Kerndoelen basisonderwijs; Verslag algemeen overleg over de voorstellen voor nieuwe kerndoelen voor het basisonderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25519, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25519 nr. 2

14-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25519Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 519Kerndoelen basisonderwijsnr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 november 1997De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op woensdag 29 oktober 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris
Netelenbos van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen over de voorstellen
voor nieuwe kerndoelen voor het basisonderwijs (25 519, nr. 1).
Hierbij kunnen de volgende documenten worden betrokken:– de brief van staatssecretaris Netelenbos van OCW d.d. 26 februari
1996 inzake kerndoelen basisonderwijs (OCW 96-285);– de brief van staatssecretaris Netelenbos van OCW d.d. 13 november
1996 inzake kerndoelen (25 000-VIII, nr. 51);– de brief van staatssecretaris Netelenbos van OCW d.d. 20 februari
1997 ter aanbieding van het advies van de Onderwijsraad over kerndoelen in
het basisonderwijs en basisvorming (OCW 97-254).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Koekkoek (CDA) memoreerde dat de Stichting leerplanontwikkeling
(SLO) thans bezig is met het toetsen van onderwijsmethoden op de mate waarin
zij helpen kerndoelen te realiseren. Hij vroeg wanneer de eerste resultaten
van deze toetsing bekend zijn.Hij wees er vervolgens op dat de staatssecretaris de herziene kerndoelen
per 1 augustus 1998 verplicht wil stellen. De hanteerbaarheid van de kerndoelen
moet worden vergroot door de ontwikkeling van leerlijnen met tussendoelen
en daarop afgestemde leerlingvolgsystemen en onderwijsleermiddelen. De herziene
kerndoelen hebben geen betrekking op Nederlandse taal en rekenen/wiskunde,
aangezien voor deze gebieden reeds tussendoelen worden uitgewerkt die tot
aanpassing zouden kunnen leiden van de kerndoelen. Hij constateerde dat de
scholen nog wel even zullen moeten wachten op leerlijnen ter uitwerking van
de herziene kerndoelen. Dat bracht hem tot de vraag naar de zin van nieuwe
kerndoelen als scholen deze niet kunnen operationaliseren.Verder was het voor hem de vraag waarom bij de herziene kerndoelen niet
de indeling wordt gevolgd van artikel 9 van de Wet op het basisonderwijs.
Als de wettelijke indeling niet goed werkt, dient de wet te worden aangepast.
Het is nu onduidelijk waarop de kerndoelen precies slaan.Tevens attendeerde hij op de kritiek van de Onderwijsraad op het feit
dat de herziene kerndoelen ook betrekking hebben op attitudes. Deze kritiek
vloeit voort uit de wetsgeschiedenis, alsmede uit de wettekst die spreekt
van «kennis, inzicht en vaardigheden». De vraag is dan ook waarom
toch doelstellingen als «leerlingen moeten kunnen opkomen voor zichzelf»
zijn gehandhaafd, temeer daar hiermee de hedendaagse «ikcultuur»
wordt benadrukt. Ook had hij er problemen mee dat «leerlingen moeten
handelen naar algemeen geaccepteerde normen en waarden», althans als
hieronder de bij een meerderheid van de Nederlandse bevolking levende opvattingen
worden verstaan. Bepaalde opvattingen worden immers door minderheden niet
gedragen. Verder hoorde hij graag of met «leerlingen respecteren verschillen
in levensbeschouwing en cultuur» wordt verondersteld dat leerlingen
de ene levensbeschouwing gelijkwaardig moeten achten aan de andere. Ook wordt
gesproken van «respect voor de grondwettelijke waarden». Leerlingen
moeten inderdaad leren de vrijheid van anderen te respecteren, maar dat gaat
beter naarmate men zelf een levensovertuiging heeft. Uit een en ander blijkt
dat men legitiem verschillend met dit soort kerndoelen kan omgaan. Moet de
overheid dan zover gaan om attitudes te gaan voorschrijven?Bij de kerndoelen voor nieuwe media is het cruciaal of de scholen wel
beschikken over voldoende leermiddelen om deze kerndoelen te realiseren. Ook
was de heer Koekkoek van opvatting dat de kerndoelen voor Engels redelijk
hoog gegrepen zijn. In dat kader moet duidelijkheid worden geboden over welke
woordenschat nodig is om deze kerndoelen te bereiken. Hij vernam graag van
de staatssecretaris of deze kerndoelen in de praktijk kunnen worden gehaald.
Desgevraagd merkte hij op dat de kerndoelen moeten worden beschouwd als de
basiskennis waarover leerlingen aan het eind van het basisonderwijs moeten
beschikken.Naar aanleiding van het kerndoel «kennis over het landelijk bestuur»
deed hij de suggestie om daarbij de regering en de Staten-Generaal expliciet
te noemen.Tot slot constateerde hij dat met de herziene kerndoelen niet wezenlijk
tegemoet is gekomen aan de fundamentele kritiek van de Onderwijsraad, inhoudende
dat veel kerndoelen vaag en te weinig eenduidig geformuleerd zijn en daardoor
ook niet toetsbaar zijn. Derhalve wenste de Onderwijsraad een diepgaand onderzoek
naar hetgeen in het basisonderwijs moet en kan worden geleerd. Ook wilde de
Onderwijsraad de haalbaarheid van de kerndoelen empirisch toetsen.Concluderend deelde hij mede dat de herziene kerndoelen volgens de CDA-fractie
nog niet per 1 augustus 1998 moeten worden ingevoerd. Het is beter om daarmee
te wachten totdat de uitwerking van alle kerndoelen in leerlijnen heeft plaatsgevonden.Mevrouw Lambrechts (D66) herinnerde eraan dat de fractie van
D66 bij herhaling op herziening van de kerndoelen heeft aangedrongen. Op 2
november is een Kamerbreed gesteunde motie geformuleerd waarin het kabinet
werd verzocht zo snel mogelijk tot een herziening te komen. Daarbij is gesteld
dat de herziening op korte termijn van belang was, zeker voor de vakken Nederlandse
taal en rekenen/wiskunde. In de motie kwam eveneens naar voren dat het gewenst
is te komen tot een kleiner basiscurriculum en een grotere vrije ruimte.Zij vond de herziene kerndoelen een forse verbetering, vooral in tekstueel
opzicht, maar zij was nog niet geheel tevreden over dit resultaat. Zo is er
bij de kerndoelen nog steeds sprake van een erg overladen geheel met een veel
te hoog ambitieniveau. Een dergelijk ambitieniveau is niet te halen door een
gemiddelde leerling in het basisonderwijs, hetgeen echter wel de bedoeling
is. Daarnaast zijn er ook nog veel kerndoelen bijgekomen over op zich zinnige
onderwerpen. Daarmee is de overladenheid, die in sommige vakgebieden
was teruggebracht, weer aangevuld. Dat leidt ertoe dat de kerndoelen niet
op een goede manier zullen worden gehanteerd. De vraag is ook of het nodig
is om alles tot achter de komma te noemen, temeer daar van een leerkracht
mag worden verwacht dat hij sowieso maatschappelijke verschijnselen in zijn
onderwijs incorporeert. Zij pleitte dan ook opnieuw voor een kleiner basiscurriculum
en een grotere vrije ruimte, maar dan wel met een ondubbelzinnige invulling
van hetgeen kinderen op het gebied van Nederlandse taal en rekenen/wiskunde
moeten kennen. Deze vakken zijn immers instrumenteel voor alle andere vakken.
In die zin vond zij het, met alle waardering voor het werken aan de tussendoelen,
opmerkelijk dat juist de kerndoelen in deze vakken nog niet zijn herzien.
Het leek haar namelijk aannemelijk dat de tussendoelen van de einddoelen worden
afgeleid en niet omgekeerd. Uit goede bron had zij overigens al vernomen dat
de einddoelen Nederlandse taal en rekenen/wiskunde reeds zijn geformuleerd.
Zij vroeg dan ook waarom die niet in dit kader meegenomen zijn.Vervolgens ging zij in op het hybride karakter van de kerndoelen. Enerzijds
worden zij geformuleerd in termen van wat leerlingen moeten kennen en kunnen,
anderzijds wordt gesteld dat zij eigenlijk zijn bedoeld als richtinggevende
aanwijzingen voor het gedrag van leerkrachten en voor educatieve uitgeverijen.
Deze tweeslachtigheid houdt de onduidelijkheid over de functie van de kerndoelen
in stand. Haar benadering in dezen was om de kerndoelen als een soort eindtermen
te zien. Het leek haar wenselijk om op dit punt meer duidelijkheid te bieden.Verder constateerde mevrouw Lambrechts dat de herziening niet is benut
om de aansluiting tussen het basisonderwijs en de basisvorming te verbeteren
of naadloos te maken. Zij betreurde dat ten zeerste, want de overgang van
de basisschool naar de basisvorming is voor de leerlingen sowieso al erg groot.Tot slot vroeg zij de staatssecretaris aan te geven welke functie zij
voor de kerndoelen op de langere termijn ziet.De heer Rijpstra (VVD) bracht naar voren dat de educatieve
uitgevers de kerndoelen in de leermethoden dienen te vertalen, hetgeen de
leerkrachten in het basisonderwijs houvast dient te bieden. Hij kon zich nog
steeds vinden in de motie waarin wordt gepleit voor een kleiner basiscurriculum
en een grotere vrije ruimte. Het is in dezen van belang om te kiezen voor
een leerlinggerichte benadering, maar een school moet wel kunnen meten in
welke ontwikkelingsfase een kind zich bevindt. Leraren moeten derhalve over
voldoende instrumenten beschikken om dit te kunnen meten, zodat leerlijnen
en leerwegen kunnen worden uitgestippeld. Bij de ontwikkeling van tussendoelen
behoren dan ook evaluatie- en meetinstrumenten te worden ontwikkeld. Hij vroeg
de staatssecretaris of zij deze intentie heeft.Hij constateerde voorts dat de kerndoelen een zeker compromiskarakter
hebben. Wil men echter de ononderbroken leerlijn van het funderend onderwijs
voor vier- tot zestienjarigen waarborgen, is het van groot belang om eindtermen
aan te geven. Daarom was hij met de staatssecretaris van mening dat de aansluiting
tussen de kerndoelen van het basisonderwijs en de kerndoelen van de basisvorming
moet worden verbeterd. In de basisvorming wordt immers nog te weinig gebruik
gemaakt van de kennis die in het basisonderwijs over een leerling is opgedaan.Ook de heer Rijpstra vond de herziene kerndoelen een duidelijke verbetering,
maar het kan inderdaad nog beter c.q. duidelijker. De VVD-fractie plaatst
de kerndoelen in het kader van het toetsen van wat een leerling in een bepaalde
groep beheerst, want op die wijze kan men ook de leerstof specifiek voor leerlingen
aanpassen. In dat kader is het goed om voor een bepaald aantal hoofdvakgebieden
in het basisonderwijs de eindtermen te formuleren met meetinstrumenten. De
bedoeling van die meetinstrumenten is niet om leerlingen tegen
elkaar af te zetten, maar om aan te geven waar een leerling zich in zijn of
haar ontwikkeling bevindt.Voorts stelde hij de vraag aan de orde waarom in het basisonderwijs niet
kan worden aangegeven hoeveel lesuren aan de verschillende domeinen moeten
worden besteed, zoals in alle andere onderwijstypen wel mogelijk is. Wil men
een goed beeld krijgen van de te bereiken eindtermen, dan dient men ook een
adviestabel op te stellen voor het aantal uren dat men bijvoorbeeld aan Nederlandse
taal of rekenen kan besteden. Dan weet men in welke tijd een gemiddelde leerling
de eindtermen kan halen.In een van de kerndoelen staat dat de leerlingen moeten weten wat zij
kunnen doen als zijzelf of anderen ziek worden of een ongelukje krijgen. Is
het niet beter om als kerndoel op te nemen dat leerlingen aan het eind van
groep 8 over een EHBO-diploma moeten beschikken? Ook vroeg de heer Rijpstra
zich af of de kerndoelen inzake sociale weerbaarheid niet duidelijker kunnen
worden geformuleerd.Mevrouw Liemburg (PvdA) memoreerde dat ook zij zich ferm had
uitgelaten naar aanleiding van het kritische advies van de Onderwijsraad.
Daarbij had zij echter ook aangegeven dat de politiek op dit punt zelf kilo's
boter op zijn hoofd heeft in verband met het gebrek aan consensus over de
bedoeling van kerndoelen. Dat mondde uit in onduidelijke opdrachten voor de
formulering van de kerndoelen. Het is wel een winstpunt dat inmiddels niemand
meer twijfelt over de noodzaak van kerndoelen.Zij was van opvatting dat de kerndoelen niet zozeer direct zijn gericht
op uitvoering door de leerkrachten als wel als een hulpmiddel moeten worden
beschouwd om de onderwijsdoelstellingen in leermethoden te vertalen. Wel moet
het de doelstelling van de school zijn om de leerlingen tot een bepaald niveau
te brengen. Het gaat in dezen om een proces waarbij verschillende actoren
betrokken zijn. Het is thans aan de politiek om het eens te worden over de
vraag voor wie de kerndoelen precies bestemd zijn en hoe deze verder moeten
worden uitgewerkt.Zij waardeerde het dat de staatssecretaris de kritiek op de kerndoelen
serieus heeft genomen en met een herzien voorstel is gekomen. Ook de herziene
kerndoelen dragen echter kenmerken van de merkwaardige discussie in het verleden.
Het is immers merkwaardig dat de kerndoelen voor alle vakken zijn geformuleerd,
behalve voor Nederlandse taal en rekenen/wiskunde, ook al vloeit dat voort
uit de formulering van tussendoelen voor deze vakken. Zij wees het instrument
van tussendoelen niet geheel af, maar tussendoelen in het basisonderwijs brengen
wel het risico met zich dat teveel de nadruk op het toetsen komt te liggen.
Zij zag dan ook meer in goede leerlingvolgsystemen.De heer Rijpstra (VVD) vond ook dat de basisschool geen toetsfabriek
moet worden. Hij zag tussendoelen evenwel als een goed instrument om te kunnen
meten hoever een leerling in zijn ontwikkeling is, vergelijkbaar met het afnemen
van een repetitie door een leerkracht.Mevrouw Liemburg (PvdA) was dat met de heer Rijpstra eens.
Voorts wees zij erop dat ook de staatssecretaris geen absolute duidelijkheid
verschaft over wat met kerndoelen wordt beoogd. In de brief van 5 september
staat dat de kerndoelen beogen sturing te geven aan het onderwijsaanbod en
dat scholen verplicht zijn om het onderwijsaanbod zo in te richten dat zoveel
mogelijk leerlingen deze doelen realiseren. Het sturing geven aan het onderwijsaanbod
heeft betrekking op de scholen, terwijl zoveel mogelijk leerlingen (niet alle
leerlingen) die doelen moeten realiseren.Met het oog daarop pleitte mevrouw Liemburg ervoor om als einddoel te
formuleren dat de kerndoelen meer betekenis moeten hebben voor de individuele
leerling. Voor de tussenfase kon zij zich wel voorstellen dat de toetsing
met name een taak is van de inspectie. Men zou echter veel aan helderheid
winnen als men aan het eind van de basisschool kan beoordelen in hoeverre
kerndoelen door de individuele leerling zijn gehaald, zodat deze tot een meer
objectieve schoolkeuze kan komen. Zij zag de kerndoelen in dat opzicht als
een soort eindtermen. Wel dient daarbij dan een onderscheid te worden gemaakt
tussen verschillende vakken.Verder benadrukte zij nog dat een fundamentele ingreep in de wijze waarop
de kerndoelen in het onderwijs worden ingevoerd, ten koste gaat van het vernieuwingsproces.
Met het oog daarop complimenteerde zij de staatssecretaris voor het feit dat
zij de kritiek van de Onderwijsraad wel serieus heeft genomen, maar toch niet
de hele zaak op zijn kop heeft gezet.Tot slot merkte zij op te hebben begrepen dat bij het formuleren van de
kerndoelen door de SLO het onderwijsveld was geraadpleegd. In dat licht begreep
zij niet waarom er toch zoveel commotie is ontstaan bij de presentatie van
de kerndoelen. Zij vroeg de staatssecretaris hoe dat in de toekomst kan worden
voorkomen, want het ontwikkelen van kerndoelen behoort inderdaad in nauwe
wisselwerking met het veld plaats te vinden. De heer Van der Vlies (SGP) zag de kerndoelen in het basisonderwijs
niet als een instrument voor determinatie of het bepalen van het behaalde
eindniveau ten behoeve van het vervolgonderwijs, gelet op de nauwe relatie
tussen deze kerndoelen en de kerndoelen in de basisvorming.Hij memoreerde dat de SGP-fractie altijd gemengde gevoelens heeft gehad
bij de introductie van de kerndoelen. Op zichzelf is het juist dat de wetgever
kwaliteitseisen aan het onderwijs stelt, maar de bemoeienis van de wetgever
met de inrichting van het onderwijs mag niet verder gaan dan dat. Derhalve
wenste hij een grote terughoudendheid van de wetgever bij het formuleren van
inhoudelijke doelstellingen. Met het oog daarop is ook gewerkt aan de mogelijkheid
van het substitueren van landelijk aangereikte kerndoelen door eigen doelen.
De relevantie van die eigen doelen dient dan door de inspectie te worden getoetst.
Wel vroeg hij nog een reactie op de problemen bij substitutie inzake de huidige
kerndoelen voor dans en drama.Hij bracht voorts naar voren dat bij de formulering «bevorderen
van het zelfrespect van leerlingen» slechts één kant van
de medaille wordt benadrukt. De andere kant van de medaille is immers de zelfverloochening,
die evenzeer van belang is. Als zodanig vond hij het wel positief dat in de
herziene kerndoelen wordt gesproken van «verantwoordelijkheid dragen
voor elkaar én anderen» en «het voor zichzelf én
anderen kunnen opkomen». Kerndoelen zullen ook altijd vaag blijven als
men, denominatief gesproken, het gehele spectrum wenst te bestrijken. Wanneer
men dat niet doet, bestaat er grotere behoefte aan de mogelijkheid van substitutie.
Hieraan wordt ook gestalte gegeven in het pleidooi voor een grotere vrije
ruimte voor de scholen. Daarmee kiest de wetgever als het ware ook voor een
grotere terughoudendheid ten aanzien van het formuleren van inhoudelijke doelstellingen.De heer Van der Vlies constateerde vervolgens dat de nieuwe leergebiedoverstijgende
kerndoelen blijkbaar het resultaat zijn van voortschrijdend inzicht. Bij de
aanbieding van de kerndoelen heeft de toenmalige staatssecretaris, de heer
Wallage, immers gezegd dat de kerndoelen geen betrekking hadden op attitudes,
maar op gemeenschappelijke doelen per vak die nastrevenswaardig zijn. Hij
vroeg de staatssecretaris waarom thans sprake is van een omslag op dit punt.
Betekent dit geen ongewenste inperking van de eigen ruimte voor scholen om
aan hun identiteit gestalte te geven? In dat kader had hij met name problemen
met het vijfde kerndoel op dit punt. Scholen moeten de ruimte hebben om zich
niet aan te sluiten bij sommige algemeen in de samenleving geaccepteerde normen
en waarden.Tevens vroeg hij de aandacht voor de overladenheid van het programma.
Op zichzelf vond hij het prima dat «milieu en techniek» aan de
kerndoelen is toegevoegd, maar het is niet helder wat daarvoor
verdwijnt. Met het oog daarop wenste hij te vernemen van welke integratie
in andere kerndoelen hierbij sprake is.Hierna wees hij erop dat de herziene kerndoelen met de komende integratie
van het speciaal onderwijs en basisonderwijs ook betrekking zullen hebben
op leerlingen uit het speciaal onderwijs. Hij hoorde graag in hoeverre hiermee
bij de haalbaarheid van een en ander rekening is gehouden.Tot slot sprak hij uit dat hij, mede gezien het advies van de Onderwijsraad,
nog de nodige reserves had over invoering van de nieuwe kerndoelen per 1 augustus
1998. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappenreleveerde
dat de geschiedenis leert dat aan alle systemen voor het stellen van doelen
in het basisonderwijs voor- en nadelen kleven. Als iedereen vanuit zijn eigen
vakgebied gaat formuleren wat de doelen moeten zijn, komt men al snel in een
situatie terecht die de autonomie van scholen dichtregelt. In Nederland wordt,
in tegenstelling tot andere OESO-landen, niet per vak voorgeschreven hoeveel
uur men hieraan in het basisonderwijs moet besteden. Er wordt alleen gesteld
dat de leerlingen 25 uur per week in een aantal leergebieden en leerdomeinen
les krijgen. Het formuleren van kerndoelen voor het basisonderwijs is echter
wel noodzakelijk, gezien de relatie met het voortgezet onderwijs c.q. met
de longitudinale planning.Zij benadrukte dat kerndoelen globaal zijn geformuleerd, uitgewerkt per
leergebied, leerdomein of vak. De scholen dienen deze globale kerndoelen in
het onderwijs te verwerken, uitgewerkt aan de hand van de identiteit en de
pedagogische visie van de school. Vervolgens dient men te bezien hoever een
leerling met deze kerndoelen komt, want het is duidelijk dat met name in het
basisonderwijs de leerlingen sterk verschillen qua capaciteit, cognitie en
vaardigheid. In het basisonderwijs zitten leerlingen vanaf een IQ van 70,
dus ook hoogbegaafde leerlingen met een IQ van 140. Het programma moet dan
ook niet te schraal worden. Wel dient men te beseffen dat niet alle leerlingen
aan het eind van de basisschool even ver zullen zijn. Daarop is het vervolgonderwijs
dan ook afgestemd. Zij zag dan ook meer in een selectie aan het eind van de
basisvorming dan in selectie aan het eind van groep 8 van de basisschool.
Zij zag de kerndoelen voor het basisonderwijs dan ook niet als eindtermen.Ook duidde zij aan dat sprake moet zijn van een balans tussen enerzijds
autonomievergroting van de school en anderzijds de overheidsrol bij de kwaliteitszorg.
Veel zaken kunnen worden overgelaten aan het schoolbestuur, maar de overheid
dient ervan verzekerd te zijn dat het onderwijs voldoet aan de doelstellingen.
Zo moeten ouders ervan uit kunnen gaan dat de kwaliteit van het onderwijs
goed is geregeld en dat het onderwijsprogramma in het basisonderwijs goed
aansluit op dat in het voortgezet onderwijs. Het blijkt ook dat ouderen een
school in toenemende mate aanspreken op het onderwijsaanbod. Mede daarom is
het gewenst om tot de formulering van kerndoelen te komen, zodat de ouders
duidelijk is wat in een school moet gebeuren.Zij herinnerde eraan dat ten aanzien van de Nederlandse taal en rekenen/wiskunde
reeds is begonnen met een vergroting van de kwaliteitszorg, namelijk door
meer helderheid te scheppen over leerlijnen en tussendoelen. Nadat het Freudenthalinstituut
en het Expertisecentrum Nederlands hierover hebben geadviseerd, zal met de
Kamer worden bezien of een en ander hanteerbaar is. Zij verwachtte overigens
dat ook hierover veel tumult zal ontstaan, met name van de kant van de onderwijsexperts.
Dat was namelijk ook het geval bij de presentatie van de conceptkerndoelen.
Ook toen kwam de kritiek niet zozeer uit het onderwijsveld zelf als wel van
de onderwijsexperts.In reactie op de door de heer Koekkoek aangehaalde kritiek van de Onderwijsraad
wees de staatssecretaris erop dat de wijze waarop de kerndoelen geformuleerd
zijn, sterk te maken heeft met de bijdrage van de CDA-fractie in de vorige
kabinetsperiode. Toen kon men het namelijk politiek niet eens worden over
eindtermen in het basisonderwijs. In die zin heeft de politiek inderdaad kilo's
boter op zijn hoofd. De Onderwijsraad heeft overigens niet over de laatste
versie van de kerndoelen geadviseerd.Hierna memoreerde zij dat de thans bij AMvB geregelde kerndoelen volgens
het CEB-rapport «Zicht op kwaliteit» en volgens de commissie-Van
Eijndhoven moesten worden herzien. Op basis daarvan heeft de SLO met medewerking
van veel partners uit het onderwijsveld de kerndoelen herzien. Zij meende
dat met de herziene kerndoelen sprake is van een duidelijke verbetering, maar
dat wil nog niet zeggen dat hiermee de rol van de kerndoelen gaat veranderen.
Het zal op z'n minst twee jaar vergen om de bij de Nederlandse taal en rekenen/wiskunde
gevraagde precisering tot stand te brengen. Zij zag dit als een testcase voor
de andere leergebieden. Als op deze twee leergebieden tot een goede precisering
is besloten, kan worden bekeken of op vergelijkbare domeinen tot eenzelfde
procedure kan worden gekomen. Voor het leerdomein geschiedenis had zij overigens
ook een commissie ingesteld onder voorzitterschap van de heer De Wit om te
bezien wat in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs in dezen gebeurt.
Dit soort processen is zeer ingewikkeld en derhalve ook zeer tijdrovend. Derhalve
achtte zij het verstandig om de verbeterde kerndoelen per 1 augustus 1998
onder het huidige afsprakenkader te laten ingaan, met name ook vanwege de
verbeterde leesbaarheid en onderlinge ordening van deze kerndoelen. Zij wilde
daarmee niet wachten totdat voor alle kerndoelen tussendoelen zijn ontwikkeld.De staatssecretaris onderschreef dat de globaliteit van kerndoelen tot
problemen kan leiden, maar deze vloeit voort uit de huidige Wet op het basisonderwijs.
Zij was als Kamerlid destijds ook niet zo voor deze globaliteit, maar hiertoe
is uiteindelijk wel besloten. Wil men dit veranderen, dan zal men deze wetgeving
moeten aanpassen. Dat kan dan niet gebeuren via een herziening van de vigerende
kerndoelen. Zij had geen behoefte aan nog een advies van een brede commissie,
zoals de Onderwijsraad voorstelt, want de brede commissie-Van Eijndhoven heeft
reeds geadviseerd over de overladenheid van het programma, de wijze van formulering
en de ordening. SLO heeft dit advies gevolgd en uitgewerkt. Vervolgens wees zij de Kamer erop dat sprake is van een gemeenschappelijke
verantwoordelijkheid voor het opnemen van milieu en techniek in de kerndoelen
voor het basisonderwijs. Dit komt overigens niet bovenop het reeds bestaande,
maar wordt in de overige domeinen verwerkt. Er is al prachtig lesmateriaal
ontwikkeld voor techniek in het basisonderwijs, hetgeen ook zeer behulpzaam
is bij het reken- en wiskundeonderwijs. Met het plaatsen van de kernvakken
taal en rekenen versus de overige vakken loopt men het risico dat het belang
van creatieve vakken, bewegingsonderwijs en technische vakken wordt miskend.
Deze vakken bieden evenwel wel degelijk een ondersteuning aan de kernvakken,
omdat zij bijvoorbeeld het ruimtelijk inzicht en de taalvaardigheid van leerlingen
vergroten. Zij bevestigde wel dat goed onderwijs niet mogelijk is zonder dat
goed onderwijs in taal en rekenen wordt gegeven. Het is ook niet slecht gesteld
met het onderwijs in taal en rekenen, behalve als het gaat om het begrijpend
lezen. Daarover zal het Expertisecentrum Nederlands dan ook advies uitbrengen.Zij verklaarde in dat opzicht niet zo'n voorstander te zijn van een vergroting
van de vrije ruimte van de school, aangezien dit risico's met zich brengt
voor de longitudinaliteit van het programma. Als een school met
een methode werkt die goed scoort op de kerndoelen, is dat voor de onderwijsinspectie
een belangrijk signaal. Werkt een school bijvoorbeeld helemaal niet met methodes,
zal de onderwijsinspectie meer toezicht moeten houden om te weten wat gebeurt
met de kerndoelen. Zonder geformuleerde kerndoelen is het voor de inspectie
veel moeilijker om toezicht uit te oefenen en aanwijzingen te geven. Daarom
is het gewenst om ook voor andere leergebieden dan taal en rekenen kerndoelen
te formuleren.Zij wees erop dat ook voor de basisvorming leergebiedoverstijgende kerndoelen
zijn geformuleerd. Gelet op recente ontwikkelingen in de samenleving, benadrukte
zij het belang van bijvoorbeeld aandacht voor de sociale weerbaarheid van
leerlingen in het basisonderwijs. Scholen dienen zelf een set normen en waarden
te kiezen om die vervolgens te vervlechten in de houding en manier van onderwijs
geven. Een en ander is natuurlijk afhankelijk van de identiteit van de school.
In dat kader had zij weinig begrip voor het feit dat de heer Koekkoek bij
het leren omgaan met elkaar de zogenaamde ikcultuur benadrukte, want dat wordt
daarmee bepaald niet bedoeld. Zij kon zich in dat opzicht veel beter vinden
in het betoog van de heer Van der Vlies, die hierbij het «samen doen»
benadrukte.De heer Koekkoek (CDA) wilde slechts wijzen op de eenzijdigheid
van de formulering, aangezien twee keer in de kerndoelen is geformuleerd dat
kinderen moeten leren opkomen voor zichzelf.De staatssecretaris vond dat een wat eenzijdige uitleg van
de kerndoelen. Wel moet worden geconstateerd dat niet alle kinderen voor zichzelf
kunnen opkomen en hierdoor in de problemen kunnen komen, bijvoorbeeld met
het pesten en met seksuele intimidatie. Dit raakt ook aan het preventiebeleid
ten aanzien van alcohol en drugs. Een school kan niet elk maatschappelijk
probleem oplossen, maar wel haar leerlingen een beoordelingskader meegeven
waarmee zij sterker staan in het maatschappelijk proces. Daaraan kan een school,
afhankelijk van haar identiteit, invulling geven. Zij zag dan ook bepaald
niet in dat de eigen identiteit van scholen hiermee geweld wordt aangedaan,
temeer niet omdat met de inspectie kan worden gesproken over substitutiemogelijkheden
op dit punt. Ten aanzien van de reactie van de toenmalige staatssecretaris
Wallage gaf zij het advies om bij het Kamerlid Wallage te rade te gaan.Zij attendeerde er nog op dat de leergebiedoverstijgende kerndoelen een
sterke samenhang vertonen met kennis, inzicht en vaardigheden van leerlingen.
Het is de bedoeling dat de algemene vaardigheden en attitudes binnen de verschillende
leergebieden en domeinen terugkomen. Zij achtte deze kerndoelen ook geen vorm
van overdreven overheidsinvloed, maar een antwoord op maatschappelijke vraagstukken
waaraan scholen aandacht moeten besteden. Op zichzelf had zij er evenwel niet
veel bezwaar tegen om bij de uiteindelijke publicatie niet meer van «attitude»
te spreken, want het gaat met name om de inhoud van hetgeen op blz. 9 en 10
van de voorstellen is verwoord.Zij deelde voorts mede dat de kerndoelen inzake de nieuwe media inderdaad
haalbaar zijn. Eind 1998 is een aantal scholen al goed van computers en software
voorzien, terwijl andere scholen in dat opzicht zullen volgen. Uiteraard zal
de inspectie bij haar toezicht rekening houden met de staat van de school
op dit punt. Het zou evenwel een gemiste kans zijn om nu niet dit soort kerndoelen
te formuleren.Verder was zij het volstrekt niet met de heer Koekkoek eens, dat de kerndoelen
Engels te hoog gegrepen zijn. Het gaat namelijk om eenvoudige teksten over
alledaagse situaties. In die zin is het ook geen inhoudelijke wijziging ten
opzichte van de huidige kerndoelen. Bovendien moet dit ook in zijn context
met de basisvorming worden gezien. Het ware goed dat het voortgezet onderwijs
meer rekening hield met wat in het basisonderwijs gebeurt. Wel
was zij bereid om het «kennis over het landelijk bestuur» te wijzigen
in «kennis over regering, Eerste Kamer en Tweede Kamer».In reactie op het betoog van mevrouw Lambrechts deelde zij mede niet uit
te sluiten dat in een later stadium voor een deel van het basisonderwijs eindtermen
worden geformuleerd, maar zij wenste zich daarop niet op voorhand al vast
te leggen.Aan het adres van de heer Rijpstra merkte de staatssecretaris nog op dat
in het kader van de nota «Groepsgrootte en kwaliteit» nog uitgebreid
met de Kamer zal worden gesproken over het leerlingvolgsysteem en het schoolvolgsysteem.
Overigens was zij wel enigszins beducht voor een «toetsocratie»
in de basisschool. Scholen moeten ruimte krijgen om hierin keuzen te maken,
want hierop zijn verschillende visies mogelijk. Overigens leek het haar wenselijk
om eens te discussiëren of de selectie aan het eind van de basisschool
wel zo gewenst is dan wel of het misschien beter is om het einde van de tweede
klas in de basisvorming in dezen als indicator te nemen. Dit vraagstuk zal
voluit ter sprake komen aan de hand van de evaluatie van de basisvorming in
1999. Zij wees er daarnaast nog op dat prachtige lespakketten EHBO zijn ontwikkeld
voor het basisonderwijs.Naar aanleiding van het betoog van de heer Van der Vlies bracht zij naar
voren dat substitutie mogelijk blijft, zeker in het basisonderwijs en de basisvorming.
Bij kerndoelen in het basisonderwijs en de basisvorming is het niet de bedoeling
dat elke leerling eraan kan voldoen. Individueel zijn afwijkingen mogelijk,
maar niet collectief.Tot slot sprak zij de hoop uit de bij de commissie levende reserves ten
aanzien van de invoering van de herziene kerndoelen te hebben weggenomen.
Deze nieuwe kerndoelen zijn immers beter bruikbaar dan de thans vigerende.
Zij zou het ten zeerste betreuren als nog met die vigerende kerndoelen moet
worden gewerkt totdat de uitkomst van de nadere precisering ten aanzien van
taal en rekenen bekend is, want dat zal pas over twee jaar het geval zijn.
Dat impliceert dat pas na de eeuwwisseling duidelijk zal worden wat de consequenties
hiervan zijn voor de overige kerndoelen. Nadere gedachtewisselingDe heer Koekkoek (CDA) was niet overtuigd door het antwoord
van de staatssecretaris. Hij bleef het weinig zinvol achten om de herziene
kerndoelen per 1 augustus 1998 verplicht te stellen, al waren deze op sommige
punten inderdaad een verbetering ten opzichte van de nu vigerende kerndoelen.
Hij gaf er evenwel de voorkeur aan om eerst voor taal en rekenen en ook de
andere leergebieden leerlijnen te ontwikkelen en pas daarna de nieuwe kerndoelen
voor te schrijven. Hij overwoog om op dit punt een uitspraak van de Kamer
te vragen.Mevrouw Lambrechts (D66) vond het wel wenselijk om de herziene
kerndoelen zo snel mogelijk in te voeren in plaats van de thans vigerende.
Zij maakte niet zozeer bezwaar tegen de vage formulering van kerndoelen als
wel tegen het feit dat de kerndoelen over het algemeen zeer specifiek zijn.Zij waardeerde het dat de staatssecretaris niet uitsloot dat kerndoelen
uiteindelijk eindtermen zullen worden. Anders zullen toetsinstituten als het
CITO deze rol gaan vervullen. Met het oog daarop vroeg zij of de discussie
hierover niet tegelijkertijd met het formuleren van tussendoelen voor taal
en rekenen kan plaatsvinden.Tot slot had zij het gevoel gekregen dat de methodengids straks sterk
zal worden beoordeeld op de mate waarin de kerndoelen daarin zijn opgenomen.
Zij sprak de hoop uit dat dit niet ten koste zal gaan van de beoordeling vam
de methoden op de aspecten opbouw en didactiek. Mevrouw Liemburg (PvdA) vond het juist om de kerndoelen per
1 augustus 1998 in te voeren, anders blijft sprake van een vage situatie waarmee
niemand is gediend. De nieuwe kerndoelen zijn ook te kenschetsen als een verbetering
van de thans geldende kerndoelen.Zij was ook door de staatssecretaris overtuigd van het feit dat niet moet
worden nagestreefd dat de kerndoelen de status van eindtermen krijgen. In
dat opzicht kon zij zich wel iets voorstellen bij een beoordeling aan het
eind van de basisvorming. Wel moet er dan duidelijkheid komen over de functie
van de kerndoelen voor de individuele leerling.De heer Van der Vlies (SGP) had op het punt van de leergebiedoverstijgende
kerndoelen niet zozeer kritiek op wat wel geformuleerd is als wel op wat daarin
niet geformuleerd is. Hij waardeerde het dat de staatssecretaris zich realiseerde
welke rol de vrijheid van onderwijs hierbij speelt. In dat kader is het ook
goed om niet meer van «attitudes» te spreken. Wel vond hij het
jammer dat de staatssecretaris niet inging op zijn vraag naar de omslag die
is gemaakt ten opzichte van hetgeen de toenmalige staatssecretaris Wallage
naar voren bracht.Hij had nog steeds reserves over invoering van de herziene kerndoelen
per 1 augustus 1998, al zijn er zeker verbeteringen zichtbaar ten opzichte
van de huidige kerndoelen. Hij deed de suggestie om de Onderwijsraad advies
te vragen over de herziene kerndoelen. Dan wordt ook duidelijk of de aanvankelijke
bezwaren van de Onderwijsraad thans niet meer van toepassing zijn. Dat laat
overigens onverlet dat de politiek hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid
blijft behouden.De heer Rijpstra (VVD) wenste invoering van de herziene kerndoelen
per 1 augustus 1998. Wel zou hij het waarderen als SLO en CITO opdracht krijgen
om een van de domeinen te vertalen in «leerlijnen-tussendoelen-eindtermen».
De VVD-fractie blijft er namelijk de voorkeur aan geven om op den duur tot
eindtermen te komen voor een beperkt aantal vakgebieden.Tot slot kreeg hij graag nog een nadere reactie op zijn vraag over de
adviesurentabel. Daarvoor zijn in het verleden al eens vingeroefeningen gedaan.De staatssecretaris betreurde het dat de heren Koekkoek en
Van der Vlies nog niet waren overtuigd van de noodzaak tot invoering van de
kerndoelen per 1 augustus 1998. Het is, gezien de complexiteit van de problematiek,
bepaald niet mogelijk om de kerndoelen op korte termijn nader te preciseren.Voorts wees zij erop dat de Onderwijsraad niet het enige deskundige orgaan
in dezen is. De SLO is immers bij uitstek deskundig op het gebied van leerplanontwikkeling,
terwijl ook de deskundige commissie-Van Eijndhoven zich hierover heeft gebogen.
Daarbij heeft veel raadpleging van het veld plaatsgevonden. De nieuwe kerndoelen
hebben ook de steun gekregen in het PO/VO-overleg. Met het oog daarop was
zij niet bereid om thans weer advies te vragen aan de Onderwijsraad. Het primaat
is nu aan de politiek.Zij benadrukte nog dat het niet implementeren van de herziene kerndoelen
met zich zou brengen dat iets belangrijks als ICT in het onderwijs niet wordt
geregeld. Gezien het feit dat zij de heer Koekkoek op het punt van de attitudes
al zeer tegemoet was gekomen, meende zij van hem te mogen vragen om nog eens
over het indienen van zijn motie na te denken.Verder meldde zij nog dat over een halfjaar een eerste versie verschijnt
van de tussendoelen voor Nederlandse taal en rekenen/wiskunde. Op basis daarvan
wordt besloten tot het al dan niet verder uitwerken van deze tussendoelen,
hetgeen enige tijd zou vergen. Zij verwachtte dat het anderhalf à twee
jaar zal vergen voordat dit is geregeld, dus in 1999. Op dat
moment is ook de evaluatie van de basisvorming beschikbaar. Zij stelde dan
ook voor om op dat moment te bekijken wat deze nadere uitwerking betekent
voor de verhouding tussen het basisonderwijs en de basisvorming, waarbij dan
ook de positie van het toetsen en de uitwerking van het leerlingvolgsysteem
en het schoolvolgsysteem aan de orde komen. In maart 1998 brengt de commissie-De
Wit advies uit over het geschiedenisonderwijs. Op dat moment kan worden bezien
welke procedure ten aanzien van dat onderwijs moet worden gevolgd.Zij vond het op zichzelf een goed systeem om de scholen de mogelijkheid
te bieden om zelf keuzen te maken in de wijze waarop zij aan de kerndoelen
gestalte geven. Als deskundigen deze voor een vakgebied uitwerken, hebben
zij ongetwijfeld een aanname van het aantal uren dat hieraan moet worden besteed.
Zo wordt voor taal en rekenen 50% van de lestijd besteed. Zij was nog niet
zover om in dezen tot een adviestabel te komen, aangezien een dergelijke tabel
al snel een verplichtend karakter krijgt.Tot slot gaf zij aan dat de beoordeling van de methoden niet alleen dient
plaats te vinden aan de hand van de kerndoelen. Het is namelijk ongewenst
om in dit kader een soort eenduidige staatsvisie te formuleren. Overigens
leek het haar wenselijk om nog eens apart overleg met de commissie te voeren
over toetsing van de onderwijsmethoden als het resultaat hiervan gereed is.
In dat kader wees zij erop dat de Kamer de eerste proefversie van de SLO met
betrekking tot het rekenonderwijs al had ontvangen. De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,Mattijssen XNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP), Van Nieuwenhoven
(PvdA), M.M.H. Kamp (VVD), voorzitter, De Cloe (PvdA), Janmaat (CD), Van Gelder
(PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Hendriks,
Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning (D66), Koekkoek
(CDA), J.M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf (RPF), Lambrechts
(D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD), Dijksma (PvdA), Sterk
(PvdA), Van Vliet (D66) en Bremmer (CDA).Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Lilipaly (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), De Haan (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Rehwinkel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Huys (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA) en Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25519-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl