Verhaalsrecht in de Ziekenfondswet; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25025, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25025 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoud Blz. SAMENVATTING1. INLEIDING 1.1 Verhaalsrecht1.2 Aanleiding voor het onderzoek1.3 Onderzoek1.4 Verhaalsproces2. OPBRENGSTEN VAN VERHAALSRECHT 2.1 Inleiding2.2 Opbrengstverschillen tussen de jaren 2.2.1 Externe factoren2.2.2 Interne factoren2.3 Opbrengstverschillen tussen fondsen 2.3.1 Externe factoren2.3.2 Interne factoren2.4 Minimumeisen voor verhaalsuitvoering2.5 Kanttekeningen bij de uitvoering2.6 Conclusie: hogere opbrengsten mogelijk3. UITBREIDING VERHAALSRECHT4. TOEZICHT ZIEKENFONDSRAAD 4.1 Inleiding4.2 Toezichtsbeleid Ziekenfondsraad4.3 Controle door de accountantsdienst5. ROL MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT6. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN7. REACTIES BETROKKENEN 7.1 Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport7.2 Ziekenfondsraad7.3 Zorgverzekeraars Nederland8. NAWOORD REKENKAMERBIJLAGEOverzicht 2: Verhaalszaken, verhaalsmedewerkers en opbrengstOverzicht 3: Motieven voor verhaalOverzicht 4: Gebruik signaleringsbronnen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25025Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 025Verhaalsrecht in de Ziekenfondswetnr. 2RAPPORT Inhoud Blz. Samenvatting5    1Inleiding71.1Verhaalsrecht7 1.2Aanleiding voor het onderzoek 7 1.3Onderzoek7 1.4Verhaalsproces 8    2Opbrengsten
van verhaalsrecht92.1Inleiding 9 2.2Opbrengstverschillen
tussen de jaren 9 2.2.1Externe factoren 9 2.2.2Interne
factoren10 2.3Opbrengstverschillen tussen fondsen102.3.1Externe factoren10 2.3.2Interne factoren102.4Minimumeisen voor verhaalsuitvoering11 2.5Kanttekeningen
bij de uitvoering12 2.6Conclusie: hogere opbrengsten mogelijk13   3Uitbreiding verhaalsrecht14   4Toezicht
Ziekenfondsraad154.1Inleiding15 4.2Toezichtsbeleid
Ziekenfondsraad15 4.3Controle door de accountantsdienst15   5Rol minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport17   6Conclusies
en aanbevelingen18   7Reacties
betrokkenen207.1Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport20 7.2Ziekenfondsraad20 7.3Zorgverzekeraars
Nederland21    8Nawoord Rekenkamer22   BijlageOverzicht 1: Verhaalsopbrengsten en
kosten van verstrekkingen23 Overzicht
2: Verhaalszaken, verhaalsmedewerkers en opbrengst23 Overzicht
3: Motieven voor verhaal24 Overzicht
4: Gebruik signaleringsbronnen24SAMENVATTINGWanneer een ziekenfondsverzekerde door de schuld van een ander letsel
oploopt, kan het ziekenfonds de kosten verhalen op de veroorzaker van het
letsel of diens verzekering. Dit heet verhaalsrecht en is geregeld in de Ziekenfondswet.De Rekenkamer heeft onderzocht:♦ hoe de ziekenfondsen het verhaalsrecht in de jaren 1990–1994
uitvoerden;♦ hoe de Ziekenfondsraad daarop toezicht hield;♦ hoe de verantwoordelijke bewindspersoon invulling gaf aan de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering van het verhaalsrecht.De verhaalsopbrengsten bleken zowel bij de ziekenfondsen onderling als
per ziekenfonds in verschillende jaren sterk te verschillen. De Rekenkamer
onderzocht enkele externe factoren die mogelijk een verklaring voor deze verschillen
konden vormen, zoals de overheveling van verstrekkingen naar de AWBZ (waarin
geen verhaalsrecht is opgenomen), ontwikkelingen in de jurisprudentie die
verhaalsmogelijkheden beperkten en het toeval. Deze bleken echter geen verklaring
van betekenis te vormen voor de verschillen.Ook mogelijke knelpunten in de uitvoering van het verhaalsrecht zoals
door de ziekenfondsen en de Ziekenfondsraad naar voren gebracht boden geen
verklaring. Genoemd werden:♦ het ontbreken van een financiële prikkel om te verhalen (de
kosten van de uitvoering van het verhaalsrecht komen voor rekening van het
ziekenfonds, de opbrengsten vloeien echter in de Algemene Kas);♦ de moeizame toegang tot politiedossiers (om te bepalen of verhalen
in de rede ligt).De Rekenkamer is van mening dat het effect van een financiële prikkel
wordt overschat: waar die financiële prikkel er wel is – namelijk
bij de particuliere ziektekosten verzekeraars – lijkt geen sprake te
zijn van systematisch hogere verhaalsopbrengsten. De toegang tot politiedossiers
bleek in de praktijk minder problemen op te leveren dan gesteld. Wel zou voor
de toegang volgens de Rekenkamer een regeling gemaakt moeten worden.Dit alles leidde tot de conclusie dat de verschillen in opbrengst vrijwel
uitsluitend te verklaren waren uit de verschillen in kwaliteit van de interne
verhaalsorganisatie. Gemiddeld de hoogste opbrengsten werden gevonden bij
een ziekenfonds dat beschikte over een effectieve en efficiënte signalering
van verhaalsgevallen, een schriftelijk vastgelegde procedure, periodieke managementinformatie
(onder andere over kosten en baten) en een periodieke, schriftelijk vastgelegde
interne controle, in combinatie met een adequate personeelsbezetting.De opbrengst van het verhaalsrecht was in de jaren 1990 tot en met 1994
gemiddeld f 54,2 miljoen per jaar. De Rekenkamer berekende voor de gezamenlijke
ziekenfondsen een mogelijke verhaalsopbrengst van f 75 miljoen per jaar.
Over de jaren 1990–1994 hebben de ziekenfondsen derhalve f 104
miljoen verhaalsopbrengst niet doorbelast aan schuldige derden of hun schadeverzekeraars.Een optimale uitvoering van het verhaalsrecht wordt bemoeilijkt door de
grote interpretatievrijheid die de Ziekenfondswet op dit punt biedt. De wet
maakt onvoldoende duidelijk of en wanneer de ziekenfondsen verplicht zijn
om kosten te verhalen.Het toezicht van de Ziekenfondsraad op de uitvoering van het verhaalsrecht
door de ziekenfondsen is in opzet voldoende. De Ziekenfondsraad geeft
echter op dit punt weinig sturing aan de ziekenfondsen en treft ook zelden
maatregelen om de uitvoering zonodig te doen verbeteren.De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bleek nauwelijks aandacht
te hebben voor de uitvoering van het verhaalsrecht.De minister bestreed dit laatste in haar reactie. Zij kon zich naar haar
mening voldoende zekerheid over de uitvoering van de ziekenfondsverzekering
verschaffen via het toezicht door de Ziekenfondsraad. Volgens haar zou het
feit dat vanaf 1990 de ziekenfondsen binnen een hen toegekend budget steeds
meer verantwoordelijkheid kregen voor hun bedrijfsvoering een prikkel kunnen
zijn om alerter met het verhaalsrecht om te gaan. Zij zag in de huidige praktijk
geen aanleiding om de wet aan te scherpen.De Ziekenfondsraad schreef in zijn reactie dat expliciete regelgeving
niet strookte met de beleidsvrijheid van de ziekenfondsen bij de uitvoering
van het verhaalsrecht. De Raad neemt zich voor in het kader van de wijzigingen
in de budgetsystematiek de financiële verantwoording van de verhaalsopbrengsten
te wijzigen. De Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie, onafhankelijk uitvoerder
van het toezicht op de ziekenfondsen, liet weten dat verhaalsactiviteiten
altijd een aandachtspunt in het toezicht vormden, omdat immers onnodige uitgaven
voorkomen moeten worden. De commissie zegde toe de resultaten van het Rekenkameronderzoek
te zullen betrekken bij de uitoefening van haar taak.Volgens Zorgverzekeraars Nederland, die als koepelorganisatie namens de
ziekenfondsen op de Rekenkamerbevindingen reageerde, werden de grote verschillen
in opbrengst ook veroorzaakt door de onzekere toekomst van het verhaalsrecht
in verband met de stelselwijzigingen. Nu daarover meer zekerheid is pleit
Zorgverzekeraars Nederland voor vergroting van de financiële betrokkenheid
van de ziekenfondsen bij verhaal.De Rekenkamer waarschuwt in haar nawoord nogmaals voor te hoge verwachtingen
van financiële prikkels voor het toepassen van het verhaalsrecht. Zij
neemt dan ook met waardering kennis van de toezeggingen van de minister en
van de Ziekenfondsraad om aandacht te zullen besteden aan de verbetering van
de uitvoering van het verhaalsrecht, hetgeen volgens de Rekenkamer de gemiddelde
opbrengst per jaar aanmerkelijk kan verhogen. 1. INLEIDING 1.1 VerhaalsrechtDe Rekenkamer heeft in de periode juli 1995 tot en met januari 1996 onderzoek
verricht naar de uitvoering van het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet in
de jaren 1990 tot en met 1994. Verhaalsrecht in de Ziekenfondswet houdt in
dat een ziekenfonds kosten voor een ziekenfondsverzekerde die door de schuld
van een ander letsel heeft opgelopen kan verhalen op (de schadeverzekering
van) de veroorzaker van het letsel. Doel van het in artikel 83b Ziekenfondswet
geregelde verhaalsrecht is te voorkomen dat de ziekenfondsen de lasten te
dragen krijgen, die voor rekening van derden behoren te komen. De gemiddelde
opbrengst van het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet in de jaren 1990 tot
en met 1994 was f 54,2 miljoen per jaar.De politieke verantwoordelijkheid voor de opzet en globale werking van
het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet berustte tot in augustus 1994 bij de
staatssecretaris van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur en sedertdien bij
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De Ziekenfondsraad is toezichthouder
in het veld van de wettelijke ziektekostenverzekeringen. 1.2 Aanleiding voor het onderzoekIn een aantal wetten in de sociale zekerheid is het verhaalsrecht niet
opgenomen. Over een uitbreiding van het verhaalsrecht naar de volksverzekeringen
is reeds jaren discussie gaande.In januari 1993 stuurde de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een adviesaanvraag aan de Sociaal Economische Raad (SER), de Sociale Verzekeringsraad
(SVR) en Ziekenfondsraad over de wenselijkheid van uitbreiding van het verhaalsrecht
naar de volksverzekeringen Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW), Algemene
Weduwen- en Wezenwet (AWW) en Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ).
Uit de adviesaanvraag en de reacties daarop bleek dat zowel de staatssecretaris
als de adviesorganen van mening waren dat de toepassing van het verhaalsrecht
in de Ziekenfondswet verbeterd kon worden.Met haar onderzoek naar de uitvoering van het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet
wil de Rekenkamer een bijdrage leveren aan een optimale uitvoering van dit
recht en daarmee tevens bijdragen aan de discussie over de mogelijkheden en
wenselijkheden van uitbreiding van het verhaalsrecht naar de volksverzekeringen. 1.3 OnderzoekDe Rekenkamer heeft onderzocht:♦ hoe de ziekenfondsen het verhaalsrecht uitvoeren;♦ of de verschillen in de (gemiddeld per verzekerde) verhaalde bedragen
binnen ziekenfondsen over verschillende jaren en tussen ziekenfondsen onderling
verklaard kunnen worden uit door de ziekenfondsen beïnvloedbare of uit
niet beïnvloedbare factoren;♦ hoe de Ziekenfondsraad het toezicht op de uitvoering van het verhaalsrecht
door de ziekenfondsen invult;♦ hoe de staatssecretaris respectievelijk minister invulling hebben
gegeven aan de verantwoordelijkheid voor de globale werking en de uitvoering
van het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet.Om de uitvoeringspraktijk bij de ziekenfondsen in beeld te brengen is
gebruik gemaakt van de gegevens van de Ziekenfondsraad en is bij negen van de vijfentwintig ziekenfondsen onderzoek verricht. Bij de keuze
van deze negen ziekenfondsen is rekening gehouden met de spreiding over het
land, de omvang van het verzekerdenbestand en de spreiding in gemiddelde opbrengsten
van verhaal. Uit de groepen met relatief veel, gemiddeld en weinig verhaalsopbrengsten
(per verzekerde) werden elk drie ziekenfondsen geselecteerd.De Rekenkamer stuurde in juni 1996 haar bevindingen voor commentaar naar
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Ziekenfondsraad en naar
Zorgverzekeraars Nederland, deze laatste om als koepelorganisatie van de zorgverzekeraars
namens de ziekenfondsen te reageren. Zij reageerden in augustus 1996. Hun
reacties zijn op hoofdlijnen weergegeven in hoofdstuk 7. 1.4 VerhaalsprocesIn de wet- en regelgeving is geen procedure voor verhaal vastgelegd. Op
basis van gegevens uit de praktijk maakte de Rekenkamer de volgende globale
procesbeschrijving.Het verhaalsproces begint met de signalering van mogelijke verhaalsgevallen,
meestal aan de hand van de nota's van ziekenhuizen of van ambulancevervoer.
Uit ervaring is gebleken dat ongeveer 90% van de verhaalsgevallen verkeersongevallen
betreffen.Aan de hand van een door de eigen verzekerde ingevuld vragenformulier
over het ongeval wordt bepaald of verhaal mogelijk is. Gemiddeld leidt ongeveer
één op de zeven gesignaleerde mogelijke verhaalsgevallen ook
daadwerkelijk tot verhaal.Als verhaal mogelijk blijkt te zijn, wordt bij het Verbond voor Verzekeraars
(voorheen Nederlandse Vereniging van Automobielassuradeuren), de politie of
de Officier van Justitie aanvullende informatie opgevraagd. Hierbij gaat het
om politierapporten of processen verbaal.Met behulp van deze aanvullende informatie wordt de tegenpartij aansprakelijk
gesteld. Meestal wordt hierbij de verzekeringsmaatschappij van de tegenpartij
aangesproken.In veel gevallen vindt tussen het ziekenfonds en de tegenpartij een discussie
plaats over de mate van schuld van de tegenpartij. Vrijwel altijd komt men
tot overeenstemming over het betalen van een percentage van de totale kosten,
maar in een klein aantal gevallen pas na langdurige strijd. Slechts in een
enkel geval komt het tot een gerechtelijke procedure. De ziekenfondsen proberen
het aantal proceszaken tot een minimum te beperken (één à
twee gevallen per jaar). Het moet om een principekwestie gaan of het belang
moet voor de ziekenfondsen groter dan f 10 000 zijn, wil men een
advocaat inschakelen.De laatste fase in het verhaalsproces vormt de afhandeling van de vervolgkosten.
Na een bepaalde periode (bijvoorbeeld een jaar) loopt het ziekenfonds het
dossier nog eens door om na te gaan of er na de aanvankelijk verhaalde kosten
nog meer kosten, bijvoorbeeld voor vervolgbehandelingen, verhaald kunnen worden
(vervolgkosten). Een dossier wordt gesloten als er geen vervolgkosten meer
te verwachten zijn. 2. OPBRENGSTEN VAN VERHAALSRECHT 2.1 InleidingDe gemiddelde verhaalsopbrengsten per verzekerde vertonen grote verschillen
tussen de ziekenfondsen en per ziekenfonds tussen de diverse jaren. Het verschil
tussen de hoogste en de laagste jaaropbrengst per verzekerde binnen een ziekenfonds
varieerde in de periode 1990–1994 van f 8,56 tot f 0,40. De
hoogste verhaalsopbrengst per verzekerde lag in de jaren 1990–1994 op
f 11,65, de laagste haalde gemiddeld nog niet f 0,01 per verzekerde
(een startend ziekenfonds). De gemiddelde verhaalsopbrengst was over die periode
f 5,81.De verschillen in verhaalsopbrengsten hoeven niet altijd te duiden op
een niet optimaal gebruik van het verhaalsrecht. Daarvan is alleen sprake
wanneer de verschillen te wijten zijn aan factoren die de ziekenfondsen zelf
in de hand hebben. De Rekenkamer onderzocht of de verschillen in verhaalsopbrengsten
tussen de verschillende jaren en tussen de verschillende ziekenfondsen veroorzaakt
worden door interne factoren (die samenhangen met de uitvoering en die de
ziekenfondsen dus kunnen beïnvloeden) of door externe factoren (waarop
zij geen invloed hebben). 2.2 Opbrengstverschillen tussen de jaren 2.2.1 Externe factorenDe externe factoren die mogelijk van invloed zijn geweest op opbrengstverschillen
tussen de jaren zijn: overheveling van AWBZ-verstrekkingen, ontwikkelingen
in de jurisprudentie, toevallige omstandigheden.Een door de ziekenfondsen zelf veel genoemde verklaring voor afnemende
verhaalsopbrengsten in de afgelopen jaren is de overheveling van verstrekkingen
naar de AWBZ, die geen verhaalsrecht kent. Per 1 januari 1992 heeft de overheveling
van de revalidatiezorg en de genees- en verbandmiddelen (farmacie) plaatsgevonden.
Met name bij revalidatiezorg kan sprake zijn van verhaalbare kosten. Rekening
houdend met een vertragingsfactor zou vanaf 1993 een daling zichtbaar moeten
zijn in de totale verhaalsopbrengsten van alle ziekenfondsen. Uit het onderzoek
bleek echter dat er absoluut en procentueel geen sprake is van een evidente
daling vanaf 1993 (zie ook bijlage, overzicht 1). Ook bij de individuele ziekenfondsen
bleek niet dat de overheveling van de revalidatie per saldo een dempende invloed
op de verhaalsopbrengsten heeft gehad.Ook ontwikkelingen in de jurisprudentie zijn volgens de ziekenfondsen
reden voor afnemende verhaalsopbrengsten in de afgelopen jaren. Zo heeft de
rechter bijvoorbeeld in 1992 bepaald dat bestuurders van een motorvoertuig
voor tenminste 50% van de toegebrachte schade aan voetgangers of fietsers
aansprakelijk zijn. Deze regel gaat niet op wanneer sprake is van overmacht
voor de bestuurder of wanneer de schade gedekt wordt door een verzekeraar.De Rekenkamer constateerde dat, rekening houdend met een vertragingsfactor,
vooralsnog (vanaf 1994) de invloed van de jurisprudentie op het verhaalde
bedrag per ziekenfonds nog niet zichtbaar was.Tot slot kan volgens de ziekenfondsen het toeval een grote rol spelen:
één of twee grote zaken kunnen de gemiddelde verhaalsopbrengst
van een jaar flink doen stijgen. De Rekenkamer acht echter een betekenisvolle
invloed van de toevalsfactor uitgesloten doordat in haar onderzoek rekening
is gehouden met een spreiding over de ziekenfondsen en over een periode van
vijf jaar (1990–1994). 2.2.2 Interne factorenDe interne factoren die mogelijk van invloed zijn op opbrengstverschillen
tussen de jaren zijn: ziekte of uitleen van personeel, fusies, reorganisaties,
automatisering, opmerkingen van de Ziekenfondsraad.De ziekenfondsen gaven zelf een aantal keren ziekte of uitleen van medewerkers
aan andere afdelingen als reden op voor een lagere opbrengst in een bepaald
jaar. Aangezien het management van vrijwel alle ziekenfondsen aan verhaal
een lage prioriteit toekent, worden tijdelijk openvallende plaatsen op de
verhaalsafdeling niet snel opgevuld. Gezien de geringe omvang van de verhaalsafdelingen
kan het wegvallen van één medewerker een grote invloed op de
verhaalsopbrengsten hebben. Ook bij fusies en reorganisaties speelt deze problematiek,
het ene jaar meer dan het andere.Elk ziekenfonds heeft de afgelopen jaren met automatisering te maken gehad.
De invoer van nieuwe systemen kan een terugval in opbrengsten met zich meebrengen,
maar na verloop van tijd zou dit gecompenseerd moeten worden door het efficiënter
werkende systeem. De onderzochte ziekenfondsen verkeren in verschillende fasen
van automatisering. De Rekenkamer heeft geen verband tussen verhaalsopbrengsten
en mate van automatisering kunnen constateren.Als de Ziekenfondsraad in zijn rapportage commentaar heeft op de uitvoering
van het verhaalsrecht, heeft dit wel enig effect op de verhaalspraktijk. Dit
wordt echter niet direct zichtbaar in een stijging van de gemiddelde jaaropbrengst. 2.3 Opbrengstverschillen tussen fondsen 2.3.1 Externe factorenDe verschillen tussen de ziekenfondsen kunnen mogelijk het gevolg zijn
van de volgende externe factoren: regionale invloeden zoals bevolkingsdichtheid
en kans op verkeersongevallen, omvang van het verzekerdenbestand.Zowel bij de ziekenfondsen zelf als bij de Rekenkamer bestond het vermoeden
dat de ziekenfondsen die veel verhalen zich in dichtbevolkte regio's zouden
bevinden, omdat in die regio's meer verkeersongevallen gebeuren.Uit het onderzoek bleek echter dat de gemiddelde verhaalsopbrengst in
de dichtstbevolkte regio's van het land het laagst was en in de regio noord
het hoogst. Ook een samenhang met de regionale spreiding van autoschade kon
niet worden vastgesteld.De Rekenkamer ging ook na of de omvang van het ziekenfonds een samenhang
vertoont met de verhaalsopbrengst. De kleinere ziekenfondsen (< 300 000
verzekerden) behoorden nooit bij de groep ziekenfondsen met hoge verhaalsopbrengsten.
Bij de grotere ziekenfondsen zijn echter zowel ziekenfondsen met opbrengsten
boven als onder het gemiddelde. 2.3.2 Interne factorenDe volgende interne factoren kunnen mogelijk bijdragen aan de opbrengstverschillen
tussen de ziekenfondsen: het aantal verhaalszaken en het aantal met verhaal
belaste medewerkers, het motief om te verhalen, het geven van voorrang aan
de persoonlijke vorderingen van verzekerden dan wel de vorderingen van ziekenfondsen.Uit het onderzoek bleek enig verband tussen het aantal zaken en de opbrengst:
hoe meer zaken, des te lager de gemiddelde opbrengst. Tussen het aantal zaken
per 1000 verzekerden en de gemiddelde opbrengst per zaak is geen verband af
te leiden (zie bijlage, overzicht 2).Het gemiddelde aantal met verhaal belaste medewerkers in de categorie
met lage verhaalsopbrengsten is 0,35, in de middencategorie 0,49 en in de
hoge categorie 0,64 per 100 000 verzekerden. Als echter de ziekenfondsen
onderling vergeleken worden bestaat er niet altijd een verband tussen het
aantal personeelsleden en de hoogte van de opbrengst.De Rekenkamer onderzocht of er een relatie bestaat tussen het motief om
te verhalen en de hoogte van de verhaalsopbrengsten. Uit het onderzoek kwam
echter geen duidelijk verband tussen het motief om te verhalen en verhaalsopbrengsten
naar voren (zie ook bijlage, overzicht 3).De ziekenfondsen bleken verschillend om te gaan met de vraag wiens vordering
voorrang heeft wanneer het maximaal te verhalen bedrag bereikt is, die van
het fonds of die van de verzekerde. Van de negen onderzochte fondsen lieten
zeven de persoonlijke vordering van de verzekerde voorgaan, terwijl twee fondsen
de vordering van het ziekenfonds laten voorgaan. 2.4 Minimumeisen voor verhaalsuitvoeringOp basis van de hiervoor behandelde externe en interne factoren blijken
de verschillen in verhaalsopbrengst tussen de ziekenfondsen niet goed te verklaren.
Daarom onderzocht de Rekenkamer als laatste factor of verschillen in procedurele
en organisatorische maatregelen voor het verhaal de verschillen in de verhaalsopbrengst
veroorzaakt. Zij vertaalt dit in de volgende minimumeisen voor een optimale
uitvoering:♦ een efficiënte wijze van signalering, dat wil zeggen dat
met zo min mogelijk signaleringsbronnen zoveel mogelijk verhaalsgevallen in
beeld moeten komen; mogelijke signaleringsbronnen zijn nota's van ziekenhuisopname,
ambulancevervoer, fysiotherapie, EHBO, tandheelkundige hulp of kunst- en hulpmiddelen
(zie bijlage, overzicht 4); van deze bronnen blijkt de eerste, nota's van
ziekenhuisopname, het meeste rendement te leveren;♦ een toereikende verhaalsorganisatie, met– een schriftelijk vastgelegde procedure;– periodieke managementinformatie;– periodieke en schriftelijk vastgelegde interne controle.De volgende tabel geeft een beeld van de samenhang tussen het voldoen
aan de minimumeisen voor de verhaalsorganisatie en de hoogte van de verhaalsopbrengst.
De onderzochte ziekenfondsen zijn van A tot en met I geordend naar oplopende
gemiddelde verhaalsopbrengst.  ABCDEFGHI schriftelijke
procedureneeneejajaneejaneejajaperiodieke          managementinformatieneeneejajajajajajaja– hoe vaakn.v.t.n.v.t.4x per jaar1x per
maand4x per jaar1x per maand1x per maand1x per maand1x
per maand interne controleneeneejajajajajaneeja– hoe vaak  1x per 2 jaar1x per jaar1x
per jaart/m 931x per jaar* 1x per jaar –
schriftelijk vastgelegdn.v.t.n.v.t.neejajajajan.v.t.ja** Daarnaast ook 1x per maand rapportage aan de interne accountantsdienst.
 Bron: gesprekken Rekenkamer; dossieronderzoek.Het ziekenfonds met de hoogste verhaalsopbrengst (I) blijkt op alle punten
aan de eisen voor een toereikende verhaalsorganisatie te voldoen. Ook ziekenfonds
D voldoet aan al die eisen. De hoogte van de verhaalsopbrengst bij dit ziekenfonds
is desondanks gemiddeld. De verklaring is gelegen in het lagere aantal verhaalsmedewerkers
per 100 000 verzekerden (0,29, zie ook bijlage, overzicht 2) in combinatie
met een zo groot aantal signaleringsbronnen (zie ook bijlage, overzicht 4)
dat van deze bronnen minder systematisch en efficiënt gebruik wordt gemaakt. 2.5 Kanttekeningen bij de uitvoeringZowel de Ziekenfondsraad als de ziekenfondsen noemen het ontbreken van
een financiële prikkel om kosten te verhalen als voornaamste knelpunt
in de uitvoering van het verhaalsrecht. De opbrengsten van verhaal moeten
namelijk in hun geheel worden afgedragen aan de Algemene Kas, terwijl de uitvoeringskosten
deel uitmaken van het budget voor de beheerskosten.De Rekenkamer heeft van enkele ziekenfondsen gegevens ontvangen over de
verhaalsopbrengst in de aan dat ziekenfonds verbonden particuliere ziektekostenverzekering
(waar de financiële prikkel wel aanwezig is). Wanneer de verhaalsopbrengst
van de ziekenfondsen vergeleken wordt met de verhaalsopbrengst van die particuliere
ziektekostenverzekeraars, blijkt dat deze opbrengsten niet bijzonder verschillen
van de gemiddelde verhaalsopbrengst bij de ziekenfondsen. Dit zou er volgens
de Rekenkamer op kunnen duiden dat een financiële prikkel om kosten te
verhalen (een groter eigen risico dan wel eigen financieel belang) niet zonder
meer tot hogere verhaalsopbrengsten leidt. De ziekenfondsen beschikken niet
of nauwelijks over kostenoverzichten met betrekking tot de uitvoering van
verhaal. Deze kosten zijn onderdeel van het budget voor de beheerskosten en
zijn nooit expliciet gemaakt. Twee van de geselecteerde ziekenfondsen konden
een gespecificeerd totaaloverzicht van de met verhaal gemoeide kosten verstrekken.Door verschillende ziekenfondsen en door de Ziekenfondsraad werd de gebrekkige
toegang tot de politiedossiers als knelpunt voor een adequate uitvoering genoemd.Uit het Rekenkameronderzoek bleek echter dat de toegang tot de politiedossiers
in de praktijk uiteindelijk vrijwel nooit problemen oplevert. Wel kan de samenwerking
van het ziekenfonds met de politie per regio verschillen. Goede contacten
bij de politie kunnen de toegang tot de dossiers aanzienlijk vereenvoudigen.De Rekenkamer is echter wel van mening dat het treffen van een regeling
de voorkeur verdient. 2.6 Conclusie: hogere opbrengsten mogelijkDe Rekenkamer komt tot de conclusie dat de hoogte van de verhaalsopbrengst
vrijwel uitsluitend te verklaren valt uit de kwaliteit van de interne organisatie,
dus uit door de ziekenfondsen te beïnvloeden factoren. Naast een verhaalsorganisatie
die aan de minimumeisen voldoet zijn daarvoor voldoende menskracht en het
systematisch en efficiënt gebruik maken van signaleringsbronnen nodig.
Alle overige aangevoerde mogelijke verklaringen blijken niet steekhoudend.Een indicatie voor het bedrag aan misgelopen verhaalsopbrengsten in de
onderzochte periode levert de volgende berekening op. Als de gemiddelde opbrengst
per verzekerde van het ziekenfonds I (bijlage, overzicht 2) over de periode
1990–1994 (f 8,06) als uitgangspunt wordt genomen en wordt gerelateerd
aan het gemiddeld aantal verzekerden in die periode (9 343 182)
zou de opbrengst voor ziekenfondsen f 75 miljoen per jaar hebben kunnen
zijn. De werkelijke opbrengst was gemiddeld f 54,2 miljoen. In de periode
1990–1994 hadden de verhaalsopbrengsten dus in totaal f 104 miljoen
hoger geweest kunnen zijn bij een optimale benutting van de verhaalsmogelijkheden.
De berekening veronderstelt gelijkblijvende wetgeving en verhaalsuitvoering
tegen acceptabele kosten en binnen de grenzen van de redelijkheid jegens de
schadeveroorzaker. 3. UITBREIDING VERHAALSRECHTNaar aanleiding van de adviesaanvraag over de wenselijkheid van uitbreiding
van het verhaalsrecht naar de volksverzekeringen merkten de SER, de SVR en
de Ziekenfondsraad op dat zij voorstanders waren van deze uitbreiding én
van verbetering van de feitelijke toepassing van het verhaalsrecht. Dit zou
dan wel moeten geschieden met behoud van de oorspronkelijke gedragsregel dat
verhaal alleen wordt uitgeoefend wanneer de baten de kosten overtreffen en
voorts de dader niet onevenredig zwaar wordt getroffen.In de volksverzekeringen AAW en AWBZ wordt tot nu toe het beginsel aangehangen
dat iedere ingezetene verzekerd is en dat dus de slachtoffers en de veroorzakers
bij dezelfde instantie verzekerd zijn. Het resultaat van een verhaalsrecht
zou dan een vestzak-broekzak operatie zijn (Bloembergen, Sociaal Maandblad
Arbeid, 1966, p. 329). Om die reden is destijds geen verhaalsrecht opgenomen
in de AWBZ (Tweede Kamer, zitting 1965–1966, 8 457, nr. 6).In oktober 1994 heeft de Raad van State over het wetsvoorstel over uitbreiding
van het verhaalsrecht geadviseerd. Ten aanzien van invoering van het verhaalsrecht
in de AAW en AWBZ ligt de besluitvorming momenteel stil, omdat de wetten door
afspraken in het regeerakkoord gewijzigd zijn (AWBZ) of nog worden (AAW).
Het kabinet is voornemens in de loop van 1996 een nader rapport uit te brengen
naar aanleiding van het advies van de Raad van State bij het wetsvoorstel
uitbreiding van het verhaalsrecht.Aangezien het wetsvoorstel (nog) niet is ingediend, is ook dit advies
van de Raad van State niet openbaar gemaakt.Een ander advies van de Raad van State is echter wel openbaar, namelijk
dat uit 1995 bij het gewijzigde wetsvoorstel voor de Algemene nabestaandenwet
(Anw, de opvolger van de AWW), waarin het verhaalsrecht voor de Anw wordt
uiteengezet. Daaruit blijkt dat de Raad van State niet positief staat tegenover
een uitbreiding van het verhaalsrecht, onder meer vanwege de hoge maatschappelijke
kosten die de uitbreiding met zich meebrengt (Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995,
24 169B).De staatssecretaris deed in haar adviesaanvraag over uitbreiding van het
verhaalsrecht de suggestie om ook de mogelijkheden van collectivering te onderzoeken.
Collectivering houdt in dat de aansprakelijkheidsverzekeraars periodiek het
verhaalsrecht van de sociale verzekeraars afkopen met een bedrag ineens. De
drie adviesorganen en de Raad van State stonden positief tegenover zo'n onderzoek.
In mei 1996 was dit onderzoek echter nog niet gestart. 4. TOEZICHT ZIEKENFONDSRAAD 4.1 InleidingHet toezicht van de Ziekenfondsraad op de uitvoering van het verhaalsrecht
door de ziekenfondsen dient naar de mening van de Rekenkamer op hoofdlijnen
schriftelijk vastgelegd te zijn. Duidelijk moet zijn:♦ welke eisen hij stelt aan de uitvoering van verhaal;♦ hoe hij de uitvoering van het verhaalsrecht controleert;♦ welke maatregelen hij neemt wanneer de uitvoering niet voldoet
aan de eisen.Sinds 1 januari 1995 zijn de aan de Ziekenfondsraad opgedragen toezichtstaken
gedelegeerd aan de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie (CTU). Deze commissie
rapporteert zonder tussenkomst van de Ziekenfondsraad aan de minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport. 4.2 Toezichtsbeleid ZiekenfondsraadEind 1994 heeft de CTU een Nota Toezichtsbeleid vastgesteld. Uitvloeisel
van deze nota is het jaarlijkse toezichtsplan, met daarin een schets van de
bijzondere omstandigheden voor dat jaar, een overzicht van de aandachtspunten
en een tijdsplanning voor de te verrichten onderzoeken. In het jaarplan 1994
is er geen speciale aandacht voor de uitvoering van verhaal. In het jaarplan
voor het controlejaar 1995 is ten aanzien van het verhaalsrecht de vraag opgenomen
of in alle mogelijke gevallen verhaal is ingesteld.De Ziekenfondsraad heeft de eisen voor de uitvoering van het verhaalsrecht
niet expliciet in een document vastgelegd. Hij beschouwt het verhaalsrecht
van artikel 83b Ziekenfondswet als een bevoegdheid, die ieder ziekenfonds
naar eigen inzicht kan uitoefenen, maar is wel van mening dat in alle voorkomende
gevallen waarin de verwachte baten de verwachte lasten duidelijk overschrijden
het verhaalsrecht dient te worden uitgeoefend.Aangezien het de bedoeling is om meer aan de eigen verantwoordelijkheden
van de ziekenfondsen over te laten acht de CTU het niet reëel om met
regelgeving te komen om zaken die niet goed gaan bij te stellen.De maatregelen van de CTU behelsden in voorkomende gevallen daarom niet
meer dan het verzoek aan het ziekenfonds om maatregelen te treffen ter verbetering
van de aandacht voor de uitvoering van het verhaalsrecht. 4.3 Controle door de accountantsdienstDe accountantsdienst van de Ziekenfondsraad controleert jaarlijks de ziekenfondsen
op basis van een modelwerkprogramma en doet tevens een uitspraak over het
functioneren van het desbetreffende ziekenfonds en de aanvaardbaarheid van
de verantwoorde kosten. Hierbij wordt bijna zonder uitzondering aandacht besteed
aan de verhaalswerkzaamheden. Over de jaren 1990 tot en met 1993 zijn er bij
zes (van de circa 25 ziekenfondsen) kritische opmerkingen gemaakt over de
uitvoering van de werkzaamheden. Tweemaal betrof dit een te gebrekkige signalering
van mogelijk verhaal. Viermaal hadden de opmerkingen betrekking op in het
algemeen een te geringe activiteit voor verhaal.De accountantsdienst had in de controlejaren 1993 en 1994 bij de negen
geselecteerde ziekenfondsen nauwelijks uitvoering gegeven aan de volgens
het modelwerkprogramma verplichte beoordeling van de afwikkeling van enkele
potentiële verhaalszaken.Eind 1994 bracht de accountantsdienst voor het eerst een rapport uit,
waarin de uitvoering van de Ziekenfondswet in de jaren 1991 en 1992 als geheel
werd besproken. In dit rapport constateerde ook de accountantsdienst dat de
opbrengst van verhaalsrecht per ziekenfonds sterk verschillend was. Deze constatering
had overigens volgens de Rekenkamer voor de accountantsdienst aanleiding moeten
zijn voor nader onderzoek naar de oorzaak van deze verschillen. 5. ROL MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is verantwoordelijk
voor de opzet en globale werking van het stelsel van wettelijke ziektekostenverzekeringen.
Deze verantwoordelijkheid houdt onder andere in dat zij zich ervan dient te
vergewissen dat de Ziekenfondsraad zijn toezichthoudende taak naar behoren
vervult.Ten aanzien van de uitvoering van het verhaalsrecht beschikt de minister
niet over specifieke instrumenten om in te grijpen.Uit het Rekenkameronderzoek bleek dat de minister de uitvoering van het
verhaalsrecht vooral als een onderdeel van de relatie tussen ziekenfondsen
en de Ziekenfondsraad ziet. Vanuit het ministerie is de afgelopen vijf jaar
nooit met ziekenfondsen of de Ziekenfondsraad gesproken over het verhaalsrecht
in de Ziekenfondswet.De minister heeft de toezichts- of aansturingsfilosofie ten aanzien van
het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet niet bekend gemaakt aan betrokkenen
en er zijn geen beleidsnotities over dit onderwerp.Er is tussen de accountantsdienst van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de Ziekenfondsraad geen correspondentie of overleg over
de uitvoering van het verhaalsrecht. De accountantsdienst van het ministerie
concentreert zich op het controleplan van de Ziekenfondsraad, de structuur
van de controle en de beoordeling van de jaarrekeningen van de Ziekenfondsraad.Vanuit het ministerie is de aandacht ten aanzien van het verhaalsrecht
vrijwel uitsluitend gericht geweest op de mogelijke uitbreiding van het verhaalsrecht
naar de AWBZ. In dat verband heeft zij als mening uitgesproken dat het verhaalsrecht
in de Ziekenfondswet optimaal uitgevoerd zou kunnen worden, wanneer de ziekenfondsen
meer risico zouden dragen en dus meer geprikkeld zouden worden om te verhalen.
Die mening is echter niet op onderzoek terug te voeren. De minister heeft
overigens geen initiatieven genomen om die prikkel in te voeren.Tijdens het onderzoek van de Rekenkamer bij de ziekenfondsen en de Ziekenfondsraad
bleek dat bij deze instanties niet zonder meer duidelijk was of de minister
het verhaalsrecht in artikel 83b Ziekenfondswet al dan niet als een plicht
zag. De Rekenkamer maakt uit de gesprekken die met het ministerie zijn gevoerd
en uit de Memorie van Toelichting bij de WAO (1965) op dat sociale verzekeraars
niet verplicht zijn om te verhalen. De ziekenfondsen hebben dus ten aanzien
van de uitvoering van het verhaalsrecht een discretionaire bevoegdheid, dat
wil zeggen dat zij zelf per mogelijk verhaalsgeval kunnen beslissen of een
verhaalsprocedure in gang wordt gezet. 6. CONCLUSIES EN AANBEVELINGENDe Rekenkamer concludeert dat de uitvoering van het in de Ziekenfondswet
opgenomen verhaalsrecht niet optimaal was. In veel gevallen was niet voldaan
aan een aantal minimumeisen voor de uitvoering van het verhaalsrecht (een
adequate signalering van verhaalsgevallen, de aanwezigheid van een schriftelijk
vastgelegde verhaalsprocedure, periodieke managementinformatie, periodieke,
schriftelijk vastgelegde interne controle).Dat de uitvoering van het verhaalsrecht niet optimaal was werd echter
ook in de hand gewerkt door de grote interpretatievrijheid die de Ziekenfondswet
biedt. De wet maakt onvoldoende duidelijk of en wanneer ziekenfondsen verplicht
zijn om te verhalen.Er bleken aanzienlijke verschillen in verhaalopbrengst tussen ziekenfondsen
en binnen één ziekenfonds tussen jaren te zijn. Voor deze verschillen
waren geen sluitende verklaringen uit externe omstandigheden te geven. Zij
bleken vrijwel uitsluitend veroorzaakt te worden door de verschillen in de
kwaliteit van de interne verhaalsorganisatie. De Rekenkamer concludeert dan
ook dat elk ziekenfonds de mogelijkheid heeft om de verhaalsopbrengst te optimaliseren.
Volgens een berekening van de Rekenkamer zou de jaarlijkse totaalopbrengst
van het verhaalsrecht bij een betere uitvoering kunnen stijgen van f 54,2
miljoen tot circa f 75 miljoen.Volgens de Rekenkamer maakt de Ziekenfondsraad de ziekenfondsen onvoldoende
duidelijk dat er een inspanning van hen wordt verlangd voor de uitvoering
van het verhaalsrecht.De Ziekenfondsraad treft geen maatregelen, maar verzoekt slechts de ziekenfondsen
meer aandacht aan de verhaalsopbrengsten te besteden. Naar de mening van de
Rekenkamer is dit onvoldoende, gezien de gesignaleerde tekortkomingen in de
uitvoering. Zij is verder van mening dat de accountantsdienst duidelijk in
zijn modelwerkprogramma dient aan te geven welke controlewerkzaamheden verplicht
zijn.De Rekenkamer concludeert ten slotte dat de minister nauwelijks aandacht
heeft voor de uitvoering van het verhaalsrecht in de Ziekenfondswet. De minister
heeft geen initiatief genomen om de wet te verduidelijken. De verwachting
van de minister dat een financiële prikkel voor de ziekenfondsen de verhaalsopbrengsten
zal verhogen is niet gebaseerd op onderzoek. De Rekenkamer acht relativering
van de mogelijke invloed van een financiële prikkel (via een eigen risico,
of via het mogen houden van de inkomsten) op de verhaalsopbrengsten op zijn
plaats, aangezien het bedrag dat met verhaal gemoeid is voor de ziekenfondsen
toch klein blijft. Bovendien geven de beschikbaar gestelde opbrengstcijfers
van enkele particuliere ziektekostenverzekeraars, waar de financiële
prikkel wel aanwezig is, geen aanleiding te veronderstellen dat dat leidt
tot beduidend hogere opbrengsten.De Rekenkamer beveelt de ziekenfondsen aan de uitvoering van het verhaalsrecht
meer gewicht te geven en maatregelen te treffen die een optimale uitvoering
bevorderen, zoals het opstellen van kosten-batenanalyses en van analyses van
het uitvoeringsproces. Een adequate personeelsbezetting is daarbij van belang.
Om de systematische uitvoering en de controleerbaarheid van het verhaalsrecht
te verbeteren moet voorzien zijn in een schriftelijke procedurebeschrijving,
met onder andere bepalingen over signalering en vervolgkosten.De Ziekenfondsraad zou moeten toezien op de aanwezigheid van zo'n procedure.
Daarnaast dient de Ziekenfondsraad zijn normen voor de uitvoering van het
verhaalsrecht expliciet bekend te maken. Het maatschappelijk belang van het verhaalsrecht, de ontwikkelingen in
de aansprakelijkheidswetgeving, het feit dat met de uitvoering van het verhaalsrecht
publieke gelden zijn gemoeid en de politieke verantwoordelijkheid rechtvaardigen
een grotere aandacht van de minister voor het verhaalsrecht.De Rekenkamer beveelt aan het onderzoek naar de voor- en nadelen en de
financiële consequenties van collectivering op korte termijn uit te voeren.Tenslotte beveelt zij aan dat bij eventuele uitbreiding van het verhaalsrecht
naar de volksverzekeringen er op wordt toegezien dat de wetgeving duidelijk
is over plichten en rechten van de verschillende partijen en dat de kwaliteit
van de verhaalsorganisatie specifieke aandacht krijgt. 7. REACTIES BETROKKENEN 7.1 Minister van Volksgezondheid, Welzijn en SportDe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport schreef in haar reactie
dat juist in de periode 1990–1994 een ontwikkeling gaande was waarbij
ziekenfondsen binnen een hen toegekend budget meer verantwoordelijkheid kregen
voor hun bedrijfsvoering. Daarbij wordt het toepassen van verhaal op schuldige
veroorzakers van medische kosten in het kader van de budgetopbouw meegenomen.
Zij verwachtte dat met name het feit dat in 1998 geen sprake meer zal zijn
van verevening en nacalculatie (over het deel van het budget dat betrekking
heeft op beïnvloedbare kosten) een prikkel zou zijn om alerter met het
verhaalsrecht om te gaan. De minister zou de Ziekenfondsraad verzoeken aandacht
te besteden aan de maatregelen die ziekenfondsen dienen te treffen om een
optimale uitvoering van het verhaalsrecht te bevorderen. De ziekenfondsen kunnen zelf per geval beslissen of zij een verhaalsprocedure
in gang zetten of niet. De kosten–batenverhouding van een eventuele
verhaalsprocedure dient de doorslag te geven. De minister zag geen aanleiding
om de Ziekenfondswet op dit punt te veranderen.De minister bestrijdt dat zij nauwelijks aandacht heeft voor de uitvoering
van verhaal. Via het toezicht van de Ziekenfondsraad krijgt zij jaarlijks
zekerheid over de uitvoering van de ziekenfondsverzekering en deze procedure
acht zij adequaat. Bovendien is herhaaldelijk op ambtelijk niveau met de Ziekenfondsraad
gesproken over het verhaalsrecht. In tegenstelling tot wat de Rekenkamer opmerkt
is er wel degelijk een beleidsvisie op het verhaalsrecht in de volksverzekeringen
en in de werknemersverzekeringen, waaronder de Ziekenfondswet. Deze is neergelegd
in de Memorie van toelichting bij het wetsontwerp voor de opneming van het
verhaalsrecht in de volksverzekeringen, dat tot op heden nog niet aan de Tweede
Kamer is aangeboden. 7.2 ZiekenfondsraadVan de Ziekenfondsraad is er een reactie van de Raad zelf en een aparte
reactie van de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie, aangezien deze commissie
het toezicht op de ziekenfondsen onafhankelijk verricht. Volgens de Ziekenfondsraad past expliciete regelgeving niet bij de beleidsvrijheid
van ziekenfondsen bij de uitvoering van het verhaalsrecht. De Raad is echter
met de Rekenkamer van mening dat de ziekenfondsen meer aandacht kunnen besteden
aan het verhaalsrecht. Vanuit de toezichthoudende taak van de Raad zal hij
bevorderen dat de verhaalsactiviteiten beter worden ingericht.De Ziekenfondsraad vraagt zich af of de vergelijking met de uitvoering
door particuliere ziektekostenverzekeraars die verbonden zijn aan ziekenfondsen
niet te beperkt is om in zijn algemeenheid het effect van een financiële
prikkel bij ziekenfondsen te schatten. De Raad neemt zich voor in het kader
van de wijzigingen in de budgetsystematiek de financiële verantwoording
van de verhaalsopbrengsten te wijzigen.Ten aanzien van de gemiste meeropbrengst merkt de Ziekenfondsraad op dat
met deze berekening de Rekenkamer één ziekenfonds tot norm verheft,
maar naar hun mening past dat niet, gezien het bijzondere karakter van het
recht tot verhaal.De reactie van de Commissie Toezicht Uitvoeringsorganisatie sluit aan
bij wat de Raad heeft geschreven. Verder merkt zij op, dat verhaalsactiviteiten
altijd een aandachtspunt in het toezicht vormen, omdat onnodige uitgaven voorkomen
moeten worden. De accountantsdienst van de Ziekenfondsraad richt zich bij
zijn onderzoek in ieder geval op de voor dat jaar vastgestelde aandachtspunten.
Wanneer omissies in de verhaalsuitvoering worden geconstateerd
kan de reactie daarop variëren van werkadviezen van de accountantsdienst
tot uitdrukkelijke verzoeken om specifieke aandacht voor verbeteringsmaatregelen.
De commissie besluit met de toezegging de resultaten van het onderzoek mee
te nemen bij de uitoefening van haar taak. 7.3 Zorgverzekeraars NederlandZorgverzekeraars Nederland, de koepelorganisatie van de zorgverzekeraars,
reageerde namens de ziekenfondsen. Zorgverzekeraars Nederland maakte enkele
kanttekeningen bij de stelligheid van de conclusies. Volgens Zorgverzekeraars
waren in het onderzoek enkele startende en dus niet representatieve ziekenfondsen
betrokken. De overheveling van verstrekkingen naar de AWBZ heeft wel degelijk
een significante afname van de verhaalsopbrengsten tot gevolg gehad, zoals
ook uit de Rekenkamertabel valt af te lezen.De berekening van de mogelijke meeropbrengst op basis van de resultaten
van het ziekenfonds met de hoogste verhaalsopbrengst gaat erg ver. De koepelorganisatie
vraagt zich af of rekening is gehouden met bijzondere omstandigheden bij dat
ziekenfonds.Grote verschillen worden naar de mening van Zorgverzekeraars Nederland
ook veroorzaakt door de onzekere toekomst van het verhaalsrecht in verband
met de stelselwijziging. Aangezien in de onderzochte periode de ziekenfondsen
in het vooruitzicht was gesteld dat alle verstrekkingen uiteindelijk naar
de AWBZ zouden worden overgeheveld, kan men zich voorstellen dat verhaalsactiviteiten
niet werden gestimuleerd. De Rekenkamer constateert terecht dat verhaal een
recht is en geen plicht. Ook dat kan mede de variatie in verhaalsopbrengsten
verklaren.Zorgverzekeraars Nederland pleit voor vergroting van de financiële
betrokkenheid van de ziekenfondsen bij verhaal zeker nu ook duidelijk is hoe
de toekomst van de ziekenfondsverzekering is. 8. NAWOORD REKENKAMERBij het onderzoek waren negen ziekenfondsen betrokken, waarvan slechts
één een startend ziekenfonds was. De overheveling van verstrekkingen
had feitelijk vooral betrekking op een relatief kleine verstrekking, de revalidatiezorg.
Naar de mening van de Rekenkamer is de daling in verhaalsopbrengsten niet
significant, mede gezien het grillige verloop van de verhaalsopbrengst in
eerdere jaren.De Rekenkamer nam als basis voor de berekening van de mogelijke verhaalsopbrengst
de gemiddelde – en niet de hoogste – opbrengst van vijf jaren
van het ziekenfonds waar werd voldaan aan expliciet genoemde minimumeisen.
De uitkomst van de berekening is bedoeld als indicatie voor de optimale opbrengst.De Rekenkamer heeft haar opmerking over het gering geachte effect van
een financiële prikkel niet alleen gebaseerd op de opbrengstcijfers van
een beperkt aantal particuliere ziektekostenverzekeraars, maar tevens meegewogen
dat het bedrag dat met verhaal gemoeid is voor de ziekenfondsen gering is.
Zij doet geen uitspraak over de wenselijkheid van de financiële betrokkenheid
van ziekenfondsen, maar heeft willen waarschuwen voor te hoge verwachtingen
bij het inbouwen van een financiële prikkel.Overigens blijven de opbrengsten van verhaal ook in de voorgestelde wetgeving
over de afbouw van de nacalculatie en verevening nog buiten de budgettering
en komen zij niet ten gunste van de ziekenfondsen, maar nog geheel ten gunste
van de Algemene Kas.De Rekenkamer heeft geconstateerd dat de aandacht van de minister voor
het sinds 1966 in artikel 83b van de Ziekenfondswet opgenomen verhaalsrecht
zich met name geconcentreerd heeft op het realiseren van de uitbreiding van
het verhaalsrecht naar de volksverzekeringen. De beleidsvisie, die in de Memorie
van toelichting bij dat wetsvoorstel is opgenomen (1994) is niet openbaar
gemaakt, aangezien het wetsontwerp tot op heden niet aan de Tweede Kamer is
aangeboden.De Rekenkamer neemt dan ook met waardering kennis van de toezeggingen
van de minister en van de Ziekenfondsraad dat zij meer aandacht zullen besteden
aan de verbetering van de uitvoering van het verhaalsrecht bij de ziekenfondsen.De Rekenkamer zal met belangstelling alle initiatieven die worden genomen
om tot een efficiënte uitvoering van het verhaalsrecht te komen, blijven
volgen. BIJLAGEOverzicht 1: Verhaalsopbrengsten en kosten van verstrekkingenIn deze tabel zijn de totale verhaalsopbrengsten per jaar van alle ziekenfondsen
weergegeven als percentage van de totale kosten van de door die ziekenfondsen
uitbetaalde bedragen (verstrekkingen): jaartotale opbrengst verhaal x
f 1 miljoen (a)totale kosten van verstrekkingen x f 1
miljard (b)% (a/b) 1990 55,912,2*0,46 199150,213,5 0,37 1992*56,614,3 0,401993 58,014,9 0,39 1994 50,315,50,32bron: gegevens Ziekenfondsraadgemiddeld 1990–1992: f 54,2 miljoen (0,41%)gemiddeld 1993–1994: f 54,1 miljoen (0,36%)* exclusief farmacie, inclusief revalidatiezorg ad f 93,8 miljoen.** exclusief farmacie, inclusief revalidatiezorg ad f 105,2 miljoen.*** met ingang van 1992 exclusief farmacie en revalidatiezorg. Overzicht 2: Verhaalszaken, verhaalsmedewerkers en opbrengstIn deze tabel is voor de in het onderzoek betrokken ziekenfondsen het
aantal zaken in relatie tot de opbrengst en het aantal met verhaal belaste
medewerkers per ziekenfonds weergegeven. De onderzochte ziekenfondsen zijn
van A (laagste) tot en met I (hoogste) geordend naar verhaalsopbrengst. ziekenfondsgemiddelde
opbrengst per verzekerde in 1990–1994aantal zakenin 1994gem.
aantal zaken per 1000 verzekerden in 1994gem. opbrengst per zaak in
guldens in 1994aantal personeelsleden voor verhaal in 1994aantal
verhaalsmedewerkers per 100 000 verzekerden in 1994 A0,20291,52680,050,26B1,14350,37 2080,400,37 C3,513110,75 3632,000,43       D5,613731,13 3491,000,29E5,861 8001,63 5796,700,60F5,962700,95 5431,800,58        G6,774570,74 5322,160,35H7,226501,92 4233,100,92 I8,065750,98 0734,000,64bron: opgave ziekenfondsen. Overzicht 3: Motieven voor verhaalIn onderstaande tabel is weergegeven welke motieven om tot verhaal over
te gaan bij de negen onderzochte ziekenfondsen een rol speelden. De ziekenfondsen
zijn naar de gemiddelde hoogte van de opbrengsten geordend van A (laagste)
tot en met I (hoogste). motief/ziekenfondsenABCDEFGHI– plicht/wettelijke taak+++++ + +– morele argumentatie+   ++++ –
bijdrage kostenbeheersing++ ++    –
bevoegheid/mogelijkheid      ++ –
onderdeel budget  + + +  –
overig (uitdaging, wens klant, investering voor toekomst)+  +    +bron: opgave ziekenfondsen. Overzicht 4: Gebruik signaleringsbronnenIn onderstaande tabel is weergegeven van welke signaleringsbronnen de
negen onderzochte ziekenfondsen gebruik maakten om mogelijke verhaalsgevallen
op te sporen. De ziekenfondsen zijn naar de gemiddelde hoogte van de opbrengsten
geordend van A (laagste) tot en met I (hoogste). nota's/ziekenfondsenABCDEFGHIziekenhuisopname++ ++++++ambulancevervoer+ ++++ + fysiotherapie +++  ++ ehbo+        tandheelkundige
hulp   +     kunst- en
hulpmiddelen   +     bronnen: gesprekken Rekenkamer, dossieronderzoek. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25025-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl