Evaluatienota Klimaatbeleid; Brief van de Minister van Economische Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2004-2005
 
 
 
 KST87288
 2004-2005
 
 28 240
 Evaluatienota Klimaatbeleid
 
 
 29 465
 Onderzoek Klimaatverandering
 
 
 
 
 Nr. 
 31
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 3 juni 2005
 
 In een Algemeen Overleg over klimaatbeleid, 9 maart 2005 (28 240/29 465,
nr. 29), heb ik u een brief toegezegd waarin ik aandacht zou besteden aan
de nieuwe lange termijn scenario's in relatie tot het begrip duurzaamheid.
In deze brief ga ik op die relatie in.
 Samenvattende conclusie
 De analyse in deze brief betreft met name grensoverschrijdende milieuvraagstukken
en specifiek het klimaatprobleem. Mijn conclusie is dat de scenario's laten
zien dat de vraag of er voldoende sprake is van bescherming van het milieu,
niet bepaald wordt door de hoogte van de economische groei, maar door de bereidheid
van de internationale gemeenschap tot het nemen van maatregelen. Ook in een
hoog economisch groeiscenario is het in een context van mondiale samenwerking
mogelijk het klimaatvraagstuk zonder prohibitieve kosten adequaat aan te pakken.
Het Kabinet streeft dan ook naar een internationale aanpak van milieuproblemen
en specifiek ten aanzien van klimaat, naar een zo groot mogelijke klimaatcoalitie
voor de post Kyoto periode.
 De scenario's
 In een aantal lange termijn studies heeft
het CPB samen met het RIVM in vier scenario's mogelijke toekomstbeelden voor
Europa geschetst. Deze vier toekomstbeelden zijn geordend rond twee sleutelonzekerheden.
De eerste onzekerheid betreft de mate waarin landen bereid en in staat zijn
onderling samen te werken. Een belangrijk aandachtspunt is of er internationaal
draagvlak bestaat voor een gezamenlijke aanpak van grensoverschrijdende problemen.
De tweede sleutelonzekerheid is de vraag voor welk niveau van publieke voorziening
gekozen wordt. Ook de mate waarin voor bescherming van het milieu gekozen
wordt speelt hierin een rol. In onderstaande figuur zijn de vier scenario's
in beeld gebracht.
 figuur 1. sleutelonzekerheden en scenario's
 
 
 In Regional Communities (RC) is de bereidheid
tot internationale samenwerking niet groot. Er wordt veel waarde gehecht aan
een hoog niveau van publieke voorzieningen en men is bereid de prijs daarvan
in termen van lagere economische groei te betalen. Internationale milieuvraagstukken
worden niet aangepakt. Toch is de milieudruk relatief laag omdat de economische
groei niet hoog is.
 Ook in Transatlantic Market (TM) de bereidheid
tot internationale samenwerking niet groot. Wel is er sprake van een vergaande
handelsliberalisatie tussen de EU en de Verenigde Staten. Bereidheid tot het
nemen van maatregelen met het oog op grensoverschrijdende milieuproblematiek
is er nauwelijks. De overheid benadrukt de eigen verantwoordelijkheid van
de burgers sterk en de publieke voorzieningen worden versoberd.
 In Global Economy (GE) is net als in Transatlantic
Market sprake van een overheid die de eigen verantwoordelijkheid benadrukt.
Anders dan in Transatlantic Market blijft de internationale samenwerking op
het gebied van handelsvraagstukken niet beperkt tot de EU en de Verenigde
Staten. Er is sprake van sterke mondiale samenwerking op dit terrein. Er ontstaat
hierdoor een wereldwijde economische integratie. De sterke nadruk op private
verantwoordelijkheden wordt niet gecombineerd met internalisatie van externe
effecten. De internationale samenwerking strekt zich dan ook niet uit tot
grensoverschrijdende milieuvraagstukken
 Ook in het Strong Europe (SE) scenario is
sprake van sterke internationale samenwerking. Grensoverschrijdende milieuvraagstukken
worden in dit scenario wel succesvol gecoördineerd aangepakt. Net als
in het Regional Communities scenario wordt veel waarde gehecht aan een hoog
niveau van publieke voorzieningen.
 Economische groei en milieu
 De verhouding tussen de scenario's voor wat betreft de economische groei
en de situatie ten aanzien van grensoverschrijdende milieuproblematiek zijn
weergegeven in onderstaande tabel.
 tabel 1. scenario's: milieu en economische groei
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Regional Communities
 Strong Europe 
 Transatlantic
Market
 Global Economy
 
 
 
 
 groei BBP volume
 0,7
 1,6
 1,7
 2,6 
 
 
 groei BBP per hoofd bevolking
 0,7
 1,2
 1,7
 2,1 
 
 
 positie t.a.v. grensoverschrijdende milieuvraagstukken
 0
 +
 –
 ––
 
 
 
 
 
 Zo op het oog lijkt een hogere economische groei samen te gaan met een
grotere druk op het milieu. In het scenario met de hoogste groei, het GE scenario,
is de druk op het milieu immers het grootst. Het kan echter ook anders. Het
SE scenario kent een hogere economische groei dan het RC scenario. Toch is
de positie van het milieu beter in het SE scenario dan in het RC scenario.
Dit komt omdat in SE men erin slaagt op wereldwijd niveau afspraken te maken
over de aanpak van grensoverschrijdende milieuproblematiek. Dit en niet de
mate van economische groei, blijkt dan ook de doorslaggevende factor te zijn
die bepaalt hoe het staat met de positie van het milieu.
 Klimaat
 Dit is te illustreren aan de hand van de studie waarin de vier scenario
verbijzonderd worden naar energiemarken en klimaatverandering. In het Strong
Europe scenario komt er een wereldwijde klimaatcoalitie tot stand. In dit
scenario is er namelijk zowel draagvlak voor vergaande internationale samenwerking
als ook voor de aanpak van grensoverschrijdende milieuvraagstukken. In het
scenario blijft de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer onder een
niveau van 550 ppmv hetgeen nodig is om de doelstelling van het VN klimaatverdrag
van Rio de Janeiro te realiseren.
 In het Global Economy scenario hebben de instituten een wereld «gedefinieerd»
zonder ambitieus mondiaal klimaatbeleid. Toch is binnen een context met internationale
samenwerking en nadruk op de werking van de markt effectieve aanpak van het
klimaatprobleem wel denkbaar. Binnen een wereld waarin internationaal goed
wordt samengewerkt, is dat ook op gebied van klimaat mogelijk. Binnen een
marktgerichte omgeving zoals GE past het vervolgens om forse ambities ten
aanzien van klimaat te realiseren via een marktconform systeem als verhandelbare
emissierechten.
 De vraag is dan hoe de relatie tussen een ambitieus klimaatbeleid en de
economische groei in het Global Economy scenario is. Het CPB en het RIVM zijn
nagegaan wat de consequenties zouden zijn voor de economische groei, indien
verondersteld wordt dat via mondiale samenwerking in GE toch de klimaatambities
uit het verdrag van Rio de Janeiro gerealiseerd worden. In onderstaande tabel
zijn de kosten van broeikasgasstabilisatie op een niveau van 550 ppmv voor
beide scenario's weergegeven.
 tabel 2. kosten van stabilisatie van broeikasgassen op
550 ppmv in 2050
 
 
 
 
 
 
 
 
 Strong Europe
 Global Economy 
 
 
 
 
 CO2 prijs (euro per ton)1
 116
 331 
 
 
 
 
 
 
 
 effect op inkomen
 
 
 
 
 Europa
 – 2,2%
 – 6,7%
 
 
 Wereld
 – 1,6%
 – 5,2%
 
 
 
 
 
 1 Het CPB/RIVM geven prijzen in euro's per ton C in plaats
van CO2
 
 Uit de tabel blijken twee zaken. Allereerst, het GE scenario kent een
hogere economische groei dan het SE scenario. Om de emissie tot een niveau
van 550 ppmv te reduceren zijn in GE daarom meer inspanningen nodig. De CO2 prijs in 2050 is daarom hoger in GE dan in SE. De gevolgen voor het
«inkomen» zijn in GE dan ook groter dan in SE. Het «Europese
inkomen» is in SE in 2050 2,2% lager dan wanneer er geen klimaatbeleid
zou zijn geweest. In GE is dit percentage een factor drie groter.
 In de tweede plaats, zijn de kosten in GE weliswaar hoger dan in SE, maar
ze zijn zeker niet prohibitief. Over een periode van 50 jaar is het inkomen
in 2050 6,7% lager dan het niveau dat zonder klimaatbeleid zou zijn bereikt.
Het CPB en het RIVM merken wel op deze kostenraming natuurlijk met grote onzekerheid
gepaard gaat. Langetermijnmodelexercities zijn noodzakelijkerwijs simplificaties
en bevatten niet alle factoren die bepalend zijn voor de kosten. De kosten
kunnen hoger uitpakken. Zo merken de instituten bijvoorbeeld op dat in een
rigide economie waarin lonen zich niet snel aanpassen aan veranderde marktomstandigheden
sprake is van aanpassingskosten waardoor de kosten van klimaatbeleid zullen
toenemen. De instituten merken ook op dat er factoren kunnen zijn die de kosten
zoals geraamd kunnen doen verlagen. Wat macro economische gevolgen ook niet
laten zien zijn forse sectorale verschuivingen waardoor sommigen verliezen
terwijl anderen juist beter af zijn. Maar de conclusie blijft ondanks deze
onzekerheden wel dat stringent klimaatbeleid niet hoeft te leiden tot prohibitieve
kosten.
 Conclusie
 Uit de scenarioanalyses kan een duidelijke conclusie getrokken worden.
Economische groei en bescherming van het milieu kunnen samengaan zoals blijkt
uit de «klimaatcase».
 Dit samengaan gaat alleen niet vanzelf. Bij grensoverschrijdende milieuvraagstukken
zoals het klimaat, is de bereidheid van de internationale gemeenschap om samen
vergaande stappen te zetten cruciaal. Ten aanzien van het klimaatvraagstuk
en de post Kyoto periode is het kabinet er dan ook primair op gericht de coalitie
van landen die samen maatregelen willen nemen zo groot mogelijk te laten zijn.
Deelname van landen als de Verenigde Staten maar ook China en India is daarbij
van groot belang.
 Ondertussen beoordeelt het kabinet zijn milieumaatregelen zowel in een
SE als een GE scenario context. Niet omdat het kabinet voor een van beide
scenario's kiest alsof de mondiale samenleving maakbaar zou zijn. Het Kabinet
kiest voor duurzame economische groei: zowel inzake economie als milieu moeten
topprestaties geleverd worden. Dat is precies wat met het brede welvaartsbegrip
wordt bedoeld.
 
 De Minister van Economische Zaken,
 L. J. Brinkhorst
 
 
 
 
 Deze brief is vooral gebaseerd op CPB/RIVM (2004): «Four futures
for Energy Markets and Climate Change», CPB (2004): «Vier vergezichten
op Nederland, Productie, arbeid en sectorstructuur in vier scenario's tot
2040» en CPB/RIVM (2004) «Wat kost een emissiereductie van 30%?
Macro-economische effecten in 2020 van post-Kyoto klimaatbeleid».