Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2007; Verslag algemeen overleg van 6 september 2006 over o.a. programma Detentie en behandeling op maat (DBM) voor volwassen gedetineerden (30300 VI, nr. 147)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30800-VI, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-10-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30800-VI nr. 3

03-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30800-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 800 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2007nr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 oktober 2006De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
6 september 2006 overleg gevoerd met minister Donner van Justitie over:– de brief van de minister van Justitie d.d.
25 april 2006 inzake het programma Detentie en behandeling op maat (DBM)
voor volwassen gedetineerden (30 300-VI, nr. 147);– de brief van de minister van Justitie d.d.
22 mei 2006 inzake Optimalisering voorwaardelijke sancties (30 300-VI,
nr. 164);– de brief van de minister van Justitie d.d.
23 mei 2006 inzake Toezegging aansluiting nazorg (27 834, nr. 45);– de brief van de minister van Justitie inzake
het rapport van de Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) met betrekking
tot de penitentiaire inrichting Arnhem, locatie Arnhem-Zuid (24 587,
nr. 177).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van Velzen (SP) steunt de uitgangspunten
van het voorliggende plan: detentie gericht op re-integratie, inzet op het
motiveren van gedetineerden, meer contact met de penitentiair inrichtingwerkers
(PIW’ers), gedragsveranderingen bewerkstelligen en het belang van de
PIW’er in het motiveren en corrigeren van de gedetineerde. Ook positief
is het afschaffen van het sobere regime en de terugkeer van het avondregime.
Zij maakt zich echter grote zorgen over de wijze waarop dit voorstel wordt
uitgevoerd. Het is niet ontstaan met het oogmerk om meer contact met gedetineerden
te krijgen en om beter onderwijs en meer passende arbeid te verzorgen. Het
lijkt eerder een bezuinigingsoperatie te zijn die erin uitmondt dat minder
PIW’ers meer gedetineerden moeten begeleiden. Klopt het dat de verhouding
tijdens het luchten 1 op 96 zal zijn? Dat zou zeer onwenselijk zijn. Klopt
het dat voor de beveiliging van die ene PIW’er gebruik zal worden gemaakt
van het zogenaamde Gallaghersysteem, een compact lichtnetapparaat voor grote
elektrische afrasteringen dat geschikt is voor alle diersoorten? Het is ongeloofwaardig
dat de minister dit verkoopt als een plan waarbij gedetineerden juist meer
contact en persoonlijke begeleiding krijgen.Gedetineerden worden bij binnenkomst gescreend op afwijkend gedrag, met de bedoeling dat gedetineerden met uitzonderlijke gedragsproblemen
in extra zorgvoorzieningen terechtkomen. Dat is een goed uitgangspunt, maar
veel gedetineerden met gedragsproblemen komen toch in een penitentiaire inrichting
terecht, zoals is gebleken uit de verhoren van de tbs-commissie. De «normale»
gedetineerden zijn vaak ook geen lieverdjes. Indien zij te weinig te doen
hebben, leidt dat alleen maar tot ellende. Als er een vechtpartij uitbreekt,
zijn er dan meteen voldoende PIW’ers beschikbaar? Camera’s helpen
hier niet bij, omdat camerabeelden pas achteraf duidelijkheid kunnen geven
over wat er is gebeurd. De proef in Lelystad waarbij meer camera’s en
minder PIW’ers hetzelfde resultaat zouden moeten opleveren, verloopt
helemaal niet positief. De evaluatie ervan is pas aan het einde van het jaar
voorzien. Het is dus voorbarig om nu al een systeem in te voeren dat is gestoeld
op de ervaringen van Lelystad.De conclusie die de minister over bepaalde groepen trekt, namelijk dat
onderwijs en arbeid amper invloed hebben op het afnemen van criminogene factoren,
is onbegrijpelijk. Het ligt toch volstrekt voor de hand dat iemand die went
aan het arbeidsproces en vaardigheden aanleert, minder kans heeft op recidive?
Als dat niet het geval is, kan de minister dan niet beter de inhoud van het
onderwijs en de uitdagendheid van de arbeid onder de loep nemen in plaats
van het aantal gedetineerden te reduceren dat hiervoor in aanmerking komt?
Het is een groot punt van zorg dat in het voorliggende voorstel alleen de
langgestraften in aanmerking komen voor arbeid. Kostendekkendheid is hierbij
een nobel streven, maar kan nooit het uitgangspunt zijn. Het uitgangspunt
moet zijn dat wordt gezocht naar manieren om ook kortgestraften overdag iets
zinnigs te laten doen. Lukt dat niet door arbeid, dan door onderwijs.Het is volstrekt onduidelijk hoeveel banen er verdwijnen met deze bezuinigingsoperatie.
Volgens de minister wordt pas in januari 2007 duidelijk hoeveel mensen moeten
afvloeien. Dit project kan niet in november van start gaan als de effecten
voor de werkvloer niet bekend zijn. De minister zegt dat hij met de ondernemingsraad
wil praten, maar dat die geen formeel instemmingsrecht heeft. Voor het draagvlak
is het echter zeer wenselijk dat de OR met een positief advies komt. Dat traject
is nog helemaal niet afgerond. Kan de minister toezeggen dat, als de ondernemingsraad
negatief oordeelt, het plan even in de ijskast wordt gezet?De heer Straub (PvdA) zegt dat de uitspraak
dat elke verandering een last is, zelfs al is zij een verbetering, hem constant
door het hoofd speelt bij alle veranderingen die nu spelen binnen de Dienst
Justitiële Instellingen (DJI). Hij kan zich in overwegende mate vinden
in de rapportages van de minister over DBM, nazorg en het terugdringen van
recidive. Onduidelijkheid bestaat nog over de bijzondere groepen. Wie vallen
daar allemaal onder? Ook is niet duidelijk of het aantal verslaafden en mensen
met een geestelijke stoornis onder de gevangenispopulatie nu groeit of juist
afneemt. De rapportage van de Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) geeft
hierover een ander beeld dan de minister. Uit de ISt-rapportage over Esserheem
blijkt dat het personeel zich onzeker, onveilig en onvoldoende geïnformeerd
voelt. DJI rijdt rond met een bus om de mensen te bereiken. Dat is een loffelijk
streven, maar alles wat daar wordt gezegd, wordt opgenomen. Dit gebeurt in
een systeem dat feodaal kan worden genoemd, en waarin grote afstand is tussen
de leiding en de werkvloer. Dit nodigt niet uit om vrijelijk commentaar te
geven. Daarnaast hebben de werknemers ook te maken met onzekerheid over hun
werk. In hoeverre stroken de mooie woorden van de beleidsmakers in Den Haag
met de opvattingen van de mensen in de praktijk? Zij moeten de kans krijgen
om aan nieuwe ontwikkelingen te wennen. Het aantal veranderingen dat nu op
stapel staat, lijkt voor het personeel te groot om in een keer te behappen.Ook de ketenpartners hebben grote zorgen. Vanuit de verslavingsreclassering
wordt geklaagd dat geen afspraken meer kunnen worden gemaakt met
de penitentiaire inrichtingen over de continuïteit van de verslavingszorg,
omdat het onduidelijk is wat voor functie de inrichtingen krijgen. Het terugdringen
van de recidive moet vooropstaan. Tijdens de verbouwing moet de verkoop gewoon
doorgaan. Ook gemeenten klagen dat mensen op straat komen te staan. Wordt
er niet te veel op het bordje van de medewerkers maatschappelijke dienstverlening
(MMD’ers) gelegd? Waarom zijn er nog maar 170 gemeenten aangesloten?
De nazorg moet beter worden geregeld, zowel voor de gemeenten als voor de
reclassering en instanties zoals Exodus.De minister heeft gezegd dat niet gebleken is dat het bieden van arbeid
recidivebeperkend is. Toch is het goed om gedetineerden een vorm van arbeidsethos
bij te brengen, ook degenen die kortgestraft zijn. Arbeid moet volgens de
minister lonen, maar bijvoorbeeld in Esserheem valt de arbeidstherapie constant
uit omdat er geen begeleiding is. Er is dan iets mis in de aansturing. Er
moet creatiever worden gedacht bij het bieden van arbeid. Zo hebben sommige
gevangenissen een eigen bakkerij. Die kunnen voor andere inrichtingen brood
bakken en mensen een opleiding tot broodbakker bieden.Is het een idee om PIW’ers die moeite hebben met de veranderingen,
een week te laten werken in de gevangenis in Lelystad? Dan kunnen zij zelf
kennisnemen van het andere systeem; misschien gaan hun ogen dan open. Overigens
is het van belang, te benadrukken dat de gebouwstructuur van de inrichting
in Lelystad zich goed leent voor vormen van elektronisch toezicht en dat dit
niet automatisch voor andere inrichtingen geldt. Ook op dit punt ziet de heer
Straub een grote kloof tussen de directies en de mensen op de werkvloer. In
deze periode van grote veranderingen zijn er managers nodig die het lef hebben
om mensen aan de hand mee te nemen en zaken uit te leggen. Heel belangrijk
is ook dat de medewerkers duidelijkheid krijgen over hun toekomst.De heer Jager (CDA) onderschrijft grotendeels
de voorstellen van de minister. De reactie van de minister in de schriftelijke
ronde over de nazorg heeft zijn zorgen over dat onderwerp weggenomen. Over
DBM resten nog wat vragen. Het is van belang om te constateren dat de heenzendingen
tot nul zijn gereduceerd. Dit is een belangrijke randvoorwaarde om het systeem
te kunnen uitvoeren. De heer Jager staat achter het systeem van motiveren,
belonen en bestraffen. Proefverlof kan een van die beloningen zijn. Bij het
niet nakomen van afspraken, zoals het terugkeren van proefverlof, kan de gedetineerde
in een strenger regime worden geplaatst. Kan in dit verband ook worden gedacht
aan een disciplinaire maatregel in de vorm van een verlenging van de detentieduur
met het aantal dagen dat men niet terugkwam van proefverlof?Er wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met regionale plaatsing. Dat
is op zich een goede zaak, omdat dit wellicht het terugkeerproces vereenvoudigt.
Soms is het echter beter dat iemand niet terugkeert in zijn oude sociale milieu.
Als deze persoon na zijn detentie verhuist naar een ander gebied, hoe is de
opvang in die andere gemeente of regio dan geregeld? Worden hierover afspraken
gemaakt met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)? Al te vaak ontstaan
hier problemen met de uitkering of andere vormen van nazorg.De verslavingszorg komt onvoldoende terug in het voorstel. Hoe denkt de
minister dit punt nader in te vullen? Ook kortgestraften of preventief gedetineerden
volgen soms een programma van de verslavingszorg op het moment van hechtenis
of zouden tijdens hun verblijf in een inrichting naar de verslavingszorg kunnen
worden toegeleid. Het is gewenst, hieraan aandacht te besteden en dan niet
alleen voor langdurig gehechten. In het kader van de riskanalyse valt het
een en ander af te dingen op het aanleveren van verdachten. Mensen worden
soms aangeleverd zonder dat er gegevens worden bij geleverd. Het is dan moeilijk,
te bepalen welk regime op deze gevangene moet worden toegepast. Kan
de minister uiteenzetten wat hij precies wil bereiken met de in de stukken
genoemde drie doelgroepen: preventief gedetineerd, kortgestraft en langgestraft?
Komt daarbinnen nog een onderverdeling?De terugkeer van het avondprogramma is een goede zaak. Regelmatig bereiken
de heer Jager berichten dat indien een ouder met schoolgaande kinderen of
een werkende partner een bezoek wil brengen aan de gedetineerde, het soms
moeilijk is om hiervoor een het tijdstip te plannen. Kan de terugkeer van
het avondprogramma ook worden vertaald als een mogelijkheid tot verruiming
van bezoek? Het is van belang dat een gedetineerde bij zijn terugkeer uit
detentie weer in een sociale omgeving terechtkomt.Is er voor het personeel een loopbaan- en opleidingsplan opgesteld? Naast
het feit dat dit verplicht is, kan het zinvol zijn nu zich binnen de inrichtingen
verschillende gradaties gaan voordoen. Zo kan bijvoorbeeld een PIW’er
de mogelijkheid krijgen om als MMD’er aan de slag te gaan.Om het gebruik van bijzondere voorwaarden te stimuleren, is de minister
voornemens om de verschillende soorten bijzondere voorwaarden in regelgeving
op te nemen en daartoe een voorstel tot wetswijziging aan de Kamer te zenden.
Kan in de registratie van dergelijke sancties een dader/delictgerelateerd
informatiesysteem worden meegenomen? Dit zou kunnen passen binnen de specifieke
projecten die de minister wil opzetten om de uitvoeringspraktijk te verbeteren.
De ketengedachte dient daarbij voorop te staan. Zo kan worden nagegaan voor
welke doelgroepen bijzondere voorwaarden het effectiefst zijn en hoe de uitvoering
zo effectief mogelijk kan plaatsvinden. Uit onderzoeken blijkt dat hieraan
een gebrek is bij het meten van de daderprofielen en de delictprofielen. Bij
de bijzondere voorwaarden van een voorwaardelijke sanctietoepassing is het
overigens van belang om voorrang te geven aan de belangen van het slachtoffer
van een delict.Verdwijnt de leerstraf geheel in de plannen van de minister? Een alcoholverkeerscursus
is ook een vorm van leerstraf. Of wordt hier bedoeld dat de leerstraf een
van de bijzondere voorwaarden wordt bij een voorwaardelijke veroordeling,
een voorwaardelijke sanctie of een voorwaardelijk sepot?De minister heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de mogelijkheden
van toepassing van bijzondere bijstand, kredietverstrekking of het huisbewaarderschap
tijdens kortdurende detentie. Op basis van artikel 13 van de Wet werk en bijstand
hebben kortgestraften geen recht op een bijstandsuitkering daar justitie immers
in de kosten van hun levensonderhoud voorziet. AOW is weer een ander verhaal;
dit is een verzekering die in voorkomende gevallen gewoon wordt uitbetaald,
ook tijdens detentie. Het komt gelukkig slechts zelden voor dat mensen na
hun 65ste in detentie verblijven. De uitkering wordt dan zonder korting uitbetaald.
Voor alleenstaanden in een verzorgingshuis geldt een zakgeldregeling. Is het
een idee, een dergelijke regeling toe te passen op gepensioneerde gedetineerden
die tot levenslang zijn veroordeeld?Wil de minister toezeggen, de Kamer op de hoogte te houden van de ontwikkelingen
rondom het overleg met het personeel en de vakbonden? Dit plan behoeft een
goede uitvoering, en daarvoor is draagvlak noodzakelijk. Als het werkveld
er niet achterstaat of het onvoldoende ondersteunt, zullen er problemen ontstaan
bij de uitvoering.De heer Van der Staaij (SGP) legt de minister
ten aanzien van de nazorg drie concrete wensen voor. Wil de minister zorg
dragen voor sluitende en onbetwiste afspraken met gemeenten over hun verantwoordelijkheid
voor de nazorg? Goede nazorg is van groot belang voor het terugdringen van
recidive. De minister heeft gezegd dat hij daarin veel energie wil steken
en dat een integrale aanpak zowel in de justitiële fase als in de periode
na detentie van groot belang is. Hij noemt daarbij de MMD’ers en de
DJI. Veel betrokkenen in het veld maken zich echter zorgen over de gemaakte knip tussen gedetineerden en ex-gedetineerden direct na detentie. Het
beleid van de minister vraagt en verwacht een grote inzet van de gemeenten,
terwijl het nog lang geen uitgemaakte zaak is dat alle gemeenten het ook oppakken.
Er zijn weliswaar afspraken over gemaakt, maar hoe verhouden die zich tot
de brief die de VNG deze zomer aan de minister stuurde? In die brief staat
dat de gemeenten het er helemaal niet mee eens zijn dat zij verantwoordelijkheid
dragen voor ex-gedetineerden. Zij beschouwen dit als een nieuwe taak waarvoor
zij extra geld willen hebben. Hopelijk kunnen hierover snel heldere afspraken
worden gemaakt. In de afbakening tussen justitie en gemeenten blijft het overigens
een discussiepunt of programma’s die tijdens detentie beginnen, de verantwoordelijkheid
blijven van justitie of niet.Wil de minister de overgangsperiode verruimen voor de financiering/subsidiëring
van de particuliere re-integratietrajecten van bijvoorbeeld Exodus? Hoewel
de verwachting was dat de problemen nu opgelost zouden zijn, heeft de heer
Van der Staaij gehoord dat de justitiële titels op dit moment nog niet
afdoende zijn. Ook de voorwaardelijke invrijheidstelling is nog niet panklaar.Ook in een structuur waar de gemeenten een taak en rol hebben in de begeleiding
van ex-gedetineerden, blijft er een bottleneck ten aanzien van bepaalde re-integratieprogramma’s
die in onmiddellijke aansluiting op detentie plaatsvinden. Een voorbeeld is
een woonwerkproject voor dak- en thuisloze ex-gedetineerden binnen een gemeentegrens.
Zou in aansluiting op de verantwoordelijkheid van justitie en gemeenten een
apart tussen-wal-en-schipfonds kunnen worden ingesteld om te voorkómen
dat zinvolle projecten in de knel komen? Dat hoeft niet volledig uit overheidsgelden
te bestaan; gedacht zou kunnen worden aan cofinanciering met particuliere
geldstromen. De heer Van der Staaij is bang dat ondanks mooie afspraken op
papier over verantwoordelijkheden een aantal concrete zinvolle projecten die
niet in de vakjes passen, mis zullen lopen. Wil de minister bezien of een
dergelijk fonds tot de mogelijkheden behoort?De heer Weekers (VVD) constateert dat DBM
naast een aantal sterke punten ook een aantal minpunten kent. Het beoogt een
detentieklimaat te scheppen waarin de veiligheid van de samenleving, het personeel
en de gedetineerden is gewaarborgd. Gedetineerden kunnen worden gemotiveerd
om mee te werken aan hun re-integratie. Eigen verantwoordelijkheid voor het
gedrag staat centraal. Ingezet wordt op een sober regime; het is en blijft
immers een straf. Er zijn kostenbesparingen te realiseren. Het detentiesysteem
als zodanig wordt overzichtelijker zodat onnodige beveiligingsmaatregelen
kunnen worden voorkómen. Dit zijn aansprekende thema’s. Gedragsinterventie
moet «evidence-based» zijn. Op zich is dat positief, maar er moet
wel ruimte blijven bestaan om op experimentele basis nieuwe instrumenten tot
aanpassing van het gedrag te vinden. Er zijn op dit moment maar een paar erkende
gedragsinterventies, terwijl er diverse projecten lopen die goed lijken aan
te slaan. Voorkómen moet worden dat dergelijke projecten als het kind
met het badwater worden weggegooid.De veiligheid van het personeel is een zorgpunt. Met de differentiatie
en specialisatie van inrichtingen kan een behoorlijke efficiencyslag worden
gemaakt, ook met behulp van technische hulpmiddelen. Toch kunnen mensen niet
per definitie door camera’s worden vervangen. In een aantal gevallen
kunnen nu al vraagtekens worden gezet bij het aantal ingezette PIW’ers.
Zijn er wel voldoende mensen om het allemaal goed in de hand te houden? Als
hier verder in wordt gesneden, wordt het probleem alleen maar groter. Is de
minister bereid om naar bevind van zaken te handelen en daar waar nodig te
zorgen voor voldoende PIW’ers? Er is een groot verschil tussen bewakers
die achter camera’s zitten en bewakers die het werk op de vloer moeten
doen. Een ander zorgpunt is dat gedragsinterventies alleen voor de groep langgestraften,
dus voor het derde domein, blijven openstaan. De praktijk vraagt ook om interventies
voor kortverblijvenden. Een aantal mensen zal een lange tijd in voorarrest
zitten en vervolgens een reststraf uitzitten die net wat korter is dan vier
maanden. Uiteindelijk kunnen zij tot zeven maanden gedetineerd zijn. Het kan
dan voor bepaalde categorieën zeer wenselijk zijn om toch gedragsinterventies
toe te passen. Er zijn programma’s die goed binnen vier tot vijf maanden
zijn uit te voeren. Het zou jammer zijn als dit helemaal wordt weggesneden,
ook omdat zich hieronder mensen bevinden die voor behoorlijk wat overlast
in de samenleving zorgen. De periode van detentie zou optimaal moeten worden
gebruikt om het gedrag te beïnvloeden. Voor arbeid en onderwijs geldt
eenzelfde redenering. De heer Weekers sluit zich op het gebied van arbeid
aan bij de opmerkingen van de heer Straub. Er valt veel meer te doen op dit
vlak, hoewel de heer Weekers het uitgangspunt van de minister onderschrijft
dat dit per saldo geen geld mag kosten. Als het slim wordt georganiseerd,
kan arbeid binnen inrichtingen juist geld opleveren. Het is jammer dat in
het eerste en tweede domein niets met onderwijs wordt gedaan. Onderwijs, hoe
basaal ook, is zeer belangrijk, zeker voor mensen die geen dagritme hebben
als zij in de gevangenis belanden. Zo kan worden voorkómen dat mensen
vanaf nul beginnen bij hun re-integratie. Hierbij moet een ketenaanpak worden
gevolgd. Bepaalde programma’s kunnen best al in een penitentiaire inrichting
starten – ook al is de tijd te kort om het programma af te ronden –
en na de detentie doorlopen.De bovenregionale plaatsing roept ook vragen op. In het eerste domein,
waar mensen preventief gehecht zijn, zal alles in het teken staan van het
strafproces. Mensen in het derde domein, die langer dan vier maanden gedetineerd
zijn, worden ook in verband met bezoek bij voorkeur regionaal geplaatst. Het
zou echter jammer zijn als dit betekent dat kortgestraften per definitie in
de polder worden ondergebracht, ongeacht waar zij vandaan komen. Ook zij moeten
op een bepaald moment weer re-integreren. Vaak hebben medewerkers van een
penitentiaire inrichting goede contacten met gemeenten en aanpalende zorgvoorzieningen
in de regio. Door deze persoonlijke contacten kunnen zij ervoor zorgen dat
bijvoorbeeld de nazorg ordentelijk wordt geregeld. Het is en blijft tenslotte
mensenwerk.De heer Weekers sluit zich aan bij de vragen van de heer Van der Staaij
over het verlengen van de overgangsperiode voor particuliere instellingen.
De nazorg mag niet verder onder druk komen te staan in deze overgangsfase.
De bestaande infrastructuur mag niet worden weggesaneerd.Antwoord van de ministerDe minister constateert dat er, ondanks de
geuite zorgen, steun bestaat in de Kamer voor de uitgangspunten van het programma
DBM. Dit is een onderdeel van een veel bredere verandering binnen het gevangeniswezen,
die is begonnen met de notitie over de modernisering van de sanctietoepassing
aan het begin van deze kabinetsperiode. Enerzijds was dit een antwoord op
de grote capaciteitstekorten in het gevangeniswezen, anderzijds een reactie
op het gegeven dat de tendens om langere gevangenisstraffen op te leggen,
geen resultaat had op de recidivecijfers of de criminaliteit. Het eerste onderdeel
van de operatie was de uitbreiding van de celcapaciteit van 12 000 naar
15 500; een ander onderdeel was de invoering van meerpersoonscelgebruik
in 2005, hetgeen heeft geleid tot duizend extra straffen. Het gevolg is dat
er sinds anderhalf jaar geen sprake meer is van vervroegd heenzenden of strafonderbreking.
Desondanks is er een groei geweest van het beroep op het gevangeniswezen.
Het aantal taakstraffen is gegroeid van 14 000 in 2002 tot 39 000
in 2005. De ruimte voor extramurale sanctiecapaciteit is substantieel uitgebreid van 100 naar 850. Er is een systeem ingevoerd van toetsing van gedragsinterventie
op de effectiviteit. Drie interventies hebben die toets tot nu toe gepasseerd,
maar op dit moment ligt een groot aantal andere programma’s ter toetsing
bij de commissie. Naar verwachting wordt de beoordeling van die praktijken
in de loop van 2006 afgerond. Ook in de toekomst kunnen effectieve gedragsinterventies
worden toegevoegd.Naast de uitbreiding van de capaciteit is ook de organisatie van de penitentiaire
inrichtingen veranderd. De stap die nu wordt besproken, vormt hiervan een
onderdeel. In het verlengde van die veranderingen vindt bij de binnenkomst
in het gevangeniswezen een toetsing op basis van risico plaats, een instrument
dat de reclassering zelf heeft ontwikkeld om te bepalen wat de geschikte behandeling
is voor de betrokken gedetineerde. Ook wordt gezocht naar aansluiting in de
sfeer van nazorg en het voorkómen van recidive als men uit de penitentiaire
inrichting komt. Recentelijk zijn 183 medewerkers aangesteld die begeleiding
verzorgen bij de terugkeer in de samenleving. Ook is inmiddels in 225 gemeenten
een coördinator aangesteld voor de nazorg. Onderdeel van de operatie
is dat binnen het gevangeniswezen wordt gekomen tot een differentiatie van
de verschillende groepen gedetineerden. Op dit moment zitten gedetineerden
vrij ongedifferentieerd door elkaar heen. Het enige onderscheid is dat tussen
huis van bewaring en gevangenis. Dat leidt ertoe dat elke inrichting in beginsel
op het hoogste niveau moet beveiligen en functioneren. Met de inrichtingen
is al besproken dat dit onwenselijk is. Andere uitgangspunten van het DBM-systeem
zijn dat de sanctie beter moet aansluiten op de maatschappelijke opvattingen,
dat de gedetineerde wordt aangesproken op zijn eigen verantwoordelijkheid
en dat de samenwerking tussen de ketenpartners verbetert. De minister heeft
overigens niet de indruk dat de situatie op dit laatste punt de afgelopen
tijd is achteruitgegaan. Het is echter een punt van aandacht dat de reclassering
in de overgangsfase niet weet waar zij moet aankloppen. Het geheel van doelstellingen
is onderdeel van het realiseren van de financiële taakstelling, maar
dit specifieke onderdeel wordt niet ingevoerd om te bezuinigen. De totale
operatie is mede hierdoor ingegeven, maar vooropstaat hoe tot een effectievere
sanctietoepassing kan worden gekomen.Om het ontstaan van knelpunten zo veel mogelijk tegen te gaan, wordt het
systeem niet ineens over de gehele linie ingevoerd, maar eerst op zes startlocaties.
Na een halfjaar worden de knelpunten geïnventariseerd en worden de plannen
eventueel bijgesteld. Dit is mede ingegeven door de zorgen die leven onder
de medewerkers. De minister zegt toe, de Kamer na een halfjaar te informeren
over mogelijke knelpunten. Het is van belang om nu te beginnen met de startlocaties
zodat er praktijkervaringen komen, anders blijft de discussie boven tafel
hangen en komen de knelpunten nooit naar boven. Op dit moment heeft DJI ongeveer
18 500 medewerkers in dienst, waarvan er 12 000 in het gevangeniswezen
werken en 7500 in de executieve dienst. Als gevolg van de voorliggende maatregelen
zou het aantal plaatsen in de executieve dienst met 383 worden gereduceerd.
Door verloop zal er tegen die tijd een personeelstekort zijn van 479 medewerkers.
Die reductie wordt dus opgevangen. Dat wil niet zeggen dat er niets verandert.
In sommige gevallen zal de groep gevangenen groter zijn dan nu het geval is,
in het andere geval juist kleiner. In totaal kan echter nog steeds worden
uitgegaan van 7500 executieve functies op 15 000 cellen.Het verhaal van mevrouw Van Velzen over het Gallaghersysteem, waarbij
personen zich op de luchtplaats bevinden met een klein elektrisch hekwerkje
om zich heen, is apocrief. Het Gallaghersysteem is al ingevoerd in de penitentiaire
inrichtingen: dat is het schrikdraad aan de bovenkant van de hekken. In bepaalde
situaties kan de medewerker buiten het hekwerk staan.Op het moment dat de proef op de startlocaties begint, zal ook voor de
medewerkers duidelijk moeten zijn wat dit voor hun werk betekent. Het staat buiten kijf dat tijdens de zes maanden dat de startlocaties met
de methode werken, geen personeel hoeft te vertrekken omdat het in deze fase
niet nodig is. Na zes maanden vindt een evaluatie plaats; voor die tijd kunnen
er geen vacatures worden gecreëerd.Er is al geruime tijd overleg gaande met de ondernemingsraden. Enerzijds
is de minister ervan overtuigd dat tempo moet worden gemaakt met dit systeem,
omdat het een onderdeel vormt van bredere veranderingen binnen het gevangeniswezen
en er anders op andere vlakken problemen ontstaan. Anderzijds deelt de minister
de zorg van het personeel. De afgelopen anderhalf jaar zijn er concrete plannen
ontstaan die geleidelijk via de geschetste wijze zullen worden ingevoerd.
Het medezeggenschapstraject is begonnen in mei 2005 met het eerste positieve
advies over de uitgangspunten van de functionele executie. De adviesaanvragen
voor DBM zijn al in mei 2005 naar de ondernemingsraden gegaan. In mei 2006
heeft de centrale ondernemingsraad laten weten dat men de termijn niet zou
halen, waarna de datum van 15 augustus werd afgesproken. Er is dus alle
ruimte genomen voor de besprekingen met de ondernemingsraad. Op 18 juli
is aangegeven dat ook de adviestermijn van 15 augustus niet haalbaar
was, zodat de ondernemingsraad nu eind september met een advies zal komen.
Hoewel het belangrijk en wenselijk is om overeenstemming op dit punt te bereiken,
hecht de minister er nog meer belang aan om geleidelijk te komen tot ervaringen
op de startlocaties. Dit zal de onzekerheid onder het personeel verminderen,
omdat men op die manier concreet de ervaringen voor ogen heeft.Er is en wordt veel gevraagd van de penitentiaire medewerkers door de
verschillende veranderingen die zijn doorgevoerd. De grote problemen van vier
jaar geleden zijn goed opgepakt. Ook de zorgen over de veiligheid zijn terecht,
want het gaat hier om mensen die werken in een penitentiaire inrichting. Het
zit hem niet zozeer in de kwantitatieve aantallen van medewerkers op het aantal
gevangenen, maar vooral in het klimaat binnen een penitentiaire inrichting,
de inzet van beheersmaatregelen om het gevoel van veiligheid te stimuleren,
de verhouding tussen het personeel onderling en de elementen van gezag en
dwang die worden ingezet. Onderdeel van de plannen is een veel duidelijker
screening op beveiligingniveau. Cameratoezicht wordt niet gebruikt ter vervanging
van bewaking door personeel, maar als ondersteuning van de beveiliging van
het personeel.De minister is zich bewust van het probleem van de psychisch gestoorden,
waaronder de tbs-problematiek met de voorafschaduwing daarvan in de vorm van
passanten. Dit onderwerp zal worden besproken in het kader van de begroting,
omdat er maatregelen worden getroffen om dit probleem beter te kunnen aanpakken.
Veel wezenlijker is de problematiek van psychisch gestoorden in detentie waarop
tbs niet van toepassing is. De behandeling van deze groep wordt op vier plaatsen
geconcentreerd. Onderdeel hiervan vormt de uitwerking van de afspraken met
de ggz in het kader waarvan de AWBZ-gelden die daarvoor beschikbaar zijn,
per 1 januari 2007 overkomen naar de begroting van Justitie, zodat ook
op dat punt beter en effectiever aansluiting kan worden gezocht. Het is overigens
heel goed mogelijk dat een behandeling begint binnen een gevangenis en doorloopt
buiten de gevangenis. Dat is juist een van de elementen van de beoogde aansluiting
bij de ggz buiten de inrichting.Het beeld dat de proef in Lelystad helemaal niet goed loopt, behoeft bijstelling.
Er zijn tot nu toe geen geweldsincidenten geweest. Het interne beveiligingsteam
heeft geen enkele keer op hoeven te treden. De minister heeft de indruk dat
zowel gedetineerden als personeel positief zijn over de opgedane ervaringen.
Hiermee kan nog niet worden gezegd dat de proef geslaagd is, want er moet
nog worden geëvalueerd. Ook andere dan positieve ervaringen komen daarbij
uiteraard aan de orde. De proef in Lelystad vormt een onderdeel van het DBM-project;
DBM is dus geen «Lelystad in veelvoud». Deze evaluatie
hoeft dus niet te worden afgewacht alvorens met het project verder te gaan.Op de vraag van de heer Straub waarom er opnamen worden gemaakt in de
bus, antwoordt de minister dat de medewerkers vrijwillig meedoen. Vooraf wordt
hun verteld waarom het gesprek wordt opgenomen. De bedoeling is om met die
opnames ook de rest van de organisatie voor te lichten. De minister is bereid,
dit punt nog eens te bekijken en de zorgen van de heer Straub daarbij mee
te nemen. De structuur binnen het gevangeniswezen is misschien wat hiërarchisch,
maar dat is deels wellicht ook nodig gezien de aard van het bedrijf.Het wegvallen van onderwijs en arbeid betekent niet dat er geen andere
programma’s zullen zijn voor de gedetineerde. Er moet inderdaad een
systeem komen waarbij de arbeid ook loont. Toen de minister onlangs de inrichting
Harreveld bezocht, waar een broodbakkerij zit, heeft hij dezelfde suggestie
gedaan als de heer Straub. Dit zal echter een forse discussie vergen, ook
binnen de fracties, want dergelijke activiteiten worden door de economisch
specialisten gezien als concurrentievervalsing. De minister is echter gaarne
bereid, hierover verder te praten. Op dit punt moet overigens rekening worden
gehouden met enkele regels en jurisprudentie op het terrein van dwangarbeid.Verslaafden vormen een van de bijzondere groepen naast de drie hoofdgroepen.
Het gaat dan specifiek om de psychiatrische gevallen. Op dit moment wordt
de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden (SOV) geëvalueerd; de uitkomsten
daarvan worden begin 2007 verwacht. In dat kader zal ook worden gekeken naar
het effect van de inrichtingen voor stelselmatige daders (ISD’s). De
minister hoopt dat door de aansluiting bij de ggz oplossingen kunnen worden
gevonden voor deze problematiek. Het is echter niet realistisch om te verwachten
dat iemand via een gedwongen programma binnen vier maanden van zijn verslaving
afkomt. Bij een vrijwillige keuze kan dit wel zinvol zijn, maar dat ligt weer
in de sfeer van de behandeling door en de aansluiting met de ggz. Het gevangenisregime
kan op dit punt echter niet worden gebruikt als een vorm van dwang. Er is
voor gekozen om verslaafden op te vangen in het kader van de SOV.De minister zegt toe, te bekijken of de herinvoering van het avondprogramma
kan worden gebruikt voor het ontvangen van bezoek.Het maken van onderscheid tussen verschillende groepen heeft tot doel
om de recidive verder te reduceren. Met de indeling in deze groepen wordt
getracht, te komen tot een gerichtere en effectievere behandeling en beveiliging
van de verschillende groepen. De minister is de problematiek van de nazorg
de afgelopen jaren duidelijker gaan zien. Als hij de afgelopen vier jaar iets
geleerd heeft, is het dat gevangenissen weliswaar onmisbaar blijven, maar
dat een gevangenisstraf alleen weinig hervormend werkt. Binnen de gehanteerde
systematiek ontvangen gemeenten uit het Gemeentefonds gelden voor de mensen
die in een gemeente arbeid of een woning zoeken. Er kan daarbij geen onderscheid
worden gemaakt tussen ex-gedetineerden en anderen.Als een gedetineerde na zijn straf naar een ander gebied verhuist, zal
hij voor de expiratiedatum reeds worden overgeplaatst naar de regio waar hij
gaat re-integreren.Op de vraag waarom de leerstraf niet kan blijven bestaan naast de voorwaardelijke
veroordeling, antwoordt de minister dat de leerstraf eenvoudigweg bijna niet
wordt toegepast. Dat is ook de reden dat bij de jeugd voor andere gedragsmaatregelen
wordt gekozen. De leerstraf past naar zijn aard beter bij de voorwaardelijke
veroordeling, ook omdat er bij een voorwaardelijke veroordeling bereidheid
is bij de verdachte om zich te houden aan de voorwaarden. Ook is het soms
een kwestie van labels. In de voorwaardelijke straf worden vaak maatregelen
meegenomen die kunnen worden gezien als een leerstraf, maar die niet zo worden
genoemd. Een ander element van de voorliggende operatie is het verbreden van
de mogelijkheid om ook na detentie voorwaarden te stellenaan
het gedrag. In dat kader wordt een belangrijke stap gezet in de vraag wie
verantwoordelijk is na het verlaten van de gevangenis, wat overigens nog niet
betekent dat justitie tijdens de gehele voorwaardelijke periode verantwoordelijk
is. Een aspect is dat als iemand dreigt te derailleren, hij gedurende korte
tijd kan worden teruggenomen. De voorwaardelijke straf wordt opgelegd door
de rechter. In de praktijk wordt daarbij gelet op de positie van het slachtoffer.
De groep gedetineerden met AOW is zo klein, dat dit probleem zich niet vaak
voordoet, maar de minister wil de suggestie van de heer Jager op dit punt
in overweging nemen. De AOW is echter een verzekering en verzekeringen worden
doorgaans niet stopgezet tijdens een detentieperiode. Deze vraag raakt fundamentele
punten: is de AOW een sociale uitkering of een verzekering?De berichtgeving en het beeld ten aanzien van de wijze waarop gemeenten
meewerken, is vertekend. Zoals gezegd, hebben inmiddels 225 gemeenten een
contactpersoon aangesteld. Van de 31 grote steden doen er nu 22 mee, waaronder «de
grote vier». Re-integratie vergt een integrale aanpak, daarom zal het
voortouw altijd sterk bij de gemeenten liggen. Het is onwenselijk als er twee
verschillende circuits ontstaan op dit terrein, voor ex-gedetineerden en voor
anderen, al was het maar om het stigmatiserende effect hiervan. De brief van
de VNG is heel eenvoudig te beantwoorden met de constatering dat de gemeenten
ingevolge de bijstandsregelingen, ingevolge de arbeidsbemiddeling en ingevolge
de Wet werk en bijstand gelden krijgen voor de re-integratie van personen.
Als iemands zijn gevangenisstraf eenmaal heeft uitgezeten, is volgens de filosofie
van het strafrecht de zaak daarmee afgedaan. De desbetreffende persoon staat
dan weer normaal in de samenleving op voet van gelijkheid met anderen. Hier
valt tegenin te brengen dat sommigen niet zulke sterke benen hebben dat zij
alles alleen kunnen dragen. Dan kan altijd worden gekeken op welke wijze voor
hen iets extra’s kan worden gedaan. Het draait hier om de principiële
vraag of er binnen de gemeentebegroting moet worden gedifferentieerd of niet.
Deze vraag zal in ieder geval tot aan de verkiezingen in november niet definitief
worden beantwoord. De minister is van mening dat dit onderwerp verder bekeken
dient te worden. De gemeenten krijgen in ieder geval geen nieuwe taak toebedeeld;
het is een taak die al bij de gemeenten ligt.Met de particuliere nazorgorganisaties is zeer onlangs overeenstemming
bereikt over de overgangsperiode, die inderdaad wordt verlengd. Het tussen-wal-en-schipfonds
is een onderwerp dat beter tijdens de begrotingsbehandeling kan worden besproken,
aangezien er geld voor moet worden vrijgemaakt en er moet worden gediscussieerd
over de vraag of dit punt prioriteit moet hebben.Dat gedragsinterventies alleen voor het derde domein gelden, vloeit voort
uit het feit dat voor de toepassing van gedragsinterventies het riskinstrumentarium
noodzakelijk is, terwijl de ervaringen geleerd hebben dat het toepassen van
de riskinventarisatie al bijna vier maanden kost. Er moet worden bepaald welke
gedragsinterventies effectief zijn. Zoals gezegd, zijn er geen gedragsinterventies
die in vier maanden tijd duurzaam effect hebben. De minister is dus niet principieel
tegen het toepassen van gedragsinterventies in het eerste en het tweede domein.
De redenering die vroeger werd gehanteerd, namelijk dat het geen kwaad kon
om iets te proberen, is echter losgelaten. De gedetineerden in het derde domein
zitten lang genoeg in detentie om ten eerste het probleem te identificeren
en dat ten tweede te koppelen aan gedragsinterventies. De keuze voor het derde
domein berust dus op de praktische overweging dat er geen effectieve programma’s
zijn die korter duren. De kortdurende programma’s die nu proefdraaien,
zullen door de evaluatiecommissie worden beoordeeld op hun duurzame effecten.
Dezelfde overwegingen gelden voor het scholingstraject. Ook hier is de benadering «het
kan nooit kwaad» overboord gezet. Als bij toepassing van de riskinventarisatie
blijkt dat er criminogene factoren zijn die door onderwijs kunnen worden bestreden, wordt voor de desbetreffende gedetineerde onderwijs ingezet.
Bij de jeugd wordt overigens wel zo veel mogelijk met opleidingen gewerkt.
In situaties waarin arbeid en onderwijs niet worden ingezet, wordt gekozen
voor andere programma’s, ook bij mensen die korter zitten dan vier maanden.Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Velzen (SP) is op een aantal essentiële
punten niet door de minister gerustgesteld. Zij ziet geen andere uitweg dan
om een plenaire voortzetting van het debat te vragen.De heer Straub (PvdA) is blij om een andere
toonzetting van de minister te beluisteren dan vier jaar geleden. Ook zijn
zorgen zijn echter niet allemaal weggenomen, dus hij staat achter het verzoek
tot plenaire voortzetting.De heer Jager (CDA) is tevreden met de toezeggingen
van de minister en is benieuwd naar het advies van de ondernemingsraden.De heer Van der Staaij (SGP) hoopt bij de
begroting te kunnen terugkomen op het tussen-wal-en-schipfonds en de afbakening
met de gemeenten.De heer Weekers (VVD) is verheugd dat er geen
sprake zal zijn van een volledig gebrek aan zorgtrajecten in het eerste en
tweede domein. Zijn vraag over de regionale spreiding van gedetineerden in
het tweede domein is niet door de minister beantwoord.De minister antwoordt dat het niet de bedoeling
is om gedetineerden in het tweede domein allemaal in één groot
detentiecentrum te zetten, maar de regionale spreiding van deze groep is wel
een kwestie van het stellen van prioriteiten.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Dittrich
(D66), Rouvoet (ChristenUnie), De Wit (SP), Albayrak (PvdA), Wilders (Groep
Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz
(CDA), Verbeet (PvdA), ondervoorzitter, Wolfsen (PvdA), Jan de Vries (CDA),
Van Haersma Buma (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), Van Fessem
(CDA), Straub (PvdA), Nawijn (Groep Nawijn), Visser (VVD), Azough (GroenLinks),
Griffith (VVD), Van Egerschot (VVD), Van Schijndel (Groep Eerdmans/Van Schijndel),
Meijer (PvdA), Özütok (GroenLinks), Wagner (PvdA) en Van Oudenallen
(Groep Van Oudenallen).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Lambrechts (D66), Van der
Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Noorman-den Uyl (PvdA), Blok (VVD), Van Miltenburg
(VVD), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA),
Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken
(PvdA), Karimi (GroenLinks), Van der Sande (VVD), Örgü (VVD), Kalsbeek(PvdA),
Halsema (GroenLinks) en Timmer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30800-VI-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl