Betrokkenheid van het parlement bij de uitzending van militaire eenheden; Brief ministers met notitie over het toetsingskader voor uitzending van militaire eenheden voor internationale operaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23591, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-07-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23591 nr. 5

28-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInleidingVoorgeschiedenisVan «out-of-area» tot internationale crisisbeheersingDe PrioriteitennotaHet toetsingskaderPolitieke wenselijkheidHet Nederlands belang bij de internationale vrede en veiligheidHet Nederlands belang bij de internationale rechtsordeAndere Nederlandse, Europese en bondgenootschappelijke
belangenHaalbaarheid
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23591Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 591Betrokkenheid van het parlement bij de uitzending van militaire eenhedennr. 5BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 juni 1995Bijgaand bieden wij U de notitie aan over het toetsingskader voor uitzending
van militaire eenheden ten behoeve van internationale operaties. Deze notitie
hebben wij in december 1994 toegezegd tijdens het overleg met de Kamer over
de betrokkenheid van het parlement bij de uitzending van militaire eenheden
(Kamerstukken 23 591).Als wij met de Kamer van gedachten hebben gewisseld over het toetsingskader
kunnen we vervolgens – rekening houdend met die discussie – tot
conclusies komen over de mogelijkheden van een nadere regeling voor de betrokkenheid
van de Kamer bij uitzending van eenheden naar aanleiding van de motie-Van
Middelkoop (Kamerstuk 23 591 nr. 2). Zoals wij in reactie op die motie
hebben meegedeeld, vergt een en ander de nodige tijd wegens de te betrachten
zorgvuldigheid en het noodzakelijke interdepartementale overleg.Een gelijkluidende brief is gezonden aan de Voorzitter van de Eerste Kamer.De Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van MierloDe Minister van Defensie,J. J. C. Voorhoeve InleidingHet in deze notitie uiteengezette toetsingskader voor uitzending van Nederlandse
militaire eenheden en van Nederlandse militairen dient om tegemoet te komen
aan de behoefte aan structurering van het overleg tussen regering en parlement
over uitzending van Nederlandse militairen en tevens om de kwaliteit van de
besluitvorming te waarborgen.Structurering van de discussie over uitzending kan het inzicht vergroten
in de complexe afwegingen die moeten worden gemaakt. Ook kan daarmee een tijdige,
door kabinet en Kamer gedragen, besluitvorming worden bevorderd en de steun
voor de politieke besluitvorming onder de burgers worden verbreed.Een toetsingskader heeft mede tot oogmerk zorgvuldig en weloverwogen te
kunnen reageren op een soms mede door publiciteit verhoogde politieke druk
tot militair ingrijpen in een moreel onaanvaardbaar geachte crisissituatie.
Zo dient het risico van overreactie of door de actualiteit gestuurde selectiviteit
te worden vermeden.Overhaaste besluitvorming kan leiden tot slecht voorbereid ingrijpen op
korte termijn, met het gevaar dat een vastgelopen operatie eindigt in een
mislukking of een overhaaste aftocht.De omstandigheden die aanleiding zouden kunnen vormen tot uitzending zijn
de laatste jaren ingrijpend gewijzigd, maar kunnen ook in de toekomst aan
verandering onderhevig zijn. Het toetsingskader voor uitzending van militaire
eenheden zal dan ook flexibel genoeg moeten zijn om toepasbaar te zijn in
sterk verschillende situaties. Bovendien zal het ook aangepast moeten kunnen
worden aan veranderende omstandigheden. VoorgeschiedenisIn de Prioriteitennota van januari 1993 werd onder verwijzing naar de
radicaal gewijzigde veiligheidssituatie gesteld dat de defensie-inspanning
meer dan in het verleden mede gericht moet zijn op crisisbeheersingstaken,
waaronder zowel vredebewarende als vrede-afdwingende operaties vallen. Gesproken
werd over de paradox van de internationale ontspanning. Tijdens de Koude Oorlog
behoefden de Nederlandse strijdkrachten niet of nauwelijks in actie te komen,
hoe groot de tegenstelling tussen Oost en West ook was. Sinds het einde van
de Koude Oorlog is echter een groot aantal Nederlandse militairen ingezet
in het kader van crisisbeheersing, onder meer bij vredesoperaties van de Verenigde
Naties. De krijgsmacht is niet alleen onmisbaar voor de bondgenootschappelijke
verdediging, maar kan ook veel meer dan vroeger bijdragen tot de internationale
crisisbeheersing en humanitaire hulpverlening en zo aan het streven naar een
internationale rechtsorde.Tegen die achtergrond ook maakte de regering in de Prioriteitennota bekend
na rijp beraad besloten te hebben over te gaan van een ten dele uit dienstplichtigen
bestaande krijgsmacht naar een geheel uit vrijwilligers bestaande krijgsmacht.
De vereiste onmiddellijke inzetbaarheid van eenheden voor crisisbeheersingsoperaties
is voor deze beslissing doorslaggevend geweest. Na 1 januari 1997 zullen er
geen dienstplichtigen meer in de krijgsmacht dienen.Op verzoek van de Kamer zonden de toenmalige ministers Ter Beek en Kooijmans
op 19 januari 1994 een notitie aan de Tweede Kamer over de parlementaire betrokkenheid
bij de uitzending van militaire eenheden. Het kabinet erkende de noodzaak
om de betrokkenheid van het parlement bij de uitzending van militaire eenheden
meer dan voorheen een structurele en toetsbare vorm te geven.
De constitutionele verhoudingen dienen echter in het oog te worden gehouden:
de primaire verantwoordelijkheid voor het bestuur ligt bij de regering. Het
toenmalige kabinet stelde tegen deze achtergrond geen mogelijkheden te zien
om de betrokkenheid van het parlement formeel vast te leggen, bijvoorbeeld
in de Grondwet, in een afzonderlijke wet of in een overeenkomst met de VN.
De situatie in enkele andere landen bracht het kabinet niet tot een ander
oordeel. Het kabinet zocht de oplossing in het nadrukkelijk vastleggen van
de gegroeide staatsrechtelijke praktijk van informatieverschaffing en overleg
met de Kamer, die aansluit bij de grondwettelijke informatieplicht (art. 68
GW). Daartoe is in eerder genoemde notitie een procedure voor informatie en
overleg vastgelegd.Het gaat om de volgende elementen:– de regering neemt een besluit;– de regering informeert het parlement per brief voordat een besluit
tot uitzending wordt uitgevoerd;– op verzoek van de Kamer kan over die brief overleg worden gevoerd;
als dat in dringende gevallen vóór de feitelijke uitvoering
onmogelijk is, wordt de Kamer terstond ingelicht over de uitvoering, waarover
vervolgens kan worden beraadslaagd;– de brief beschrijft de politieke en juridische aspecten van de
uitzending, de operationele aspecten (doel, taakopdracht, omvang en duur van
de operatie en de benodigde middelen), de aan de operatie verbonden risico's
en de financiële consequenties;– de Kamer wordt ingelicht over eventuele verlenging van de Nederlandse
deelname of, als daartoe aanleiding bestaat, over de verandering van het karakter
van de operatie.Op 21 december 1994 aanvaardde de Kamer de motie-Van Middelkoop, waarin
wordt gevraagd het parlement een formeel instemmingsrecht bij de uitzending
van militaire eenheden te verlenen. Ook verzocht de Kamer om een toetsingskader
voor uitzending van militaire eenheden. Deze notitie is een reactie op dit
laatste verzoek. Van «out-of-area» tot internationale crisisbeheersingDe toegenomen aandacht voor de criteria voor uitzending van militaire
eenheden dient mede te worden gezien tegen de achtergrond van: het einde van
de traditionele «out-of-area»-discussie in de Navo, de ervaringen
die sinds het einde van de Koude Oorlog zijn opgedaan met vredesoperaties
en de discussie over de institutionele vormgeving van crisisbeheersingsoperaties.Wat betreft «out-of-area»-optreden, had de Navo zich beperkt
tot de afspraak dat de bondgenoten elkaar waar nodig zouden consulteren over
gebeurtenissen in andere regio's van de wereld die implicaties zouden kunnen
hebben voor de veiligheid van de bondgenoten, maar dat militair optreden in
die regio's, bijvoorbeeld in antwoord op verzoeken van landen die zich bedreigd
voelen, uitsluitend een verantwoordelijkheid bleef van de lidstaten zelf.In de Defensienota 1991 werd gesteld: «Of Nederland aan een militair
optreden buiten Navo-gebied deelneemt, en zo ja met welke middelen, zal steeds
per geval worden bezien. Wezenlijke belangen van Nederland en van de bondgenoten
moeten in het geding zijn.» Tijdens de behandeling van de Defensienota
in het parlement ontstond een discussie over het begrip «wezenlijke
belangen», die uitmondde in de aanvaarding van de motie-Van Traa. De
motie sprak uit dat militair optreden buiten het Navo-verdragsgebied
(«out-of-area») slechts mogelijk is in internationaal verband
mits:– in overeenstemming met het VN-Handvest, bij voorkeur op basis
van een veiligheidsraadsresolutie,– of in geval van eventuele vredeshandhaving buiten het kader van
de VN, bij voorkeur nadat door alle partijen daarover overeenstemming is bereikt,– of ter afwending van grootscheepse en massale schending van de
elementaire mensenrechten in het kader van een humanitaire noodoperatie.Deze motie werd door de regering overgenomen.Als gevolg van de ingrijpende wijzigingen in de mondiale veiligheidssituatie
kwam gaandeweg een einde aan de internationale discussie over het begrip «out-of-area».
Na het einde van de Koude Oorlog kwam het optreden buiten het verdragsgebied
van de Navo vooral in het teken te staan van de Verenigde Naties. Naast de
operatie voor de bevrijding van Koeweit besloten de VN in korte tijd tot meer
vredesoperaties dan in de voorafgaande decennia te zamen. Daarbij deden zich,
zoals bekend, ook teleurstellingen voor. De operatie in Somalië, bijvoorbeeld,
is geen succes geworden.Een andere ontwikkeling was het hardnekkige conflict in het voormalige
Joegoslavië, waardoor duidelijk werd dat uitzending van militaire eenheden
ook binnen Europa tot de mogelijkheden behoort, mede als gevolg van de instabiliteit
in Zuidoost-Europa. Bovendien toonde dit conflict aan hoe moeilijk het is
operaties uit te voeren ter handhaving van de vrede als bij een of meer conflictpartijen
de politieke wil ontbreekt om tot een oplossing te komen en als bij de landen
die van buitenaf tot de oplossing van het conflict willen bijdragen geen consensus
bestaat over de voorwaarden waaronder dat mogelijk is. De operaties hebben
zich dan ook steeds meer gericht op het lenigen van humanitaire nood en het
zoveel mogelijk beschermen van de civiele bevolking.Ook de internationale organisaties voegden zich naar de situatie die na
het einde van de Koude Oorlog intrad. Met name de voorstellen van de Secretaris-Generaal
van de Verenigde Naties, vervat in zijn Agenda for Peace (1992), hebben een
belangrijke aanzet gegeven voor de gedachtenvorming in dit kader. Naast administratieve
aanpassingen binnen het VN-secretariaat noemt de Secretaris-Generaal een aantal
praktische maatregelen die de effectiviteit van vredesoperaties kunnen vergroten,
zoals preventieve ontplooiing van troepen in gebieden waar conflicten dreigen,
preventieve diplomatie, het paraat houden van troepen voor snelle inzet indien
conflicten tot uitbarsting komen («Standby Arrangements») en betere
samenwerking tussen de VN en regionale organisaties en arrangementen. De laatste
suggestie kreeg prominente aandacht in het supplement op de «Agenda
for Peace», dat de Secretaris-Generaal in januari 1995 publiceerde.
Daarnaast pleitte de Secretaris-Generaal in zijn supplement voor verdere uitwerking
van het «Standby Arrangements»-systeem en erkende hij nadrukkelijk
de urgente behoefte aan een snelle reactiecapaciteit van de VN.In 1992 nam de CVSE-Top te Helsinki een besluit over de uitvoering door
de Navo of de Weu van vredebewarende operaties onder CVSE-auspiciën.
De Navo-Raad en de Weu-Raad besloten dat deze organisaties bereid zijn van
geval tot geval vredesoperaties onder het gezag van de CVSE of de VN-Veiligheidsraad
uit te voeren. Het thans gebruikte begrip voor operaties buiten het bestek
van de klassieke collectieve verdediging is «internationale crisisbeheersingsoperaties.»
In deze nota zal derhalve deze term worden aangehouden. De PrioriteitennotaBij de opstelling van de Prioriteitennota werd zo goed mogelijk met de
ontwikkelingen van na de Koude Oorlog rekening gehouden, wat leidde tot de
formulering van vier algemene uitgangspunten voor de Nederlandse militaire
bijdrage aan de verzekering van de internationale stabiliteit binnen en buiten
Europa:– gezien de verscheidenheid van risico's en dreigingen zal Nederland
in beginsel bereid en in staat moeten zijn tot deelname in internationaal
verband aan een breed spectrum van vredebewarende en vrede-afdwingende activiteiten;– inzet geschiedt steeds in internationaal samenwerkingsverband;– prioriteit heeft de verdediging van het eigen grondgebied (inclusief
de Nederlandse Antillen en Aruba) of dat van de Navo in geval van een militaire
bedreiging. Naarmate een dergelijke bedreiging minder actueel is, zullen Nederlandse
eenheden meer elders kunnen worden ingezet;– alle parate Nederlandse eenheden kunnen in beginsel worden ingezet,
waarbij in de eerste plaats dient te worden gedacht aan activiteiten binnen
het CVSE-gebied, maar zo nodig ook aan operaties buiten Europa.Deze uitgangspunten dienden als richtsnoer voor de omvang en het type
strijdkrachten waarover Nederland diende te beschikken.Zodra de herstructurering van de Nederlandse krijgsmacht is voltooid,
kan volledig inhoud worden gegeven aan het uitgangspunt dat alle parate gevechts-
en ondersteunende eenheden van de krijgsmacht niet alleen kunnen worden ingezet
voor de algemene verdedigingstaak, maar in beginsel ook beschikbaar zijn voor
operaties in VN- of een ander internationaal verband. In het verleden moesten
eenheden veelal speciaal voor een VN-operatie worden samengesteld en vormde
de aflossing een probleem. De nieuwe structuur stelt ons in staat direct organieke
eenheden uit te zenden waarvan de aflossing verzekerd is.In de Prioriteitennota wordt uitgegaan van de wenselijkheid gelijktijdig
aan vier vredebewarende operaties te kunnen deelnemen op het niveau van een
bataljon of het equivalent daarvan (bijvoorbeeld twee fregatten of een squadron
jachtvliegtuigen). Dit betekent uiteraard niet dat alleen maar aan operaties
wordt deelgenomen met bataljons of eenheden van een vergelijkbare omvang.
Het gaat hier om de orde van grootte van de bijdrage die ons land moet kunnen
leveren. Er kan immers ook sprake zijn van uitzending van kleinere eenheden
met een ondersteunende taak of kleine groepen militairen (bijvoorbeeld transportfaciliteiten,
verbindingen, medische verzorging, marechaussee, genie- of mijnenbestrijdingspersoneel),
dan wel van het ter beschikking stellen van waarnemers. Ook kunnen mijnenbestrijdingsvaartuigen
of luchtverdedigingseenheden worden uitgezonden. Soms ook bestaat er behoefte
aan militaire ondersteuning van humanitaire hulpverlening; veelal gaat het
daarbij om het ter beschikking stellen van militair transport of de uitzending
van noodhulpteams.Voor operaties waarin de nadruk ligt op grondtroepen kan worden beschikt
over het Korps mariniers, de luchtmobiele brigade en de parate delen van de
lichte en de gemechaniseerde brigade. In totaal zijn zeven parate infanteriebataljons
(twee mariniers-, drie luchtmobiele infanterie- en twee pantserinfanteriebataljons)
beschikbaar voor zelfstandige inzet bij vredebewarende operaties.Afhankelijk van de aard van de operaties waaraan wordt deelgenomen, kan
het bij vredeshandhaving gaan om gelijktijdige uitzending van ten hoogste
3000 tot 5000 militairen. Dit betekent overigens dat een veelvoud van dit
aantal militairen betrokken raakt bij internationale operaties vanwege de
aflossing en de ondersteuning van dergelijke operaties vanuit Nederland. Als
norm geldt dat personeel eens per anderhalfjaar voor zes maanden wordt uitgezonden.Binnen de bestaande mogelijkheden heeft Nederland de VN meegedeeld militaire
eenheden beschikbaar te willen stellen voor het «United Nations Standby
Arrangement System« (Unsas). Die eenheden kunnen zo nodig op korte termijn
voor VN-operaties worden ingezet. De Kamer is bij brief van 22 juni 1994 (Kamerstuk
23 400 X, nr. 65) ingelicht over de eenheden die Nederland in dit kader
aan de SGVN heeft aangeboden.Afgezien van vredebewarende operaties kan Nederland een bijdrage leveren
aan vrede-afdwingende operaties met gevechtseenheden van grotere omvang. Daarvoor
komen in aanmerking de luchtmobiele brigade, een lichte of een gemechaniseerde
brigade, een maritieme taakgroep, de Groep operationele eenheden mariniers,
drie squadrons jachtvliegtuigen of een combinatie hiervan. In totaal kunnen
ongeveer 11 000 militairen in aanmerking komen om eenmalig te worden
ingezet voor vredes-afdwingende operaties. Ook kan het, afhankelijk van de
bestaande behoefte, gaan om meer beperkte bijdragen aan een vrede-afdwingende
operatie.De mogelijkheden van een goede Nederlandse bijdrage aan internationale
operaties is afhankelijk van de verantwoorde uitvoering van de Prioriteitennota.
Belangrijke investeringsprojecten, zoals de transport- en bewapende helikopters,
het amfibisch transportschip en gepantserde voertuigen voor vredesoperaties,
zijn daarbij van groot belang. Zodra de herstructurering van de krijgsmacht
is voltooid, is Nederland in staat een toereikende bijdrage te leveren. Ook
dan mag overigens niet uit het oog worden verloren dat de personele en materiële
mogelijkheden begrensd zijn. Nederlandse eenheden zullen vrijwel altijd optreden
in samenwerking met eenheden van andere landen en voor de uitvoering van operaties
van anderen afhankelijk zijn. Het toetsingskaderThans doet zich de vraag voor of de eerder opgesomde vier uitgangspunten
kunnen worden aangevuld of toegespitst, rekening houdend met de doelstellingen
van het buitenlandse en veiligheidsbeleid enerzijds en de feitelijke mogelijkheden
daaraan door middel van de inzet van militaire middelen bij te dragen anderzijds.Daarbij is het van belang de beperking van het in deze notitie besproken
toetsingskader aan te geven. Het betreft uitsluitend vrijwillige uitzendingen,
d.w.z. uitzendingen waarvoor geen verplichting bestaat uit hoofde van het
Weu- en Navo-verdrag. Ook de Nederlandse militairen die op de Nederlandse
Antillen en Aruba dienst doen voor de verdediging van de politieke en territoriale
integriteit van het Koninkrijk blijven buiten beschouwing, evenals militairen
die worden geplaatst bij bondgenootschappelijke strijdkrachten of bij staven
van Navo, VN, Weu en OVSE. Buiten het bestek van deze notitie valt ook het
gebruik van militaire middelen voor hulpverlening bij natuurrampen en voor
humanitaire hulpverlening, meestal op verzoek van het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking,
in situaties waarin geen sprake is van een gewapend conflict of van een verhoogd
risico.Het gaat in deze notitie om internationale crisisbeheersingsoperaties.
Wegens de verscheidenheid van situaties in een nog steeds evoluerende veiligheidssituatie is het niet mogelijk op voorhand een lijst van
vaste criteria op te stellen. Wel kunnen, gebruik makend van de tot nu toe
opgedane ervaring, aandachtspunten worden geformuleerd.Twee categorieën aandachtspunten kunnen worden onderscheiden: politieke
wenselijkheid en haalbaarheid. Samen zullen zij bepalend zijn voor het antwoord
op de vraag of tot de inzet van Nederlandse militairen dient te worden besloten. Politieke wenselijkheidDe eerste vraag die moet worden beantwoord zodra uitzending van Nederlandse
militaire eenheden aan de orde is, is die naar de politieke wenselijkheid.
Aangezien het gaat om bijdragen aan internationale crisisbeheersing buiten
het bestek van de bondgenootschappelijke verdediging, is sprake van keuzevrijheid.
Hoewel aan het begrip politieke wenselijkheid van geval tot geval inhoud zal
moeten worden gegeven, zijn er enkele factoren te onderscheiden die daarbij
regelmatig aan de orde zijn.Daarbij staat voorop de vraag naar de politieke doeleinden die met de
inzet van militairen worden nagestreefd. Daarbij zal het voor Nederland gaan
om:– handhaving van de internationale vrede en veiligheid;– handhaving van de normen van het internationale recht, waaronder
de fundamentele mensenrechten, in het kader van het bevorderen van een internationale
rechtsorde; hieronder valt ook het optreden bij humanitaire noodsituaties;– bescherming van nationale, Europese of bondgenootschappelijke
belangen.Van belang is vast te stellen dat deze drie doeleinden nauw samenhangen
en elkaar ten dele overlappen. Het Nederlands belang bij de internationale vrede en veiligheidHet handhaven van de internationale vrede en veiligheid behoort tot de
primaire taken van de overheid. De aard en omvang van de middelen die de regering
in een concreet geval bereid zal zijn in te zetten in geval van een gebleken
politieke en militaire behoefte, zal mede afhangen van de vraag in hoeverre
de internationale crisis, bijvoorbeeld door de geografische nabijheid of door
een specifieke vorm van afhankelijkheid, repercussies kan hebben voor het
eigen land of onze buurlanden.Van belang is voorts ook de vraag naar de historische, economische, culturele,
verdragsmatige of andere banden van Nederland met het betrokken land of volk.
Geografische nabijheid is voor de intensiteit van de Nederlandse relaties
met andere landen belangrijk. In het algemeen geldt dat conflicten of crises
binnen Europa allereerst aandacht verdienen. Dit neemt niet weg dat Nederland
elders in de wereld met soms relatief weinig middelen een belangrijke bijdrage
kan leveren aan het bevorderen van de internationale vrede en veiligheid,
zoals is gebleken uit onze deelname aan enkele VN-vredesoperaties buiten Europa. Het Nederlands belang bij de internationale rechtsordeArtikel 90 van de Grondwet schrijft voor dat de regering de ontwikkeling
van de internationale rechtsorde bevordert. Deze opdracht moet, gegeven de
omvang en de positie van Nederland, met zijn grote afhankelijkheid van internationale
ontwikkelingen, niet alleen als een ideëel streven worden
gezien maar ook als een nationaal belang. Uitzending van militairen moet een
toereikende volkenrechtelijke basis hebben, doorgaans het Handvest van de
Verenigde Naties, zo mogelijk aangevuld door een resolutie van de Veiligheidsraad
of – bij vredesoperaties – door een besluit van een regionale
organisatie op grond van hoofdstuk VIII van het Handvest.Een reden voor ingrijpen door de internationale gemeenschap kan zijn een
(dreigende) schending van het volkenrecht. Daarvan is niet alleen sprake bij
aantasting van de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid
van een land, maar ook bij schending van de mensenrechten, zoals bij genocide.Noch aan het streven naar een internationale rechtsorde, noch aan een
besluit van de Veiligheidsraad kan overigens op zichzelf een plicht tot uitzending
van militairen worden ontleend. Selectiviteit is een onontkoombaar politiek
en militair gegeven, alleen al vanwege de beperktheid van de ter beschikking
staande middelen. Er is ook nog geen sprake van een zodanige ontwikkeling
van de internationale rechtsorde dat internationaal sprake kan zijn gelijke
behandeling van gelijke gevallen. Indien er echter sprake is van zeer ernstige
schendingen van het volkenrecht of van een urgente humanitaire noodsituatie,
zal de afweging over al dan niet ingrijpen des te dwingender zijn. De verantwoordelijkheid
voor het handhaven van de internationale vrede en veiligheid berust primair
bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, zodat maatregelen in dit kader
vooral afhangen van het politieke oordeel van de permanente leden. Indien
tot militaire maatregelen wordt besloten, hangt het in de meeste gevallen
ook van hun bereidheid tot het leveren van de noodzakelijke militaire bijdrage
af of en, zo ja, op welke wijze wordt opgetreden. Politieke en militaire machtsverhoudingen
zullen onvermijdelijk in hun besluitvorming een belangrijke plaats innemen.Ook daarom zal – anders dan enkel op grond van artikel 98 van de
Grondwet – elke uitzending van Nederlandse militairen onderworpen moeten
blijven aan het eigen politieke oordeel van de Nederlandse regering. In dit
oordeel kan dan tevens de vraag betrokken worden in hoeverre – naast
het algemene Nederlandse belang van handhaving van de internationale rechtsorde –
andere Nederlandse, Europese of bondgenootschappelijke belangen aan de orde
zijn. Andere Nederlandse, Europese en bondgenootschappelijke
belangenDe Grondwet stelt in artikel 98: «Tot bescherming van de belangen
der Staat is er een krijgsmacht...». De Nederlandse belangen zijn breed
geschakeerd. Naast die welke hiervoor beschreven zijn, heeft Nederland economische
belangen, waarvoor de handhaving van vrij verkeer van goederen, diensten en
kapitaal een wezenlijke voorwaarde is. Ook ecologische belangen treden steeds
sterker op de voorgrond. Tevens dient de rechtsstaat te worden verdedigd.Voor de behartiging van zijn belangen is Nederland aangewezen op internationale
samenwerking. Het beheersen van internationale crises zal derhalve dienen
te geschieden met andere geïnteresseerde landen waarmee politiek en militair
goed kan worden samengewerkt. Het politieke doel van de eventuele inzet van
militaire eenheden zal bovendien veelal in internationaal verband worden vastgesteld.
Nederland zal uiteraard slechts tot uitzending van militairen besluiten indien
het dit doel kan onderschrijven. Zowel de belangen van de staat (art. 98 GW) als het bevorderen van de
internationale rechtsorde (art. 90 GW) kunnen, zoals gezegd, de grondslag
vormen van het optreden van de krijgsmacht. Gezien de nauwe samenhang tussen
deze doelstellingen meent het kabinet dat het onwenselijk is tussen beide
een scherp onderscheid aan te brengen. Wel bestaat er in het licht van de
sterk gewijzigde internationale verhoudingen behoefte aan een modernisering
van de bepalingen in de Grondwet inzake de verdediging. In februari 1994 aanvaardde
de Kamer de daartoe strekkende motie-Jurgens (Kamerstuk 23 327, nr. 15).
De regering zal de Kamer voorstellen aanbieden voor aanpassing van de bepalingen
in de Grondwet inzake de verdediging.Nederland heeft meer in het algemeen een groot belang bij het goed functioneren
en geloofwaardig optreden van de instellingen die het kader vormen voor onze
veiligheid en sociaal-economische ontwikkeling, zoals de VN, de Navo, de Europese
Unie, de Weu en ook de OVSE. Hun effectiviteit en geloofwaardigheid kunnen
eveneens een element in de besluitvorming over uitzending vormen. Nederland
kan daartoe bijdragen door met de betrokken organisaties afspraken te maken
over de geschiktheid en eventuele beschikbaarheid van Nederlandse militaire
eenheden voor bepaalde taken. Naast de reeds bestaande regelingen met de Navo
gaat het hierbij om afspraken met de VN – in het kader van Unsas –
en de Weu (het stelsel van Forces Answerable to Weu). In deze gevallen gaat
het, behoudens de collectieve defensie, niet om verplichtingen, maar om zekere
morele en politieke overwegingen om in een bepaald geval ook metterdaad troepen
ter beschikking te stellen.Behoudens aangelegenheden die de belangen van het Koninkrijk rechtstreeks
raken, is voor Nederland dan ook niet zozeer een leidende, als wel een actief
ondersteunende of complementaire rol weggelegd, in overeenstemming met de
eerder genoemde politieke doeleinden. Hiervan getuigen de recente Nederlandse
bijdragen aan de Golfcoalitie voor de bevrijding van Koeweit en de gelijktijdige
bescherming van Israël, het herstel van het democratische gezag en een
goed functionerende samenleving in Cambodja, de humanitaire en vredesoperatie
in het voormalige Joegoslavië, de steun voor het herstel van het democratische
bestuur in Haïti en andere bijdragen ter ondersteuning van de VN, de
Navo, de Eu, de Weu of de OVSE.De internationale situatie wordt niet alleen in fora beoordeeld waarvan
Nederland deel uitmaakt, zoals de Raden van de Eu, de Weu en de Navo, maar
ook in internationale gremia van beperkte samenstelling, zoals de Veiligheidsraad
of, in het geval van Joegoslavië, de internationale Contactgroep. Nederland
zal blijven aandringen op structuren die het mogelijk maken dat landen die
een substantiële bijdrage leveren aan een operatie ook volwaardig kunnen
deelnemen aan het politieke en militair-operationele overleg daarover. De
landen die troepen leveren aan VN-operaties dienen onder leiding van het Secretariaat
van de Verenigde Naties regelmatig overleg te voeren over alle aspecten van
de uitvoering van de operatie. Dit laatste is inmiddels praktijk geworden,
hoewel verdere institutionalisering van dat overleg wenselijk is.Uit het voorgaande kunnen de volgende aandachtspunten worden afgeleid.1. Uitzending van militaire eenheden geschiedt op grond van Nederlandse
belangen (waaronder de bescherming van de internationale vrede en veiligheid)
en/of de bevordering van de internationale rechtsorde. Bij dat laatste gaat
het niet alleen om optreden in geval van aantasting van de soevereiniteit
van landen. Ook grove schending van de rechten van de mens, zoals
genocide, kunnen reden zijn voor militair ingrijpen door de internationale
gemeenschap.2. Uitzending van Nederlandse militaire eenheden dient in overeenstemming
te zijn met het volkenrecht en gebeurt bij voorkeur op grond van een duidelijk
mandaat van de Verenigde Naties of een andere internationale organisatie.
In dat mandaat – bij de VN in beginsel een resolutie van de Veiligheidsraad –
wordt de politieke en militaire doelstelling van de operatie in algemene zin
geformuleerd.3. Bij de vraag of de Nederlandse regering bereid is een concrete bijdrage
te leveren aan een militaire operatie in internationaal verband spelen ook
factoren als solidariteit, geloofwaardigheid en spreiding van verantwoordelijkheden,
risico's en lasten een rol.4. Het is gewenst dat de bereidwilligheid deel te nemen aan internationale
operaties ook op langere termijn blijft bestaan en niet door plotselinge ontwikkelingen
wordt ondermijnd. Mede tegen deze achtergrond verdient een multinationale
benadering de voorkeur. Daardoor wordt ook in het land of de regio waar een
operatie wordt uitgevoerd getoond dat het gaat om een optreden van de internationale
gemeenschap en niet van enkele afzonderlijke staten.5. Uitzending van eenheden, ook al gebeurt dit in overeenstemming met
het volkenrecht, is geen automatisme. De Nederlandse regering beslist per
geval over deelname van ons land aan internationale operaties. Een dergelijk
besluit wordt, behoudens uitzonderingen, niet uitgevoerd dan nadat het parlement
hierover is ingelicht. Deze procedure geldt ook als het gaat om delen van
de krijgsmacht die aan de Secretaris-Generaal van de VN ter beschikking zijn
gesteld in het kader van het Unsas. Voor deelname aan een internationale operatie
moet voldoende draagvlak bestaan in het parlement en in de samenleving. In
dit verband is de in de loop der jaren ontwikkelde parlementaire procedure
van informatie en overleg van groot belang. Het besluit militairen in te zetten
voor gevaarlijke missies, waarbij niet uitgesloten is dat er gewonden en doden
vallen, moet breed worden gedragen. HaalbaarheidNaast de politieke overwegingen die bepalend zijn voor Nederlandse deelname
aan internationale operaties, zijn er aandachtspunten van militair-operationele
en van praktische aard die bepalend zijn voor het antwoord op de vraag of
de gestelde politieke doelen ook kunnen worden verwezenlijkt.6. Het in het politieke mandaat van een internationale operatie neergelegde
doel moet worden vertaald in een concrete militaire opdracht. In het geval
van een grove inbreuk op de internationale rechtsorde kan het gaan om het
herstel van de status quo ante. Een voorbeeld is de bevrijding van het door
Irak bezette Koeweit. Ook bij vredebewarende operaties moet duidelijk worden
geformuleerd welke specifieke militaire taak of taken moet(en) worden uitgevoerd.
Het kan daarbij onder meer gaan om het toezien op of het waarborgen van de
naleving van een bestand of een vredesovereenkomst, het scheiden van conflictpartijen,
het beveiligen van bepaalde gebieden en de daar verblijvende burgerbevolking,
de evacuatie van burgers, de begeleiding van hulpkonvooien of het scheppen
van voorwaarden voor vreedzame economische en sociale wederopbouw. 7. In nauwe samenhang met het voorgaande moet de regering, als tot Nederlandse
deelname aan een internationale operatie wordt besloten, beoordelen of de
gestelde politieke en militaire doelstellingen van een operatie redelijkerwijs
haalbaar zijn. Daarbij spelen vooral de operationele karakteristieken van
het desbetreffende conflict een grote rol. Vragen die in dat verband moeten
worden beantwoord zijn: is er sprake van herkenbare conflictpartijen en van
duidelijke frontlijnen; hoe zijn de verschillende partijen bewapend; kunnen
centraal afspraken met de conflictpartijen worden gemaakt of is dat alleen
op lokaal niveau mogelijk; hoe is de terreingesteldheid; hoe kunnen de logistieke
ondersteuning en de bevoorrading worden verzekerd?8. Een toereikend politiek en maatschappelijk draagvlak is onmisbaar zowel
voor afzonderlijke operaties als voor de inspanningen van landen over een
langere periode. Voorkomen moet worden dat de last van de internationale operaties
gedragen wordt door een kleine groep landen. Daarom is een lastenverdeling
bij de uitvoering van internationale operaties gewenst. Dit kan door de deelname
aan operaties over een groep landen te spreiden. Ook kunnen afspraken worden
gemaakt over de aflossing van eenheden door die van andere landen en over
een redelijke financiële lastenverdeling. De aflossing door Nederland
van de Canadezen in de Bosnische enclave Srebrenica, begin 1994, en de komende
aflossing van de Nederlandse eenheid door Oekraïne zijn hiervan goede
voorbeelden.9. Wanneer wordt besloten tot Nederlandse deelname aan een internationale
operatie, moet worden bezien of en zo ja welke eenheden hiervoor beschikbaar
zijn. Dit is onder meer afhankelijk van verplichtingen in verband met andere
vredesoperaties. Ook is het van belang dat geen overbelasting ontstaat waardoor
delen van de krijgsmacht onvoldoende gelegenheid hebben te oefenen voor internationale
operaties en voor de algemene verdedigingstaak.10. De Nederlandse eenheden dienen te opereren in een duidelijke commandostructuur.
De commandostructuur wordt ingesteld onder gezag van de internationale organisatie
die de politieke grondslag biedt voor de desbetreffende operatie, d.w.z. de
Verenigde Naties, de Navo, de Weu of de OVSE. Het is mogelijk dat een militaire
organisatie, zoals de Navo met zijn geïntegreerde structuur, (een deel
van) de uitvoering op zich neemt van een operatie waartoe bijvoorbeeld de
Verenigde Naties hebben besloten. In dat geval zal duidelijkheid moeten bestaan
over de opbouw en de effectiviteit van de commandolijnen. Ook is het mogelijk,
zoals tijdens de Golfoorlog, dat een internationale organisatie lidstaten
machtigt alle noodzakelijke middelen aan te wenden om de in een mandaat vastgelegde
doelstelling te bereiken. Dan zullen de Nederlandse eenheden onder tactische
en/of operationele controle of bevel van het land worden gesteld dat de leiding
van de operatie op zich neemt of van een van de grotere bondgenoten. Ongewenst
is een situatie waarin bevelslijnen naast elkaar bestaan zonder dat een sluitende
regeling is getroffen voor de coördinatie. Het zogenoemde «full
command» – het recht eenheden aan een operatie te onttrekken –
zal overigens te allen tijde bij de Nederlandse regering berusten.11. Voordat het kabinet tot deelname aan een internationale militaire
operatie beslist, dienen de risico's voor het uit te zenden personeel zo goed
mogelijk te worden beoordeeld. Vanzelfsprekend zijn de risico's sterk afhankelijk
van de aard van de operatie. Bovendien kunnen zich hierin na verloop van tijd
grote veranderingen voordoen. De persoonlijke uitrusting van de uitgezonden
militairen en de bewapening en de voertuigen van uitgezonden eenheden moeten
zijn afgestemd op de omstandigheden waaronder zij opereren. Daarbij
zijn de vragen die onder de punt 6 en 7 zijn genoemd van doorslaggevend belang.12. De «rules of engagement» (Roe's) van de uitgezonden eenheden
moeten ondubbelzinnig zijn geformuleerd en voor alle aan de uitvoering van
specifieke militaire taken deelnemende eenheden (ook die van andere landen)
in principe gelijk zijn. Bij vredebewarende operaties is het van belang dat
de Roe's ook onder moeilijke omstandigheden een effectieve taakuitvoering
mogelijk maken. Daarvoor is soms een robuust optreden vereist, zoals de bewapende
bescherming van de burgerbevolking die aan de VN-eenheden zijn toevertrouwd,
het ontwapenen van strijders en het afdwingen van bevelen (bijvoorbeeld bij
het forceren van een doortocht). Tevens moeten de Roe's de mogelijkheid bieden
tot zelfverdediging, willen eenheden verantwoord kunnen opereren.13. De financiering van deelname aan internationale operaties moet gewaarborgd
zijn. De betaling door de Verenigde Naties van de kosten van deelname aan
VN-operaties vertoont tekortkomingen. Soms bestaat onzekerheid of de VN een
operatie zal financieren; doorgaans treedt aanzienlijke vertraging op bij
de betaling van de vergoedingen waarop de troepen leverende landen recht hebben.
Een structurele verbetering van de financiering van vredesoperaties door de
Verenigde Naties is noodzakelijk.In het verleden moesten de additionele kosten van vredesoperaties binnen
de defensiebegroting worden gedekt; soms ging dit ten koste van investeringsuitgaven.
Vanaf 1994 is in de begroting een structurele voorziening voor deze uitgaven
getroffen, die in 1995 ongeveer f 300 miljoen bedraagt. Hieruit worden
de VN-contributie voor vredesoperaties en de voorfinanciering van door de
VN te vergoeden uitgaven betaald en de additionele kosten in verband met Nederlandse
deelname aan internationale operaties. Ontwikkelingssamenwerking levert een
bijdrage van f 61 miljoen voor de contributiebetalingen aan de Verenigde
Naties ten behoeve van vredesoperaties in ontwikkelingslanden via genoemde
voorziening. De structurele voorziening van f 300 miljoen is toereikend
voor de financiering van de huidige deelname van Nederlandse eenheden aan
internationale operaties. Als zich een aanzienlijke uitbreiding van onze inspanningen
zou voordoen, zou een aanvullende voorziening moeten worden getroffen.14. Iedere toezegging van deelname aan een internationale militaire operatie
dient een termijn te bevatten. Na afloop daarvan wordt de Nederlandse deelname
beëindigd of is, in geval van voortzetting, een nieuw besluit nodig.Bovengenoemde aandachtspunten vormen niet meer dan een hulpmiddel voor
de totstandkoming van een weloverwogen politiek en militair oordeel op basis
van de specifieke karakteristieken van elk afzonderlijk geval. Ze lenen zich
niet voor mechanische toepassing. Ook zal deze lijst in het licht van de omstandigheden
en de opgedane ervaring van tijd tot tijd aangepast moeten worden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23591-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl