvorming als met de uitkomst
ervan. Die uitkomst wordt overigens doorgaans niet als doorslaggevend beschouwd.
Veeleer worden criteria in aanmerking genomen als inzicht in de behandeling
en in de mogelijke alternatieven en het besef van de consequenties van de
beslissing. Toch blijkt er behoefte te zijn aan een of meerdere methodieken
om de wilsbekwaamheid van een patiënt te kunnen vaststellen. De positie
van patiënten met een verworven hersenletsel (zoals CVA-patiënten
en verkeersslachtoffers), krijgt in het kader van de wilsbekwaamheid nog weinig
aandacht.Minder bekendheid geniet de in de WGBO opgenomen vertegenwoordigingsregeling
en de in de wet opgenomen rangorde van vertegenwoordigers, indien de hulpverlener
voor de keuze van een vertegenwoordiger staat. Toch behoort het zo nodig inschakelen
van een vertegenwoordiger tot de professionele verantwoordelijkheid van de
arts. Ook de figuur van de schriftelijk gemachtigde is nog weinig bekend bij
hulpverleners. Meer voorlichting over de regeling van de vertegenwoordiging
achten de onderzoekers dan ook gewenst.3.3 Beroepsgeheim/privacybeschermingHet tweede centrale thema van de evaluatie heeft betrekking op de omgang
met persoonsgegevens. In twee deelonderzoeken zijn aan de orde gekomen de
verantwoorde omgang met medische persoonsgegevens en de gegevensverstrekking
ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek. Centrale vraag in beide deelonderzoeken
is in hoeverre de hulpverlener in diens relatie tot de patiënt verantwoord
omgaat met medische persoonsgegevens conform de doelstelling van de wetgever.Omgang met medische persoonsgegevensHierbij is aandacht besteed aan omgang met gegevens in het kader van de
uitvoering van een concrete behandelingsovereenkomst. Ook is gekeken naar
de omgang met medische gegevens in andere situaties, zoals het gebruik:– ten behoeve van andere behandelingen, – voor zorggerelateerde doeleinden als klachtenbehandeling en kwaliteitsbewaking,– voor doeleinden buiten de gezondheidszorg (zoals keuringen, controle
ziekteverzuim, verzekeringen en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen) en– in enkele bijzondere situaties (zoals screeningprogramma's borst-
en cervixkanker).Uitgangspunt van de WGBO is dat in beginsel toestemming van de patiënt
nodig is om de hulpverlener die medische persoonsinformatie aan een ander
verschaft van diens geheimhoudingsplicht te ontheffen. De wet legt een tweeledig
criterium aan voor situaties waarin geen toestemming nodig is. Het ene ten
aanzien van personen jegens wie geen zwijgplicht geldt, te weten zij die rechtstreeks
betrokken zijn bij de uitvoering van de behandelingsovereenkomst, de zogenoemde
medebehandelaar. Het andere betreft de aard en omvang van de te verstrekken
informatie, namelijk voorzover noodzakelijk voor de door de betreffende persoon
te verrichten werkzaamheden. De bedoeling van de wetgever was de geheimhoudingsplicht
zodanig af te bakenen dat de regeling in de praktijk werkbaar zou zijn. Daarnaast
beoogt de regeling te verzekeren dat niet meer informatie wordt verstrekt
dan uit oogpunt van een goede uitvoering van de overeenkomst noodzakelijk
is.Voor alle overige gegevensverstrekking, binnen of buiten de gezondheidszorg,
of binnen of buiten een zelfde instelling, is telkens toestemming van de patiënt
vereist. De WGBO verwoordt dit door voor verstrekking van gegevens aan derden
de toestemming van de patiënt te vereisen, tenzij hiervan bij of krachtens
wet is afgeweken.Uit het onderzoek blijkt dat bij de omgang met medische gegevens een algemene
notie van vertrouwelijkheid en geheimhouding bestaat, maar dat er onvoldoende
vertaling is naar het verlenen van zeggenschap aan de patiënt. Vooral
bij instellingen voelt de hulpverlener zich niet verantwoordelijk voor bijvoorbeeld
afscherming van gegevens. De wettelijke normen voor de omgang met medische
informatie in de behandelsituatie blijken in de praktijk onvoldoende bewust
te leven, aldus de onderzoekers. De geheimhoudingsplicht is een recht dat
de patiënt toekomt. Het geeft de beroepsbeoefenaar niet een recht op
het geheim, maar een plicht, namelijk om te zwijgen. Alleen een zogenoemde
medebehandelaar wordt niet als derde beschouwd en kan zonder uitdrukkelijke
toestemming van de patiënt die gegevens krijgen die hij nodig heeft.Voor een verantwoorde omgang met medische persoonsgegevens blijft het
volgens onderzoekers van belang dit thema voldoende aandacht te geven in de
opleidingen, bij- en nascholing. Ook zien zij mogelijkheden om door middel
van zelfregulering de wettelijke norm ten aanzien van de omgang met persoonsgegevens
te vertalen in praktische richtlijnen. Daarbij kan dan ook rekening worden
gehouden met het patiëntenperspectief en wijzigende omstandigheden, zoals
het gebruik van communicatietechnologie en de totstandkoming van de Wet bescherming
persoonsgegevens. De afbakening van verantwoordelijkheden ten aanzien van
medische informatie binnen een instelling en daarbuiten, bijvoorbeeld bij
transmurale zorg, zal voor de praktijk voldoende inzichtelijk moeten zijn.Bij het verstrekken van patiëntengegevens voor secundaire doeleinden
als kwaliteitsbewaking wordt in het algemeen uitgegaan van veronderstelde
toestemming, zonder de patiënt hierover te informeren of de mogelijkheid
te bieden van bezwaarmaken. Bij screeningsorganisaties voor bevolkingsonderzoek
wordt in het algemeen voor gegevensverstrekking om toestemming gevraagd. Bij
deze organisaties blijkt overigens wel behoefte te bestaan aan richtlijnen
voor het gegevensverkeer met huisartsen. De verstrekking van gegevens vanuit
asielzoekerscentra aan huisartsen vertoont een diffuus beeld.
Bij asielzoekerscentra worden verzoeken van directeur of medewerkers om medische
informatie als knelpunt gesignaleerd en is er evenals in de thuiszorg behoefte
aan verhoging van kennis en draagvlak voor naleving.Wat betreft de verstrekking van medische gegevens aan personen/instanties
buiten de gezondheidszorg wordt de WGBO in het algemeen goed nageleefd. Voor
gegevensverstrekking aan niet-hulpverleners vragen de meeste artsen expliciet
toestemming. Hulpverleners geven aan soms problemen te hebben met schriftelijke
machtigingen als basis voor die informatieverstrekking en daarom zelf te boordelen
of verstrekking van de gevraagde gegevens noodzakelijk of relevant is. Dat
is overigens ook hun taak uit het oogpunt van goed hulpverlenerschap. Er is
behoefte aan meer zicht op de verstrekking van gegevens in uitzonderingssituaties.Het evaluatieonderzoek bevat een groot aantal specifieke aanbevelingen
ten aanzien van het gebruik van medische persoonsgegevens in niet-behandelrelaties,
zoals:– het tijdens de opleiding en de bij- en nascholing aandacht besteden
aan het gebruik voor secundaire doeleinden.– het toezicht houden door zorginstellingen op een juiste voorlichting
aan patiënten over gebruik voor secundaire doelen en toepassing van de
regels binnen de organisatie.– het opstellen van een uniforme regeling voor de informatie en
toestemming bij de organisaties voor bevolkingsonderzoek naar borst- en baarmoederhalskanker.– de omgang met medische gegevens van asielzoekers, ook bij overdracht
aan GGD-instellingen.– het actualiseren en verdere ontwikkelen van landelijke richtlijnen
of modelreglementen door organisaties van beroepsbeoefenaren en/of instellingen,
waarbij aandacht wordt besteed aan gebruik voor secundaire doeleinden en de
gegevensverstrekking buiten de gezondheidszorg.Gegevensverstrekking voor wetenschappelijk onderzoekHet tweede deelonderzoek van het thema privacybescherming is met name
gewijd aan de wijze waarop in de praktijk toepassing wordt gegeven aan de
voorwaarden van de verstrekking van gegevens voor wetenschappelijk onderzoek,
op de voor onderzoekers geldende gedragscode en op de problematiek van herleidbaarheid
en codering van gegevens. Ook is onderzoek verricht naar de ervaringen van
onderzoekers.Uit het onderzoek blijkt dat artsen in belangrijke mate vasthouden aan
informed consent bij wetenschappelijk onderzoek met patiëntengegevens.
Artsen vinden het belangrijk dat onderzoek met patiëntengegevens vooraf
is getoetst door een medisch-ethische commissie. Van bezwaren van de zijde
van patiënten tegen verstrekking van gegevens zonder hun toestemming,
als bedoeld in artikel 7:458 BW, is niet gebleken. Onduidelijk is echter in
hoeverre patiënten van deze verstrekkingsmogelijkheid op de hoogte zijn.
De onderzoekers signaleren dat de toename van het aantal hulpverleners dat
op een of andere manier rechtstreeks bij de behandeling is betrokken, tot
onduidelijkheid leidt met betrekking tot de vraag of het gebruik van die patiëntengegevens
voor wetenschappelijk onderzoek onder eigen gebruik valt. In de huidige situatie
hoeft daarvoor geen toestemming gevraagd te worden.Hoewel de WGBO het onder strikte voorwaarden mogelijk maakt voor gegevensverstrekking
ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek af te wijken van de toestemmingseis,
beoordelen onderzoekers deze mogelijkheden als onvoldoende. Ook plaatsen zij
vraagtekens bij het werken met gecodeerde gegevens en beschouwen zij de bewaartermijn
van 10 jaar als een groot probleem. Bij artsen bestaat veel onduidelijkheid
over de vraag wanneer wel of niet gesproken kan worden van herleidbare gegevens
of van gegevens die identificering mogelijk maken. Het onderzoek
geeft aan dat onderzoekers moeite hebben met de juridische normering van de
verstrekking van patiëntengegevens voor wetenschappelijk onderzoek. Desalniettemin
heeft het evaluatieonderzoek geen structurele en onoverkomelijke belemmeringen
voor (bepaalde vormen van) wetenschappelijk onderzoek aangetoond.De belangrijkste conclusie van dit deelonderzoek is dat de regeling van
art. 7:458 BW nog onvoldoende bekendheid onder alle betrokkenen. Ook van de
Code goed gedrag, waarin onderzoekers een uitwerking hebben gegeven aan de
wettelijke bepalingen, is niet iedereen op de hoogte. Daarbij wordt de gedragscode
ervaren als te juridisch van opzet en te weinig toegankelijk voor de doelgroep(en).4. StandpuntHet geheel overziend stemmen de resultaten van de evaluatie van de WGBO
ons positief. Hoewel de evaluatie hoofdzakelijk is beperkt tot de themas informatie/toestemming
en privacy/omgang met gegevens toont het onderzoek aan dat de gelding van
de WGBO tot positieve effecten heeft geleid. De kennis in globale zin over
patiëntenrechten onder artsen en patiënten is redelijk hoog en ook
de naleving verloopt in het algemeen goed. Wel doen zich bij de toepassing
van de wet in de praktijk specifieke knelpunten voor en hieraan zal dan ook
de komende periode verder aandacht worden besteed. In navolging van de onderzoekers
zijn wij van mening dat het van belang is te werken aan een praktijkgerichte
invulling van de wettelijke normen en aan een verdere kennisverbetering onder
hulpverleners en patiënten. In het vervolg wordt daar nog nader op ingegaan.Een en ander neemt niet weg dat de afgelopen jaren veel is bereikt. Organisaties
van hulpverleners en patiënten hebben bij de implementatie van de WGBO
een belangrijke rol gespeeld. De wet voldoet daardoor naar ons inzicht in
belangrijke mate aan de beoogde functie. Het vastleggen van rechten en plichten
in een algemeen juridisch kader komt de duidelijkheid voor patiënt en
hulpverlener ten goede. Een sterkere rechtspositie is echter geen doel op
zichzelf, maar vooral bedoeld om bij te dragen aan een goede hulpverlening.
Overleg in de arts-patiëntrelatie is ook van invloed op de therapietrouw
en het bereiken van het behandelingsdoel. Met de WGBO, en de andere wettelijke
regelingen ten aanzien van patiënten, is een juridisch raamwerk geschapen
dat de patiënt een betere uitgangspositie in de gezondheidszorg geeft.
Het is nu zaak deze regels optimaal in de praktijk toe te passen, ook gebruikmakend
van de ruimte die de wet biedt.De geslaagde implementatie van de WGBO is mede mogelijk gemaakt doordat
de in de wet en in de praktijk gehanteerde normen nauw op elkaar aansluiten.
De in de wet vastgelegde materiële rechten zijn niet geheel nieuw. Een
deel van de bepalingen uit de WGBO betreft de codificatie van rechten en plichten
die voorheen in beroepsregels of in jurisprudentie al waren erkend. Tegelijkertijd
zijn hulpverleners tijdens de parlementaire totstandkoming van de WGBO al
in toenemende mate conform deze regeling gaan werken. Ook is de rechtspraak
na de publicatie van het voorontwerp van WGBO al over gegaan tot het invullen
en interpreteren van de in het wetsontwerp voorkomende bepalingen. Dit ging
ten dele gepaard met een aanscherping door de rechter van de opvattingen over
informatie en toestemming, en over de verplichting tot het melden van mogelijke
gevolgen en risicos. In feite is de implementatie van de WGBO al gestart voor
de officiële inwerkingtreding op 1 april 1995.Het is interessant te constateren dat ook in internationaal opzicht de
afgelopen jaren de aandacht voor rechten van patiënten is toegenomen.
In 1995 was Nederland een van de eerste landen met een wettelijke
regeling voor de arts-patiëntrelatie. Mede onder invloed van de Declaration
of the Promotion of Patients' Rights in Europe (WHO Amsterdam, 1994) en het
Verdrag mensenrechten en biogeneeskunde (Raad van Europa, 1999) zijn nu in
een toenemend aantal Europese landen wettelijke regelingen ontstaan of in
voorbereiding. Het gaat onder andere om een aantal Scandinavische landen,
België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Midden- en Oost-Europese
landen zijn momenteel doende met een inhaalslag. Ook niet-Europese landen
als Israël en de Verenigde Staten werken aan een regeling.In tegenstelling tot de privaatrechtelijke regeling van de WGBO, kiezen
andere landen overwegend voor een verankering van de patiëntenrechten
in het bestuursrecht. Ondanks de verschillende juridische vormgeving komen
de materiële rechten in alle landen sterk overeen, mede omdat de nationale
regelingen zijn afgeleid van de internationale instrumenten als afspraken
en verdragen. Sommige landen hebben daarbij voor een aantal van de in de WGBO
geregelde themas ook specifieke regelingen getroffen of in voorbereiding.
Zo is in Zweden een aparte regeling voor gebruik van lichaamsmateriaal voor
wetenschappelijk onderzoek bij het parlement ingediend.Het evaluatieonderzoek toont aan dat de door sommigen gevreesde «juridisering»
van de behandelrelatie is uitgebleven. In vakbladen is in de beginfase van
het wetgevingsproces veel aandacht besteed aan de vermeende negatieve gevolgen
van de WGBO. Daarbij bestond bij sommige artsen de vrees dat patiënten
meer claims zouden gaan indienen. Het onderzoek geeft aan dat hulpverleners
inmiddels in grote mate positief tegenover de wet staan. Terwijl in 1998 nog
47% van de artsen van mening was dat de WGBO tot verzakelijking van de arts-patiëntrelatie
leidt, is dat thans gedaald tot 38%. In 1998 vond 59% dat men te veel tijd
kwijt was met informeren, tegenover 32% nu, een getal dat eigenlijk nog steeds
te hoog is.Geconstateerd kan worden dat de juridische regeling van de WGBO als zodanig
niet tot knelpunten leidt en dan ook geen aanpassing behoeft. Weliswaar zijn
sommige rechten voor de praktijk van minder betekenis, zoals het op verzoek
van de patiënt vastleggen van de toestemming (art 7:451 BW) en de inlichting
en medewerkingsplicht van de patiënt (art. 7:452 BW). Wij zien daarin
echter geen aanleiding om deze rechten uit de wet te verwijderen. Dat op deze
bepalingen minder een beroep wordt gedaan wil nog niet zeggen dat deze bepalingen
een dode letter zijn. Het kan immers gezien worden als een teken dat er in
de praktijk geen noemenswaardige problemen zijn, juist vanwege het uitstralingseffect
van die bepalingen.Aandachtspunten voor het vervolg hebben betrekking op de kennis over specifieke
onderdelen van de wet en vooral op de toepassing daarvan. Vergroting van de
kennis over de WGBO bij patiënt en hulpverlener en verbetering van de
toepassing in de praktijk is dan ook de leidraad voor de komende jaren. Dat
is vooral een zaak van betrokkenen zelf. Wij zijn daarom voornemens organisaties
als de KNMG, ARCARES, NVZ Vereniging van Ziekenhuizen, Vereniging Gehandicapten
Nederland, GGZ Nederland en de NPCF en Pandora te stimuleren en te faciliteren
om vervolgactiviteiten te ontwikkelen. Tijdens een symposium naar aanleiding
van de evaluatie van de WGBO, op 22 mei 2001 in Amsterdam, hebben die
partijen ook al hun bereidheid daartoe uitgesproken. Zij hebben daarbij aangegeven
bij het implementatietraject van de WGBO het voortouw te zullen nemen. De
KNMG heeft op zich genomen om de betrokken partijen uit te nodigen voor een
gezamenlijk beraad en aan de hand van de uitkomsten daarvan een projectopzet
op te stellen. Uiteraard zal de minister van VWS dergelijke initiatieven
steunen niet alleen moreel maar ook met financiële middelen. Inmiddels
zijn op VWS de nodige stappen gezet om ook in het curriculum meer ruimte te
maken voor patiëntenrechten.De KNMG heeft in het evaluatieonderzoek aanleiding gezien tot het opstellen
van een afzonderlijke reactie. Daarin worden ook enkele kanttekeningen geplaatst
bij de opzet en reikwijdte van het onderzoek, alsmede een deel van de uitkomsten.
De thematiek die de KNMG in haar reactie aansnijdt is ook herkenbaar uit het
evaluatieonderzoek. Speciale aandacht vraagt de KNMG voor enkele niet-specifiek
onderzochte themas, namelijk bewaartermijnen, de dossierplicht, geneeskundige
handelingen in buitencontractuele relaties en de samenhang van de WGBO met
andere wetgeving. Ondanks de deels kritische kanttekeningen, zoekt ook de
KNMG de oplossing vooral in nadere voorlichting en verduidelijking van die
wetsbepalingen die op dit moment in de behandelpraktijk vragen oproepen. Wij
zien deze reactie dan ook als een ondersteuning van het beleid dat de komende
jaren ten aanzien van de verdere implementatie van de WGBO gevoerd zal worden.Het recht op informatie en het toestemmingsvereiste staan centraal binnen
de WGBO. Het zijn in het bijzonder deze rechten die bijdragen aan de realisatie
van de aan de WGBO ten grondslag liggende beginselen van zelfbeschikking en
autonomie. Het in acht nemen van deze rechten binnen de behandelrelatie heeft
een positieve uitwerking op het genezingsproces. Alleen een goed geïnformeerde
patiënt kan eigen verantwoordelijkheid dragen en verantwoord beslissingen
nemen. Het in deze zin serieus nemen van de patiënt biedt de basis voor
het wederzijdse vertrouwen. In de wet is de verplichting neergelegd van de
hulpverlener om de patiënt de informatie te verschaffen die hij redelijkerwijze
nodig heeft met betrekking tot aard en doel van de verrichting, risicos en
gevolgen, alternatieven die in aanmerking komen en de vooruitzichten.Juist de term «redelijkerwijs» benadrukt de mogelijkheden
voor de hulpverlener de informatie toe te spitsen op de situatie van de betrokken
patiënt. Ook de eis van toestemming is algemeen geformuleerd. Uitgangspunt
is een expliciete toestemming van de kant van de patiënt. Alleen bij
niet ingrijpende verrichtingen mag de toestemming worden verondersteld; voorts
kan in een noodsituatie er geen gelegenheid zijn voor het vragen van toestemming.
Verder dan hier kan de wetgever niet gaan. De concretisering van de wettelijke
norm zal verder van de praktijk dienen te komen. In sommige gevallen is hier
al aan gewerkt. Genoemd kan worden bij voorbeeld een communicatiemethode,
het project twee- dan wel drie-gesprek, van de NPCF. Hierin wordt nagegaan
waaraan de informatie moet voldoen per specifieke ziekte, zowel van de kant
van de specialist als van de kant van de patiënt.Het schrappen van de consultatieplicht bij het toepassen van de uitzondering
op de informatieplicht, zoals de KNMG voorstelt, lijkt eerder de arts te dienen
dan de patiënt, terwijl het wel kernrecht van de laatste is. Dat de informatieplicht
tijdrovend kan zijn onderkennen wij zeker. Die wezenlijke taak ten aanzien
van de patiënt moet in de praktijk, ondanks de werkdruk, wel vorm krijgen.
Goede informatie is echter ook van belang op het verloop van de behandeling
en draagt tevens bij aan een rationalisering van de zorg.Het beroepsgeheim en de zorgvuldige omgang met medische gegevens nemen
eveneens een belangrijke plaats in de WGBO in. Naleving van de wettelijke
vereisten doet recht aan de centrale positie die de patiënt in de gezondheidszorg
inneemt. Hoewel de omgang met persoonsgegevens in het algemeen zorgvuldig
plaatsvindt, wordt gewezen op het risico van slijtage van normen en goede
praktijken op dit punt. Hulpverleners zullen echter alert moeten
blijven op dit punt. Er moet voldoende bewustwording zijn dat bij het verstrekken
van gegevens van patiënten aan anderen toestemming nodig is. Patiënten
moeten voldoende geïnformeerd zijn over de wijze waarop met persoonsgegevens
wordt omgegaan, en ook voor welke eventuele nevendoeleinden de gegevens gebruikt
worden. Bekendheid met richtlijnen en de Code goed gedrag blijven van belang;
in het vervolg van deze brief wordt daar nog nader op ingegaan.De KNMG heeft voorgesteld om bij het toestemmingsvereiste voor de toegang
tot gegevens uit te gaan van een functionele betrokkenheid, in plaats van
rechtstreeks betrokkenen bij de uitvoering van de behandelingsovereenkomst
zoals in de WGBO is vastgelegd. Wij zijn daar geen voorstander van. Zeker
in een transmurale zorgsituatie zal de patiënt het zicht kwijt raken
wie er mogelijk bij de behandeling zijn betrokken, en daarmee toegang zouden
hebben tot de medische gegevens. Ook kan men problemen voorzien waar op dit
moment schriftelijke toestemming gangbaar is vanwege de gevoeligheid van de
gegevens (zoals in de geestelijke gezondheidszorg). Wij zien wat dit betreft
meer mogelijkheden in modelafspraken, waarin patiënten en artsen nader
overeenkomen in welke situaties mondelinge dan wel stilzwijgende toestemming
aan de orde kan zijn.Een aandachtspunt is ook de WGBO-regeling ten aanzien van minderjarigen.
Het is niet gewenst dat hierover in de praktijk teveel onduidelijkheden bestaan.
De indruk is, waar het gaat om de toepassing daarvan in verschillende praktijksituaties,
dat er onvoldoende bekendheid is van de specifieke bepalingen waardoor de
toepassing in de praktijk soms moeizamer verloopt dan nodig is. Gericht informatiemateriaal,
bijvoorbeeld via een blauw boekje van de KNMG of een richtlijn, zou al de
nodige duidelijkheid kunnen creëren.De toepassing van de WGBO in verpleeg- en verzorgingshuizen, instellingen
voor gehandicapten en de geestelijke gezondheidszorg vergt een speciale aandacht
voor alle betrokkenen, patiënt, hulpverlener en vertegenwoordiger. Veelal
worden de afspraken over de behandeling en verzorging neergelegd in zogenaamde
zorg- en behandelplannen; in termen van de WGBO zijn dit behandelingsovereenkomsten,
waarover patiënten geïnformeerd moeten worden en waar de toestemmingseis
van toepassing is. In toenemende mate vindt die informatie en instemming plaats
maar hier is nog verbetering mogelijk. In de verpleging en verzorging ontwikkelt
ARCARES, de brancheorganisatie verpleging en verzorging, daar in overleg met
de Landelijke Organisatie Cliëntenraden (LOC) een stimuleringsprogramma
voor. Dat is een goede zaak. Een dergelijke aanpak sluit aan bij onze opvattingen
over zelfregulering.In het kader van de zorg voor wilsonbekwamen is het zaak dat de patiënt
iemand heeft die voor hem optreedt. Ook ARCARES wijst hierop. De WGBO voorziet
daartoe in een vertegenwoordigingsregeling met een duidelijke rangorde en
biedt op zichzelf in de meeste gevallen voldoende mogelijkheden; deze regeling
met haar rangorde is evenwel nog niet voldoende bekend. Daar moet dus aan
gewerkt worden. Daarnaast is het ook zaak dat vertegenwoordigers zich daadwerkelijk
laten leiden door het belang van de vertegenwoordigde. In het kader van het
eerder genoemde implementatietraject zal bekeken worden hoe deze zaken bevorderd
kunnen worden, bijvoorbeeld door nadere voorlichting aan vertegenwoordigers.Voor die gevallen waarbij er geen vertegenwoordiger op grond van de WGBO
voorhanden is biedt het instituut mentor een oplossing. Onlangs heb ik besloten
om met ingang van dit jaar een pilotproject te subsidiëren om binnen
verpleging en verzorging mentoren te werven en te scholen. In dit project
zal ook de voorlichting aan artsen over de vertegenwoordiging van
wilsonbekwame patiënten worden meegenomen. Na evaluatie van dit project
in 2003 zal een besluit over een landelijke toepassing van de resultaten genomen
worden.In de geestelijke gezondheidszorg, de zorg voor verstandelijk gehandicapten,
de zorg voor demente ouderen en ook bij de zorg voor chronisch zieken wordt
in toenemende mate aandacht gegeven aan het omgaan met de autonomie van deze
mensen. Onderzoek is gedaan naar mogelijkheden om de competentie van patiënten
te kunnen bepalen om zo in de zorgrelatie de autonomie van deze patiënten
te kunnen respecteren. Zo is door de VU een methodiek met vignetten ontwikkeld
om eventuele cognitieve stoornissen vast te stellen.Vrij algemeen blijkt er overigens behoefte te zijn aan een degelijke methodiek
voor de vaststelling van de wilsbekwaamheid. Ook ARCARES wijst hierop. Deze
kan het beste door de verschillende beroepsgroepen zelf worden ontwikkeld.
In overleg met betrokkenen zal worden nagegaan op welke wijze dit gefaciliteerd
kan worden. Mogelijk kan een veelbelovende, door prof. Hubben ontwikkelde,
methodiek hierbij een uitgangspunt vormen en breder geïmplementeerd worden.Teneinde de positie van allochtone patiënten in de zorg te versterken,
zijn communicatie en zorg op maat de belangrijkste instrumenten om de positie
van deze groep te versterken. Om het contact tussen allochtone patiënt
en de zorgverlener zo optimaal mogelijk te laten verlopen blijft een gewaarborgde
toegang tot tolkendiensten, allochtone zorgconsulenten en voorlichters in
eigen taal en cultuur van essentieel belang. In het inburgeringstraject behoort
de inrichting van de gezondheidszorg in Nederland ruime aandacht te krijgen.
Het is gewenst wat betreft de positie van allochtone patiënten zoveel
mogelijk aan te sluiten bij de algemene beleidsuitgangspunten, zoals onder
andere verwoord in mijn reactie op het RVZ-advies Interculturalisatie van
de zorg van 13 november 2000 (Tweede Kamer, 2000/2001, 27 401, nr.
6). Aan de Tweede Kamer heb ik op dit punt een plan van aanpak toegezegd,
waarin ik een en ander nader zal uitwerken. Bij de uitwerking daarvan zijn
betrokken de projectorganisatie interculturalisatie van gezondheidszorg en
ZON/MW voor het programmeren van onderzoek en ontwikkelingsactiviteiten.Belangrijk is dat de hulpverlener voldoende kennis heeft van de thematiek
van allochtone patiënten, in het bijzonder van vluchtelingen en asielgerechtigden.
Het is daartoe van belang om interculturalisatie als integraal vak op te nemen
in alle medische, paramedische en overige zorgopleidingen. Daarnaast is van
belang een methodische vermeerdering van cultuurgevoelige en migrant-sensitieve
kennis, attitude en vaardigheden in de praktijk door middel van na- en bijscholing.Voor de komende periode is het van belang na te gaan op welke wijze zelfregulering
een meer nadrukkelijke betekenis kan krijgen binnen het wettelijke raamwerk
van de WGBO. Hoewel die verwachting er soms lijkt te zijn, met name bij hulpverleners
maar ook wel bij onderzoekers, geeft de wet niet voor alle situaties een pasklare
oplossing. Wij wijzen erop dat de wet is bedoeld als een kaderregeling, met
algemene normen en ruimte voor nadere invulling. Dat is ons inziens ook noodzakelijk
voor een flexibele toepassing van de wet in de praktijk, waarbij rekening
wordt gehouden met individuele omstandigheden, ontwikkelingen in de medische
wetenschap en de veranderende maatschappelijke context. Richtlijnen en protocollen
zijn geëigende instrumenten om passend vorm te geven aan algemene normen.
Daarnaast biedt de norm van goed hulpverlenerschap bij uitstek mogelijkheden
voor op de individuele situatie toegepaste vormgeving.Een deel van de onduidelijkheden die rijzen bij de toepassing van de WGBO
in de praktijk kan naar onze mening ook op die wijze worden weggenomen.
Te denken valt daarbij onder andere aan de vragen rond de dossierplicht en
bewaartermijnen.In het evaluatieonderzoek is niet expliciet meegenomen de kwestie van
het dossier en de vragen die daarbij rijzen. Ook de KNMG gaat hierop in. Welke
zaken moeten in het dossier worden opgenomen, hoe zit het met de bewaartermijn
met name in verband met mogelijk wetenschappelijk onderzoek, wie is eigenaar
van het dossier? Om de actieve betrokkenheid van de patiënt bij zijn
dossier te benadrukken heeft ondergetekende wel eens het idee geopperd om
hem «eigenaar» te maken van zijn dossier. Naar ik begrijp heeft
deze gedachte in het veld echter misverstanden doen ontstaan. Ik heb daarmee
bedoeld de zeggenschap van de patiënt over diens gegevens te versterken.
De WGBO bevat naar mijn mening een juist evenwicht tussen de plicht van de
hulpverlener tot het aanleggen en beheer van het dossier en de zeggenschap
van de patiënt wat betreft inzage, afschrift, aanvulling en bewaartermijn.
Beide partijen zijn gebaat bij het handhaven van dit evenwicht. Voor een kwalitatieve
hulpverlening is het noodzakelijk dat de behandelend arts over de juiste gegevens
kan beschikken. Tegelijkertijd moet de patiënt zeggenschap hebben over
zijn gegevens. Geluiden uit de praktijk wijzen erop dat dit niet altijd het
geval is. Op dat terrein van implementatie zal waarschijnlijk nog wel wat
verbeterd kunnen worden. In de Nota Met zorg kiezen wijs ik er op dat ook
de digitalisering van medische gegevens betere mogelijkheden biedt voor informatie
van zowel zorggebruikers als zorgverleners (TK 2001–2002, 27 807,
nr. 2, pag. 12). Organisaties van hulpverleners en patiënten kunnen zelf
in elk geval nader invulling geven aan de reikwijdte van de dossierplicht.Op het punt van de bewaartermijn van tien jaar, tenzij bij wet anders
is bepaald, is met name door wetenschappelijke onderzoekers de nodige bezorgdheid
geuit. De vrees is dat hierdoor veel materiaal verloren gaat, waarvan achteraf
zou kunnen blijken dat bewaren zeer nuttig was geweest met het oog op onderzoeksmogelijkheden
voor toekomstige behandelingen. Ook zijn er signalen dat ziekenhuisdirecties
eenzijdig overgaan tot vernietiging na de wettelijke termijn. Hierover kan
het volgende worden opgemerkt. De WGBO gaat uit van een termijn van tien jaar,
of «zoveel langer als uit het oogpunt van goed hulpverlenerschap noodzakelijk
is». Ziekenhuisdirecties hebben geen zelfstandige bevoegdheid om na
de wettelijke termijn op eigen gezag tot ruiming over te gaan. Gegeven de
plicht die op hen rust om hun hulpverleners in staat te stellen de WGBO verplichtingen
goed hulpverlenerschap/professionele standaard, inachtneming rechten patiënt –
na te komen, kan ruiming van dossiers alleen plaatsvinden met instemming met
de betrokken artsen. Aan de NVZ vereniging van ziekenhuizen zal gevraagd worden
de WGBO op dit punt verantwoord uit te voeren.De grens van tien jaar in de wet is wel een duidelijke norm, maar geen
absolute. Zo verplicht de wet een hulpverlener gegevens langer te bewaren
dan 10 jaar, als dat redelijkerwijs uit de zorg van een goed hulpverlener
voortvloeit. Dit met het oog op onder andere latere behandeling. Uit de praktijk
komt de behoefte om op dit punt «de zorg van een goed hulpverlener»
tot een beleid te komen van meer algemene gelding. Hiervoor is nodig dat de
diverse beroepsgroepen in samenspraak met patiëntenorganisaties tot de
formulering van richtlijnen komen waarin wordt aangegeven hoeveel langer bewaren
dan tien jaar onder welke omstandigheden wenselijk is voor een goede zorg.
Genoemd worden de behandeling van jonge kinderen, chronisch zieken, mensen
met een erfelijke aandoening, en aan de toepassing van nieuwe technologieën
of behandelingen (inclusief de toepassing van nieuwe medicijnen). Het realiseren
van de mogelijkheden die de wet biedt komt niet uit zichzelf van de grond.
Daarvoor is een constructief samenspel nodig van alle betrokkenen,
behandelend artsen, onderzoekers, beheerders van gegevensverzamelingen en
patiënten(organisaties), inclusief de inbreng van juridische expertise.
Geconstateerd kan worden dat professionals tot dusver beperkt gebruik hebben
gemaakt van deze mogelijkheid tot nadere regulering. Te verwachten valt dit
punt wordt opgenomen in het komende implementatie traject, zodat al spoedig
met een nadere uitwerking kan worden aangevangen.Een volgende optie is om een deel van het dossier tijdig (voor het verstrijken
van de 10 jaar termijn) om te zetten in een registratie met een wetenschappelijk
doel; de mogelijkheden zijn hier volledig anoniem bewaren, dan wel geanonimiseerd
met voldoende privacy garanties. De voorwaarde hiervoor is dat patiënten
over dit voornemen geïnformeerd worden en in staat gesteld worden hun
impliciete (via een geen-bezwaar-systeem) dan wel expliciete toestemming te
geven (bijvoorbeeld naar analogie van de regeling in art.7:458 BW). Ook dit
kan onderdeel zijn van gezamenlijk opgestelde richtlijnen. (vergelijk de praktijk
op het terrein van erfelijkheidsonderzoek).Een waarschuwing is op zijn plaats: het zonder meer onbeperkt (en ongericht)
bewaren van gegevens uit het dossier brengt de rechtszekerheid voor de patiënt
in het gevaar. Ook diens recht op privacy dient passend vorm te krijgen. Enerzijds
zal voorkomen moeten worden dat alle medische gegevens onnodig lang bewaard
blijven, anderzijds zullen vitale gegevens beschikbaar moeten blijven voor
het vervolg van de behandeling.Wij zullen ons vanzelfsprekend nader oriënteren op de mogelijkheden
die de wet tot langer bewaren biedt of die voldoende zijn om wetenschappelijk
onderzoek ook voor de toekomst te kunnen doen plaatsvinden. Daarbij willen
wij niet op voorhand uitsluiten dat, indien de bevindingen daartoe zouden
leiden, de wet zonodig op dit punt gewijzigd wordt. Wij zullen met de KNMG
in overleg treden over de meest passen wijze van vormgeving voor deze oriëntatie.
Dit mag echter geen aanleiding vormen voor betrokkenen om met het ontwikkelen
van nadere richtlijnen te wachten.Het mag niet zo zijn dat de WGBO-regeling ertoe leidt dat belangrijk wetenschappelijk
onderzoek belemmerd wordt, maar daarvan is op dit moment ook geen sprake.
Onderzoekers en hulpverleners kunnen in belangrijke mate zelf voor een oplossing
zorgen voor de door hen ervaren knelpunten ten aanzien van de toepassing van
artikel 7:458 BW. De Code goed gedrag blijkt enerzijds niet bij iedereen bekend
te zijn, maar blijkt anderzijds in zijn opzet en terminologie ook kritiek
op te roepen. Aan de opstellers van de gedragscode zal gevraagd worden met
deze kritiekpunten rekening te houden bij de herziening van de code en de
voorlichting daarover. Bij de gedragscode dient meer aandacht te worden besteed
aan de representativiteit, publiciteit en toegankelijkheid. Ook zou een register
kunnen worden bijgehouden van degenen die de gedragscode onderschrijven, terwijl
voorts een werkwijze voor toetsing op de naleving van de gedragscode zou moeten
worden ontwikkeld. Voor de herleidbaarheidsproblematiek kunnen onderzoekers
een in de praktijk hanteerbaar kader ontwikkelen. Daarbij zou kunnen worden
voortgeborduurd op de systematiek zoals aangegeven door de Commissie-Kordes
voor de beveiliging van sociaal-wetenschappelijke onderzoeksbestanden.Bij wetenschappelijk onderzoek met patiëntgegevens kunnen wij ons
vinden in het belang dat artsen hechten aan het vooraf toetsen van zon onderzoek
door een medisch-ethische commissie. Dit met het oog op zorgvuldigheid en
om het vertrouwen bij de patiënt te wekken in het verantwoord gebruik
van hun gegevens. De bereidheid van patiënten om medische gegevens voor
onderzoek ter beschikking te stellen is daarmee gediend. De gedachten over
nadere vormgeving aan regels voor medisch wetenschappelijk onderzoek evolueren
sterk, ook onder invloed van ontwikkelingen rond genetica. Een
nieuwe geïntegreerde wettelijke benadering is op termijn niet uitgesloten.Ook ten aanzien van het door hulpverleners verrichten van wetenschappelijk
onderzoek met gegevens van eigen patiënten kan nadere zelfregulering
wenselijk zijn. Onderzoek waarbij naast patiëntgegevens ook lichaamsmateriaal
wordt gebruikt, kan leiden tot nieuwe inzichten waarvan de patiënt geen
weet heeft. Dan is toestemming ook voor gebruik van «eigen» gegevens
nodig. Nadere regelgeving, bijvoorbeeld in de vorm van richtlijnen, kan problemen
in de behandelrelatie voorkomen.De onderzoekers hebben ten aanzien van de onderzoeksthema's aanbevelingen
gedaan voor vervolgactiviteiten. Deze zullen op hoofdlijnen gevolgd worden.
Voorlichting over specifieke onderdelen van de WGBO (inclusief voorbeelden)
en toepassing in de praktijk zijn daarbij zwaartepunten. Te verwachten is
dat door een toename van de kennis over de WGBO bestaande onduidelijkheden
kunnen worden teruggedrongen. Ook het publiceren van handreikingen en uitspraken
van rechters schept meer duidelijkheid over de betekenis van de wet. Daarnaast
kan door middel van richtlijnen, handreikingen en methodiekontwikkeling de
toepassing in de praktijk worden gefaciliteerd. Ook zelfregulering is op bepaalde
onderdelen van belang om nader invulling aan de wettelijke normen te geven.Over enkele specifieke aspecten uit het evaluatieonderzoek het volgende:– Uit het onderzoek komt een specifiek aandachtspunt naar voren
rond het informeren van de niet met het gezag belaste ouder over de behandeling
van zijn kind dat jonger is dan 16 jaren. De oplossing hiervoor kan worden
gevonden door meer bekendheid te geven aan de regeling opgenomen in art. 1:377c
BW, in combinatie met de WGBO-bepalingen. Als de gezaghebbende ouder de informatie
krijgt, dient in de regel de niet-met-gezag-beklede ouder die informatie ook
te krijgen, tenzij het belang van het kind zich daartegen verzet. De hulpverlener
dient zich steeds als goed hulpverlener van de actuele situatie te vergewissen.– In instellingen wordt het beheer van gegevens in toenemende mate
centraal opgepakt en individuele artsen laten een aantal taken (deels) over
aan de instelling. Zij hebben daardoor minder zicht op wat er met door hen
vastgelegde medische gegevens gebeurt en ervaren de verantwoordelijkheid voor
verantwoorde omgang met medische gegevens niet meer zozeer als individuele
beroepsverantwoordelijkheid, maar veeleer als verantwoordelijkheid van de
instelling. Hoewel er sprake is van een medeaansprakelijkheid van het ziekenhuis
kan de individuele hulpverlener de eigen verantwoordelijkheid niet geheel
overdragen. Uit hoofde van de kwaliteitswetgeving zal een ziekenhuis dusdanige
faciliteiten moeten treffen dat een verantwoorde omgang met medische gegevens
mogelijk is, waarbij de hulpverleners blijven betrokken.– In het algemeen is het van belang dat de WGBO-bepalingen op een
goede wijze een vertaalslag krijgen in de automatisering en communicatietechnologie.
Zo zal voldoende duidelijk moeten zijn wie onder welke voorwaarden toegang
heeft tot welke gegevens. De digitalisering van medische gegevens biedt nieuwe
mogelijkheden voor een goed informatievoorziening; daarbij is het wel zaak
om de regels inzake de privacybescherming en het beroepsgeheim in acht te
nemen en in de praktijk te implementeren.– De WGBO staat zoals gezegd niet op zichzelf. Ook andere regelgeving
draagt bij aan de rechtspositie van de patiënt en is aanvullend op de
bepalingen uit de WGBO of van toepassing in bijzondere situaties. De relatie
tussen respectievelijke wetgeving kan voor de hulpverlener en patiënt
nader verduidelijkt worden door nadere voorlichting. In het bijzonder is daarbij
de relatie van belang met de BOPZ, de WBP en de Wet mentorschap.
Samen met de betrokkenen in het veld zal worden nagegaan welke knelpunten
zich hierbij voordoen. De Stichting Pandora alsook ARCARES vragen hier uitdrukkelijk
aandacht voor.– Een aandachtspunt voor de toekomst is het internationale perspectief
van patiëntenrechten. Naarmate de hulpverlening meer onderhevig is aan
internationale invloeden is het zinvol na te gaan in hoeverre de materiële
patiëntenrechten op die situatie aansluiten.Tot slot kan worden opgemerkt dat dit de eerste evaluatie van de WGBO
is geweest na inwerkingtreding van de wet in 1995. Het onderzoek omvat met
name een tweetal centrale themas van de wet, niettemin is de evaluatie als
geheel relatief omvangrijk. Bij een eerste evaluatie is een dergelijke brede
opzet ook gewenst. Voor de toekomst is het zaak na te gaan op welke wijze
de werking van de wet in de praktijk het beste kan worden gevolgd. In plaats
van een relatief zwaar opgezette evaluatie in een bepaald tijdsbestek, kan
men zich ook een voortdurende monitoring voorstellen, waarbij op basis van
bepaalde signalen zo nodig nader onderzoek kan plaatsvinden naar de werking
van specifieke onderdelen van de wet. De Commissie evaluatie regelgeving,
die tot dusver de evaluaties van verschillende wetten bij ZON heeft geprogrammeerd,
is voornemens binnenkort haar eigen werkzaamheden te evalueren. In dat kader
zal de commissie gevraagd worden om na te gaan op welke wijze de systematiek
van wetsevaluatie een vervolg kan krijgen.5. ActiepuntenHet bovenvermeld standpunt vertaalt zich in een viertal specifieke actiepunten
ten aanzien van de WGBO voor de volgende periode. Deze zijn te rubriceren
als volgt:– kennisverbetering/voorlichting– toepassing in de praktijk– zelfregulering– onderzoek/evaluatieDaarbij gaat het onder meer om het volgende.Kennisverbetering/voorlichtingDe kennis over de specifieke onderdelen van de WGBO, en de relatie met
andere wetgeving, kan zowel bij hulpverleners als bij patiënten worden
vergroot. Deze onderdelen zijn in het evaluatieonderzoek geïdentificeerd.
Naast kennis over de wet zelf, is het van belang ook meer aandacht te geven
aan de feitelijke betekenis en mogelijkheden van de wet. In overleg met betrokken
organisaties zal worden nagegaan op welke wijze die kennisverbetering het
beste inhoud en vorm kan krijgen. Ook de opleiding van hulpverleners is daarbij
een aandachtspunt.Voor de kennisverbetering ten aanzien van allochtone patiënten is
mijn beleid rond interculturalisatie van gezondheidszorg van belang.Toepassing in de praktijkNaast kennis van en over de WGBO, is het noodzakelijk die kennis ook in
specifieke situaties te kunnen toepassen. Er is bij hulpverleners behoefte
aan nadere handreikingen over het toepassen van de wettelijke regeling in
specifieke situaties, bijvoorbeeld bij de reikwijdte van de informatieplicht
en de omgang met minderjarigen. Het gaat daarbij tevens over de toepassing
van de WGBO-bepalingen in niet-behandelrelaties. Het opstellen van richtlijnen
en protocollen en het publiceren van relevante jurisprudentie kan in die gewenste
duidelijkheid voorzien. Op specifieke onderdelen, zoals de bepaling van de
wilsonbekwaamheid bij meerderjarigen, lijkt ook methodiekontwikkeling van
belang. Met betrokkenen zal worden nagegaan op welke wijze de toepassing van
specifieke onderdelen van de WGBO gefaciliteerd kan worden. ZelfreguleringVoor een optimale aansluiting van wet en praktijk kan meer gebruik worden
gemaakt voor de mogelijkheid tot zelfregulering. Op die wijze kunnen hulpverleners
ook zelf meer helderheid creëren in hun dagelijkse praktijk. Het evaluatieonderzoek
vermeldt een aantal aspecten die in aanmerking komen voor zelfregulering.
Daarbij kan gedacht worden aan: minderjarigen, de dossierplicht, de omgang
met persoonsgegevens en bewaartermijnen.Onderzoek/evaluatieDe ZON-commissie evaluatie regelgeving zal gevraagd worden na te gaan
op welke wijze de systematiek van periodieke wetsevaluatie een vervolg kan
krijgen. Mede afhankelijk van de signalen uit de sector zal nagegaan worden
of en in hoeverre het noodzakelijk is nader onderzoek te verrichten ten aanzien
van specifieke aspecten van de WGBO.Om te voorkomen dat de aandacht wordt verdeeld over uiteenlopende specifieke
activiteiten, wordt gestreefd naar een programmatische benadering, waarbij
de verschillende uitvoerende deelactiviteiten in samenhang en in afstemming
een plaats krijgen. De KNMG zal gevraagd worden een samenhangend programma
te ontwikkelen rond kennisverbetering, praktijktoepassing en zelfregulering.
Bij de totstandkoming en uitvoering daarvan zullen patiëntenorganisaties
en organisaties van hulpverleners een nadrukkelijke plaats moeten krijgen.
Daarnaast zal er binnen de projectopzet plaats zijn voor een aantal beperkte,
gerichte onderzoeken. De activiteiten gericht op nadere voorlichting aan patiënten
zullen nauw afgestemd worden met de voorlichtingsactiviteiten voortvloeiend
uit de Nota Met zorg kiezen. Voor het opstellen van een projectplan implementatie
WGBO, de uitvoering van de daarin voorgenomen activiteitenen en de overige
activiteiten ter verbetering van de implementatie hebben wij f 500 000,-
gereserveerd voor de periode 2001–2003.In de toekomst blijft het van belang toe te zien op een goede toepassing
van de WGBO in de dagelijkse praktijk van de gezondheidszorg. De resultaten
tot dusver stemmen evenwel tot tevredenheid. Het meer globale karakter van
de WGBO-bepalingen roept bij de hulpverlening soms vragen op. Toch is het
juist dit abstracte karakter dat het mogelijk maakt de regeling contextonafhankelijk
toe te passen, ook wanneer de gezondheidszorg aan voortdurende verandering
onderhevig is onder invloed van medische, technologische en maatschappelijke
ontwikkelingen. Het globale karakter is van belang om de WGBO ook bestendig
te laten zijn voor toekomstige situaties.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. Borst-EilersXNoot1De sectie Gezondheidsrecht van het Capaciteitsgroepcluster Zorgwetenschappen,
Faculteit der Gezondheidswetenschappen UM; de sectie Gezondheidsrecht van
het Instituut Beleid & Management Gezondheidszorg EUR; de Afdeling Gezondheidsrecht
van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid RUL; de Afdeling Gezondheidsrecht van
de Faculteit der Rechtsgeleerdheid VU; de sectie Gezondheidsrecht UU, afdeling
Privaatrecht; de sectie Gezondheidsrecht UvA, Instituut Sociale Geneeskunde,
AMC. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28000-XVI-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl